Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SAB/Po 8/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 200 i art. 205 § 2,art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 , art. 161 § 1 pkt 3 ,art. 3 § 2 pkt 1-4,4a,pkt 8 ,art. 52 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 139 § 1-3,4,art. 125 § 1,art. 122 i art. 187 § 1,art. 140 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie zobowiązania pieniężnego za 2018 rok. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] do rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] dopuściło się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa w rozpoznaniu odwołania wskazanego w punkcie I wyroku; III. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie 200,- zł (dwieście złotych 00/100); IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 597,- zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2019 r. Maria i A. P. wnieśli skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wynikającą z pozostawienia bez rozpoznania odwołania skarżących z [...] lutego 2018 r. od decyzji Burmistrza Gminy [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...] wydanej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której decyzją z [...] lutego 2018 r. Burmistrza Gminy [...] ustalił skarżącym wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. w kwocie [...]zł. Wymiar podatku dotyczy nieruchomości gruntowych własnych, jak i użytkowanych przez podatników jako posiadaczy samoistnych. Działki położone w [...] są własnością skarżących, grunty położone w [...] oraz grunty położone w [...] są użytkowane przez nich jako posiadaczy samoistnych.

Organ pierwszej instancji w wydanej [...] lutego 2018 r. decyzji, doręczonej skarżącym [...] lutego 2018 r., przyjął m. in., że sporne grunty położone w [...], oznaczone jako drogi (dr), podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

W złożonym [...] lutego 2018 r. odwołaniu skarżący wnieśli o uchylenie powyższej decyzji, dołączając do odwołania: pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu; postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2015 r., I Ns [...], protokół rozprawy z [...] marca 2015 r. w sprawie I Ns [...]; postanowienie Sadu Okręgowego w [...] z [...] maja 2016 r., II Ca [...]; dwie decyzje Wojewody [...] wraz z załącznikami; sześć wypisów z rejestru gruntów. Akta administracyjne wraz z odwołaniem skarżących oraz odpowiedzią na nie organ odwoławczy otrzymał [...] marca 2018 r.

Z uwagi na nierozpatrzenie przez SKO odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a także niepoinformowanie strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, składając w dniu [...] czerwca 2019 r. skargę na bezczynność organu odwoławczego i zarzucając mu jednocześnie naruszenie art. 139 § 3 i art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900; dalej: "Ordynacja podatkowa, skarżący wnieśli o:

1. zobowiązanie organu przez Sąd do rozpatrzenia odwołania od decyzji Burmistrza w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;

2. stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości [...] zł;

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę podatnicy podnieśli, że od dnia wniesienia odwołania do dnia wniesienia skargi na bezczynność minęło ponad 15 miesięcy. Przez ten czas nie otrzymali żadnej informacji od organu drugiej instancji o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, jak i o wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, o których mowa w art. 139 § 1 oraz art. 140 Ordynacji podatkowej. Organ nie podjął w sprawie żadnych czynności. Powyższe działanie sprawia, że SKO pozostaje w bezczynności, a zaniechanie poinformowania strony co do stanu rozpoznawania sprawy oraz tak znaczne przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy jest oznaką rażącego naruszenia prawa. Organ drugiej instancji zwlekał z wydaniem decyzji ponad rok, nie podejmując żadnych czynności w toku postępowania odwoławczego. Zaniechał również spełnienia ciążącego na nim obowiązku poinformowania strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Skarżący dodali, że nie może stanowić usprawiedliwienia dla bezczynności organu odwoławczego duża ilość spraw, gdyż to na organie administracji spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby odwołania były rozpatrywane z zachowaniem ustawowych terminów.

W odpowiedzi na skargę, sporządzonej [...] czerwca 2019 r., Kolegium wniosło o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej, wskazując że sprawa w stosunku, do której skarżący stawiają organowi zarzut bezczynności, została załatwiona przed przekazaniem skargi na bezczynność do Sądu. Za bezpodstawne SKO uznało żądanie skarżących do zobowiązania go do załatwienia odwołania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). W dołączonych do odpowiedzi na skargę aktach administracyjnych znajduje się decyzja SKO w [...] z [...] czerwca 2019 r., która organ ten uchylił decyzję Burmistrza i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zarzucił organowi pierwszej instancji błędne ustalenia faktyczne, które miały bezpośredni wpływ na ustalenie podstawy opodatkowania. Jednocześnie nakazał Burmistrzowi rozważenie, czy sporne działki podlegają opodatkowaniu, przy uwzględnieniu przedstawionej oceny prawnej. W przypadku uznania, że działki podlegają opodatkowaniu SKO nakazał ponownie rozważyć kwestię kwalifikacji charakteru posiadania, po dokonaniu uzupełniających ustaleń faktycznych.

