Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 692/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: par. 2 pkt 2, par. 15
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 336
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
article: art. 21 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit.a, art. 2 pkt c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Dnia 17 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2009 r., nr 0293-2009-003356 Kierownik Biura Powiatowego odmówił K. K. przyznania płatności ONW na rok 2008.

Po rozpoznaniu odwołania producenta rolnego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 16 listopada 2009 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na naruszenie art. 107 k.p.a.

Decyzją z dnia 27 stycznia 2010 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego odmówił K. K. przyznania płatności ONW na rok 2008.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpoznaniu odwołania K. K., decyzją z dnia 21 lipca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 15 maja 2008 r. K. K., zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, Poz, 448) złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W przedmiotowym wniosku producent rolny zadeklarował do udzielenia płatności działki ewidencyjne o numerach 1349, 33, 38, 1181, 1295 oraz 1375 położone w województwie [...], powiat [...], gmina B., obręb B. oraz działki ewidencyjne nr 12/1, 16, 23/1, 23/2, 25 leżące w województwie [...], powiat [...], gmina B., obręb B. PGR.

Dyrektor Oddziału Regionalnego wskazał, iż podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej ujawniły się błędy we wniosku wymagające wyjaśnienia wnioskodawcy. Okazało się m.in., że działki ewidencyjne o numerach 12/1, 23/1 oraz 25 położone w województwie [...], powiat [...], gmina B., obręb B. PGR zostały zadeklarowane do płatności również przez innego producenta tj. Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa M. w K.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. w celu ustalenia faktycznego posiadacza spornych działek objętych wnioskiem o płatność ONW na 2008 r. Wskazał m.in. na wyjaśnienia A. M. - administratora Gospodarstwa Rolnego Skarby Państwa M. w K., które wpłynęły do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 2 października 2008 r. wraz z załącznikami w postaci faktury VAT nr [...] z dnia 25 lipca 2008 r. oraz faktury VAT nr [...] z dnia 21 lipca 2008 r. Przedmiotowe faktury dołączono na potwierdzenie zakupu środków chemicznych i wykonania usługi chemicznego niszczenia chwastów. W powyższych wyjaśnieniach wskazano, że w dniu 4 kwietnia 2008 r. w siedzibie GRSP M. został przeprowadzony przetarg ustny na dzierżawę nieruchomości zabudowanej pochodzącej ze zlikwidowanego PGR B. – obiekt rolny S. o ogólnej powierzchni 124,5900 ha. W wyniku licytacji kandydatem na dzierżawcą został K. K. oferując najwyższy czynsz. Mimo wielokrotnych wezwań i toczącej się procedury odwoławczej kandydat na dzierżawcę nie złożył odpowiedniego zabezpieczenia wylicytowanego (bardzo wysokiego) czynszu dzierżawnego, co do dnia dzisiejszego skutkuje brakiem zawarcia umowy na w/w nieruchomość. Nieruchomości cały czas znajdują się w Administrowaniu GRSP M. w K. Celem uniemożliwienia bezumownego użytkowania gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i bezprawnego pobierania dopłat bezpośrednich bez ważnej umowy dzierżawy, GRSP M. na polecenie Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w dniu 