Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2619/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1,  art. 13a ust. 2,  art. 27,  art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]; 2. stwierdza nieważność decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania K. K. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. C..

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

K. K. wystąpiła [...] września 2019 r. do Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C.. Wobec stwierdzenia, że ojciec dziecka – P. C. przebywa i pracuje na terytorium [...], wniosek ów przekazany został do rozpoznania Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu stosowanie do art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r, poz. 2407 ze zm.) dalej: "u.p.p.w.d.".

W następstwie rozpoznania tego podania Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2020 r. odmówił K. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. oraz od [...] kwietnia 2020 r. do [...] maja 2021 r. Pismem z 15 maja 2020 r. nr [...] poinformował natomiast ww. o przyznaniu jej prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od [...] stycznia 2020 r. do [...] marca 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że ojciec dziecka jest osobą aktywną zawodowo na terytorium [...], a K. K. w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. oraz od [...] kwietnia 2020 r. do chwili obecnej pozostaje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieaktywna zawodowo, zatem państwem właściwym do rozpatrzenia wniosku, w związku zastosowaniem w sprawie przepisów o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego, na zasadzie pierwszeństwa były [...]. Jednocześnie poinformował, że złożony przez K. K. wniosek został przekazany do instytucji [...] celem rozpatrzenia go tak, jakby został złożony bezpośrednio w instytucji [...], zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 str. 1 ze zm.). Ustalił ponadto, że kwoty świadczeń przewidzianych w [...] w zestawieniu z kwotą świadczenia wychowawczego są wyższe. Wobec czego w Polsce, jako państwie zobowiązanym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności, nie przysługuje K. K. dodatek dyferencyjny.

Od decyzji tej K. K. wniosła odwołanie, kwestionując ustalenia organu, co do braku jej aktywności zawodowej na terytorium Polski, a przez to wskazanie instytucji [...] jako właściwej do wypłaty świadczeń w pierwszej kolejności. Podniosła również argument, że nie tworzy wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dziecka – P. C..

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z [...] lipca 2020 r. utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że stosownie do art. 16 ust. 4 i 5 u.p.p.w.d. w przypadku, gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego. Przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie nr 883/2004 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonania rozporządzenia nr 883/2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L 284, str. 1) zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. Zgodnie z art. 67 rozporządzenia 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzeń) już ze względu na sam fakt zamieszkiwania członka rodziny w drugim Państwie Członkowskim.

Jak wskazuje art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004, w przypadkach w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności prawa udzielone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na postawie miejsca zamieszkania. Działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 powołanego rozporządzenia. Wnioskodawca nie ma przy tym możliwość wyboru kraju właściwego do wypłaty świadczeń. Zgodnie z ust. 2 art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnienia świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67 rozporządzenia 883/2004, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 tego artykułu, to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny. Instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo.

Minister podkreślał przy tym, iż zgodnie z art. 1 lit. i akapit 1 ppkt (i) rozporządzenia 883/2004 określenie "członek rodziny" oznacza: "każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznane są świadczenia", z zastrzeżeniem akapitu 3, który stanowi: Jeżeli na podstawie ustawodawstwa, które ma zastosowanie zgodnie z akapitem pierwszym i drugim, osoba jest uważana za członka rodziny lub członka gospodarstwa domowego tylko wtedy, gdy mieszka ona w tym samym gospodarstwie co ubezpieczony albo emeryt lub rencista, to warunek uważa się za spełniony, jeśli wspominana osoba pozostaje głównie na utrzymaniu ubezpieczonego albo emeryta lub rencisty. Odwołując się zaś do interpretacji przepisów o art. 2 ust. 1 oraz art. 1 lit. f ppkt (i) rozporządzenia nr 1408/71 (odpowiadających co do istoty treści obecnie obowiązujących przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 1 lit. i akapit 1 ppkt (i) rozporządzenia 883/2004), przedstawionej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie C-363/08 – Slanina, w wywodził, że w myśl art. 1 lit. i rozporządzenia 883/2004 ojciec i dziecko zawsze powinni być traktowani jako członkowie rodziny, bez względu na to, czy dziecko przebywa pod stałą opieką rodzica oraz czy rodzic faktycznie spełnia obowiązek alimentacyjny, a także czy rodzice są małżeństwem.

