Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2796/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M.D. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec M. D. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Organ podał, że wnioskodawca uzasadniając wniosek opisał przebieg swojej służby, wskazał, że nie daje on powodów do obniżenia świadczenia emerytalnego. Strona poinformowała, że pracę w Służbie Bezpieczeństwa podjęła ze względu na brak innego zatrudnienia, a jej praca polegała wyłącznie na przeglądaniu biuletynów oraz segregowaniu akt, nie była ona dopuszczana do innych zadań ze względu na brak przeszkolenia. M. D. poinformował, że wracając w 1989 r. po rocznych studiach podyplomowych w [...], został skierowany do pracy w Komendzie Rejonowej Milicji Obywatelskiej, w której przeszedł weryfikację. Ponadto, strona stwierdziła, że służbę w latach 1990-2007 pełniła z zaangażowaniem, sumiennie i rzetelnie. Ponadto ww. podkreślił, że za swoją pracę był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r.

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2155/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].

Ponownie rozpatrując sprawę Minister wskazał m.in., że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] kwietnia 2018 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącym Informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. przez 2 lata, 2 miesiące i 15 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 20 lat, 5 miesięcy i 11 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 1 rok, 11 miesięcy i 22 dni (od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] kwietnia 1981 r.). Organ podął też m.in., że z materiałów Komendy Głównej Policji z dnia [...] grudnia 2017 r. [...] wynika, że strona była awansowana na kolejne stopnie policyjne oraz stanowiska służbowe. Wnioskodawca wielokrotnie otrzymywał podwyżki uposażenia zasadniczego. Strona została wyróżniona w dniu [...] czerwca 2006 r. Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Nie odnotowano względem ww. żadnych kar dyscyplinarnych, czy też postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn.. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).

Organ wskazał, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 20 lat, 5 miesięcy i 11 dni, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 2 lata, 2 miesiące i 15 dni, co stanowi ok. 12% ogółu jego służby.

Minister podał, że w prawomocnym wyroku z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2155/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w przedmiotowej sprawie należy uznać, iż w świetle zestawienia ww. okresów służby wnioskodawcy, okres pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego był okresem krótkotrwałym.

Organ przyjął, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy. Minister wskazał również m.in., że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez wnioskującego w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.

Jednocześnie Minister wskazał, że wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Organ podkreślił, że rozpoczęcie przez wnioskodawcę realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego. Organ wskazał m.in. na Ankietę Osobową. Podał, że z innej dokumentacji przesłanej przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że wnioskodawca został skierowany na własną prośbę i ukończył Studium Oficerskie WSO MSW w [...]. Minister zwrócił uwagę, że analiza dokumentacji wskazuje na zdecydowane dążenie ww. do podwyższenia kwalifikacji oraz konsekwentnego rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji". Organ wskazał, że dokumentacja świadczy również o tym, że ww. nie był szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nim konkretne plany i inwestowano w niego środki finansowe, a przełożeni byli usatysfakcjonowani poziomem realizacji przez niego obowiązków służbowych. Organ powołał cyt.: "W działaniach operacyjnych podczas uroczystości państwowych wykazał się dobrą znajomością zasad pracy" oraz "Z zadań służbowych wywiązywał się terminowo, z pełnym zaangażowaniem osiągając dobre oceny przełożonych. Podczas operacyjnego zabezpieczania imprez 1-majowych w [...] wykazał się znajomością pracy operacyjnej" (wskazał na opinię służbową z dnia [...] maja 1989 r. z akt [...]). Zdaniem organu z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych przez byłego funkcjonariusza z tego tytułu, co potwierdza również podwyższone uposażenie zasadnicze w trakcie realizowania zadań w ramach Służby Bezpieczeństwa (organ wskazał na: Przebieg służby z akt [...]). Organ przedstawił informacje na temat Wyższej Szkoły Oficerskiej im. [...] w [...]. Organ wskazał też m.in., że w opinii służbowej z dnia [...] listopada 1988 r. za okres od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] listopada 1988 r. przedstawiono m. in., że M. D.: "Mimo krótkiego okresu służby opiniowany dał się poznać jako funkcjonariusz odpowiedzialny i zdyscyplinowany. Cechuje go wysoka kultura pracy, chęć zdobywania przeszkolenia zawodowego ujawnia jego aspiracje zawodowe

