Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2691/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1, art. 155, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz R. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez R. M. jest postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] nr [...].

Postanowieniem tym organ utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] o odmowie-na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.)- wszczęcia na wniosek R.M. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] znak [...] w części.

Wskazane postanowienia zapadły w związku z żądaniem skarżącego, który w piśmie z [...] wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] znak [...], w części w jakiej dotyczy ona obszaru dawnej parceli [...] (czyli ówczesnej działki geodezyjnej [...] część, a dzisiejszych działek geodezyjnych [...],[...],[...],[...],[...], część, [...], część, [...] część, [...] część, [...],[...]), opisanej w dniu [...] w tomie [...] Dobra [...] prowadzonej przez Sąd Grodzki we [...]. Wyjaśnić przy tym należy, iż kwestionowaną decyzją, załączoną w kopii do ww. wniosku (o ww. znaku), Wojewoda [...] na podstawie przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. – o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) orzekł: w pkt 1, iż grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego we [...] oznaczone geodezyjnie jako działki w pkt 1.1 i 1.2 (w tym dz. nr [...]), stały się z dniem [...] przedmiotem użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego we [...], a w pkt 2, że budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane wzniesione na oznaczonych w pkt 1 działkach stały się z dniem [...] własnością Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego we [...]. Wnosząc o unieważnienie tego aktu, R. M. powołał się na ostateczne decyzje Wojewody [...] z [...] nr [...] i z [...] nr [...], którymi to (jak podniósł), organ stwierdził odpowiednio, iż dawna parcela nr [...] z wyłączeniem obszaru dzisiejszych działek [...] i [...] oraz dawna parcela nr [...] w części w jakiej była położona na obszarze dzisiejszych działek ewidencyjnych [...] i [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż w chwili wydania dekretu stanowiła nieruchomość miejską, a nie ziemską. Tym samym deklaratoryjnie zostało ustalone, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności objętej decyzją uwłaszczeniową większości działki ewidencyjnej [...] z mocy samego prawa. Prowadzi to zaś do wniosku, że w dniu wydania kwestionowanej decyzji przez Wojewodę [...] ww. działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Wnioskodawca zauważył nadto, że na podstawie kwestionowanej decyzji nastąpił wpis do księgi wieczystej, zaś na skutek likwidacji uwłaszczonego przedsiębiorstwa owo prawo użytkowania wieczystego zostało odpłatnie zbyte, niekiedy wielokrotnie, na rzecz osób trzecich działających w dobrej wierze. Na koniec R.M. wyjaśnił, że jego interes prawny wynika z tego, iż jest spadkobiercą H. M., a w dniu wydania spornego aktu ww. grunty "stanowiły jego własność".

Postanowieniem z [...] nr jw., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu wniosku R.M., odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważni decyzji Wojewody [...] z [...] znak: [...], w części dotyczącej dawnej parceli [...] oznaczonej hipotecznie jako tom [...] Dobra [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż w aktach postępowania uwłaszczeniowego znajduje się egzemplarz decyzji Wojewody [...] z [...] oznaczony znakiem [...] oraz egzemplarz, na którym zmieniono znak sprawy na [...]. Wnioskodawca nadesłał wraz z wnioskiem kopię decyzji oznaczoną znakiem [...]. Jednakże z pisma Wojewody [...] z [...] znak [...] wynika, że kwestionowana decyzja została wydana w sprawie oznaczonej znakiem [...], a nie [...]. Potwierdza to również decyzja Wojewody [...] z [...] znak [...] wydana w trybie art. 155 k.p.a. Zatem, jak stwierdził organ, kwestionowana decyzja posiada oznaczenie [...]. Dalej organ wskazał na art. 157 § 2 i art. 61a § 1 k.p.a. Stwierdził, że w sprawie należało zastosować ostatni z wymienionych przepisów i odmówić na jego podstawie wszczęcia postępowania, albowiem wystąpiła przeszkoda o charakterze przedmiotowym uniemożliwiająca wszczęcie i prowadzenie wnioskowanego postępowania. Wyjaśnił przy tym, że do przyczyn przedmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zalicza się takie okoliczności, jak np. brak decyzji administracyjnej z powodu jej wyeliminowania w innych trybach. Powyższe wskazuje, iż niedopuszczalne byłoby wszczęcie postępowania, a następnie weryfikowanie pod kątem przesłanek wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. decyzji, która nie istnieje w obrocie prawnym. W tym też kontekście organ podniósł, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji Wojewody [...] z [...] znak [...], która to została uchylona w oparciu o art. 155 k.p.a. decyzją Wojewody [...] z [...] znak [...]. Uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. skutkuje wyeliminowaniem uchylonej decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex nunc. Z akt sprawy uwłaszczeniowej nie wynika, aby decyzja Wojewody [...] z [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji, organ stwierdził, iż wobec tego, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje już decyzja z [...], nie jest możliwe prowadzenie postępowania mającego na celu ocenę jej legalności w kwestionowanym przez wnioskodawcę zakresie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R.M. reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, podniósł m. in., iż organ nie wziął pod uwagę skutku prawnego, jaki wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji. Z tej też przyczyny, jak wskazał, wniosek jego zasługiwał na uwzględnienie.

