Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 771/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: §2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 10a ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 4, art. 14 ust. 1, art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 3, art. 4
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. a, b i c, pkt 8, 13 preambuły
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2022r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wskutek wniosku złożonego przez P. J. (dalej jako: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący"), o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 (dalej jako: "Wniosek") Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (dalej jako: "Kierownik BP", "Organ I instancji") w dniu [...] wydał decyzję, w której odmówił przyznania tejże płatności

Podstawę wskazanego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Organu I instancji, że w sprawie zostały sztucznie stworzone warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej, przyznawanej w ramach płatności ONW, a Wnioskodawca nie zarządza samodzielnie odrębnym gospodarstwem rolnym.

Jak wynika z przekazanych tutejszemu Sądowi wraz ze skargą akt sprawy, Strona zwróciła się o przyznanie ww. płatności we Wniosku z 25 maja 2020 r., złożonym za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, w którym zadeklarowała powierzchnię gruntów rolnych [...] ha i wnioskowała, m.in. o przyznanie płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I oraz przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych) do ww. powierzchni łącznie. Tego samego dnia, Strona wprowadziła zmianę do Wniosku, która nie dotyczyła rzeczonej płatności oraz deklarowanej powierzchni.

Następnie [...] października 2020 r. do Organu I instancji wpłynęła prośba Wnioskodawcy o przyspieszenie wypłaty zaliczki na poczet płatności za 2020 r. Tożsame pisma wnieśli także żona Wnioskodawcy – A. J. oraz synowie – L. J. i P. J..

Ze względu na fakt, że u wszystkich beneficjentów figurował ten sam adres siedziby/zamieszkania, Kierownik BP podjął czynności mające na celu weryfikację, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki dla uzyskania płatności. Następnie zaś wydał opisaną na wstępie decyzję odmowną, w której między innymi dokonał symulacji płatności na 2020 r. dla Wnioskodawcy i jego żony. A mianowicie Organ ten wyliczył płatności, jakie przysługiwałyby w razie złożenia przez Stronę i A. J. osobnych wniosków oraz gdyby złożyli jeden wspólny wniosek. Wynika z nich, że złożenie wspólnego wniosku w przypadku płatności ONW spowodowałoby, że małżonkowie otrzymaliby mniej o 1.958,26 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor OR", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy"), decyzją z [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika BP.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ odwoławczy podał, że rozpatrując wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności należy mieć na uwadze nie tylko regulacje dotyczące przesłanek przyznania płatności danego rodzaju, ale także te dotyczące wykorzystywania środków z budżetu Wspólnoty zgodnie z ich przeznaczeniem. Wskazał, że tego rodzaju regulacje zawarte są między innymi w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L. z 1995 r., Nr 312, s. 1 ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie nr 2988/95") oraz w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L. z 2013 r., Nr 347, s. 549, ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013"). Zauważył, że w obu tych przepisach wykluczono przyznanie korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w razie sztucznego stworzenia warunków wymaganych dla uzyskania tych korzyści. Ocenił, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, przy czym stworzenie przez Stronę sztucznych warunków dotyczy wszystkich rodzajów wnioskowanych płatności i pomocy finansowych na rok 2020, to jest: płatności bezpośrednich, płatności ONW, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz płatności dobrostanowej.

W pierwszej kolejności Dyrektor OR wskazał, że [...] stycznia 2017 r. A. i P. J. ustanowili rozdzielność majątkową na podstawie aktu notarialnego. Następnie - [...] stycznia 2017 r. A. J. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "ARiMR") Wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. W przedmiotowym wniosku podała Skarżącego jako pełnomocnika, na podstawie udzielonego na czas nieokreślony pełnomocnictwa z [...] stycznia 2017 r. Pełnomocnictwo to uprawniało do występowania w jej imieniu oraz załatwiania na jej rzecz wszystkich spraw w postępowaniach przed organami ARiMR, a w szczególności do odbioru wszelkich należnych płatności przyznanych jej, jako producentowi rolnemu w drodze decyzji Kierownika BP. Numer identyfikacyjny nadano A. J. [...] marca 2017 r., wskutek złożonej korekty Wniosku o wpis do ewidencji producentów, polegającej na wskazaniu numer rachunku bankowego, którego jest właścicielką oraz przedstawieniu innych dokumentów potwierdzających prowadzenie przez nią samodzielnego, odrębnego gospodarstwa rolnego.

Co do powyższej okoliczności, Organ odwoławczy podkreślił, że posiadanie numeru identyfikacyjnego nie jest wystarczające, aby zostać beneficjentem pomocy. Konieczne jest posiadanie i użytkowanie deklarowanych do płatności gruntów rolnych. Sam wpis do ewidencji nie jest równoznaczny z otrzymaniem statusu producenta rolnego.

W dalszej części argumentacji, Organ II instancji wskazał, że w trakcie postępowania weryfikacyjnego Kierownik BP wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów zadeklarowanych we Wniosku oraz zarządzanie nimi, a następnie (kolejnym wezwaniem) do uzupełnienia materiału dowodowego. Odpowiadając na wskazane wezwania, jak również z własnej inicjatywy Skarżący przedłożył szereg dokumentów celem potwierdzenia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego (wyszczególnionych na stronach od 7 do 10 zaskarżonej decyzji), między innymi:

- fakturę VAT zakupu sianokiszonki, kukurydzy, oleju napędowego, usługi weterynaryjnej,

- zawiadomienia o płatności z tytułu umowy dzierżawy majątku rolnego,

- dowody rejestracyjne ciągników rolniczych Ursus, w których Wnioskodawca wpisany jest jako właściciel,

- decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz od nieruchomości pobieranych w formie łącznego zobowiązania (współpodatnikiem figurującym w decyzjach jest A. J.),

- obowiązkowe ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego – wystawione na Wnioskodawcę,

- faktury VAT sprzedaży bydła przez Stronę,

- rachunek RR sprzedaży bydła przez Stronę,

- oświadczenia S. N. i S. R. dotyczące pomocy w gospodarstwie rolnym w latach 2017-2020 oraz poświadczające prowadzenie przez Stronę samodzielnego gospodarstwa rolnego,

- książkę leczenia zwierząt gospodarskich oraz zwierząt, z których pozyskane tkanki lub produkty są przeznaczone do spożycia przez ludzi/ewidencja leczenia zwierząt,

- wykaz wykonywanych wypasów w latach 2017-2020,

- wykaz działań agrotechnicznych w latach 2017-2020,

- plan nawozowy gospodarstwa.

Ponadto Skarżący, został przesłuchany w charakterze strony. Z protokołu jego zeznań wynika, że ustanowienie rozdzielności majątkowej nastąpiło ze względu na nieporozumienia w prowadzeniu gospodarstwa rolnego oraz z przyczyn osobistych. Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej nie doszło do administracyjnego podziału gospodarstwa, a małżonkowie sami między sobą dokonali podziału działek rolnych w formie umowy ustnej. Dodatkowo Strona wskazała, iż zgodnie z prawem uiszczanie opłat z tytułu czynszu dzierżawnego oraz podatków od nieruchomości ciąży na małżonkach solidarnie, bez względu na to, kto faktycznie użytkuje grunty wydzierżawione od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Podał także, iż nie doszło również do podziału parku maszynowego, ponieważ sprzęt rolniczy Wnioskodawca otrzymał wraz z gospodarstwem od brata jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. Zeznał też, iż do 2014 r. był właścicielem całego siedliska położonego pod adresem [...]. Właśnie w tym roku dokonał podziału siedliska na działki o numerach [...] i [...], z tym że działkę nr [...] wraz ze stojącą na niej oborą przekazał na mocy aktu notarialnego synowi P.. Podkreślił ponadto, iż wszelkie opłaty związane z użytkowaniem obory ponosi sam, ale nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających koszty jej utrzymania. Skarżący zeznał, że od 2017 r. bydło żony nie przebywa w jednej oborze z jego bydłem, jak również wyjaśnił, że żona kupowała od niego zwierzęta, jeśli posiadał je akurat na sprzedaż, gdyż było to prostsze niż szukanie kupca zewnętrznego. Stwierdził też, iż wraz z żoną posiadają stosowne faktury dotyczące sprzedaży bydła. Skarżący dokonywał transakcji kupna-sprzedaży bydła wraz żoną, po konsultacjach z księgową, które były zgodne z prawem, ze względu na fakt, iż prowadzą z małżonką osobne gospodarstwa rolne. Dalej Strona zeznała, że zawierając aneks do umowy dzierżawy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa nie było możliwości sporządzenia go tylko na jednego z małżonków, ponieważ pierwotna umowa z 2016 r. zawarta była na oboje, jeszcze przed dokonaniem rozdzielności majątkowej, a wszystkie zobowiązania z niej wynikające dotyczą obojga małżonków. Wskazał, że sam opłaca swoje zobowiązania wynikające z decyzji podatkowych, jak również prosi o to rodzinę. Potwierdzeń opłaty tych zobowiązań nie posiada.