W tym stanie rzeczy za prawidłowe uznawał stanowisko Wojewody, że skoro K. K. jest osobą bezrobotną w Polsce, a ojciec dziecka jest osobą aktywną zawodowo w [...], to zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004, za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. oraz od [...] kwietnia 2020 r. do [...] maja 2021 r. pierwszeństwo do wypłaty świadczeń leży po stronie [...]. Odnosząc się zaś do zarzutu argumentacji odwołania, wskazującej że ww. była aktywna zawodowo w kraju, zwracał uwagę, że decyzja organ wojewódzkiego wydana została po weryfikacji w systemie informatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych okresów w których podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu w związku z podejmowaniem zatrudnienia, gdzie odwołująca się nie została odnotowana jako podlegająca ubezpieczeniu. W związku z tym, w myśl art. 68 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004, w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, K. K. mógłby przysługiwać dodatek dyferencyjny, w przypadku gdyby wysokość świadczenia wychowawczego, o którego przyznanie ubiega się ona w Polsce, byłaby wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego w [...]. Taka zaś sytuacja w sprawie nie miała miejsca.

Krańcowo wyjaśniał, że w sytuacji wydania decyzji przez instytucję [...] w zakresie wysokości przysługujących K. K. świadczeń, za okres, którego dotyczy jej wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego złożony w Polsce do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] (po jego przekazaniu do [...]) , Wojewoda ponownie dokona weryfikacji kwoty świadczenia należnego w Polsce. Zauważał jednakowoż, że brak rozpatrzenia wniosku przez instytucję [...], spowodowany brakiem współpracy ze strony wnioskodawcy, skutkować będzie brakiem możliwości ponownego przeliczenia świadczeń przez polską instytucję.

Na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie art. 68 ust. 1 oraz art. 1 lit. a, lit. b i lit. u rozporządzenia nr 883/2004.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sposób nieprawidłowy zinterpretował bowiem przepisy tego rozporządzenia, uznając ją za osobę nieaktywną zawodowo, pomimo jej zatrudnienia na podstawie umów zlecenia, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem kraju pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych. Wskazywała przy tym na nie uwzględnienie przez organ przepisów art. 3 ust. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2020 r. poz. 111); art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266) i nie zastosowanie się do art. 1 lit. a lit. b lit. u rozporządzenia nr 883/2004, w którym jest odniesienie do zastosowania przepisów państwa członkowskiego, w którym wykonywana jest praca. Nieuwzględnienie tych przepisów skutkowało jej zdaniem nieprawidłowym uznaniem jej za nieaktywną zawodowo, pomimo wykonywania zatrudnienia na podstawie umów zlecenia. To z kolei przyczyniło się do wydania decyzji sprzecznej z prawem i skutkowało nieprawidłowym ustaleniem kraju pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych.

Zarzuciła ponadto kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj.

-art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewywiązanie się z obowiązku rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, bowiem materiał dowodowy będący w aktach mojej sprawy, w postaci umów zlecenia, przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nie został w ogóle wzięty pod uwagę przy wydawaniu decyzji;

-art. 8 § 1 k.p.a. poprzez złamanie zasady równego traktowania, bowiem korzystając z prawa, nadanego przez ustawodawcę, dotyczącego zwolnienia z podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu zostałam potraktowana jako osoba nieaktywna zawodowo, natomiast m.in. osoba fizyczna zakładająca działalność gospodarczą po raz pierwszy, która skorzysta z przysługującego mu prawa wyłączenia obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym przez wskazany okres sześciu miesięcy, jest traktowana jako osoba aktywna zawodowo;

- art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez: niezastosowanie praworządności podczas wydawania decyzji, gdyż Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zastosował błędną wykładnie i w sposób niewłaściwy użył przepisów rozporządzenia nr 883/2004; niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, bowiem miał on wgląd do akt sprawy skarżącej, w której znajdują się m.in. umowy zlecenia, a mimo to została uznana za osobę nieaktywną zawodowo;

