Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 821/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. A. G. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Po wezwaniu Strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] złotych pismem z dnia [...] r. A. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. W przedłużonym druku urzędowego formularza PPF, Skarżący stwierdził, że zamieszkuje w domu o pow. [...] m2 wraz z żoną i małoletnim synem, przy czym dom ten obejmuje współwłasność małżeńska. Podniósł, iż jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest działalność rolnicza z której dochody wynoszą [...] zł. Zaakcentował, iż prowadzi działalność gospodarczą, która za rok [...] r. nie przyniosła dochodu, a ponadto żona jest osobą bezrobotną. Wyjaśnił, iż oprócz opisanego domu oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha nie posiada innego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę [...] Euro.

Pismem z dnia [...] r. A. G. został wezwany do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

- nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych w ciągu ostatnich [...] miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych, natomiast w przypadku gdyby działalność ta w ostatnim czasie została zawieszona lub zlikwidowana przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających tenże fakt;

- przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich [...] miesięcy;

- nadesłanie odpisu bądź kserokopii złożonego przez skarżącego i jego żonę za [...] r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów;

- wyjaśnienie czy wnioskodawca posiada zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące cel, na który zostały zaciągnięte, ich wysokość, a nadto wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy;

- udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego do posiadanych przez skarżącego nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7 formularza;

- wyjaśnienie czy żona skarżącego jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne zaświadczenie o figurowaniu żony w ewidencji osób bezrobotnych z prawem bądź bez prawa do zasiłku;

- nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez ZUS wskazującego czy w okresie ostatnich [...] miesięcy były za żonę odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie posiadanych przez skarżącego gruntów rolnych w ha przeliczeniowych;

- wyjaśnienie czy wnioskodawca korzysta z dopłat do gospodarstwa, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty wydane w tym przedmiocie;

- udokumentowanie wysokości osiąganego z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego dochodu oraz ponoszonych w tych ramach wydatków za [...] oraz za [...] ostatnie miesiące.

Jednocześnie Strona skarżąca została poinformowana, że odpowiedzi na opisane wezwanie oczekuje się w terminie 7 dni od daty doręczenia, a brak zastosowania się do wezwania w wyżej zakreślonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej P.p.s.a.).

W odpowiedzi na powyższe Strona skarżąca przedłożyła kserokopie:

- deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesiące wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów;

- zeznania podatkowego PIT/B A. G. oraz zeznania PIT – 37 i PIT/0 I. G.;

- wykazu należności podatku rolnego za [...] r. Strony skarżącej wraz z potwierdzeniem wpłaty tego podatku;

- zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały oraz wypisów z rejestru gruntów wraz z aktem notarialnym z dnia [...] r. odnoszącym się do nieruchomości położonej w S. (gmina L.);

Ponadto do akt sprawy przedłożono rachunki ponoszonych miesięcznie opłat za energię elektryczną ([...] zł), telefon ([...] zł) oraz wyciąg z posiadanego przez żonę Skarżącego rachunku bankowego, którego saldo końcowe wynosiło [...] zł. A. G. oświadczył także, iż należące do niego konto bankowe w związku z brakiem obrotów zostało zlikwidowane.

Postanowieniem z dnia 19 września 2012 r., referendarz sądowy odmówił przyznania Stronie skarżącej prawa pomocy.

A. G. pismem z dnia [...] r. złożył sprzeciw podnosząc, iż w jego ocenie wniosek o przyznanie prawa pomocy został przekonywająco umotywowany poprzez przedłożenie stosownych dokumentów dostatecznie obrazujących sytuację rodzinną i wskazujących, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A. G. podkreślił, iż w jego mniemaniu Sąd nie uwzględnił okoliczności, iż Skarżący w sumie ma obowiązek uiszczenia opłaty w 21 sprawach, a poprzez brak zwolnienia go z tego obowiązku naruszona zostanie konstytucyjne prawo do korzystania z sądów.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.).

Podkreślić należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004).

Mając na uwadze powyższe rozważenia stwierdzić trzeba, iż wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanka zwolnienia Strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 P.p.s.a., uzależnione jest od wykazania, że Strona ta nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zaakcentować należy, iż użyte w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości, co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń.

Sąd stanął na stanowisku, iż A. G. nie spełnił przesłanek zwartych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zatem złożony wniosek o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony.

Na wstępie stwierdzić trzeba, iż dokumenty przedłożone przez Stronę skarżącą w pełni nie pozwalają na określenie statusu majątkowego A. G., albowiem nie potwierdzają oświadczeń Strony skarżącej, a wręcz w kwestiach osiąganego przez A. G. dochodu stoją z nimi w sprzeczności. Skarżący oświadczył w formularzu, iż jego dochód z działalności rolniczej wynosi [...] złotych, a działalność gospodarcza prowadzona w [...] r. nie przyniosła A. G. żadnego dochodu, natomiast PIT-B przedłożony przez Skarżącego za [...] rok wskazuje, iż Strona skarżąca osiągnęła przychód w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w zakresie świadczenia usług transportowych w wielkości [...] zł., który po potrąceniu kosztów uzyskania przyniósł dochód w kwocie [...] zł. Nadto w zeznaniu podatkowym (PIT-37) żony Skarżącego – I. G. stwierdzono, iż otrzymała ona w [...] r. wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł., przy czym oświadczenia o utracie przez I. G. pracy nie podparto jakikolwiek zaświadczeniem o jej figurowaniu w rejestrze osób bezrobotnych. Podobnie w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów mogących uwiarygodnić oświadczenie A. G. o zamknięciu konta bankowego z powodu braku obrotu.