Dodatkowo Wnioskodawca wyjaśnił, że nie składa zeznań podatkowych PIT, ponieważ jego to nie dotyczy. Z tego samego powodu nie składa również wniosków o zwrot podatku akcyzowego z zakupionego paliwa. Skarżący nadmienił, iż w związku z samodzielnym prowadzeniem gospodarstwa rolnego wszystkie sprawy z nim związane załatwia sam osobiście.

Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w postaci licznych dokumentów analizowanych w zestawieniu z zeznaniami Skarżącego), Organ odwoławczy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na częste i jego zdaniem fikcyjne oraz mające na celu uzyskanie większych korzyści majątkowych przemieszczanie bydła, jakie odbywały się pomiędzy Skarżącym, jego żoną i synami. Organ ten stwierdził, że dokumenty dotyczące sprzedaży/kupna bydła pomiędzy małżonkami nie stanowią wiarygodnego potwierdzenia jakoby Skarżący i jego małżonka prowadzili odrębne gospodarstwa rolne, natomiast zarejestrowanie takiego zdarzenia jest niezwykle proste i nie jest weryfikowalne ze stanem faktycznym tylko w oparciu o dokonanie zgłoszenia, szczególnie gdy dokonywane są przez członków rodziny. Analogicznie dotyczy to także przedłożonych rachunków za usługi weterynaryjne, wykazu wypasu krów czy rejestru wykonanych zabiegów agrotechnicznych - nie są to z pewnością dowody świadczące o samodzielnym prowadzeniu odrębnego gospodarstwa rolnego. Poza polisą ubezpieczeniową budynków gospodarczych i mieszkalnych Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem obory, które to zdaniem Organu odwoławczego stanowiłyby istotny dowód w sprawie. Organ II instancji wyjaśnił, że przedstawione w toku postępowania dokumenty w postaci decyzji w sprawie wymiaru podatku, zawiadomienia o płatności oraz zawarte umowy dzierżawy dotyczące obojga małżonków, nie są wiarygodnym dowodem na samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego, w szczególności w świetle faktu, iż małżonkowie dokonali ustnego podziału użytkowanych gruntów.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż analiza wystąpienia sztucznych warunków jest konsekwencją działań podejmowanych przez Skarżącego od 2017 r., bowiem dopiero na przestrzeni lat 2017-2020 można było zauważyć, że istnieją wątpliwości, czy producent oraz jego małżonka prowadzą samodzielne, odrębne gospodarstwa.

Oceniając materiał dowodowy Dyrektor OR wywiódł jednoznaczny wniosek, że ustanowienie rozdzielności majątkowej, ustny podział użytkowanych gruntów i pozorne przekazywanie między sobą bydła, miało wskazywać na samodzielne prowadzenie przez Skarżącego wyodrębnionego gospodarstwa rolnego. Tymczasem faktyczną i realną kontrolę nad gospodarstwem Strona realizuje wraz z małżonką i pomimo dokonanego podziału, gospodarstwo nadal stanowi jedną całość pod względem technicznym i ekonomicznym. Wszelka zgromadzona dokumentacja w sprawie oraz ścisłe powiązania rodzinne są zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą zarówno przez Organ I instancji, jak i Organ odwoławczy tezy, iż Strona działalności rolniczej w sposób samodzielny i odrębny nie prowadziła. W ocenie Dyrektora OR, w świetle zebranego materiału w sprawie, działania Wnioskodawcy oraz jego żony miały na celu obejście prawa. Swoje stanowisko Organ ten poparł orzecznictwem sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego czy Trybunału Sprawiedliwości UE (wyrok TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-432/12).

W odniesieniu do zarzutu Skarżącego ujętego w odwołaniu dotyczącym ciężaru dowodowego spoczywającego na organie rozpatrującym sprawę, Dyrektor OR wskazał, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie rozstrzygnięcia ją poprzedzającego i nakazanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie w postaci:

- art. 8 i art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - dalej jako: "K.p.a") - poprzez nieprzyczynienie się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa oraz w szczególności niewyjaśnienie Stronie zasadności przesłanek, z uwagi na które Dyrektor OR wydał zaskarżoną decyzję;

- art. 80 K.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie całości zebranego materiału dowodowego, na skutek czego wydano decyzję administracyjną naruszającą interes Strony;

- art. 107 §3 K.p.a. - poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu w sposób dostateczny przyczyn podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 3 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, ze zm. - dalej jako: "ustawa o płatnościach"), poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób nakierowany na osiągnięcie z góry zamierzonego rezultatu, tj. wydania decyzji na niekorzyść Strony, prowadząc postępowanie z naruszeniem zasady praworządności i obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego poprzez pomijanie bądź odmawianie wiarygodności wszystkim zgłaszanym przez Stronę dowodom i podnoszonym faktom, jak również z uwagi na brak udzielenia Stronie pouczeń co do okoliczności, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw oraz

2) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne przyjęcie, iż dopuszczono się popełnienia zachowania skierowanego na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania wnioskowanej płatności,

- art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że warunki wymagane do uzyskania płatności bezpośrednich zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy Skarżący nie stworzył sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizował jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego - co uprawnia go do otrzymania wnioskowanej płatności,

- art. 6 ustawy o płatnościach w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez ich zastosowanie w przypadku braku podstaw do stwierdzenia, iż doszło do stworzenia przez Skarżącego oraz jego żony sztucznych warunków do uzyskania korzyści w postaci płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020,

- art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2021 r. poz. 699 ze zm. - dalej jako: "Ustawa o krajowym systemie ewidencji") poprzez poparcie całkowicie chybioną i krzywdzącą dla Skarżącego argumentacją stanowiska, że jego żona nie prowadzi samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość i tym samym nie spełnia warunków, aby przyznany był jej odrębny od współmałżonka numer identyfikacyjny gospodarstwa rolnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący wywiódł, że Dyrektor OR pominął wszelkie dowody wskazujące na prowadzenie przez niego oraz żonę odrębnej działalności. Wyjaśnił też, że profile działalności jego gospodarstwa oraz gospodarstwa żony nie są zbieżne oraz przedstawił szeroką argumentację potwierdzającą samodzielność i niezależność prowadzonych przez nich odrębnych gospodarstw rolnych. Podał wyliczenia świadczące o tym, że składając wnioski nieuwzględniające przemieszczeń wraz z żoną otrzymaliby dopłaty w takiej samej sumie łącznej. Podniósł, że dokonując oceny wysokości różnicy pomiędzy przysługującymi dopłatami w zależności od sposobu prowadzenia działalności, nawet fikcyjne jej prowadzenie wiąże się z finansowymi obciążeniami. Już sam roczny koszt obsługi doradcy w sporządzaniu wniosków o płatności gospodarstwa jest zbliżony do przedmiotowej wartości. Dlatego też, irracjonalnym byłoby tworzenie szeregu dokumentów, odrębnego stanu faktycznego, aby uzyskać korzyść, której po zsumowaniu dodatkowych kosztów – w rzeczywistości nie ma.