i zainteresowanie w wypełnianiu obowiązków w resorcie spraw wewnętrznych", "Opiniowany po zapoznaniu się z zasadami pracy operacyjnej pod nadzorem prowadzącego go funkcjonariusza prawidłowo realizował operacyjną ochronę kompleksu Poczty i Telekomunikacji. Prawidłowo typował i realizował bazę operacyjną do realizacji zadań stojących przed ochroną tego działu gospodarki narodowej", "Dokonując oceny opiniowanego należy stwierdzić, że na tle funkcjonariuszy nowoprzyjętych oraz tych z którymi realizował zadania służbowe jego postawę należy uznać jako prawidłową i rokującą nadzieję na pełną samodzielność przy realizacji ochranianych obiektów", "Krótki okres służby nie pozwolił opiniowanemu na osiągnięcie istotnych wyników pracy, niemniej jednak chęć i zaangażowanie w pracy daje uzasadnione przypuszczenie, że po przeszkoleniu stanie się pełnowartościowym funkcjonariuszem na zajmowanym stanowisku" oraz "Poziom intelektualny i ideowy poparty zaangażowaniem w pracy partyjnej i organizacji młodzieżowej wskazuje na jego skrystalizowany światopogląd materialisty". Opiniowany po zapoznaniu z przedmiotową opinią wpisał; "Po zapoznaniu się z opinią służbową nie zgłaszam zastrzeżeń" (zob. Opinia służbowa z dnia [...] listopada 1988 r. z akt IPN [...]).

Minister wskazał, że z powyższego wynika, że wnioskujący był zaangażowany w realizację powierzonych obowiązków w okresie realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa i czerpał określone, wymierne korzyści, nie traktował ich jako konieczności, lecz identyfikował się z ówczesnym systemem. Minister wskazał też, że wnioskodawca był kandydatem do PZPR. Minister stwierdził, że przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. Zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące zaangażowania się w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie przez wnioskodawcę na otrzymywane awanse, wyróżnienia oraz odznaczenie Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant", zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zdaniem Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. D., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy mającego wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię, że skarżący nie spełnia przesłanki do wyłączenia po myśli art. 15c, art.22a i art.24a ustawy i błędne uznanie, że niespełniona została przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku,

2. błędną ocenę materiału dowodowego - akt osobowych, polegającą na błędnym przyjęciu, że istnieje domniemanie zaangażowania skarżącego wyrażone poprzez wpis w ankiecie osobowej że z "własnej inicjatywy wstąpił do służby", treść wniosku personalnego z dnia [...] .10. 1987 - zgoda na przyjęcie do służby i ukończenie Studium Ofierskiego w [...], opinia z dnia [...] listopada 1988 r. pozwalające na przyjęcie zaangażowania wnioskodawcy wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków,

3. błędną ocenę, że 8 miesięcy tzw. czystej służby było służbą związaną z wykonywaniem czynności operacyjnych charakterystycznych dla SB, a nie jedynie zwykłym standardowym działaniem podejmowanym w służbie publicznej tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej,

4. naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., poprzez zastosowanie ogólnie ujętej argumentacji organu na przyjęcie, że nie jest to szczególnie uzasadniony przypadek

i braku uzasadnienia na jakiej podstawie organ uznał, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ustawy

i brak wskazań jakie wybitne osiągnięcia zdaniem organu musiałby spełnić wnioskodawca aby mogły być uznane za wyróżniające wnioskodawcę na tle pozostałych funkcjonariuszy,

5. naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaświadczenie IPN w zakresie czasu służby na rzecz totalitarnego państwa obejmuje okres wskazany w tym zaświadczeniu, podczas gdy zaświadczenie zawiera wady prawne w postaci bezprawnego zakwalifikowania okresów pobierania nauki w Studiem Oficerskim WSO MSW w [...] od [...]-06-1988 do [...]-06-1989 do okresu służby bezpieczeństwa oraz zaliczenia okresu od września 1989 do [...] stycznia 1999 do okresy służby SB podczas gdy w tym okresie wykonywał pracę w Wydziale Dochodzeniowo-Śledczym

6. przekroczenie granic uznania, że nie została spełniona przesłanka z art. 8 a ustawy zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, w sytuacji gdy wnioskodawca świadomie i dobrowolnie po ukończeniu Studium podjął starania o pracę w Wydziale dochodzeniowo-śledczym i podjął starania o odejściu służby SB, co znajduje potwierdzenie w aktach osobowych wnioskodawcy, a także pominięcie faktu, że na własną prośbę wyraził zgodę na odejście ze służby i przejście na niższe (mniejsze wynagrodzenie) stanowisko w Wydziale Kryminalistyki,

7. błędną ocenę, że wnioskodawca objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa jest w istocie osobą, która zasłużyła na drastyczne obniżenie świadczenia emerytalno-rentowego z powodu ujemnej oceny jego działań uważanych powszechnie za godne potępienia, podczas gdy wnioskodawca nie można przypisach czynów skierowanych na realizowanie działań charakterystycznych dla SB, jak też dla ustroju państwa totalitarnego,

8. naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niedokonanie w sposób obiektywny i w oparciu o dowody oceny że skarżący nie pracował jako funkcjonariusz SB i nie wykonywał zadań w zwalczaniu opozycji,

