Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 926/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 10 ust. 1, 8 i 10
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 6, art. 7, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 153, art. 151, art. 258 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją Nr [...] z dnia [...] wrześnie 2020 r., Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania wnioskodawcy S. K. okresowej pomocy pieniężnej.

Powyższa zaskarżona decyzja została wydana podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 - dalej w skrócie "K.p.a.") w związku z art. 8 i art. 10 ust. 1, 3, 5, 7 - 8 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 319 - dalej w skrócie "ustawa o działaczach opozycji") oraz w oparciu o następujące ustalenia w sprawie.

Wnioskodawca - S. K. (dalej "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") pismem z dnia 06 września 2019 roku (09.09.2020 r. data wpływu do Urzędu) zwrócił się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie w drodze wyjątku pomocy pieniężnej w kwocie [...]zł miesięcznie, poczynając od września 2019 r. na okres 6 miesięcy. Wskazał, że Jego sytuacja nie zmieniła się, lecz pogarsza stale od kilku lat. Otrzymywana emerytura ZUS miesięcznie wynosi [...] zł, z czego opłaca mieszkanie, gaz, prąd, wodę, lekarstwa, środki czystości, dodatkowo ma dietę cukrzycową i pobiera 4 razy dziennie insulinę. Ma [...] lat i jest osobą niepełnosprawną stopnia znacznego. Wymaga pomocy drugiej osoby.

Decyzją Szefa [Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] potwierdzono, że Wnioskodawca posiada status działacza opozycji anty komunistycznej.

W dniu 11 września 2019 r. (data nadania) wystosowano do Wnioskodawcy pismo, znak: [...], zawiadamiające o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz informujące stronę o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia.

Pismem z dnia 20 września 2019 r. (data wpływu do Urzędu) Wnioskodawca udzielił odpowiedzi na ww. korespondencję i przedstawił dodatkowe wyjaśnienia w sprawie.

Decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], odmówiono przyznania Stronie pomocy pieniężnej w formie pomocy okresowej na kolejny okres z uwagi na fakt, że zainteresowany w ciągu ostatnich 12 miesięcy otrzymał już pomoc okresową na maksymalny czas i w maksymalnej wysokości przewidzianych w cytowanej ustawie o działaczach opozycji (decyzja z dnia [...] marca 2019 r ., Nr [...], przyznająca okresową pomoc pieniężną od lutego 2019 r. do lipca 2019 r. w łącznej wysokości [...] zł).

Wnioskodawca pismem z dnia 24 października 2019 r. (data wpływu do Urzędu) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wnosząc o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] września 2019 r., nr [...], zasądzenie prawa do pomocy pieniężnej na kolejny okres 6 miesięcy, zwolnienie w całości z kosztów sądowych i przyznanie adwokata oraz uwzględnienie przez WSA w Szczecinie wyroku z dnia 16 stycznia 2019 roku (sygn. akt II SA/Sz 1027/18).

W dniu 3 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (omyłkowo wskazano "w K." - patrz odpowiedź Organu na skargę), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Strony na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2019 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania okresowej pomocy pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję.

Pismem z dnia 10 lipca 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej) nr [...], Organ zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz poinformował o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie do dnia 10 sierpnia 2020 r.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Organ, uwzględniając wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2020 r. Wskazał, że w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty ustalono, że Wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Dochód Strony stanowi świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł miesięcznie (kopia decyzji ZUS z dnia 05 marca 2020 r. znajduje się w aktach niniejszej sprawy). Ponadto, Wnioskodawca otrzymuje świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł miesięcznie, które zostało przyznane bezterminowo.

Następnie Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji, okresowa pomoc pieniężna może być przyznana, jeżeli dochód samotnie gospodarującej osoby uprawnionej nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury (od 1 marca 2019 r. do 29 lutego 2020 r. była to kwota 1650 zł, od 1 marca 2020 r. jest to kwota 1800 zł) ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 53). Zatem, dochód Strony spełnia kryteria dochodowe przewidziane w ustawie o działaczach opozycji.

Organ także wyjaśnił, że Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu z uwagi na schorzenia narządu ruchu (kopia orzeczenia z dnia [...] marca 2012 roku w aktach sprawy nr [...]). Wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, tj. z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie oraz uczestnictwa w terapii zajęciowej. Strona jest objęta leczeniem w związku z rozpoznanymi m. in.: cukrzycą insulinozależną oraz przewlekłą gruźlicą ud i podudzi (ustalono na podstawie kopii dokumentów medycznych z lat: 1972, 1975, 1976, 1983, 1986, 1988, 1998, 1999, 2009, 2011 i 2016, a załączonych do akt sprawy nr [...]). W związku z istniejącymi schorzeniami Wnioskodawca ponosi wydatki na zakup leków w kwocie ok. [...] zł miesięcznie (oświadczenie własne) oraz stosowanie diety cukrzycowej. Ponadto, dodatkowym obciążeniem budżetu Wnioskodawcy są koszty nabycia środków czystości w kwocie [...]zł (informacja Strony) oraz miesięczne opłaty eksploatacyjne.

Strona do wniosku o przyznanie okresowej pomocy pieniężnej oraz przy korespondencji z dnia 20 września 2019 r. (data wpływu do Urzędu) dołączyła kopie faktur VAT z dnia 16 sierpnia 2019 r. za zakupione leki na łączną kwotę [...]zł, kopię pisma Prezesa Zarządu Zakładu Budynków Komunalnych "T." Sp. z o.o. w upadłości z dnia 11 czerwca 2019 r. o podwyższeniu comiesięcznych opłat eksploatacyjnych i ustalające miesięczny wymiaru czynszu w kwocie [...]zł oraz kopię faktury VAT z dnia 12 lipca 2019 r. za zużycie energii elektrycznej w kwocie [...]zł. Dołączono również kopię faktury proforma z dnia 09 września 2018 r. za zużycie gazu w okresie: 03.05.- 03.07.2019 r. na kwotę [...]zł (opłaconą w dniu 09 lipca br.) oraz kopię faktury VAT z dnia 14 stycznia 2019 r. za zużycie energii elektrycznej w kwocie [...]zł. Dokumenty te stanowiły podstawę rozpoznania wniosku złożonego w dniu 06 lutego 2019 r. przez wydanie decyzji z dnia [...] marca 2019 r., Nr [...], na mocy której przyznano Stronie okresową pomoc pieniężną na 6 miesięcy (tj. od lutego do lipca 2019 r.).

Ponadto, Organ wskazał, że Urząd jest w posiadaniu dokumentów, które zostały dołączone do spraw: Nr [...], tj. kopii faktur VAT za zakup leków w okresie od października 2017 r. do marca 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł ([...] zł miesięcznie), kopii informacji z dnia 14.06.2017 r. z Zakładu Budynków Komunalnych "T." Sp. Z o. o. dotyczącą miesięcznego wymiaru czynszu w kwocie [...]zł, kopii potwierdzenia uiszczenia opłaty za zużycie energii elektrycznej z marca 2018 r. na kwotę [...]zł oraz kopii potwierdzenia uiszczenia opłaty za zużycie gazu z marca 2018 r. na kwotę [...]zł, Nr [...], tj. kopii faktur VAT za zakup leków w okresie od października 2017 r. do czerwca 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł ([...] zł miesięcznie), Nr [...], tj. faktur VAT za zakup leków w miesiącach: maj - lipiec 2018 r., wrzesień, październik i grudzień 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł ([...] zł miesięcznie). Natomiast do wniosku złożonego w dniu 06 lutego 2019 r. Strona załączyła Nr [...] - kopie faktur VAT za zakup leków w lutym 2019 r. na kwotę [...]zł, czynsz - [...] zł, zużycie gazu - [...] zł i zużycie energii elektrycznej - [...] zł.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2020 r. (data wpływu do Urzędu), Wnioskodawca nadesłał kopie faktur VAT za: zakup wkładek usznych na kwotę [...]zł (dofinansowanie ze środków NFZ wyniosło [...] zł, dopłata klienta - [...] zł), zakup lekarstw w 2019 i 2020 r. na łączną kwotę [...]zł oraz potwierdzające koszty bieżącego utrzymania na łączną kwotę [...]zł.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 3 oraz z art. 10 ust. 7 - 8 ustawy o działaczach opozycji, okresowa pomoc pieniężna jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy do wysokości 100 % najniższej emerytury miesięcznie (tj. od 1 marca 2018 r. do 28 lutego 2018 r. była to kwota 1 029,80 zł; od 01 marca 2019 r. do 29 lutego 2020 r. była to kwota 1 100 zł; od 01 marca 2020 r. kwota ta wynosi 1 200 zł), w szczególności na zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne, opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia.