Wskazał również, że zawarcie umowy użyczenia może nastąpić w formie ustnej, a to z pewnością nie powinno automatycznie stanowić podstawy do uznania, że rolnik oszukuje i działa z zamiarem wyłudzenia dopłaty.

Skarżący podkreślił też, że w jego ocenie postępowanie prowadzone przez Organ jest celowym działaniem represyjnym. Zwrócił również uwagę na fakt, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż już w styczniu 2021 r. Organ I instancji działał w celu realizacji z góry zaplanowanego działania, tj. znalezienia uzasadnienia do stanowiska o braku samodzielności prowadzonego przeze żonę gospodarstwa. O tym fakcie przesądza jego zdaniem niepodpisana opinia radcy prawnego M. J., zatrudnionego w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR. W przedmiotowej opinii prawnej, wyartykułowana została sugestia, że zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania dodatkowych korzyści finansowych, których Skarżący i jego żona nie otrzymalibyśmy, w sytuacji wspólnego prowadzenia gospodarstwa. Takie stanowisko wypływa również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Powołując się na orzecznictwo sądowe, Skarżący wyraził przekonanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt indywidulanego i samodzielnego charakteru prowadzonej przez niego działalności rolniczej.

W piśmie procesowym z 30 listopada 2021 r. Strona uzupełniła skargę o kolejne zarzuty w postaci naruszenia przez Organ odwoławczy przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 15 K.p.a., co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Skarżący zwrócił ponownie uwagę na to, że podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego na etapie I instancji wszelkie decyzje oraz konsultacje prawnicze przychodziły z [...] z Oddziału Regionalnego (II instancja), tak więc w ocenie Strony już na tym etapie Organ II instancji uczestniczył w tym postępowaniu, nakreślając kierunek postępowania, a dowodem na to jest wspomniana już w skargach opinia prawna z 21 styczeń 2021 r wydana przez radcę prawnego M. J., o jaką zwrócono się do Organu II instancji;

- oraz popełnienie błędu proceduralnego, czyli brak kontroli, wizji na miejscu w gospodarstwie, brak wysłuchania Strony i zobrazowania jak przebiega ustalona granica między gospodarstwami. Pomimo tego, że Organ ARiMR uznał sprawę za trudną, skomplikowaną i zawiłą, aż trzykrotnie przesuwał termin wydania decyzji, to swoje działania w postępowaniu wyjaśniającym ograniczył tylko do wystosowania wezwania do Strony o dokumenty i przesłuchaniu jej w biurze. Brak kontroli, wizji na miejscu w gospodarstwie, brak wysłuchania strony i zobrazowania jak w praktyce przebiega ustalona granica między gospodarstwami jest w ocenie Strony błędem proceduralnym.

Dodatkowo wraz z pismem z 6 grudnia 2021 r. Skarżący przedłożył wyjaśnienia do stanowiska Kierownik BP wyrażonego przy przekazywaniu akt sprawy do Organu odwoławczego wraz z odwołaniem.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację .

W kolejnym piśmie procesowym z 1 lutego 2022 r. Skarżący ustosunkował się szczegółowo do otrzymanej odpowiedzi na skargę. Podniósł, że aby w pełni ocenić sytuację, organy ARiMR powinny zbadać m.in. okoliczności, w jakich prowadzone jest gospodarstwo, wpływ uzyskiwanych płatności na rentowność gospodarstwa, zależności pomiędzy gospodarstwami, kwestię wykonywanych prac agrotechnicznych, sprzedawania płodów rolnych, samodzielności podejmowanych decyzji lub zależności od innych podmiotów, poprzez dokonanie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika. Jednocześnie przedstawił pismo z Departamentu Płatności Bezpośrednich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące zapytania w sprawie prowadzenia odrębnych gospodarstw rolnych małżonków pozostających we wspólnocie majątkowej, gdzie w sposób jasny określono, iż możliwe jest, aby żona posiadała swój odrębny numer gospodarstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyjaśnienia na wstępie wymaga to, że zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których Strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wojewódzki sąd administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (jeśli wszystkie Strony wyrażą na to zgodę), z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących.

Istotą sprawy jest ocena, czy były podstawy do zastosowania wobec Skarżącego klauzuli obchodzenia prawa zawartej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, polegającej na odmowie przyznania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, sprzecznie z celami tego prawodawstwa. Przyczyną zastosowania tej klauzuli, jak wynika z zaskarżonej decyzji, było stwierdzenie wystąpienia okoliczności stypizowanych w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Według art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W celu interpretacji powyższych przepisów celowym jest odwołanie się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. Dokonano w nim wprawdzie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia z 27 stycznia 2011 r. nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8), jednakże z uwagi na podobne klauzule generalne, niemniej jego treść odpowiada treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, tezy wyroku można przenieść również na grunt przedmiotowej sprawy. Trybunał wyjaśnił, że art. 4 ust. 8 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wskazane przepisy unijne mają chronić wydatkowanie środków unijnych na rzecz podmiotów dopuszczających się obejścia prawa w ramach procedur przyznawania płatności (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 736/18 (wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia opublikowane zostały w Bazie CBOSA - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2576/14 i sygn. akt II GSK 2579/14 ustalenie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania odnosi się do działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne. Podkreślił, że oceniając tę kwestię należy się oprzeć nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

W tym miejscu należy zauważyć, że zwrot "warunki zostały sztucznie stworzone" ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Z powołanych przepisów wynika, że celem sztucznego stworzenia warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyrok NSA z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19). Omawiana klauzula obchodzenia ma generalny charakter. Nie dotyczy więc konkretnych sytuacji, które zaistniały na gruncie konkretnej płatności, lecz całości albo istotnej części zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. wyrok NSA z 8 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania, prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 917/18).

W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że stwierdzenie, że doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony, ubiegającej się o tę pomoc. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być zaś cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie wnioskowanej pomocy. Niewątpliwie ocena tych okoliczności jest inna w sytuacji, gdy dotyczy płatności podlegających modulacji, czy też degresji, a inna gdy w zakresie płatności obszarowych na dany rok nie obowiązywały żadne modulacyjne ograniczenia płatności (wyroki NSA: z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 999/18, sygn. akt I GSK 1229/18, sygn. akt I GSK 117/18; z 9 września 2018 r., sygn. akt I GSK 901/18; z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 1039/18).

W przedmiotowej sprawie należało zatem ocenić ustalone w postępowaniu okoliczności faktyczne na podstawie przytoczonych wcześniej przepisów unijnych, po dokonaniu ich wykładni. Oznaczało to konieczność wykazania przez Dyrektora OR, po pierwsze, że Skarżący uzyskał szeroko rozumiane korzyści rolne, po drugie, że stworzył wraz z żoną sztuczne warunki do ich uzyskania i po trzecie, że uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z WPR (por. wyrok NSA z 21 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 657/18). W tak zakreślonych ramach Organ ten powinien nie tylko ocenić, czy działania Strony nakierowane były na uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, ale także czy można je przypisać również A. J., z którą, jak twierdzi Organ, prowadzi wspólnie gospodarstwo rolne.

W tym miejscu należy podnieść, iż prowadząc postępowanie dotyczące przyznania płatności obowiązkiem organu jest uwzględnienie treść art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, ze zm.). Stwierdza on, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 §1, art. 77 §1 oraz art. 81. Przy czym, z ust. 6 wynika, że ww. przepisu nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji na podstawie przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego oraz dotyczących wspierania rozwoju obszarów wiejskich. Ten zakres przedmiotowy regulują bowiem odrębne zasady.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 217, ze zm. - dalej jako: "ustawa PROW"), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zaś z art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

stoi na straży praworządności;

jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe przepisy modyfikują zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności, ograniczając szereg obowiązków organu administracyjnego. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu. W postępowaniu w sprawie płatności, toczącym się z wniosku rolnika, organ ma ograniczony obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co wynika z przytoczonych przepisów ustawy PROW. Przepisy powyższe ustanawiają więc dla omawianej kategorii spraw wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. w art. 77 K.p.a. Zasada ta mówi, że organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej w ramach PROW obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 K.p.a.), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.).

