Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1771/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Anna Moskała, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2004 sprawy ze skargi Zakładu A spółki z o.o. w Ż. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Oddala skargę.


UZASADNIENIE

2

UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą stwierdzono, że z mocy prawa powstał dług celny, wobec części samochodowych ujętych w rachunku nr [...]w kwocie [...]. Jednocześnie wyliczono odsetki od nieuiszczonych w terminie należności.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że przeprowadzona w spółce z o.o Zakład A z/s w Ż. kontrola postimportowa wykazała, że w dokumentacji księgowej formy znajdują się zagraniczne rachunki na zakup części zamiennych do autokarów, przy jednoczesnym braku dokumentów potwierdzających dokonanie odprawy celnej tych części. Uznano więc, że przedmiotowe części zostały wprowadzone nielegalnie. Potwierdziły to ustalenie wyjaśnienia Oddziałów Celnych z J. i Z., które stwierdziły, iż ww. towary nie były zgłaszane wbrew temu co twierdzi skarżąca - do procedury dopuszczenia do obrotu. Ponadto potwierdzeniem, że takie przyjęcie było uzasadnione przemawia również fakt, że skarżąca nie wykazała w jakim stopniu każda z zamontowanych części była niezbędna do kontynuacji dalszej eksploatacji środka przewozowego, wobec czego nie została spełniona jedna z przesłanek o jakich mowa w art. 190 § 1 pkt 19 Kodeksu celnego. Podniesiono również, że wyjaśnienia skarżącej są nierzetelne, o czym świadczą rozbieżności pomiędzy przedstawionymi danymi identyfikacyjnymi pojazdu na fakturach zabezpieczonych w tej firmie oraz w późniejszym zestawieniu sporządzonym przez nią.

W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca zarzuciła, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia art. 123 oraz art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie jej udziału w przesłuchaniu funkcjonariuszy celnych z J. i Z. Ponadto zdaniem skarżącej organ celny, niezgodnie z art. 3 § 1 pkt 24 zawęził pojęcie "zgłoszenie celne" w jego ustnej formie, a więc naruszył art. 120 ww. ustawy. Na poparcie swoich twierdzeń przywołała treść rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1193), które dawało możliwość dokonywania ustnych zgłoszeń celnych. Żądanie w takiej sytuacji potwierdzenia dokonanego ustnie zgłoszenia celnego jest bezpodstawne. Zarzuciła również naruszenie art. 190 § 1 pkt 18 i 19 Kodeksu celnego poprzez nieuzasadnioną interpretację zawartych w nich sformułowań. Przywołała, iż przedłożyła na żądanie organów celnych zestawienie miesięczne faktur zakupu rzeczy i materiałów eksploatacyjnych niezbędnych do kontynuowania eksploatacji ze szczegółowym opisem przyczyny ich zakupu (nr faktury, rodzaj awarii, opis techniczny wykrytego uszkodzenia, przyczyny awarii, zapasu eksploatacyjnego, dla jakiego autobusu, datę naprawy, miejsce naprawy, przybliżony czas montażu). Za

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

3

nieuzasadnioną uznała spółka też dokonaną przez organy słownikową interpretację słowa "niezbędność". Zdaniem skarżącej bardziej właściwym rozumieniem byłoby położenie nacisku na słowo "racjonalny", bowiem racjonalność oznacza, że wszystkie nawet najdrobniejsze usterki są natychmiast usuwane.

Rozpatrując powyższe odwołanie Prezes GUC nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.

Wskazał, że zgodnie z art. 2 § 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli inne przepisy, w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Z wyjaśnień uzyskanych od funkcjonariuszy celnych w Oddziałach w J. i Z. wynika, że w okresie od [...] do [...] nie były zgłaszane przedmiotowe części. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zgodnie z właściwością OC w Z. dokonuje odpraw jedynie samochodów osobowych. Skarżąca wezwana do podania dnia, godziny i osoby dokonującej zgłoszenia oraz osoby przyjmującej to zgłoszenie, a także dyspozycji, jakie były w momencie dokonywania odpraw wydawane odpowiedziała, że zgłoszenia były ustne, w chwili obecnej nie jest w stanie podać dokładnie daty przekroczenia granicy, ale miały one miejsce w J. i Z., według wyboru kierowcy. Nie potrafiła również podać nazwisk kierowców dokonujących zgłoszeń. Dodatkowo z materiału sprawy wynika, że kierowcy powracający z trasy nie dysponowali fakturami, gdyż te (wg twierdzeń strony) były wystawiane skarżącej w terminie późniejszym, niż deklarowany przez stronę czas awarii, bowiem taka była praktyka współpracy z zagranicznymi firmami. Z powyższego wynika, że kierowcy powracając do Polski fizycznie nie dysponowali dokumentami pozwalającymi skutecznie zgłosić towar do procedury dopuszczenia do obrotu.

Te fakty powodują, że w ocenie organu nie można uznać, iż skarżąca zgłaszała przedmiotowe części do procedury dopuszczenia do obrotu.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej, że doszło do naruszenia art. 190 Ordynacji podatkowej poprzez niezawiadomienie skarżącej o miejscu i dacie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków. Funkcjonariusze celni nie byli bowiem przesłuchiwani, a ich oświadczenia nie zostały sporządzone w formie protokołów i stanowią jedynie materiał uzupełniający do pisemnych wyjaśnień nadesłanych przez organy celne, które nie potwierdziły faktu dokonania zgłoszeń. W związku z ujawnieniem przez organ celny faktur na zakupione za granicą części zamienne, zamontowane następnie w pojazdach, które to części nie zostały objęte procedurą dopuszczenia do obrotu i w stosunku do których nie uiszczono należności celnych, można mówić o nielegalnym wprowadzeniu tych towarów na polski obszar celny.

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

4

W myśl art. 38 Kodeksu celnego, jeżeli towary zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny, organ celny podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu uregulowania ich sytuacji, łącznie ze sprzedażą towarów. Nielegalne wprowadzenie na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym powoduje, po myśli art. 210 §1 pkt 1 Kodeksu celnego powstanie długu celnego. W art. 210 §3 Kodeksu celnego ustawodawca określił krąg podmiotów, które mogą zostać uznane za dłużników celnych i tym samym za strony postępowania w przypadku stwierdzenia, że dany towar został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.

Fakt nielegalnego wprowadzenia towaru nie wyłącza możliwości uznania takiego towaru za wolny od cła, o ile tylko spełnia on przesłanki warunkujące takie zwolnienie. Chodzi o przesłanki, o których mowa w art. 190 §1 pkt 18 lub 19 Kodeksu celnego. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dawała podstaw do uznania, że przesłanki opisane w tych przepisach zostały spełnione. Powyższy przepis operował ogólnymi pojęciami "wyposażenia" i "zapasów" wskazując jedynie niektóre, przykładowe towary, które wchodzą w zakres pojęcia "zapasy".

Organ celny II instancji wywodził, że interpretacja powyższych określeń wzmiankowanego przepisu nie może być oderwana od sformułowanej w nim przesłanki "niezbędności" tego wyposażenia i zapasów do eksploatacji środka przewozowego. Zastosowanie definicji słownikowej, co do słowa "niezbędny" było więc nieodzowne. Pojęcie niezbędności odnosi się do pkt. 18 ww. przepisu, natomiast koniecznym było też dokonanie wykładni słowa "kontynuacja". Zgodnie z definicją słownikową "kontynuacja" to tyle co: dalszy ciąg, wykonywanie w dalszym ciągu, dalsze rozwinięcie, kontynuowanie.

Podniesiono, że instytucja zwolnień od cła stanowi wyjątek od ogólnej zasady powszechności ceł, w związku z czym powyższy przepis dotyczący zwolnień winien być interpretowany ściśle, a w każdym razie nie w sposób rozszerzający. Istnienie okoliczności warunkujących zastosowanie zwolnienia od cła powinno być przy tym wykazane w sposób jednoznaczny i pewny, a ciężar udowodnienia ich istnienia spoczywa na stronie wywodzącej stąd dla siebie korzystne skutki prawne.