9. przekroczenie przez organ rozważań w postępowaniu administracyjnym, czy wnioskodawca w ogóle pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, jak też

i faktycznego okresu jej trwania na podstawie informacji IPN, podczas gdy takie rozważania mają wpływ na wysokość uposażenia funkcjonariusza w myśl art. 15 c ustawy i należą do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego (w przedmiocie obniżenia uposażenia) czym naruszył organ art. 15 c, art. 22 a, art. 24 c podstawę decyzji uznaniowej.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Podniósł m.in., że organ nie sprostał wykonaniu wskazań Sądu zawartych w wyroku w zakresie oceny szczególnie uzasadnionego przypadku. Wskazał też, że stan faktyczny uzasadnia wyłączenie stosowania art. 15 c, art. 22a i art. 24 a w stosunku do skarżącego z uwagi na łączne spełnienie dwóch przesłanek, o których mowa w art. 8 a oraz braku przesłanek uznania, że pełnił służbę o której mowa w art. 13 b ustawy. Pełnomocnik wskazał m.in., że skarżący przystąpił do WUSW w dniu [...] listopada 1987. Przyjęty został do Wydział [...] z zadaniami zwalczania niegospodarności. Wydział [...] to był wydział zajmujący się przestępstwami gospodarczymi. IPN nie wykazał dowodów na to, że odwołujący wykonywał czynności operacyjne przeciwko osobom. Wniosek personalny o przyjęcie do służby z dnia [...] października 1987 jedynie stwierdza,

że została wyrażona zgoda na podjęcie służby w Wydziale [...]. Organ błędnie natomiast stwierdza, że taka zgoda świadczy o angażowaniu osobistym w działania SB. Takie twierdzenie organu nie może się ostać wobec faktu udowodnionego w aktach osobowych, że skarżący nie godził się na wykonywanie czynności i działalności przez innych funkcjonariuszy, które zaobserwował w czasie swojej służby i po zaznajomieniu się ze specyfiką i charakterem realizowanych zadań podjął działania o przejściu z etatu SB do innej służby w Komendzie Milicji w Wydziale Dochodzeniowo-Śledczym. Minister w sposób rażący naruszył prawo przekraczając granice swobodnej oceny dowodów

a także granice uznania administracyjnego odmawiając uznania "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a błędnie uznając, że przesłanka szczególnego przypadku wyklucza okres pobierania nauki w Studium Oficerskim WSO w [...] jako okres świadczący o szczególnym zaangażowaniu w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Zarzucił, że organ wydał nieprawidłową decyzję albowiem

z zebranego materiału dowodowego wynika, że w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek skarżącego. Wskazał na brak służby totalitarnej, bark działań charakterystycznych dla funkcjonariuszy SB, spełnienie przesłanek krótkotrwałości i rzetelności, osiągnięcie

w służbie uznanej za szczególnie wyróżniające.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został

art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak

i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. Minister uwzględnił ocenę Sądu

i wskazanie, co do konieczności przyjęcia, że w sprawie spełnione zostały przesłanki

z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister nie kwestionował w zaskarżonej decyzji oceny dokonanej przez Sąd, co do spełnienia w sprawie skarżącego warunku krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie konieczności ustalenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19 wskazał m.in., "mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia ustawy nowelizującej oraz rolę w tym kontekście regulacji przewidzianej w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo."

Sąd wskazał, że "na tę ostatnią kwestię w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych

w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu

o materialnoprawne zasady określone w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przyjąć należy zatem, iż nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nieuwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy - poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1935/19)."

Sąd w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. wskazał też, że "unormowania zawarte w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego

i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach - wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego."

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał tymczasem m.in., że rozpoczęcie przez skarżącego realizacji zadań w SB było świadome i nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, zwrócił uwagę na dążenie do podwyższenia kwalifikacji i rozwoju kariery zawodowej, ukończenie WSO w [...]. Organ odwołał się też do opinii służbowych i wskazał, że skarżący był kandydatem do PZPR.

Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że wnioskodawca, który – według informacji z IPN, służbę na rzecz państwa totalitarnego pełnił od [...] listopada 1987 r. do [...] stycznia 1990 r., identyfikował się z ówczesnym systemem, a postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie pełnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ nie przywołał żadnych konkretnych działań, czy zadań skarżącego, godzących w wolności obywatelskie. Ograniczając się do wskazania opinii służbowych i powołania się na świadome uczestnictwo w strukturach SB, kandydowanie do PZPR odmówił uznania przypadku skarżącego za przypadek szczególnie uzasadniony. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję uznać należało za dowolną, a zatem wydaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę i wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19 dotyczące dokonania wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Zależnie od poczynionych ustaleń, organ podejmie stosowną decyzję, wyczerpująco uzasadniając rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego (480 zł).