Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 572/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27 ust. 1, art. 58 ust. 1i 2, art. 125 ust. 2, ust. 3 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 21 poz 204
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lutego 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zawodzie lekarza.
article: art. 15 pkt. 1, art. 41
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 158
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich.
article: par. 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie NSA Teresa Rutkowska WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Asystent sędziego Izabela Wędrak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi K. S.-M. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1.uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak[...], 2.orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3.zasądza od Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. na rzecz K. S.– M. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I.W.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 132 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j.Dz.U. nr.207.z 2002r. 1761 ze zm.) i § 52 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 135, poz. 634 ze zm.), Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z dnia [...] nr [...] o wymierzeniu por. K. S.–M. kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby, wydane na podstawie art. 130 ust. 1 i art. 31 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 21 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r.

Sąd dyscyplinarny ustalił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Ł. wszczął wobec K. S.-M. – asystenta ambulatorium i izby chorych Aresztu Śledczego w Ł. postępowanie dyscyplinarne o to, że po otrzymaniu od zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. ppłk Z. B. polecenia realizacji pisma Prokuratury Apelacyjnej w Ł. dotyczącego osadzonego A.P. odmówiła wykonania polecenia służbowego t.j. o naruszenie art. 125 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Dyrektor Aresztu Śledczego w Ł. orzeczeniem z dnia [...] nr [..] uznał K. S.– M. winną tego, że po otrzymaniu od zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. ppłk Z. B. w dniach 20 i 22 lipca 2005 r. polecenia realizacji pisma Prokuratury Apelacyjnej w Ł. dotyczącego osadzonego A.P. s. W. odmówiła wykonania polecenia służbowego, co stanowi naruszenie art. 125 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej i na podstawie art. 126 ust. 1 pkt. 8 tej ustawy wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Aresztu Śledczego wyjaśnił, iż w dniu 6 lipca 2005 r. do Aresztu Śledczego w Ł. wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w Ł. sygn. [...] z dnia [...] kierowane do dyrektora jednostki zawierające prośbę o bezzwłoczne wykonanie badań lekarskich osadzonemu A. P. oraz informację o podjętych w tej sprawie działaniach. Pismo to zostało zadekretowane do realizacji na kierownika Służby Zdrowia w Areszcie Śledczym w Ł. kpt. J. S. Z uwagi na to, iż kierownik Służby zdrowia był na urlopie wypoczynkowym, jego obowiązki pełnił kpt. A. S.– starszy asystent ambulatorium i izby chorych. Po odmowie wykonania polecenia przez kpt. S., zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego ppłk B. wydał polecenie realizacji pisma por. G. K. , a kiedy ten odmówił jego wykonania w dniu 20 lipca 2005r. wydał to polecenie K. S–M., która również odmówiła jego realizacji. W dniu 22 lipca 2005 r. podczas protokołowanej rozmowy obwiniona ponownie odmówiła wykonania polecenia służbowego realizacji dyspozycji zawartych w piśmie Prokuratury.

Organ administracji I instancji podniósł, iż A. P. pozostawał osobą tymczasowo aresztowaną i jako taka zgodnie z art. 256 i 326 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – powołanej dalej jako k.p.k. (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) podlegał nadzorowi prokuratorskiemu i sądowemu. Jak wynika zaś z art. 93 k.p.k. sąd i prokurator w przypadkach określonych w ustawie wydają polecenia Policji lub innym organom. Organy zaś zgodnie z art. 15 k.p.k. w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu i prokuratora. Są ponadto zobowiązane w zakresie swego działania do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne. W przedmiotowej sprawie u podstaw działania prokuratora leżał ustawowy obowiązek czuwania nad zasadnością utrzymania tymczasowego aresztowania (art. 253 k.p.k). Obowiązek ten oznacza, iż prokurator zobowiązany jest badać czy przyczyny które legły u podstaw zastosowania najsurowszego środka zapobiegawczego trwają nadal, czy też pojawiły się nowe okoliczności uzasadniające uchylenie tymczasowego aresztowania. Jedną z takich okoliczności jest stan zdrowia podejrzanego. Dla podjęcia takiej decyzji sąd bądź prokurator opiera się m.in. na opiniach biegłych sądowych w zakresie stanu zdrowia tymczasowo aresztowanego. Taka opinia dotycząca A. P. została wydana i w oparciu o tę opinię i zawarte w niej zalecenie prokurator wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. o niezwłoczne ich wykonanie.

Organ podkreślił, iż wydając polecenie podległym sobie funkcjonariuszom działał zgodnie z obowiązującym prawem i przyjętymi w takich przypadkach procedurami służbowymi.

Dodatkowo organ podniósł, iż lekarz pełniący służbę w formacji mundurowej i będący funkcjonariuszem pozostaje w takim samym stosunku podległości służbowej jak każdy inny funkcjonariusz. Takim funkcjonariuszem jest również K. S.–M. i obowiązują ją jak każdego funkcjonariusza Służby Więziennej przepisy ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z art. 125 tej ustawy, funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną w razie odmowy wykonania lub niewykonania polecenia służbowego, z wyjątkiem przypadku, gdy wykonanie rozkazu lub polecenia wiązałoby się z popełnieniem przestępstwa. Polecenie zaś dyrektora wykonania badań zleconych przez prokuraturę oraz wykorzystanie dla dobra pacjenta informacji o wskazanych przez biegłych lekach, które ich zdaniem osadzony powinien przyjmować nie wiązało się z popełnieniem przestępstwa.

Na powyższe orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z dnia [...] K. S– M. wniosła zażalenie do Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. Zaskarżając powyższe orzeczenie zarzuciła nieważność postępowania wskutek obrazy przepisów prawa tzn.:1) art. 10 w zw. z art. 40 § 2, w zw. z art. 79, w zw. z art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – powołanej dalej jako k.p.a. (t.j. Dz.U.00.98.1071 ze zm.) poprzez pozbawienie strony obwinionej prawa do obrony skutkiem zaniechania obowiązku powiadomienia działającego w sprawie obrońcy o zaplanowanym na dzień 12 lipca 2006 r. wysłuchaniu obwinionej i przeprowadzenie tej czynności procesowej bez udziału obrońcy oraz poprzez brak uprzedzenia obwinionej o zamiarze końcowego wysłuchania strony bez udziału obrońcy, a w konsekwencji art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez pozbawienie obwinionej konstytucyjnego prawa do obrony skutkiem zaniechania terminowego powiadomienia o planowanej czynności i całkowite uniemożliwienie w dniu 12 lipca 2006 r. korzystania z pomocy obrońcy w czasie końcowego wysłuchania obwinionej,

2) art. 6,7 i 8 k.p.a., a w konsekwencji art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z § 16 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. i art. 80 k.p.a., a ponadto art. 77 § 1 i 2 oraz art. 78 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i wnikliwej oceny materiału dowodowego, w konsekwencji dowolne uznanie jakoby wnioskowane w toku postępowania dyscyplinarnego dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i zaniechanie podjęcia czynności tj. przeprowadzenia dowodów obrony obwinionej niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i istotnych okoliczności sprawy, wskutek czego naruszenie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP) przeprowadzenie wyłącznie dowodów winy obwinionej z pogwałceniem zasad dochodzenia prawdy, a ponadto

- pominięcie w ustaleniach faktycznych krytycznego wobec zachowań Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. stanowiska zarówno Okręgowej Izby Lekarskiej w Ł., jak i Przewodniczący ORL dr n. med. G. K.,

- pominięcie zeznań dr n. med. H. Z., specjalisty neurochirurga, neurologa, konsultanta medycznego aresztu Śledczego w Ł., co do przebiegu konsultacji o jakie wystąpiła m.in. obwiniona oraz zaprzeczenie zeznaniom dr J. S.,

3) art. 6, 10 i 54 Kodeksu etyki lekarskiej z dnia 2 stycznia 2004 r. w zw. z art. 15 i 41 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz.U. nr 30 poz. 158 ze zm.) poprzez ich pominięcie i brak zastosowania do rozstrzygnięcia w sprawie i zaniechanie ustalenia, że obwiniona jest z zawodu lekarzem i w pierwszej kolejności podlega zasadom wynikającym z Kodeksu etyki lekarskiej, stanowiącym lex specilais w stosunku do zasad wynikających z ustawy o Służbie Więziennej,

4) art. 58 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego pominięcie i zaniechanie rozważenia znaczenia jakie dla rozstrzygnięcia sprawy miało powiadomienie dokonane przez dr K. S.–M. w trybie art. 58 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, w konsekwencji zaś

5) art. 125 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego zastosowanie w sprawie pomimo braku w zachowaniu obwinionej ustawowych znamion czynu przypisanego

oraz wniosła o:

1) przeprowadzenie w trybie § 42 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 listopada 1996 r. postępowania dowodowego co do istoty sprawy bezpośrednio przed sądem poprzez:

- dopuszczenie dowodu z zeznań dr A. S. i dr G. K. na okoliczności dotyczące zakresu działań jakie zlecił dr K. S.–M. w związku z realizacją pisma Prokuratury Apelacyjnej w Ł., a dotyczących ustalenia podstaw prawnych do wydania zaleceń z niego wynikających oraz wydanego obwinionej w dniu 8 lipca 2005 r. zakazu dalszego zajmowania się realizacją przedmiotowego pisma i kontaktowania się z Prokuraturą Apelacyjną w Ł. w celu uzyskania informacji o podstawach prawnych wydania przedmiotowych zaleceń, gdyż przeprowadzenie wnioskowanego dowodu w połączeniu z okolicznością faktycznie przeprowadzonych badań i wydanych zaleceń wobec osadzonego A. P. przez obwinioną daje możliwość prawidłowej oceny jej zachowań,

- dopuszczenie dowodu z przesłuchania gen. A. P., a ponadto Dyrektora Okręgowego K. K. i Dyrektora M. K. na okoliczność ustalenia jakie działania zostały podjęte w związku z zastrzeżeniami lekarzy o braku podstaw do realizacji zaleceń prokuratury, a także dla ustalenia przyczyn dla których pomimo wszczęcia przez gen. A. P. postępowania wyjaśniającego w związku z meldunkiem złożonym przez dr A. S. w stosunku do dr K. S. –M. powielane były zachowania przełożonych polegające na przymuszaniu jej do zachowania wbrew prawu i etyce lekarskiej,

- zażądanie informacji z dokumentacji medycznej osadzonego A. P. dotyczącej wskazania jakie działania lekarskie zostały podjęte wobec tego pacjenta w okresie od 6 do 31 lipca 2005 r., w tym także wskazania, który z lekarzy był prowadzącym, który z lekarzy we wskazanym zakresie wydawał zalecenia medyczne, a zwłaszcza kiedy i jakie zalecenia medyczne w tym okresie wydała dr K. S.–M., o ile przeprowadzenie wskazanych dowodów nie będzie możliwe o 2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez przełożonego z jednoczesnym wytknięciem uchybień, przede wszystkim zaś o 3) zmianę zaskarżonego orzeczenia i po orzeczeniu co do istoty uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, iż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje prawa obywatelom m.in. prawo do obrony oraz domniemanie niewinności. Prawo do obrony rozumiane jest i realizowane m.in. jako prawo do obrony materialnej czyli jako prawo do przeciwstawiania się stawianym zarzutom. Prawo do obrony realizowane jest poprzez jedną z naczelnych zasad postępowania tj. zasadę prawdy obiektywnej. Oznacza ona zaś przede wszystkim nakaz bezstronności i zakaz kierunkowego nastawienia do sprawy. Treść zaś zaskarżonego orzeczenia świadczy, że postępowanie dyscyplinarne ukierunkowane było na dowodzenie winy obwinionej i jej ukaranie jedną z najsurowszych kar dyscyplinarnych. Poza tym oddalono wszelkie wnioski dowodowe służące obronie obwinionej i pozbawiono ją prawa do obrony i korzystania z pomocy ustanowionego obrońcy. Obwiniona podkreśliła, iż zaskarżone orzeczenie wskazuje, że wydający je nie rozumie, że przedmiotowa opinia zawierała jedynie sugestie biegłych co do zakresu badań diagnostycznych i terapii, a ostateczne decyzje w zakresie diagnostyki i terapii podejmować mogą wyłącznie lekarze prowadzący chorego. Dodatkowo zaznaczyła, iż z uzasadnienia orzeczenia nie wynika czy i ewentualnie jak pod względem prawnym ocenione zostało zachowanie Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł., zwłaszcza w aspekcie wypełnienia znamiona czynu zabronionego art. 224 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), nie można bowiem było w szczególnej sytuacji, kiedy K. S.–M. była jedynym dyżurującym lekarzem, obciążać jej poleceniem rozważenia sytuacji jednego osadzonego, kosztem czasu jaki winna poświęcić na leczenie 120 osadzonych zapisanych tego dnia na wizytę. W ocenie obwinionej działanie to nosi znamiona art. 231 Kodeksu karnego tak w kontekście interesu publicznego jak i prywatnego. Strona podniosła także, iż oddalenie wniosków dowodowych obrony, brak obiektywizmu, gromadzenie wyłącznie dowodów winy doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia wnikliwej analizy materiału dowodowego i wymaganej oceny, że osadzony A. P. był leczony zgodnie ze sztuką lekarską i etyką lekarską.

Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia zważył, iż ustalenia dokonane w wyniku postępowania dyscyplinarnego jednoznacznie i w niebudzący wątpliwości sposób wykazały, że obwiniona stanowczo i kategorycznie odmówiła wykonania polecenia służbowego wydanego przez przełożonego – zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł., naruszając w ten sposób obowiązek określony w art. 125 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Wobec tego była spełniona podstawowa przesłanka do wymierzenia obwinionej kary dyscyplinarnej.

W ocenie Sądu również zakres wymierzonej kary dyscyplinarnej jest w pełni adekwatny do ciężaru popełnionego przewinienia, gdyż obwiniona swoim zachowaniem skutkującym niezrealizowaniem przez dyrektora aresztu śledczego zaleceń i dyspozycji organu dysponującego osobą tymczasowo aresztowaną spowodowała brak możliwości wykonania przez dyrektora aresztu śledczego ciążącego na nim obowiązku ustawowego jakim jest wykonywanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. W konsekwencji doszło do poważnego zakłócenia biegu postępowania karnego realizowanego przez organ uprawniony i zakłócenia procedury karnej. Sąd wskazał także, że polecenie wydane obwinionej w jakimkolwiek elemencie nie łączyło się z popełnieniem przestępstwa, co mogłoby dać podstawę do odmowy wykonania wg. art. 58 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Ponadto podkreślił, iż nie doszło do naruszenia prawa obwinionej do obrony w trakcie postępowania dyscyplinarnego, bowiem na każdym etapie postępowania dyscyplinarnego umożliwiano jej aktywny udział przy każdej czynności oraz nie ograniczano prawa do wnoszenia dowodów, z czego obwiniona korzystała.

W ocenie Sądu nieuczestniczenie pełnomocnika strony w rozmowie z Dyrektorem Aresztu Śledczego w związku z zakończeniem postępowania dyscyplinarnego nie stanowiło uchybienia mającego wpływ merytoryczny na dokonane faktyczne ustalenia.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia niektórych wniosków dowodowych strony Sąd Dyscyplinarny podkreślił, iż ponowne prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie przedstawionym w zażaleniu i podtrzymanym w trakcie rozprawy przez pełnomocnika obwinionej nie było celowe co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż na tożsamych dowodach opierano się w trakcie postępowania dyscyplinarnego.

Na orzeczenie Sądy Dyscyplinarnego z dnia 26 września 2006 r. K. S.– M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W jej uzasadnieniu wskazała, iż poprzez zaniechanie obowiązku wnikliwego rozpoznania złożonego przez obwinioną zażalenia na orzeczenie z dnia [...] doszło do naruszeń wskazanych w zażaleniu na orzeczenie z dnia [...]. Skarżąca podniosła również, iż poprzez zaniechanie przeprowadzenia w trybie § 42 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej, wskazanych dowodów naruszono art. 6,7,8 i 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. Podnosząc wyżej wymienione naruszenia prawa wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającego go orzeczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z dnia [...] i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. wnosząc o odrzucenie skargi, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniósł, iż zbadanie jako dowodu dokumentacji medycznej osadzonego byłoby ewidentnym naruszeniem prawa, gdyż zgodnie z m.in. ustawą z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (t.j. Dz.U.07.14.89), tak dokumentacja podlega ochronie i nie powinna być udostępniana takim sądom jak sąd dyscyplinarny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga K. S.–M. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art.7, 77 § 1 i 80 kpa co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zgodnie z treścią art.27 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 207 z 2002r. poz.1761 z późn. zm.) przed rozpoczęciem służby funkcjonariusz składa ślubowanie według następującej roty:

"Ja obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków funkcjonariusza Służby Więziennej ślubuję uroczyście: dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać prawa, kierować się zasadami humanizmu i poszanowania godności ludzkiej, stawiając siebie i swoje siły do dyspozycji służby, przyczyniać się do realizacji zadań Służby Więziennej. Ślubuję przestrzegać dyscypliny służbowej, tajemnicy państwowej i służbowej, rzetelnie i sumiennie wykonywać powierzone mi zadania i polecenia przełożonych, dbać o honor i dobre imię służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej".

W myśl art.58 ust.1 wymienionej ustawy funkcjonariusz jest obowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz przestrzegać przepisów niniejszej ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie.

Zgodnie z treścią art.58 ust.2 cytowanej ustawy funkcjonariusz jest obowiązany odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa.

W myśl art. 125 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie etyki zawodowej a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby, oraz w innych przypadkach określonych w ustawie.

Zgodnie treścią art.125 ust.3 pkt.2 wymienionej ustawy naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia służbowego, z wyjątkiem przypadku określonego w art.58 ust.2.

Zgodnie z treścią art.4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i dentysty (Dz.U. nr 21 poz.204 z późn. zm.) lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.

W myśl art.15 pkt.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o izbach lekarskich (Dz.U. nr 30 poz.158 z późn. zm.) członkowie samorządu lekarzy obowiązani są przestrzegać: zasad etyki i deontologii oraz innych przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza.

Zgodnie z treścią art.41 ustawy z dnia 17 maja 1989r. członkowie samorządu lekarzy podlegają odpowiedzialności zawodowej przed sądami lekarskimi za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu lekarza.

W myśl art.2 ust.2 Kodeksu Etyki Lekarskie z dnia 2 stycznia 2004r. najwyższym nakazem etycznym lekarza jest dobro chorego – salus aegroti suprema lex esto. Mechanizmy rynkowe, naciski społeczne i wymagania administracyjne nie zwalniają lekarza z przestrzegania tej zasady.

Zgodnie z treścią art.6 Kodeksu Etyki Lekarskiej lekarz ma swobodę wyboru w zakresie metod postępowania, które uzna za najskuteczniejsze. Powinien jednak ograniczyć czynności medyczne do rzeczywiście potrzebnych choremu zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.

W myśl art.9 Kodeksu Etyki Lekarskiej lekarz może podejmować leczenie jedynie po uprzednim zbadaniu pacjenta. Wyjątki stanowią sytuacje, gdy porada lekarska może być udzielona wyłącznie na odległość.

Zgodnie z treścią art.10 Kodeksu Etyki Lekarskiej lekarz nie powinien wykraczać poza swoje umiejętności zawodowe przy wykonywaniu czynności diagnostycznych, zapobiegawczych, leczniczych i orzeczniczych. Jeżeli zakres tych czynności przewyższa umiejętności lekarza wówczas winien się zwrócić do bardziej kompetentnego kolegi.

W myśl art.54 Kodeksu Etyki Lekarskie w razie wątpliwości diagnostycznych i leczniczych lekarz powinien, w miarę możliwości, zapewnić choremu konsultacje innego lekarza.

Zgodnie z treścią art.61 Kodeksu Etyki Lekarskiej lekarz urzędu państwowego, samorządowego lub jakiejkolwiek instytucji publicznej lub prywatnej powinien rzetelnie wypełniać zobowiązania zaciągnięte wobec tych instytucji; jednak lekarz nie powinien spełniać poleceń pracodawcy sprzecznych z zasadami etyki i deontologii lekarskiej.

Z przepisu ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. wynika, iż każdy funkcjonariusz Służby Więziennej ma obowiązek sumiennie wykonywać polecenia służbowe i jest on zwolniony z tego obowiązku tylko wówczas gdy wykonanie polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. Odmowa wykonania polecenia stanowi naruszenie dyscypliny służbowej.

Analiza przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 1996r., z dnia 17 maja 1989r. oraz Kodeksu Etyki Lekarskiej wskazuje natomiast, iż lekarz ma swobodę wyboru leczenia w zakresie metod leczenia zaś samo leczenie może podjąć jedynie po uprzednim zbadaniu pacjenta. Najwyższym nakazem etycznym lekarza jest dobro chorego i lekarz nie powinien spełniać poleceń pracodawcy sprzecznych z zasadami etyki i deontologii lekarskiej. Za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej lekarz ponosi odpowiedzialność zawodową przed sądami lekarskimi.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma ocena odmowy wykonania przez skarżącą polecenia realizacji pisma Prokuratury Apelacyjnej w Ł. z dnia [...]. W przekonaniu sądu organy administracji dokonując takiej oceny nie zebrały ani nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Dyrektor Z. B. polecił skarżącej zrealizowanie pisma Prokuratury Apelacyjnej w Ł. z dnia [...]. Oznaczało to, iż K. S– M. miała wykonać badania lekarskie A. P. wymienione w piśmie oraz spowodować podawanie A.P. leków wymienionych w tym piśmie. Faktem jest, iż skarżąca jest funkcjonariuszem Służby Więziennej i ma obowiązek sumiennego wykonywania poleceń swoich przełożonych. Jednocześnie jest ona lekarzem i obowiązują ją przepisy dotyczące wykonywania zawodu lekarza w tym zasady etyki lekarskiej.

W przekonaniu sądu Dyrektor Z. B. nie był uprawniony do wydania skarżącej polecenia w takiej formie w jakiej to faktycznie uczynił czyli przez nałożenie obowiązku wykonania badań A. P. oraz podawania mu leków określonych w piśmie z dnia [...]. Wykonanie tego polecenia stanowiłoby naruszenie etyki lekarskiej. Najwyższym nakazem etycznym lekarza jest dobro chorego czyli dbanie o ochronę życia i zdrowia pacjenta. Wykonanie badań określonych w piśmie z [...] mogło stanowić zagrożenie dla zdrowia A. P. Przeprowadzenie każdego badania jest formą inwazji w organizm chorego. Dotyczy to także takich badań jak NMR głowy oraz kręgosłupa szyjnego i piersiowego czy RTG klatki piersiowej. Wykonanie takich badań, w pewnych sytuacjach, może mieć negatywne skutki dla chorego. O tym czy badanie może być przeprowadzone decyduje lekarz, po uprzednim zbadaniu pacjenta, i wyjaśnieniu czy nie spowoduje to ujemnych następstw dla jego zdrowia. Również jedynie lekarz prowadzący chorego jest uprawniony do podejmowania decyzji co do sposobu leczenia przy czym ma on swobodę wyboru w zakresie metody terapii. Zmiana sposobu leczenie jest możliwa tylko przez lekarza prowadzącego bądź konsultanta – specjalistę w określonej dziedzinie, także po uprzednim zbadaniu chorego.

Polecenie Dyrektora Z. B. z dnia 20 i 22 lipca 2005r. nie uwzględniało specyfiki wykonywania zawodu lekarza. Dyrektor Z. B. polecił skarżącej wykonanie badań lekarskich oraz podawanie leków określonych w piśmie z [...] powołując się na opinię biegłych lekarzy. Opinia ta nie została jednak załączona do tego pisma. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego K. S.–M. w dniu 20 lipca 2005r. otrzymała pismo Prokuratury Apelacyjnej w Ł. bez opinii biegłych. Opinia ta nie została jej również przedstawiona w czasie rozmowy w dniu 22 lipca 2005r. Polecenie Dyrektora Z. B. winno uwzględniać przepisy regulujące zasady wykonywania zawodu lekarza. Powinien on zatem zlecić skarżącej wyjaśnienie czy badania określone w piśmie Prokuratury Apelacyjnej w Ł. nie będą miały charakteru inwazyjnego i czy A. P. wyrazi na nie zgodę. Należało również wyjaśnić czy wykonanie tych badań nie spowoduje ujemnych następstw dla zdrowia chorego oraz czy podanie leków wymienionych w piśmie nie zaburzy dotychczasowego procesu diagnostyczno – terapeutycznego. Należy zaznaczyć, iż A. P. był leczony na różne schorzenia i przyjmował szereg różnych leków. Rozpoczęcie podawania mu nowych leków określonych w piśmie z 6 lipca 2005r. mogłoby zakłócić dotychczasowy przebieg leczenia i jednocześnie spowodować negatywne skutki dla jego zdrowia. Wyjaśnienie wszystkich tych kwestii było niezbędne przed realizacją zaleceń zawartych w piśmie Prokuratury Apelacyjnej w Ł. Kwestie te winny być najpierw wyjaśnione, a w razie ustalenia, iż zlecenie badania oraz zlecone leki nie spowodują ujemnych następstw dla chorego, winno zostać zrealizowane pismo z dnia 6 lipca 2005r. Dyrektor Z. B. nie zlecił skarżącej wyjaśnienia wszystkich wymienionych kwestii lecz wydał polecenia wykonania badań określonych w piśmie Prokuratury Apelacyjnej oraz podania A. P. leków wymienionych w tym piśmie. Każdy lekarz ma swobodę działań w zakresie metod leczenia pacjenta i nie można go zmuszać do wykonania określonych badań diagnostyczno – terapeutycznych bądź stosowania określonego sposobu leczenia. Skoro biegłym lekarzom do wydania opinii konieczne były wyniki konkretnych badań oraz przyjmowanie przez A.P. konkretnych leków, to przede wszystkim należało ustalić jakie skutki zdrowotne może spowodować wykonanie zaleceń biegłych, mając na uwadze dobro chorego. W sytuacji, gdy ustalenia takie nie zostały wykonane to Dyrektor Z. B. nie był uprawniony do wydawania skarżącej polecenia wykonania badań lekarskich oraz podawania A. P. leków wymienionych w piśmie z dnia [...]. Oznacza to, iż K. S.– M. nie miała obowiązku wykonania polecenia Dyrektora gdyż było one sprzeczne z zasadami etyki lekarskiej. Postępowanie skarżącej było zgodne z treścią art.61 Kodeksu Etyki Lekarskiej, w myśl którego lekarz nie powinien spełniać poleceń pracodawcy sprzecznych z zasadami etyki i deontologii lekarskiej.

W ocenie sądu uzasadniony jest zarzut skarżącej niewyjaśnienia, w sposób dokładny, stanu faktycznego z uwagi na nieprzesłuchanie świadka G. K. Podkreślić należy, iż G. K. był lekarzem prowadzącym A. P. Leczył on A.P. na różne schorzenia i dobrze orientował się w jego stanie zdrowia. Jego relacje pozwoliłyby wyjaśnić jaki wpływ miałoby dla zdrowia A. P. przeprowadzenie badań lekarskich określonych w piśmie z [...] oraz czy podanie lekarstw wymienionych w tym piśmie nie zburzyłoby dotychczasowego procesu diagnostyczno – terapeutycznego. Zeznania G.K. miały zatem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskutek oddalenia wniosku o przesłuchanie tego świadka okoliczności faktyczne nie zostały wyczerpująco wyjaśnione. Faktem jest, iż G. K. nie był obecny przy wydawaniu polecenia skarżącej lecz jego zeznania pozwoliłyby wyjaśnić jakie następstwa dla zdrowia A. P. miałaby zmiana dotychczasowego sposobu jego leczenia oraz przeprowadzenie dodatkowych badań lekarskich. Wskutek nieprzesłuchania G. K. okoliczności te nie zostały dokładnie wyjaśnione.

Reasumując sąd uznał, iż organy administracji nie podjęły wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ani też w sposób wyczerpujący nie zebrały ani nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Naruszyły tym przepisy art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie z dnia 14 lipca 2006r.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia.

Na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 18 ust.1 pkt.1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) sąd zasądził od Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę złożyło się: 240 zł – wynagrodzenie adwokata, 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny przede wszystkim wyjaśnić jakie skutki dla zdrowia A. P. miałaby zmiana procesu leczenia oraz wykonanie badań lekarskich wymienionych w piśmie z dnia [...]. W tym celu należy rozważyć możliwość przesłuchania G. K. oraz ponownego przesłuchania skarżącej. Dopiero po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego oceny, uwzględniając wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

I.W.