Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SO/Gl 66/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-06-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 239, art. 246, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. (R.) w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego, w kwestii wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu 7 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", w którym Z. R. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata.

W treści tego wniosku wyżej wymieniony powołał się na trudną sytuację materialną, bezrobocie, ubóstwo i brak dochodów. Równocześnie podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu "kwaterunkowym" o powierzchni 25,30 m2 i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Oświadczył też, iż nie otrzymuje jakiegokolwiek wsparcia od osób trzecich.

Zarządzeniem z dnia 26 marca 2014 r. referendarz sądowy zwrócił się do wnioskującego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej. W tym zakresie stronę wezwano między innymi o:

- podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.);

- wskazanie źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast wnioskujący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych lub otrzymuje od nich pomoc finansową w formie darowizn, należy podać wysokość otrzymywanych w tym zakresie środków oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia pożyczkodawców (lub darczyńców) potwierdzające okoliczność ich przekazania.

W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 9 kwietnia

2014 r. (wezwanie doręczone zostało w dniu 2 kwietnia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru - karta nr 43 akt niniejszej sprawy) Z. R. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie zastosował się do wezwania i nie uzupełnił wniosku, a tym samym nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji materialnej.

W dniu 23 maja 2014 r. Z. R. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia 7 maja 2014 r. (następnie, to jest w dniu 26 maja 2014 r. WSA we Wrocławiu nadał rzeczone pismo pocztą do tutejszego Sądu). W treści sprzeciwu wnioskujący powtórnie wywiódł, iż jest bezrobotny, pozbawiony dochodów oraz jakiegokolwiek wsparcia ze strony państwa. Nadto podkreślił, że nie jest w niniejszej sprawie oskarżonym i dlatego Sąd nie może od niego żądać okazania dokumentów na poparcie złożonych oświadczeń ani też kwestionować ich wiarygodności. Używając przy tym obraźliwych dla Sądu sformułowań podniósł, że dane dotyczące jego sytuacji materialnej można sprawdzić "na dostępnej w takim wypadku drodze weryfikacyjnej w stosownych urzędach".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wobec braku podstaw do odrzucenia sprzeciwu, którego skuteczne złożenie nastąpiło 26 maja 2014 r., tutejszy Sąd przystąpił do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 §1 p.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma możliwie najbardziej dokładne ustalenie kondycji finansowej strony.

Z. R. korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a zatem jego wniosek podlega rozpoznaniu jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Ustosunkowując się do tego wniosku należy więc przywołać treść normy wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl której przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, (zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego wymienionych w tym przepisie fachowych pełnomocników) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Brzmienie przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Trzeba bowiem przyjąć, że ustawodawca formułując ten przepis, użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 805). Strona powinna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą wątpliwości co do złożonych we wniosku oświadczeń, to stronie powinno zależeć na ich wyjaśnieniu.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jakkolwiek Z. R. powołał się w swoim wniosku na trudną sytuację materialną, która mogłyby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy, (na co może wskazywać udokumentowany przezeń w toku innych zawisłych przed tutejszym Sądem postępowań fakt, iż jest osobą długotrwale bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku), to jednak pomimo stosownego wezwania nie uzupełnił swoich oświadczeń w sposób umożliwiający pełną i precyzyjną ocenę tej sytuacji. Nie udzielił bowiem odpowiedzi na zawarte w zarządzeniu referendarza z dnia 26 marca 2014 r. wezwanie nie składając żadnych oświadczeń dotyczących wysokości obciążających go kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.) a równocześnie - z jednej strony nie wskazał skąd czerpie środki na pokrycie tych należności, zaś z drugiej - nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.), które mogłyby potwierdzać, że obciąża go w tym zakresie zadłużenie, a co za tym idzie - że nie jest w stanie wspomnianych należności uiszczać. Strona nie uzupełniła ani nie uprawdopodobniła więc swoich oświadczeń w sposób, który wskazano w przywołanym wezwaniu referendarza sądowego z dnia 26 marca 2014 r.

Zdaniem Sądu, zaniechanie wnioskodawcy uniemożliwia dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Trzeba bowiem zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy wnioskodawca zobrazuje swoją sytuację materialną w sposób jasny i wyczerpujący. Należy przy tym podkreślić, że to na nim - a nie na rozpoznającym wniosek spoczywa obowiązek wykazania zasadności tego żądania w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Składając sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 7 maja 2014 r. wnioskujący - choć był świadom takiej konieczności - w dalszym ciągu nie udzielił wyjaśnień ani nie przedłożył dokumentów, o które się do niego zwrócono w wezwaniu z dnia 26 marca 2014 r. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w tym sprzeciwie należy natomiast zaznaczyć, że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przez Sąd z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. Dlatego też - co znalazło wyraz w utrwalonym stanowisku judykatury - brak wykonania lub nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.