Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 754/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 71 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Dnia 22 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 roku sprawy ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpoznaniu odwołania D.J. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył w dniu 6 maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w treści którego ubiegał się m.in. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW).

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o odmowie przyznania stronie płatności ONW z uwagi na zadeklarowanie w treści wniosku powierzchni działek kwalifikujących się do tej płatności w wielkości 0,00 ha.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia 4 września 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 6 maja 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, w którym na pierwszej stronie wniosku zaznaczył, że wnioskuje o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, natomiast w sekcji VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", kolumna 6 wniosku, na wszystkich działkach rolnych podał, że nie ubiega się o płatność z tytułu ONW, gdyż łączna powierzchnia działek podana została jako 0,00 ha. Organ podkreślił, iż wniosek o przyznanie płatności ONW składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czyli od 15 marca do 15 maja. Skarżący mógł otrzymać wnioskowaną płatność ONW, ale zmianę do wniosku powinien złożyć w terminie do 31 maja. W aktach rozpoznawanej sprawy brak było dokumentów potwierdzających fakt dokonania zmiany przez stronę wniosku w ww. terminie. Błąd, jaki popełnił skarżący w rubryce 6 na pierwszej stronie wniosku skutkował odmową przyznania płatności ONW i nie mógł być, w ocenie organu odwoławczego, zakwalifikowany jako oczywista omyłka pisarska.

Wyrokiem z dnia z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. III SA/Łd 1178/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga D.J. zasługuje na uwzględnienie i uchylił opisane wyżej decyzje organu I i II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie budziło wątpliwości, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, podając jednocześnie powierzchnię działek objętych wnioskiem 0,00 ha. Wniosek ten w zakresie powierzchni zmienił składając odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] o odmowie przyznania płatności.

Zdaniem sądu, wskazanie w treści wniosku działek objętych wnioskiem bez podania ich powierzchni w kolumnie 6 "Powierzchnia deklarowana do płatności ONW na działce rolnej w granicach działki ewidencyjnej", w sekcji VIII. "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" należy zakwalifikować do kategorii błędów oczywistych, które mogą być korygowane w każdym czasie. Przede wszystkim Sąd podniósł, że błąd ten mógł zostać wykryty przez organ administracji na podstawie rutynowej analizy treści wniosku, bez potrzeby konfrontacji z innymi dokumentami. Wszelkie bowiem informacje pozwalające na stwierdzenie błędu zawarte były we wniosku beneficjenta o przyznanie płatności ONW na rok 2013 (tj. Sekcja VII. "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych"), podane przez skarżącego dane (tj. nr działek i ich powierzchnia) były spójne i wzajemnie się nie wykluczały. Porównanie danych zawartych w kolejnych częściach (sekcjach) wniosku pozwalało na ich weryfikację i skorygowanie zaistniałego oczywistego błędu, bez potrzeby wzywania skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Sąd wskazał, że nie można przyjąć, iż w wyniku tego błędu cel regulacji unijnej, jakim jest zapewnienie właściwego funkcjonowania sytemu pomocy i eliminacja nieprawidłowości prowadzących do uzyskiwania nienależnej pomocy, nie mógł być zrealizowany. W wyniku wypełnienia wniosku z takim błędem nie doszło bowiem do potencjalnego wyłudzenia nienależnej pomocy, czy to poprzez zawyżenie powierzchni działek, czy wielokrotne zgłoszenie tych samych działek do pomocy, skoro błąd ten już w momencie jego popełnienia powodował potencjalne negatywne konsekwencje wyłącznie dla samego skarżącego, nie zaś dla funduszy unijnych. Sąd wskazał, iż błąd jest nieproporcjonalny do konsekwencji, jakie organy zastosowały. W ocenie Sądu, dokonana przez organ wykładnia przesłanki "oczywisty błąd" narusza nakaz ścisłego interpretowania wszelkich nieprawidłowości dyskwalifikujących wniosek i w sposób zapewniający osiągnięcie celu regulacji unijnej.

WSA podkreślił w uzasadnieniu omawianego wyroku, iż uznanie przez organy, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła niedopuszczalna zmiana wniosku, o której mowa w art. 14 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jest błędne, bowiem wbrew twierdzeniom organów administracji we wniosku wystąpił jedynie błąd oczywisty, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia, którego korekta jest możliwa w każdym czasie. Sąd wskazał, że oceniając ponownie wniosek skarżącego organy administracji powinny uwzględnić zaprezentowaną powyżej wykładnię prawa i ponownie ustalić w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki do przyznania beneficjentowi wnioskowanych płatności ONW na rok 2013.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. III SA/Łd 1178/13 wniósł Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. II GSK 1297/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu 2 lutego 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., na podstawie m.in. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.), art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 21 października 2005 r.) oraz art. 104, art. 105 § 1 k.p.a., wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku D.J. o przyznanie płatności ONW na rok 2013 z uwagi na upływ w dniu 31 grudnia 2015 r. końcowego terminu kwalifikowalności wydatków finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), obejmującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki, tj. postępowanie w żadnej części nie stało się bezprzedmiotowe,

- art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L Nr 277, str. 1 ze zm.) poprzez niewłaściwą wykładnie skutkującą błędnym zastosowaniem polegającym na uznaniu, że norma prawna zawarta w tym przepisie, nakazująca kwalifikować wydatki do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. skierowana jest do skarżącego, jako strony postępowania i wiąże go w ten sposób, iż jego prawidłowo złożony wniosek o płatności ONW nie może zostać uwzględniony i płatność ta nie może zostać mu przyznana z uwagi na upływ w/w terminu kwalifikacji wydatków z dniem 31 grudnia 2015 roku.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności ONW na rok 2013 zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskowane przez stronę płatności ONW stanowią realizację Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - dalej PROW 2007-2013, który był finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, co wynikało z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. UE z dnia 11 sierpnia 2005 r., Nr L 209, str. 1).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, który w związku z art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1305/2013 ma nadal zastosowanie do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 roku, "bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. Operacje podlegające współfinansowaniu nie powinny być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności."

Zdaniem organu, za wydatki kwalifikowane do wkładu z EFRROW uznaje się zatem pomoc, która została rzeczywiście wypłacona przez agencję płatniczą w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i jest to okres realizacji PROW 2007-2013. Natomiast po dniu 31 grudnia 2015 r. nie mogą być wydatkowane z EFRROW żadne koszty.

Organ wyjaśnił, że powyższe znajduje potwierdzenie w art. 3 decyzji Komisji z dnia 7 września 2007 r. Nr CCI2007PL06RPO001 zatwierdzającej program rozwoju obszarów wiejskich w Rzeczypospolitej Polskiej w okresie programowania 2007-2013, zgodnie z którym wydatki rzeczywiście poniesione przez agencję płatniczą programu w okresie między 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. są kwalifikowane. Powołany art. 3 decyzji Komisji ustanawia ostateczna granicę wydatkowania (i rozliczania) środków finansowych w ramach PROW 2007-2013. Dyrektor ARiMR wskazał, że zasada wynikająca z przywołanego powyżej art. 3 decyzji Komisji oznacza, że po dniu 31 grudnia 2015 r. nie mogą być księgowane, a zatem przedstawiane do wydatkowania z EFFROW żadne koszty. Z upływem terminu wskazanego w art. 3 decyzji Komisji, przestaje istnieć związek przedmiotu postępowania ze stosowaniem przepisów prawa materialnego, co powoduje w następstwie bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, płatność na podstawie wniosku strony z dnia 6 maja 2013 roku nie może zostać wypłacona, a postępowanie wszczęte przedmiotowym wnioskiem winno zostać umorzone.

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., bezpodstawne są zarzuty strony dotyczące świadomego zwlekania przez organ l instancji z wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie. Prawomocne orzeczenie sądu oraz akta administracyjne sprawy zostały zwrócone organowi odwoławczemu przez sąd administracyjny w dniu 30 grudnia 2015 r., a w dniu 5 stycznia 2016 r. przekazane do Biura Powiatowego ARiMR w W. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zakończył przedmiotowe postępowanie niezwłocznie, wydając w dniu [...] zaskarżoną decyzję. Nie można zatem zarzucić organowi I instancji świadomego zwlekania z wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.J. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarzucił organowi naruszenie:

1/ art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem polegającym na uznaniu, że norma prawna zawarta w tym przepisie, nakazująca kwalifikować wydatki do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. skierowana jest do skarżącego jako strony postępowania i wiąże ją w ten sposób, że jej prawidłowo złożony wniosek o płatności ONW nie może zostać uwzględniony i płatności ta nie może zostać jej przyznana z uwagi na upływ ww. terminu kwalifikacji wydatków z dniem 31 grudnia 2015 r.

2/ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez zastosowanie i umorzenie postępowania w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki, tj. postępowanie w żadnej części nie stało się bezprzedmiotowe

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Skarga D.J. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm. - dalej powoływanej jako p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. nr [...] z dnia [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania D.J. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013, nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Instytucja umorzenia postępowania przewidziana w tym przepisie, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego i poglądów doktryny, dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy to po stronie podmiotowej czy też przedmiotowej, przy czym przeszkoda ta, ma charakter nieprzemijający i nieusuwalny. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie miała takiego charakteru od początku (od momentu wszczęcia postępowania), albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania musi być obiektywna.

W wyroku NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05, LEX nr 201507) wskazano, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

Jak podkreśla się w doktrynie, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacja faktyczna danego podmiotu) a prawem (sytuacja prawna danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (J. Zimmermann: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998,s.212 – pogląd powołany w G. Łaszczyca, A.Matan: Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego, Zakamycze 2002 ).

Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że upływ terminu ustalonego w art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2005.277.1 z dnia 21 października 2005 r.) i zakończenie finansowania programu, w ramach którego skarżący starał się o przyznanie pomocy finansowej, jest elementem materialnego stosunku prawnego, którego brak jest okolicznością warunkującą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o udzielenie tej pomocy. Przyznanie beneficjentowi wnioskowanej pomocy finansowej jest możliwe po łącznym spełnieniu wszystkich normatywnych przesłanek, do których należy zaliczyć możliwość dysponowania przez ARiMR środkami finansowymi na przyznanie takiej pomocy oraz termin, do którego płatności mogą być przyznane. Brak możliwości wypłaty przez organy środków finansowych w ramach działania odnoszącego się do wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na skutek upływu terminu ich kwalifikowalności do EFFROW, wywiera ten skutek, że organ nie ma podstawy prawnej do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy (podobnie: m. in. wyrok NSA z 15 lutego 2012 r. sygn. II GSK 1520/10, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r. w spr. II GSK 225/11 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, który w związku z art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającgo rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, ma nadal zastosowanie do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 roku, stanowi, iż: "Bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. Operacje podlegające współfinansowaniu nie powinny być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności."

Zdaniem Sądu, za wydatki kwalifikowane do wkładu z EFRROW uznaje się zatem pomoc, która została rzeczywiście wypłacona przez agencję płatniczą w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i jest to okres realizacji PROW 2007-2013. Natomiast po dniu 31 grudnia 2015 r. nie mogą być wydatkowane z EFRROW żadne koszty. Upływ terminu określonego w cytowanym wyżej przepisie rodzi ten skutek, że ustaje możliwość realizacji prawa do płatności rolniczych, a w konsekwencji przestaje istnieć związek przedmiotu postępowania ze stosowaniem przepisów prawa materialnego, co uzasadnia zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. Oznacza to, że organy orzekające nie miały podstawy prawnej do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, ponieważ sprawa administracyjna zainicjowana wnioskiem strony z dnia 6 maja 2013 r. o przyznanie płatności ONW utraciła w toku postępowania jedną z cech sprawy administracyjnej - podstawę prawną wydania merytorycznego rozstrzygnięcia (rozstrzygnięcia co do istoty sprawy). Powyższe znajduje potwierdzenie również w art. 3 decyzji Komisji z dnia 7 września 2007 r. Nr CCI2007PL06RPO001, zatwierdzającej program rozwoju obszarów wiejskich w Rzeczypospolitej Polskiej w okresie programowania 2007-2013, zgodnie z którym wydatki rzeczywiście poniesione przez agencję płatniczą programu w okresie między 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r. są kwalifikowane. Powołany art. 3 decyzji Komisji ustanawia zatem ostateczna granicę wydatkowania (i rozliczania) środków finansowych w ramach PROW 2007-2013, co oznacza, że po dniu 31 grudnia 2015 r. nie mogą być księgowane, jak również przedstawiane do wydatkowania z EFFROW żadne koszty.

Należy podkreślić, że wniosek skarżącego z 6 maja 2013 r. dotyczył płatności ONW za 2013 r. Długotrwałość postępowania administracyjnego toczącego się we wszystkich instancjach oraz sądach administracyjnych, która wpłynęła na czas zakończenia tego postępowania decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] o umorzeniu postępowania jest faktem niekwestionowanym. Przyczyny tego stanu były bardzo różne, jednak nie można pominąć także okoliczności, iż stanowiły one konsekwencję błędnego wypełnienia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2013.

Końcowy termin, do którego możliwe było przyznanie pomocy finansowej w ramach ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1387) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 40, poz. 329 ze zm.) upłynął zatem przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku skarżącego. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż podstawą dla działań objętych zakresem ustawy z dnia 7 marca 2007 r. jest rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005. Art. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi bowiem, iż ustawa określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanego dalej "programem", określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia. Ustawa określa również warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem.

Zarzut, iż termin z art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 skierowany jest wyłącznie do organów administracji i nie ma wpływu na ocenę prawidłowo złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności ONW uznać trzeba za niezasadny. Skoro bowiem płatności ONW przyznawane są ze środków unijnych, a źródłem wspólnotowej regulacji prawnej dotyczącej uzyskania płatności ONW było rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, które m.in. w art. 36 lit. a pkt I), pkt II) oraz art. 37 odnosi się do pomocy finansowej dla obszarów górskich i innych o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, to wskazany w rozporządzeniu Nr 1698/2005 termin końcowy dla zakwalifikowania wydatku, jako realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, nie może pozostawać bez wpływu na możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o tę płatność pod dniu 31 grudnia 2015 r. Skoro zatem wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie dotyczył płatności objętej planem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w latach 2007 - 2013, to płatności ONW zgodnie z zapisem art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, mogły być realizowane do 31 grudnia 2015 r.

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) pozostawiło regulację szczegółowych procedur dotyczących dofinansowania objętego tym programem (lata 2007-2013) państwom członkowskim (art. 74). Na tej podstawie, jak już wyżej zaznaczono, została wydana polska ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich odnosząca się wprost do zadań określonych w rozporządzeniu Rady (WE) 1698/2005 (art. 1). Zostało też wydane rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448, ze zm.), a następnie – z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Dodać trzeba, że obecnie programy w zakresie dofinansowania obszarów wiejskich realizowane są w oparciu o ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349), wydaną na podstawie regulacji zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320). W odniesieniu do płatności przyznawanych dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydane zostało przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzenie z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364). Wymienione przepisy nie przewidują przepisów przejściowych między nimi a przepisami dotyczącymi PROW na lata 2007-2013 z uwagi na odrębność tych programów, odrębność środków w nich wydzielonych, podstaw prawnych materialnych i procesowych do ich rozdysponowania.

Dlatego też, w ocenie Sądu, zasadne było umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 6 maja 2013 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość, bowiem w momencie, w którym wniosek mógł być przyjęty do realizacji, nie było już możliwości przyznawania i wypłaty środków finansowych w ramach PROW 2007-2013. Ponownie podkreślić należy, iż dostępność środków finansowych jest elementem materialnego stosunku prawnego, którego brak jest okolicznością warunkującą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o przyznanie tych środków. Skoro celem postępowania było ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki do otrzymania pomocy finansowej w ramach tego programu, to zakończenie okresu kwalifikowalności wydatków w ramach PROW 2007-2013, stanowi o braku przedmiotu postępowania, co powoduje skutek w postaci jego bezprzedmiotowości i rodzi konieczność umorzenia takiego postępowania.

W przedstawionych okolicznościach sprawy, nie dopatrując się zarzucanych przez skarżącego uchybień prawa materialnego i procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.

D.Cz.