Postanowienie NSA, sygn. akt I GW 7/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ: Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 września 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach a Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

We wniosku z 12 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO w Katowicach) wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Ministrem ds. Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: Minister) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy (dalej: Dyrektor WUP) w Katowicach z 14 marca 2022 r. w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym.

SKO w Katowicach wskazało, że postanowieniem z 14 marca 2022 r., nr 1/2022 (znak:[...]), wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 166b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1427; dalej "u.p.e.a.") oraz art. 124 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a., Dyrektor WUP w Katowicach oddalił zarzuty strony wniesione w postępowaniu zabezpieczającym. Stronę pouczono o prawie wniesienia zażalenia do Instytucji Zarządzającej PO KL, tj. Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, z czego strona skorzystała.

Pismem z 22 czerwca 2022 r. Minister przekazał zażalenie strony SKO w Katowicach, jako organowi właściwemu do rozpoznania sprawy, stwierdzając, że w przeciwieństwie do art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1634; dalej "u.f.p."), jej art. 66 nie wprowadza reguły, w myśl której, zastosowanie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinno mieć zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie. O ile przepisy k.p.a. i Ordynacji podatkowej odnoszące się do organów właściwych, nie mogą znaleźć zastosowania do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. z racji tego, że organy te są wprost wskazane w u.f.p., o tyle w przypadku egzekucji tych należności, ustalenie organów właściwych w tym zakresie powinno nastąpić na podstawie przepisów u.f.p. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. W myśl natomiast art. 17 § 1a u.p.e.a, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 u.p.e.a, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. Minister wskazał, że z art. 127 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. wynika, że właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Wobec braku szczególnych regulacji, zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a., organem wyższego stopnia w stosunku do organu jednostki samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Pismem z 13 lipca 2022 r. SKO w Katowicach ponownie przekazało zażalenie Ministrowi, podnosząc, że art. 17 § 1a u.p.e.a., na który powołał się Minister, nakazuje stosować do zażaleń na postanowienia wydane przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. Jeśli zatem ten przepis ma zastosowanie - zażalenie powinien rozpoznać Dyrektor WUP w Katowicach. Ponadto Kolegium wskazało, że jeśli w zakresie zajęcia stanowiska przez wierzyciela Minister nie jest organem wyżej instancji w stosunku do Dyrektor WUP w Katowicach, to art. 17 pkt 1 k.p.a. przewiduje, że w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego organami tymi są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Zgodnie z art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 690), w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej organem wyższego stopnia jest wojewoda. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 tej ustawy zadania samorządu województwa w zakresie polityki rynku pracy, a w tym związanych z programowaniem i wykonywaniem zadań realizowanych przy współfinansowaniu Europejskiego Funduszu Społecznego są realizowane przez wojewódzki urząd pracy, będący jednostką organizacyjną samorządu województwa. Zadanie to, na podstawie porozumienia nr 2/2007 z 24 września 2007 r. zawartego między Zarządem Województwa Śląskiego a WUP w Katowicach, powierzono WUP w Katowicach (Zarząd Województwa udzielił pełnomocnictwa Dyrektorowi WUP w Katowicach). Decyzję w drugiej instancji wydawał Minister Rozwoju i Finansów, jako instytucja zarządzająca w rozumieniu art. 61 ust. 3 pkt 2 u.f.p. Kolegium nie uczestniczyło w realizacji zadania 6.2 "Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia" - nie posiada dokumentacji ani wiedzy co do charakteru prowadzonego zadania przez Dyrektora WUP w Katowicach i nie może ocenić, czy w sprawie ma zastosowanie art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Pismem z 26 lipca 2022 r. Minister ponownie przesłał zażalenie wraz z aktami sprawy, wskazując, że jeśli Kolegium uznaje się za niewłaściwe, powinno poddać powstały spór o właściwość pod rozstrzygnięcie sądu administracyjnego. Minister zauważył przy tym, że nie jest zasadny argument Kolegium, jakoby przepisem szczególnym, który wyłączałby jego właściwość, jest przepis art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż sprawa będąca przedmiotem zażalenia na żadnym jej etapie nie była prowadzona w oparciu o przepisy tej ustawy.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Minister Funduszy i Polityki Regionalnej stwierdził, że w jego ocenie organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach z 14 marca 2022 r. w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zgodnie z ogólną właściwością określoną w art. 17 pkt 1 k.p.a., stosowanym na mocy art. 18 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), w związku z art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy, sądy administracyjne rozstrzygają m.in. spory kompetencyjne między samorządowymi kolegiami odwoławczymi a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. oraz do rozpoznania innych spraw należących do właściwości NSA na mocy odrębnych ustaw, stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość) należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie spór ma charakter negatywny i dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania zażalenia zobowiązanego, wniesionego na podstawie art. 34 § 3 u.p.e.a., na postanowienie Dyrektora WUP w Katowicach (wierzyciel) z 14 marca 2022 r., którym oddalono zarzuty zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że postępowanie zabezpieczające, którego dotyczą zarzuty zobowiązanego, w niniejszej sprawie powiązane jest z kompetencją Dyrektora WUP w Katowicach w sprawach powierzonych Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w Katowicach, w celu realizacji porozumienia nr 2/2007 z 24 września 2007 r. (pomiędzy Zarządem Województwa Śląskiego a Wojewódzkim Urzędem Pracy w Katowicach) w sprawie dofinansowania Działania 6.2 "Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Zarząd Województwa Śląskiego udzielił Dyrektorowi WUP w Katowicach pełnomocnictwa do podejmowania wszelkich czynności w zakresie spraw będących przedmiotem statutowej działalności WUP w Katowicach, w celu odzyskiwania kwot, o których mowa w przepisach o finansach publicznych, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków na podstawie tych przepisów oraz w związku z tymi przepisami i na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa.

