Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3082/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatu Zamojskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1087/19 w sprawie ze skargi Powiatu Zamojskiego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1087/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Powiatu Zamojskiego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

J. Z. wnioskiem z dnia 10 maja 2001 r. wystąpił do Wojewody Lubelskiego o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona w Z. o pow. [...]ha (zabudowana domem mieszkalnym), oznaczona obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], numerem działki [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, stanowiąca część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]" - nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Uzasadniając wniosek podniesiono m.in., że nieruchomość ta nigdy nie służyła produkcji rolnej i w żaden sposób nie była powiązana z [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] Wojewoda Lubelski orzekł, że objęta wnioskiem nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody Lubelskiego w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Wniosek J. Z. podtrzymali jego następcy prawni: M. P., E. D., A. R., G. B. i M. Z. w piśmie z dnia 23 lutego 2011 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Wojewoda Lubelski orzekł, że zabudowana nieruchomość oznaczona obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], numerem działki [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiąca część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]" - podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaakcentowano, że nieruchomość [...] była powiązana z majątkiem ziemskim "[...]" w zakresie terytorialnym, decyzyjno-organizacyjnym oraz finansowym, a tym samym brak podstaw prawnych do wyłączenia jej spod działania przepisów. Jak ustalono, biura [...] znajdowały się w oddzielnych zabudowaniach przy ul. [...] w Z. co jednak zdaniem organu I instancji nie oznacza braku powiązań spornej nieruchomości z gospodarstwem rolnym majątku "[...]" w zakresie zarządzania. Wnioskodawcy nie udowodnili swoich twierdzeń, że objęta wnioskiem część majątku ziemskiego "[...]" była wyodrębniona prawnie i odrębnie opodatkowana. "[...]" znajdował się w obrębie przejmowanego majątku i pozostawał z nim w związku funkcjonalnym. Bez zabezpieczenia finansowego ze strony majątku ziemskiego "[...]" i innych majątków ziemskich [...] zabudowana nieruchomość "[...]", jak stwierdził organ I instancji, nie mogłaby funkcjonować.

W odwołaniu od ww. decyzji zarzucono naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e oraz art. 15 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., a także art. 107 § 1 i 3, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 i art. 7 k.p.a., jak również art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz: w pkt 1 orzekł, że projektowane działki nr [...] (o pow. [...]ha) i [...] (o pow. [...]ha) wydzielone na wstępnym podziale działki nr [...] w ark [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]" nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej; w pkt 2 orzekł, że projektowane działki nr [...] i [...] o łącznej pow. [...]ha, wydzielone na wstępnym podziale działki nr [...] w ark. [...] o pow. [...]ha podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 405/15 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. w pkt 2; oddalił natomiast skargę Powiatu Zamojskiego w części dot. pkt 1.

Od powyższego wyroku zostały wniesione skargi kasacyjne przez: Powiat Zamojski oraz M. Z., M. P., E. D., G. B. oraz A. R.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 37/16 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. w całości i orzekł, że w pkt 1), że projektowana działka nr [...] o pow. [...]ha, wydzielona na wstępnym podziale działki nr [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]" - nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; w pkt 2) że projektowana działka nr [...] o pow. [...]ha, wydzielona na wstępnym podziale działki nr [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]" - podpadała pod działanie przepisów ww. dekretu PKWN.

W uzasadnieniu wskazano, że z zebranego materiału nie wynika, ażeby pomiędzy całością przedmiotowej zabudowanej nieruchomości oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], numerem działki [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, stanowiącą część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]", określaną jako "[...]", a pozostałą nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym zachodziła zależność funkcjonalna.

Podkreślono, że badając "związek funkcjonalny" organ I instancji dokonał ustaleń w zakresie kryterium terytorialnego, kryterium decyzyjno-organizacyjnego oraz kryterium finansowego zwracając uwagę, że całość spornej nieruchomości "[...]" była powiązana z majątkiem ziemskim "[...]". Nie może mieć jednak decydującego znaczenia dla wyniku sprawy brak wyodrębnienia prawnego tej nieruchomości. Decydującego znaczenia nie mogą mieć także źródła dochodów jej właściciela, ani też fakt zamieszkiwania w willi "[...]" właściciela nieruchomości ziemskiej i korzystanie przez niego z parku. Należy mieć bowiem na uwadze, że z reguły polskie pałace (dwory, rezydencje) nie były związane z produkcją rolną, lecz stanowiły integralną część z otaczającymi je parkami, pełniąc typową funkcję mieszkalną. W rozpoznawanej sprawie, sam dworek miał właśnie charakter rezydencjalny. Wskazano także, że zebrany materiał dowodowy w omawianej sprawie nie wskazuje, aby "rządca" powołany do bieżącego zarządzania majątkiem zamieszkiwał we dworze. W obrębie przedmiotowej willi nie przebywali pracownicy rolni, nie było więc powiązania z siłą roboczą (pozostałym majątkiem).

Ponownie rozpatrując sprawę wzięto przede wszystkim pod uwagę znajdujący się w aktach sprawy plan [...] z 1935 r., albowiem dokument ten sporządzono najbliżej daty przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa. Z planu tego wynika, że zespół dworsko-parkowy obejmował kształt prostokąta.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił dowód z opinii biegłego M. S. w przedmiocie wstępnego podziału zabudowanej nieruchomości określanej jako "[...]", oznaczonej jako działka nr [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Biegły sporządził wstępny projekt podziału nieruchomości stanowiącej część byłej nieruchomości ziemskiej [...] na działki nr [...] i [...]. Koncepcję podziału opracowano na podstawie planu gruntów [...] z 1935 r.

Minister podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza brak związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym w części działki [...], wydzielonej na wstępnym podziale tej działki w postaci projektowanej działki numer [...] o pow. [...]ha z pozostałym majątkiem o charakterze rolnym. Poza tym organ wskazał, że z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie Delegatura w Zamościu z dnia 28 czerwca 2011 r. wynika, że sporny budynek nie posiada "białych kart" i nie figuruje w rejestrze zabytków. Został jednakże wskazany do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków (zespołów zabytkowych) pismem z dnia 1 grudnia 2010 r.

Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że sporna nieruchomość wydzielona na wstępnym podziale działki nr [...] w postaci projektowanej działki nr [...] o pow. [...]ha, pełniła jedynie funkcje mieszkalne, co skutkowało stwierdzeniem, że nie miała ona charakteru nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym. Pozostałą część działki nr [...], Minister zakwalifikował, jako podpadającą pod działanie dekretu PKWN, podzielając stanowisko Wojewody zajęte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podniósł, że jak wynika ze szkicu założenia dworsko-parkowego na [...] (wykonanego w 1978 r. przez M. K.), co potwierdzają również m.in. wyjaśnienia stron – M. P. i E. D. oraz zeznania powołanych w sprawie świadków – H. M. i M. G. - tereny te obejmują dawne tereny rolne.

Organ odwoławczy podkreślił, że pomiędzy częścią przedmiotowej zabudowanej nieruchomości oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], numerem działki [...], stanowiącą część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]", a pozostałą częścią tegoż majątku nigdy nie istniał związek funkcjonalny uzasadniający twierdzenie, iż mogła ona być wykorzystana na cele reformy rolnej, do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron postępowania oraz geodety uprawnionego M. S. złożonego w toku postępowania przez Powiat Zamojski Minister wskazał, że w jego ocenie nie zaistniała żadna z przesłanek, która uzasadniałaby przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł Powiat Zamojski, zarzucając naruszenie:

1) art. 28 i art. 61 § 4 k.p.a.;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a.;

3) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 2 k.p.a.;

4) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę w pierwszej kolejności wskazał, że był obowiązany do uwzględnienia faktu, że kontrolowana decyzja została wydana w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 37/16.

Mając na uwadze okoliczności podniesione w uzasadnieniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazano, że Sąd ten podzielił pogląd Ministra o braku związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko – parkowym w R. a rolniczą częścią majątku [...]. W szczególności bowiem wskazano, że rozdzielność tej części nieruchomości od pozostałej części majątku o charakterze rolnym potwierdziły, w ocenie NSA, zebrane w sprawie dowody, szczegółowo powołane przez organ odwoławczy i zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy – w tym zeznania świadków oraz wyjaśnienia stron. Dowody te potwierdzają, że przedmiotowy zespół dworsko-parkowy pełnił wyłącznie funkcję mieszkalną (rezydencjalną).

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił powyższe stanowisko i przyjął brak związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym w części działki [...], wydzielonej na wstępnym podziale tej działki w postaci projektowanej działki numer [...] o pow. [...]ha z pozostałym majątkiem o charakterze rolnym. Takie ustalenia doprowadziły do przyjęcia zarzutów skargi dążące do odmiennych ustaleń za niezasadne.

Odnosząc się do pozostałej części uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że Sąd ten uznał za zasadne ponowne przeprowadzenie postępowanie w sprawie wyznaczenia granic zespołu dworsko-parkowego niepodpadającego pod działanie dekretu z uwagi na wadliwość podjęcia czynności w tym zakresie w poprzednim postępowaniu.

Poddając analizie powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania, to w ocenie Sądu, organ ponownie rozpoznając sprawę wywiązał się z tego obowiązku i postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. dopuścił dowód z opinii biegłego w przedmiocie wstępnego podziału zabudowanej nieruchomości, powołał na biegłego uprawnionego geodetę i dokonał podziału działki.

Mając na uwadze zarzuty skargi, jak i odwołania zasadnie zauważono, że nie można uznać, że z akt sprawy i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na jakiej podstawie biegły przyjął podział działki nr [...]. Organ bowiem wprost wskazał, że koncepcja podziału nieruchomości została oparta na podstawie znajdującego się w aktach Planu gruntów [...] z 1935 r. Informacja taka została także zamieszczona na planie podziałowym działki.

Poza tym Minister dopuścił dowód z opinii biegłego, który koncepcję podziału działki nr [...] opracował na podstawie planu gruntów [...] z 1935 r., ponieważ dokument ten został sporządzony najbliżej daty przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Okoliczność ta także wskazuje, że Minister uwzględnił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzez rozważenie argumentów podnoszonych – co do kwestii wadliwości poprzedniej opinii geodety – podnoszone przez następców prawnych J. Z.

Zdaniem Sądu nie można także uznać za zasadny zarzut nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Wniosek ten po pierwsze, nie jest wiążący dla organu, po drugie w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 89 § 2 k.p.a. które wskazują kiedy jest obligatoryjne przeprowadzenie rozprawy. W ocenie Sądu zebrane w sprawie dowody były wystarczające do wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Ponadto wskazano, że Powiat Zamojski w sposób nieprzekonywujący, niepoparty żadnymi dowodami kwestionował ustalenia organu. Powiat w toku postępowania oprócz ogólnych stwierdzeń w zakresie potrzeby wyjaśnienia, nie sformułował konkretnych zarzutów, dlaczego przyjęty podział jest nieprawidłowy, jak i nie przedstawił żadnego kontrdowodu, np. opinii biegłego, z której można by powziąć wątpliwość o prawidłowości już sporządzonego podziału. Zatem, zdaniem Sądu, Powiat nie podważył dotychczasowych ustaleń organu co do podziału działki.

Poza tym odnosząc do zarzutu skargi, w którym strona podnosi, że w sprawie nie brał udziału Skarb Państwa jako były właściciel, Sąd wyjaśnił, że Skarbowi Państwa nie przysługuje żaden tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, wobec tego nie można uznać go za stronę niniejszego postępowania. Możliwość bycia stroną przysługuje osobom, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Wskazano, że w tym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone w tej kwestii w odpowiedziach na skargę sporządzonych przez Ministra, jak i pełnomocnika uczestników postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Powiat Zamojski, zarzucając:

I) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie pomimo naruszenia przez organ wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało pominięciem Skarbu Państwa jako strony niniejszego postępowania;

2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. polegające na tym, iż Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie pomimo naruszenia przez organ wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego M. S. w sytuacji, gdy wstępny projekt podziału nieruchomości (nr działki [...]) nie zawiera uzasadnienia;

3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie w sytuacji, gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi bezpodstawnie nie uwzględnił wniosku Powiatu Zamojskiego o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron postępowania oraz geodety M. S. pomimo faktu, że wstępny projekt podziału nieruchomości (nr działki [...]) nie zawiera uzasadnienia;

4) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez błędne przyjęcie, że projektowana działka nr [...] o pow. [...]ha, wydzielona na wstępnym podziale działki nr [...] w ark. [...] o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej część byłej nieruchomości ziemskiej "[...]" (oznaczona na kopii aktualnej mapy zasadniczej, stanowiącej załącznik do decyzji) - nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN w sytuacji, gdy usytuowanie budynku mieszkalnego w centrum majątku o charakterze rolniczym i rolniczy charakter otaczających go gruntów wskazuje, że nieruchomość ta była nie tylko powiązana z pozostałymi gruntami wchodzącymi w skład majątku przez osobę jego właściciela i stanowiła nie tylko miejsce jego zamieszkania ale była również związana z pozostałymi gruntami majątku w sensie przedmiotowym, tj. stanowiła ośrodek zarządzania spornym majątkiem rolnym - zagospodarowaniem ogrodów, uprawami na gruntach rolnych, organizacją pracy przez samego właściciela lub osobę przez niego upoważnioną.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o:

1) uchylnie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w całości i w tym zakresie rozpoznanie skargi względnie

2) uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. Z., M. P., E. D., G. B. i A. R. wnieśli o jej oddalenie, a w piśmie z dnia 3 czerwca 2020 r. wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W piśmie z dnia 12 czerwca 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi również wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

M. Z., M. P., E. D., G. B. i A. R. w piśmie z dnia 2 listopada 2020 r. podtrzymali stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, przypomnieć należy, że sprawa ta była już przedmiotem wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 37/16, którym uchylony został wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 405/15 oraz zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. Po tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r. została wydana obecnie zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r., którą ponownie rozpoznano odwołanie od decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz zaskarżony obecnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2019 r. Tym samym będący przedmiotem skargi kasacyjnej wyrok wydany został w warunkach związania wynikającego z art. 190 p.p.s.a., a będąca przedmiotem skargi decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r. wydana została w warunkach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a. W takich okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę przede wszystkim bada, czy organ nie naruszył związania oceną prawną oraz czy wykonał wskazania co do dalszego postępowania.

Natomiast skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotyczących naruszenia art. 153 p.p.s.a. i 190 p.p.s.a. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty praktycznie tożsame z zarzutami jakie zostały sformułowane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, do których odniósł się Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej opartych o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc naruszenie przepisów postępowania, a sformułowanych w pkt 1 do pkt 3 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są niezasadne. W pkt 1 zarzucono naruszenie art. 3 § 1 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. polegające na pominięciu Skarbu Państwa jako strony niniejszego postępowania. Zarzut ten jest niezasadny. Skarżący po raz pierwszy podniósł ten zarzut w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że Skarbowi Państwa jako byłemu właścicielowi nie przysługuje żaden tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, wobec tego nie można go uznać za stronę postępowania. O niezasadności zarzutu świadczy sam sposób jego sformułowania, mianowicie z samego art. 28 k.p.a. który zawiera pojęcie strony nie można wywodzić legitymacji strony w konkretnej, indywidualnej sprawie administracyjnej, interes prawny musi bowiem wynikać z konkretnych przepisów materialnoprawnych właściwych dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Dlatego też wskazanie art. 28 k.p.a. bez powiązania tego przepisu z konkretnym przepisem materialno prawnym, z którego wynika interes prawny podmiotu ubiegającego się o status strony powoduje, że zrzut ten w sposób oczywisty jest nieuzasadniony.

W pkt 2 zarzucono naruszenie art. 3 § 1 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. polegające na oparciu rozstrzygnięcia na opinii biegłego M. S. w sytuacji, gdy wstępny projekt podziału nieruchomości (działki [...]) nie zawiera uzasadnienia, co budzi poważne wątpliwości w szczególności, że organ pominął wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na działki [...] i [...] został opracowany na podstawie znajdującego się w aktach "Planu [...] z 1935 r.", a informacja ta została zamieszczona na planie podziału. Nadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wstępny projekt podziału nieruchomości oparty został o powołany dokument z 1935 r. między innymi dlatego, że dokument ten sporządzono najbliżej daty przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniesiono się również do innych dowodów zebranych w sprawie, które potwierdzały zasadność przyjętego podziału działki [...] na działkę [...], która nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i działkę nr [...], która podpadała pod działanie dekretu.

Niezasadny jest również zarzut sformułowany w pkt 3 dotyczący naruszenia art. 3 § 1 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 2 k.p.a. a polegający na nieuwzględnieniu przez Ministra wniosku Powiatu Zamojskiego o przeprowadzenie rozprawy z udziałem stron postępowania oraz geodety M. S. W tym kontekście błędne jest wskazywanie na naruszenie art. 78 § 1 k.p.a., a to dlatego, że rozprawa nie jest rodzajem dowodu, a formą prowadzenia postępowania wyjaśniającego, dlatego też wniosku o przeprowadzenie rozprawy nie można traktować jako wniosku dowodowego. Natomiast zgodnie z powołanym przepisem art. 89 § 2 k.p.a. organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Z powyższego przepisu nie wynika obowiązek uwzględnienia wniosku co do przeprowadzenia rozprawy. W przypadku art. 89 § 2 k.p.a. powinność przeprowadzenia rozprawy zachodzi wówczas gdy spełnione są przesłanki o których mowa w tym przepisie. Ocena zaś konieczności przeprowadzenia rozprawy, należy do samego organu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki o których mowa w powołanym przepisie, o czym organ dwukrotnie pismami z dnia 6 listopada 2018 r. i z dnia 27 listopada 2018 r. informował Powiat Zamojski.

W pkt 4 skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez błędne przyjęcie, że projektowana działka nr [...] wydzielona na wstępnym podziale z działki nr [...] nie podpadała pod działanie dekretu, podczas gdy zdaniem skarżącego kasacyjnie cała działka nr [...] stanowiła nieruchomość ziemską w rozumieniu dekretu i podpadała pod dekret. Odnosząc się do tego zarzutu, który Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jako niezasadny, należy przede wszystkim odwołać się (do przywołanego wcześniej) wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 37/16, w którym Sąd podzielił pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o braku związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym w R. a rolniczą częścią majątku [...]. Dalej w uzasadnieniu wyroku w sprawie I OSK 37/16 wskazano, że rozdzielność tej części nieruchomości od pozostałej części majątku o charakterze rolnym, potwierdziły, zebrane w sprawie dowody, szczegółowo powołane przez organ odwoławczy i zgromadzone w aktach sprawy – w tym zeznania świadków i wyjaśnienia stron. Dowody te potwierdzają, że przedmiotowy zespół dworsko-parkowy pełnił wyłącznie funkcję mieszkalną (rezydencjalną). Natomiast wadliwość dotyczyła wyznaczenia granic zespołu dworsko-pałacowego, niepodpadającego pod działanie dekretu, stąd też koniecznym stało się uchylenie całej decyzji. Stąd też przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zobowiązany był dokonać oceny, jaka część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] nie podpada pod działanie przepisów dekretu. Mając na uwadze powyższe stanowisko prawne zawarte w wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 37/16 oraz treść art. 190 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a., podnoszenie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, gdyż zdaniem skarżącego kasacyjnie nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] podpadała pod działanie dekretu powoduje, że zarzut ten w sposób oczywisty jest niezasadny.

Mając na uwadze, że sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).