Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 785/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 8 ust 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.), Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gugała-Szczerbicka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 589/10 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. IV SA/Wr 589/10 w sprawie ze skargi B. B., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił powyższą skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny. Otóż Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 3, 8 ust. 1, 9, 37 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz ogólnie powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), przyznał B. B. w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. prawo do zasiłku stałego w kwocie [...] zł miesięcznie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący B. B. zarzucił, że kwota zasiłku stałego została mu bezprawnie zmniejszona o wartość zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego i do 2003 r. "przez świadome działanie pracownika socjalnego jest stratny na zasiłku stałym".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i w uzasadnieniu stwierdziło, że organ pierwszej instancji ostateczną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], przyznał skarżącemu prawo do zasiłku stałego w okresie od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. i jego wysokość ustalił w okresie od 1 września 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. na kwotę [...] zł. Następnie kolejnymi ostatecznymi decyzjami z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] i z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], B. B. miał ustalane prawo do zasiłku stałego w zmieniających się kwotach na kolejne okresy do dnia 30 czerwca 2010 r. Po przeprowadzeniu, na wniosek z dnia [...] czerwca 2010 r., aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu [...] czerwca 2010 r. ustalono, że wymieniony jest osobą pełnoletnią, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, do dnia 31 sierpnia 2010 r. zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], zaś decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], został mu przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 1 lipca 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. (wcześniej do dnia 30 czerwca 2010 r. kwota dodatku mieszkaniowego wynosiła [...] zł) oraz stwierdzono również, iż pobiera on od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Zatem dysponuje on własnym dochodem w lipcu i sierpniu 2010 r. w wysokości [...] zł. Stosownie do treści 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, zaś według art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, w której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej', a na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z kolei całkowitą niezdolnością do pracy, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy, jest legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności. W dalszej części podkreślono, że odwołujący zakwestionował możliwość uwzględnienia w jego dochodzie dochodu wynikającego z przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Tymczasem jak wynika z przywołanych już wyżej przepisów, dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia. Wśród tych obciążeń i świadczeń ustawodawca nie wymienił dodatku mieszkaniowego, ani zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem wbrew wątpliwościom odwołującego się, organ obowiązany jest potraktować taki przychód jako składnik dochodu. Stąd też zasadnie organ pierwszej instancji kwotę zasiłku pielęgnacyjnego i kwotę dodatku mieszkaniowego uwzględnił, co do zasady, w dochodzie skarżącego i skoro jego dochód wynosi [...] zł, to zasiłek stały wynosi [...] zł, jako różnica między kryterium dochodowym, a dochodem. Przepis art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraźnie w taki właśnie sposób określa wysokość zasiłku stałego i organ pomocy społecznej nie może tego sposobu obliczenia zasiłku zmienić, czy to na korzyść świadczeniobiorcy, czy też na niekorzyść. Natomiast zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony i uzyskanie przez B.B. dodatku mieszkaniowego w wyższej niż dotychczasowa kwota tego dodatku, jest zmianą jego sytuacji dochodowej. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji uwzględniając tę zmienioną sytuację dochodową orzekł o wysokości zasiłku stałego w okresie lipca i sierpnia 2010 r. Jakkolwiek z literalnego brzmienia zaskarżonej decyzji mogłoby wynikać, iż organ pierwszej instancji przyznał w wymienionym okresie B.B. zasiłek stały, to jednak z brzmienia pierwszej decyzji z dnia [...] września 2007 r. oraz kolejnych decyzji wynika niespornie, że tą decyzją ustalona została jedynie wysokość zasiłku stałego, którego kwota ulegała kolejnym zmianom z uwagi na zmieniającą się kwotę dochodu skarżącego wynikającą z decyzji o dodatku mieszkaniowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący podniósł zarzuty i argumentacją podobną, jak w odwołaniu dodając, że od stycznia 2010 r. weszła w życie istotna zmiana dotycząca świadczeń pielęgnacyjnych: "przy ustalaniu uprawnień do świadczeń nie obowiązuje już kryterium dochodowe". W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze wniosło o jej oddalenie z powodów już wcześniej przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