17 kwietnia 2008r, złożono wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 do w/w nieruchomości. Grunty zostały zgłoszone, jako ugory, aby nie ponosić na nich dodatkowych nakładów przed ponownym rozdysponowaniem w formie dzierżawy. Jak wyjaśniono celem utrzymania zgodnego ze zgłoszeniem stanu na gruncie w lipcu bieżącego roku na całej powierzchni zadeklarowanej do uzyskania dopłat przeprowadzono zabiegi chemicznego niszczenia chwastów — ugór herbicydowy. Podkreślono, iż na potwierdzenie wykonania w/w czynności załączono kopie faktur potwierdzających zakup środków chemicznych oraz wykonania usługi. W końcowej części wyjaśnień zaznaczono, iż do uzyskania płatności do gruntów oznaczonych jako obręb geodezyjny B. PGR gm. B.; działki nr –12, 23/1, 23/2 i 25 o łącznej powierzchni 124,59 ha za rok 2008 nie jest uprawniony żaden inny podmiot poza GRSP M. w K. działającym w imieniu ANR OT.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż w dniu 13 października 2008 r. K. K. złożył korektę do wniosku o przyznanie płatności na 2008 r. oraz oświadczenie, w którym poinformował m.in., że użytkuje sporne działki, działki były i są przez niego użytkowane rolniczo. Jak wskazał beneficjent przystąpił do przetargu, który wygrał, jednak fakt podpisania umowy przedłuża się w czasie, z uwagi na konieczność sporządzenia nowej wyceny zabezpieczenia. Organ przytoczył również wyjaśnienia wnioskodawcy złożone podczas jego przesłuchania w charakterze strony. Producent rolny wyjaśnił, że jest posiadaczem spornych gruntów od 26 lutego 1999 r., umowa została zerwana jednostronnie z dniem 15 stycznia 2004 roku. Pomimo, tego, że umowa nie obowiązywała użytkował bezumownie grunty, za co płacił czynsz (posiada faktury na potwierdzenie opłaty czynszu). Ponadto wnioskodawca poinformował, że na działce ewidencyjnej 12/1 przeprowadził czynności przygotowawcze - talerzowanie w celu przygotowania gruntu do orki przedsiewnej. Fakt ten ma swoje odzwierciedlenie w aktach policyjnych. Na pasach gdzie leżały pokosy słomy wykonano talerzowanie (trzykrotnie) na pozostałych częściach jeden raz. Podczas przesłuchania beneficjent zeznał także, iż po rozstrzygnięciu przetargu tj. po 4 kwietnia 2008 r. wykonał ww. zabiegi agrotechniczne, a czynności te realizował w przeważającej części jego pracownik F. M., on tylko uzupełnił te prace. Jak wskazał wnioskodawca na działce 23/1 wykonano te same czynności, prace wykonywał F. M. Na działce 25 wykonano także te same czynności, oprócz tego jak oświadczył beneficjent, przeorał działkę w całości, początkowo bronowanie i agregowanie w celu przygotowania do zasiewu. Orka wykonana była na 75% działki, od strony lasu nie przeorał działki. Prace polowe wykonywał w ww. zakresie na całej powierzchni działek 23/1, 12/1.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego organ I instancji podczas rozpatrywania przedmiotowej sprawy wykazywał się wielkim zaangażowaniem i starannością, bowiem nie tylko wystosował do stron sporu wezwania w celu wyjaśnienia kwestii władania przedmiotowym gruntem, ale także zbierał oświadczenia od świadków wskazanych przez strony i przeprowadził wizytację spornego terenu, podczas której zebrał dodatkowe oświadczenia, jak również starał się wyjaśnić omawianą sprawę w powiązaniu z innymi jednostkami tj. Policją i Prokuraturą. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji, w konsekwencji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego nie dopatrzył się naruszenia art. 107 k.p.a.