Organy celne, dążąc do możliwie obiektywnego wyjaśnienia sprawy kilkakrotnie występowały do strony z prośbą o nadesłanie szczegółowych danych dotyczących awarii, wymiany części itp. W szczególności, w piśmie z [...] zwrócono się o nadesłanie m.in. dyspozycji wyjazdu autokarów, tarcz tachometrów, sprawozdań z obsługiwanych kursów potwierdzających, że awaria samochodu nastąpiła poza granicami Polski, oraz jakiego rodzaju była to awaria.

W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że nie posiada dyspozycji wyjazdu autobusów, nie ma możliwości przedłożenia tarcz tachometrów, nie prowadzono ewidencji awarii, stąd ustalenie, kiedy nastąpiła awaria nie jest

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

5

możliwe. Podała też, że nie dysponuje innymi dokumentami potwierdzającymi, że awaria nastąpiła za granicą, oprócz rachunku zakupu części i materiałów eksploatacyjnych, które w jej ocenie są wystarczającym dowodem do stwierdzenia awarii. Ze zgromadzonego materiału wynika także, że kierowcy obsługujący trasy zagraniczne nie sporządzali raportów z wyjazdów, w których opisywaliby zaistniałe awarie i ich wpływ na dalszą możliwość kontynuowania przewozu. Z materiału wynika także, że ujawnione faktury nie zawierają w swej treści jakiejkolwiek informacji pozwalającej przyporządkować opisane w fakturach części do konkretnego autobusu, daty i miejsca awarii. Jest to tym bardziej istotne, że w większości przypadków faktury wystawiano kilka dni po wskazanej przez stronę dacie awarii i wymiany części.

Jak wynika choćby z zapisów w protokole pokontrolnym skarżąca niejednokrotnie dokonywała zmian co do przyporządkowania konkretnych faktów konkretnym autokarom, w związku z czym sporządzone przez spółkę zestawienie porządkujące te kwestie nie wydaje się wiarygodne i należy zgodzić się z oceną dokonaną przez organ I instancji, że sprawia ono wrażenie sporządzonego nie w oparciu o konkretne dowody, ale na zasadzie pewnego prawdopodobieństwa przyporządkowania określonych części - konkretnym autokarom.

W zestawieniu tym np. nie została ujęta jedna z faktur (powołana w odwołaniu), więc powoływanie się na to zestawienie jest chybione. Jak wynika z twierdzeń strony, wyjątkowo dba ona o bezpieczeństwo podróży, usuwając najmniejsze nawet awarie. Tymczasem, w piśmie z [...]oświadczyła, że większość z autobusów, które ulegały awarii podczas kursów liniowych dojeżdżała do miejsca przeznaczenia pomimo nieraz poważnych uszkodzeń. Skoro więc autobusy były zdolne do kontynuowania jazdy, to nie można jednoznacznie określić, na ile dana naprawa była faktycznie niezbędna, a na ile należy ją traktować jako planowany remont, tym bardziej, że usuwania awarii dokonywano zazwyczaj w tych samych miejscach, a mianowicie w oddziale firmy skarżącej w Niemczech. Te okoliczności spowodowały, że brak było podstaw do zakwestionowania stanowiska organu I instancji.

W skardze na tę decyzję skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów celnych obu instancji i podniosła, że dokonano nie tylko błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów kodeksu celnego, ale także naruszono przepis art. 190 §1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Błędna ocena stanu faktycznego polega na zakwestionowaniu przepisu art. 190 §1 pkt 18 i 19 Kodeksu celnego, zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem przywozu są (pkt 18) wyposażenie oraz zapasy niezbędne do eksploatacji środka przewozowego, w tym materiały pędne w zbiorniku paliwa wbudowanym fabrycznie na stałe do środka przewozowego oraz oleje i smary oraz (pkt 19) rzeczy nabyte za granicą przez polskich przewoźników lub spedytorów niezbędne do kontynuowania eksploatacji środka przewozowego za granicą, to

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

6

są one zwolnione z cła. Strona skarżąca prowadzi usługi międzynarodowego przewozu osób autobusami, głównie na trasach do RFN. Przy eksploatacji w sposób ciągły około 20 autobusów na tych trasach, zdarzają się sytuacje awaryjne, w których potrzebna jest naprawa wykonywana poza granicami Polski. Konieczny jest więc zakup części zamiennych i dokonanie naprawy w celu kontynuowania eksploatacji, a także posiadanie pewnych ilości części, jako zapasu. Autobusy obsługujące trasy zagraniczne podlegają przepisom ruchu drogowego Unii Europejskiej odnośnie bezpieczeństwa. Wiąże się z tym obowiązek niezwłocznego usuwania usterek oraz awarii.