W uzasadnieniu prawnym natomiast Sąd stwierdził, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, zaś – w ocenie Sądu – w sytuacji skarżącego występuje okoliczność z art. 7 pkt 5 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast przepis art. 8 ust. 4 ustawy wyłącza z dochodu ustalonego stosownie do ust. 3: 1) jednorazowe pieniężne świadczenie socjalne, 2) zasiłek celowy, 3) pomoc materialną mającą charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawaną na podstawie przepisów o systemie oświaty, 4) wartość świadczeń w naturze, 5) świadczenie przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W dalszej części stwierdzono, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły, iż skarżący samotnie gospodarujący, zaliczany do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2010 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r.), uzyskał dochód składający się z dodatku mieszkaniowego [...] zł miesięcznie, przyznanego mu w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł przyznanego od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. i w tej sytuacji w lipcu oraz sierpniu, skarżący uzyskał dochód wynoszący [...] zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że oba te świadczenia tworzą dochód, bowiem art. 8 ust. 4 ustawy świadczeń tych nie wyłączył i wbrew temu, co przedstawił skarżący, zasady ustalania dochodu nie uległy zmianie w 2010 r. Wysokość zasiłku stałego wylicza się natomiast na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, według którego ustala się go w przypadku osoby samotnie gospodarującej jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (477 zł) a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Różnica między wskazanym kryterium wynikającym z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, a dochodem w kwocie [...] zł wynosi zatem [...] zł i w tej sytuacji została więc przez organy orzekające wyliczona prawidłowo. Skoro zaś jedynie to było przedmiotem sporu, to stanowisko organu jest zasadne. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że wprawdzie w podstawach prawnych obu decyzji powołano przepis art. 106 ust. 5 ustawy, stanowiący podstawę prawną zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, to jednakże mimo rozstrzygnięcia zawartego w osnowie obu orzeczeń ("przyznaje zasiłek" a nie zmienia decyzję w określony sposób) nie można uznać tej nieprawidłowości za naruszenie prawa wiodące do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku w części oddalającej skargę, B. B. wniósł skargę kasacyjną zarzucając mu, w trybie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362), polegającą na przyjęciu – przy nieuzasadnionym pominięciu wymogu ścisłej i restryktywnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej – iż za przychód w rozumieniu tego przepisu uznać należy zasiłek pielęgnacyjny, podczas gdy zasiłek pielęgnacyjny nie wyraża określonych normatywnie cech przychodu, w szczególności w rozumieniu wskazanego przepisu.

W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, ewentualnie na podstawie art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przez pełnomocnika w niniejszym postępowaniu.