W postanowieniu z [...] nr jw., wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymującym w mocy postanowienie z [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie z [...] skarżący – R.M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi.

W uzasadnieniu skargi przypomniał treść swojego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał w efekcie, że organ zupełnie nie odniósł się do okoliczności wówczas przez niego podniesionych.

Zauważył przy tym, że pogląd co do nieistnienia decyzji jest całkowicie mylny i nie znajduje odzwierciedlenia w istniejącym orzecznictwie. Uchylenie decyzji powoduje m. in. stan domniemania, iż w czasie jej obowiązywania była w obrocie prawnym, wywierała określone skutki i korzystała z domniemania legalności. Wynika z tego, że w przypadku uchylenia decyzji nie można mówić, iż decyzja ta nie istnieje.

Skarżący wskazał także na to, że organ nie podał żadnego przepisu prawa, który wyłączałby możliwość zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. do decyzji wcześniej uchylonej, tym samym nie wskazał podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia. Skoro ustawodawca nie ograniczył stosowania art. 156 § 1 k.p.a. jedynie do decyzji obowiązujących w chwili ich kontroli, to przyjąć trzeba, iż nie ma żadnych przeszkód, aby rozpoznać wniosek złożony w niniejszej sprawie.

Na koniec skarżący podał, że przed otrzymaniem zaskarżonego postanowienia złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy z jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie art. 155 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd podzielił argumentację w niej zawartą, wskazującą na nieuprawnione zastosowanie przez organ orzekający w sprawie art. 61a § 1 k.p.a.

W tej sytuacji Sąd za konieczne uznał uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] nr [...], na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

-Przed rozwinięciem powyższego wskazać trzeba, iż Sąd kontrolował w niniejszej sprawie postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z [...] o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżącego, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ orzekając w sprawie przyjął, iż wszczęcie postępowania na wniosek i w zakresie w nim wskazanym jest niedopuszczalne z przyczyny o charakterze przedmiotowym. Wskazał bowiem na to, iż decyzja kwestionowana przez skarżącego (objęta jego wnioskiem) z [...] o znaku [...] (który to został w oparciu o akta sprawy uwłaszczeniowej zweryfikowany, wobec załączonej do wniosku kopii tej decyzji o innym oznaczeniu od oznaczenia decyzji w tym samym przedmiocie pozostającej w dyspozycji organu), została już wyeliminowana z obrotu prawnego, a to w trybie art. 155 k.p.a. Organ przywołał w tym kontekście decyzję Wojewody [...] z [...] znak [...] uchylającą w całości kwestionowaną decyzję z [...] potwierdzającą prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego we [...]. Organ podał także, iż z akt sprawy uwłaszczeniowej wynika, że decyzja wydana w oparciu o art. 155 k.p.a. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Na tych też ustaleniach oparł swoje rozstrzygnięcie w sprawie, uznając w konsekwencji, iż kwestionowana decyzja z [...] nie istnieje w obrocie prawnym, a to stanowi o braku możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania w stosunku do tego aktu w trybie uregulowanym w art. 156 k.p.a. Nie można bowiem kontrolować decyzji w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 Kodeksu, w przypadku gdy kwestionowana decyzja już nie obowiązuje. W takich też okolicznościach organ zastosował art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

-Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie orzeczenia, Sąd nie podzielił stanowiska organu orzekającego i za błędne uznał zastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy ww. art. 61a § 1 Kodeksu.

Przy czym, co do zasady, Sąd zgadza się z organem, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie, konieczne jest zbadanie przez właściwy organ, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie postępowania, a to sprowadza się do oceny, czy został on złożony przez stronę postępowania i, czy nie zachodzą żadne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.

Stąd też w sprawie należało przede wszystkim wyjaśnić, czy przeszkodą w rozumieniu ww. art. 61a § 1 k.p.a. jest uchylenie kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z [...], a to na podstawie art. 155 k.p.a. Niesporne bowiem -wobec zawartości akt sprawy- pozostaje, iż decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności oznaczona znakiem [...], mocą decyzji z [...] znak [...] została uchylona w oparciu o art. 155 k.p.a. Akta sprawy wskazują także na to, że ww. decyzja wydana na podstawie art. 155 Kodeksu jest decyzją ostateczną, obowiązującą w obrocie prawnym.

Choć organ kwestię tę dostrzegł, to jednak zdaniem Sądu, błędnie przyjął, iż stanowi ona przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] (w części, zgodnej z żądaniem).

-Dokonując takiej oceny nie uwzględnił w szczególności skutków prawnych wynikających z zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. i art. 155 tej ustawy, jak również tego, że decyzja wydana podstawie art. 156 § 1 lub art. 158 § 2 k.p.a. otwiera stronie drogę do odszkodowania, w przeciwieństwie do orzeczenia zapadłego na tle art. 155 Kodeksu.

Rozwijając powyższe dostrzec w szczególności należy, iż oba postępowania nadzwyczajne uregulowane w ww. przepisach Kodeksu choć mają za przedmiot decyzję administracyjną, to jednak ich zakres i skutki prawne są zupełnie odmienne. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż art. 155 k.p.a. umożliwia zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, przy czym bez oceny tej decyzji w kontekście jej zgodności z przepisami prawa. Nadto, uchylenie decyzji ostatecznej w oparciu o ww. przepis art. 155, wywołuje skutek na przyszłość, ex nunc. Zupełnie inna sytuacja ma miejsce w przypadku zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ staje wobec kwestii czysto prawnych, ma za zadanie ustalić, czy badana decyzja nie jest dotknięta jedną z istotnych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu. Stwierdzenie, iż taka wada występuje, uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności badanego aktu, a konsekwencje takiej decyzji są daleko idące. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracji publicznej autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Co ważne, dla oceny badanej decyzji w omawianym trybie rozstrzygający jest stan faktyczny i prawny z dnia wydania tej decyzji, a stwierdzenie jej nieważności powoduje przyjęcie takiego stanu, jak gdyby decyzja ta nigdy nie została wydana.

Dostrzegając odmienności wynikające z zastosowania obu ww. trybów nadzwyczajnych, stwierdzić zatem należy (co umknęło organowi w niniejszej sprawie), iż uchylenie decyzji ostatecznej w oparciu o ww. art. 155, nie odnosi się do okresu poprzedzającego jej uchylenie. Nie można też na tej podstawie przyjąć, iż decyzja uchylona nigdy nie obowiązywała. Tym samym, w ocenie Sądu, nie można podzielić argumentacji organu zawartej w wydanych w sprawie postanowieniach, o braku możliwości weryfikacji takiej decyzji w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja kwestionowana przez skarżącego wydana w dniu [...] pozostawała bowiem w obrocie prawnym w okresie od dnia jej wydania do uchylenia w trybie art. 155 Kodeksu, i w tym czasie wywołała określone skutki prawne. Wskazać też należy, iż wydanie decyzji w oparciu o ww. art. 155 Kodeksu o uchyleniu decyzji ostatecznej, nie stanowi orzeczenia wymaganego na drodze dochodzenia odszkodowania. Podstawą uchylenia decyzji w ww. trybie art. 155 nie jest bowiem niezgodność decyzji z prawem, co więcej - wydanie tego rodzaju aktu byłoby sprzeczne z istotą omawianego postępowania nadzwyczajnego. Natomiast decyzja wydana na podstawie art. 156 § 1 (lub art. 158 § 2 Kodeksu, w przypadkach przewidzianych w art. 156 § 2 tej ustawy), otwiera drogę do ewentualnego odszkodowania za wydanie niezgodnego z prawem aktu, na podstawie właściwych przepisów prawa, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692 ze zm.). Warto dodać w tym miejscu, iż w myśl ww. przepisu: do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 ustawy, o której mowa w art. 2, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Natomiast według skreślonego przez przepisy powołanej ustawy art. 160 § 1 k.p.a.: stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przyjęcie koncepcji zaprezentowanej w sprawie przez organ powodowałoby zatem zamknięcie stronie możliwości dochodzenia odszkodowania (w tym przypadku, na gruncie art. 160 k.p.a.)

Stanowisko takie należałoby także oceniać, co do zasady, w kontekście ewentualnego naruszenia art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (ust. 1 ). Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (ust. 2).

W tych też warunkach Sąd uznał, iż okoliczności przywołane w sprawie przez organ, w obu postanowieniach, nie świadczą o zaistnieniu przeszkody o charakterze przedmiotowym. W zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, nie można bowiem stwierdzić, iż nie ma decyzji, która miałaby być badana w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Owszem, decyzja kwestionowana z [...] została następnie uchylona, ale ta eliminacja nastąpiła ze skutkiem ex nunc. Późniejsze uchylenie tej decyzji nie czyni więc niniejszego postępowania niedopuszczalnym. Zdaniem Sądu, przedmiotem tego postępowania winna być bowiem kwestionowana przez skarżącego decyzja (w części zgodnej z jego żądaniem i dotyczącej jego interesem prawnym), od momentu jej obowiązywania do momentu uchylenia ostatecznym aktem.

Z tych też przyczyn Sąd za konieczne uznał uchylenie tak zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...], a to z uwagi na ich wydanie z istotnym naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a.

-Powyżej zaprezentowany pogląd, odnoszący się do możliwości weryfikowania w trybie art. 156 § 1 Kodeksu decyzji ostatecznej, następnie uchylonej bądź zmienionej lub wygasłej, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest odosobniony i był już wyrażany.

Podobny pogląd, w stanie analogicznym do niniejszej sprawy, wyraził na przykład Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 27 października 2010 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1345/10. Warto przywołać w tym miejscu także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2024/12, w którym to Sąd zauważył, iż "Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma odpowiedzieć na pytanie, czy akt administracyjny będący przedmiotem postępowania jest dotknięty którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ustalenie, że w odniesieniu do badanej decyzji wystąpiła przesłanka opisana w tym przepisie prowadzi do eliminacji z obrotu prawnego takiej decyzji ze skutkiem od chwili jej wydania (ex tunc), lub też jeżeli zachodzą przyczyny opisane w art. 156 § 2 k.p.a. do stwierdzenia, że decyzja taka wydana została z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. W obu tych przypadkach strony, które na skutek wydania wadliwej prawnie decyzji poniosły szkodę mogą wysuwać roszczenia odszkodowawcze. Już chociażby z tej przyczyny fakt utraty mocy obowiązującej decyzji nie może być potraktowany jako zaistnienie przesłanki z art. 105 § 1 k.p.a., tj. bezprzedmiotowości toczącego się postępowania. Uznanie przez organy administracji publicznej, że brak jest przedmiotu sprawy, skoro przestała istnieć decyzja objęta kontrolą co do ewentualnego zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. w postępowaniu nieważnościowym, zamyka stronie możliwość rozstrzygnięcia w tym zakresie, a w konsekwencji otwarcia drogi do dochodzenia odszkodowania."

Podobnie przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 567/11, w którym to przypomniał istotę instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wskazując, iż decyzja wydawana na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. stwierdza nieważność w sposób kwalifikowany wadliwego aktu z dniem jego wydania (ex tunc). "Jest to decyzja deklaratoryjna, a zatem jej wydanie powoduje zniesienie skutków prawnych decyzji wadliwej powstałych w czasie, gdy była ona aktem ważnym." W tym samym wyroku NSA stwierdził, iż "(...) nie można z góry zakładać, że aktu administracyjnego nieskutecznego w dniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie można wyeliminować z obrotu prawnego. W tym wypadku chodziłoby m. in. o wyeliminowanie negatywnych następstw, jakie powstały w czasie ważności aktu". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że decyzja w okresie swej ważności mogła spowodować szkodę, której naprawienia może domagać się jej adresat. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2012 r. o sygn. akt II OSK 908/11, w którym to przyjął, iż "Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym działającym z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od chwili wydania decyzji źródłowej, dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. Istotne znaczenie ma zatem stan prawny i faktyczny z daty podejmowania decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie jej nieważności. Późniejsze korekty i zmiany takiej decyzji nie stanowią przeszkody, aby wyrzekać w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności."

-Konkludując, za błędne -w ocenie Sądu- należało uznać stanowisko organu wyrażone w wydanych w sprawie postanowieniach, stwierdzające, iż wystąpiła w sprawie przeszkoda o charakterze przedmiotowym, która uniemożliwia wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] znak [...], uchylonej następnie decyzją z [...] znak [...] w oparciu o art. 155 k.p.a.

Analiza organu, bardzo pobieżna w zaistniałej w sprawie kwestii spornej, nie obejmowała ani odmienności obu ww. postępowań nadzwyczajnych, w tym skutków prawnych wynikających z wydania decyzji w tych trybach, ani też problematyki roszczeń odszkodowawczych.

Ponownie orzekając w sprawie organ winien uwzględnić powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu, i po poczynieniu ustaleń co do interesu prawnego skarżącego na etapie wstępnym sprawy, wszcząć postępowanie merytoryczne, w zakresie wnioskowanym przez skarżącego w trybie art. 156 i nast. k.p.a.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.