Rozporządzenie Ministra Finansów z 10 listopada 1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych dopuszcza zgłoszenie ustne do odprawy celnej rzeczy z art. 190 §1 pkt 18 i 19. Takich zgłoszeń dokonywali kierowcy skarżącej wracając do kraju. Brak potwierdzenia pisemnego zgłoszenia ustnego wynika wprost ze stosowanej procedury i jest niezależny od przewoźnika. Przedstawiony przez organy dowód przeciwny z wyjaśnień Oddziałów Celnych w J. i Z. nie może być brany pod uwagę jako przeprowadzony niezgodnie z art. 190 §1 i 2 oraz art. 192 Ordynacji podatkowej. Strona nie została bowiem poinformowana o dacie przeprowadzenia tego dowodu, a więc nie mogła w nim uczestniczyć, a ponadto taki dowód winien być sporządzony w formie protokołu, nie zaś oświadczenia. Takim postępowaniem organy celne ograniczyły prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu a tym samym ograniczono jej prawo do obrony. Niedopuszczalne jest przeprowadzenie podstawowego dowodu dotyczącego spełnienia obowiązku zgłoszenia ustnego w sprzeczności z prawem formalnym.

Skarżąca informowała organy celne, że obecnie nie posiada i nie gromadzi dokumentów nie wymaganych przepisami ustawy o rachunkowości i innymi aktami prawnymi. Tarcze tachometrów przechowywane są przez 7 dni, a dokumentami potwierdzającymi awarie są faktury zakupu części zamiennych i materiałów do uzupełnienia zapasów. Awarie usuwali sami kierowcy, będący jednocześnie mechanikami. Skarżąca zarzuciła też, że pojęcia "niezbędności do kontynuowania jazdy" nie można ograniczać, jak to uczyniły organy celne.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec przeprowadzonej reformy sądownictwa administracyjnego przedmiotowa skarga, choć wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako właściwy (rzeczowo i miejscowo), z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

7

Po myśli art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l powołanej wyżej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Sądu zawarty w skardze wniosek o uchylenie wydanych w sprawie decyzji nie mógł zostać uwzględniony. Kontrolowana decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają bowiem prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.

Odnosząc się do zarzutów rozpatrywanej skargi na wstępie podnieść należy, że dla oceny czy organy celne właściwie zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie czy nie doszło w toku postępowania administracyjnego do naruszenia przepisów proceduralnych regulujących postępowanie dowodowe i tym samym czy prawidłowo ustalono stan faktyczny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

W myśl art.2 § 2 ustawy z 9.01.1997r. Kodeks celny (...)" Wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej". Jednym z tych obowiązków jest niewątpliwie wymóg uiszczenia należności celnych przywozowych (cła i innych opłat związanych z przywozem towarów - art.3 § pkt 8 ustawy). Cytowany przepis przewiduje, że przepisy szeroko pojmowanego prawa celnego (a zatem nie tylko regulacje Kodeksu celnego, ale i inne akty prawne regulujące materię prawa celnego - zaliczane do źródeł prawa zgodnie z art. 87 Konstytucji RP), w tym umowy międzynarodowe, mogą zawierać odmienne postanowienia. Przepisem tego typu był bezsprzecznie art. 190 Kodeksu celnego -wprowadzający zwolnienie od cła.

sygn. akt 3 1 SA/Wr 1771/02

8

W brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2002r. stanowił on w § 1 pkt. 18 i pkt. 19, że "Przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są: wyposażenie oraz zapasy niezbędne do eksploatacji środka przewozowego, w tym materiały pędne w zbiorniku paliwa wbudowanym fabrycznie na stałe do środka przewozowego oraz oleje i smary (pkt. 1 8), jak i " rzeczy nabyte za granicą przez polskich przewoźników lub spedytorów, niezbędne do kontynuowania eksploatacji środka przewozowego za granicą" (pkt. 19). Wprawdzie w dacie orzekania przez organ odwoławczy przepis art. 190 Kodeksu celnego nie obowiązywał, jednakże na mocy art. 3 ustawy z dnia 22.12.2000r. o zmianie ustawy - Kodeks celny i ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.z 200Ir. Nr 12,poz.92) "Postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych". Zasadnie zatem organ II instancji jako materialnoprawną podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał w/w przepis w jego dotychczasowym brzmieniu.

W świetle cytowanych uregulowań ustalenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wymagało zatem przede wszystkim to, czy przywiezione przez skarżącą spółkę towary stanowiły wskazane w w/w przepisie wyposażenie oraz zapasy niezbędne do eksploatacji środka przewozowego jak też czy też sporne towary (poza sporem nabyte przez spółkę jako polskiego przewoźnika za granicą) niezbędne były do kontynuowania eksploatacji środka przewozowego za granicą

W ocenie Sądu organy celne badając czy stan faktyczny sprawy odpowiada stanowi faktycznemu wyrażonemu w normie prawnej, regulującej kwestię zwolnienia od cła, trafnie przyjęły, iż przy braku ustawowych definicji pojęć użytych w cytowanych uregulowaniach należy je rozumieć w sposób potoczny. Literalne brzmienie pkt. 18 wskazuje - jak słusznie wywiódł organ celny - że przywóz wyposażenia (jako urządzeń potrzebnych do funkcjonowania) oraz zapasów (do użycia w przyszłości) zwolniony jest od cła tylko o ile tak pojmowane wyposażenie i zapasy są niezbędne do eksploatacji środka przewozowego tzn., gdy są potrzebne, nieodzowne, nie można się bez nich obejść.

Za prawidłową uznać należy też dokonaną przez organ celny interpretację pkt. 19 omawianego przepisu. Uzasadnione w szczególności jest stanowisko, że rzeczy nabyte za granicą aby korzystać mogły ze zwolnienia od cła, muszą być niezbędne (w wyżej przedstawionym pojęciu) do kontynuowania eksploatacji środka przewozowego (autokaru) za granicą tzn. muszą być niezbędne do dalszego wykonywania rozpoczętego przewozu.

Zdaniem Sądu organy celne obu instancji ustaleń stanu faktycznego sprawy dokonały zatem, wbrew zarzutom skargi, przy prawidłowej interpretacji art. 190 § pkt. 18 i pkt. 19 Kodeksu celnego i w zakresie koniecznym do załatwienia sprawy.

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

9

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż podczas kontroli postimportowej w dokumentacji księgowej spółki stwierdzono zagraniczne rachunki zakupu części zamiennych do autokarów. W oparciu o powyższe - jako okoliczność niesporną w sprawie - ustalono, że spółka wprowadziła na polski obszar celny towar, nie uiszczając cła. Bezspornie nadto organ celny wzywał spółkę do przedłożenia dalszych dowodów dotyczących awarii autokaru, wymiany części itp. okoliczności dla potwierdzenia, że przedmiot przywozu skutkował zwolnienie od cła. W ocenie Sądu zatem podjęto - zgodnie z wymogiem art.122 Ordynacji podatkowej w zw. z art.262 Kodeksu celnego - działania niezbędne celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Materiał zgromadzony w ten sposób w sprawie uprawniał zaś organy celne do przyjęcia, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w w/w art. 190 § pkt. 18 i pkt.19 Kodeksu celnego. Poza sporem bowiem spółka wyjaśniła, że nie sporządzała raportów z wyjazdów autokarów, miejsca, czasu i rodzaju awarii, sposobu jej usunięcia oraz wpływu ewentualnych awarii na możliwość kontynuacji przewozu. Brak dowodu na powyższe okoliczności świadczy o tym, że wprowadzono na polski obszar celny - nabyte za granicą - wyposażenie i zapasy, które nawet jeżeli co do zasady przeznaczone są do eksploatacji autokaru, to w okolicznościach sprawy nie spełniały wymogów koniecznych do zwolnienia ich przywozu od cła. Nie wykazano bowiem, że zakup tych części za granicą, a w konsekwencji ich wprowadzenie na polski obszar celny, było niezbędne i aby bez tego zakupu niemożliwa była kontynuacja przewozu.