- art. 7b k.p.a. poprzez brak współpracy, podczas rozpatrywania jej wniosku pomiędzy organami administracji publicznej (tj. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...], Wojewodą [...], Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] oraz Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej);

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania, w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji, przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionych w postaci umów zlecenia, odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej; brak odniesienia do wszystkich punktów odwołania rozpatrywanego przez (punkt dotyczący zaskarżenia pisma [...] oraz pisma [...]).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. Dodatkowo w kontekście zasadniczego zarzutu skargi, odnoszącego się do nieuwzględnienia przy ocenie jej aktywności zawodowej wykonywania pracy na umowy zlecenia, Minister podnosił, że zasady stosowania ustawodawstwa konkretnego państwa członkowskiego w konkretnych sytuacjach zostały szczegółowo uregulowane w przepisach tytułu II rozporządzenia nr 833/2004 (art. 11-16), co oznacza, że to w kontekście tych przepisów należy oceniać aktywność zawodową skarżącej dla celów ustalenia pierwszeństwa państwa członkowskiego do ustalenia świadczeń rodzinnych. W myśl zaś art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 3 lit. a tego rozporządzenia, osoba wykonująca prace najemna na terytorium danego państwa członkowskiego podlega ustawodawstwu w zakresie wszystkich sektorów zabezpieczenia społecznego. Jednakże stosownie do art. 14 ust. 1 rozporządzenia, przepisów m.in. art. 11 nie stosuje się do osób, które podlegają w danym państwie członkowskim wyłącznie ubezpieczeniu dobrowolnemu lub ubezpieczeniu fakultatywnemu kontynuowanemu. Oznacza to, że co do zasady za "pracownika" w rozumieniu ww. rozporządzenia można uznać wyłącznie osobę, która podlega w danym państwie członkowskim obowiązkowemu ubezpieczeniu z jakiegokolwiek tytułu w zakresie objętym przedmiotowym rozporządzeniem (określonych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia). Jak natomiast słusznie wskazała skarżąca, w świetle przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie podlegała ona obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Co więcej - w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.), a także art. 104 ust. 1 ustawy z dni 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1409 ze zm.) - jako osoba niepodlegająca ubezpieczeniu społecznemu, nie podlegała również w Rzeczypospolitej Polskiej ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia. Tym samym nie ulega wątpliwości, że z tytułu świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia nie podlegała ona w kraju ubezpieczeniu z żadnego tytułu objętego zakresem przedmiotowym ww. rozporządzenia, co oznaczało, że nie mogła być uznana w jego rozumieniu za osobę aktywną zawodowo w Rzeczypospolitej Polskiej.

Na wypadek z kolei braku podzielenia przez Sąd przedstawionej w decyzji wykładni prawa unijnego w kontekście możliwości uznania "ojca dziecka" za członka rodziny skarżącej w rozumieniu przepisów rozporządzenia, Minister wnioskował o przedstawienie w tym aspekcie w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej, o treści wskazanej w odpowiedzi na skargę, oraz zawieszenie do czasu udzielenia odpowiedzi postępowania sądowego.

Wobec stwierdzenia, że w przesłanych wraz ze skargą aktach administracyjnych znajduje się decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], zmieniająca częściowo decyzję tego organu z [...] maja 2020 r., w ten sposób że orzeczono o przyznaniu skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w okresach, w których wykonywała ona pracę na podstawie umów zlecenia, tj. od [...] lipca 2019 do [...] grudnia 2019 r. oraz od [...] lipca 2020 r. do [...] maja 2021 r., Sąd zwrócił się do strony o wyjaśnienie czy podtrzymuje skargę i czy wniosła od tej decyzji odwołanie. W odpowiedzi, przy piśmie z [...] marca 2021 r. , skarżąca podała, że nie wnosiła odwoływania od tej decyzji, a jej wykonanie zostało przez Wojewodę [...] wstrzymane do czasu rozpoznania skargi. Samą zaś skargę podtrzymała. Brak wpływu odwołania od decyzji potwierdził również Minister Rodziny i Polityki Społecznej (następca Ministra Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2020 r., jak też stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r.

