Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 529/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64f
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2019 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., po rozpatrzeniu zażalenia M.C. z 29 sierpnia 2019 r. (dalej: skarżący, zobowiązany, wnioskodawca) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z [...] sierpnia 2019 r. (nr R-[...]), o odmowie rozłożenia na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.115,30 zł, przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną postanowienia podał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 18 i art. 64f ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, zwanej dalej u.p.e.a.).

Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego w związku z zaległościami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w wyniku dokonanych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi powstały koszty egzekucyjne na łączną kwotę 1.115,30 zł.

Pismem z 15 stycznia 2019 r. zobowiązany wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że spłatę zadłużenia będzie ponosił z prowadzonej działalności gospodarczej. Do akt sprawy dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej.

W ramach wewnętrznej oceny wniosku dotyczącego kosztów egzekucyjnych skarżącego dokonanej przez jednostkę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oceniający wniosek wskazał, że rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych umożliwi wnioskodawcy zawarcie układu ratalnego w przedmiocie należności z tytułu składek. Zaproponował, by wyrazić zgodę na spłatę kosztów postępowania egzekucyjnego w 11 ratach w wysokości po ok. 100 zł miesięcznie. Oceniający wskazał, że została spełniona przesłanka udzielenia ulgi – standard F.4.1.1. (ważny interes zobowiązanego). Komisja działająca przy jednostce opracowującej wniosek zgodziła się ze stanowiskiem oceniającego i zawnioskowała o rozłożenie zadłużenia na 11 rat po ok. 100 zł miesięcznie. Działający z upoważnienia Dyrektora Oddziału ZUS w W. Naczelnik Wydziału Realizacji Dochodów wyraził zgodę na rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) działając na podstawie art. 64f w zw. z art. 19 § 4 u.p.e.a., nie wyraził zgody na rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wskazał okoliczności przemawiające – w jego ocenie, za wystąpieniem przesłanki "ważnego interesu", tj. zatrudnianie 2 pracowników, przebyta w 2012 r. bardzo ciężka operacja, bardzo ciężko chora mama której jest opiekunem prawnym i w związku z tym ponosi wszelkie koszty jej utrzymania, ponadto zachwianie płynności finansowej w sprawach służbowych jak i prywatnych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. (nr [...]) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ rozpatrujący wniosek przedsiębiorcy o przyznanie ulgi w pierwszej kolejności był zobligowany do zbadania zagadnienia dopuszczalności pomocy publicznej, następnie powinien dokonać oceny przesłanek z art. 64f u.p.e.a.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]), działając na podstawie art. 64f u.p.e.a., nie wyraził zgody na rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny przeanalizował przesłanki udzielenia pomocy publicznej i stwierdził, że zostały one spełnione. W dalszej kolejności podkreślił, że przesłanką rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych jest ważny interes zobowiązanego. Z punktu widzenia wierzyciela nie byłoby spójnym i uzasadnionym działanie polegające na rozłożeniu na raty spłaty kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy składki i pozostałe należności z tytułu składek byłyby w dalszym ciągu dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Zauważył, że skoro w sprawie nie doszło do podpisania umowy o rozłożenie tych zobowiązań na raty, to tym samym niecelowym jest spłata w ratach tylko kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że na rozstrzygnięcie odmowne miała również wpływ dotychczasowa współpraca zobowiązanego z ZUS. Wynika z niej – jak zauważył organ I instancji – że skarżący nie wywiązuje się ze spoczywających na nim obowiązków., m.in. nie opłaca składek bieżących oraz nie uzupełnia dokumentów wymaganych do zawarcia umowy. Sukcesywnie składa wnioski o ratalną spłatę zadłużenia z tytułu składek, które rozpatrywane są pozytywnie, każdorazowo z zastrzeżeniem warunku podjęcia przez zobowiązanego spłaty składek bieżących. Podkreślił, że ZUS wyraził zgodę na rozłożenie na raty zapłaty należności z tytułu składek, pod warunkiem opłacenia składek bieżących. Zobowiązany ich nie uiścił, a zatem nie doszło do zawarcia umowy w sprawie ratalnej spłaty zobowiązań z tytułu składek. Organ I instancji ponadto wskazał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej, gospodarstwo domowe skarżącego nie jest pozbawione źródła dochodu, a prowadzona działalność gospodarcza jest rentowna. Istnieje zatem możliwość uregulowania zadłużenia jednorazowo. Niespójnym byłoby działanie polegające na rozłożeniu na raty kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy zobowiązany nie podejmuje konsekwentnych działań w celu rozłożenia na raty pozostałych należności.

Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zobowiązany jest przedsiębiorcą ubiegającym się o pomoc de minimis, czego konsekwencją była konieczność ustalenia, czy złożony wniosek o rozłożenie kosztów egzekucyjnych na raty jest zgodny z przepisami prawa wchodzącymi w zakres tzw. pomocy publicznej. Organ II instancji wskazał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy w tym zakresie i słusznie przyjął, że zostały spełnione przesłanki udzielenia pomocy publicznej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że zagadnienie rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych reguluje art. 64f u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Zauważył, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania ulgi w zapłacie powstałych w postępowaniu egzekucyjnym kosztów jest podejmowane w granicach uznania administracyjnego. Z kolei pojęcie ważnego interesu zobowiązanego ma szeroki zakres znaczeniowy i powinno być interpretowane w zależności od okoliczności zaistniałych w konkretnej sprawie. Wskazał, że ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważnego interesu" zobowiązanego. Powołał się na rozumienie tego pojęcia w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zauważył ponadto, że ulga w postaci rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter socjalny. Dlatego też ustawodawca nie uzależnił jej przyznania od interesu społecznego. Istotny i kluczowy dla niniejszego postępowania jest znajdujący się w art. 64f u.p.e.a. zwrot "może rozłożyć na raty". Pozwala on organowi egzekucyjnemu nawet w przypadku zaistnienia przesłanki "ważnego interesu" odmówić rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w rozpatrywanej sprawie, w toku postępowania organ I instancji podjął działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia wystąpienia ustawowej przesłanki rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych, nie przekroczył przy tym granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest dochód zobowiązanego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, który za 2018 r. wyniósł ok. 1.000 zł średniomiesięcznie oraz od kwietnia 2019 r. świadczenie emerytalne żony w wysokości 1.168,32 zł netto miesięcznie. Stałe comiesięczne wydatki wynoszą łącznie 950 zł. Zobowiązany jest właścicielem nieruchomości - lokalu mieszkalnego o pow. 51 m2 – na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych zabezpieczył należności z tytułu składek wpisem hipoteki. Ponadto posiada samochód osobowy marki [...] z 2000 r. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika ponadto, że zobowiązany posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i fundusz pracy, których nie odprowadzał od listopada 2001 r. tj. przez okres 18 lat. Zobowiązany złożył wniosek o rozłożenie spłaty zaległości z tytułu składek na raty po 800 zł miesięcznie. Pismem z dnia 12 marca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. poinformował skarżącego o wyrażeniu zgody na zawarcie układu ratalnego pod warunkiem uregulowania składek bieżących. Umowa ta jednak nie doszła do skutku, bowiem zobowiązany nie spełnił warunku.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w kontekście przesłanki warunkującej rozłożenie na raty spłaty kosztów egzekucyjnych, a przede wszystkim w odniesieniu do trudności finansowych zobowiązanego nie pozwala na podjęcie pozytywnego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, bowiem udzielona ulga byłaby ulgą pozorną, nie dającą gwarancji spłacania przez stronę rat regularnie.