Zwrócenia uwagi wymaga bowiem - jak trafnie wywiódł organ celny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że instytucja zwolnienia będąc wyjątkiem od ogólnej zasady powszechności uiszczania ceł wymaga interpretacji ścisłej; nakłada też na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających omawiane zwolnienie.

Jak wyżej wskazano, interpretując art. 190 § Iw pkt. 18 i 19 Kodeksu celnego, przepis ten zwalniał od cła nie wszystkie wskazane tam towary - z charakteru i przeznaczenia służące do eksploatacji środka przewozowego - ale tylko te, zakup których za granicą i przywóz których na polski obszar celny był w konkretnej sytuacji niezbędny, konieczny do kontynuacji przewozu.

Choć więc niewątpliwie w myśl powołanej już zasady prawdy obiektywnej (art.122 Ordynacji podatkowej) skonkretyzowanej i rozwiniętej w art. 187 na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy to jednak powyższe nie oznacza obciążenia organów nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla sprawy, szczególnie, jeżeli strona nie sygnalizuje istnienia takich dowodów. Zebrane dowody zaś, (jeżeli są kompletne - a tak jest w niniejszej sprawie) organ uprawniony jest ocenić na zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że organ ustalając prawdę obiektywną nie jest skrępowany żadnymi przepisami, co wartości

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

10

poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie tzn. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie ustalać stan faktyczny. O ile rozumowanie przy ważeniu mocy i wiarygodności dowodów - celem ustalenia stanu faktycznego sprawy - zgodne jest z prawidłami logiki i zasadami doświadczenia to brak podstaw do zrzucenia organom przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i tym samym tak poczynione ustalenia uznać należy za niepodważone.

W okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić należy się z tym, że twierdzenia spółki, iż sporne części zostały zakupione celem kontynuacji przewozu, z uwagi na awarie mające miejsce za granicą - jako niczym niepoparte - ocenić należało jako niewiarygodne. Wbrew stanowisku strony sam fakt istnienia faktur zakupu części, niekonsekwentnie zresztą przypisywanych później do konkretnych przewozów zagranicznych, nie dowodzi spełnienia przesłanek z art. 190 § Iw pkt. 18 i 19 Kodeksu celnego. Tym bardziej, że kontrolując działalność spółki organy stwierdziły, iż niejednokrotnie wystawienie w tego typu przypadkach faktury miało miejsce dopiero po dacie wskazywanej przez stronę awarii.

Dodatkowo podnieść należy, iż w dniu orzekania w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania przez tut. WSA były też inne sprawy ze skarg spółki A na decyzje organu celnego odwoławczego przy analogicznym stanie faktycznym i prawnym i tożsamych zarzutach. Sądowi z urzędu znany jest fakt, co pełnomocnik skarżącej spółki potwierdził, że na rozpoznanie oczekują jeszcze dalsze tego typu sprawy. W ocenie Sądu nie jest wiarygodne, aby przy takiej częstotliwości awarii autokarów, przewoźnik chcąc korzystać z instytucji zwolnienia od cła, nie prowadził stosownej dokumentacji, potwierdzającej te zdarzenia. Brak stosownych dowodów w przypadku skarżącej spółki przeczy więc uznaniu oświadczeń strony za wiarygodne.

Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi podnieść należy, że zgodnie z art. 62 § 1 Kodeksu celnego zgłoszenie celne dokonywane jest 1) w formie pisemnej, 2) z zastosowaniem technik elektronicznego przetwarzania danych, 3) w formie zgłoszenie ustnego lub innej czynności, jeśli przewidują to przepisy szczególne i o ile w sposób dostateczny została wyrażona wola objęcia towarów procedurą celną. Jednocześnie na mocy delegacji ustawowej zawartej w § 2 tego przepisu pozostawiono ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych określenie w drodze rozporządzenia wypadków, w których zgłoszenie celne może być dokonane w innej formie niż pisemna. W wykonaniu tej delegacji Minister Finansów wydał w dniu 10 listopada 1999r. rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1193). Zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 3 a tego rozporządzenia "Zgłoszenie celne może być dokonane w formie zgłoszenia ustnego, jeżeli procedurą dopuszczenia do obrotu mają być objęte rzeczy, o których mowa w art. 190 § 1 pkt 1-5, 17, 18, 19, 20, 22, 23 i 25 Kodeksu celnego". Choć więc cytowane przepisy dopuszczają możliwość zgłoszenia towarów w formie ustnej, to jednak może to nastąpić tylko w

