Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 347/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 19
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Go 589/07 w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Go 589/07 oddalił skargę S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2007 r., w przedmiocie przekazania pisma według właściwości.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., działający z upoważnienia Starosty Ś., Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Architektury i Budownictwa, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. oraz art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przekazał wniosek S. G. dotyczący wznowienia postępowania i sprostowania decyzji ostatecznej Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...] września 1978 r. nr [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa od K. Ł. w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe, do rozpatrzenia przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Gorzowie Wielkopolskim.

W wyniku zażalenia S. G. na to rozstrzygnięcie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ w uzasadnieniu postanowienia dokonując analizy aktualnie ukształtowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, podzielił argumentację zawartą w treści uzasadnienia orzeczenia organu l instancji i wskazał, że w sprawach wzruszenia ostatecznych decyzji o przejęciu gospodarstw rolnych na własność Skarbu Państwa wydanych przez organy administracji, które w obecnie obowiązującym porządku prawnym z uwagi na transformacje ustrojowe już nie istnieją, właściwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych – jako l instancja, której właściwość wywiedziona została z aktualnego brzmienia art. 58 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. G., który zarzucił brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, niestaranność w dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego, naruszenie prawa materialnego poprzez brak rozstrzygnięcia co do istoty sprawy oraz brak odniesienia się do wyroku WSA w Poznaniu z 2004 r., oraz wniósł o uchylenie zaskarżonych orzeczeń i o zobowiązanie Starosty Powiatowego w Ś. do sprostowania błędnej decyzji z 1978 r. w ten sposób, że skarżący otrzyma zwrot zagarniętych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił i powołując się na przepisy prawa materialnego uznał, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania i sprostowanie decyzji z dnia [...] września 1978 r. w sprawie nieodpłatnego przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Taki pogląd znajduje potwierdzenie w licznym, ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide: postanowienie z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt l OW 94/07, niepubl.; wyrok z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt OW 98/04, niepubl.; wyrok z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt OW 142/04).

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż słusznie stwierdza się w literaturze, że nie będą podlegały sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (B. Adamiak, Rektyfikacja decyzji w postępowaniu administracyjnym, "Acta Universitatis Wratislaviensis" Nr 922, Prawo CLIII, Wrocław 1988, s. 9–10; co do rozróżnienia wadliwości decyzji istotnych i nieistotnych por. s. 8). Problem ten wyjaśnia teza wyroku NSA z 7 listopada 1990 r., II SA 627/90 (ONSA 1991, nr 2, poz. 31), tj.: "Stwierdzenie nieważności decyzji innej, niż się zamierzało, nie może być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a.", jak też teza wyroku NSA z 19 listopada 1991 r., SA/Wr 1084/91 (ONSA 1991, nr 3–4, poz. 93) dotycząca sprawy, w której sprostowaniem decyzji próbowano zmienić rozstrzygnięcie sprawy co do istoty (zmieniając przedmiot rozstrzygnięcia). Wyrok NSA z 4 maja 1988 r., III SA 1466/87 (OSP 1990, z. 11–12, poz. 398) został wydany w sprawie, w której organ l instancji na skutek odwołania wydał postanowienie o sprostowaniu decyzji, które nie dość, że stanowiło ponowne rozstrzygnięcie sprawy inne niż pierwotne, to jeszcze przez organ zostało potraktowane jako "integralna część zaskarżonej decyzji"; w tezie drugiej wyroku stwierdza się, że "przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2006, str. 541).

