Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2085/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 i  art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej T. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za działkę położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Powołana w rozstrzygnięciu decyzji nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279).

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło w dniu 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, w związku z czym termin składania w/w wniosków mijał dnia 11 października 1949 r.

Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] złożony został przez pełnomocnika byłego właściciela w dniu 18 maja 1949 r. tj. w terminie określonym przez art. 7 ust. 1 w/w dekretu.

Pismem z dnia 20 grudnia 1995 r. T. F. oraz B. J. - spadkobierczynie byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości P. Ś. - wniosły o zwrot lub o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn nr hip. [...].

Po rozpatrzeniu wniosku spadkobierczyń byłego właściciela nieruchomości Burmistrz Gminy W. decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r., nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Powyższa decyzja Burmistrza Gminy W. uchylona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Gminy W. w decyzji z dnia [...] listopada 1996 r., nr [...] ponownie orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 12 marca 2004 r. T. F. ponowiła wniosek o przyznanie odszkodowania bowiem do chwili obecnej nie została powiadomiona o wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] Prezydent Miasta W. - po rozpatrzeniu złożonego w dniu 20 grudnia 1995 r. wniosku - odmówił przyznania odszkodowania.

Prezydent stwierdził, że kwestię odszkodowania reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.), który jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania.

Z treści ust. 2 wymienionego art. jednoznacznie wynika, iż w trybie w nim określonym można jedynie dochodzić odszkodowania za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Prezydent uznał, że możliwość władania nieruchomością przez dawnych właścicieli ustała po dniu 5 kwietnia 1958 r., wobec czego została spełniona jedna z przesłanek kwalifikująca omawianą nieruchomość do przyznania odszkodowania.

Natomiast nie została spełniona druga z przesłanek umożliwiających przyznanie odszkodowania – możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne.

Prezydent powoływał się na to, że po analizie ogólnego planu zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obejmującego nieruchomość położoną przy ul. [...] należy stwierdzić, iż przedmiotowa nieruchomość była położona w strefie [...], która przewidywała zabudowę zwartą o [...] kondygnacjach i [...] powierzchni zabudowania. Takie parametry strefy świadczą o tym, że nieruchomość nie mogła być - przed wejściem w życie w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r. - przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Zatem odszkodowanie nie przysługuje – bowiem obie wymienione w art. 215 przesłanki muszą wystąpić łącznie.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu T. F. zakwestionowała zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2006 r.

W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, iż przyznanie odszkodowania za działkę musi być poprzedzone ustaleniem, że podlegała ona przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a ponadto mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Trzecią przesłanką, która musi być spełniona łącznie z wymienionymi wyżej jest pozbawienie poprzedniego właściciela lub jego następców faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania za taką nieruchomość.

O przeznaczeniu nieruchomości przy ul [...] pod określonego rodzaju zabudowę przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowił "Ogólny Plan Zabudowania m. st. Warszawy" zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Jak wynika z tego planu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą o [...] kondygnacjach do [...] powierzchni zabudowania. Z parametrów tego planu - określonych dla danej strefy zabudowy terenu na której była położona sporna nieruchomość - takich jak: liczba kondygnacji ([...]), powierzchnia zabudowy ([...]), rodzaj zabudowy (zwarty), wynika, że nieruchomość ta nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Budynek, jaki na przedmiotowej działce dopuszczał w/w plan zabudowania z 1931 r. musiał posiadać bowiem [...] kondygnacje i zajmować [...] powierzchni działki. Taka budowla w ocenie Wojewody [...] nie mieściła się w pojęciu zabudowy jednorodzinnej, nawet gdyby przyjąć, że budynek jednorodzinny spełniałby oprócz funkcji mieszkaniowych także inne cele służące wykonywaniu przez właściciela pracy zawodowej czy społecznej.

Ponadto Wojewoda wskazał, iż wymogi wspomnianego planu, jako aktu administracyjnego o charakterze władczym, muszą być odczytywane jako bezwzględnie obowiązujące, powołując się przy tym na utrwalony pogląd w tym zakresie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pismem z dnia 15 listopada 2006 r. T. F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., podtrzymując zarzuty wskazane w odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz o przyznanie prawa do odszkodowania lub wyznaczenia działki zastępczej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzje te zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7 i 77 kpa.

