Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2233/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 89 ust. 1, art. 315 ust. 1, art. 315 ust. 3, art. 256 ust. 1, art. 63 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 10, art. 11.
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej R. S.A. z siedzibą w T. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (zwany dalej organem) decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] marca 2014 r. wniosku R. S. A. z siedzibą w T. (zwana dalej skarżącą) o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Sposób otrzymywania kolektora do flotacji węgla" o nr PL [...] udzielonego na rzecz R. S. A. z siedzibą w T., działając na podstawie art. 89 ust 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz.1410 dalej p.w.p.) oraz art. 10 i art. 11 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r., Nr 23 poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p. oddalił wniosek.

Wyrokiem z 2 kwietnia 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 214/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego z [...] maja 2011 r. oddalającą wniosek R. S. A. z siedzibą w T. z dnia [...] października 2008 r. o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Sposób otrzymywania kolektora do flotacji węgla" o nr PL [...] udzielonego na rzecz R. S. A. z siedzibą w T. W uzasadnieniu ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, że przedmiotem patentu, udzielonego skarżącej decyzją Urzędu Patentowego RP z [...] czerwca 2005 r. z prawem pierwszeństwa od [...] stycznia 1999 r. był wynalazek pt. "Sposób otrzymywania kolektora do flotacji węgla". W tym stanie rzeczy skarżąca, aby uzasadnić brak przesłanki nowości rozwiązania winna wykazać, że przed datą zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP ujawniona została do wiadomości powszechnej ww. metoda otrzymywania kolektora w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jej stosowania. Tymczasem, jak słusznie uznał organ zarzut braku nowości strona wywiodła ze sprzedaży finalnego produktu, wytworzonego sposobem według patentu przed datą zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP. Z przedłożonych przez stronę warunków technicznych jak i karty charakterystyki oleju nie wynika, jak olej ten się produkuje. Poza tym wnioskodawca nie wykazał, że "olej FL" był zawsze produktem uzyskanym jedynie sposobem według spornego wynalazku. Z tym ustaleniem organu należy się zgodzić, albowiem z karty technologicznej produktu wynika, że do produkcji oleju używano także składnika o nazwie minus filtrat, a ten nie był stosowany w sposobie według wynalazku. Organ w sposób wyczerpujący odniósł się również do innych dowodów zgłoszonych przez skarżącą, a mianowicie do prywatnych ekspertyz [...] Z dowodów tych nie wynika brak przesłanki nowości spornego patentu, albowiem nie odnoszą się do sposobu i konieczności użycia identycznych składników jak w rozwiązaniu objętym ochroną patentową. Ekspertyzy te podają, jedynie ogólnie, że na podstawie własności produktu i znajomości technologii w danej rafinerii oraz posiadając specjalistyczny sprzęt laboratoryjny, co nie jest dostępne dla przeciętnego fachowca można wskazać jakie surowce można zastosować do jego wytwarzania. A o tym, że mogą być użyte różne składniki do produkcji oleju FL świadczy treść karty technologicznej produktu. W postępowaniu spornym o unieważnienie patentu orzekało Kolegium, składające się z ekspertów i nie zachodziła konieczność przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego spośród specjalistów spoza osób związanych z Urzędem Patentowym. Nie ma żadnych podstaw do podważenia bezstronności organu orzekającego, czy też braku wiedzy specjalistycznej.

Odnosząc się zaś do rozważań organu na temat nieoczywistości wynalazku Sąd uznał je za zbyt ogólne do stwierdzenia, że rozwiązanie posiadało wymagany poziom wynalazczy. W literaturze patentowej podnoszone jest, że wynalazek można uznać za oczywisty, jeżeli znawca znając stan techniki, mógłby dojść do takiego samego rezultatu, korzystając z samej dostępnej wiedzy bez twórczości wynalazczej.

Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne jest także uwzględnienie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji takiego wniosku wysnuć nie można. Z tego względu organ ponownie rozpoznając sprawę winien oceni materiał dowodowy w sprawie, w tym dowody zgłoszone przez stronę skarżącą zaś zajęte stanowisko winien uzasadnić zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a.

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego na podstawie art. 89 ust. 1 oraz art.10 i 11 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p. oddalił wniosek o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: "Sposób otrzymywania kolektora do flotacji węgla".

