Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 443/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi Polskiego [...] [...] [...] [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku Polskiego [...] [...] [...] [...] z siedzibą w [...], o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], stwierdzającej uwłaszczenie [...] Zakładów [...] i [...] w [...] nieruchomością położoną w [...] przy ul.[...][....] oznaczoną jako działka nr [....] o pow. [...] ha, w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] Zakłady [....] i [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...][...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.

Pismem z dnia [...] marca 2011 r M. S. (następca prawny J. S. na podstawie postanowienia Sądu [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r., sygn. akt [...]) wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], w zakresie objętym decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] o pow. [...] ha (działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha), stanowiącej współwłasność C. J., J. S. oraz S. i F. G.

Decyzją z dnia [...] Iipca 2009 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], Minister Infrastruktury stwierdził, iż decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października1964 r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i [...] zostały wydane z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części, tj. dotyczącej działki nr [...], stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia [...] października 1964 r. Nr [...] oraz z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [....] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...].

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1145/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [....]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., w części dotyczącej działki nr [...], została wydana z naruszeniem prawa.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 138/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. S. i J. S. uchylił ww. decyzje z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] i z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]. W ocenie Sądu nie wystąpiła przeszkoda w postaci nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych kwestionowaną decyzją, uniemożliwiających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], stwierdzającej uwłaszczenie [...] Zakładów [...] i [...] w [...] nieruchomością położoną w [....] przy ul. [...][....] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...].

Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Polski [...][...] [...] [...] z siedzibą w [...] wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono naruszenie art. 107 § 1 kpa poprzez sformułowanie rozstrzygnięcia w sposób nieprecyzyjny i uniemożliwiający identyfikację części działki nr [...], a w konsekwencji uniemożliwiający wykonanie przedmiotowej decyzji.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podniósł, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uregulowane w art 156-159 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie obarczona jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wymykającej z art 16 kpa 1 bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia ze decyzja ta dotknięta jest jedna z wad Unikających z art. 156 § 1 kpa.

Organ nadzoru, analizując czy wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji, jest zobowiązany do zbadania stanu faktycznego i prawnego decyzji z daty jej wydania.

Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa - dochodzi do niego, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew typ przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Innymi słowy z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy pozostawienie takiej decyzji ze względu na oczywista i nie podlegające sporom interpretacyjnym naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest w żadnej mierze możliwe do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Ponadto za rażące naruszenie prawa uznaje się takie naruszenie porządku prawnego, które wywołuje nieakceptowane skutki społeczno-gospodarcze. Stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny wyjątkowy w związku z czym do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w tym trybie nie wystarczy stwierdzenie istnienia uchybień i wad w wydanym akcie administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1133/2010, LexPolonica nr 2473282, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 160/14 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2192/13).

Kluczowe w niniejszej sprawie było ustalenie, czy Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], zasadnie stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], stwierdzającej uwłaszczenie [...] Zakładów [...] i [...] w [...] nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...][...] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...].

Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r., na podstawie którego została wydana ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., ustawodawca uwłaszczył z dniem [...] grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie następuje z mocy prawa według stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek oznaczał, że uwłaszczenie nie mogło nastąpić.

Decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz z dnia [...] lipca 2009 r. w zakresie w jakim stwierdzały nieważność decyzji wywłaszczeniowych Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [....] maja 1964 r. nr [...], wywołały skutek ex tunc, co oznacza, iż ww. decyzje wywłaszczeniowe we wskazanej powyżej części są nieważne z mocy samego prawa od początku, od daty ich wydania. Oznacza to, że Skarb Państwa nigdy nie nabył skutecznie prawa własności do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], tj. do części działki nr [...], a wyłącznie posługiwał się tytułem własności, uzyskanym z rażącym naruszeniem prawa.

