Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1706/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak Sędziowie NSA Ewa Karpińska /spr./ Asesor WSA Mirosław Kupiec Protokolant Halina Modliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika A. Ł., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności A. Ł. jako członka Zarządu Spółki z o.o. "A". W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przedstawiając stan faktyczny wyjaśnił, iż wymieniona Spółka nie zapłaciła zadeklarowanych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1997 r. oraz za miesiące od lutego do czerwca 1998 r. w łącznej kwocie 31.774 zł, jak również określonego decyzją za grudzień 1997 r. w kwocie 174 zł. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało umorzone jako bezskuteczne, a A. Ł. pełniła obowiązki członka Zarządu w czasie powstania zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. Ł. za zaległości podatkowe Spółki (brak w aktach sprawy). Dodał też, iż wymieniony organ podatkowy, zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wyznaczył stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania (brak w aktach sprawy), jednak strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] r. nr [...] o odpowiedzialności A. Ł. za wymienione zaległości podatkowe Spółki (w aktach sprawy brak dowodu doręczenia decyzji). Strona nie wniosła odwołania, a zatem decyzja ta stała się decyzją ostateczną.

Następnie podał, że pismem z dnia [...] 2004 r. A. Ł. wniosła o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy – Ordynacja podatkowa, twierdząc, że nie uczestniczyła w postępowaniu ponieważ nie doręczono jej postanowienia o wszczęciu postępowania, jak również nie pouczono jej o konieczności zawiadomienia o zmianie adresu, a w drugiej połowie 2001 r. przebywała często w mieszkaniu zmarłej matki w M.. Po zapoznaniu pełnomocnika z dowodami oraz wynikiem postępowania, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 241 § 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania z przyczyny braku udziału strony w postępowaniu, następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Natomiast na podstawie zebranego materiału dowodowego organ podatkowy przyjął, że A. Ł. dowiedziała się o decyzji w dniu [...] r. tj. w dniu doręczenia jej tytułów wykonawczych z dnia [...] r., na których wskazano podstawę prawną należności tj. decyzję z dnia [...] r. nr [...] (w aktach sprawy brak przedmiotowych tytułów wykonawczych). W tym stanie rzeczy organ podatkowy pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając błędne ustalenie, że strona dowiedziała się o decyzji w dniu [...] r.. Wskazał, że tytuły wykonawcze nie poinformowały należycie o decyzji z dnia [...] r., a nade wszystko wprowadziły w błąd co do podstawy prawnej jej wydania, ponieważ powołano art. 115 ust. 1 Ordynacji podatkowej, a strona nigdy nie była wspólnikiem żadnej ze spółek powołanych w tym przepisie. Dodał, że dopiero z postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. doręczonego w dniu [...] r. strona dowiedziała się o treści i podstawie prawnej decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe i niezwłocznie tj. w ciągu 6 dni złożyła wniosek o wznowienie postępowania (w aktach sprawy brak postanowienia z dnia [...] r.).