Jak podstawę prawna rozstrzygnięcia niniejszej sprawy organ odwoławczy powołał § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r., Nr 40, poz. 329 z późn. zm.) wskazujący przesłanki przyznania płatności ONW. Za słuszne uznał stanowisko organu I instancji, który przyjął, iż przepisy dotyczące płatności ONW nie precyzują jednak, jaki okres posiadania działek rolnych spełniających wskazane wymogi uprawnia do przyznania płatności. W związku z tym zauważył, iż wobec braku uregulowań w ustawodawstwie krajowym w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego, co oznacza, że powyższa przesłanka winna być spełniona w momencie wydawania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. Dodatkowo organ odwoławczy powołał orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt, IV SA/Wa 2087/06, w którym wskazano, że rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ustalił, iż wnioskodawca, na dzień wydania decyzji w sprawie płatności nie był użytkownikiem spornych gruntów. Zdaniem organu powyższą tezę potwierdza notatka urzędowa z dnia 9 maja 2008 r. sporządzona przez sierżanta sztabowego R. F., z której wynika, iż "w połowie kwietnia bieżącego roku na pierwszych dwóch ze wskazanych działek w/w rolnicy częściowo wykonali tzw. talerzowanie po pasach pozostawionej słomy ze żniw roku 2007, natomiast na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 25 wykonali na obszarze około 1/2 jej powierzchni orkę oraz bronowanie. Innych prac polowych na wylicytowanych gruntach mężczyźni ci nie wykonywali, a zaprzestali dalsze prace po dniu 25.04.2008r., kiedy po spotkaniu z administratorem Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa M. w K., czyli A. M. wiadome było, iż może zostać nie podpisana z K. K. umowa dzierżawy gruntów rolnych. Podjecie przez K. i J. K. w kwietniu obecnego roku działań agrotechnicznych w miejscowości S. gm. B. na działkach rolniczych będących w zarządzaniu Agencji Nieruchomości Rolnych spotkało się ze stanowczym sprzeciwem ze strony A. M. jako administratora tych gruntów z ramienia Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa M. w K. W konsekwencji wskazany urzędnik złożył w niniejszej sprawie pisemne zawiadomienie o przywłaszczeniu i nielegalnym wykorzystywaniu przez w/w rolników ziemi, którą w żaden sposób nie mają oni prawa samodzielnie zarządzać (...)". Jak stwierdził organ odwoławczy fakt nieużytkowania spornych gruntów na dzień wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR potwierdza przede wszystkim informacja z dnia 19 marca 2009 r. uzyskana od samego odwołującego podczas przesłuchania przeprowadzonego w Biurze Powiatowym ARiMR, kiedy to, na pytanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR kiedy wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej i jaka jest przyczyna? Beneficjent odpowiedział, iż był to "późny okres (koniec kwietnia) na wykonanie siewu, to jest główna przyczyna niewykonania zasiewu". Natomiast na pytanie dotyczące terminu składania wniosku, wnioskodawca odpowiedział, iż był to 13 lub 15 maja "(...) Był to koniec składania wniosków." Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego kolejnym dowodem potwierdzającym ww. twierdzenie jest notatka służbowa z dnia 25 kwietnia 2008 r. sporządzona przez administratora Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa M. w K. na okoliczność dokonywania prac agrotechnicznych na polach S. po 14 kwietnia 2008 roku, w której A. M. z odnotował "(...)w trakcie rozmowy K. K. oświadczył, że po 14.04.2008 r. nie dokonywał żadnych prac agrotechnicznych, jak również stanowczo zaprzeczył, że nikomu nie zlecał wykonywania prac polowych na obiekcie Rolnym S. Stwierdził też, że nie posiada wiedzy kto mógł w tym czasie wykonywać prace polowe". Jako następny dokument potwierdzający powyższy fakt organ odwoławczy wskazał pismo drugiej strony sporu skierowane do Komendy Powiatowej Policji w dniu 23 kwietnia 2008 r., w którym wnoszono o podjęcie czynności dochodzeniowych celem ustalenia sprawców nielegalnego zajęcia gruntów należących do Skarbu Państwa, jak również protokół z przesłuchania A. M. w Biurze Powiatowym ARiMR, z którego wynika, iż przedłożone w Biurze Powiatowym ARiMR notatki służbowe są autentyczne, a treść w nich zawarta została podtrzymana przez stronę sporu. Ponadto podkreślono w czasie składnia wyjaśnień, iż "(...) 25.04.08 Pan K. był w GRSP M. i oświadczył, że po dniu 14.04.2008 nie wykonywał żadnych prac agrotechnicznych, jak i stanowczo zaprzeczył, że nikomu nie zlecił wykonywania tych prac. "