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

11

określonych prawem sytuacjach, w tym, gdy przedmiotem przywozu są m.in. rzeczy oznaczone w art. 190 § 1 pkt 18 i 19 Kodeksu celnego. Tymczasem, jak zauważono wyżej, sporny w sprawie towar nie mógł zostać zaliczony do zwolnionego od obowiązku uiszczenia cła na mocy wskazanych uregulowań. Tak więc nawet gdyby skarżąca dokonała zgłoszenia towaru w formie ustnej nastąpiłoby to z uchybieniem prawa. Zauważyć jednak należy, iż w ocenie Sądu dokonane ustalenia również - co do braku potwierdzenia w materiałach sprawy faktu zgłoszenia towaru - są prawidłowe. Skarżąca niczym nie wykazała swoich twierdzeń w tym zakresie. Stanowisko strony, że dowodem na powyższą okoliczność jest istnienie faktur uznać należy za błędne, tym bardziej, że sama skarżąca twierdziła, iż niejednokrotnie w dacie zgłoszeń nie posiadała jeszcze dowodów zakupu wprowadzanego towaru.

Jakkolwiek przepisy dotyczące zgłoszeń ustnych są bardzo liberalne, to oczywistym jest, że skorzystanie z tej procedury jest możliwe jedynie w przypadku wykazania, że zachodzą okoliczności powodujące zwolnienie od cła. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia cła jest, jak już powiedziano, wyjątkiem od ogólnie obowiązującej zasady, że wprowadzenie towaru na polski obszar celny rodzi obowiązek uiszczenia cła. Skoro zatem strona chciała skorzystać z prawa od zwolnienia od cła i uprawnienia do dokonania zgłoszenia ustnego, to winna uprawnienia te wykazać dowodami jednoznacznymi, nie budzącymi wątpliwości, czego nie uczyniła.

Wbrew zarzutom skargi organy celne orzekając w tym zakresie nie oparły swoich ustaleń jedynie na oświadczeniach funkcjonariuszy celnych. Bez znaczenia jest zatem, że oświadczenia te zostały złożone na piśmie, bez udziału skarżącej spółki, tym bardziej, że przepisy regulujące postępowanie dowodowe (Ordynacja podatkowa) nie przyjmują zasady bezpośredniości w postępowaniu dowodowym. Zatem nie było przeszkód do przyjęcia w poczet dowodów zarówno pisemnych oświadczeń funkcjonariuszy celnych jak i pisemnych oświadczeń kierowców skarżącej i poddania ich ocenie, w świetle całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie. Oceny tej dokonano bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W świetle powyższego zgodzić należy się z organem celnym, że strona wprowadziła towar nielegalnie w rozumieniu art. 9 Kodeksu celnego, a zatem znajdował zastosowanie przepis art. 210 § 1, 2 i 3 pkt 1 tej ustawy. W konsekwencji, w okolicznościach sprawy, uzasadnione było też przyjęcie daty powstania długu celnego w oparciu o przepis art. 222 § 2 Kodeksu celnego i orzeczenie o odsetkach na podstawie art. 242 § 3 powołanej ustawy.

Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd zauważa, iż wbrew zarzutom skargi organy celne dokonały prawidłowych ustaleń, nie uchybiając przy tym przepisom proceduralnym, co do gromadzenia dowodów i ich oceny, a zastosowały prawo materialne stosownie do stanu faktycznego sprawy.

Skoro zatem wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji pozbawiony był podstaw - skarga podlegała oddaleniu.

sygn. akt 3 I SA/Wr 1771/02

12

Z tych wszystkich względów działając na podstawie art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku