Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 359/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 27 grudnia 2021 r. nr COF.OUR.6375.19227.2021 ŁD.JJ.ZZ 08020833 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 27 grudnia 2021 r., nr COF.OUR.6375.19227.2021 (ŁD.JJ.ZZ 0802083) Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.), art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – po rozpoznaniu zażalenia J. K. (dalej: zobowiązany lub skarżący) − utrzymał w mocy postanowienie własne z 27 września 2021 r., nr COF.OUR.6357.19227.2021 (ŁD.BK.P 0802033), w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązanego przekazał do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. tytuł wykonawczy z 30 kwietnia 2021 r, o nr [...], obejmujący na ten dzień zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do lipca 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia.

Zobowiązany złożył zarzuty do organu egzekucyjnego (pismo z 21 czerwca 2021 r.) podnosząc nieistnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W uzasadnieniu podał że tytuł wykonawczy dotyczy adresu S., ul. [...], z którego się wymeldował w 2009 r. Natomiast 3 września 2010 r. sprzedał mieszkanie położone pod tym adresem (załączył akt notarialny z tego dnia potwierdzający dokonanie czynności). Dodał, że po tym jak dokonał zmiany miejsca zamieszkania dokonał wyrejestrowania odbiorników, lecz z uwagi na upływ czasu nie posiada tego dokumentu.

Stanowisko wierzyciela na wniesione zarzuty zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z 27 września 2021 r., w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.

W zażaleniu zobowiązany powtórzył dotychczasowa argumentację. Dodał, że upływ czasu i zdarzenia losowe spowodowały, iż nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiorników, a nadto nie może ponosić odpowiedzialności za błędną pracę lub niedociągnięcia placówki pocztowej.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (działając jako organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych; powołał art. 2 ust. 1 oraz art.. 7 ust. 3 tej ustawy.

Organ podniósł, że zobowiązany nie zaprzecza dokonanej rejestracji, ponadto została mu wydana książeczka radiofoniczna o nr [...]. Powołując rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) podał, że zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny, który został doręczony pismem z 24 lipca 2008 r. na wskazany przy rejestracji adres.

Wskazał, że zobowiązany w 2009 r., jako użytkownik zarejestrowanych odbiorników RTV winien był powiadomić placówkę pocztową o zmianie miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki lub o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia, zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz.1342) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez złożenie "Formularz zgłoszenia zmiany danych". Natomiast przedstawione przy zarzutach kserokopie dokumentu w postaci umowy sprzedaży (aktu notarialnego Rep A nr [...]) nie stanowi o dopełnieniu w placówce pocztowej wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania ww. odbiorników, a jedynie świadcząc sprzedaży mieszkania.

Wierzyciel podał, że kwestia wyrejestrowania odbiorników została zbadana w toku postępowania egzekucyjnego (sprawdzono zasoby archiwalne i zapisy systemowe), w którym stwierdzono jednoznacznie, iż Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania w 2009 r., w związku z czym wszczęta egzekucja na podstawie ww. tytułu wykonawczego była uzasadniona. Jednocześnie wierzyciel potwierdził, że na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanego o nr [...] odnotowano formalności związane z wyrejestrowaniem odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego w dniu 20 października 2021 r. w Urzędzie Pocztowym S..

Zaznaczył także, że zaległość wskazana w tytule wykonawczym obejmuje wcześniejszy okres zaległości powstały przed dniem 20 października 2021 r. tj. przed zgłoszeniem wyrejestrowania odbiorników.

W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązany nie zgodził się z interpretacją jego sytuacji przez wierzyciela.

Uznał, że znaczny upływ czasu (od 2009 r.) i brak dokumentacji potwierdzającej jego działanie w przedmiocie wyrejestrowania odbiorników RTV, uniemożliwia mu obronę. Podkreślił, ze przez cały ten okres nie otrzymał żadnej korespondencji w sprawie zaległości. Zaznaczył także, że od 2009 r. nastąpiło przedawnienie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Spór w sprawie − w ramach złożonego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku) − sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącego opłatami abonamentowymi RTV za okres od stycznia 2016 r. do lipca 2020 r., a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W przedmiotowej sprawie skarżący podniósł zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku.

Skarżący wskazywał, że w 2009 r. dokonał wymeldowania spod adresu wskazanego w tytule wykonawczym, natomiast mieszkanie położone w S. przy ul. [...] sprzedał w dniu 3 września 2010 r. Jednocześnie po zmianie miejsca zamieszkania (w 2009 r.) dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV, lecz z uwagi na znaczny upływ czasu nie posiada stosownej dokumentacji potwierdzającej dokonanie tej czynności.

Organ podał, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników RTV na swoje nazwisko pod ww. adresem. Jednocześnie poddał w wątpliwość skuteczne wyrejestrowanie przez zobowiązanego odbiorników w 2009 r. Potwierdził natomiast, że w dniu 20 października 2021 r. zobowiązany dopełnił w placówce Poczty Polskiej S.A. (Urząd Pocztowy S.) formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników RTV. Zaznaczył, że dochodzona zaległość dotyczy okresu przed wyrejestrowaniem odbiorników.

Z akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkały pod adresem S., ul. [...] dokonał rejestracji 1 radioodbiornika (1 telewizora) z dniem 1 maja 1994 r., wydano mu książeczkę opłat o nr [...] oraz odnotowano ostatnią wpłatę w dniu 28 grudnia 2004 r. (wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej potwierdzający zarejestrowanie skarżącego jako abonenta w elektronicznej bazie danych). Z dalszego dokumentu załączonego do akt wynika, że skarżący w dniu 15 stycznia 2007 r. uregulował opłaty abonamentowe za okres od stycznia do grudnia 2007 r., natomiast w dniu 31 stycznia 2008 r. – za okres od stycznia do grudnia 2008 r. Do akt załączono również "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 24 lipca 2008 r., wystawione na nazwisko skarżącego, na którym wskazano adres podany przy rejestracji odbiorników, a także powołano wydaną książeczkę opłaty abonamentowej o nr [...].

Wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy z 30 kwietnia 2021 r. dotyczy dochodzonych należności od skarżącego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2020 r. W części "A1" tytułu wskazano adres skarżącego podany przez niego podczas rejestracji odbiorników RTV. Jednak z pisma organu egzekucyjnego (Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.) z dnia 6 lipca 2021 r. wynika, że skarżącemu doręczono odpis tytułu wykonawczego wraz zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na jego obecny adres: S., ul. [...], a przesyłka została podjęta przez zobowiązanego w dniu 15 czerwca 2021 r. Skarżący nie kwestionował doręczenia ww. dokumentów przez organ egzekucyjny.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawierał pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu.

Skarżący złożył zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienia obowiązku. Zaznaczyć przy tym należy, że pomimo zmiany treści art. 27 § 1 pkt 9 oraz wprowadzenia do u.p.e.a. art. 33 § 5 regulującego ostateczny termin do wniesienia zarzutów, sformułowany przez zobowiązanego zarzut w piśmie inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie był wiążący dla organów. Podnoszone następnie w zażaleniu oraz skardze kwestie, a wykraczające poza pierwotnie sformułowany zarzut nie wymagały od organu konieczności wypowiedzenia się ponad pierwotnie podnoszoną kwestię.

Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wyjaśnić należy, że o charakterze opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjnego w swoich wyrokach, w szczególności w wyroku wydanym dnia 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 stwierdzając że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. K 24/08, uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko skarżącego zgłoszono odbiorniki RTV, organ potwierdził również, iż opłaty abonamentowe na nazwisko skarżącego były uiszczane, o czym wspomniano już wyżej. Potwierdza to, że rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Zważywszy na złożone zarzuty wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien był przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem to na skarżącym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r., I SA/Gl 481/15). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać należy także na jeszcze jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

Skarżący – jak wyżej wskazano – nie dopełnił formalności i nie zgłosił organowi o zmianie adresu.

Skarżącemu został nadany indywidualnego numeru identyfikacyjnego (pismo z 24 lipca 2008 r.). W tym miejscu wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem. Z akt administracyjnych wynika, że organ prawidłowo przesłał ww. zawiadomienie na adres skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, podkreślić należy, że warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanym. Skoro skarżący nie legitymuje się takim dowodem, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych. Skoro akt wykonawczy − właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika − precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (por. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Z tych względów nie można organowi skutecznie zarzucić naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art.. 80 K.p.a.

Skarżący dopiero w dniu 20 października 2021 r. dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV, tym samym nie można mieć wątpliwości, że uprzednio dokonał ich rejestracji. Zatem skoro skarżący nie dopełnił wymogów formalno-prawnych związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV, to nie można zatem mówić o bezprawności działania wierzyciela w tym zakresie, a co za tym idzie naruszeniu przez organ art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. Zgodnie z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.