W ocenie organu stanowisko skarżącej, że wiedza na temat przerobu ropy naftowej jest "hermetyczna" i "niedostępna szerokiemu gronu ekspertów", o czym chociażby świadczy fakt istnienia wielu tysięcy opisów patentowych w tej dziedzinie, ogólnie dostępnych zarówno on-line jak i w wersji papierowej nie jest przez organ podzielana. Uznał, że przedmiotowe rozwiązanie dotyczy konkretnego sposobu, który przedstawiony został poprzez zastosowanie ściśle określonych środków technicznych, zaś skarżąca w toku całego postępowania nie wskazała żadnego innego znanego rozwiązania wykorzystującego analogiczne środki techniczne i prowadzącego do uzyskania zbliżonego efektu technicznego. Wskazał, że dla realizacji przedmiotowego wynalazku, zarówno w opisie patentowym jak i w zastrzeżeniach wskazano szczegółowo jakie należy zastosować składniki do otrzymania kolektora do flotacji węgla. Na podkreślenie zasługuje przy tym fakt, że składniki te, tj. dwie frakcje ropy naftowej określono podając dużą ilość szczegółowych parametrów technicznych, przez co zakres udzielonego patentu ograniczony jest do konkretnych składników tworzących frakcje. Jednocześnie należy wskazać, że im szczegółowiej opisane są składniki stosowane w danym sposobie, tym zakres udzielonej ochrony jest węższy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając:

1. naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie niekorespondującym z tezami dowodowymi, na które poszczególne dokumenty i opinie były wnioskowane oraz niespójność argumentacji; brak merytorycznego uzasadnienia odmowy uwzględnienia zarzutu oczywistości rozwiązania technicznego; niespójność w ocenie znajdujących się w aktach opinii technicznych (urząd z jednej strony odwołuje się do zawartych tam wniosków, z drugiej zaś wnioski te kwestionuje); nierozpoznanie istoty rozwiązania technicznego zawartego w opisie patentowym;

2. naruszenie art. 75 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. w zw. z art. 256(1) p.w.p. poprzez niepowołanie biegłego w sprawie w sytuacji, gdy organ administracji nie był w stanie ocenić kwestii technicznych mających istotny wpływ na przedmiot postępowania;

3. art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości stosowanych w niniejszej sprawie w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p., poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności nieuwzględnienie jawnego stosowania jako niezależnej podstawy niweczącej nowość; błędną ocenę przesłanki nieoczywistości i pomylenie jej z kwestią braku nowości; niedokonanie oceny poziomu wynalazczego rozwiązania z uwzględnieniem jego istoty;

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów zwrotu postępowania.

Zdaniem skarżącej, każda sprawa ma swoją specyfikę i musi być analizowana in concreto, ale patenty R. (i ten patent) zostały uzyskane w tym samym czasie, stanowiąc emanację ówczesnej praktyki, która polegała na tym, że patentowano każdy produkt wdrażany na rynek. Korzystając przy tym z faktu, że hermetyczna wiedza na temat przeróbki ropy naftowej rodzi wrażenie istnienia zdolności patentowej rozwiązań z tej dziedziny wyłącznie z samego faktu trudności w zrozumieniu ich istoty. Wskazała, że zaskarżona decyzja zawiera szczegółową analizę zgromadzonych w aktach dokumentów, ale powiela w części uchybienia, które zawierała poprzednia decyzja z [...] maja 2011 r. (Sp. [...]) uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 214/12. Wobec powyższego skarżąca uznała, że zastrzeżenia zawarte w pierwszej skardze z dnia 28 grudnia 2011 zachowują aktualność.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja [...] marca 2014 r. nr Sp [...] oddalająca wniosek R. S. A. z siedzibą w T. o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Sposób otrzymywania kolektora do flotacji węgla" o nr PL [...] udzielonego na rzecz R. S. A. z siedzibą w T.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny legalności przedmiotowej decyzji - stwierdził, że Urząd Patentowy RP, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się przede wszystkim mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., albowiem - wbrew normie prawnej wyrażonej w tym przepisie - nie zastosował się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 kwietnia 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 214/12).

Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przyjmuje się zgodnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie, ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku.

Pamiętać należy przy tym, że ocena prawna, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu (tak m. in. /w:/ wyrok WSA w Warszawie z 3 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3103/02).