Wobec powyższych dowodów Dyrektor Oddziału Regionalnego ustalił, iż odwołujący uprawiał sporne grunty, jednakże czynności uprawowe na powyższych działkach były wykonywane przez niego, jak i też osoby mu pomagającemu w kwietniu, co potwierdzają nie tylko jego zeznania, jak i zeznania jego świadków, ale również zeznania drugiej strony sporu oraz dokumenty otrzymane z organów ścigania. Mając to na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż beneficjent ten nie był użytkownikiem wskazanych działek na dzień wydania decyzji w sprawie płatności ON W.

Dyrektor Oddziału Regionalnego podkreślił, że nie neguje faktu, iż wnioskodawca wykonał określone zabiegi uprawowe na spornych działkach i poniósł w związku z tym koszty jednakże, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego "zszedł" on z omawianego gruntu w kwietniu 2008 r. i nie był w jego posiadaniu już w dniu składania wniosku o przyznanie płatności. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż w postępowaniu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i ONW ARiMR zobowiązana jest do wyjaśnienia w czyim faktycznie posiadaniu znajduje się działka rolna objęta dwoma lub większą ilością wniosków. Zadaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy wnioskodawcami, a jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność. Oznacza to, iż wnioskodawca swoich roszczeń cywilnoprawnych może dochodzić bezpośrednio od drugiej strony konfliktu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 27 stycznia 2010 r. w całości, a ponadto zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji wnioskodawca zarzucił:

1) naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 oraz art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 poprzez niezasadne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia warunków wymienionych w tych przepisach;

2) naruszenie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 ust. 1 pkt. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, polegające na wydaniu decyzji w oparciu o okoliczności, które nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W uzasadnieniu skargi producent rolny podniósł, iż wbrew twierdzeniom organów, był w posiadaniu spornych działek. Jego zdaniem nie budzi wątpliwości fakt, co przyznał również organ odwoławczy, iż wykonywał prace polowe na przedmiotowych działkach w kwietniu 2008 roku, co świadczy, że pozostawał w ich władaniu. Skarżący stwierdził, iż organ bezzasadnie przyjął, iż zaniechanie prac polowych w maju świadczy, że nie był już użytkownikiem wskazanych działek w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności. Jest to stanowisko błędne i nieznajdujące pokrycia w materiale dowodowym. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie wykonywał prac polowych na przedmiotowych działkach w miesiącu maju (czyli w momencie sporządzenia notatki urzędowej z dnia 9 maja 2008 roku), ponieważ wszelkie prace polowe potrzebne do utrzymania gruntów zgodnie z przyjętymi normami wykonał już w kwietniu, co nie zmienia faktu, iż wciąż pozostawał w ich władaniu. Podniósł ponadto, że Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa M. nie wykazało swojego posiadania na dzień wydawania decyzji o przyznaniu płatności. Wskazało jedynie, iż w lipcu, na jego zlecenie przeprowadzono zabieg chemicznego niszczenia chwastów, jednakże ani z przedłożonych faktur, ani z zeznań osoby wykonującej zlecenie nie można stwierdzić, iż zabiegi te dotyczyły spornych gruntów. W ocenie skarżącego należy więc przyjąć, iż grunty te pozostawały w jego posiadaniu.

Producent rolny powołując się na orzecznictwo wskazał, że nawet nieefektywne wykonywanie władztwa nie powoduje utraty posiadania, gdyż dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W przedmiotowej sprawie odmowa przyznania wnioskowanej płatności za 2008 r. dotyczyła pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" zwanej "płatnością ONW".

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, aczkolwiek jej uzasadnienie jest częściowo błędne.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy faktycznie K. K. użytkował w 2008 r. działki o nr 12/1, 23/1 oraz 25 zadeklarowane przez niego we wniosku o płatność ONW na 2008 r.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa dotyczy przyznania płatności ONW na 2008 r., materialnoprawną podstawą jej rozstrzygnięcia winno być rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007 -2010 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 zez m.). Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w rubrum zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał jako podstawę prawną powyższe rozporządzenie. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozstrzygając o spełnieniu przez wnioskodawcę przesłanek przyznania płatności błędnie powołał nieobowiązujące jeszcze w 2008 r. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). W § 15 powyższego rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. ustawodawca zawarł regulację, zgodnie z którą do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji zasadność wniosku skarżącego o przyznanie płatności ONW na 2008 r. należało ocenić w oparciu o wskazane powyżej rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r. Zdaniem Sądu powyższe uchybienie organu odwoławczego nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem przesłanki uzyskania płatności określone w obu rozporządzeniach są w istocie takie same. Sporna w przedmiotowej sprawie przesłanka posiadania działek deklarowanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności została bowiem wprowadzona przez ustawodawcę zarówno w § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r., jak i w § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Istotny dla rozstrzygnięcia kwestii spornej w niniejszej sprawie jest warunek przyznania płatności sformułowany w § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. Z treści tego przepisu wynika, że płatność ONW przyznawana jest temu rolnikowi, który spełnia trzy warunki: jest w posiadaniu gruntów rolnych, grunty te utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, a ich minimalny obszar wynosi 1 ha.