W pierwszej kolejności, wobec wyjścia przy wyrokowaniu poza granice skargi - do czego uprawniał Sąd art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – i eliminacji na tej podstawie także niezaskarżonej decyzji Wojewody [...], wyjaśnić należy, że było to z jednej strony niezbędne dla umożliwienia organowi wojewódzkiemu zgodnego z prawem załatwienia zawisłej przed nim sprawy administracyjnej w przedmiocie świadczenia wychowawczego, o które ubiega się skarżąca, po uchyleniu decyzji zakwestionowanych w skardze. Z drugiej zaś – wynikało ze stwierdzenia obarczenia jej kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a. (wydania jej bez podstawy prawnej). Obejmując ją zakresem wyrokowania, Sąd miał również na względzie, że pozostawała ona w nierozerwalnym związku z wydaną w pierwszej instancji decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2020 r., powodującym, że jej byt prawny uwarunkowany był pozostawaniem w obrocie tej decyzji.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza zaś sytuację, w której brak w przepisach prawa powszechnie obowiązującego właściwej materialnej lub formalnej podstawy do podjęcia przez dany organ określonego rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Wojewoda [...] bowiem, z powołaniem się na art. 27 u.p.p.w.d., dokonał częściowej zmiany własnej decyzji z [...] maja 2020 r. odmawiającej przyznania stronie świadczenia wychowawczego. Tymczasem przewidziana tym unormowaniem kompetencja organu właściwego oraz wojewody do zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego (w sytuacji zaistnienia okoliczności w przepisie wskazanych), aktualizuje się jedynie wówczas gdy prawo do owego świadczenia zostało stronie przyznane, a zatem gdy uprzednio ukształtowano już w sposób pozytywny uprawnienie strony do uzyskiwania świadczenia. Wskazuje na to użyty w redakcji tego przepisu zwrot "mogą (...) zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego". Tak ukształtowana kompetencja organów, skorelowana jest z wprowadzonym z dniem 1 lipca 2019 r. - na mocy nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dokonanej ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. - Dz.U. z 2019 r., poz. 924) - bezdecyzyjnym trybem przyznawania prawa do świadczeń, przy zastrzeżeniu formy decyzyjnej jedynie do rozstrzygnięć o charakterze negatywnym, względnie uchylających lub modyfikujących przyznane prawo oraz do spraw nienależnie pobranego świadczenia (vide art. 13a ust. 2 u.p.p.w.d.). Oczywiście taki stan prawny nie wyklucza ewentualnej zmiany negatywnej decyzji w przedmiocie świadczeń wychowawczych, jednakowoż może to się odbywać wyłącznie na zasadach określonych w art. 154 k.p.a., a w to w związku z zawartym w art. 28 u.p.p.w.d. odesłaniem do stosowania w sprawach nieuregulowanych w ustawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy z trybu tego nie mógłby jednak skorzystać z całą pewnością wojewoda, wobec wniesienia od jego decyzji odwołania, a tym samym nie uzyskania przez nią waloru ostateczności. To zaś uzasadnia stanowisko, że w stanie faktycznym i prawnym zaistniałym w niniejszej sprawie, w rzeczywistości brak było powszechnie obowiązującego przepisu prawa, który uprawniałby Wojewodę [...] do podjęcia rozstrzygnięcia o treści ujętej w decyzji z [...] sierpnia 2020 r. W związku z czym wydana przezeń decyzja, jako obarczona wadą nieważności, podlegać musi eliminacji z obrotu prawnego, ze skutkiem ex tunc.

