Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1549/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2,  art. 133 par. 1,  art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67 par. 1,  art. 122,  art. 187 par. 1,  art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1549/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r., sprawy ze skargi L. O., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej ., z dnia 26 października 2005 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 i 2001 r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 lipca 2005r. L. O. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym za 2000 i 2001 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, gdyż brak mu dostatecznych środków finansowych by spłacić te zobowiązania. Wniosek był jednozdaniowy, lakoniczny, nie zawierał powołania jakichkolwiek dowodów.

Pismem z dnia 18 lipca 2005r. Naczelnika Urzędu Skarbowego wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dowodów uzasadniających treść żądania wniosku.

W piśmie z dnia 28 lipca 2005r. wnioskodawca podał, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny, na które składają się opłaty za gaz, energię, wywóz śmieci, kanalizację i wodociągi wynoszą łącznie 950zł. Wnioskodawca wyjaśnił przy tym, że ma na utrzymaniu żonę oraz dwoje dzieci. Posiada jedynie dwa stare samochody, które dodatkowo obciążone są kredytami i piekarnię po matce, nadającą się do generalnego remontu, na co nie posiada środków.

Decyzją z dnia 18 sierpnia 2005r. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości stwierdzając, iż brak jest przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi. Badając przesłanki określone w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity - Dz. U. nr 8, póz.60 z 2005r.)organ pierwszej instancji miał na uwadze fakt, że umorzenie podatków lub odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest terminowe płacenie podatków przez wszystkie podmioty gospodarcze, które ponoszą ewentualne konsekwencje finansowe spowodowane zaniechaniem lub nieterminowym ich uiszczaniem.

Organ podatkowy nie stwierdził aby w sprawie zaistniały szczególne okoliczności stwarzające legitymację do zastosowania wnioskowanej ulgi, pomimo trudnej obecnie sytuacji finansowej podatnika. Powołanie się na trudną sytuację finansową nie może oznaczać automatycznego przyznania wnioskowanej ulgi. W ocenie organu okoliczność ta nie została zresztą potwierdzona przez wnioskodawcę żadnymi dokumentami źródłowymi. Organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że zaległość podatkowa nie wynikła z nagłych losowych okoliczności, na które podatnik nie miał wpływu, lecz powstała w związku z przeprowadzoną kontrolą, podczas której stwierdzono zawyżanie kosztów uzyskania przychodu. Nie można zatem zdaniem organu, premiować nierzetelności podatnika udzielaniem ulg w spłacie zobowiązań. W tych okolicznościach, umorzenie zaległego podatku i należnych odsetek za zwłokę w tym konkretnym przypadku w sposób nieuzasadniony uprzywilejowałoby podatnika wobec innych, rzetelnie regulujących zobowiązania podatkowe, co naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Stwierdzenie zaś braku dochodów skutkujące brakiem wystarczających środków finansowych w dacie złożenia wniosku w nie może być w ocenie organu jedyną i wystarczającą przesłanką do zastosowania ulgi w zakresie umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę.

W odwołaniu od tej decyzji zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji podnosząc, że dla celów stwierdzenia jego sytuacji osobistej i majątkowej całkowicie wystarczające jest złożone przez niego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie w formie pisemnej. Wykazanie zaś przez niego braku środków finansowych przesądza o wystąpieniu ustawowej przesłanki ważnego interesu podatnika.

Decyzją z dnia 26 października 2005r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości podatkowych na podatniku jako osobie starającej się o ulgę ciążą szczególne obowiązki w zakresie udowodnienia określonych faktów powoływanych na poparcie wniosku, podczas gdy wnioskodawca nie odpowiedział należycie na skierowane do niego w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej wezwanie. Ponadto w ocenie organu odwoławczego, obecna sytuacja podatnika nie może być powodem do zastosowania ulgi. Podatnik nadal uzyskuje dochody z tytułu najmu lokalu. W 2004r. uzyskał dochód w kwocie 11.800,00 zł (według PIT-36), a według PIT-D odliczone rachunki na remont za 2004r. wyniosły 14.884,00 zł. Zatem poniesione wydatki na remont przewyższają osiągnięty dochód.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie L. O. zarzucił organom, iż wydały swe rozstrzygnięcia bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Tymczasem skarżący nie mógł przedłożyć wymaganych dokumentów dotyczących sytuacji osobistej i materialnej - albowiem one zaginęły. Nakreślając swą sytuację skarżący wyjaśnił, że ma na utrzymaniu matkę, która poważnie choruje, a liczy sobie już 78 lat. W dalszej kolejności – obok niepracującej żony na jego barkach spoczywa zapewnienie egzystencji dwóm córkom. Prowadzona przez matkę piekarnia nie przynosi żadnych dochodów, gdyż jest bardzo zadłużona od chwili śmierci ojca skarżącego. Podatnik podkreślił również, że posiadane przeze niego nieruchomości nie przynoszą żadnego dochodu wobec znacznych nakładów na ich utrzymanie, a pozostające do jego dyspozycji samochody mają znikomą wartość rynkową.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Tytułem wstępu należy wskazać, że decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają również kontroli sądowej, stosownie do treści art. 1 ustawy p.p.s.a. Z uwagi jednak na zasadę rozdziału władzy sądowniczej od wykonawczej, wyrażoną w art. 10 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, kontrola tych decyzji ograniczona jest do badania poprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego. Zatem sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego, zgodnie z uregulowaniami wynikającymi z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Rozgraniczenie bowiem sprzecznych interesów: z jednej strony podatnika ubiegającego się o ulgę, a z drugiej - budżetu Państwa i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności konkretnej sprawy jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 67 § 1 Ordynacji. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 przywołanej wcześniej ustawy. Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ograniczony jest więc jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem. Stanowisko to jest ugruntowane w judykaturze (vide wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt: I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt: III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt: I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt: I SA/Łd 272/97).

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest właśnie rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, że zaistnieją powyższe przesłanki organ może, ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp.

Umorzenie, jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku po upływie terminu płatności. Możliwość umorzenia zaległości podatkowych ma jednak charakter wyjątkowy, bowiem jest odstępstwem od zasady, że zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że jeżeli decyzja została wydana zgodnie z prawem, to choćby w ocenie Sądu administracyjnego była niesłuszna, nie podlega uchyleniu, ponieważ Sąd ten nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji.

Instytucja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika (vide wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1999 r. sygn. akt: I SA/Wr 1344/ 97, LEX nr 37907).

Ocena czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego w sprawie (art. 187 § 1 O.p.), jak również dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.).

Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Zbadały bowiem sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały odpowiadającej wymogom prawnym oceny dostępnego im materiału dowodowego.

Realizując swe obowiązki związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy organ wezwał nawet skarżącego o przedstawienie stosownych dowodów na poparcie zgłoszonego żądania. W odpowiedzi skarżący podał jedynie, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny, na które składają się opłaty za gaz, energię, wywóz śmieci, kanalizację i wodociągi wynoszą łącznie 950zł. Wyjaśnił przy tym, że ma na utrzymaniu żonę oraz dwoje dzieci. Wskazał ponadto, że posiada dwa samochody marki Polonez i Ładę zakupione na kredyt, oraz budynek po byłej piekarni GS w M., z tytułu której ponosi tylko dodatkowe koszty. Twierdzenia te nie były poparte żadnymi innymi dowodami, chociażby w postaci rachunków za media, czy potwierdzających ponoszenie innych wydatków oraz dowodami dokumentującymi wysokość uzyskiwanych dochodów. Skarżący nie stawił się osobiście na wezwanie organu, ograniczył się tylko i wyłącznie do przesłania pisemnego oświadczenia.

Organ prowadzący postępowanie poczynił wszelkie starania w celu umożliwienia skarżącemu należytego przedstawienia i udokumentowania okoliczności, które mogłyby przesądzać o wydaniu decyzji zgodnie z jego żądaniem. Ponadto przed wydaniem rozstrzygnięcia Skarżący miał możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i zgłaszania co do niego wszelkich uwag. Został o tym poinformowany pisemnie. Z przysługujących mu uprawnień nie skorzystał.

Zaznaczenia wymaga także fakt, na który zwraca uwagę piśmiennictwo, że tam, gdzie podatnik zmierza do uzyskania korzyści podatkowej, czy to w postaci ulgi, czy odliczenia kosztów od przychodów, lub też jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – umorzenia należności podatkowych - tam ciężar wykazania istotnej okoliczności spoczywa na podatniku. Strona winna przyczyniać się do zebrania materiału dowodowego, mimo iż żaden przepis prawa podatkowego obowiązku takiego na podatnika expressis verbis nie nakłada.

Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy przeprowadzenie dowodu z urzędu - wobec braku wiedzy organu na temat istotnych faktów - okazało się niemożliwe. Nie przeprowadzenie dowodu przez podatnika oznaczać może w tej sytuacji nie wykazanie okoliczności, z której podatnik chce wywodzić korzyść podatkową, a w co za tym idzie nie osiągnięcie oczekiwanej korzyści

W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że na podatniku ciąży obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia, kwestionujące ustalenia organów podatkowych. Jeśli tego nie uczyni, musi ponieść negatywne następstwa swojej bierności" (wyrok NSA z dnia 28 października 1996 r., SA/Ka 836/95, Temida (CD), Sopot 2002).

Ponadto jeżeli organ podatkowy wyprowadza określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanej dokumentacji, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (wyrok NSA z dnia 29 września 1998 r., III SA 682/97, Temida (CD), Sopot 2002).

Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał inicjatywy w aspekcie dostarczenia i oceny materiału dowodowego. Nie może więc dziwić fakt, że następstwem takiej postawy było wydanie rozstrzygnięcia przez organ na podstawie znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego prowadzące w efekcie do stwierdzenia, że brak jest przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi.

Sąd zwraca tutaj również uwagę na sprzeczność i nieścisłość w rozumowaniu i argumentacji Skarżącego. W odwołaniu od decyzji Organu I instancji Skarżący podnosił, że składając oświadczenie należycie udokumentował swoją sytuację materialną i rodzinną. Wzywanie go do dostarczenia dodatkowych dowodów uznał za zbędne i bezpodstawne. Natomiast w skardze na decyzję Organu II instancji zarzucił, że została ona wydana bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Wszelkie wnioski i uwagi mógł zgłaszać w toku toczącego się postępowania przed organem podatkowym, o czym był informowany. Podnoszenie ich na etapie skargi nie może być skuteczne, gdyż sąd administracyjny – jak wcześniej wspomniano − nie prowadzi postępowania dowodowego w sprawie lecz jedynie bada legalność decyzji.

Powyższe okoliczności, w kontekście normy art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W procesie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie naruszając przy tym przepisów postępowania podatkowego.

Mając powyższe na uwadze uznano skargę L.O. za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o jej oddaleniu.