Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1218/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2007r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie transportu drogowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. działając na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 93 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1, ust. 1a, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 ) oraz pkt 1.1.1 oraz 1.4.1 załącznika tej ustawy, § 1 do 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ), art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 180 poz. 1497 ), a także w oparciu o wynik kontroli drogowej zawarty w protokole oznaczonym numerem [...] z dnia [...] r. nałożono na A. W. karę pieniężną w kwocie [...] złotych.

Jak wynikało z uzasadnienia wskazanej decyzji ukarany A. W. prowadzący przedsiębiorstwo [...] w W. nie posiadając licencji na wykonywanie transportu drogowego, w dniu [...] r. wykonał transport zespołem pojazdów samochodowych należącym do jego przedsiębiorstwa, przy czym kierującym tym zespołem pojazdów była osoba nie pozostająca z przedsiębiorcą w stosunku pracy. Nadto, w chwili kontroli drogowej wykonanej w miejscowości C. przez funkcjonariuszy Referatu Grup Mobilinych działających z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K. kontrolowany kierowca nie okazał dowodu uiszczenia opłaty drogowej.

Zawiadomiony o wszczęciu postępowania przedsiębiorca oświadczył, iż firma jego nie posiadała licencji, a jedynie zezwolenie na transport krajowy na potrzeby własne. W dniu kontroli, ze względu na losowy wypadek nie mógł on osobiście przewieźć oczekiwanego przez kontrahenta firmy towaru i poprosił o przysługę kolegę posiadającego odpowiednie uprawnienia. Kierowca ten niestety nie wiedział, iż w schowku pojazdu znajduje się karta dobowa opłaty drogowej.

Dokonując analizy ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa organ uznał, iż w przypadku prowadzenia pojazdu przez osobę niebędącą pracownikiem przedsiębiorcy wykonywanie przewozu nie mogło zostać uznane za spełniające przesłanki przewozu na potrzeby własne.

W konsekwencji brak licencji uprawniającej do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, a której wymóg wynika z treści art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, pociąga za sobą zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym konieczność wymierzenia kary grzywny wymienionej w pkt 1.1.1 załącznika.

Odnosząc się do oświadczeń złożonych przez A. W., w których przedstawił, iż w chwili kontroli drogowej posiadał kartę dobową opłaty drogowej lecz kierowca prowadzący pojazd nie przedstawił jej do kontroli, organ stwierdził, iż dobowa karta opłaty drogowej powinna znajdować się bezwzględnie w pojeździe w chwili jego kontrolowania, a jej nie okazanie osobom przeprowadzającym kontrole, bez względu na to, czy była ona wykupiona, powoduje konieczność wymierzenia kary w wysokości [...] zł.

Nie godząc się ze stanowiskiem organu A. W. złożył odwołanie, w którym zakwestionował uprawnienia funkcjonariuszy Referatu Grup Mobilnych do czynności z zakresu kontroli dokumentów poza przejściem granicznym i sferą nadgraniczną uznając, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia względnie o umorzenie postępowania administracyjnego.

Zdaniem odwołującego podstawa prawna dająca takie możliwości funkcjonariuszom organów celnych, a to rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów ( Dz. U. Nr 120 poz. 1025 ) utraciło moc z dniem 24 września 2004 r.

W dniu przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzającej w posiadanym przez jego przedsiębiorstwo pojeździe brak licencji i karty opłaty drogowej nie obowiązywały natomiast, według odwołującego, przepisy pozwalające na taką kontrolę funkcjonariuszom Referatu Grup Mobilnych. Wydane bowiem w oparciu o delegację zawartą w art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 109 poz. 908 ) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 14 poz. 144 z 2003 r. ) w sprawie kontroli ruchu drogowym w § 12 ust. 1 zezwala funkcjonariuszom organów celnych na kontrolę ruchu drogowego wyłącznie w stosunku do pojazdów przekraczających granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych pojazdów w strefie nadgranicznej. Odnosząc się do pojęcia "sfera nadgraniczna" odwołujący wskazał na załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2005 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ( Dz. U. Nr 188 poz. 1580 ), w którym miejscowość C., gdzie dokonano kontroli jego samochodu, nie figuruje.

Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 68 poz. 622 ) oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, pkt 3, pkt 17, art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 3, art. 88, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 93 ust. 1, ust. 1a, ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 204 poz. 2088) oraz pkt 1.1.1. i pkt 1.4.1. załącznika do wskazanej ustawy, a nadto § 1 - § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazdy po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150 poz. 1684 ), art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 180 poz. 1497 ) – uchylił zaskarżoną przez A. W. decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i w miejsce wskazanego w niej art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw wskazał art. 6 i art. 8 tego aktu prawnego.

W pozostałej natomiast części decyzja została utrzymana w mocy.

Uzasadniając dokonaną zmianę w przywołanej przez organ I instancji podstawie prawnej decyzji Dyrektor Izby Celnej w K. wskazał, iż w sposób nieprawidłowy powołano się w niej na przepis przejściowy, mimo, iż w chwili orzekania, a także w dniu kontroli pojazdu miała już zastosowanie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Odnosząc się natomiast do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy dokonał tożsamych, co w zaskarżonej decyzji ustaleń. Wskazał bowiem, iż w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli drogowej ujawniono, iż zespół pojazdów należący do przedsiębiorstwa odwołującego kierowany był przez kierowcę nie pozostającego w stosunku pracy z odwołującym. Kierowca ten nie wylegitymował się kartą opłaty drogowej, ani licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego. Odwołujący posiadał natomiast wyłącznie zezwolenie na transport krajowy na potrzeby własne.

Organ odwoławczy zauważył, iż łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów należących do odwołującego przekraczała 3,5 tony, a więc miały zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 tej ustawy, nie stosuje się jej do przewozu drogowego wykonywanego samochodami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 ton.

Przechodząc do analizy przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a to do analizy pojęcia przewozu niezarobkowego lub przewozu na potrzeby własne, który nie wymaga posiadania licencji na krajowy transport drogowy organ odwoławczy podniósł, iż jednym z warunków koniecznych do uznania transportu drogowego za przewóz na potrzeby własne jest, by pojazdy samochodowe używane do przewozu były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Dokonując wykładni wskazanej normy prawnej Dyrektor Izby Celnej przywołał stanowisko judykatury i doktryny i w oparciu o uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn.

I KZP34/05 publ. OSNKW 2006/1/2 oraz komentarz do kodeksu pracy T. Zielińskiego i L. Florka wywiódł, iż dla potrzeb przewozów własnych kierowca prowadzący pojazd przedsiębiorcy musi pozostawać z tym przedsiębiorcą w stosunku pracy. Nie spełniała takich warunków osoba kierowcy prowadzącego zespół pojazdów należących do A. W. w dniu [...] r., a w konsekwencji na przejazd ten wymagana była licencja, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy podniósł w dalszej kolejności, iż stosownie do § 5 ust. 6 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazdy po drogach krajowych dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty jest prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty drogowej. Odnosząc się do okazanej po fakcie kontroli karcie opłaty dobowej Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż mimo jej prawidłowego wypełnienia nie może ona stanowić dowodu dokonania wymaganej opłaty drogowej, gdyż zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca podczas wykonywanego transportu jest obowiązany mieć ją przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego do kontroli drogowej organu. Takiej opłaty kierujący zespołem pojazdów odwołującego nie okazał.

Przechodząc do analizy zarzutu postawionego przez odwołującego co do braku podstawy prawnej wykonywania kontroli drogowej przez funkcjonariuszy organów celnych poza strefą nadgraniczną lub w momencie przekraczania granicy, organ odwoławczy powołał się na art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 czerwca 2005 r., nadanym nowelizacją przeprowadzoną w art. 7 ustawy o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw ( Dz. Nr 90 poz. 757 ). Z treści wskazanej normy prawnej wynikało bowiem, iż kontrolę ruchu drogowego mogą przeprowadzać także funkcjonariusze Straży Granicznej lub organów celnych bez ograniczeń co do miejsca przeprowadzania takiej kontroli. Ta regulacja prawna zdaniem organu, jako zawarta w akcie wyższej rangi ( ustawie ) uchyliła wcześniejszy, przywoływany przez odwołującego przepis § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych, który jego zdaniem ograniczał uprawnienia funkcjonariuszy organów celnych do wskazanych w tej normie prawnej miejsc.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. powołano się na art. 89 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym uprawniający funkcjonariuszy organów celnych do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 tej ustawy, a to do karty opłaty drogowej i wypisu z licencji.