Ustalenie osób z którymi A. G. tworzy wspólne gospodarstwo domowe i które mogą partycypować w kosztach utrzymania tego gospodarstwa niezbędnych w celu ustalenia statusu majątkowego Skarżącego, w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów, jest utrudnione, albowiem wprawdzie w formularzu Skarżący stwierdził, iż posiada we współwłasności małżeńskiej dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną – [...] ha, jednakże wypisy z rejestru gruntów wskazują, iż A. G. jest właścicielem [...] ha (działki o nr [...] i [...] ), a ponadto żona Skarżącego - I. G. w zeznaniu podatkowym za [...] r., wskazuje inny adres zameldowania, niż ten wskazany przez Skarżącego. Wspomnieć należy, iż I. G. wskazała w opisanym zeznaniu podatkowym ulgę związana z wychowaniem małoletniego dziecka, co może podważać oświadczenie Skarżącego, iż zamieszkuje wraz z żoną i na ich utrzymaniu znajduje się małoletni syn skoro I. G. wskazuje inny adres zamieszkania niż jej mąż, a ponadto jedyne wydatki związane bezpośrednio z miejscem zamieszkania Skarżącego to opłata za energię elektryczną w kwocie [...] zł. Tak niski rachunek za korzystanie z urządzeń elektrycznych może wskazywać, iż w swoim miejscu zamieszkania Skarżący przebywa okazyjnie, tym bardziej iż korespondencję adresowaną do A. G. odbiera jego matka.

W aktach sprawy znajduje się również kserokopia zeznania podatkowego A. G., jednakże bez pierwszej strony określającej rok za który została złożona, Sąd opierając się na informacji zawartej w stopce tego dokumentu uznał, iż dotyczy [...] r. i nie ma wpływu na określenie aktualnego statutu majątkowego Strony w tym postępowaniu. Przedstawione wątpliwości Sądu nie zostały rozwiane poprzez dokumenty przedstawione przez Skarżącego, albowiem w aktach sprawy brak zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierające informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania Skarżącego, (pomimo wezwania A. G. nie przedstawił takiego zaświadczenia ograniczając się jedynie do określenia swojego miejsca zamieszkania poprzez przedłożenie zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały). W aktach sprawy znajduje się jedynie oświadczenie A. G. o likwidacji konta bankowego z uwagi na brak obrotu, które w opinii Sądu jest niewystarczające i powinno zostać poparte stosownymi dokumentami.

Zwrócić uwagę należy także, na wyciąg z konta bankowego I. G., na które to konto w [...]. wpłynęło [...] zł. Wskazana kwota została uiszczona na rzecz żony Skarżącego przez "A", jednakże w aktach sprawy brak jest wyjaśnień dotyczących charakteru tej wpłaty. Skarżący powołuj się również na akt notarialny z dnia [...] r. odnoszącym się do nieruchomości położonej w S. (gmina L.), jednakże do akt sprawy złożono jedynie kserokopię pierwszej strony tego aktu w której wskazano, iż A. i A. G. aktem własności ziemi z dnia [...] r. nabyli prawo własności nieruchomości o powierzchni [...] ha [...] arów na którą składają się działki [...], jednakże w przedstawionej formie akt ten ma znikome znaczenie dla ustalenia statusu majątkowego Strony skarżącej.

Sąd stanął na stanowisku, iż przedstawiona przez Stronę dokumentacja nie pozwoliła na wnikliwe i dogłębne rozważenie wniosku A. G. o zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, unaoczniony swojej sytuacji majątkowej, przedłożone przez niego dokumenty są fragmentaryczne, wybiórcze, co nie pozwala Sądowi w pełni zobrazować sytuacji majątkowej Strony i w efekcie skutkuje odmową przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Podnieść należy, iż A. G. nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodzinny. Do złożonego skutecznie przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy nie załączono żadnych dokumentów mogących Sądowi przybliżyć sytuację majątkową wnioskodawcy i jego rodziny

W tej sytuacji zaznaczyć trzeba, że uchylenie się Strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez Stronę zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., II FZ 128/12, LEX nr 1116173). Nieprzedstawienie przez Stronę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy swojej sytuacji majątkowej obejmującej zarówno dochody, ponoszone wydatki jak i inny majątek będący w jego posiadaniu, skutkuje brakiem wystarczających danych co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. To z kolei uniemożliwia dokonanie pełnej oceny czy poniesienie przez Stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II GZ 52/12, LEX nr 1125486).

Sąd uznał, że zawarte we wniosku oświadczenia nie zostały potwierdzone lub uprawdopodobnione odpowiednimi dokumentami, do których przedłożenia Strona skarżąca została wezwana. Należy zgodzić się z wyżej prezentowanym ogólnym stanowiskiem, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej danego wnioskodawcy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia przez Sąd z urzędu postępowania w zakresie ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli po wezwaniu w trybie art. 255 P.p.s.a. on sam nie wykazuje w pełni istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na mocy art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.