Jednakże, zarzucając stronie postępowania sztuczne warunki i wywodząc z tego skutki prawne, również na organie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie przyjętej tezy. Z uwagi na nałożony na niego obowiązek stania na straży praworządności (art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW), organ nie jest zwolniony z wszelkich obowiązków dowodowych. W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do płatności ze względu na sztuczne tworzenie warunków. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 740/18). Podstawą prawną odmowy przyznania płatności w rozpatrywanej sprawie jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Stwierdzenie wystąpienia sztucznego tworzenia warunków wymaga od organu dokonania stosownych ustaleń w zakresie wyznaczonym tym przepisem.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie wystąpiły okoliczności, które uzasadniały przeprowadzenie postępowania w kierunku zbadania, czy doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020, bowiem Skarżący wprawdzie prowadzi gospodarstwo rolne jako formalnie samodzielny podmiot, lecz:

- adres gospodarstwa Strony jest taki sam, jak adres gospodarstwa jego żony oraz synów;

- zawarto [...] stycznia 2017 r. przez A. i P. J. umowę ustanowienia rozdzielności majątkowej. Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej nie doszło do administracyjnego podziału gospodarstwa pomiędzy jej stronami oraz do podziału parku maszynowego;

- żona Strony [...]stycznia 2017 r. w Biurze Powiatowym ARiMR złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. Organ przy tym wskazał, że w przedmiotowym wniosku A. J. podała Skarżącego jako pełnomocnika, na podstawie udzielonego pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. Uprawniało ono do występowania w imieniu strony oraz załatwiania na jej rzecz wszystkich spraw w postępowaniach przed Organami ARiMR, a w szczególności do odbioru wszelkich należnych płatności przyznanych jej, jako producentowi w drodze decyzji. Przedmiotowe pełnomocnictwo zostało udzielone na czas nieokreślony. Ponadto, A. J. wskazała rachunek bankowy należący do Strony,

- Strona jest wraz z żoną współdzierżawcą części gruntów, na których są prowadzone oba gospodarstwa i jest to sytuacja, która istniała przed podziałem obu gospodarstw,

- wystąpiło przemieszczenie bydła, pomiędzy Skarżącym a jego żoną oraz synami. W ocenie Organu II instancji były to przemieszczenia fikcyjne i miały na celu umożliwienie, poprzez stworzenie sztucznych warunków uzyskania przez Stronę oraz A. J. zwiększonej płatności do krów oraz płatności do bydła, których nie otrzymaliby gdyby złożyli wspólny wniosek a nie oddzielnie każde z nich. Z uwagi na ograniczenia w przepisach prawa, dotyczących płatności do zwierząt w przypadku wspólnego wniosku dotyczyłoby to ([...] szt. krów i [...] szt. bydła), w przypadku zaś osobnych wniosków, w przypadku żony Skarżącego byłoby to [...] szt. bydła i [...] szt. krów, zaś Strony [...] szt. bydła i [...] szt. krów.

Wymienione okoliczności uzasadniały zatem podjęcie stosownego postępowania administracyjnego. Jednak jego efekty, w ocenie Sądu, nie okazały się wystarczające do odmowy przyznania płatności. W szczególności treść decyzji Organów obu instancji nie przekonuje, że Skarżący: (1) uzyskał szeroko rozumiane korzyści rolne, (2) stworzył wraz z żoną sztuczne warunki do ich uzyskania, i że (3) uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z WPR. Dyrektor OR nie przedstawił bowiem przekonującej argumentacji świadczącej o stworzeniu sztucznych warunków. Wymaga przy tym zaznaczenia, że oboje małżonkowie są odrębnymi producentami rolnymi.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Zasady ich przyznawania wynikają z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE. L. z 2013 r. Nr 347 s. 608 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013"). Zaś przepisy krajowe, dotyczące tych płatności zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie PROW"). Bowiem zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy PROW pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z §2 ww. rozporządzenia PROW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE. L. z.2013, Nr 347 s. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Ponadto, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a, b i c rozporządzenia nr 1307/2013 za rolnika uważa się osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą; "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; "działalność rolnicza" oznacza: (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Z powyższego wynika m. in., że omawiana płatność ONW przysługuje rolnikowi, tj. osobie prowadzącej działalność rolniczą na obszarze co najmniej 1 ha, posiadającej numer identyfikacyjny w ewidencji producentów, przy czym powierzchnia przeznaczona pod dopłaty jest ograniczona do maksymalnego obszaru kwalifikowalnego. Z §2 ust. 3 ww. rozporządzenia wynika, że płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika na 31 maja roku, w którym złożono wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a dla rolnika realizującego zobowiązanie 5-letnie, nie więcej niż 300 ha. Obowiązuje zasada modulacji określona w §4 rozporządzenia PROW. Bowiem płatność ONW jest przyznawana w wysokości: 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha: 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha. Zatem co do zasady możliwe jest, że złożenia jednego wspólnego wniosku o przyznanie płatności dałoby w sumie mniejsze kwoty z tytułu płatności ONW, niż gdyby wnioski zostały złożone odrębnie.

Zatem ograniczenie powierzchniowe wyznacza górne maksymalne, granice płatności. Gdyby rolnik zgłosił grunty o powierzchni przekraczającej maksymalny kwalifikowalny obszar, płatność otrzyma tylko w wysokości nie przekraczającej maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Płatność ma więc degresywny charakter. Dlatego podział jednego gospodarstwa o powierzchni przekraczającej maksymalny kwalifikowalny obszar, co do zasady mógłby spowodować ominięcie zasady degresywności.

Organ I instancji dokonał symulacji płatności na 2020 r. dla Skarżącego i jego żony, tj. wyliczył płatności, jakie przysługiwałyby w razie złożenia przez Stronę i A. J. osobnych wniosków oraz gdyby złożyli jeden wspólny wniosek. Wynika z nich, że złożenie wspólnego wniosku w przypadku płatności ONW spowodowałoby, że małżonkowie otrzymaliby mniej o 1.958,26 zł.

Skarżący złożył do Sądu nie tylko skargę dotyczącą płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW), ale także dotyczące innych płatności (w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dobrostanowej, rolno-środowiskowo-klimatycznej), podlegające rozpatrzeniu na tej samej rozprawie. Sądowi wiadomo więc, że w sprawach tych, także dokonano podobnych symulacji i ustalono, że wspólny wniosek o płatność (niż gdyby złożyli osobne wnioski) zapewniłby, w przypadku: płatności dobrostanowej kwotę niższą o 412,89 zł (z tytułu refundacji kosztów transakcyjnych), płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej kwotę niższą o 1.293,10 zł (także z tytułu refundacji kosztów transakcyjnych) zaś w przypadku w przypadku płatności redystrybucyjnej kwotę niższą o 2.817,25 zł. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku płatności do bydła i krów, gdzie wspólny wniosek (w przeciwieństwie do osobnych) dałby również płatność niższą o 1.307,04 zł (w przypadku bydła) i o 1.648,44 zł. (w przypadku krów). Natomiast w przypadku jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie - nie stwierdzono istotnych różnic.

W ocenie Sądu, pomimo, że wystąpiły wyżej opisane podstawy do zbadania wniosku o płatność przez pryzmat przepisów dotyczących tworzenia sztucznych warunków, to ostateczny wynik przeprowadzonego przez Organy obu instancji postępowania nie dawał podstaw do wydania decyzji o odmowie przyznania płatności. W zaskarżonej zaś decyzji nie przedstawiono pełnej, wyczerpującej oceny prawnej wskazującej na obejście przepisów, skutkujące nienależnym przyznaniem płatności.

Omówienie przesłanki obiektywnej, o której jest mowa w przywołanym wcześniej wyroku TSUE C-434/12 wymaga wyjaśnienia, że podstawą prawną wspólnej polityki rolnej jest Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Cele wspólnej polityki rolnej to:

- wspieranie rolników i poprawa wydajności rolnictwa przez zapewnienie stabilnych dostaw żywności po przystępnych cenach,

- zapewnienie unijnym rolnikom odpowiedniego standardu życia, wspieranie zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i przeciwdziałania zmianie klimatu,

- ochrona obszarów wiejskich i krajobrazów w całej UE,

- kultywowanie gospodarki wiejskiej przez promowanie zatrudnienia w rolnictwie, przemyśle rolno-spożywczym i w sektorach powiązanych.