Pojęcie "posiadania" nie zostało zdefiniowane ustawowo w ramach analizowanej regulacji. Wymaga podkreślenia, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko o cywilistycznym rozumieniu posiadania gruntów jako przesłanki do przyznania płatności (np. wyrok NSA z dnia 15.03.2007 r., sygn. akt II GSK 342/06; wyrok NSA z dnia 16.02.2011 r., sygn. akt II GSK 207/10, CBOSA). Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Dokonując wykładni posiadania przez wnioskującego o przyznanie płatności rolnika gruntów rolnych istotne znaczenie ma przypomnienie, że rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1) jest osoba (fizyczna lub prawna), która prowadzi działalność rolniczą w znajdującym się na terytorium Wspólnoty gospodarstwie, na które składają się wszystkie jednostki produkcyjne przez tę osobę zarządzane. Z kolei stosownie do art. 2 pkt c) powołanego rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5. Wymogi minimalne dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, w krajowym systemie prawnym, stosownie do art. 5 powyższego rozporządzenia Rady, określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm.). W rozporządzeniu tym w ramach obowiązku podejmowania określonych działań wymienia się takie czynności jak: uprawę roślin lub ugorowanie gruntów ornych, koszenie okrywy roślinnej i wypasanie zwierząt. Ugorowanie oznacza poddaniu gruntu ornego, co najmniej raz w roku do dnia 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

W świetle zatem przywołanych unormowań wspólnotowych oraz przepisu prawa krajowego płatność ONW przysługuje wyłącznie tej osobie, która ma możliwość zarządzania swoim gospodarstwem – wywierania realnego wpływu na kształt gospodarstwa i decydowania o charakterze prowadzonej działalności. Mowa więc o osobie, która znajduje się, niezależnie od tytułu prawnego, w posiadaniu działek rolnych, faktycznie na nich gospodaruje, prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność, względnie utrzymując je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami środowiskowymi, przy czym grunt ten dla potrzeb płatności musi mieć minimalny obszar 1 ha (wyrok NSA z dnia 02.02.2011 r., sygn. akt II GSK 164/10, CBOSA). Za takim rozumieniem posiadania przemawia również wykładnia celowościowa. W wyroku z dnia 13.12.2007 r., sygn. akt II GSK 260/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż idea płatności obszarowej wynika ze Wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy pomocy finansowej udzielanej jedynie tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów.

Za trafne zatem Sąd uznał stanowisko organów obu instancji, iż prawo do dopłat do gruntów rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje posiadaczowi działek w rozumieniu ich faktycznego użytkownika. Błędnie jednak organy przyjęły, iż warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie zadeklarowanych do tej płatności gruntów rolnych w dacie wydania decyzji. Stanowisko takie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Z powołanego § 2 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. wyraźnie wynika, iż rolnik ubiegający się o płatność ONW w złożonym wniosku zobowiązuje się do prowadzenie działalności rolniczej. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że zobowiązanie to dotyczy całego roku, w którym wystąpiono o płatność (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.06.2010 r., sygn. akt V SA/Wa 10/10, CBOSA). Ponownie należy wskazać, iż pomoc z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich jest przyznawana do określonych gruntów z zamiarem wywołania określonego celu, a osiągnięcie tego celu może zagwarantować jedynie osoba, która posiada przedmiotowe grunty. Dlatego też, aby nabyć prawo do płatności ONW należy być posiadaczem gruntów przez cały okres objęty płatnością. Zasadnie zatem skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, podniósł, iż ocena stanu posiadania powinna być weryfikowana na dzień wydania decyzji w sprawie, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, iż dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy decyzja zostanie wydana w roku kalendarzowym, którego dotyczy płatność.