Zauważyć należy, że powyższa okoliczność ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem w myśl przepisów ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 818), minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonuje (o ile ustawa nie stanowi inaczej) zadania państwa członkowskiego określone w przepisach rozporządzenia ogólnego (art. 3), jak też odpowiada za koordynację realizacji programów operacyjnych (art. 4 ust. 1 i 2) oraz wydaje stosowne wytyczne w celu zapewnienia jednolitości sposobu realizacji programów operacyjnych i prawidłowości realizacji zadań i obowiązków określonych ustawą (art. 5 ust. 1), jak też realizuje szereg innych uprawnień przewidzianych w tej ustawie.

Z tego względu przyjąć należy, że minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego jest organem, który z mocy przepisów cyt. ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, jest - w zakresie objętym przedmiotem regulacji tej ustawy - organem o szczególnej kompetencji, który w szczególności może działać jako organ wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego - art. 17 pkt 3 k.p.a., o ile mieści się to w granicach właściwego dla tego organu działu administracji państwa.

W tym stanie rzeczy nie ma a priori podstaw do przyjęcia braku kompetencji ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego do działania jako organ wyższego stopnia w stosunku do Dyrektora WUP w Katowicach w sprawach powierzonych temu urzędowi, w celu realizacji wskazanego porozumienia nr 2/2007 z 24 września 2007 r., co jednak nie prowadzi do rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zgodnie z wnioskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Zgodnie bowiem z art. 17 § 1a u.p.e.a., do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 tej ustawy - w tym postanowienia o oddaleniu zarzutu na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. - wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Art. 17 § 1a u.p.e.a. jest - w świetle art. 18 u.p.e.a. - przepisem szczególnym, co ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej.

Rozstrzygnięcie zainicjowanego sporu kompetencyjnego wymaga więc ustalenia normatywnego znaczenia uregulowanego w art. 17 § 1a u.p.e.a. zagadnienia właściwości organów w przypadku zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 tej ustawy. Należy przyjąć, że wskazana regulacja szczególna w zakresie właściwości organu w przypadku zażaleń wydawanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stanowi w istocie dyrektywę interpretacyjną co do zagadnień proceduralnych na gruncie przepisów dotyczących postanowień wierzyciela. Mając na uwadze regulację zawartą w art. 127 § 2 i 3 k.p.a. oraz normę szczególną wynikającą z art. 17 § 1a u.p.e.a., stwierdzić należy, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach z 14 marca 2022 r., nr 1/2022, w przedmiocie zarzutów zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym (art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a.), jest organ, który wydał postanowienie w pierwszej instancji. Oznacza to, że pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach a Ministrem ds. Funduszy i Polityki Regionalnej nie występuje spór kompetencyjny objęty niniejszym wnioskiem.

Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i art. 151 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., postanowił oddalić wniosek.