Należy ponadto wskazać, że ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, a także oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 506/05, stwierdził jednoznacznie, że związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (podobnie: m. in. M. Jagielska, A. Wiktorowska i K. Wojciechowska /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, po red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 546 i powołane tam orzecznictwo).

Mając na względzie powyższe, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP, wydając sporną decyzję z [...] marca 2014 r. nr Sp [...], bezwzględnie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 214/12).

W tej sytuacji wskazać trzeba więc, iż w przedmiotowym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ustosunkowując się do zarzutów skarżącej spółki R. S.A. zawartych w skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP stwierdził, że nietrafna jest ogólna ocena organu.

Jednocześnie, w uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że "podziela (...) ocenę strony skarżącej, że jeszcze przed datą zgłoszenia wynalazku (...) udostępniono dane dotyczące sposobu wytwarzania środka, tj. skład ilościowo-jakościowy stosowanych składników oraz czynności i parametry stosowane przy wytwarzaniu środka, zgodnie z zakresem ochrony udzielonego patentu".

Sąd zgodził się również z oceną strony skarżącej, że "takie ujawnienie nie musi mieć formy odrębnej publikacji", wobec czego w konsekwencji należy uznać za uzasadnione twierdzenie skarżącej, iż dysponując próbką gotowego wyrobu można było dojść do jego składu metodą dekompilacji próbki środka, wytworzonego sposobem według spornego patentu. Zasadne jest twierdzenie, że możliwość taką potwierdził również I., stwierdzając w swojej opinii na stronie 5, że "w oparciu o próbki C., świadectwa jakości przedmiotowego produktu, kartę charakterystyki produktu, znajomość komponentów uzyskiwanych przy przeróbce ropy naftowej i innych procesów technologicznych w R. oraz wiedzę jaką instytut posiada w zakresie technologii wytwarzania produktów naftowych możliwe byłoby po przeprowadzeniu odpowiednich laboratoryjnych prac badawczych, określenie sposobu wytwarzania produktu o właściwościach analogicznych jak C. (...)".

W rezultacie, Sąd podzielił ocenę skarżącej, jako wnioskodawcy, uznając, że uzasadnienie decyzji Urzędu Patentowego w odniesieniu do kwestii nowości spornego patentu jest powierzchowne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając wspomniany wyrok, wskazał ponadto na fakt poświęcenia niedostatecznej uwagi kwestii nieoczywistości przedmiotowego wynalazku. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Urzędu Patentowego RP, że wnioskodawca nie przedstawił skutecznych dowodów, na podstawie których możliwe byłoby wskazanie oczywistości przedmiotowego rozwiązania. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż organ nie odniósł się z wystarczającą uwagą do wskazanego, jako dowód, opisu patentowego PL [...]. W szczególności, zdaniem WSA w Warszawie, organ nie ustosunkował się do wskazanego w tym opisie stanu techniki, czyli rozwiązań znanych już powszechnie w dacie zgłoszenia spornego patentu, stanowiącego tło i rutynową wiedzę dla spornego patentu. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że na tle całokształtu materiałów sprawy, można odnieść wrażenie, że w dacie zgłoszenia przedmiotowego wynalazku w Urzędzie Patentowym RP rozwiązanie według patentu PL [...] (jego skład i sposób wytwarzania) było szeroko znane, a samo zgłoszenie wynikało z wewnętrznych ustaleń między skarżącą R. a twórcami wynalazku.

Należy uznać w konsekwencji, że skoro rozpatrując ponownie sprawę, Urząd Patentowy RP był związany stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w powołanym wyroku z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 214/12 należy dojść do przekonania, że ocena prawna wyrażona przez Sąd we wspomnianym orzeczeniu nie została przez organ w pełni zastosowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] marca 2014 r.

Otóż, należy uznać, że Urząd Patentowy RP, wbrew wyraźnym wskazówkom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartym w ww. wyroku, konsekwentnie dyskwalifikuje jawne stosowanie, jako przesłankę niweczącą nowość wynalazku. Jednocześnie organ nie wyjaśnia, jak sam rozumie tę przesłankę, co znacznie utrudnia ocenę prawną. Ponadto należy zauważyć, iż WSA w Warszawie podzielił stanowisko strony skarżącej na temat możliwości dojścia do zastrzeżonych cech rozwiązania przez przeciętnego fachowca dysponującego próbkami gotowego wyrobu. Tymczasem Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji uznał, iż "nie podziela stanowiska wnioskodawcy w kwestii braku nowości tego patentu, a mianowicie, że przez jawne stosowanie produktu wytworzonego sposobem według patentu PL [...] w wyniku jego powszechnej sprzedaży przed formalnym zgłoszeniem w UP RP sposób ten został podany do powszechnej wiadomości, skazując go tym samym na całkowitą utratę zdolności patentowej". Urząd Patentowy RP wskazał przy tym na błędny sposób oceny przedmiotowej przesłanki, doszukując się dowodu, który ujawniałby explicite sam sposób przed datą zgłoszenia, a zatem doszukując się publikacji.

W tej sytuacji, kierując się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonymi w wyroku z 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 214/12 - Sąd uznał, że skarga spółki zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z [...] marca 2014 r. nr Sp [...] narusza prawo.

Zdaniem Sądu, wydając przedmiotową decyzję, organ dopuścił się obrazy normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 153 p.p.s.a., zaś w konsekwencji tego uchybienia - również, mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu w następstwie tego nieprawidłowej (niepełnej) oceny przesłanki zarówno nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania, w rozumieniu przepisu art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p.

Tym samym organ administracji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa.

Naruszenie wspomnianych przepisów miało - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji z [...] marca 2014 r. nr Sp [...].

Należy wskazać, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Przechodząc do oceny zarzutów, należy wskazać, że ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Niewątpliwie przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy o wynalazczości.

Zgodnie z przepisem art. 26 ustawy o wynalazczości, zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego RP podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami.

Z kolei przepis art. 63 ust. 2 p.w.p. stanowi, iż zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Biorąc powyższe pod uwagę, uznać należy, niezależnie od zastosowanej ustawy, iż to opis wynalazku ma ujawniać jego istotę, a więc w toku badania merytorycznego następuje sprawdzenie, czy złożony opis spełnia m.in. warunek dostatecznego ujawnienia wynalazku, a część wyglądająca zewnętrznie na zastrzeżenia patentowe odpowiada rzeczywiście funkcji przewidzianej dla zastrzeżeń.

Niewątpliwie wynalazek powinien być przedstawiony w sposób umożliwiający zrozumienie zarówno postawionego przez twórcę problemu technicznego, jak i rozwiązanie tego problemu. Opis wynalazku powinien przedstawiać (ujawniać) wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, jak również dokonać rzeczowej analizy porównawczej z dotychczasowym stanem techniki. Niezmiernie ważnym zagadnieniem jest jednoznaczne zdefiniowanie wynalazku poprzez cechy techniczne, stosowane dla kategorii zastrzeganego rozwiązania tak, aby wynalazek był dostatecznie zrozumiały (tak m. in. A. Pyrża /w:/ Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 23).

W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzić należy, iż celem opisu jest przedstawienie przedmiotu wynalazku na tle stanu techniki w dziedzinie, której wynalazek dotyczy, w sposób na tyle jasny i wyczerpujący, aby możliwe było ustalenie, na czym polega istota wynalazku, warunkująca osiągnięcie zamierzonego rezultatu. W opisie wynalazku należy ujawnić istotę rozwiązania technicznego, stanowiącego przedmiot zgłoszenia wynalazku, tzn. należy wskazać zespół środków technicznych, warunkujący uzyskanie rezultatu, który zamierzył sobie twórca rozwiązania zgłoszonego do Urzędu Patentowego RP.

Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy o wynalazczości, wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, niewynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

W świetle powołanego wyżej przepisu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien:

- posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,

- posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), a także

- nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki.

Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy sporny wynalazek, spełniając kryterium dostatecznego ujawnienia cech technicznych rozwiązania, które ujawniałyby jego istotę, posiada zarazem cechę nowości oraz nieoczywistości w świetle ustalonego stanu techniki.

Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze skarżącą, iż organ nie rozważył szczegółowo wszystkich jej zarzutów zarówno w zakresie przesłanki nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego).

Podkreślić trzeba, iż wynalazek nie spełnia wymogu nowości, jeżeli można wskazać dowody, w świetle których wszystkie cechy rozwiązania bądź wariantu rozwiązania ujętego w zgłoszeniu, uwzględnione łącznie, obejmują stan techniki. Warunek nowości nie jest spełniony, jeżeli wcześniejszy dokument, który jest dowodem stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wynalazku, a w szczególności jego zastrzegane cechy. Przy ocenie nowości, w odróżnieniu od oceny poziomu wynalazczego (nieoczywistości), nie jest dozwolone dokonywanie tej oceny na podstawie kilku łączonych ze sobą dokumentów (tak m. in. A. Pyrża /w:/ Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 107).

Z kolei, jeśli chodzi o zarzut braku nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania, należy wskazać na wstępie, iż Urząd Patentowy RP, wydając decyzję w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, winien zastosować do oceny poziomu wynalazczego, znany powszechnie schemat badania nieoczywistości (poziomu wynalazczego) obejmujący: znalezienie najbliższego stanu techniki, a następnie - określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany oraz rozważenie w konsekwencji, czy specjalista znający najbliższy stan techniki przy rozpatrywaniu problemu technicznego rozwiązywanego przez wynalazek miałby możliwość, bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Mając powyższe na uwadze, a także kierując się wyraźnymi wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 214/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego. W toku ponownego postępowania Urząd Patentowy RP winien dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego oraz szczegółowo wyjaśnić, dlaczego w świetle mających w tej sprawie zastosowanie regulacji prawnych (vide: art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p.), sporne rozwiązanie posiada - wbrew stanowisku strony skarżącej - przymiot (cechę) nowości i nieoczywistości (poziomu wynalazczego). Dokonując tej oceny, organ winien pamiętać jednakże, iż interpretacja wspomnianych przesłanek zdolności patentowej powinna w maksymalnym stopniu uwzględniać zarówno jej europejską wykładnię, jak również korzystać z dorobku praktyki Europejskiego Urzędu Patentowego wyrażonej w tzw. "Wytycznych EUP" (por. m.in. E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, wyd. 5, Warszawa 2011, s. 30).

Urząd Patentowy RP, rozstrzygając sprawę - winien również odnieść się w sposób szczegółowy do powołanych przez skarżącą spółkę argumentów, jak również przedłożonych przez nią opinii (vide: m. in. opinia prof. A. Jarzębskiego).

W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organ rejestrowy do wskazanych okoliczności, istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej wyrażonej zarówno w art. 10, jak i art. 11 ustawy o wynalazczości, nie daje stronie skarżącej możliwości właściwego ustosunkowania się do stanowiska organu. W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.

Z tej przyczyny należy uznać, że uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ administracji publicznej, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nieprawidłowości te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, aby sporne rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego RP ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem tego organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących postawionych przez stronę skarżącą zarzutów braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego (nieoczywistości) spornego rozwiązania. Podkreślić należy bowiem, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

Urząd Patentowy RP, dokonując oceny nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania zgłoszonego przez skarżącą spółkę, winien uwzględnić również fakt, że za znawcę, który stanowi punkt odniesienia w celu ustalenia poziomu wynalazczego, należy uważać fachowca dysponującego przeciętną wiedzą z danej dziedziny techniki, który jest w stanie dokonać w sposób obiektywny, bez nadmiernego wysiłku umysłowego, porównania określonych rozwiązań i wyciągnąć z tego porównania odpowiednie wnioski (por. M. du Vall /w:/ System prawa prywatnego. Prawo własności przemysłowej, Tom 14A, pod red. prof. R. Skubisza, Wydawnictwo C.H. Beck i Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2012, s. 335, a także powołana tam literatura oraz orzecznictwo zarówno WSA w Warszawie, jak i KO EUP).

Według Sądu, organ winien ponadto w toku ponownego postępowania rozważyć zarówno kwestię zgłoszenia pracowniczego projektu wynalazczego. W szczególności, organ winien rozważyć to, że jeśli chodzi czy "frakcja A3" i "minus filtrat" dotyczyć mogą innych komponentów, niż opisane w spornym wynalazku, gdy tymczasem twórcy tego rozwiązania nie kwestionowali, że chodzi o te same komponenty. Organ winien wyjaśnić przede wszystkim, dlaczego taka, a nie inna wartość została uznana za cechę znamienną.

Zdaniem Sądu, organ winien ponownie rozważyć również wagę (istotność) powołanych przez skarżącą spółkę faktur Vat. Urząd Patentowy RP, skupiając się bowiem na księgowych aspektach związanych z przedmiotowymi fakturami, winien nie tyko wyjaśnić przy tej okazji, na podstawie jakich przepisów podatkowych deprecjonuje wartość owych dokumentów, ale również odnieść się do okoliczności przywoływanych przez stronę skarżącą, w tym m.in. przeanalizować to, że dokumenty te nie były kwestionowane w toku postępowania spornego przez żadną ze stron.

Według Sądu, należy podzielić zarzuty strony skarżącej i uznać, że organ nie wykazał, na czym opiera ocenę, iż z przedstawionych w niniejszej sprawie dokumentów specjalista nie uzyska informacji świadczących o braku oczywistości rozwiązania przyjętego w spornym patencie. Organ w istocie nie przeprowadził skrupulatnej analizy technicznej zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez odtworzenie procesu myślowego, jaki przeprowadziłby znawca.

Sąd administracyjny nie może samodzielnie dokonywać ustaleń faktycznych, a tym samym nie jest w stanie jednoznacznie ocenić tych zarzutów w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, jak i w ramach posiadanych kompetencji, bez szczegółowego wyjaśnienia przez Urząd Patentowy RP tej kwestii.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w razie zaistniałego sporu w przedmiocie ujawnienia technicznej istoty wynalazku i jego pełnego zrozumienia, a w konsekwencji zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości spornego rozwiązania pomiędzy podmiotem wnoszącym o unieważnienie danego patentu a Urzędem Patentowym RP, rodzi się poważna wątpliwość, czy organ, odmawiając unieważnienia tego patentu, zasadniczo może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianych wyżej kryteriów zdolności patentowej.

Należy zauważyć wprawdzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podnoszono, że z uwagi na fakt, iż w postępowaniu spornym o unieważnienie patentu rozstrzyga kolegium orzekające Urzędu Patentowego RP składające się z ekspertów, to nie zachodzi konieczność przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego spośród specjalistów spoza osób związanych z Urzędem Patentowym RP, gdyż nie ma żadnych podstaw do podważenia bezstronności organu orzekającego, czy też braku jego kompetencji specjalistycznej (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ wyrok z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 562/09). Niemniej podkreślić trzeba jednocześnie, że zarówno składy orzekające NSA, jak i WSA w Warszawie w swym orzecznictwie wielokrotnie dopuszczały możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP, w sytuacjach wyjątkowych, a więc wtedy, kiedy występuje spór i niejasność, co do konkretnej kwestii wymagającej wiedzy specjalistycznej (zob. m. in. wyrok NSA z 11 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 643/09).

Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyroku z 2 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 297/10, wyraźnie wskazał, że jeżeli mimo pracochłonnego przeanalizowania materiału dowodowego przez Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji pozostają nadal istotne wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które wymagają ewentualnie dalszych kroków dowodowych, należy rozważyć przeprowadzenie również dowodu z opinii biegłego, albowiem poprzestanie na dowodach już znanych organowi może być niewystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w tej sprawie - uznał, że w toku ponownego postępowania Urząd Patentowy RP winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż - jak się okazuje w niniejszej sprawie - zbadanie kwestii dostatecznego ujawnienia niezbędnych cech technicznych spornego rozwiązania, ujawniających jego istotę i w konsekwencji dokładne zbadanie zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania w świetle stanu techniki, wymaga najwidoczniej wiadomości specjalnych, których - jak sugeruje strona skarżąca - eksperci Urzędu Patentowego RP nie posiadają.

W tej sytuacji brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego we wskazanym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianych kryteriów, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, może uzasadniać zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Należy zauważyć bowiem, że zgodnie z przepisem art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Niewątpliwie użyte w art. 84 § 1 k.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy (tak również: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 418-419).

Wobec braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego w zakresie, o którym wyżej mowa, co nie pozwala w konsekwencji na jednoznaczną ocenę nowości spornego wynalazku i ewentualnie w dalszej kolejności - nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania, należy uznać, że mankament ten nie może być usunięty w postępowaniu sądowym. Niewątpliwie przeszkodą jest tutaj zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ograniczony jedynie do dowodu z dokumentu (vide: art. 106 § 3 p.p.s.a.). W szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wchodzi w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należy zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu w zakresie zarówno oceny przesłanki nowości, jak i nieoczywistości - są nie tylko sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 214/12 ale również pozbawione szerszego wyjaśnienia, co utrudnia polemikę

z motywami kierującymi organem administracji.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.