Poszczególne elementy działań w ramach WPR określono w czterech rozporządzeniach:

- przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników (rozporządzenie nr 1307/2013),

- wspólna organizacja rynków produktów rolnych (rozporządzenie nr 1308/2013),

- wsparcie rozwoju obszarów wiejskich (rozporządzenie nr 1305/2013),

- finansowanie wspólnej polityki rolnej, zarządzanie nią i jej monitorowanie (rozporządzenie nr 1306/2013).

Zgodnie z art. 3 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich promuje zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w całej Unii w sposób uzupełniający inne instrumenty WPR, politykę spójności i wspólną politykę rybołówstwa. EFRROW wnosi wkład do rozwoju bardziej zrównoważonego terytorialnie i środowiskowo, przyjaznego dla klimatu i odpornego na jego zmianę oraz konkurencyjnego i innowacyjnego unijnego sektora rolnictwa. Wnosi również wkład do rozwoju terytoriów wiejskich, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Zaś jego celami, w ogólnych ramach WPR, jest wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa: b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Ponadto, z pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 wynika, że cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Zdaniem Sądu w decyzjach Organów obu instancji zabrakło rozważań w powyższym zakresie, poczynionych na tle konkretnej, rozpatrywanej sprawy. Ani w zaskarżonej decyzji, ani w decyzji ją poprzedzającej nie wskazano celów wsparcia, nie omówiono ich i nie odniesiono do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych. Nie przedstawiono konkretnego stanowiska co do tego, że w rozpatrywanej sprawie doszło do obejścia ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, wykluczających osiągnięcie celów wsparcia, realizowanych przez przepisy wprowadzające ograniczenia. Z treści tych decyzji nie wynika, dlaczego, z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania wnioskowanej płatności, wskazane cele wsparcia, wynikające z obowiązujących przepisów prawa, nie mogły zostać w niniejszej sprawie osiągnięte. Dlatego nie ma podstaw do uznania, że wykazana została przesłanka obiektywna, o której mowa w powołanym wyżej wyroku TSUE w sprawie C-434/12.

Choć Organ I instancji miał podstawy do tego, aby zbadać sprawę przez pryzmat przesłanek o sztucznym tworzeniu warunków, to jednak w zaskarżonej decyzji nie przedstawiono takich argumentów, które pozwoliłyby z pełnym przekonaniem uznać, że owe warunki zostały w rzeczywistości stworzone. Ocena prawna dokonana w zaskarżonej decyzji, z pominięciem wykładni przepisów unijnych okazała się niewystarczająca do przypisania Skarżącemu (i jego żonie) działań nakierowanych na obejście prawa. W szczególności w ramach przesłanki obiektywnej nie wykazano, aby poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów - a więc cele wynikające z przepisów unijnych. Cele powyższe nie zostały w zaskarżonej decyzji ani wymienione, ani skonfrontowane z działaniami Strony. Z akt sprawy wynika, że formalnie Skarżący spełnił wymogi przyznania wnioskowanej płatności, nie jest jednak jednoznaczne, czy jego działanie w sztucznie stworzonych warunkach uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów.

Zdaniem Sądu, także wystąpienie przesłanki subiektywnej nie zostało należycie wykazane przez organy. Nie dowiedziono bowiem, aby działania Skarżącego (i jego żony) nakierowane były na uzyskanie korzyści płynących ze stworzenia sztucznych warunków. Przeprowadzona przez Organ I instancji symulacja pokazała, że w przypadku niektórych tylko płatności, złożenie odrębnych wniosków dało wyższe płatności niż w razie złożenia wniosku wspólnego. Nie przeprowadzono jednak stosownego wnioskowania opartego na przeprowadzonej symulacji. Zabrakło w zaskarżonym rozstrzygnięciu wnikliwej oceny, wiążącej fakt ubiegania się o płatności w osobnych wnioskach - z uzyskaniem nienależnych korzyści. Należy przy tym zauważyć, że Skarżący wnioskował o dopłaty różnego rodzaju (dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi – ONW oraz rolno-środowiskowo-klimatycznej, w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dobrostanowej), z wyjątkiem płatności ekologicznej, co zrobiła A. J.. Zatem w przypadku obu małżonków korzyści finansowych z przeprowadzonego podziału nie można przypisać wszystkim wnioskowanym płatnościom.

Stwierdzenie wystąpienia omawianej przesłanki wymagało zatem wykazania, że motywem działania Strony (i jego żony) było upozorowanie prowadzenia dwóch odrębnych gospodarstw oraz wykazania, że takie działanie było nakierowanie na osiągnięcie korzyści, w sposób sprzeczny z wyżej omówionymi celami prawa wspólnotowego, wynikającymi z pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 3 i art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Zatem należało wykazać (1) pozorne podzielenie gospodarstwa, (2) uzyskanie korzyści z tego tytułu oraz (3) działanie sprzeczne z celami wspólnej polityki rolnej.

Organ dokonał szeregu ustaleń dotyczących powiązań organizacyjnych pomiędzy Skarżącym i jego żoną w kontekście prowadzonej działalności rolniczej, jednak ocena prawna tych ustaleń, z wyżej podanych przyczyn okazała się niewystarczająca. Niewątpliwie nie było rzeczą prostą wykazanie, że aktywność rolnika była pozorowana w zakresie odrębnej działalności, zaś była rzeczywista w zakresie prowadzenia wspólnego gospodarstwa. Niemniej jednak, wydanie decyzji opartej na wystąpieniu sztucznych warunków wymagało zajęcia przez Organy obu instancji skonkretyzowanego stanowiska, jednoznacznie oceniającego poszczególne okoliczności faktyczne składające się na opis stanu faktycznego. Zaś analiza stwierdzonych zależności występujących pomiędzy Skarżącym i jego żoną powinna prowadzić do jednoznacznych wniosków (nie zaś do przypuszczeń), że wykorzystując oba odrębne gospodarstwa, w istocie prowadzili jedno gospodarstwo wspólne, zaś motywem ich działania było dążenie do osiągnięcia maksymalnych wpływów z tytułu płatności. Tymczasem w treści decyzji można przeczytać, iż: "(...) przedstawione w toku postępowania dokument w postaci decyzji w sprawie wymiaru podatku, zawiadomienia o płatności oraz zawarte umowy dzierżawy dotyczące obojga małżonków, nie są wiarygodnym dowodem na samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego, w szczególności w świetle faktu, iż małżonkowie dokonali ustnego podziału użytkowanych gruntów, co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, aby prowadzili odrębne od siebie gospodarstwa rolne.".

Jeżeli chodzi o podnoszoną przez Organ odwoławczy kwestię przemieszczania zwierząt, dla poparcia przyjętej tezy o sztucznych warunkach, Sąd zwrócił uwagę, że okoliczność ta dotyczy tylko [...] sztuk bydła i [...] sztuk krów. Tymczasem do płatności zgłoszonych zostało przez żonę Strony [...] sztuk bydła i [...] sztuk krów. Z akt sprawy wynika też, że są faktury na zakup przez A. J., np. [...] szt. bydła od P. J. (z 3 i 8 maja 2020 r. - k. 55/1 i 56/1 akt administracyjnych). Dyrektor OR nie wyjaśnił również, w jaki sposób ustalił to przemieszczenie oraz dlaczego uznał je, w datach wskazanych w rozstrzygnięciu za fikcyjne, mające na celu umożliwienie uzyskania przez Stronę oraz jego żonę zwiększonej płatności do krów oraz płatności do bydła. Nie zostało również umotywowane, dlaczego Organ uznał za niewiarygodne przedstawione przez Stronę faktury sprzedaży żonie bydła. Uzasadniając to jedynie ogólnym stwierdzeniem: "(...) dokumenty dotyczące sprzedaży kupna bydła pomiędzy małżonkami, w ocenie organu nie stanowią wiarygodnego potwierdzenia jakoby producent oraz jego małżonka prowadzili odrębne gospodarstwa rolne. Zarejestrowanie takiego zdarzenia zwierzęcego jak sprzedaż kupno jest niezwykle proste (za pomocą portalu IRZPlus) i nie jest weryfikowalne ze stanem faktycznym tylko w oparciu o dokonane zgłoszenia (szczególnie, gdy te zdarzenia zgłaszane były przez członków rodziny). (...)."