Mając na względzie dokonane ustalenia organ odwoławczy uznał wymierzoną w zaskarżonej decyzji karę grzywny za odpowiadającą przypisanym odwołującemu naruszeniom prawa.

A. W. nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w K., a w związku z tym wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargą.

W skardze tej zarzucił organowi odwoławczemu rażące naruszenie prawa poprzez pominięcie faktu, iż przepisy wykonawcze regulujące w sposób szczegółowy sposób przeprowadzenia kontroli drogowej wydane w oparciu o delegacje zawarte w art. 89 ustawy z dnia 6 września 2002 r. o transporcie drogowym, a to rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów utraciły moc z dniem

29 września 2004 r.

W dniu dokonywania kontroli zespołu pojazdów należących do skarżącego, w jego opinii, brak było regulacji prawnej określającej zasady wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego.

Zdaniem skarżącego uprawnienia do zatrzymywania i kontrolowania pojazdów funkcjonariuszy organów celnych należy oceniać w pryzmacie celów, jakim czynności te miałyby służyć, a więc celów realizacji zadań związanych z polityką fiskalną państwa. Na poparcie swego stanowiska skarżący przytoczył w skardze art. 61 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, w którym ustawodawca określił, w jakim celu służby celne mogą dokonywać kontroli środków transportu. W powiązaniu z tym przepisem, według skarżącego, pozostawała regulacja prawna określając warunki i sposób wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego, która utraciła moc w dniu 29 września 2004 r.

Odnosząc się do wskazanej przez Dyrektora Izby Celnej podstawy prawnej wykonanej przez funkcjonariuszy organów celnych w dniu [...] r. kontroli jego pojazdu, a to art. 129 ust. 4a Prawo o ruchu drogowym skarżący podniósł, iż w wydanych w oparciu o delegację zawartą w art. 131 ust. 1 tej ustawy przepisach wykonawczych doprecyzowano organizacje, warunki i sposób wykonywania kontroli drogowej, a poprzez § 12 ust. 1 odniesiono się do czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego wykonywanych przez funkcjonariuszy organów celnych określając ich terytorialny zasięg uprawnień.

Powracając do rozważań związanych z charakterem zadań przypisanych Służbie Celnej skarżący podkreślił, iż czym innym jest kontrola środka transportu, o której mowa w ustawie o Służbie Celnej, a inne znaczenie posiada pojęcie "kontrola przewozu drogowego" użyta w ustawie o transporcie drogowym, należąca do zadań Inspekcji Transportu Samochodowego.

Czym innym w opinii skarżącego jest zatem kontrola przewozu drogowego, a czym innym uprawnienia do zatrzymywania pojazdów.

Nie godząc się ze stanowiskiem organu co do zasady lex superior derogat legi inferiori w zakresie wskazanego § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 14 poz. 144 z 2003 r. ) i art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym skarżący wskazał, iż przepis § 12 jako doprecyzowujący uprawnienia organu celnego w zakresie kontroli przewozu drogowego winien być wzięty pod uwagę przy ocenie stanu prawnego sprawy.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej nieuwzględnienie organ powtórzył swoje argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto ustosunkował się do zarzutów przedstawionych w skardze. W tym zakresie podniósł, iż do zadań organów Służby Celnej należy oprócz enumeratywnie wymienionych w punktach od 1 do 7 art. 1 ustawy o Służbie Celnej należy jeszcze szereg innych zadań, określonych zarówno w tej ustawie jak i w przepisach odrębnych. Takimi właśnie przepisami są między innymi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 204 poz. 2088 z 2004 r. ) czy ustawa z dnia 20 czerwca

1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. nr 108 poz. 908 z 2005 r.).

Przywołany przez skarżącego art. 61 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej wymienia czynności jakie w szczególności może wykonywać organ celny, co nie wyklucza wykonywania przez ten organ innych czynności zgodnie z treścią art. 1b pkt 8 i art. 1c pkt 8 tej ustawy.

Z powyższych przyczyn organ nie podzielił również stanowiska skarżącego co do braku możliwości przypisania służbom celnym uprawnień do przeprowadzania kontroli drogowej w zakresie wynikającym z ustawy o transporcie drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Powyższe oznacza konieczność oceny zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego, jak też w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach we wskazanym zakresie kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja ta została bowiem wydana przy zastosowaniu właściwych norm prawnych i prawidłowej ich interpretacji, a nadto przy uwzględnieniu wymaganych w toku postępowania administracyjnego reguł.

Dokonując analizy stanowiska skarżącego prezentowanego w toku postępowania administracyjnego, a także zawartego w skardze, należy zauważyć, iż stan faktyczny przedstawiony przez organy rozpoznające sprawę nie był przez niego kwestionowany.

Z tych więc względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ustalenia dokonane w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją za bezsporne.

Skarżący nie kwestionował również dokonanej przez organ interpretacji przepisów prawa materialnego, które przywołano w zaskarżonej decyzji na uzasadnienie przypisanych skarżącemu naruszeń, a badając te kwestie ex officio, w ramach obowiązków wynikających z treści art. 134 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w pełni podzielił stanowisko organu zarówno co do zasadności przypisania skarżącemu, jako przedsiębiorcy, odpowiedzialności za brak okazania przez kierowcę wykonującego transport drogowy dowodu opłaty drogowej, jak i w zakresie wymogu posiadania przez skarżącego licencji uprawniającej do wykonywania przewozów rzeczy, wobec faktu prowadzenia pojazdu należącego do przedsiębiorcy przez osobę nie będącą pracownikiem przedsiębiorcy.

Także, zdaniem Sądu zasadnym był rodzaj kary wymierzonej skarżącemu za przypisane naruszenia prawa.

Przytoczona problematyka była przedmiotem rozważań przed sądami administracyjnymi, a pogląd zaprezentowany w orzecznictwie tych sądów można traktować jako utrwalony ( por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 czerwca 2004 r. sygn. II SA/1239/03 publ. LEX nr 159010 i z dnia 18 maja 2004 r. sygn. II SA 4139/02 publ. LEX nr 148921, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 214/05 publ. LEX nr 188977 ).

Podzielając w pełni stanowisko prezentowane w przywołanych wyrokach stwierdzić trzeba, iż wobec braku wątpliwości, iż kontrola miała miejsce na drodze krajowej, po której kierowca skarżącego poruszał się jego pojazdem wykonującym transport, w rozumieniu ustawy art. 42 ustawy o transporcie drogowym istniał jednoznaczny obowiązek po stronie przedsiębiorcy uiszczenia opłaty za przejazd tego pojazdu samochodowego.

Stosownie do art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego był obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Na kierującym pojazdem spoczywa bowiem ciężar dowodu, że należna opłata została uiszczona. Przy tym może on to uczynić w jeden jedyny sposób – przez okazanie zakupionej przed wykonywaniem transportu, prawidłowo wypełnionej karty opłaty.

Tryb wnoszenia opłat regulowany był ( zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 180 poz. 1497 ) rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.). Uiszczenie opłaty następowało poprzez nabycie karty opłaty ( § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia ), która następnie podlega wypełnieniu ( § 5 ).

W konsekwencji brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty przez kierowcę w dacie kontroli został prawidłowo potraktowany jak równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty.

