Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1802/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Go 991/17 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R.Sp. z o.o. w G.na rzecz Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 991/17 oddalił skargę R. spółki z o.o. w G. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. decyzją z [...] czerwca 2017 r. odmówił przyznania skarżącej płatności dla młodych rolników na 2016 r. oraz przyznał Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 28 301,53 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 18 994,28 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4 609,05 zł, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 26 368,42 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 965,29 zł.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Dyrektor podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, iż w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności dla młodych rolników.

Skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

Sąd I instancji uznał, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

WSA zaznaczył, że w roku 2016 wniosek o przyznanie płatności należało złożyć w terminie od 15 marca do 15 czerwca. Wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami mógł być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do 11 lipca 2016 r. (art. 13 ust. 1 akapit drugi i trzeci Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - Dz.U.UE.L.2014.181.48).

W sprawie bezsporne jest, że wniosek o przyznanie płatności skarżąca spółka przesłała do organu pierwszej instancji w dniu 15 czerwca 2016 r., natomiast uzupełnienie wniosku zawierające Oświadczenie o osobie sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, skarżąca spółka przesłała w dniu 11 lipca 2017 r., a więc w ostatnim dniu na składanie wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., poz. 352 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 12 marca 2015 r.), w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności przez osobę prawną, do wniosku o przyznanie płatności dołącza się nie tylko oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną ale także dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli. Skarżąca spółka takich dokumentów, w terminie, nie złożyła. Należy w związku z tym wskazać - na co zasadnie zwrócił uwagę Dyrektor - iż zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017 r. poz. 278 ze zm. - dalej: u.s.w.b.), w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się.

Dalej WSA wskazał, że oświadczenie o osobie sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną skarżąca spółka nadała w ostatnim dniu na składanie wniosków oraz wszelkich innych dokumentów niezbędnych do rozpoznania wniosku. To oświadczenie wpłynęło do organu 12 lipca 2016 r. a zatem - jak zasadnie przyjął organ odwoławczy - po tym terminie organ pierwszej instancji nie miał już obowiązku skierowania do skarżącej spółki wezwania do osunięcia braków, zgodnie z art. 23 ust. 1 u.s.w.b. Prawidłowo - w ocenie WSA - odmówiono skarżącej spółce przyznania płatności dla młodych rolników.

Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej, iż organ posiadał wiedzę o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą oraz dokumenty potwierdzające te informacje, tj. odpis z KRS, albowiem wcześniej (skarżąca nie podała dokładnej daty) - spółka złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów do którego został załączony odpis z KRS, Sąd I instancji wskazał, że postępowanie niniejsze jest postępowaniem odrębnym związanym m.in. z przyznaniem płatności dla młodych rolników od postępowania w zakresie wpisu do ewidencji producentów. W tym postępowaniu do wniosku należy dołączyć nie tylko oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną ale także dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli. Zatem strona nie może powoływać się na dokumenty złożone w innym postępowaniu.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ faktów znanych z urzędu w zakresie uprawnienia osoby wskazanej jako młodego rolnika do reprezentacji skarżącej.

2. ewentualnie naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązków przez organ administracji publicznej, poprzez niewskazanie skarżącej do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie z pouczeniem, o skutkach jego nieuzupełnienia.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia p.o. Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA z 20 kwietnia 2021 r. Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020r., sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W skardze kasacyjnej postawiono dwa zarzuty są to zarzuty naruszenia prawa procesowego, jednak nie są to podstawy kasacyjne podważające ustalenia faktyczne oraz dokonane oceny. Zatem stwierdzić przede wszystkim należy, że ustalenia faktyczne dokonane przez organy i zaakceptowane przez Sąd I instancji oraz dokonane oceny wiążą NSA podczas oceny legalności zaskarżonego wyroku przez pryzmat postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Sąd I instancji zaakceptował ustalenia organów, iż skarżąca kasacyjnie Spółka nie złożyła w terminie dokumentów potwierdzających sprawowanie przez młodego rolnika faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną – spółką z o.o. Dokumenty te winny zaś być złożone przez Spółkę wraz z oświadczeniem o osobie sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad Spółką. Jest to warunek niezbędny zależy bowiem od niego przyznanie prawa do płatności dla młodych rolników.

W myśl bowiem § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r., wydanego na podstawie art. 22 ust. 10 u.s.w.b., w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. c, przez osobę prawną lub grupę osób, o której mowa w art. 50 rozporządzenia nr 639/2014, do wniosku o przyznanie tej płatności dołącza się: dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli - w przypadku osób prawnych oraz grupy osób innej niż małżonkowie (pkt 1); oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, o dacie rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, przez młodych rolników sprawujących tę kontrolę oraz o dacie rozpoczęcia przez tych młodych rolników sprawowania tej kontroli, zawierające imiona i nazwiska tych osób, numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nadane, numery PESEL, a w przypadku gdy osoby te nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości (pkt 2).