W konsekwencji powyższego nie został spełniony warunek konieczny uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego wynikający z ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r., tj. warunek, iż właścicielem gruntu na dzień [...] grudnia 1990 r. jest Skarb Państwa. Mając to na względzie Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., stwierdził, iż decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., w części dotyczącej obecnej działki nr [...], zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Skoro bowiem w dniu [...] grudnia 1990 r. ww. nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa to nie mogła być przedmiotem uwłaszczenia.

Istotne w niniejszej sprawie jest, iż powyższa decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. jest zgodna z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 138/13, wiążącym organ nadzorczy w niniejszej sprawie, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 j.t.), w którym Sąd wskazał, iż za bezsporne należy uznać, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Skarb Państwa nigdy nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że wywłaszczona decyzją z dnia [...] maja 1964 r. nieruchomość o pow. [...] ha została podzielona na działki: nr [...] o pow. [...] ha (działka nr [...]) oraz nr [...] o pow. [...] ha (działka nr [...]). Natomiast będąca przedmiotem uwłaszczenia działka nr [...] o pow. [...] ha, powstała z fragmentów działek nr [...] i nr [...], podzielona została na działki nr [...] o pow. [....] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Z działki nr [...] wydzielona została działka nr [...] o pow. [...] ha, z której tylko część o pow. [...] ha odpowiada dawnym działkom nr [...] (dz. nr [...] cz. o pow. [...] ha) i nr [...] (dz. nr [...] cz. o pow. [...] ha).

Powyższe zostało ustalone m.in. na podstawie mapy do celów prawnych, I ks.rob. [....], [...], mapy sytuacyjnej podziału nieruchomości z [...] września 1998 r. [...], mapy sytuacyjnej z grudnia 1991 r., protokołu z przeprowadzonego badania stanu prawnego nieruchomości z dnia [...] września 1998 r., decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...].

W powyższego wynika. że działki nr [...] nie została wydzielona odrębna działka obejmująca wyłącznie grunt objęty wywłaszczeniem, pokrywająca się z dawnymi działkami nr [...] i nr [...]. W związku z powyższym organ podniósł, że nie może orzekać w stosunku do niewydzielonej części nieruchomości. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 138/13 potwierdził stanowisko organu co do wydania z rażącym naruszeniem prawa ww. decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], w części dotyczącej działki nr [....].

Jednocześnie organ podniósł, iż w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania uwłaszczeniowego będzie możliwe uwłaszczenie w tej części działki, co do której Skarb Państwa posiada tytuł prawny.

Z powyższych powodów organ uznał, że Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], zasadnie przyjął, że zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., w części dotyczącej działki nr [...] wydzielonej z działki nr [...].

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Polski [...] [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 7 kpa w zw. z art. 77 §1 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 16 § 1 kpa, polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ wszechstronnej oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., w szczególności braku prawidłowego ustalenia zakresu przedmiotowego i skutków stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...] oraz pominięciu w postępowaniu, że wyeliminowanie z obrotu tych decyzji nastąpiło w granicach odpowiadających dawnym działkom nr [...] i [...], a zatem nie dotyczy części działki nr [...], która nie wywodzi się z nieruchomości dotkniętej wywłaszczeniem, co zarazem oznacza, że w zakresie, o którym mowa, organ bezpodstawnie stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r.;

– art.104 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz w zw. z art. 11 kpa polegające na sprzeczności uzasadnienia decyzji z jej rozstrzygnięciem i przekroczenie zakresu rozstrzyganej sprawy administracyjnej poprzez objęcie osnową decyzji działki nr [...] w całości, mimo wskazania w treści uzasadnienia, iż tylko część działki o powierzchni [...] ha odpowiada dawnym działkom nr [...] i [...], względnie, na niewskazaniu przez organ okoliczności faktycznych lub prawnych, które uzasadniały stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. w całości, a ponadto na całkowitym braku odniesienia się przez organ do twierdzeń skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

