Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 135/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art.15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich J., J., W. i P. M. umieszczonych w pieczy zastępczej postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2021 r. (data wpływu do WSA w Szczecinie - 4 stycznia 2022 r.) Starosta D. (dalej "wnioskodawca") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") ze skargą na czynność Gminy C. – Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. polegającą na odmowie poniesienia kosztów z tytułu umieszczenia małoletnich dzieci J.M., J.M., W.M. i P.M. w rodzinach zastępczych oraz wniósł o zobowiązanie organu do poniesienia zaległych kosztów w terminie 14 dni od dnia wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz do ponoszenia kosztów umieszczenia dzieci w rodzinach zastępczych w przyszłości.

W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm., dalej "u.w.r.") w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") Starosta D. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej "SKO w K.") z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie ww. dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych, z uwagi na fakt, że gmina C. i gmina C1. odmówiły zapłaty not obciążeniowych z tytułu utrzymania małoletnich umieszczonych w rodzinach zastępczych.

W piśmie z dnia 20 października 2021 r., SKO w K. uznało brak podstaw prawnych do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Organ wskazał, że nie ma sporu między stronami, bowiem powiat drawski uznał się za właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci poprzez umieszczenie ich w rodzinach zastępczych i przyznanie świadczeń na pokrycie kosztów ich utrzymania. SKO wskazało, że organ może wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na czynność gminy C. lub gminy C1. polegającą na odmowie ponoszenia przedmiotowych kosztów.

Organ podniósł, że zgodnie z brzmieniem art. 191 u.ś.r. powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka (ust. 1). Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (ust. 2). Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (ust. 3). Wedle ust. 9 ww. przepisu w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w wysokości: 1) 10% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka - w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej; 2) 30% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka - w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej; 3) 50% wydatków na opiekę i wychowanie dziecka - w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Przepisy ust. 2-4 i 7 stosuje się odpowiednio.

W ocenie organu koniecznym było przeanalizowanie miejsca zamieszkania dzieci do czasu umieszczenia ich w rodzinach zastępczych. I tak, małoletni J., J. i W.K. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. [...] zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej spokrewnionej D. i E.M. na terenie powiatu d. Natomiast na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] stycznia 2021 r., małoletnia P.M. przebywa w rodzinnej pieczy zastępczej na terenie powiatu l. w zawodowej rodzinie zastępczej D. i J.H.. Małoletni J., J. i W.M. zameldowani są na pobyt stały w miejscowości [...], C., zaś P.M. nie posiada żadnego adresu zameldowania. Matka małoletnich – R.M. aktualnie nie posiada żadnego miejsca zameldowania, a ostatni znany adres zameldowania to ul. [...], C. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika ponadto, że matka małoletnich korzystała z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w C1. od [...] lipca 2020 r. do lutego 2021 r. w postaci zasiłku celowego z Programu "Posiłek w szkole i w domu". W okresie od dnia 15 czerwca 2020 r. do dnia 15 lutego 2021 r. rodzina objęta była wsparciem asystenta rodziny. R.M. do C1. przeprowadziła się z R., zaś z R. do W., jednakże brak jest danych przez jaki okres czasu mieszkała w tych miastach. Matka małoletnich zarejestrowana była także w PUP w W. W dniu [...] lutego 2021 r. właściciel mieszkania położonego na terenie gminy C1. wynajmowanego przez R.M. nakazał jej je opuścić. Matka małoletnich oświadczyła, że wyprowadza się do brata do C.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SO/Sz 12/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przekazał sprawę tut. Sądowi według właściwości.

W odpowiedzi na wniosek Gmina C. działająca przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. podniosła, że nie jest właściwa do ponoszenia kosztów związanych z umieszczeniem małoletnich w pieczy zastępczej. W ocenie organu nie można zastosować w niniejszej sprawie art. 191 ust. 2 u.w.r., bowiem centrum życiowe matki małoletnich bez wątpienia nie znajduje się w C.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 191 ust. 16 u.w.r., w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie istotnym jest, że Powiat D. przyznał pomoc spokrewnionej rodzinie zastępczej na małoletnich W., J. i J.M. Kwestia ta przesądziła, jak trafnie wskazało SKO w K. w piśmie z dnia [...] października 2021 r. o tym, że w dacie składania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, spór w tej sprawie już nie istniał. Przed ustaleniem bowiem powiatu, który faktycznie zobowiązany był do ponoszenia kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, powiat drawski poniósł już wydatki związane z opieką i wychowaniem dzieci, o których mowa w art. 191 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W dacie wnoszenia przedmiotowego wniosku sporną stała się zatem tylko okoliczność, czy Starosta D. ma uzasadnione roszczenie do występowania w stosunku do Burmistrza C. z żądaniem zwrotu wypłaconych już kwot. Tego rodzaju roszczenie ma bowiem charakter wyłącznie cywilny i nie jest rozpatrywane w trybie postępowania administracyjnego (zob. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OW 17/21).

Naczelny Sąd Administracyjny, orzekający w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jeżeli jeden z będących w sporze organów rozpoznał sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcie, to tym samym uznał się za właściwy do załatwienia sprawy. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy uznanie swej właściwości przez organ było w tym przypadku prawidłowe (zob. postanowienia NSA z dnia: 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 330/20; 5 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 125/19; 8 listopada 2016 r., sygn. akt I OW 162/16; 11 marca 2008 r., sygn. akt I OW 139/07).

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.