Należy też zauważyć (choć Organy obu instancji próbują kwestionować tę okoliczność), że żona Skarżącego od 2017 r. jest odrębnym od Skarżącego producentem rolnym, a twierdzenie na tym etapie, że nie powinna ona uzyskać stosownego wpisu, jest pozbawione sensu, skoro posługuje się ona ważną decyzją w tym zakresie. Ponadto, na etapie przyznawania odrębnego numeru identyfikacyjnego, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy o krajowym systemie ewidencji Organ mógł dokonać stosownej weryfikacji, m.in. w zakresie prowadzenia samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość. Decyzja o wpisie do ewidencji nadal znajduje się w obiegu prawnym i została podjęta po przeprowadzeniu szerokiego postępowania wyjaśniającego i po zapoznaniu się z okolicznościami, które także występowały w obecnie rozpatrywanej sprawie, dotyczącymi m. in. samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Nie ma więc podstaw, na obecnym etapie do jego kwestionowania. Zastrzec jednak należy, że samo posiadanie wpisu do ewidencji producentów nie stanowi przeszkody do badania, czy doszło do wytworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności, należy jednak tego dokonać na podstawie przepisów dotyczących poszczególnych płatności oraz rozporządzeń unijnych.

Z zaskarżonej decyzji nie wynika także, aby Organy obu instancji badały motywy, jakimi kierował się Skarżący (i jego żona), dzieląc w nieformalny sposób jedno gospodarstwo na dwa odrębne. Wprawdzie w trakcie przesłuchania zadano Skarżącemu pytanie, dlaczego doszło do podziału gospodarstwa, na co on wyjaśnił, że przyczyną podziału był brak zgody co do sposobu prowadzenia gospodarstwa, jednak stwierdzenie to nie zostało poddane ocenie przez Organ, który stanął na stanowisku, że sam fakt uzyskiwania wyższych kwot przez każdego z małżonków osobno (w porównaniu z kwotami, które uzyskaliby wspólnie) był motywem skłaniającym do podziału gospodarstwa. Nie jest też jasne, jaki wpływ na sztuczne tworzenie warunków ma stwierdzone przemieszczanie zwierząt, opisane w decyzji.

Wskazać także trzeba, że Skarżący przedstawił z własnej inicjatywy, jak i na wezwanie Organu I instancji szereg dokumentów, które miały potwierdzać prowadzenie samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego, stanowiącego zorganizowaną całość:

- dowody rejestracyjne parku maszynowego (trzech ciągników, trzech przyczep ciężarowo-rolniczych) – (k. 15/1, 16/1, 67/1 i 68/1 akt administracyjnych),

- faktury, rachunki i wydania zewnętrzne zakupu i sprzedaży zwierząt (bydła) - (k. 26/2, 26/1, 27/1, 44/1, 46/1, 47/1, 48/1, 49/1, 50/1, 51/1, 63/1, 66/1 akt administracyjnych),

- wykaz wykonywanych wypasów w latach 2017-2020 i wykaz działań agrotechnicznych w latach 2017-2020 (k. 43/1-42/4 akt administracyjnych),

- książkę leczenia zwierząt gospodarskich oraz zwierząt, z których pozyskane tkanki lub produkty są przeznaczone do spożycia przez ludzi/ewidencja leczenia (k. 41/1-41/4 akt administracyjnych),

- fakturę dotyczącą usług weterynaryjnych (k. 65/1 akt administracyjnych),

- dwa oświadczenia pracowników gospodarstwa Strony (k. 53/1 i 54/1 akt administracyjnych),

- fakturę na zakup sianokiszonki, kukurydzy, oleju napędowego, rolniczych środków chemicznych (k. 18/1, 52/1, 64/1, 62/1 akt administracyjnych),

- plan nawozowy gospodarstwa Strony (k. 70/2-70/7 akt administracyjnych),

- plan produkcji zwierzęcej w gospodarstwie (k. 70/1 akt administracyjnych),

- polisę obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wystawiona na Stronę wystawioną na Stronę (k. 19/1-19/3 akt administracyjnych),

- umowę sprzedaży nieruchomości zawartą pomiędzy Skarżącym a Agencją Nieruchomości Rolnych (k. 71/1-71/5 akt administracyjnych),

- umowę o dożywocie zawartą pomiędzy A. S. a Stroną (k. 73/1-73/3 akt administracyjnych),

- decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości na rok 2017, 2018, 2019 i 2020 pobieranego w formie łącznego zobowiązania przez P. i A. J. jak i samodzielnie przez Stronę (k. 12/1-12-2, 13/-13/2, 14/1-14/2, 22/1-23/1, 69/1 akt administracyjnych),

- zawiadomienia o płatności z tytułu umowy dzierżawy majątku rolnego skierowane do obu małżonków (k. 17/1, 24/1-25/1 akt administracyjnych),

- umowę dzierżawy zawartą pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a Skarżącym (20/1-20/4 akt administracyjnych),

- umowę dzierżawy zawartą pomiędzy ANR a P. i A. J. (k. 21/1-21/3 akt administracyjnych);

- oświadczenia Strony z 25 lutego 2021 r. w sprawie działek położonych w obrębie [...] wraz z wykazem zmian gruntowych (otrzymanej od brata) i [...] (użytkowanych na podstawie zawartej umowy dzierżawy ustnej z właścicielami, tj. Panią J. K. i Panem B. B. na okres 10 lat) – (k. 38/1-40/1 akt administracyjnych).

W ocenie Sądu Organ odwoławczy jedynie zdawkowo odniósł się, i co najważniejsze do niektórych tylko dokumentów. W odniesieniu do decyzji wymiarowych w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości, zawiadomień o płatności oraz zawartych umów dzierżawy dotyczących obojga małżonków wskazał np., że: "(...) przedstawione w toku postępowania dokumenty w postaci decyzji w sprawie wymiaru podatku, zawiadomienia o płatności oraz zawarte umowy dzierżawy dotyczące obojga małżonków, nie są wiarygodnym dowodem na samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego, w szczególności w świetle faktu, iż małżonkowie dokonali ustnego podziału użytkowanych gruntów, co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, aby prowadzili odrębne od siebie gospodarstwa rolne.". Ale już w kolejnym zdaniu znajduje się fragment, stojący temu stwierdzeniu w opozycji: "(...) zarówno organ I jak i II instancji nie podważają faktu umieszczenia na decyzji Państwa P. i A. J. jako współpodatników czy też, jako stron umowy dzierżawy z KOWR. Taki stan rzeczy w przypadku decyzji ustalających wymiar podatku rolnego wynika to z zawartych z KOWR umów dzierżawy opiewających na oboje małżonków, a płatnikiem podatku od nieruchomości rolnych można stać się na podstawie zawartej umowy dzierżawy. (...)". Jednocześnie, w odniesieniu do tej dokumentacji padło stwierdzenie, że: "(...) przedstawione w toku postępowania dokument w postaci decyzji w sprawie wymiaru podatku, zawiadomienia o płatności oraz zawarte umowy dzierżawy dotyczące obojga małżonków, nie są wiarygodnym dowodem na samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego (...).".

Jeśli zaś chodzi o przedłożony wykaz wypasu krów, czy też rejestr wykonanych zabiegów agrotechnicznych oraz dokumenty takie jak Plan działalności rolno-środowiskowej lub Plan dotyczący maksymalnych dawek azotu Organ odwoławczy jedynie wskazał, że są one niezbędne w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności, jednak nie stanowią dowodu, że Strona prowadzi działalność rolniczą w sposób samodzielny i odrębny od małżonki.

W przypadku umowy o rozdzielności majątkowej Organ w powiązaniu z ustnym podziałem użytkowanych przez małżonków gruntów oraz pozorne przekazywanie między sobą bydła podał, że miało to wskazywać na samodzielne prowadzenie przez skarżącego wyodrębnionego gospodarstwa rolnego. Faktyczną zaś i realną kontrolę nad gospodarstwem Strona realizuje wraz z małżonką i pomimo dokonanego podziału, gospodarstwo nadal stanowi jedną całość pod względem technicznym i ekonomicznym.

Również pozostałe, tak licznie zgromadzone dokumenty nie zostały poddane gruntownej ocenie. Przyjęte rozstrzygnięcie nie zawiera również powodów, dla których ich nie uwzględniono. Jak zaś zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 411/21, z czym Sąd się w pełni zgadza - z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Zwraca jednoczenie uwagę to, że w treści rozstrzygnięcia znalazły się takie zwroty, jak: "Całość zgromadzonej dokumentacji w sprawie oraz ścisłe powiązania rodzinne są zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą przez organ zarówno I jak i II instancji tezy, iż strona działalności rolniczej w sposób samodzielny i odrębny - nie prowadziła.", czy też: "W ocenie organu odwoławczego w świetle zebranego materiału w sprawie, działania Pana P. J. oraz Pani A. J. miały na celu obejście prawa.". Jednocześnie Organ, nie kwestionując samego faktu prowadzenia działalności rolniczej przez oboje małżonków podnosi, że nie można jednak stwierdzić: "(...) że gospodarstwa P. i Pani A. J. są odrębne i że jest przez nich samodzielnie prowadzona działalność rolnicza, odrębna od drugiego z małżonków.", czy też jak zauważył Organ II instancji: "(...) biorąc pod uwagę całość przedstawionej przez skarżącego dokumentacji nie można jednoznacznie stwierdzić, aby prowadził samodzielne, odrębne od małżonki gospodarstwo rolne.".

Sąd nie znalazł też w uzasadnieniu do przyjętego rozstrzygnięcia skonfrontowania zgromadzonej dokumentacji z protokołem przesłuchania Skarżącego z 25 lutego 2021 r., na który Organ powołuje się, w kontekście stworzenia przez Stronę oraz A. J. sztucznych warunków.

Przede wszystkim jednak w decyzji Organu I instancji nie dokonano ani interpretacji przepisów rozporządzeń unijnych dotyczących sztucznego tworzenia warunków, ani ich subsumpcji, zaś Organ odwoławczy ograniczył się, jak już wcześniej wskazano, jedynie do ogólnych sformułowań. Zdaniem Sądu, Organy obu instancji dokonały oceny prawnej z pominięciem przepisów unijnych dotyczących sztucznych warunków, tj. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Przepisy te zostały przytoczone, jednak z uzasadnień organów obu instancji nie wynika, aby to właśnie na nich oparte były decyzje. Organ nie zrealizował również obowiązku dowodowego, w stopniu wystarczającym do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie, jaki ostatecznie został przyjęty. Zebrał bowiem materiał dowodowy, który nie pozwalał na stwierdzenie, że doszło do takiego ułożenia relacji między Skarżącym a jego żoną, które wskazywały na sztuczne tworzenie warunków nie uprawniających do przyznania płatności.

Zarzucając Skarżącemu sztuczne warunki Organ musi mieć pewność, popartą materiałem dowodowym zgromadzonym, w aktach sprawy. Tymczasem treść uzasadnienia decyzji takiego przekonania nie daje. Wręcz przeciwnie, rodzi szereg wątpliwości, czy rzeczywiście sztuczne warunki w przedmiotowej sprawie miały miejsce, a z pewnością, czy zostały one w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i udowodnione. Sąd zwrócił bowiem uwagę na sprzeczne twierdzenia Organu. W jednym punkcie uzasadnienia wskazuje on, że: "(...) Jak zauważył organ II instancji, biorąc pod uwagę całość przedstawionej przez skarżącego dokumentacji nie można jednoznacznie stwierdzić, aby prowadził samodzielne, odrębne od małżonki gospodarstwo rolne.", czy też: "(...) dokumenty w postaci decyzji w sprawie wymiaru podatku, zawiadomienia o płatności oraz zawarte umowy dzierżawy dotyczące obojga małżonków, nie są wiarygodnym dowodem na samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego - w szczególności w świetle faktu, iż małżonkowie dokonali ustnego podziału użytkowanych gruntów, co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, aby prowadzili odrębne od siebie gospodarstwa rolne.". Z kolei w innym miejscu znalazły się takie stwierdzenia, jak: "(...) Zatem wniosek nasuwa się jednoznaczny: jedynym celem sporządzonego aktu notarialnego dotyczącego ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy Państwem J. i ustny podział użytkowanych gruntów oraz pozorne przekazywanie między sobą bydła, miało wskazywać na samodzielne prowadzenie przez skarżącego wyodrębnionego gospodarstwa rolnego.(...) ", czy też: "(...) Wszystkie argumenty przedstawione zarówno przez organ I jak i ll instancji, w zestawieniu z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w kontekście przywołanych wyżej przepisów prawnych dają jasny obraz, iż strona z prowadzeniem samodzielnej działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym miała mało wspólnego. (...)". Tymczasem, w przypadku sztucznych warunków Organ winien mieć pewność oraz przekonanie, że tak w rzeczywistości jest. Zważywszy, że pozbawia Stronę płatności. Ponadto, podjęte przez niego rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 §3 K.p.a. oraz realizując zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. Dlatego też uzasadnienie nie sprostało wymogom określonym ww. przepisach. Zgodnie z ich treścią uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu.

W ocenie Sądu argumentacja przedstawiona w zaskarżonej decyzji nie jest przekonująca, co do uznania, że Skarżący i jego żona prowadzą w rzeczywistości jedno wspólne gospodarstwo rolne, a nie dwa odrębne. Rozpatrywana sprawa oparta jest na konstrukcji stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności. Konsekwencją stwierdzenia ich wystąpienia jest odmowa przyznania wszelkich wnioskowanych płatności, a w dalszej kolejności (w osobnych postępowaniach) także zobowiązanie rolnika do zwrotu płatności pobranych we wcześniejszych okresach. Zatem stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków wywiera dla rolnika daleko idące skutki finansowe. Jak wyżej wyjaśniono, ciężar udowodnienia sztucznych warunków spoczywa na organie. W związku z powyższym należy wymagać od organu, aby w decyzji opartej na stwierdzeniu sztucznych warunków dokonał wnikliwej i wyczerpującej oceny stanu faktycznego, poprzedzonej wykładnią przepisów (w rozpatrywanej sprawie przede wszystkim przepisów unijnych) wyrażając przy tym jednoznaczne stanowisko, bez opisanych wyżej nieostrych zwrotów. Każdy uczestnik postępowania musi być również przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyroki NSA: z 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94 oraz z 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96. Trzeba też pamiętać, że przywołana wcześniej zasada praworządności (art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy obszarowej) powiązana z art. 8 K.p.a., tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom (dotyczy to także odmowy płatności), bowiem obywatel ma być przekonany, a nie pokonany (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 824/14, wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 474/19). Tym samym nie zostały wykazane zarówno obiektywne jak i subiektywne przesłanki odmowy przyznania płatności z powodu stwierdzenia sztucznych warunków, tj. Organ nie ustalił braku możliwości osiągnięcia wnioskowanego wsparcia oraz zamiaru Skarżącego uzyskania korzyści sprzecznej z tym celem, tj. nienależnej płatności.

Zasadny okazał się więc zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW (organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy), a nie, jak wskazano w podstawach skargi, art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, który w tej sprawie nie ma zastosowania, ma jednak to samo brzmienie - w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który w tej sytuacji został zastosowany przedwcześnie. Procesowy charakter stwierdzonych naruszeń nie pozwala Sądowi na wyrażenie dalej idącej oceny dotyczącej zasadności zastosowania w sprawie objętej skargą klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa, zawartej w ww. przepisie unijnym.