– art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa polegające na błędnym wyprowadzeniu zdaniem skarżącej przez organ - z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 138/13 - oceny prawnej, zgodnie z którą decyzja Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...] zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w zakresie, jakim dotyczą całej działki nr [...], a następnie nieuzasadnionym przyjęciu, że organ jest związany tą oceną, podczas gdy z treści uzasadnienia wyroku wynika jedynie, iż przywrócenie stanu sprzed wydania decyzji wywłaszczeniowych nastąpiło w odniesieniu do działki nr [...] w zakresie odpowiadającym dawnym działkom nr [...] i [....];

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 156 § 1 pkt 2 kpa. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnej subsumpcji przez organ faktu stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej ds. Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. Nr [...] oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Racy Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...] do treści decyzji Wojewody [...], a w szczególności nieuwzględnieniu, iż w zakresie, jakim ww. decyzja dotyczyła części działki nr [...] niestanowiącej części dawnych działek nr [...] i [...]. decyzja ta odpowiada prawu, co powodowało, że po stronie organu, nie zaktualizowała się kompetencja do stwierdzenia jej nieważności w zakresie części działki nr [...];

– art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm.) oraz w zw. z art 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy upływ ponad [...] lat od wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. stoi na przeszkodzie stwierdzeniu jej nieważność; a z zasady zaufania obywatela do państwa wynika nakaz respektowania ukształtowanej od lat sytuacji prawnej adresatów decyzji, którzy korzystają z domniemania jej zgodności z prawem, a ponadto że sprzeczne z zasadą proporcjonalności jest dopuszczenie nieograniczonej w czasie możliwości wzruszenia trwałości decyzji administracyjnej będącej podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy;

– art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez ich błędną wykładnię, a w efekcie niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego w warunkach określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami, gdy Skarb Państwa posiadał w chwili wydania decyzji tytuł prawny do uwłaszczanej nieruchomości, podczas gdy art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami znajduje verba Iegis zastosowanie do wszystkich nieruchomości stanowiących w dacie obowiązywania ustawy własność Skarbu Państwa, a zatem nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przez [...] Zakłady [...]i[...] w [...] było skuteczne w części obecnej działki nr [...] nieobjętej zakresem wywłaszczenia dokonanego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...], co oznacza także, że w tym zakresie nie jest dotknięta nieważnością decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r.,

wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] grudnia 2015 r.

W obszernym uzasadnieniu podniesiono miedzy innymi, że zważywszy, iż od chwili wydania decyzji Wojewody działka nr [...] była przedmiotem dalszych podziałów, organ winien z wykorzystaniem adekwatnych środków dowodowych ustalić (art. 84 § 1 kpa), w jakiej części obecnej działki nr [...] decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o art. 2 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami mimo niespełnienia warunku, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, tj. braku przysługiwania własności nieruchomości Skarbowi Państwa. Zgodnie bowiem z tym, co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2014 r., przeprowadzenie postępowania dowodowego jest szczególnie uzasadnione w sytuacji, gdy zmieniła się zarówno numeracja nieruchomości, jak i zaszły zmiany ewidencyjne w zakresie dotyczącym powierzchni działek ewidencyjnych.

W tym zakresie, organ pominął, iż działka nr [...] jedynie w części o powierzchni [...] ha odpowiada dawnym działkom nr [...] i [...], co skutkowało stwierdzeniem przez organ nieważności decyzji Wojewody [...] w zakresie szerszym, niżby wynikało z faktu uznania za nieważne decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [....] października 1954 r. Nr [...] oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [...]. W tym kontekście skarżąca podniosła, iż to m.in. z wyjątkowego charakteru postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wynika, że ciężar udowodnienia wystąpienia jednej z wad decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, spoczywa w całości na organie. Zatem bezpodstawnie zdaniem skarżącej organ zaniechał ustalenia, w jakim zakresie aktualnej działki nr [...] decyzja Wojewody [...] została wydana bez podstawy prawnej. Tymczasem, skoro z akt postępowania wynikało, iż działka ta jedynie w części powstała z dawnych działek nr [...] i [...], nabycie jej własności przez Skarb Państwa w pozostałej części, o ile także nastąpiło w drodze aktu administracyjnego, powinno korzystać z domniemania zgodności z prawem i nie zachodzą podstawy do podważania zasady trwałości decyzji (art. 15 § 1 kpa).