W ocenie Sądu powyższe uchybienie organu odwoławczego nie miało wpływu na wynik sprawy. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ ustalając fakt posiadania przez skarżącego spornych działek dokonał przede wszystkim ustaleń odnośnie 2008 r., czyli roku objętego wnioskiem o przyznanie płatności. Wbrew zarzutom skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały obszerny materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji, czym uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.). Organ odwoławczy opierając się na dowodach w postaci: notatki urzędowej z dnia 9 maja 2008 r. sporządzonej przez sierżanta sztabowego R. F., wyjaśnień skarżącego złożonych podczas przesłuchania w dniu 19 marca 2009 r., notatki służbowej z dnia 25 kwietnia 2008 r. sporządzonej przez administratora Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa M. w K., pisma drugiej strony sporu z dnia 23 kwietnia 2008 r. skierowane do Komendy Powiatowej Policji, zeznań świadka A. M. prawidłowo ustalił, iż wnioskodawca uprawiał sporne grunty, jednakże czynności uprawowe na powyższych działkach były wykonywane przez niego, jak i osoby mu pomagające w kwietniu. Ponadto słusznie stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż producent rolny "zszedł" z omawianego gruntu w kwietniu 2008 r. i nie był w posiadaniu spornego gruntu już w dniu składania wniosku o przyznanie płatności. Organ II instancji przytoczył informacje zawarte w notatce urzędowej z dnia 9 maja 2008 r. sporządzonej przez sierżanta sztabowego R. F., z których wynika, iż w kwietniu wnioskodawca oraz inne osoby mu pomagające dokonali na spornych działkach prace agrotechniczne. W notatce wskazano ponadto, iż innych prac polowych na wylicytowanych gruntach mężczyźni ci nie wykonywali, a zaprzestali dalsze prace po dniu 25 kwietnia 2008 r., kiedy po spotkaniu z administratorem Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa M. w K. A. M. wiadome było, iż może zostać nie podpisana z K. K. umowa dzierżawy gruntów rolnych. Z powyższych ustaleń organu odwoławczego wynika, wbrew twierdzeniom skarżącego, że dał on wiarę jego wyjaśnieniom odnośnie prac polowych wykonanych przez niego na spornych działkach, przyjmując tym samym, iż wnioskodawca był posiadaczem spornych działek do końca kwietnia 2008 r. Prawidłowo również w oparciu o powyższe dowody, organ ustalił, że skarżący w dniu 25 kwietnia 2008 r. podczas rozmowy z A. M. powziął informację, iż może nie zostać podpisana z nim umowa dzierżawy spornych gruntów. W konsekwencji na podstawie tej okoliczności oraz faktu niedokonywania przez skarżącego po kwietniu 2008 r. na spornych działkach jakichkolwiek prac polowych, zasadnie organ II instancji przyjął, że w dniu składania wniosku K. K. nie był faktycznym posiadaczem spornych działek.

Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącego, który twierdził, iż przez cały 2008 r. był on posiadaczem spornych gruntów. Twierdzenie to nie znajduje bowiem uzasadnienia w starannie zebranym materiale dowodowym, nawet z uwzględnieniem prezentowanej w skardze wykładni przesłanki posiadania deklarowanych gruntów.

Nie ma racji również wnioskodawca, iż ze względu na nieustalenie w zaskarżonej decyzji kto w 2008 r. znajdował się w posiadaniu spornych gruntów, należy wnioskować, iż to on był ich posiadaczem. Wymaga wyjaśnienia, że niniejszej postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego przez skarżącego o przyznanie płatności ONW. Celem tego postępowania było ustalenie, czy producent rolny spełnia wszystkie przesłanki przyznania płatności. Organ stwierdzając zatem, że skarżący nie spełnił przesłanki posiadania spornych gruntów, nie był zobowiązany ustalić, kto był ich faktycznym posiadaczem. Takie ustalenia są istotne w postępowaniu z wniosku Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa M. w K., a nie w niniejszej sprawie.

Ze względu na powyższe należało uznać skargę za bezzasadną i orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).