Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 265/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 & 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA – Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2014 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata


UZASADNIENIE

W sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wniosku J. G., dalej: "Skarżący" o przyznanie prawa pomocy wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący uzyskał rozwód i ma córkę. Opisując posiadany majątek wskazał udział w mieszkaniu o powierzchni 60 m.kw., siedlisko o powierzchni około 150 m.kw. i nieruchomość rolną o powierzchni [...]. We wniosku oświadczył, że podstawą utrzymania jest dochód z działalności rolniczej w wysokości 1000 – 1500 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, korzysta z pomocy udzielanej przez matkę i brata, jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne o zwrot dopłat pobranych w latach 2007 – 2011 w łącznej kwocie około 200.000 zł. Dodał, że zamierza sprzedać siedlisko aby pokryć zobowiązania wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, Skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że wydzierżawił nieodpłatnie gospodarstwo rolne, nie posiada majątku o znacznej wartości, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wyjaśnił, że udzielane corocznie dopłaty do gruntów rolnych podlegają zajęciu w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu dopłat za lata 2007-2011. Wymienił miesięczne wydatki do których zaliczył alimenty wobec córki w wysokości 500 zł miesięcznie, opłaty na utrzymanie: żywność - 700 zł, składka ubezpieczenia kosztów leczenia - 164 zł, opłaty związane z utrzymaniem – 600 zł, podatek rolny, opłata śmieciowa. Wskazał również, że stan jego zdrowia wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów leczenia. Wyjaśnił również, że posiada jeden rachunek bankowy, nie posiada lokat i oszczędności pieniężnych, utrzymuje się z prac polowych oraz okazyjnie udzielanych lekcji jazdy konnej.

Do pisma załączył cztery zaświadczenia Urzędu Gminy w B. z [...] marca 2015 r. wskazujące dochody roczne z gospodarstwa rolnego, wyciąg bankowy, kserokopię wyroku Sądu Okręgowego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. orzekającego rozwiązanie przez rozwód związku małżeńskiego oraz nakładającego na Skarżącego obowiązek udziału w kosztach utrzymania małoletniego dziecka w wysokości 500 zł miesięcznie, kserokopie decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, potwierdzenie zapłaty podatku rolnego za 2015 r., kserokopie faktury – rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji z [...] lutego 2015 r., pokwitowanie uiszczenia opłaty śmieciowej, polisę indywidualną ubezpieczenia kosztów leczenia Medi–Care oraz dokumentację medyczną. Przedstawił również skany: umowy dzierżawy z [...] lutego 2015 r., notarialne poświadczenie z [...] października 2014 r., że podpisy na umowie dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G. i S. D. Z. oraz notarialne poświadczenie z [...] lutego 2015 r., że podpisy na rozwiązaniu umowy dzierżawy położyli własnoręcznie w lokalu Kancelarii notarialnej J. G., M. G. i S. D. Z., potwierdzenie zarejestrowania w dniu [...] lutego 2015 r. umowy dzierżawy w ewidencji gruntów i budynków, tytuł wykonawczy, zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 kwietnia 2015 r. odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ustawowym terminie strona złożyła sprzeciw. Wnioskodawca oświadczył, że gospodarstwo rolne wydzierżawił w całości, ponieważ w okresie pobierania zasiłku chorobowego nie mógł prowadzić działalności rolniczej. Zawarł trzy umowy dzierżawy – dwie w dniu [...] października 2014 r. oraz jedną w dniu [...] lutego 2015 r. Złożona do akt sprawy umowa z dnia [...] lutego 2015 r. jest wciąż obowiązująca. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed datą zawarcia trzeciej umowy, która obejmuje prawie VSA/WA2823/15gospodarstwa. Dochód wskazany w oświadczeniu złożonym na formularzu był szacunkowy i uzyskiwany przed oddaniem gospodarstwa w dzierżawę. Skarżący podniósł, że nie ma stałych przychodów i określił ich wysokość w sposób szacunkowy – przychód wynosi maksymalnie 300 zł, a w niektórych miesiącach jest równy zeru. Do sprzeciwu załączono kopię umowy dzierżawy.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. tut. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że analiza złożonych przez Skarżącego dokumentów oraz wyjaśnień prowadzi do wniosku, że nie są one wiarygodne. W ocenie Sądu, pomimo licznych informacji i dokumentów przedstawionych przez Skarżącego nie jest możliwe określenie miesięcznych dochodów przez niego uzyskiwanych. Dochody wykazane na formularzu PPF nie zostały udokumentowane, a złożone wyjaśnienia budzą wątpliwości, czy Skarżący utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa, czy posiada inne dochody. Skarżący wyjaśnił, że gospodarstwo nieodpłatnie wydzierżawia, ale z akt sprawy wynika również, że ponosi koszty jego prowadzenia, w tym opłaca podatek rolny.