Przechodząc natomiast do istoty sprawy zaznaczyć wypada, że okolicznością niesporną jest to, że ojciec dziecka, na które skarżąca oczekiwała przyznania prawa do świadczenia wychowawczego przebywa oraz pracuje w kraju członkowskim Unii Europejskiej ([...]) i w konsekwencji podlega tamtemu ustawodawstwu. Wobec czego w sprawie mają także zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jako biologiczny ojciec dziecka winien on być przy tym traktowany wraz z matką dziecka i samym dzieckiem jako członek ich rodziny w rozumieniu art. 1 lit. i rozporządzenia nr 883/2004. Z tego punktu widzenie bowiem bez znaczenia pozostaje to, czy rodzice dziecka pozostają w związku małżeńskim, a także to pod czyją faktyczna opieką pozostaje, jak również czy wypełnia on względem dziecka obowiązki alimentacyjne. W tym aspekcie Sąd podziela wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1lit. i ww. rozporządzenia przedstawioną przez organ.

Przywołane rozporządzenie, jak też wykonujące je rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r., stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodzin w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Samo natomiast pojęcie "świadczeń rodzinnych", zdefiniowane w art. 1 lit. z rozporządzenia nr 883/2004, oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I. Zważywszy, że definicja ta obejmuje wszelkie świadczenia przyznawane na pokrycie wydatków rodziny (z wyjątkiem świadczeń wprost wymienionych w załączniku do rozporządzenia), odnosi się ona także do przewidzianego w ustawie z 11 lutego 2016 r. świadczenia wychowawczego. To przyznawane jest bowiem w celu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieka nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.).

Jako generalną zasadę rozporządzenie nr 883/2004 r zakłada, że osoby do których stosuje się jej przepisy podlegają ustawodawstwu jednego Państwa członkowskiego, a ustawodawstwo to określa się zgodnie z przepisami tytułu II tego rozporządzenia (por. art. 11 ust. 1 rozporządzenia). Art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia stanowi z kolei, że zgodnie z przepisami art. 12 do 16 osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemna lub prace na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa. W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile nie jest kwestionowany fakt, że ojciec dziecka (P. C.) jest zatrudniony na terenie [...]. Sporne pozostaje czy w tożsamej pod względem zatrudnienia sytuacji pozostaje zamieszkująca wraz z dzieckiem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej skarżąca. Ma to zaś o tyle znaczenie, że kwalifikacja jej aktywności zawodowej jako równoważnej z wykonywaniem pracy najemnej determinowała będzie ustalenie właściwego na zasadach pierwszeństwa ustawodawstwa, według którego prawo do świadczenia z działu świadczeń rodzinnych na dziecko rodziców zamieszkujących w różnych państwach członkowskich winno być ustalone. W przypadku bowiem uznania, że wykonuje ona "pracę najemną" lub "działalność na własny rachunek" w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia, podlegałaby ona – stosownie do przywoływanego art. 11 ust.3 lit. a rozporządzenia nr 833/2004 ustawodawstwu polskiemu. To z kolei, na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z regułami ustanowionymi w art. 68 ust. 1 ww. rozporządzenia, byłoby właściwym do ustalenie prawa do przewidzianego w ustawie z 11 lutego 2016 r świadczenia wychowawczego. Przy czym – co należy podkreślić- kwestia objęcia ubezpieczeniem owej aktywności (akcentowana tak w skardze jak i w odpowiedzi na skargę) jako taka nie może determinować tej oceny. Zarówno bowiem ujęta w omawianym akcie normatywnym definicja "pracy najemnej" jak i "działalności na własny rachunek" (art. 1 li. a i b rozporządzenia) takiego wymogu nie nakładają. Opisują one natomiast owe aktywności jako "wszelką pracę lub sytuację równoważną, traktowana jako taką do celów ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego Państwa Członkowskiego, w którym taka praca lub sytuacja równoważna ma miejsce". Art. 3 rozporządzenia w ust. 1 stanowi z kolei, że stosuje się je do całego ustawodawstwa odnoszącego się do wymienionych w tym przepisie działów zabezpieczenia społecznego, w tym m.in. działu świadczeń rodzinnych (lit. j).