Organ błędnie zdaniem skarżącej zrekonstruował treść oceny prawnej wyrażonej przez WSA w Warszawie we wskazanym wyroku, z wypowiedzi Sądu wynikało, że przywrócenie stanu prawnego istniejącego przed wywłaszczeniem nastąpiło jedynie w zakresie, w jakim za nieważne zostały uznane decyzje Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. Nr [....] oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1964 r. Nr [....]. Decyzja zależna poddana kontroli w trybie nadzoru może zostać wyeliminowana z obrotu tylko w takim zakresie, w jakim zostanie stwierdzona nieważność innej przedmiotowej decyzji zależnej. Skoro zatem przedmiotem postępowania przed WSA w Warszawie (sygn. I SA/Wa 138/13) nie była, co oczywiste, objęta część działki nr [...], nie powstała z dawnych działek nr [...] i [...], nie sposób domniemywać, iż przesądzenie przez Sąd kwestii wydania decyzji Wojewody [...] z naruszeniem prawa odnosiło się także do tej części nieruchomości nieobjętej postępowaniem. Dopiero wyraźne przesądzenie przez Sąd, iż działka nr [...], jako całość, nie została nabyta przez Skarb Państwa w drodze decyzji wywłaszczeniowych z 1964 r. powodowałoby związanie organu, jakie może wynikać z art. 153 ppsa.

Wobec braku podważenia tytułu prawnego Skarbu Państwa do części działki nr [...], zastosowanie znalazł do niej art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami. Zatem w zakresie (i o ile) decyzja Wojewody [...] dotyczyła tej części nieruchomości decyzja Wojewody wydana została zgodnie z prawem. Natomiast organ nie przedstawił przekonujących powodów, które uzasadniały stwierdzenie jej nieważności w całości.

Całkowitą niezasadność rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji obrazuje stwierdzenie organu, zgodnie z którym w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania uwłaszczeniowego będzie możliwe uwłaszczenie tej części działki, co do której Skarb Państwa posiada tytuł prawny. Z jednej bowiem strony, organ uznał decyzję Wojewody za nieważną w stosunku do całej działki nr [...], co sugerowałoby, że Skarb Państwa nie nabył własności żadnej części tej działki, następnie uznaje jednak, iż Skarb Państwa posiada tytuł prawny do części działki nr [...] nieobjętej zakresem decyzji z 1964 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poddaną kontroli Sądu decyzją z dnia [....] stycznia 2018 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] dnia [...] kwietnia 1992 r., nr [...], orzekającą o uwłaszczeniu [...] Zakładów [...]i[...] w [...] nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...][...] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...].

Powyższe decyzje zapadły po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., (sygn. akt I SA/Wa 138/13) utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z dnia 29 lipca 2015 r., (sygn. akt I OSK 2664/13), który oddalił skargę kasacyjną Polskiego [...][...] [...] S. A. z siedzibą w [...]. WSA w Warszawie powyższym wyrokiem po rozpoznaniu skargi M. S. i J. S. uchylił uprzednio wydane przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzje z dnia [...] czerwca 2012 r. i z[...] listopada 2012 r. stwierdzające, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. w części dotyczącej działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 153 ppsa wyrok ten wiąże zarówno organ, jak i sąd rozpoznający przedmiotową sprawę. W wyroku tym Sąd przesądził, że nie występuje w rozpoznawanej sprawie przeszkoda w postaci nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych kwestionowaną decyzją uwłaszczeniową uniemożliwiająca jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Organ nadzoru ponownie rozpatrując sprawę uznał, że kontrolowana przez niego decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ w dacie [...] grudnia 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej działki, a były nią osoby fizyczne, co obliguje organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Kluczową kwestią w rozpatrywanej sprawie jest natomiast ustalenie, czy zasadnie organ w decyzji z [...] grudnia 2015 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. stwierdzającej uwłaszczenie [...] Zakładów [...] i [...] w [...] nieruchomością położoną w [...] przy ul. [..][...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...] oraz czy wydając takiej treści decyzję organ naruszył art. 153 p.p.s.a. i błędnie zinterpretował ocenę prawną zawartą w wyroku WSA z 17 lipca 2013 r.