W piśmie procesowym z [...] lipca 2019 r. skarżący wyjaśnili, że nie mieli obowiązku ani możliwości złożenia ponaglenia, ponieważ w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, regulujący instytucję ponaglenia, gdyż regulacja ta nie przewiduje sytuacji, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy samorządowych kolegiów odwoławczych. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, wskazali że z art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. wynika, iż Sąd może oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości. Sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi, co sam organ przyznał. Sądowi nadal przysługują więc kompetencje do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota wynikłego między stronami postępowania sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, a następnie rozważenie, czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 P.p.s.a.

Na wstępie Sąd zbadał kwestię procesową, związaną z wymogiem wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 i pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w postępowaniach administracyjnych rozstrzyganych decyzją. Z kolei na mocy art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność organu polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej wyczerpaniem środków zaskarżenia jest - w rozumieniu wskazanego przepisu -wniesienie ponaglenia w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej. Instytucja ta służy do zwalczania zarówno bezczynności organów podatkowych, ja też przewlekłości ich działania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2015 r., I SAB/Gd 3/15 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela stanowisko skarżących, znajdujące także potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, w sytuacji bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego, które występuje w sprawie jako organ podatkowy, a w przypadku którego nie ma organów wyższego stopnia, do którego można byłoby wnieść ponaglenie na podstawie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, skierowana do sądu administracyjnego skarga na bezczynność nie musi być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., II FSK 1262/11, wyrok WSA w Gdańsku z 6 lipca 2016 r., I SAB/Gd 11/16).

Wyjaśniając natomiast ramy prawne instytucji "bezczynności" w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wskazać trzeba, że ma ona miejsce w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (zob. wyrok NSA z 7 marca 2017 r., II FSK 389/15 i powołane tam piśmiennictwo). Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

Stosowanie do treści art. 149 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy w prowadzeniu postępowania pozostawał w bezczynności. Z akt sprawy wynika, że odwołanie wpłynęło do organu drugiej instancji w dniu [...] marca 2018 r. i przez [...] miesięcy organ odwoławczy nie podjął w tym czasie żadnej czynności procesowej. Dopiero na skutek wniesienia skargi na bezczynność (złożonej za pośrednictwem SKO, które otrzymał ją [...] czerwca 2018 r.), Kolegium wydało decyzję, którą uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Należy zauważyć, że dołączone do odwołania dokumenty, które przy rozpatrywaniu sprawy oceniało Kolegium, znajdowały się już w aktach organu pierwszej instancji (np. postanowienia sądów), zatem nie były dokumentami nowymi. W chwili rozpoznawania sprawy przez Sąd, SKO rozpatrzyło już odwołanie skarżących, czyli podjęło czynność procesową, do której było zobowiązane. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do rozpatrzenia odwołania. Jednakże pomimo wydania aktu, Sąd podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte m.in. w wyroku z [...] maja 2018 r., sygn. akt II OSK [...], uznał że SKO dopuściło się bezczynności w rozpoznawaniu sprawy, albowiem odwołanie skarżącej, otrzymane przez SKO [...] marca 2018 r., zostało rozpatrzone dopiero decyzją Kolegium z [...] czerwca 2019 r. Tym samym na dzień wniesienia przedmiotowej skargi, SKO w [...] pozostawało w bezczynności. Jednakże, wobec bezspornego faktu, że po wniesieniu skargi stan bezczynności ustał, brak było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania odwołania, a tym samym postępowanie sądowe w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku.

Należy jednak podkreślić, że ustanie bezczynności organu na skutek wydania decyzji już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co miało miejsce w niniejszej sprawie), nie zwalnia sądu z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Użycie bowiem w zdaniu drugim przywołanego wyżej art. 149 § 1 P.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został już wydany.

Ponadto, analizując tok postępowania podatkowego w kontekście zarzutu bezczynności organu, należy mieć na uwadze ustawowe terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 2). Stosownie do treści z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. W myśl art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

Zgodnie z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie zaś do art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie tylko pozostawał w bezczynności, ale także dopuścił się naruszenia przepisów art. 139 § 3 oraz art. 140 Ordynacji podatkowej. Od dnia wniesienia odwołania do wydania decyzji, przez okres 15 miesięcy, organ odwoławczy nie podjął żadnej czynności. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały podstawy prawne do niewydania decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej. Ponadto pomimo ciążącego na organie obowiązku zaniechał on poinformowania strony o przyczynach niezałatwienia sporawy w terminie oraz wyznaczenia nowego terminu. W kontekście obowiązków z art. 140 Ordynacji podatkowej w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że nierespektowanie tych obowiązków narusza zasady ogólne postępowania tj. zasadę praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej), zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz wyrażaną w art. 125 Ordynacji podatkowej zasadę szybkości prowadzenia postępowania (zob. wyrok WSA w Krakowie z 13 lutego 2017 r., I SA/Kr 1389/16).

W ocenie Sądu, przedstawione okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając charakter bezczynności nie można pominąć rodzaju sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., I OSK 585/15). Ponadto dla uznania, że bezczynności miała charakter rażący należy wykazać, iż odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16). Uwzględnić również należy nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 11 września 2017 r., II FSK 1365/17).

Przekładając powyższe do realiów sprawy uznać należy, że stopień przekroczenia terminu, jak i brak podjęcia jakichkolwiek czynność - niezastosowanie trybu informowania strony o powodach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy, uzasadnia stwierdzenie, że bezczynność organu miała charakter rażący. Tym bardziej, że rozpatrywana sprawa nie wymagała podejmowania skomplikowanych i czasochłonnych czynności, ani uzupełniającego postępowania dowodowego. Skarżący oczekiwali przez 15 miesięcy, aby prowadzone wobec nich postępowanie ponownie powróciło do organu pierwszej instancji. Należy podkreślić, że organy powinny tak organizować swoją pracę swoich, aby należycie wywiązywać się z nałożonych na nie zadań. Stwierdzenie przez Sąd bezczynności oraz jej kwalifikacja jako rażącego naruszenia prawa (punkt II sentencji), nastąpiło na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd uwzględniając skargę zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., jest uprawniony do wymierzenia organowi z urzędu lub na wniosek strony grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w tym przepisie. W sytuacji, gdy organ wyda już decyzję, ale z przekroczeniem wyznaczonego w ustawie terminu, ukaranie grzywną spełnia funkcję represyjną. Uwzględniając fakt, że na dzień rozpoznania przez Sąd, sprawa została rozstrzygnięta, Sąd odstąpił od orzekania grzywny wobec organu. Orzeczenie grzywny winno nastąpić w sytuacji, w której istnieją szczególne okoliczności sprawy przemawiające za tym, że samo zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, może nie być wystarczające dla zdyscyplinowania organu, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Zakończenie postępowania stwarza podstawy do odstąpienia od wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a., która spełnia bowiem głównie funkcje dyscyplinującą.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, zasadne było na podstawie ww. przepisu przyznanie skarżącym określonej sumy pieniężnej. Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" w treści art. 149 § 2 P.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie nawiązujące do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA z 16 maja 2017 r., I OSK 2934/16 i z 7 września 2017 r., I OSK 798/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności oraz okoliczności podane w skardze przemawiają za zasadnością przyznania sumy pieniężnej w kwocie [...]zł, co Sąd uczynił na podstawie art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. (punk III sentencji). Jest to wprawdzie kwota znacząco niższa od żądanej w skardze ([...] zł), jednak – zdaniem Sądu - stanowi adekwatną rekompensatę za bezczynność organu w kontekście podnoszonych w skardze okoliczności pozostawania przez stronę w stanie niepewności z uwagi na długi czas oczekiwania na rozpoznanie odwołania. Podkreślenia również wymaga, że skarżący nie przedstawili żadnego uzasadnienia, które zawierałoby argumenty na poparcie żądania przyznania im kwoty [...]zł.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ).