Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 816/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 3 ust 2, art 1
journal: Dz.U. 1968 nr 3 poz 15
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa
article: art 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. znak: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1970r. znak : [...], orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej w K., zapisanej w księgach wieczystych numer [...],[...] i [...] jako własność A.R. Ustalono, że obszar gruntów podlegających uwzględnieniu prawa do świadczeń pieniężnych i ich wysokości wynosi 15,51 ha przeliczeniowych, zabudowania mieszkalne i gospodarcze stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności oraz, że właścicielom gospodarstwa przysługuje prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki gruntu o pow. 1 ha. Przejęcie nieruchomości nastąpiło na wniosek A. i S. R. w zamian za świadczenia pieniężne.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. E.P. wniosła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2012r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazał, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1970r. dotycząca przekazania przez małżonków A. i S. R. gospodarstwa rolnego Państwu, znajduje w pełni oparcie w obowiązujących na dzień jej wydania przepisach prawa.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012r. E.P. wniosła skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, iż w jej ocenie w powyższej sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnych, bowiem nieodpłatne przejęcie przez Państwo ponad [...] ha lasu jest niezgodne z zasadą równości obywateli wobec prawa oraz z ochroną prawa własności. Ustawa niezgodnie z Konstytucją pozwalała na przejmowanie terenów leśnych bez wliczania ich wartości do podstawy naliczania renty. Ustawodawca naprawił swój błąd w 1973 r. dodając zapis umożliwiający obliczenia wartości hektarów przeliczeniowych gruntów leśnych - art. 8 ust. 4a ustawy. W 1974 r. wydano rozporządzenie dotyczące zasad obliczania wartości lasów. Przepisy nie uwzględniły jednakże rent przyznanych przed 1974 r.

Takie postępowanie powoduje nierówność taktowania obywateli i narusza ich podstawowe prawa. Skarb Państwa korzystał z przejętego lasu, czerpiąc z tego korzyści, nie przekazując ekwiwalentu wartości terenów leśnych byłym właścicielom. Zdaniem skarżącej brak składania we wcześniejszym okresie odwołań od otrzymywanych decyzji nie może być żadnym argumentem potwierdzającym prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż skarga E.P. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą Minister utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1970r. znak : [...], orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej w K., zapisanej w księgach wieczystych numer [...],[...] i [...] jako własność A.R.

Kwestionowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, którą rozważano w stanie faktycznym sprawy była przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Z brzemienia tego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa.

Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1970r. znak : [...], orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej w K., zapisanej w księgach wieczystych numer [...],[...] i [...] jako własność A.R.

Rolą organu nadzoru było zatem ustalenie, czy ww. decyzja Prezydium została wydana przy spełnieniu wszystkich wymagań określonych w obowiązujących wówczas przepisach prawnych, w szczególności, czy spełnienie tych wymagań zostało należycie wyjaśnione i udokumentowane. Organ nadzoru zobowiązany był ocenić, czy organ wydający decyzję o przejęciu gospodarstwa prawidłowo ustalił czy zachodzą wszystkie wymagane przesłanki do wydania takiej decyzji. Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru wywiązał się z tego obowiązku należycie.

Podstawę mateńalnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz. U. Nr 3, poz. 15). Zgodnie z przepisami ww. ustawy właściciel gospodarstwa rolnego, mógł na zasadach określonych w ustawie przekazać na własność Państwa wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, jeżeli obejmowało ono co najmniej 5 ha użytków rolnych (art. 1 ust. 1).

W zamian za przejęte nieruchomości Państwo zapewniało rolnikowi świadczenia pieniężne na warunkach określonych w ustawie, jeżeli rolnik ukończył 40 lat lub stał się inwalidą (art. 3 ust. 2). Oprócz świadczeń pieniężnych Państwo zapewniało również rolnikowi bezpłatne dożywotnie użytkowanie działki gruntu o obszarze do 1 ha, jeżeli rolnik osiągnął wiek emerytalny albo stał się inwalidą (art. 3 ust. 2 pkt 2). Rolnik mógł zatrzymać na własność budynki wchodzące w skład przekazanych Państwu nieruchomości. Wówczas budynki stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności, chyba że zostały uprzednio zbyte przez rolnika (art. 4 ust 1 i 2).

W toku przeprowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowania, ustalono że A. i S. małżonkowie R. dobrowolnie wystąpili do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 1970r. o przejecie przez Państwo ich gospodarstwa rolnego o powierzchni 35,22 ha, zapisanego w księgach wieczystych : [...],[...] i [...] na A.R. We wniosku zainteresowani zaznaczyli, że wchodzące w skład gospodarstwa grunty rolne stanowią [...] ha, pastwiska [...] ha, a [...] ha zajmuje las. Wniosek swój umotywowali tym, że są w podeszłym wieku, oboje mają po 65 lat oraz złym stanem zdrowia. Zaznaczyli, że chcą zatrzymać sobie zabudowania i otrzymać do dożywotniego użytkowania przyzagrodową działkę gruntu. Dodatkowo małżonkowie R. złożyli w dniu [...] września 1970 r. pisemne oświadczenie, że zostali poinformowani o przysługujących im uprawnieniach w zamian za przekazane na własność Państwa gospodarstwo rolne i podtrzymują swój wniosek o przekazaniu gospodarstwa na własność Państwa oraz zaakceptowali wysokość przysługującej im renty. Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia [...] listopada 1970r. przyznał A. i S. małżonkom R. w zamian za przekazane na własność Państwa gospodarstwo rolne, rentę w wysokości 1200 zł.

Wobec powyższego za gołosłowne uznać należy zarzuty skarżącej dotyczące złożenia oświadczeń przez A. i S. R. pod przymusem czy też podstępem. Skarżąca nie przedstawiła na tę okoliczność żadnego dowodu.

Odnosząc się do zarzutu, że na własność Państwa przejęto część gospodarstwa obejmującego las za który małżonkowie R. nie otrzymali jakiegokolwiek ekwiwalentu, zauważyć należy, iż przejęcia gospodarstwa następowało na wniosek właścicieli gospodarstwa rolnego, a w niniejszej sprawie wniosek rodziców skarżącej obejmował całe gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Stosownie do treści art.13 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa, możliwe było przekazanie części nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego jeżeli obszar tej części obejmował 5 ha użytków rolnych. Wniosek małżonków R. dotyczył jednak wszystkich nieruchomości wchodzących w skład należącego do nich gospodarstwa rolnego. Stosownie zaś do treści § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1964r. Nr 45 poz.305 z póź. zm.) do gospodarstwa rolnego zaliczano również lasy i grunty leśne oraz nieużytki należące do właściciela nieruchomości określonych w ust.1 jeżeli stanowią lub mogą stanowić z tymi nieruchomościami zorganizowaną całość gospodarczą.

Jednocześnie bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje kwestia niewypłacenia rodzicom, skarżącej ekwiwalentu za część gospodarstwa rolnego obejmującego lasy. Jak zauważyła skarżąca dopiero przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz. U. Nr 21 poz.118) wprowadziły zmianę przewidującą, iż w sytuacji gdy w skład przekazywanego gospodarstwa wchodziły lasy, to renta ulegała zwiększeniu w zależności od wartości drzewostanu. Przepisy te nie dotyczyły jednak spraw załatwionych ostateczną decyzją administracyjną w latach poprzedzających wejście w życie tej zmiany. Jednakże stosownie do treści art. 40 ust. 2 pkt 2 osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy pobierały renty lub świadczenia pieniężne przyznane na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa zachowywały prawo do dotychczasowych rent lub świadczeń pieniężnych, które podwyższano o 50%.

W ocenie Sądu wobec powyższego stwierdzić należy, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1970r. dotycząca przekazania przez małżonków A. i S. R. gospodarstwa rolnego Państwu, znajduje oparcie w obowiązujących na dzień jej wydania przepisach prawa, a zatem odmowa stwierdzenia jej nieważności przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest prawidłowa.

Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.