Do miesięcznych wydatków – oprócz utrzymania gospodarstwa rolnego - Skarżący zaliczył alimenty na córkę w wysokości 500 zł, koszty wyżywienia – 700 zł, składka na ubezpieczenie kosztów leczenia (164 zł), podatek rolny (231 zł – trzy pokwitowania wpłaty) i opłatę śmieciową (60 zł), koszty zużycia energii elektrycznej (18,82 zł). Łącznie przedstawione wydatki stanowią około 1.655 zł (oprócz kosztów utrzymania gospodarstwa rolnego). Dodatkowo Skarżący zaznaczył, że jego stan zdrowia wymaga dodatkowych kosztów leczenia. Zaznaczyć jednak należy, że wykupił ubezpieczenie kosztów leczenia Medi–Care, co może oznaczać, że koszty te pokrywa ubezpieczyciel. (Skarżący nie przedstawił szczegółowych informacji co do zakresu ubezpieczenia, jak również nie wskazał wydatków na dodatkowe koszty leczenia).

W zażaleniu od postanowienia z dnia 2 lipca 2015 r. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości, ewentualnie w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez ograniczenie prawa do sądu;

-art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę udzielenia pomocy prawnej w sytuacji, gdy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; ewentualnie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny;

- art. 245 p.p.s.a. przez nieudzielanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sytuacji, gdy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w całości pomimo zawarcia w formularzy PPF wniosku alternatywnego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GZ 450/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał na niedokładności w prowadzonym postępowaniu i w ocenie materiału znajdującego się w aktach sprawy. Zwrócił uwagę, że niezasadnie wytknięto Skarżącemu, że podał, iż wydaje ok. 600 zł na utrzymanie gospodarstwa rolnego, skoro w rzeczywistości 600 zł przeznaczone jest na jego utrzymanie, a także utrzymanie gospodarstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji nie odniósł się do przytoczonej w sprzeciwie argumentacji zgodnie z którą całe gospodarstwo zostało wydzierżawione na podstawie trzech umów. Oceniając uzasadnienie przez Sąd I instancji odmowy ustanowienia adwokata z uwagi na okoliczność, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego skargę w pierwszej instancji, ponieważ art. 134 § 1 p.p.s.a. gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym, NSA wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., jedynym kryterium przyznania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji powinien ponownie rozpoznać wniosek Skarżącego, a także uwzględnić fakt, że moment składania przez Skarżącego wniosku był dla niego przełomowy; do tej pory prowadził gospodarstwo rolne, a od lutego 2015 r. było ono już w całości wydzierżawione. Dlatego też informacje zawarte w formularzu PPF (określające sytuację Skarżącego przed wydzierżawieniem całości gospodarstwa) nie pokrywają się w pełni z informacjami zawartymi w złożonym później oświadczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarżący złożył wniosek o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym albo o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym.

W związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GZ 450/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując wniosek Skarżącego, pismem z 16 listopada 2015 r. wezwał Skarżącego do nadesłania wskazanych w piśmie dokumentów oraz złożenia wyjaśnień.

Odpowiadając na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że prace dorywcze zlecał brat, było to koszenie, zbieranie siana, transport maszyn rolniczych. Prace dorywcze zleca Skarżącemu również matka i sąsiedzi. Dodatkowo dorywczo podejmuje się kierowania pojazdami rolnymi przy zabiegach agroturystycznych realizowanych przez sąsiadów. Do prac dorywczych Skarżący zalicza również udzielane lekcje jazdy konnej. W tygodniu jest to od 2 do 4 lekcji. Koszt jednej godziny to średnio 40 zł (od 30 do 50 zł za godzinę). Dochody w ciągu miesiąca kształtują się w wysokości od 1.000 do 1.500 zł.

Skarżący wyjaśnił dochód z dzierżawy gospodarstwa rolnego wynosi 1 kwintal owsu tj. równowartość ok. 50 zł rocznie. Skarżący zamierza w dalszym ciągu sprzedać wskazywane we wniosku siedlisko. Złożył oferty w kilku agencjach, ale nie otrzymał żadnych propozycji. Dodał, że wskazywane dotychczas wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem zostały już uprzednio wskazanie i ich szacunkowa wartość znajduje odzwierciedlenie również w chwili obecnej. Nie jest w stanie udokumentować kosztów utrzymania, ponieważ nie zbiera żadnych rachunków za zakupy wyżywienia i ubrania. Koszty te są różne w zależności od miesiąca. Ponadto wyciąg z rachunku bankowego już poprzednio składał do akt. Konto w banku jest zajęte przez ARiMR, który prowadzi egzekucję z części tytułów. Zajęte zostały także świadczenie z tytułu renty. Wyjaśnił, że w związku ze złożonym wnioskiem nie zakładał, że tak szczegółowe dane będą wymagane, w związku z czym nie zbierał żadnych rachunków. Nie zapisywał również wysokości dochodów w poszczególnych miesiącach, wskazane wartości są wartościami w przybliżeniu. Wyjaśnił, że jako rolnik nie jest zobowiązany do prowadzenia tak szczegółowej księgowości. Płacony podatek rolny jest podatkiem stałym, niezależnym od osiąganych dochodów.

Do pisma Skarżący załączył: harmonogram opłat za wywóz odpadów komunalnych z nieruchomości w S., ul. [...], fakturę – rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji wystawioną za lokal w G., fakturę dokumentującą zużycie gazu wystawioną na W. S., adres: [...],[...], polisę indywidualną Ubezpieczenia Kosztów Leczenia, ogłoszenie w sprawie oferty sprzedaży siedliska, [...], zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę S. G..

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, który powinien tego dokonać poprzez złożenie kompletnego, wiarygodnego i przekonującego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, dokumentów źródłowych oraz, na wezwanie Sądu, dodatkowych oświadczeń. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny, czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniej oceny sytuacji materialnej tej osoby. Oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości oraz stałych, koniecznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.

W niniejszej sprawie Skarżący wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 33.006,69 zł (po zaokrągleniu: 33.007 zł). Mając na uwadze przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądem administracyjnym (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w sprawach, gdzie przedmiotem skargi jest należność pieniężna rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji zależy od uiszczenia wpisu stosunkowego, którego wysokość zależy od wysokości przedmiotu zaskarżenia. W sprawach, gdzie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi ponad 10.000 zł do 50.000 zł wpis wynosi 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł. W przedmiotowej sprawie rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 991 zł (33.007 zł × 3%). Do kosztów postępowania należy zaliczyć również wynagrodzenie pełnomocnika, o ile Skarżący wnosi o jego ustanowienie.

Przede wszystkim jednak, aby oceniać wniosek w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy, zarówno w zakresie częściowym, jak i w zakresie całkowitym, a więc ocenić, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo stwierdzić, czy uiszczenie wpisu w wysokości 991 zł oraz ewentualnie ustanowienie pełnomocnika procesowego może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu strony skarżącej i rodziny należy dysponować materiałem dowodowym w postaci dokumentów, wyjaśnień, informacji przedstawianych przez Skarżącego. Sąd, na podstawie art. 255 p.p.s.a. może wzywać Skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji lub dokumentów, ale obowiązek przedstawienia materiału dowodowego ciąży na wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie Skarżący był wzywany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pismami z dnia 23 marca 2015 r. oraz z dnia 16 listopada 2015 r. Skarżący odpowiadał na wezwania, ale przedstawiane wyjaśnienia oraz nadsyłane dokumenty nie pozwalały oraz – pomimo ponownego wezwania - nie pozwalają stwierdzić, że Skarżący wykazał niemożność poniesienia kosztów postępowania zarówno w całości, jak też w części.

Oceniając złożone wyjaśnienia przyjąć należy, że Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]. W czasie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (18.02.2015 r. – data nadania wniosku) wskazywał, że uzyskuje dochody z tego gospodarstwa w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2015 r. oświadczył, że gospodarstwo rolne wydzierżawił nieodpłatnie i przedstawił umowę dzierżawy części gospodarstwa rolnego. Następnie (pismo z 12 maja 2015 r.) wyjaśnił, że wydzierżawił nieodpłatnie gospodarstwo rolne w całości i przedstawił dwie umowy dzierżawy, a do zażalenia z dnia 20 lipca 2015 r. przedstawił następną umowę dzierżawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 10 września 2015 r. w sprawie J. G., sygn. akt II GZ 450/15 wskazał, że oceniając wniosek należy uwzględnić fakt, że "moment składania przez skarżącego wniosku był dla niego przełomowy, do tej pory prowadził gospodarstwo rolne, a od lutego 2015 r. było ono już w całości wydzierżawione". Zwrócił również uwagę, że "informacje zawarte w formularzu PPF (określające sytuację skarżącego przed wydzierżawieniem całości gospodarstwa) nie pokrywają się w pełni z informacjami zawartymi w złożonym później oświadczeniu".

Analiza składanych w toku postępowania dokumentów i przedstawianych informacji, zarówno tych złożonych w dniu 4 kwietnia 2015 r., załączonych do sprzeciwu oraz zażalenia, jak również przedstawionych w dniu 30 listopada 2015 r. i 21 grudnia 2015 r. pozwala uznać, że Skarżący nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego. Z przedstawionych umów dzierżawy (§ 4 umowy z 23.10.2015 r., z 23.10.2014 r., z 16.02.2015 r.) wynika, ze dzierżawca ponosi koszty z tytułu opłaty podatku gruntowego i innych należności względem Państwa przypadających z wydzierżawionego obszaru na okres dzierżawy. Koszty te nie obciążają więc Skarżącego. Równocześnie Skarżący do pisma z 4 kwietnia 2015 r. załączył trzy pokwitowania wpłaty należności tytułem podatku rolnego tytułem: "za 2015 rok + zaległość" (k-44). Oświadczył również (k-158): "płacony podatek rolny jest podatkiem stałym, niezależnym od osiąganych dochodów".

Pomimo licznych wyjaśnień nadal nie jest wiadome, czy Skarżący ponosi koszty podatku gruntowego i innych należności względem Państwa, czy też ich nie ponosi. Z przedstawionych umów dzierżawy wynika, że nie ma takiego obowiązku. Natomiast złożone oświadczenia i załączone pokwitowania wpłaty podatku wskazują, że uiszcza wskazane należności. W związku z zapisami umów dzierżawy, jak również w świetle wyjaśnień, że Skarżący nie otrzymuje czynszu dzierżawnego, w ocenie Sądu przyjąć należy, że Skarżący nie ponosi kosztów utrzymania gospodarstwa. Zakładając, że takie koszty ponosi, należałoby natomiast uznać, że są to wydatki nieracjonalne i nie należące do kosztów niezbędnego utrzymania, a więc nie mające znaczenia w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie z 16 listopada 2015 r. w części dotyczącej miesięcznych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem, np. opłaty za mieszkanie, media, wyżywienie, ubranie wraz ze wskazaniem, że koszty te należy udokumentować, Skarżący wyjaśnił: "wskazywane dotychczas wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem zostały uprzednio wskazanie i ich szacunkowa wartość znajduje odzwierciedlenie również w chwili obecnej. Nie jestem w stanie udokumentować kosztów utrzymania, ponieważ nie zbieram żadnych rachunków za zakupy wyżywienia i ubrania. Koszty te są różne w zależności od miesiąca". Skarżący nie sprecyzował, co znaczy "uprzednio wskazane". W ocenie Sądu sięgnąć zatem należy do pisma z 4 kwietnia 2015 r. w którym wskazał wydatki w tytułu świadczenia alimentacyjnego (500 zł), kosztów wyżywienia (700 zł), kosztów utrzymania (600 zł), składki na ubezpieczenie kosztów leczenia (164 zł), podatku rolnego (231 zł ), opłaty śmieciowej (60 zł). Łącznie przedstawione wydatki stanowią około 2.255 zł. Odnosząc się do wyjaśnień, iż Skarżący nie zbiera żadnych rachunków za zakupy wyżywienia i ubrania, a ponadto, Skarżący nie zakładał, że tak szczegółowe dane będą wymagane, w związku z czym nie zbiera żadnych rachunków wskazać należy, że Skarżący wielokrotnie – i nie tylko w rozpoznawanej sprawie - był wzywany do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 255 p.p.s.a. w związku ze składanymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Tak było np. w sprawach V SA/Wa 860/13, V SA/Wa 859/13, a więc sprawach wszczętych w 2013 r. Dlatego jego wyjaśnienia, iż: "nie zakładał, że tak szczegółowe dane będą wymagane" nie są wiarygodne, a nieudokumentowanie niezbędnych wydatków oznacza, iż Skarżący w tym zakresie nie złożył wyjaśnień koniecznych do oceny zasadności wniosku w sprawie prawa pomocy.

Warto zauważyć, że do pisma z 21 grudnia 2015 r. Skarżący załączył fakturę VAT harmonogram opłat za wywóz odpadów komunalnych z nieruchomości w S., ul. [...] (jest to adres wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy jako adres do korespondencji), ale także fakturę VAT - rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji wystawioną na B. G., za lokal w G., fakturę dokumentującą zużycie gazu wystawioną na W. S., adres: [...],[...]. Wyjaśnić należy, że do kosztów niezbędnego utrzymania można uznać koszty mediów jednego lokalu – tego w którym wnioskodawca zamieszkuje. Przedstawione faktury dokumentujące zużycie gazu i energii elektrycznej nie mogą zostać uznane za niezbędne wydatki ponoszone przez Skarżącego.

Odnosząc się do wyjaśnień w zakresie uzyskiwanych dochodów wskazać należy, że obecnie, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, Skarżący uzyskuje jedynie dochody z prac dorywczych oraz udzielanych lekcji jazdy konnej w wysokości 1.000 – 1.500 zł w miesiącu. Są to dochody szacunkowe, bowiem nie są ewidencjonowane. Skarżący oświadczył: "Ponieważ nie prowadziłem szczegółowych notatek i zapisów odnośnie uzyskiwanych przychodów wskazuję szacunkowe wysokości uzyskanych przychodów".

W tym miejscu ponownie należy wskazać, że Skarżący wielokrotnie wnioskował o przyznanie prawa pomocy i wielokrotnie był wzywany do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień na podstawie art. 255 p.p.s.a. W ocenie Sądu uprawnione jest twierdzenie, że Skarżący był świadomy obowiązków związanych z prowadzonym postępowaniem w sprawie prawa pomocy, ponieważ w otrzymywanych postanowieniach (np. V SA/Wa 855/13, V SA/Wa 860/13) niejednokrotnie Sąd wskazywał na obowiązki wnioskodawcy w zakresie szczegółowego dokumentowania kosztów utrzymania oraz dokumentowania uzyskiwanych dochodów. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wywiązał się z ustawowych obowiązków. Nie udokumentował – co więcej – w świetle składanych wyjaśnień - nie próbował dokumentować uzyskiwanych dochodów, a mógł to uczynić przedstawiając, np.: pokwitowania otrzymywanych środków pieniężnych, oświadczenia zleceniodawców.

Skarżący został również wezwany do nadesłania wyciągu z rachunku bankowego. Wyjaśnił: "do akt złożyłem już wcześniej wyciąg z rachunku. Konto w banku jest zajęte przez ARiMR, który prowadzi egzekucję z części tytułów. Zajęte zostały także dochody z rent". Wyjaśnić należy, że do pisma z 8 kwietnia 2015 r. Skarżący nie załączył wyciągów z rachunku bankowego, które dokumentują wszystkie operacje bankowe, a jedynie raport z obrotów na koncie w poszczególnych miesiącach 2014 r. oraz 2015 r. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że niezbędna jest ocena aktualnej sytuacji finansowej Skarżącego i dlatego został wezwany do przedstawienia bieżących wyciągów. Wyjaśnić również należy, że ocenie podlega nie tylko saldo końcowe na rachunku bankowym, ale również ewidencjonowane operacje, które pozwalają ocenić wpływy na rachunek bankowy oraz wypłaty z niego dokonywane.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że pomimo licznych informacji i dokumentów przedstawionych przez Skarżącego, nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów postępowania sądowego. Oświadczeniami o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i jego możliwości płatniczych. Podkreślić po raz kolejny należy, iż to do Skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych.

Nie wiadomo w jakim celu Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę S. G..

Należy podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie z 5 listopada 2010r., sygn. akt II GZ 318/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy.

Przyjmując złożone wyjaśnienia, co do wysokości miesięcznych dochodów i kosztów niezbędnego utrzymania przypomnieć należy, że Skarżący oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.000 – 1.500 zł z tytułu wykonywanych prac dorywczych i udzielanych lekcji jazdy konnej.

Wezwany do przedstawienia swoich wydatków niezbędnych dla utrzymania podał: alimenty na córkę w wysokości 500 zł, opłaty związane z utrzymaniem w wysokości 600 zł, żywność – 700 zł, składka ubezpieczeniowa na leczenie – 164 zł, podatek rolny (231 zł) opłata śmieciowa (60 zł), koszty zużycia energii elektrycznej (18,82 zł). Już tylko te, wskazane kwotowo wydatki, składają się na sumę 2.273,82 zł, która przewyższa oświadczony miesięczny dochód w wysokości około 1.500 zł. Mając powyższe na uwadze, oświadczenia Skarżącego należy uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się Skarżący.

Wskazać należy, że podobne wnioski co do przedstawionych wyjaśnień i złożonych dokumentów przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II GZ 596/15 oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie tut. Sądu odmawiające przyznania prawa pomocy. W postanowieniu tym NSA wskazał, że w orzecznictwie trafnie podnosi się, że to strona domagająca się przyznania prawa pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, bądź to nie znajdują pokrycia w aktach sprawy bądź też pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, oraz z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06).

Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy skarżący nie dysponuje środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być natomiast brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków.

Wskazać również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie brak jest podstaw, by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte.

Na skarżącym jako osobie zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy ciążył obowiązek wykazania, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zarówno w zakresie całkowitego przyznania prawa pomocy, jak i w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych). Skarżący takich przesłanek nie wykazał, zatem na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.