Sąd nie uwzględnił równocześnie zarzutu naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW a nie, jak wskazano w podstawach skargi art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób nakierowany na osiągnięcie z góry zamierzonego rezultatu, tj. wydania decyzji na niekorzyść Strony. To, że Strona nie zgadza się z przyjętym rozstrzygnięciem, mając odmienne zdanie nie oznacza, że Organ odwoławczy dopuścił się naruszenia (w postulowanym w skardze zakresie) niniejszego przepisu.

W tym miejscu wymaga również podkreślenia, że na podstawie art. 54 §2 P.p.s.a. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Obowiązkiem więc organu jest przekazanie kompletnych akt, co obejmuje wszystkie dowody, które stały się podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Pozwalając, tym samym Sądowi na dokonanie ich kontroli, a co za tym idzie pełną ocenę zgodności z prawem dokonanego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 790/19). Trzeba też pamiętać, że kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie ogranicza się jedynie do kontroli tego aktu, lecz bada, czy okoliczności w nim przedstawione znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. Jak słusznie zauważył w wyroku WSA w Kielcach 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 412/19: "Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 §2 ustawy p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta postępowań toczących się przed organem pierwszej i drugiej instancji, przedkładane sądowi winny zawierać komplety dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową.". Z akt sprawy wynika bowiem zakres i rodzaj czynności procesowych Organu i stron, co pozwala na ustalenie, w jakim zakresie realizowano zasady ogólne i uprawnienia płynące z poszczególnych przepisów procesowych, czy doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym przy wydawaniu rozstrzygnięcia i jaki miały one wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Z tego obowiązku w niniejszej sprawie Organ odwoławczy się również nie wywiązał. Powyższe uchybienia stały się przyczyną, choć nie jedyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Charakter zaś i waga stwierdzonych uchybień uniemożliwiły Sądowi dokonanie oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia, czyli odmowy przyznania dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020. Tym bardziej, że podstawę wyrokowania stanowi właśnie materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku przeprowadzonego postępowania (por. wyrok NSA z 18 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1162/07) oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok WSA z 15 grudnia 2008 r., VI SA/Wa 2099/05). Trzeba też pamiętać, że to z treści dokumentów i materiałów zawartych w aktach sprawy można w wielu przypadkach ustalić, jakimi przesłankami kierował się Organ, dokonując takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Należy też dodać, że sam stan przedkładanych Sądowi akt, ich kompletność i stopień uporządkowania wskazują na stosunek do sprawy, do stron i innych uczestników postępowania oraz na skrupulatność dokumentacji i jakość sprawowania administracji w danej jednostce organizacyjnej. Zarazem Sąd jest zobligowany przyjmować, co szczególnie istotne w niniejszym postępowaniu, że przesłane przez Organ odwoławczy przy skardze akta sprawy są tymi, które Organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do Sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06). Bez kompletnych akt sprawy oraz dowodów, na podstawie których Organy obu instancji poczyniły ustalenia faktyczne, nie jest też możliwe stwierdzenie, czy zaskarżony akt administracyjny został wydany przy dochowaniu wymogów wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczności bowiem wynikające z dokumentów znajdujących się poza aktami sprawy (jak ma to miejsce w tej sprawie), co do zasady nie mogą być uznane za udowodnione, o ile nie chodzi o fakty powszechnie znane, bądź znane organowi z urzędu (art. 77 §4 K.p.a.). Odnosząc powyższe konstatacje do okoliczności rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, iż przedłożone Sądowi akta są niekompletne i pozbawione szeregu dokumentów:

- umowy ustanowienia rozdzielności majątkowej (akt notarialny Rep. "A" [...] r. z [...] stycznia 2017 r.),

- pełnomocnictwa z [...] stycznia 2017 r. udzielonego P. J. przez żonę do występowania w jej imieniu oraz załatwiania na jej rzecz wszystkich spraw w postepowaniach przed organami ARiMR, w szczególności do odbioru wszelkich należnych płatności przyznanych jej, jako producentowi w drodze decyzji Kierownika BP,

- decyzji nr [...] z [...] lutego 2017 r. o odmowie wpisu A. J. do Ewidencji Producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego,

- decyzji z [...] marca 2017 r. nr [...] o wpisie A. J. do Ewidencji Producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego,

- aneksu do umowy dzierżawy nieruchomości z [...] nr [...] zawartej pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a Skarżącym i jego żoną.

Co istotne, na wiele z nich powołuje się Organ II instancji w wydanym rozstrzygnięciu. Sąd nie ma zatem możliwości poznania materiałów źródłowych w sprawie, a co za tym idzie dokonać ich oceny w kontekście zaskarżonego aktu i stawianych mu zarzutów przez Skarżącego. Tym samym Organ II instancji naruszył też art. 54 §2 P.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, Dyrektor OR uwzględniając powyższą ocenę prawną, wyeliminuje wskazane przez Sąd nieprawidłowości. Organ winien w szczególności rozpatrzeć cały materiał dowodowy, oceniając go i odnosząc się do niego szczegółowo w przyjętym rozstrzygnięciu. Wskazując też dlaczego, część dowodów w kontekście "sztucznych warunków" uwzględnił, a część nie. W ramach oceny zebranych dowodów Organ odwoławczy odniesie się również do przedłożonych przez Skarżącego dowodów, które są w sprawie istotne, pomijając te, które znaczenia dla sprawy nie mają, takie, jak faktury i dokumenty powstałe po okresie, którego tyczyły zakwestionowane w decyzjach płatności.

Raz jeszcze wymaga rozważenia, czy działania Skarżącego i jego żony wskazują na wystąpienie powiązań majątkowych, osobowych i organizacyjnych, uzasadniających twierdzenie o zamierzonej koordynacji działań, ukierunkowanych wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Należy więc rozważyć, czy w rzeczywistości P. i A. J. byli w świetle art. 4 ust. 1 lit. a, b i c rozporządzenia nr 1307/2013 §2 rozporządzenia PROW jednym rolnikiem, prowadzącym jedno gospodarstwo rolne, w którym poprzez stworzenie sztucznych warunków prowadzili działalność ukierunkowaną na osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami wsparcia, a w tym także, czy Skarżący pozostaje w aktywności zawodowej w związku z prowadzeniem odrębnego gospodarstwa, czy tylko w związku ze wspólnym prowadzeniem gospodarstwa wraz z żoną, mając przy tym na względzie, że z punktu widzenia przepisów dotyczących płatności nie jest istotne, czy rolnik jest posiadaczem czy współposiadaczem gruntów. Organ rozważy również, czy podana przez Skarżącego przyczyna, dla której podzielił wraz z żoną jedno gospodarstwo na dwa odrębne - jest rzeczywista. Wyjaśni także w wyczerpujący sposób, jakie znaczenie dla rozpatrywanej sprawy (w kontekście przesłanek wystąpienia sztucznych warunków) ma stwierdzone przemieszczanie bydła między stadami Skarżącego i jego żony oraz to, że Skarżący gospodaruje nie tylko na gruntach dzierżawionych od Agencji (wspólnie z żoną), ale także dzierżawionych (czy też zakupionych) samodzielnie, zarówno od osób prywatnych, jak i od Agencji.

Przed wydaniem ponownej decyzji Organ odwoławczy weźmie także pod uwagę, że to art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 wraz z krajowymi przepisami dotyczącymi poszczególnych płatności wyznaczają granice postępowania dowodowego. Oceniając ponownie materiał dowodowy Organ wypowie się w sposób jednoznaczny, unikając nieostrych i niejednoznacznych określeń, mając na uwadze, że spoczywa na nim obowiązek udowodnienia, a nie jedynie uprawdopodobnienia obiektywnej i subiektywnej przesłanki sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności oraz, że obowiązkiem Skarżącego jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania wnioskowanej płatności.

Z tych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 P.p.s.a., art. 205 §1 P.p.s.a.