Natomiast w uzasadnieniu podał, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, bowiem błędnie uznał on, iż organy administracji publicznej dokonały prawidłowego zakwalifikowania zasiłku pielęgnacyjnego jako przychodu w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i w konsekwencji dokonały obniżenia zasiłku stałego o wysokość świadczenia przysługującemu skarżącemu z tytułu otrzymywanego zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu, za dochód uznać należy sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o wskazane w tym przepisie składniki. Jednocześnie w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ustanowiono, iż do dochodu nie wlicza się świadczeń w naturze, a więc np. pomocy rzeczowej, ani jednorazowego świadczenia socjalnego. Przedstawiona regulacja nie wyjaśnia jednak, co należy rozumieć przez przychód, przy czym wskazuje, iż przychody podlegają "uzyskaniu", a uzyskanie przychodu możliwe jest wyłącznie, gdy przychód ma swoje źródło, samych źródeł uzyskania przychodów zaś jest wiele i ustawodawca nie wskazuje ich enumeratywnie. W art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zamieszczono definicję przychodów na użytek regulacji z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zatem dla oceny prawidłowej kwalifikacji zasiłku pielęgnacyjnego jako przychodu nieodzowne staje się odwołanie do regulującej uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 139, poz. 992), zgodnie z której przepisem art. 3 pkt 1 lit. "a", dochodem jest przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne a także kwot alimentów. Zatem zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych jak i w ustawie o pomocy społecznej dochodem jest przychód pomniejszony o podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wzajemna relacja ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy społecznej oraz zasady wykładni systemowej nakazują sięgnąć do regulacji zawartej w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176), zgodnie z której art. 10, źródłem przychodu są wskazane w tym przepisie podstawy, zaś zasiłek pielęgnacyjny nie można uznać za źródło przychodu. W takim stanie prawnym, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit "a" zaakcentować należy, iż skoro dochód oznacza przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o wskazane koszty, to bezspornie zasiłek pielęgnacyjny wolny od podatku dochodowego nie może być uznany za dochód. W związku z powyższym zasiłek pielęgnacyjny nie może być również traktowany za dochód na tle ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w zasadzie w sposób analogiczny definiuje pojęcie "dochodu" określając go jako sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Tym bardziej, iż dla prawidłowego określenia relacji obu tych świadczeń tj. zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego konieczne jest sięgnięcie do przepisów regulujących oba te świadczenia. Niezależnie od powyższego, skarżący kasacyjnie wskazał na zasadność zakwalifikowania przychodu w postaci zasiłku pielęgnacyjnego jako jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, w rozumieniu art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, co niezależnie uzasadnia stanowisko skarżącego wyrażane w niniejszej sprawie. Reasumując, należna kwota zasiłku stałego nie powinna być pomniejszana o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego. Przeciwna argumentacja bowiem podważałaby powszechnie akceptowaną zasadę ścisłego interpretowania regulacji wyjątkowych i nie dałaby się pogodzić z założeniem racjonalności ustawodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wykładni wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu i stwierdzić należy, że skarga owa analizowana pod tym kątem, nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji uznał, że zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek mieszkaniowy zalicza się do dochodu o jakim mowa w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Stosownie do treści tego przepisu, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zauważyć w tym miejscu należy, że sformułowanie powyższego przepisu jest jednoznaczne i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Generalnie za dochód miesięczny uważane są wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym, składką na ubezpieczenie zdrowotne i świadczone alimenty, a obciążenia pomniejszające dochód są wymienione enumeratywnie.

Jednocześnie przepis art. 8 ust. 4 cyt. ustawy przewiduje, jakich źródeł przychodu nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3, a mianowicie: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Powyższe wyliczenie ma charakter zamknięty co oznacza, iż zgodnie z wolą ustawodawcy niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu i wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Należy zauważyć, iż w powyższym wyliczeniu brak jest wyszczególnionych zarówno dodatku mieszkaniowego jak i zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem zaliczają się one do dochodów w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej (vide: np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. I OSK 1249/08 oraz z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. I OSK 1526/08).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, iż kwestia dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej została uregulowana w sposób kompleksowy i nie ma podstaw by odwoływać się w tym zakresie do innych aktów prawnych. W szczególności nie ma racji skarżąca kasacyjnie strona odwołując się do definicji dochodu zawartej w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 39, poz. 992 ze zm.), bowiem jest ona wiążąca tylko na gruncie tamtej ustawy.

Brak jest też podstaw i konieczności posługiwania się na gruncie niniejszej sprawy definicją przychodu zawartą w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), choć na marginesie należy zauważyć, iż umknęło autorowi skargi kasacyjnej, że znajdujące się tam wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego (por. art. 10 ust. 1 pkt. 9 cyt. ustawy o podatku (...), a zatem nie wymienienie tamże jako źródła przychodu zasiłku pielęgnacyjnego wcale nie oznacza, że nie może on stanowić źródła przychodu.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 184 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Jednocześnie nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za wykonaną pomoc prawną pełnomocnika ustanowionego z urzędu (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, do którego pełnomocnik winien się w tym zakresie zwrócić.