Zauważyć dalej należy, że nie podważono też skargą kasacyjną ustaleń i ocen Sądu I instancji, iż w związku z faktycznym wpływem ww. oświadczenia w dniu 12 lipca 2016 r., a więc po terminie ostatecznym (11 lipca 2016 r.) organ nie miał już obowiązku skierowania do Spółki wezwania do usunięcia braków zgodnie z art. 23 ust. 1 u.s.w.b.

Tym samy tymi ustaleniami i ocenami NSA jest związany i w tych okolicznościach należy rozpoznać zarzuty skargi kasacyjnej.

W pierwszej podstawie kasacyjnej skarżąca Spółka wskazała na naruszenie art. 77 § 4 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ faktów znanych z urzędu w zakresie uprawnienia osoby wskazanej jako młodego rolnika do reprezentacji skarżącej. Zgodnie z powołanym przepisem fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. W ocenie NSA, w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie doszło do naruszenia tego uregulowania, gdyż odpis z KRS, na który powołuje się Spółka został złożony do innego postępowania. Przedmiotowy odpis z KRS Spółka przedłożyła do postępowania dotyczącego wpisu do rejestru producentów rolnych, a więc innego postępowania niż postępowanie o przyznanie płatności, w tym płatności dla młodych rolników. Gdyby prawodawca podczas przyznawania zawnioskowanych płatności rolniczych chciał bazować na danych wynikających z KRS, to ująłby obowiązek przedstawienia odpisu z KRS jako przesłankę ich przyznania w przepisach warunkujących przyznawanie tych płatności, względnie wystarczającym do przyznania płatności byłoby skorzystanie z informacji zawartych w KRS z urzędu, bez stawiania tego typu warunku (przedstawienia stosownych dokumentów), jako przesłanki przyznania płatności. Prawodawca postawił jednak w przepisach dotyczących przyznawania płatności dla młodych rolników warunek determinujący przyznanie tej płatności w postaci dokumentów potwierdzających sprawowanie przez młodego rolnika faktycznej i trwałej kontroli, nad tą osobą prawną oraz potwierdzających datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli. Nie można zatem uznać, że obowiązek przedstawienia wskazanych w przepisach dokumentów jest nieracjonalny, niecelowy, a także nie posiada normatywnego znaczenia.

Wskazać jeszcze trzeba, iż w ocenie NSA, obowiązek prezentacji dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia obok przedstawienia stosowanego w rzeczonym zakresie oświadczenia, wykracza poza zakres informacji zawartych w KRS. Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem tych dokumentów mają być dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika faktycznej i trwałej kontroli oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli. Zatem żądane przepisem informacje mają mieć oparcie w faktach, a nie dokumencie (odpisie KRS), który wskazuje tylko pewne formalne dane wymagane przez przepisy prawa, które nie muszą mieć odzwierciedlenia w faktycznych zdarzeniach. Poza tym przepis stanowi o trwałej kontroli, czyli kontroli faktycznej, nie jednorazowej, kontroli stale sprawowanej. Dodać do tego należy jeszcze obowiązek przedstawienia w takich dokumentach daty faktycznego rozpoczęcia tej trwałej kontroli. Muszą być to zatem dokumenty dowodzące faktycznych działań kontrolnych sprawowanych przez młodego rolnika. Odpis z KRS nie jest takim żądanym przez przepisy prawa dokumentem.

Podkreślić jeszcze w tym miejscu należy, że w skardze kasacyjnej złożonej przez spółkę postawionymi zarzutami nie podważono ustaleń faktycznych dotyczących braku złożenia w zakreślonym przepisami terminie dokumentów potwierdzających sprawowanie przez młodego rolnika faktycznej i trwałej kontroli nad Spółką oraz daty rozpoczęcia tej kontroli.

Tym samym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W drugim zarzucie kasacyjnym Spółka wskazała na naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązków przez organ administracji publicznej, poprzez nie wezwanie skarżącej do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności z pouczeniem, o skutkach ich nieuzupełnienia.

W zakresie tego zarzutu wskazać trzeba, że w myśl art. 23 ust. 1 u.s.w.b. przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. Brak zatem zastosowania na gruncie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przepisu art. 64 § 2, powoduje, że powołany zarzut jest zarzutem nieskutecznym, wskazany przepis nie mógł być bowiem przez organy naruszony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za niezasadne i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).