Sąd I instancji zwrócił ponadto uwagę na to, iż pomimo tego że skarżący domaga się sprostowania decyzji z 1978 r., to treść jego żądania zawartego w skardze, tj. zobowiązanie Starosty Powiatowego w Ś. do sprostowania błędnej decyzji z 1978 r. w ten sposób, że skarżący otrzyma zwrot przejętych nieruchomości wskazuje, że skarżący podważa zasadność tej decyzji, a więc domaga się w istocie wznowienia postępowania celem stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Wskazuje na to również treść pisma procesowego z dnia 3 grudnia 2007 r. pełnomocnika skarżącego, w którym domaga się przekazania sprawy według właściwości do Starosty Powiatowego w Ś. celem wydania w trybie wznowienia postępowania, nowej decyzji w miejsce rozstrzygnięcia z 1978 r. na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji tym bardziej uzasadnione jest przekazanie według właściwości niniejszej sprawy Agencji Nieruchomości Rolnych. W myśl bowiem dyspozycji art. 148 § 1 podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zasady ustalenia właściwości instancyjnej reguluje art. 17 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie stanowi wyczerpującej regulacji ustalenia właściwości instancyjnej, a musi być stosowany w związku z art. 20 k.p.a. który odsyła do regulacji materialnoprawnej. Przepisy materialnego prawa w określonym zakresie muszą być stosowane łącznie z przepisami administracyjnego prawa ustrojowego gdy ustala się właściwość instancyjną w sprawach, w których orzekały zniesione organy w strukturze ustrojowej administracji publicznej. Dlatego też organem właściwym do orzekania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa za rentę od zmiany ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sprawy przejęcia nieruchomości i ustalenie odpłatności zostały wyłączone z kompetencji kierowników urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej, a zatem brak jest podstaw do wywodzenia właściwości starostów.

Od powyższego wyroku S. G., reprezentowany przez adwokata z urzędu, złożył skargę kasacyjną i na podstawie art. 173 § 1, art. 175, art. 176 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżył wyrok w całości i utrzymujące w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2007 r. , nr [...].

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę powyższą oparł na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego, tj. art. 19 k.p.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż skarżący S. G. winien skierować do załatwienia swoją sprawę do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w Gorzowie Wielkopolskim, gdy tymczasem Starosta Powiatowy w ramach swoich obowiązków, stwierdzając swą niewłaściwość powinien był przekazać sprawę do tego organu celem wydania stosownej decyzji.

Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wniósł o zasądzenie kosztów procesu w wysokości 360 zł + 22% VAT na podstawie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) nieopłaconej nawet w części, ze względu na zawiły charakter sprawy.

W uzasadnieniu powyższej skargi kasacyjnej, zdaniem pełnomocnika wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest niesłuszny i Sąd błędnie zinterpretował art. 19 k.p.a., a twierdzenia skarżącego S. G. są zasadne i zgodne z zaleceniami wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Po 2671/02. Zdaniem pełnomocnika skarżącego to Sąd I instancji winien przekazać sprawę do Starosty Powiatowego w Ś. i nakazać skierowanie sprawy do Agencji Nieruchomości Rolnych, a nie przerzucać tego obowiązku na obywatela.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania sądowego. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd rozpoznaje skargę zgodnie ze wskazanymi w niej zarzutami oraz wnioskami. Przy czym nie posiada kompetencji do zmiany lub precyzowania tych zarzutów ani też do domyślania się intencji kasatora.

Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie ze swoimi uprawnieniami, rozpoznał skargę stosownie do wskazanego w niej zarzutu i uznał, że jest on całkowicie chybiony.

Skarga kasacyjna oparta została na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 19 k.p.a. Stwierdzić więc należy, iż Sąd nie stosuje bezpośrednio przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem postępowanie przed sądem prowadzone jest na podstawie powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i rozpoznając skargę Sąd może naruszyć przepisy tej ustawy. Natomiast aby skutecznie postawić zarzut naruszenia przepisów postępowania przez organ, należy zarzut ten powiązać z odpowiednimi przepisami regulującymi postępowanie przed sądem administracyjnym.

W niniejszej sprawie kasator ani w podstawach skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie odniósł się do przepisów stosowanych przez Sąd I instancji, co powoduje, iż podniesiony zarzut jest niezasadny.

Na marginesie podnieść również należy, iż uzasadnienie tego zarzutu jest całkowicie niezrozumiałe, bowiem kasator oczekuje przekazania sprawy zgodnie z właściwością, a właśnie takie rozstrzygnięcie organu administracji publicznej było poddane kontroli sądowej.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim.