Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 920/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 11 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 135, art. 145 par 1 pkt 1 lit. a, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 roku sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania D. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od dnia 15 maja 2014r..

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], odmówił przyznania D. G. prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014r.. W uzasadnieniu organ powołując art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.") w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r., który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazał, że P. G. (osoba wymagająca opieki) pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek – D. G. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem zasiłek dla opiekuna nie przysługuje.

Kwestionując powyższą decyzję D. G. wniosła odwołanie wskazując, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem – P. G., w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2012r. do dnia 30 czerwca 2013r. zostało jej przyznane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2013r. sygn. akt: II SA/Łd 1239/12. W wyroku tym sąd wskazał, że odwołująca spełnia warunki do przyznania świadczenia na podstawie art. 17 u.ś.r., co świadczy, że świadczenie zostało odebrane niesłusznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazując następnie treść regulacji ustawowych podkreślił, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567, dalej jako: "ustawa") ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 ze zm., dalej jako: "ustawa nowelizująca"). Przy czym, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. (art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Jak napisał organ, warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014r. jest spełnienie łącznie przesłanek. Po pierwsze, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego utracono z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw i po drugie, wnioskodawca spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.. Po trzecie, wnioskodawca musi złożyć wniosek nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy i po czwarte, za okres od dnia 15 maja 2014r. nie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej organ zwrócił uwagę, iż mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt: K 27/13, art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej został wprowadzony okres przejściowy uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymywania tego świadczenia na podstawie art. 17 u.ś.r., przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do dnia 30 czerwca 2013r.. Po upływie tego okresu decyzje przyznające prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wygasły z mocy prawa. W przywołanym wyroku Trybunał zwrócił uwagę, iż przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją tj. przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013r., wymaga bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] ustalała odwołującej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem, w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2012r. do dnia 30 czerwca 2013r.. Świadczenie było przyznane na czas określony. Wobec tego – jak stwierdziło Kolegium – D. G. nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku dla opiekuna bowiem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasło na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z dniem 1 lipca 2013r., co jest warunkiem koniecznym do uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna. Zasiłek dla opiekuna może zostać bowiem przyznany wyłącznie osobom, których decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z upływem dnia 30 czerwca 2013r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej.

Reasumując Kolegium wskazało, iż nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, że wnioskowane świadczenie nie przysługuje z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, co jednakże – wobec niespełnienia przesłanki wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2014r. – nie może stanowić o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję D. G. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie przez organ administracyjny nieprawidłowej wykładni przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 roku. Autorka skargi wskazała także na naruszenie konstytucyjnych zasad i nakazów, a w szczególności zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), zasady ochrony i opieki państwa nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP), nakazu przyznawania obywatelom prawa do zabezpieczenia społecznego w związku z pozostawaniem bez pracy, nie z własnej woli w sytuacji nie posiadania innych środków utrzymania (art. 67 ust.2 Konstytucji RP), udzielania ustawowej pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji (art. 69 Konstytucji RP), nakazu uwzględniania przez państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej dobra rodziny (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), zasady subsydiarności wyrażonej w Preambule Konstytucji. D. G. zwróciła także uwagę na naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).

W uzasadnieniu skargi jej autorka opisała dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, iż Prezydent Miasta Ł. wydając decyzję z dnia [...] o przyznaniu świadczenia nieprawidłowo przyznał owe świadczenie tylko do dnia 30 czerwca 2014r., podczas gdy powinien do dnia ważności orzeczenia o niepełnosprawności męża skarżącej, czyli do dnia [...] na mocy art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r.. W takiej sytuacji skutkowałoby to wygaśnięciem decyzji na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z dniem 30 czerwca 2013r.. Organy orzekając w sprawie – jak podkreśliła skarżąca – nie uwzględniły celu ustawy i poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013r..

Konkludując D. G. wskazała, iż jej mąż jest, od dnia 4 października 2011r., osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagającą stałej opieki przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych, umożliwiających zwykłą egzystencję (higiena osobista, czynności fizjologiczne, ubieranie, przygotowanie posiłków itp.). Z powodu niedowładu kończyn dolnych porusza się jedynie na wózku inwalidzkim. Stany jego złego samopoczucia wymagają częstych zmian pozycji z siedzącej na leżącą, przy której również wymaga pomocy. Rodzina skarżącej utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej męża. Od czasu choroby męża znacznie pogorszyła się sytuacja finansowa rodziny. Obecnie autorka skargi nie posiada prawa do emerytury, renty czy jakiegokolwiek zasiłku, a opiekę sprawuje w związku z długoletnimi więzami rodzinnymi, poczuciem obowiązku wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra całej rodziny. Z tych powodów skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. odmawiającym przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna. W trudnej sytuacji rodziny zarówno materialnej, jak i faktycznej, wsparcie w postaci przyznania wnioskowanego zasiłku dla opiekuna byłoby faktycznym wyrazem realizacji zasady pomocniczości i choć w części ulżyłoby kłopotom rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności kontestowanych decyzji organów administracji skład orzekający ocenił, iż naruszają one prawo w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie.

Tytułem wstępu przypomnieć wypada, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej już wcześniej ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie do art. 1 tej ustawy, określa ona warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 lipca 2013r. (art. 2 ust. 1 ustawy).

W sprawie podkreślić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna argumentując, iż decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła – na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. – z dniem 1 lipca 2013r., bowiem organ przyznał skarżącej rzeczone świadczenie na czas określony do dnia 30 czerwca 2013r.. Z tego powodu – w ocenie organu odwoławczego – w sprawie nie można mówić o decyzji, która wygasła na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. z dniem 1 lipca 2013r.. Taki pogląd – jako nieuzasadniony – nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu zwrócić wypada uwagę, iż powołana ustawa z dnia 4 kwietnia 2014r. została uchwalona w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r., w sprawie o sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134). W rzeczonym wyroku Trybunał stwierdził, iż art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP podkreślając, iż interesy osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną miały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej nie zostały zabezpieczone przez ustawodawcę w należyty sposób. W ocenie Trybunału naruszono tym samym bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013r. stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych (art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r.). Stosownie do treści art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, tj. z dniem 30 czerwca 2013r.. Powołane unormowanie skutkowało wygaszeniem decyzji, którymi przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., tj. przed dniem 1 stycznia 2013r..

Jednocześnie w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych. Tym samym art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. nie stanowił sam w sobie podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie stwierdzał, iż osoby które nabyły prawo do świadczenia na podstawie przepisów sprzed nowelizacji zachowywały to prawo do dnia 30 czerwca 2013r..

W tej sytuacji podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012r., bowiem, by osoba uprawniona mogła zachować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., musiała to prawo nabyć na podstawie przepisów dotychczasowych. Powyższą tezę potwierdza brzmienie art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, ustalając to prawo za wspomniany okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazany przepis obligował organy, w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 stycznia 2013r., do rozpoznania go według kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia, określonych w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012r..

Z tego powodu sąd uznał, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji sprzed 1 stycznia 2013r. (także wydane, po tej dacie, w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r.) wydane zostały na podstawie przepisów dotychczasowych, w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r..

Z kolei użyte w art. 11 ust. 3 tej ustawy sformułowanie "wygasają z mocy prawa" oznacza, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2013r., traciły swój byt prawny z dniem 30 czerwca 2013r. Do tych decyzji zaliczają się także decyzje, którymi przyznawano świadczenie do tej daty granicznej, wydane po 1 stycznia 2013r., jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012r..

W konsekwencji wymienionych przepisów nowelizacyjnych (następnie uchylonych wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego) organy wydawały decyzje, przyznające świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013r., bowiem owe przepisy uniemożliwiały przyznanie świadczenia na okres przekraczający wskazaną datę graniczną. Decyzje te wygasały z mocy prawa, a wygaszenie ich następowało – wbrew twierdzeniu organu odwoławczego – na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r.. Owa regulacja, odwołując się do terminu ustalonego w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., wygaszała bowiem z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2013r., wszystkie decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne wydane na podstawie przepisów dotychczasowych.

W tej sytuacji należy przyjąć, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Wskazane przepisy ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. (w tym art. 11 ust. 3) nie przewidywały natomiast możliwości wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów sprzed nowelizacji (zob. np. wyroki WSA: w Kielcach z dnia 12 grudnia 2013r., w sprawie sygn. akt: II SA/Ke 999/13, w Opolu z dnia 22 maja 2014r., w sprawie sygn. akt: 99/14, w Łodzi z dnia 18 listopada 2014r., w sprawie sygn. akt: II SA/Łd 921/14 i II SA/Łd 925/14 oraz z dnia 30 października 2014r., w sprawie sygn. akt: II SA/Łd 852/14; https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W rozpoznawanej sprawie, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, od dnia [...] do [...]. Decyzja ta została wydana w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt: II SA/Łd 1239/12, uchylającego decyzje odmawiające skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyroku tym sąd zawarł ocenę, iż okoliczność, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. D. G. z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia wystąpiła w dniu 11 września 2012r. załączając dokument potwierdzający trwałą i całkowitą niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji męża. Prezydent Miasta Ł., przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek ustalił je jednak do dnia 30 czerwca 2013r., powołując się na regulację z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r..

Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. stanowił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. A w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 3 u.ś.r.). Jednakże, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 u.ś.r.). Znaczny stopień niepełnosprawności w rozumieniu ustawy oznacza natomiast również całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 3 pkt 21 u.ś.r.).

Mąż skarżącej legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013r., powołując się na regulację szczególną, jaką stanowił art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r..

Wobec tego, iż D. G. spełniała warunki do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z przepisów dotychczasowych, przyznano jej prawo do tego świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2012r., ustalając termin końcowy tego prawa – stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. – na dzień 30 czerwca 2013r.. Należy więc przyjąć, że po upływie tego terminu, decyzja ta wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r..

Tym samym, uznać trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albowiem jeśli skarżąca posiadała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznane jej na mocy przepisów, obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012r., a decyzja przyznająca owe świadczenie wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r. w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., zatem ma prawo ubiegać się o zasiłek dla opiekunów.

Inne rozumienie powyższych unormowań prowadziłoby do naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym, zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu ich egzystencji (art. 69 Konstytucji RP). Pozbawiałoby pomocy wszystkich tych, którzy zrezygnowali z pracy zarobkowej w celu zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, bowiem w związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013r. nowych przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia zostało im przyznane tylko do dnia 30 czerwca 2013r., na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy y dnia 7 grudnia 2012r., którego konstytucyjność została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r.. Trzeba więc uznać, iż w sposób niezgodny z Konstytucją utracili prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013r. i wobec tego powinni być objęci pomocą w ramach regulacji, która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów.

Reasumując sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 P.p.s.a.. Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji uznając to za niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Motywy rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Ł. pozostawały w rażącej sprzeczności z poglądami prawnymi, wyrażonymi w prawomocnym wyroku tutejszego sądu z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt: II SA/Łd 1239/12, wydanym w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, przysługującego skarżącej, co pociągało za sobą konieczność uchylenia również decyzji tegoż organu.

O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej przez pełnomocnika z urzędu, sąd postanowił, jak w punkcie drugim wyroku na mocy art. 250 P.p.s.a. przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 19 ust. 1, § 20 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461).

LP