Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2387/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, 182 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. NSA Janina Kosowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2977/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2977/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] (dalej zwanego przewoźnikiem) na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy:

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2016 r. Komendant Główny Straży Granicznej, po rozpatrzeniu odwołania przewoźnika, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Hrebennem (dalej zwanego organem I instancji) z dnia [...] czerwca 2016 r., wydaną z powołaniem art. 462 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.), o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej w wysokości 13.273,20 zł., stanowiącej równowartość 3.000 EURO, za przywiezienie w dniu 24 kwietnia 2016 r. drogą lądową do granicy Rzeczypospolitej Polskiej (RP) obywatela Ukrainy, Pana [...] r., nieposiadającego ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. W uzasadnieniu tej decyzji Komendant Główny Straży Granicznej (dalej zwany organem odwoławczym) podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wskazany obywatel Ukrainy był pasażerem autokaru relacji Kołomyja (UA) – Poznań (PL) należącego do przewoźnika, wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Wskazał, że podczas odprawy granicznej funkcjonariusze organu I instancji ustalili, że cudzoziemiec nie posiada w swoim paszporcie wizy, która uprawniałaby go do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 24 kwietnia 2016 r., ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP w tym terminie.

Organ odwoławczy wywiódł, że przewoźnik, chcąc wykonywać usługi przewozu osób niebędących obywatelami polskimi przez terytorium RP, obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Ocenił, że ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźnika, a w przypadku dostarczenia do odprawy przez przewoźnika osoby, której brak dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy jest w sposób prosty do stwierdzenia przez osobę posiadającą wiedzę w tym zakresie, przewoźnik ponosi odpowiedzialność zgodnie z obowiązującym prawem. Podał, że w niniejszej sprawie pracownik przewoźnika - kierowca nie sprawdził, czy cudzoziemiec posiada dokument uprawniający go do przekroczenia granicy, nie dopełniając tym samym swoich obowiązków. Przyjął, że nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności fakt, iż kierowca, pomimo poinformowania go o ciążących obowiązkach, nie dopełnił ich z własnego zaniedbania.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób szczegółowy i precyzyjny wskazał w decyzji, na czym polegała w niniejszej sprawie nienależyta staranność kierowcy podczas dokonywania weryfikacji uprawnień cudzoziemca do wjazdu na terytorium RP. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, iż kontrola, jaką winien przeprowadzić przewoźnik w zakresie dokumentów uprawniających pasażerów do wjazdu i pobytu na terytorium RP, nie można polegać jedynie na oświadczeniu cudzoziemca. Stwierdził, że kontrola ta winna opierać się na sprawdzeniu przez przewoźnika, bądź inną wyznaczoną przez niego osobę, czy wszyscy podróżujący posiadają dokumenty niezbędne do przekroczenia granicy (tj. dokument podróży, wizę bądź inny tytuł pobytowy, czy zezwolenie MRG) oraz upewnieniu się, czy z tych dokumentów wynikają uprawnienia do przekroczenia granicy w dniu realizacji przewozu.

Zdaniem organu odwoławczego, kierowca, wykonujący w imieniu przewoźnika przewóz osób w ruchu międzynarodowym, będąc świadomy faktu, iż jest zobligowany do sprawdzenia dokumentów podróży, nie wykazał odpowiedniej staranności. Organ odwoławczy przyjął bowiem, że podjęcie właściwej decyzji o nieprzyjęciu cudzoziemca na pokład, po dokonaniu nieskomplikowanej weryfikacji dokumentu, nie przekraczało możliwości przewoźnika wykonującego regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie. Organ odwoławczy nie podzielił przy tym argumentów przewoźnika, że dochowanie należytej staranności przez przewoźnika ogranicza się do przeprowadzania odpowiednich szkoleń dla pracowników dokonujących przewozu w jego imieniu. Podał, że obowiązujące przepisy zawierają normę prawną, która łączy odpowiedzialność przewoźnika z naruszeniem prawa, polegającym na przywiezieniu do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy. Skonstatował, że instrumentem prawnym przysługującym przewoźnikowi jest odmowa zawarcia z cudzoziemcem umowy przewozu i uniemożliwienie cudzoziemcowi wejścia na pokład pojazdu.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej zwanego Sądem I instancji) przewoźnik zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:

- przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynika sprawy, to jest: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że przewoźnik nie podjął należytych działań dla upewnienia się, czy podróżny posiada dokumenty niezbędne do przekroczenia graniczy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań kierowców wynika, że przewoźnik podjął należyte działania mające na celu poinformowanie pracowników w przedmiocie obowiązków przy transporcie międzynarodowym - obydwaj kierowcy mieli wiedzę o konieczności sprawdzania ważności paszportów i wiz pasażerom, a także wiedzę o sposobie sprawdzania ważności dokumentów podróży; art. 138 § pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej;

- przepisów prawa materialnego, to jest: art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że przewoźnik dołożył należytej staranności, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału w sprawie wskazuje, iż przewoźnik dołożył należytej staranności, a w konsekwencji należało zastosować przepis, który wyklucza nałożenie kary finansowej; art. 459 ustawy o cudzoziemcach, poprzez przyjęcie, że strona nie dopełniła obowiązku, podczas gdy z zeznań kierowców wynika, że przewoźnik podjął wszystkie nałożone na niego obowiązki, w tym informował i szkolił kierowców autobusów w przedmiocie wymogu posiadania ważnej wizy przez podróżnych.

W oparciu o te zarzuty przewoźnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd I instancji ocenił, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż orzekające w sprawie organy, w ustalonym stanie faktycznym, prawidłowo zastosowały art. 462 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach. Wskazał, że podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym "na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro. Przepis, o którym mowa w ust. 1 dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego". Podkreślił, że treść wskazanych przepisów w sposób jednoznaczny nakłada na przewoźnika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Przyjął, że w zakres obowiązków przewoźnika wchodzi żądanie od podróżnego przedstawienia dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP oraz ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie przekroczenia granicy. Uznał, że brak spełnienia tego obowiązku skutkuje nałożeniem kary administracyjnej na przewoźnika w przypadku przywiezienia do granicy cudzoziemca, który nie spełnia opisanych warunków. Dodał, że warunek okazania ważnych dokumentów wynika z art. 23 ustawy o cudzoziemcach, który uprawnienie cudzoziemca do przekroczenia granicy i przebywania na terytorium Polski łączy z posiadaniem przez cudzoziemca: ważnego dokumentu podróży; ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem.

Ponadto Sąd I instancji zauważył, że zakresem podmiotowym norm ustanowionych w art. 459 ust. 1 i 2 oraz art. 462 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach zostali objęci przewoźnicy, którzy prowadzą przewozy regularne w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyłączeniem odpowiedzialności przewoźników w ramach ruchu przygranicznego. Wywiódł, że odpowiedzialności administracyjnej podlegają zatem jedynie podmioty prowadzące przewóz osób w ruchu drogowym, charakteryzujące się wysokim stopniem profesjonalizacji usług, od których można oczekiwać, że sprostają obowiązkom wiążącym się z prowadzeniem tego rodzaju usług. Podał, że przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach z konieczności harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen. Aktem normatywnym wskazującym na obowiązek nakładania tychże kar jest Konwencja Wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. Urz. UE L 187 z 2001 r., str. 54) ( art. 26 ust. 2 w zw. z ust. 3), przy czym rozwinięcie tej regulacji znajduje odzwierciedlenie w dyrektywie 2001/51/WE, która ma prowadzić do uzupełnienia postanowień z art. 26 Konwencji Wykonawczej. Nakładanie kar administracyjnych na przewoźników stanowi wyraz implementacji dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. Dyrektywa w motywie 1 i 2 preambuły wyszczególnia cel, jakim jest skuteczne zwalczanie nielegalnej migracji. Cel ten winien być osiągnięty poprzez wdrożenie działań prewencyjnych, a jednym z nich jest nakładanie kar administracyjnych na przewoźników, które jak stanowi art. 4 ust. 1 dyrektywy, mają być odstraszające, skuteczne i proporcjonalne. Kara administracyjna ma służyć wymuszeniu efektywniejszego postępowania przewoźnika w przyszłości w realizacji jego obowiązków.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, skarżący jest profesjonalnym przewoźnikiem, posiadającym zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Wskazał, że podstawę wymierzenia sankcji w postaci kary administracyjnej stanowiło ustalenie, że przewoźnik w dniu [...] kwietnia 2016 r. przywiózł do granicy RP obywatela Ukrainy, który w tym dniu nie posiadał w paszporcie wizy, ani innego ważnego zezwolenia uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podał, że przedstawiona przez cudzoziemca do kontroli polska karta pobytu utraciła ważność w dniu [...] kwietnia 2016 r., a zatem nie mogła uprawniać do wjazdu na terytorium RP w dniu [...] kwietnia 2016 r.

Dalej Sąd I instancji zauważył, że zeznania złożone przez kierowców zatrudnionych w firmie przewoźnika wskazują, że pracownicy ci mieli świadomość spoczywającego na nich obowiązku dokładnego przeprowadzenia kontroli dokumentów pasażerów pod względem posiadania uprawnień na wjazd i pobyt na terytorium RP. Wywiódł, że sprawdzenie posiadania takiego dokumentu mieści się w wymaganiach należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Uznał więc, że okoliczność, iż cudzoziemiec oraz kierowca autobusu nie zorientowali się, że karta pobytu, którą posiadał podróżny, nie uprawniała do wjazdu na terytorium RP, gdyż utraciła ważność, nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika. Dodał, że z akt sprawy wynika, że cudzoziemiec nie okazał ww. dokumentu, a jedynie zapewnił, że posiada wymagane uprawnienia do wjazdu na terytorium RP. Nie sprawdzono zatem, czy pasażer posiadał wymagany prawem dokument uprawniający do przekroczenia granicy, co oznacza, że weryfikacja dokumentów cudzoziemca była nieprawidłowa.

Zdaniem Sądu I instancji, odpowiedzialność za niewywiązanie się z nałożonego przepisami ustawy o cudzoziemcach obowiązku obciąża przewoźnika. Sąd I instancji ocenił, że w opisanych okolicznościach sprawy, bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje argumentacja przewoźnika dotycząca przeprowadzania szkoleń dla pracowników wykonujących przewóz osób i dokonujących w jego imieniu kontroli dokumentów pasażerów. Uznał bowiem, że przewoźnik został zobowiązany do kontroli posiadania odpowiednich dokumentów, pozwalających na wjazd, a ich weryfikacja powinna być prawidłowa i nie może polegać na odebraniu od cudzoziemca oświadczenia o posiadaniu stosownych uprawnień. Wskazał, że w przypadku odmowy okazania przez pasażera dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP, kierowca winien odmówić pasażerowi kontynuowania podróży, mając na względzie ewentualne konsekwencje spoczywające na przewoźniku w związku z przywiezieniem do granicy cudzoziemca, który nie legitymuje się prawem wjazdu. Konstatując swoje wywody Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, gdyż weryfikacja uprawnień do wjazdu na terytorium RP przysługujących pasażerowi była względnie prosta, lecz nie dokonano jej należycie. Z tych też powodów Sąd I instancji, powołując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); dalej jako p.p.s.a., oddalił skargę przewoźnika.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł przewoźnik reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając ten wyrok w całości przewoźnik zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:

1) przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast jej uwzględnienia, pomimo iż doszło do błędnego ustalenia, że przewoźnik nie podjął należytych działań dla upewnienia się, czy podróżny posiada dokumenty niezbędne do przekroczenia graniczy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań kierowców wynika, że przewoźnik podjął należyte działania mające na celu poinformowanie pracowników w przedmiocie obowiązków przy transporcie międzynarodowym - obydwaj kierowcy mieli wiedzę o treści art. 459 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i o konieczności sprawdzania ważności paszportów i wiz pasażerom, a także wiedzę o sposobie sprawdzania ważności dokumentów podróży, jak również posiadali doświadczenie w przewozie osób pomiędzy terytorium Ukrainy i Polski;

2) przepisów prawa materialnego, to jest

- art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że przewoźnik dołożył należytej staranności, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału w sprawie wskazuje, iż przewoźnik dołożył należytej staranności, a w konsekwencji należało zastosować ten przepis, który wyklucza nałożenie na przewoźnika kary finansowej;

- art. 459 ustawy o cudzoziemcach, poprzez przyjęcie, że strona nie dopełniła obowiązku podjęcia działań w celu upewnienia się, czy cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP ma stosowne dokumenty, podczas gdy z zeznań kierowców wynika, że przewoźnik podjął wszystkie nałożone na niego obowiązki, w tym informował i szkolił kierowców autobusów w przedmiocie wymogu posiadania ważnej wizy przez podróżnych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty przewoźnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym i o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych. Przewoźnik zarzucił bowiem Sądowi I instancji naruszenie zarówno prawa materialnego, to jest: art. 459 oraz art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jak i przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. Zarzuty te nie mają jednak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 459 ustawy o cudzoziemcach, "przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane (ust. 1). Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego (ust. 2)".

W świetle powołanego przepisu, także przewoźnik będący skarżącym kasacyjnie, który co jest niesporne w niniejszej sprawie, w dniu [...] kwietnia 2016 r. wykonywał regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym na trasie Kołomyja (UA) – Poznań (PL), zobowiązany był do podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby wszyscy pasażerowie jego autobusu posiadali dokumenty uprawniające do wjazdu

i pobytu na terytorium RP. Wymaga przy tym podkreślenia, że obowiązek, o którym mowa w art. 459 ustawy o cudzoziemcach, spoczywa na przewoźniku, co oznacza, że to przewoźnik ponosi także ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.

W kontrolowanej sprawie, odpowiedzialność przewoźnika jest skutkiem nieprawidłowego działania kierowców, którzy w dniu 24 kwietnia 2016 r., wykonując w imieniu i na jego rzecz regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, przywieźli drogą lądową do granicy RP obywatela Ukrainy nieposiadającego ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. W okolicznościach tej sprawy nie sposób przyjąć, aby kierowcy ci podjęli wszelkie niezbędne środki, aby sprawdzić czy ten cudzoziemiec miał wymagane dokumenty. W zakres obowiązków, o których mowa w art. 459 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wchodzi bowiem żądanie od pasażera przedstawienia dokumentu podróży uprawniającego do wjazdu na terytorium RP oraz wymaganych wiz lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane oraz ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie wjazdu do Polski (zob. wyrok NSA z 17 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 80/16, Lex nr 2292193).

Tymczasem z akt sprawy wynika, że wskazany na wstępie cudzoziemiec nie okazał takich dokumentów, a jedynie zapewnił, że posiada wymagane uprawnienia do wjazdu na terytorium RP. Nie sprawdzono zatem, czy pasażer posiadał wymagany prawem dokument uprawniający do przekroczenia granicy, co oznacza, że weryfikacja dokumentów cudzoziemca przez kierowców była nieprawidłowa. Ponadto z zeznań złożonych przez tych kierowców oraz z oświadczeń przewoźnika dotyczących tematyki przeprowadzanych w firmie szkoleń wynika, że kierowcy ci mieli świadomość spoczywającego na nich obowiązku dokładnego przeprowadzenia kontroli dokumentów pasażerów pod względem posiadania uprawnień na wjazd i pobyt na terytorium RP. W tych okolicznościach, zaniechanie przez kierowców realizacji tego obowiązku, stanowi naruszenie art. 459 ustawy o cudzoziemcach, skutkujące odpowiedzialnością przewoźnika w trybie art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Skoro taka też ocena zawarta została w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, to nieuprawnione jest stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 459 ustawy o cudzoziemcach.

Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Przepis ten, co prawda przewiduje możliwość zwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności w trybie art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, jednakże jest to uzależnione od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium RP i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie.

W niniejszej sprawie przewoźnik domagał się zwolnienia go od odpowiedzialności, o której mowa w art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wskazując na okoliczność informowania i szkolenia kierowców autobusów w przedmiocie posiadania ważnej wizy przez podróżnych. Okoliczność ta nie jest jednak wystarczająca do uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za naruszenie przepisów dokonane przez tych kierowców. Wymaga bowiem podkreślenia, na co zresztą zwrócił uwagę także Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zakresem podmiotowym norm ustanowionych w art. 459 oraz w art. 462 ustawy o cudzoziemcach nie zostali objęci wszyscy przewoźnicy prowadzący przewóz osób w ruchu drogowym, lecz tylko ci z nich, którzy prowadzą przewozy regularne w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyłączeniem odpowiedzialności przewoźników w ramach ruchu przygranicznego. Dowodzi to, że odpowiedzialności administracyjnej podlegają podmioty prowadzące przewozy osób w ruchu drogowym charakteryzujące się wysokim stopniem profesjonalizacji usług, od których można oczekiwać, że sprostają obowiązkom wiążącym się z prowadzeniem tego typu usług. Rolą takiego przedsiębiorcy jest zaś zapewnienie właściwej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, a w tym z przepisami ustawy o cudzoziemcach. W przypadku kierowców posiadających doświadczenie zawodowe, przedsiębiorca powinien dobierać do współpracy takich kierowców, którzy dają rękojmie należytego wykonywania powierzonych czynności. Nawet jednak taki dobór kierowców nie zwalnia przewoźnika od sprawowania rzetelnego nadzoru nad wykonywanymi przez nich czynnościami. Takiego wystarczającego nadzoru nie było jednak w niniejszej sprawie, bo kierowcy przewoźnika, pomimo przeszkolenia i nieskomplikowanego charakteru czynności sprawdzenia dokumentów, nie dopełnili ciążących na nich obowiązków. Zamiast sprawdzenia dokumentów poprzestali na słownym zapewnieniu pasażera

o posiadaniu ważnych dokumentów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy, a ustalony na jego podstawie stan faktyczny sprawy, pozwalał na stwierdzenie spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki z art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Organy nie dopuściły się zatem naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a to oznacza, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji z powodu naruszenia przez organy tych przepisów, co nieuprawnionym czyni także stawianie temu Sądowi zarzutu naruszenia tych przepisów w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.