Podkreślił ponadto, że zasadność wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych należy oceniać mając na uwadze zaproponowane możliwości spłaty rat, a także konieczność spłaty ciążących na zobowiązanym składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. Spłaty tychże świadczeń wierzyciel będzie się domagał, bowiem wyraził zgodę na udzielenie ulgi w formie układu ratalnego na zapłatę należności z tytułu składek, pod warunkiem opłacania składek bieżących. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodał, że zasadność przyznania ulgi w spłacie musi być rozpatrywana z uwzględnieniem oceny celowości jej udzielenia w kontekście tzw. zasady racjonalności ustawodawcy. W przypadku normy art. 64f u.p.e.a. celem była i jest realna poprawa sytuacji finansowej dłużnika. Rozłożenie na raty objętej niniejszym postępowaniem kwoty 1.115,30 zł, oprócz jedynie zmniejszenia ogólnej sumy, nie spowodowałoby realnej poprawy finansowej. Przedmiotowa ulga nie zlikwidowałoby zobowiązań z tytułu niezapłaconych składek w kwocie [...] zł. W konsekwencji w ocenie organu II instancji skarżący nie przedstawił argumentów wypełniających znamiona sytuacji nadzwyczajnych, a tym samym nie można stwierdzić istnienia przesłanki uzasadniającej rozłożenie należności na raty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący podkreślił, że nie domaga się umorzenia kosztów postepowania egzekucyjnego, ale jedynie rozłożenia ich na raty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzając kontrolę - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz kosztów egzekucyjnych. Przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 64f u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Powołany przepis wskazuje przesłankę, tj. ważny interes zobowiązanego, której zaistnienie daje organowi możliwość podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w art. 64f u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonej przesłanki może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Należy jednak mieć na uwadze, że tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu zaistnienia ustawowej przesłanki. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, ustawodawca nie określił, co należy rozumieć pod pojęciem ważnego interesu zobowiązanego, jednakże zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym należy przez to rozumieć ochronę wartości powszechnie cenionych, wysoko usytuowanych w ich hierarchii typu: życie, zdrowie ludzkie, ochrona rodziny. Przyjmuje się, że w ramach ważnego interesu strony mieszczą się np. sytuacje nadzwyczajnej czy losowej utraty możliwości zarobkowania. Przesłankę tę należy oceniać w oparciu o kryteria zobiektywizowane albowiem z subiektywnego punktu widzenia praktycznie każdy obowiązek zapłaty jest dolegliwy dla zobowiązanego do jego wykonania (por. wyrok WSA z dnia 7 czerwca 2006 r., I SA/Bk 150/06, wyrok WSA z dnia 22 marca 2006 r., III SA/Wa 53/06, wyrok WSA z dnia 2 marca 2006 r., III SA/Wa 1709/05, wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., II FSK 257/05, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2003 r., SA/Sz 945/01, wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01).

Należy mieć na uwadze, że sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach - czy organ egzekucyjny, a także organ wyższego stopnia, prawidłowo zinterpretował pojęcia niezdefiniowane (niedookreślone) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie - czy wreszcie uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że główną przyczyną odmowy rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych było nie zawarcie przez zobowiązanego umowy o rozłożenie na raty spłaty należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma z 12 marca 2019 r. wynika, że ZUS poinformował skarżącego o wyrażeniu zgody na zawarcie układu ratalnego (w zakresie składek ubezpieczeniowych), jednak pod warunkiem uregulowania bieżących składek. Skarżący nie uregulował składek wymagalnych po dacie złożenia wniosku o rozłożenie na raty należności i wobec tego umowa nie doszła do skutku. Organ I instancji podkreślił ponadto, że na wydane przez niego rozstrzygnięcie miała wpływ dotychczasowa współpraca skarżącego z organem – m.in. nieopłacenie przez niego bieżących składek i tym samym uniemożliwianie zawarcia układu ratalnego, co do należności ubezpieczeniowych. Organ zażaleniowy utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, a tym samym zaakceptował stanowisko organu I instancji w zakresie przedstawionych argumentów, chociaż bezpośrednio się do nich nie odniósł. Organ I instancji wskazał ponadto, że gospodarstwo domowe skarżącego nie jest pozbawione źródła dochodu, a prowadzona działalność gospodarcza jest rentowna, istnieje zatem możliwość uregulowania przedmiotowego zadłużenia jednorazowo. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej doszedł natomiast do odmiennego wniosku w zakresie sytuacji materialnej skarżącego wskazując, że wobec trudności finansowych zobowiązanego udzielona ulga byłaby ulgą pozorną, nie dającą gwarancji spłacania przez stronę rat regularnie.

W ocenie Sądu organy obu instancji odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych nie dokonały gruntownej analizy zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego. W świetle natomiast art. 64f u.p.e.a. jest to jedyna przesłanka rozłożenia na raty tych kosztów i to ona powinna być przedmiotem analizy. Organy odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych jako zasadniczą przyczynę wskazały brak zawarcia układu ratalnego w przedmiocie spłaty należności z tytuły składek ubezpieczeniowych.

Wskazać w tym miejscu należy, że art. 64f u.p.e.a. nie uzależnia możliwości rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych od zapłaty bieżących (wymagalnych należności), czy od zawarcia układu ratalnego, co do egzekwowanej kwoty. Ustalając taki warunek organ sformułował przesłankę pozaustawową, nie znajdującą oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Dodatkowo z akt wynika, że organ zależności pomiędzy ratami co do kosztów i ratami co do składek oraz warunek spłaty bieżących należności traktuje w sposób niekonsekwentny. Z akt wynika, że działająca w organie Komisja opiniująca wewnętrznie wniosek strony w sprawie rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych, wyraziła pozytywną opinię, co do rozłożenia ww. kosztów na raty, a jednym z argumentów w pkt 3 Uzasadnienie, było wskazanie, że rozłożenie na raty kosztów umożliwi wnioskodawcy zawarcie układu ratalnego na należności z tytułu składek, w czym upatrywano ważny interes zobowiązanego (karta 22 akt administracyjnych). A zatem z jednej strony organ rozważając rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, traktował je jako "wstęp" do rozłożenia na raty należności z tytułu składek, a jednocześnie uzależnił raty co do kosztów od zawarcia umowy co do rat w zakresie składek. A de facto jedno i drugie było uzależnione od zapłaty bieżących składek (pismo z 29 stycznia 2019 r.).

W ocenie Sądu, organ w sposób nieprawidłowy i z przekroczeniem przepisu art. 64f u.p.e.a. rozpoznał wniosek strony o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych.

Co więcej warunek - co do udzielenia rat - w postaci uregulowania bieżących należności w świetle § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2017, poz. 1831) wydaje się niemożliwy do spełnienia. Zgodnie bowiem z ww przepisem zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących, w części przypadającej na dany fundusz według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1 (ust. 1). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 5). Z przepisu tego wynika, że wpłaty na wymienione w nim należności z tytułu ubezpieczeń są zaliczane na poczet należności o najwcześniejszym terminie płatności.

A zatem wszelkie wpłaty dokonane aktualnie przez skarżącego z tytułu składek ubezpieczeniowych powinny być zaliczone na zaległe należności (o najwcześniejszym terminie płatności). Złożenie wniosku o rozłożenie należności na raty nie wpływa na sposób rozliczania wpłat.

W ocenie Sądu dla oceny czy zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia wniosku strony o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych istotne jest to, czy została spełniona przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, o której mowa w art. 64f u.p.e.a. W niniejszej sprawie ocena taka nie została dokonana w dostatecznym stopniu. Sąd nie neguje, że organ oceniając ważny interes strony (oraz mając na uwadze, że układ ratalny musi być możliwy do wykonania) ma prawo ocenić sposób realizowania przez stronę jej zobowiązań, ale uzależnienie udzielenia rat wyłącznie od zapłaty zobowiązań bieżących, nie wypełnia oceny/rozważenia przesłanki ważnego interesu strony.

Zauważa również Sąd, że organ nie wskazał i nie wynika to z akt, czy strona w ogóle nie dokonuje wpłat, czy też wpłaty są zaliczane na należności o najwcześniejszym terminie płatności.

Z treści postanowień wynika również, że organy obu instancji doszły także do odmiennych wniosków co do możliwości finansowych skarżącego. W ocenie organu I instancji skarżący byłby w stanie jednorazowo dokonać opłaty kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu II instancji z uwagi na trudną sytuację finansową skarżącego, udzielona ulga byłaby pozorna.

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny gruntownie odnieść się do określonej w przepisach prawa przesłanki rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego sformułowanej w art. 64f u.p.e.a., tj. przesłanki ważnego interesu. Organy powinny ustalić, czy przesłanka ta została spełniona i w dalszej kolejności - w ramach uznania administracyjnego – ocenić, czy skarżącemu należy udzielić ulgi. Organy powinny mieć także na uwadze pozytywną opinię Komisji działającej przy jednostce opracowującej wniosek skarżącego o rozłożenie kosztów egzekucyjnych na raty i fakt wyrażenia przez nią zgody na raty w wysokości ok. 100 zł miesięcznie. Rzeczą organów będzie także ustalenie w sposób spójny i jednolity, czy skarżący ma możliwości jednorazowej zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego, czy też jego sytuacja jest na tyle trudna, że nawet ratalna spłat byłaby uciążliwa i tym samym udzielona ulga byłaby pozorna. Obowiązkiem organów będzie więc wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego, zwłaszcza pod kątem zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego określonego w art. 64f u.p.e.a. (art. 77 i art. 80 k.p.a.) i odzwierciedlenie poczynionych w sprawie ustaleń w uzasadnieniu wydanych postanowień, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z [...] sierpnia 2019 r. na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.