W sprawie bezspornym jest, że decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 1992 r. badana w trybie nadzoru wydana została z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 29 września 1990 r. Poza sporem jest też to, że konsekwencją wyeliminowania w postępowaniu nadzorczym ze skutkiem ex tunc tych części decyzji wywłaszczeniowych wydanych w 1964 r., które odnoszą się do gruntu stanowiącego aktualnie działkę nr [...] przywróciło stan prawny istniejący na gruncie sprzed jego wywłaszczenia. Oznacza to, że sporna nieruchomość nie stała się własnością Skarbu Państwa (lecz pozostała nadal własnością osób fizycznych) i nie mogła podlegać regulacji wynikającej z powyższych przepisów.

Zdaniem Sądu zarzuty skargi są niezasadne, żaden bowiem z nich nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedstawionym wyżej stanie faktycznym.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wywłaszczona decyzją z dnia [...] maja 1964 r. nieruchomość o pow. [...] ha została podzielona na działki: nr [...] o pow. [...] ha (działka nr [...]) oraz nr [...] o pow. [...] ha (działka nr [...]). Natomiast będąca przedmiotem uwłaszczenia działka nr [...] o pow. [...] ha, powstała z fragmentów działek nr [...] i nr [...], podzielona została na działki: nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Z działki nr [...] wydzielona została działka nr [...] o pow. [...] ha, z której tylko część o pow. [...] ha odpowiada dawnym działkom nr [...] (dz. nr [...] cz. o pow. [...] ha) i nr [...] (dz. nr [...] cz. o pow. [...] ha).

Powyższe zostało ustalone m.in. na podstawie mapy do celów prawnych [...][....], [...], mapy sytuacyjnej podziału nieruchomości z [...] września 1998 r., [...], mapy sytuacyjnej z grudnia 1991 r., protokołu z przeprowadzonego badania stanu prawnego nieruchomości z dnia [...] września 1998 r., decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...].

Bezspornym jest także, że z działki nr [...] nie została wydzielona odrębna działka obejmująca wyłącznie grunt objęty wywłaszczeniem pokrywająca się z dawnymi działkami nr [...] i nr [...].

Sąd podziela stanowisko organu, że w postępowaniu nadzorczym nie mógł orzekać w stosunku do niewydzielonej części nieruchomości. Organ zdaniem Sądu wbrew zarzutowi skargi nie naruszył też art. 153 ppsa, bowiem Sąd w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. potwierdził stanowisko organu, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] kwietnia 1992 r. została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej działki nr [...]. Oczywistym przy tym jest , że rozstrzygnięcie organu może dotyczyć wyłącznie działki o powierzchni odpowiadającej powierzchni wywłaszczonej. Zaskarżona decyzja wyraźnie, zdaniem Sądu, odnosi się tylko do części działki [...], a nie całej nieruchomości, którą uwłaszczono skarżącą spółkę. Rację ma organ, że w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania uwłaszczeniowego (wobec istnienia dokumentów umożliwiających dokładne określenie położenia i powierzchni dawych granic działek nr [...] i nr [....] objętych decyzjami administracyjnymi) możliwe będzie uwłaszczenie tej części działki nr [...], co do której nie ma wątpliwości, że Skarb Państwa posiada tytuł prawny.

Zdaniem Sądu także pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Minister Infrastruktury i Budownictwa wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Ponadto, w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa, uzasadnił przekonująco swoje stanowisko - które dostatecznie odzwierciedla racje decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.