Rozpatrując odwołanie, Dyrektor Izby Skarbowej nie uznał argumentów odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji. Zaakcentował, iż z przedstawionego stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że przesyłane przez Drugi Urząd Skarbowy w K. na adres A. Ł. (identyczny w [...] r., jak i w [...] r.) postanowienia wydane w toku postępowania, jak i decyzja kończąca postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności nie były odbierane przez adresata, jednak okoliczność ta stanowiąca podstawę oceny winy strony może być przedmiotem analizy dopiero w toku wznowionego postępowania. Natomiast decyzja objęta odwołaniem ma charakter formalny, bowiem orzeka o odmowie wznowienia postępowania, a zatem postępowanie odwoławcze w istocie ograniczone jest do oceny zasadności podstaw faktycznych odmowy wznowienia. W tym zakresie stwierdził, iż doręczone stronie tytuły wykonawcze z dnia [...] r. (brak w aktach sprawy) zawierają informacje, z których wynika w sposób wyraźny, że wymagane od A. Ł. należności dotyczą zobowiązań podatkowych powstałych w Spółce z o.o. "A" z tytułu podatku od towarów i usług w kwotach i za okresy podane w poszczególnych tytułach wykonawczych. Dodał, iż okoliczność omyłkowego podania art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej, zamiast art. 116 § 1 tej ustawy "nie może stanowić podstawy prawnej do zanegowania zasadności decyzji organu I instancji". W konkluzji stwierdził, że uznać trzeba, iż A. Ł. najpóźniej z dniem [...] r. powzięła wiadomość o wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] r., a zatem wniesienie wniosku o wznowienie postępowania, który "nosi datę [...] r." nastąpiło z uchybieniem terminu określonym w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze z dnia [...] 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 241 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, ze A. Ł. powzięła wiadomość o wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] r. w dniu doręczenia jej tytułów wykonawczych z dnia [...] r. , to jest w dniu [...] r., podczas gdy tytuły te przez wskazanie jako podstawy prawnej art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wprowadziły skarżącą w błąd, bowiem nie była ona nigdy wspólnikiem spółki cywilnej. W uzasadnieniu przedstawił szczegółowo okoliczności faktyczne sprawy, dowodząc, iż dopiero z postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. strona dowiedziała się, że decyzja z dnia [...] r. określa jej odpowiedzialność podatkową na zasadzie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej jako członka zarządu firmy"A", jak również o przeprowadzonym wobec niej postępowaniu podatkowym. Dalej nawiązał do okoliczności związanych z przebywaniem skarżącej w domu zmarłej matki w M., co skutkowało brakiem jakiejkolwiek wiedzy o toczącym się postępowaniu, jak również o konieczności zawiadomienia o zmianie adresu. W konsekwencji – zdaniem pełnomocnika – A. Ł. bez swej winy nie uczestniczyła w tym postępowaniu. Końcowo wskazał na ujemne konsekwencje tego stanu rzeczy przejawiające się brakiem możliwości ujawnienia majątku Spółki oraz na uchybienia w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodał, że strona dopuściła się ewidentnego zaniechania nie wskazując adresu do doręczania korespondencji, w sytuacji gdy przez okres 6-ściu miesięcy przebywała poza miejscem swojego zamieszkania.

Na rozprawie pełnomocnicy stron wnosili i wywodzili jak w skardze i w odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o umożliwienie w wyznaczonym przez Sąd terminie uzupełnienia brakujących dokumentów, na które powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji. Uważa bowiem, że wszystkie te dokumenty znajdowały się w aktach sprawy, a nie zostały przedstawione Sądowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzeczenie zawarte w zaskarżonej decyzji oraz w poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji zostały podjęte na podstawie niekompletnego materiału dowodowego.

Rozwijając ten wątek w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż przekazane do Sądu akta administracyjne organów podatkowych obu instancji zostały ponumerowane i opatrzone spisem poszczególnych dokumentów. Stosownie do zamieszczonego spisu akta administracyjne organu I instancji obejmują:

1. Decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] o odpowiedzialności podatkowej A. Ł. jako członka zarządu, będącej zarazem osoba trzecią w stosunku do Spółki "A" w likwidacji,

2. Wniosek z dnia [...] r. o wznowienie postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. Ł.,

3. Zawiadomienie nr [...] z dnia [...] r. o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym,

4. Protokół zapoznania z dnia [...] r.,

5. Decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania nr [...].

Natomiast w aktach sprawy organu II instancji znajdują się:

1. Kserokopia pełnomocnictwa udzielonego przez A. Ł. adwokatowi B. A. Kancelaria w K.,

2. Odwołanie z dnia [...] r. od decyzji z dnia [...] r. nr [...],

3. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję nr [...].