Mając natomiast na względzie pogląd judykatury przedstawiony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 116/06 publ. LEX nr 197279, z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. VI SA/Wa 1885/05 publ. LEX nr 190911, czy z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 73/05 publ. LEX nr 190705, wydaje się uzasadnione przyjęcie, iż w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ustawodawca posłużył się pojęciem pracownika, nie zaś osoby zatrudnionej, wobec czego należy uznać, iż jeśli wykonywany w dniu kontroli przejazd pojazdem stanowiącym własność przedsiębiorcy nie spełnił tego warunku, zasadne jest nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Precyzyjne określenie warunków, jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne, ma na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje nieodpłatnie na własne potrzeby, pomocniczą w stosunku do jego podstawowej działalności działalność przewozową, nie wykonywaną w celach zarobkowych i niewymagającą ubiegania się o licencję, z drugiej natomiast ma zapobiec sytuacjom, gdy osoba pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne, w rzeczywistości świadczy usługi transportowe. Tym samym przyjąć należy, iż również na przedsiębiorcy, który bez konieczności uzyskiwania licencji może przewozić wyprodukowane, wynajęte, wydzierżawione, czy też przez siebie zakupione towary – ciąży obowiązek szczególnego przestrzegania warunków, jakimi ustawodawca obwarował wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Przepis art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym winien być zatem interpretowany ścieśniająco. Innymi słowy, w kwestii definiowania pojęcia "pracownik" podstawą powinna być definicja normatywna zawarta w Kodeksie pracy.

Organ prawidłowo zatem przypisał stronie jako przedsiębiorcy odpowiedzialność administracyjną w postaci kary w zastosowanej wysokości, która znalazła uzasadnienie w powołanych przepisach.

Wobec zakwestionowania przez skarżącego kompetencji organów celnych do dokonywania kontroli drogowej, jakiej poddano należący do niego zespół pojazdów w dniu [...] r. w miejscowości C., rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ponad powyżej zamieszczone uwagi, skupiły się przede wszystkim na tej właśnie problematyce.

Dokonując analizy wskazanych zarówno przez organ, jak i skarżącego przepisów art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym w jego brzmieniu obowiązującym od dnia 20 czerwca 2005 r., a więc także w dniu dokonywanej kontroli drogowej dokumentów w pojeździe skarżącego oraz przepisów wykonawczych wydanych w oparciu o delegację zawartą w art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 7, poz. 79 z 2003 r.), a to § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 14 poz. 144 ) zwraca uwagę niespójność zapisu zawartego w podustawowym, wcześniejszym akcie normatywnym, z treścią przepisu zawartego w późniejszym akcie prawnym rangi ustawowej. Podkreślić należy, że powstałej sprzeczności organ nie mógł usunąć w drodze literalnej wykładni prawa, gdyż z punktu widzenia językowego w rozstrzyganej sprawie omawiane przepisy nie nasuwają wątpliwości. Jednocześnie brak jest w systemie prawa odpowiedniego przepisu pozwalającego organom administracji na odmowę zastosowania sprzecznego z ustawą rozporządzenia, gdyż uprawnienie takie przysługuje stricte sądom powszechnym i administracyjnym ( art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ). W tej sytuacji usunięcie sprzeczności pomiędzy przywołanymi wyżej normami prawnymi było możliwe tylko przez zastosowanie przez organ reguły kolizyjnej. W tym zakresie Sąd podzielił pogląd organu uznając, iż szukanie sensu normy prawnej aktu podstawowego musi być każdorazowo zorientowane na jego zgodność z Konstytucją, a w przypadku aktu podustawowego na zgodność z rozwiązaniami zawartymi w ustawie. Norma wyższa hierarchicznie uchyla bowiem moc obowiązującą normy od niej hierarchicznie niższej ( lex superior derogat legi inferiori ). Stwierdzenie kolizji pomiędzy rozporządzeniem wykonawczym a ustawą uzasadniało odmowę zastosowania normy prawnej aktu niższego rzędu

( rozporządzenia ).

Ponad powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny wskazanego § 12 cyt. rozporządzenia w punktu jego zgodności z delegacją zawartą w art. 131 ust. 1 ustawy Prawo o drogach publicznych. Zgodnie z treścią tej delegacji ustawowej minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w czasie wykonywania kontroli drogowej oraz sprawne wykonywanie czynności w tym zakresie, określić miał, w drodze rozporządzenia.

1) organizację, warunki i sposób wykonywania kontroli ruchu drogowego;

2) warunki i tryb udzielania upoważnień do zatrzymywania pojazdów lub wykonywania niektórych czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego przez funkcjonariuszy innych organów oraz strażników straży gminnych ( miejskich );

3) wymagany sposób zachowania się kontrolowanego uczestnika ruchu.

Zauważa się, iż delegacja ta nie dawała organowi wykonawczemu podstawy do terytorialnych ograniczeń uprawnień podmiotów, którym ustawodawca przypisał zadania polegające na kontroli ruchu drogowego.

Warunki i tryb udzielania upoważnień do wykonywania niektórych czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego przez funkcjonariuszy innych organów wskazuje, iż rodzaj tych czynności ( "niektórych", jak brzmi przepis ), nie został poddany do uregulowania w zakresie aktu rangi podstawowej. Regulację taką natomiast zawarto w treści art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o drogach publicznych. Powtórzenie zatem normy o randze ustawowej w treści rozporządzenia, jako wykraczające poza upoważnienie zawarte w ustawie, pozostawało w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowiącym, iż rozporządzenia wydawane są przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie to powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.

Przedstawiony pogląd prawny, co do niezgodności przepisu § 12 cyt. rozporządzenia z delegacją ustawową, a tym samym z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP pozwolił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu na przyjęcie, iż nie mógłby on stanowić podstawy prawnej działania organów celnych w zakresie wykonywania zadań związanych z kontrolą drogową. Podstawę prawną do działania tych organów w pełni wyczerpywał wskazany wyżej art. 129 ust. 4a w brzmieniu znowelizowanym, a nadto przywoływany w zaskarżonej decyzji art. 89 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 87 ustawy o transporcie drogowym.

Zatem należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została przy uwzględnieniu właściwej podstawy prawnej.

Mając powyższe rozważania na uwadze, zarzuty skarżącego, co do braku umocowania prawnego kompetencji funkcjonariuszy służb celnych do przeprowadzania kontroli drogowych poza terytorium określonym w § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia

2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, okazały się bezprzedmiotowe.

Wobec dalszych zarzutów zawartych w skardze, odnoszących się do sprzeczności bezpodstawnie przez organ przypisanych funkcjonariuszom celnym uprawnień do wykonywania kontroli drogowej w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, z celami działania służb celnych, Sąd podjął także rozważania w zakresie ratio dokonanej nowelizacji w art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Nie ulega wątpliwości, iż przy interpretowaniu treści normy prawnej szczególną rolę odgrywa ustalenie celu tej normy, to znaczy rezultatu, jaki w sferze stosunków społecznych zamierzono osiągnąć za jej pomocą. Ten rodzaj wykładni prawa, zwanej wykładnią celowościową, nakazuje stosować taką interpretację, która odpowiada przede wszystkim zasadom wyrażonym w Konstytucji. ( Por. stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w wyroku z dnia 8 marca 2005 r. sygn. P 15/04 z którego wynika, iż sąd administracyjny jest zobowiązany do dokonywania wykładni zgodnej z Konstytucją i że jest to postać bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy – art. 8 Konstytucji ).

Zmierzając w powyższym kierunku, należało zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnieść się do przyczyn, które legły u podstaw znowelizowania przepisu art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W związku z przystąpieniem do Unii Europejskiej rząd rozpoczął restrukturyzację administracji celnej konieczną ze względu na fakt, iż część granicy polskiej ([...] km ) stała się granicą zewnętrzną Unii Europejskiej ale także ze względu na fakt, iż duża część obecnej granicy polskiej uległa z punktu widzenia kontroli celnej zniesieniu. Restrukturyzacja ta prowadzona była dwutorowo poprzez likwidację izb celnych oraz przenoszenie celników na wschodnią granicę, a także przez umożliwienie funkcjonariuszom celnym kontynuowania pracy w innych służbach, a także zwiększanie kompetencji Służby Celnej.

Poszerzenie uprawnień funkcjonariuszy celnych w zakresie kontroli drogowej pojazdów zamykających się dotychczasowo do strefy przygranicznej i momentu przekraczania granicy zwiększało zakres wykonywanych przez służby celne czynności, a tym samym odpowiadała celom ustawodawcy. Nie pozostawało nadto w sprzeczności z uregulowaniami zawartymi w treści art. 1b pkt 8 i art. 1c pkt 8 tej ustawy o Służbie Celnej.

Z przywołanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się słuszności w stawianych w skardze zarzutach i uznawszy zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.