Obecnie kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane tylko za:

1) gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r.,

2) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5

kwietnia 1958 r.,

3) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Tak więc, do przyznania odszkodowania za działkę potrzebne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek:

- działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne,

- poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Druga z przesłanek nie była kwestionowana, Prezydent uznał, iż możliwość władania nieruchomością przez dawnych właścicieli ustała po dniu 5 kwietnia 1958 r., wobec czego została spełniona jedna z przesłanek kwalifikująca omawianą nieruchomość do przyznania odszkodowania.

Odnośnie zaś pierwszej z przesłanek, to organy obu instancji przyjęły za ustalone - z powołaniem się na ogólny plan zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. - że przedmiotowa działka była położona w strefie [...], która przewidywała zabudowę zwartą o [...] kondygnacjach i [...] powierzchni zabudowania. Takie a nie inne przeznaczenie gruntu świadczyło, zdaniem organów, o przeznaczeniu gruntu pod budownictwo wielorodzinne i o braku możliwości zabudowy działki domem jednorodzinnym. Nie można wobec tego było przyjąć, iż zaistniała przesłanka do przyznania odszkodowania z art. 215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

Sąd nie podzielił tego stanowiska, gdyż takie stwierdzenia planu nie wykluczały jednak, same przez się, możliwości zabudowy jednorodzinnej, a tym samym i przeznaczenia takiej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne. Trudno bowiem z takich zapisów planu wyprowadzić zakaz zabudowy jednorodzinnej, jeżeli tylko spełnione byłyby inne warunki z tego planu. Konieczne jest zatem dokonanie dalszych ustaleń związanych z realizacją tych innych zapisów planu (i jego interpretacją), łącznie z udzielaniem pozwoleń na budowę. Dlatego też dotychczas zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia braku możliwości zakwalifikowania przedmiotowej działki pod budownictwo jednorodzinne.

Powyższe stanowisko jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyroki NSA z 14 stycznia1997 r. sygn. akt IV SA 843/95, z 19 listopada 1997 r. sygn. akt IV SA 188/96, z 25 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 1671/97).

Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 maja 2007 r. w sprawie sygn. akt I OSK 615/06, nie podzielił stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że skoro plan z 1931 r. przewidywał dla przedmiotowej nieruchomości zabudowę zwartą o [...] kondygnacjach i [...] powierzchni zabudowy, to oznacza, iż nieruchomość ta nie mogła być zabudowana domem jednorodzinnym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że takie stwierdzenia planu nie wykluczały, same przez się, możliwości zabudowy budownictwem jednorodzinnym, a tym samym przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod takie budownictwo.

W planie tym nie było zakazu realizacji budownictwa jednorodzinnego, dlatego też należy dokonać wykładni planu z uwzględnieniem ówczesnych uwarunkowań i wyjaśnić, czy w owym czasie na obszarze jego obowiązywania faktycznie dopuszczano zabudowę jednorodzinną.

Ponadto Sąd stwierdził, że nie można interpretować przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez uwzględnienia art. 7 i 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, z których to przepisów wynika, że przejęcie przez Państwo nieruchomości następuje za odszkodowaniem.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd zwrócił uwagę również na to, że w aktach sprawy nie ma żadnego wiarygodnego dowodu wskazującego, iż przedmiotowa nieruchomość - w planie zabudowania m. st. Warszawy z 1931 r. - rzeczywiście znajdowała się w strefie [...].

W aktach znajduje się notatka służbowa z dnia 21 sierpnia 1997 r. stwierdzająca, że nieruchomość położona przy ulicy [...] znajdowała się w strefie [...], oznaczonej kolorem fioletowym na planie z 1931 r. Do tej notatki (k 6) dołączony jest jakiś fragment planu (bez żadnych oznaczeń i odniesień dotyczących znaczenia poszczególnych kolorów), z zaznaczonym ołówkiem kwadratem i napisem "[...]".

W aktach znajduje się też reprodukcja fragmentów ogólnego planu zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. z dołączonym fragmentem planu, na którym długopisem zaznaczony jest kwadrat z napisem "[...]".

Z treści tych dokumentów nie można wywnioskować, w sposób nie budzący wątpliwości, jakie było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w ogólnym planie zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r.

Sąd uchylił decyzje organów obu instancji w celu dokonania - w toku ponownego rozpoznania sprawy - dodatkowych ustaleń co do przeznaczenia przedmiotowej działki. Przede wszystkim chodzi o konieczność ustalenia, czy w świetle ogólnego planu zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. fakt, iż przedmiotowa nieruchomość przy ulicy [...] znajdowała się w określonej strefie – [...] - oznaczał zakaz budownictwa jednorodzinnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.