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż skoro akta administracyjne są zgodne przedstawionym spisem akt, to akta te są kompletne i jako takie stanowiły podstawę do podjęcia decyzji przez organ podatkowy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji. Tym samym nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu odwoławczego o nadesłanie w wyznaczonym terminie brakujących dokumentów, bowiem przychylenie się do wniosku skutkowałoby naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym oraz art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wobec sporządzonego protokołu z dnia [...] r. na okoliczność zapoznania pełnomocnika skarżącej z dowodami zebranymi w sprawie (załącznik nr 4 akt administracyjnych organu I instancji).

Przechodząc do meritum sprawy na wstępie przypomnieć trzeba, iż przedmiotem rozstrzygnięcia była odmowa wznowienia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. Ł. jako członka zarządu Spółki z o.o. "A", uzasadniona nie dotrzymaniem przez stronę skarżącą terminu do wniesienia żądania zakreślonego przepisem art. 241 § 2 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, iż wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Z kolei art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy formułuje jedną z przesłanek wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a mianowicie niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż ten nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji odnosi się wyłącznie do decyzji ostatecznych, a więc m.in. skutecznie doręczonych i nie kwestionowanych poprzez wniesienie odwołania. Dodać też trzeba, że stosownie do art. 243 Ordynacji podatkowej organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest zobowiązany rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania, przy czym ten etap postępowania obejmuje m. in. badanie terminowości wniesienia żądania wszczęcia postępowania w zakresie zakreślonym w art. 241 § 2. Stwierdzenie uchybienia terminu, o jakim mowa w art. 240 § 2 pkt 1 stanowi podstawę wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3). Oczywiste przy tym jest, iż orzeczenie takie musi być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego, zwłaszcza w sytuacji gdy kwestię sporną stanowi moment powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji objętej żądaniem wszczęcia postępowania.

Przenosząc przedstawione uregulowania prawne na stan faktyczny rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności zaakcentować trzeba, iż organy podatkowe rozstrzygające sprawę nie udowodniły, iż decyzja Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] orzekająca o odpowiedzialności podatkowej A. Ł. jako członka zarządu Spółki "A" została skutecznie doręczona i była decyzją ostateczną. W aktach sprawy oprócz adnotacji na pieczątce "Czystopis wysłano za potwierdzeniem odbioru" brak jest jakiegokolwiek dowodu, że decyzja tę można uznać za skutecznie doręczoną. Co więcej w aktach sprawy brak jest postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. Ł. za zaległości podatkowe Spółki oraz postanowienia z dnia [...] r. nr [...] wydanego w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż organy podatkowe nie udowodniły, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe Spółki "A" była decyzją ostateczną, a równocześnie brak dowodów doręczenia wymienionych postanowień i decyzji czynią argumentację strony skarżącej o braku jakiejkolwiek wiedzy o toczącym się w stosunku do niej postępowaniu jak najbardziej wiarygodną.

Nie sposób również ocenić zasadności ustalenia organów podatkowych co do uchybienia terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, bowiem w aktach sprawy brak jest tytułów wykonawczych z dnia

[...] r.. Dowód ten stanowił przy tym podstawę do stwierdzenia, że z chwilą ich doręczenia tj. w dniu [...] r. skarżąca powzięła wiadomość o decyzji orzekającej o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "A", bowiem – jak podają organy podatkowe obu instancji – w tytułach wykonawczych wskazano podstawę prawną należności tj. decyzję z dnia [...] r. nr [...].Okolicznośc ta nie wynika z zebranego materiału dowodowego, który obejmuje wyłącznie dokumenty opisane jako akta sprawy organu pierwszej i drugiej instancji.

Reasumując przedstawione spostrzeżenia stwierdzić trzeba, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania zostały wydane w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a przedstawione dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny zasadności ustaleń co do dopuszczalności żądania o wznowienie postępowania, w tym również w zakresie zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Doszło zatem do naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem brak tego dowodu przesądza o zasadności argumentacji pełnomocnika skarżącej.

W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji uchylił. Odstąpił przy tym od orzekania na podstawie art. 152, bowiem decyzje te nie podlegają wykonaniu oraz art. 200 z uwagi na brak wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.