Skoro zatem stosować je należy do "całego ustawodawstwa" mieszczącego się we wskazanych działach zabezpieczenia społecznego, to dla uznania, że określona forma aktywności zawodowej jednostki kwalifikowana winna być jako "praca najemna" (względnie działalność na własny rachunek) w rozumieniu rozporządzenia, wystarczające jest w ocenie Sądu, by jako taka traktowana była choćby w jednym z krajowych aktów normatywnych regulujących materię mieszącą się w którymkolwiek z owych działów. Z tego punktu widzenia nie ma zatem większego znaczenia, że w samej ustawie w oparciu, o którą miałoby świadczenie wychowawcze zostać skarżącej przyznane definicji zatrudnienia nie zawarto. Wystarczająca bowiem w tej materii jest przywoływana w skardze definicja "zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej" ujęta w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych , wedle której - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Jeśli więc skarżąca udokumentowała (co jest okolicznością niesporną), że w okresach: [...] lipca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. oraz od [...] kwietnia 2020 r. do [...] maja 2021 r. wykonywała pracę w oparciu o kolejne umowy zlecenia, to wobec podlegania przez nią w tym czasie ustawodawstwu polskiemu, które na zasadzie pierwszeństwa jest właściwe przy rozpoznaniu jej wniosku o ustalenie świadczeń wychowawczych na zamieszkujące z nią dziecko, odmowa przyznania tych świadczeń na ww. okres, mimo spełnienia materialnoprawnych warunków jego uzyskania, narusza w sposób mający wpływ na wynika sprawy art. 4 ust 2 pkt 1 , art. 5.ust. 1 i art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d.

Naruszenie to zaś było wynikiem wadliwie zrekonstruowanego stanu faktycznego (a przez to naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz błędnej oceny konsekwencji wykonywania przez skarżącą w okresie relewantnym pracy w oparciu o umowy cywilnoprawne w aspekcie unormowanej w art. 11 ww. rozporządzenia zasady ustalania ustawodawstwa właściwego ( i naruszenie tym samym art. 75 § 1 i 80 k.p.a. ). Wynikało również z nieuzasadnionego nieuwzględnienia wynikającej z art. 68 ust. 1 lit. b pkt iii rozporządzenia reguły, wedle której w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych wypłacanych z tego samego tytułu przez więcej niż jedno państwo członkowskie w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania (a takim pozostaje świadczenie wychowawcze, którego udzielenie nie pozostaje w związku z zatrudnieniem), pierwszeństwo ma ustawodawstwo miejsca zamieszkania dzieci. Przy czym jak można domniemywać z argumentacji przywołanej w odpowiedzi na skargę – gdyż w uzasadnieniu decyzji ten aspekt nie został w ogóle przez organy omówiony (co samo w sobie świadczy już o istotnym naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.). – spowodowane to było błędnym założeniem, jakoby w sprawach dotyczących świadczenia wychowawczego ustalonego w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, reguły ustalania ustawodawstwa właściwego opisane w art. 11 rozporządzenia były wyłączne w związku z treścią art. 14 tego rozporządzenia. Tymczasem zdaje się umykać organowi, że ten ostatni przepis – stanowiąc w ust. 1, że "artykuły 11 do 13 nie mają zastosowania do ubezpieczenie dobrowolnego ani do ubezpieczenia fakultatywnego kontynuowanego (....)" - w ogóle w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych (a więc także świadczenia wychowawczego) nie znajduje zastosowania. Regulacja ta dotyczy bowiem sfery ubezpieczeniowej, a dokładniej rzecz ujmując kolizji ubezpieczenia obowiązkowego z ubezpieczeniem dobrowolnym bądź fakultatywnie kontynuowanym, w związku z istnieniem w niektórych państwach członkowskich tego rodzaju ubezpieczenia. Unormowano w niej więc jedynie szczególne reguły postępowania, odnoszące się do pewnej wyłączonej co do zasady spod koordynacji, instytucji prawnej.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku i sprowadzają się do obowiązku ustalenia przez organ wojewódzki na rzecz skarżącej świadczenia wychowawczego za okres, który w świetle przedkładanych przez nią dokumentów obrazujących jej aktywność zawodową, uzasadnia zastosowanie w sprawie, na zasadach pierwszeństwa, prawa krajowego.