Organ nadto wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], po dokonaniu oceny sytuacji życiowej i potrzeb Strony, a także uwzględniając osiągany dochód, po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia 06 lutego 2019 r., Organ przyznał Stronie pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej na okres 6 miesięcy (od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.) w łącznej wysokości [...], tj. [...] miesięcznie. Oznacza to - jak dalej wskazał Organ - że w ciągu 12 miesięcy, licząc od lutego 2019 r. Strona otrzymała pomoc okresową na maksymalny okres przewidziany w ww. ustawie i pobierał ją w miesiącach: luty 2019 r. - lipiec 2019 r. W związku z tym, kolejna pomoc okresowa mogła być przyznana po upływie 6 miesięcy od zakończenia wypłaty uprzednio przyznanej pomocy.

Dalej wskazano, że decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], odmówiono Stronie przyznania pomocy pieniężnej w formie pomocy okresowej na kolejny okres.

Natomiast decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], rozpatrzono pozytywnie wniosek Strony z dnia 07 stycznia 2020 r. (data wpływu do Urzędu) o przyznanie okresowej pomocy pieniężnej i przyznano Stronie pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej na okres 6 miesięcy (luty 2020 r. - lipiec 2020 r.) w łącznej wysokości [...], tj. [...] zł miesięcznie.

Wniosek zaś, którego rozstrzygnięcie jest przedmiotem niniejszej decyzji, to kolejny wniosek Strony o przyznanie pomocy okresowej. Został on złożony dwa miesiące po zakończeniu okresu pobierania pomocy okresowej przyznanej uprzednio przez Szefa Urzędu w maksymalnej wysokości i na maksymalnie długi okres, w kwocie [...]zł na okres 6 miesięcy, tj. od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.

Organ przy tym wyjaśnił, że w oparciu o instytucję zasiłku celowego nie można żądać zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Organ wskazał, że Strona objęta jest wsparciem od 2015 roku. Wskazał także, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną i musi brać pod uwagę potrzeby w pierwszej kolejności tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy. Jak wskazał, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami, zwłaszcza, że Strona decyzjami wydanymi w latach 2015 - 2020 otrzymała pomoc pieniężną w łącznej kwocie [...]zł. Pomoc przyznawana przez Szefa Urzędu stanowi formę doraźnego wsparcia finansowego dla osób uprawnionych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Ponadto wskazał, że pomoc ta jest świadczeniem fakultatywnym, a nie obowiązkowym, co oznacza, że Szef Urzędu może udzielić wnioskodawcy wsparcia finansowego, ale nie jest do tego zobowiązany.

Wskazano również, że Organ nie może zadośćuczynić potrzebom wnioskodawców w kwotach wielokrotnie przewyższających wsparcie udzielane innym osobom uprawnionym znajdującym się w podobnej lub trudniejszej sytuacji, gdyż prowadziłoby to do naruszenia konstytucyjnej równości wobec prawa. Ponadto, nie można żądać zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach życia, co byłoby sprzeczne z istotą i celem pomocy.

Wskazano także, że ulega wątpliwości, że organ nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w pełnej oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ musi brać pod uwagę ogólny obraz sytuacji osób zwracających się o pomoc oraz ilość środków przeznaczonych na przedmiotowy cel, których zasób nie pozwala na jej udzielenie zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawców (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22.03.2017 r. II SA/Bd 21/17).

Organ przytoczył przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r. (I SA 945/00), który wskazał, że działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 roku poz. 256), zwanej dalej: "kpa", załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela. Ponadto, uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać między stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Organy administracyjne dysponując określonymi funduszami na realizację zadań winny rozdzielać je jak największej liczbie uprawnionych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18.12.2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 811/12).

Organ zwrócił przy tym uwagę, że od dnia 31 sierpnia 2017 r. świadczenie pieniężne jest przyznawane i wypłacane wszystkim osobom, które posiadają potwierdzony przez Szefa Urzędu status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do Urzędu wpływają kolejne wnioski o potwierdzenie statusu, a w konsekwencji przyznawania uprawnień nowym osobom, liczne wnioski o przyznanie pomocy pieniężnej i świadczenia pieniężnego od nowych podopiecznych Urzędu. Na tym etapie nie ma możliwości określenia docelowej liczby osób uprawnionych - działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych, co pozwoliłoby na oszacowanie poziomu budżetu niezbędnego zarówno do wypłaty świadczeń pieniężnych jak i pomocy pieniężnej. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może zatem pozytywnie rozpatrzyć wszystkich wniosków, i przyznać pomocy pieniężnej każdej osobie, która się po nią zwróci oraz zgodnie z jej żądaniem także z powodu konieczności zapewnienia środków na świadczenia pieniężne i pomoc pieniężną dla nowych podopiecznych, których docelowej liczby nie można określić. Musi brać pod uwagę potrzeby tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy dbając o zapewnienie sprawiedliwego traktowania osób uprawnionych, a posiadane fundusze rozdzielić pomiędzy stale rosnącą liczbę osób uprawnionych wymagających wsparcia. Pomoc przyznawana przez Szefa Urzędu stanowi formę doraźnego wsparcia finansowego dla osób uprawnionych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.

Organ podkreślił, że Wnioskodawca otrzymał już w 2019 roku pomoc okresową na 6 miesięcy w kwocie [...]zł, tj. [...] miesięcznie, a zgodnie z art. 10 ust. 8 ustawy o działaczach opozycji, pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej można przyznać na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy.

Wskazał przy tym, że art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust. 9. Zatem, na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o działaczach opozycji nie przewidziano możliwości przyznawania okresowej pomocy pieniężnej na innych warunkach, niż określone w art. 10 ust. 8 tej ustawy. Zatem, z powyższego wynika, że brak jest możliwości przyznania osobie, która korzystała z pomocy okresowej przez 6 m-cy kolejnej pomocy okresowej w okresie 12 m-cy, licząc od momentu rozpoczęcia pobierania poprzedniej pomocy okresowej.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że ma możliwość przyznania pomocy pieniężnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach na innych warunkach niż określone w art. 10 ust. 4-7 i ust. 9, ale szczególne zasady nie dotyczą art. 10 ust. 8, w którym mowa, że pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy. Nie ma zatem, w obecnym stanie prawnym, możliwości odstąpienia od zasady przyznawania pomocy okresowej na 6 miesięcy raz na 12 miesięcy.

Na podstawie przeprowadzonej analizy zgromadzonych dokumentów w sprawie Organ nie neguje niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Wnioskodawcy, a zauważa fakt, że obowiązujący aktualnie art. 10 ust 8 ustawy o działaczach opozycji nie przewiduje wyjątków od przyznania pomocy okresowej na okres do 6 miesięcy częściej niż raz na 12 miesięcy, a tym samym nie może być to okoliczność, w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego, do przyznania okresowej pomocy pieniężnej.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest uprawniony i zobowiązany do udzielania jedynie takiej pomocy finansowej i w taki sposób, jak to jest przewidziane w ww. ustawie. Z pewnością wielkość i sposób udzielania pomocy finansowej w oparciu o ustawę o działaczach opozycji, osobom represjonowanym i potrzebującym takiej pomocy nie zaspakaja wszystkich potrzeb bytowych takich osób, ale nie można też oczekiwać, że pomoc taka będzie udzielana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, do przestrzegania których organy są zobowiązane. Trzeba mieć też na uwadze, że zgodnie z treścią cyt. art. 7 ustawy o działaczach opozycji, ustawodawca ustanowił na rzecz działaczy opozycji antykomunistycznej prawo do świadczenia pieniężnego, jak również do pomocy pieniężnej w wysokości w niej uregulowanej.

Organ podkreślił, że stosownie do art. 47c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 roku, poz. 1373), osoby o potwierdzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Korzystanie poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalach i świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej oznacza, że świadczeniodawca udziela tych świadczeń poza kolejnością przyjęć wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Zasadniczo, świadczeniodawca powinien udzielić świadczeń opieki zdrowotnej w dniu zgłoszenia. Jeżeli jednak udzielenie świadczenia nie jest możliwe w dniu zgłoszenia, świadczeniodawca zobowiązany jest wyznaczyć inny termin poza kolejnością przyjęć, wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Świadczenie z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nie może być udzielone w terminie późniejszym niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.

Organ także wyjaśnił, że zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zasadą jest, że świadczeniobiorcom ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne przysługują na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Od przyjętej zasady, że ambulatoryjna opieka specjalistyczna przysługuje na podstawie skierowania, ustawodawca wprowadził wyjątki wskazane w cytowanej ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej. Świadczenia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej są od 31 sierpnia 2017 r. dostępne bez skierowania dla osób posiadających potwierdzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W celu zapewnienia respektowania tych praw przez placówki lecznicze Szef UdSKiOR wystosował pisma do wszystkich wojewódzkich Oddziałów Narodowego Funduszu Zdrowia informujące o powyższych zmianach i wzywające do przekazania stosownych wytycznych do wszystkich zakontraktowanych placówek opieki zdrowotnej.

Zgodnie z art. 43a cytowanej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, osobie, która ukończyła 75 rok życia, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne określone w wykazie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 784) na podstawie recepty wystawionej przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej albo lekarza posiadającego prawo wykonywania zawodu, który zaprzestał wykonywania zawodu i wystawił receptę dla siebie albo dla małżonka, wstępnych lub zstępnych w linii prostej oraz rodzeństwa. Minister właściwy do spraw zdrowia wskazuje spośród leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych określonych w wykazie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o refundacji leków, leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne, które są wydawane bezpłatnie świadczeniobiorcom.

Organ również wskazał, że od 31 sierpnia 2017 r. wprowadzono zasadę uwzględniania okresów uwięzienia lub internowania przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty jako okresów składkowych w wymiarze podwójnym

Dodatkowo, osobom uprawnionym, posiadającym potwierdzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych status działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, stosownie do art. 12 ustawy o działaczach opozycji, przysługuje prawo pierwszeństwa do środowiskowej opieki socjalnej, w tym w uzyskaniu miejsca w domu pomocy społecznej, a zgodnie z art. 13 tej ustawy, samorząd terytorialny może udzielać pomocy osobom uprawnionym, w zakresie udogodnień komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych, zdrowotnych i oświatowych.

Istotnym jest również - jak dalej wskazał Organ - że wnioskodawca ma prawo do ubiegania się o inne świadczenia przyznawane m.in. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), takich jak zasiłek okresowy, celowy, specjalny zasiłek celowy, a także zasiłek pielęgnacyjny dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego wysokość do października 2019 r. wynosi 184,42 zł miesięcznie, a od listopada 2019 r. - 215,84 zł miesięcznie na zasadach wspólnych dla wszystkich obywateli.

Organ przy tym podkreślił, że ustawa z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 10 maja 2019 r., przewiduje wprost możliwość przyznawania okresowej pomocy pieniężnej na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy, bez możliwości odstąpienia od tych zasad.

Wnioskodawca otrzymał już wsparcie ze strony budżetu państwa w maksymalnej wysokości i na maksymalny okres czasu przewidziany w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej, w związku z powyższym, pomimo niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Wnioskodawcy, Szef Urzędu nie znalazł podstaw, aby przyznać Stronie okresową pomoc pieniężną na kolejny okres i postanowił jak w rozstrzygnięciu, tj. odmówić przyznania Panu S. K. okresowej pomocy pieniężnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] września 2020 r., Strona wniosła o jej uchylenie w całości, którą - jak wskazał Skarżący - bezpodstawnie został pozbawiony będąc w bardzo trudnej sytuacji materialnej, emerytura ZUS wysokości [...] zł oraz stan dramatycznych schorzeń i stale się pogarsza.

Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodów z postępowania i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II SA/Sz 1027/18 z dnia 16 stycznia 2019 r. do sprawy obecnej.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że jest bezsporne, iż wnosząc podanie o przyznanie pomocy pieniężnej za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. na okres 6 miesięcy po [...] zł miesięcznie z środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmówiono Mu prawa do pomocy, pomimo iż spełnia w tej materii prawa i zasady współżycia społecznego, tym bardziej iż sytuacja Jego stale się pogarsza materialnie i zdrowotni, co potwierdzone jest dokumentacją medyczną i dochodową oraz wydatkami. Dlatego skarga jest zasadna.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, przy czym dodatkowo m. in. wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], po dokonaniu oceny sytuacji życiowej i potrzeb Strony, a także uwzględniając osiągany dochód, po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia 06 lutego 2019 r., Organ przyznał Stronie pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej na okres 6 miesięcy (od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.) w łącznej wysokości [...], tj. [...] miesięcznie. Oznacza to, że w ciągu 12 miesięcy, licząc od lutego 2019 r., Strona otrzymała pomoc okresową na maksymalny okres przewidziany w tej ustawie o działaczach opozycji i pobierał ją w miesiącach: luty 2019 r. - lipiec 2019 r. W związku z tym, kolejna pomoc okresowa mogła być przyznana po upływie 6 miesięcy od zakończenia wypłaty uprzednio przyznanej pomocy.

Dlatego też - jak wskazał dalej Organ - na wniosek Strony złożony w dniu 09 września 2019 r. (data wpływu do Urzędu), a będący Jej kolejnym wnioskiem o przyznanie pomocy okresowej wniesionym w 2019 roku, wydano decyzję z dnia [...] września 2019 r., nr [...], odmawiającą przyznania Stronie pomocy pieniężnej w formie pomocy okresowej na kolejny okres. Wniosek Strony z dnia 09 września 2019 r., którego rozstrzygnięcie jest przedmiotem skargi, został złożony dwa miesiące po zakończeniu okresu pobierania pomocy okresowej przyznanej uprzednio przez Szefa Urzędu w maksymalnej wysokości i na maksymalnie długi okres, w kwocie [...]zł na okres 6 miesięcy, tj. od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.

Zatem, jak z powyższego wynika, Wnioskodawca otrzymał już w 2019 roku pomoc okresową na 6 miesięcy w łącznej kwocie [...]zł, tj. [...] miesięcznie, a zgodnie z art. 10 ust. 8 ustawy o działaczach opozycji, pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej można przyznać na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy.

Art. 10 ust 10 stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust. 9. Zatem, na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej nie przewidziano możliwości przyznawania okresowej pomocy pieniężnej na innych warunkach, niż określone w art. 10 ust. 8 cytowanej ustawy. Zatem, z powyższego wynika, iż brak jest możliwości przyznania osobie, która korzystała z pomocy okresowej przez 6 miesięcy kolejnej pomocy okresowej w okresie 12 miesięcy, licząc od momentu rozpoczęcia pobierania poprzedniej pomocy okresowej.

Szef Urzędu do j Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ma możliwość przyznania pomocy pieniężnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach na innych warunkach niż określone w art. 10 ust. 4-7 i ust. 9, ale szczególne zasady nie dotyczą art. 10 ust. 8, w którym mowa, że pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy. Nie ma zatem, w obecnym stanie prawnym, możliwości odstąpienia od zasady przyznawania pomocy okresowej na 6 miesięcy raz na 12 miesięcy.

W piśmie z dnia 01 października 2020 r. (data wpływu do Urzędu), stanowiącym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona uznała, że została "pozbawiona" pomocy pieniężnej w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od sierpnia 2020 r. do stycznia 2021 r.

Organ podniósł, że decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], rozpatrzono pozytywnie wniosek Strony z dnia 07 stycznia 2020 r. (data wpływu do Urzędu) o przyznanie okresowej pomocy pieniężnej i przyznano Stronie pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej na okres 6 miesięcy (luty 2020 r. - lipiec 2020 r.) w łącznej wysokości [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie. Natomiast w bieżącym roku, do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszą skargę, do tutejszego Urzędu nie wpłynął kolejny wniosek Strony o przyznanie okresowej pomocy pieniężnej na kolejny okres 6 miesięcy, stąd Organ nie mógł "pozbawić" Skarżącego żądanej pomocy pieniężnej w kwocie [...]zł miesięcznie we wspomnianym okresie, tj. od sierpnia 2020 r. do stycznia 2021 r.

Organ wskazał, że Skarżący objęty jest wsparciem od 2015 roku. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną i musi brać pod uwagę potrzeby w pierwszej kolejności tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy. Nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami, zwłaszcza, że Skarżący decyzjami wydanymi w latach 2015 - 2020 otrzymał pomoc pieniężną w łącznej kwocie [...]zł.

Pomoc pieniężna została przyznana na podstawie następujących decyzji:

- z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] czerwiec 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł (pomoc okresowa przyznana od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r.);

- z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w wysokości [...] zł (pomoc okresowa przyznana od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.);

- z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w wysokości [...] zł.

- z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w wysokości [...] zł (pomoc okresowa przyznana od lutego 2020 r. do lipca 2020 r.);

- z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w wysokości [...] zł.

Istotnym jest, że Skarżący od grudnia 2016 roku otrzymuje comiesięczne świadczenie pieniężne przyznane bezterminowo przez Szefa Urzędu, którego wysokość

od 01 marca 2020 r. wynosi [...] zł.

Podkreślono przy tym, że średnia pomoc na osobę udzielona przez Szefa Urzędu w roku 2016 wyniosła [...] zł, w 2017 roku - [...] zł, w 2018 roku - [...] zł, w 2019 roku - [...] zł. podczas gdy Skarżacy otrzymywał, jak wyżej wskazano, z tutejszego Urzędu pomoc w następującej wysokości: w 2016 roku - [...] zł, w 2017 roku - [...] zł, w 2018 roku - [...] zł, a w 2019 r. - [...] zł, czyli łącznie znacznie powyżej przeciętnej kwoty pomocy pieniężnej na osobę przyznawanej przez Urząd.

Organ zwrócił uwagę na to, że od dnia 31 sierpnia 2017 r. świadczenie pieniężne jest przyznawane i wypłacane wszystkim osobom, które posiadają potwierdzony przez Szefa Urzędu status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do Urzędu wpływają kolejne wnioski o potwierdzenie statusu, a w konsekwencji przyznawania uprawnień nowym osobom, liczne wnioski o przyznanie pomocy pieniężnej i świadczenia pieniężnego od nowych podopiecznych Urzędu. Na tym etapie nie ma możliwości określenia docelowej liczby osób uprawnionych - działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych, co pozwoliłoby na oszacowanie poziomu budżetu niezbędnego zarówno do wypłaty świadczeń pieniężnych jak i pomocy pieniężnej. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może zatem pozytywnie rozpatrzyć wszystkich wniosków, i przyznać pomocy pieniężnej każdej osobie, która się po nią zwróci oraz zgodnie z jej żądaniem także z powodu konieczności zapewnienia środków na świadczenia pieniężne i pomoc pieniężną dla nowych podopiecznych, których docelowej liczby nie można określić. Musi brać pod uwagę potrzeby tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy dbając o zapewnienie sprawiedliwego traktowania osób uprawnionych, a posiadane fundusze rozdzielić pomiędzy stale rosnącą liczbę osób uprawnionych wymagających wsparcia. Pomoc przyznawana przez Szefa Urzędu stanowi formę doraźnego wsparcia finansowego dla osób uprawnionych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.

W dniu wpłynęło pismo ustanowionego z urzędu pełnomocnika Skarżącego z dnia 19 kwietnia 2021 r., w którym podtrzymano stanowisko Skarżącego wyrażone w skardze, dodatkowo podnosząc zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez niepoczynienie wszystkich istotnych dla wyniku sprawy ustaleń fatycznych. Organ bowiem nie dokonał oceny dopuszczalności przyznania Skarżącemu pomocy na innych warunkach niż wynikające z art. 10 ust. 3, 5 ustawy o działaczach opozycji. Wskazał przy tym na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2020 r. II SA/Sz 1131/19.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Przypomnieć należy, że niniejsza sprawa z wniosku Skarżącego z dnia 09 września 2019 r. (data wpływu do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W.) o przyznanie w drodze wyjątku pomocy pieniężnej w kwocie [...]zł miesięcznie, poczynając od września 2019 r. na okres 6 miesięcy, była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 3 czerwca 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1131/19, uchylił zaskarżoną decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2019 r., nr [...], wskazując, że:

"Ponieważ Skarżący sprecyzował w swym wniosku, że wnosi o przyznanie mu pomocy pieniężnej "w drodze wyjątku", powołując się na pogarszającą się sytuację, to zdaniem Sądu zaistniały w sprawie podstawy do rozpatrywania jego wniosku na podstawie art. 10 ust. 10 ustawy jako wniosku o pomoc pieniężną przyznawaną na innych warunkach niż określone w art. 10 ust. 4-7 i ust. 9.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zaskarżona decyzja w swej treści nie zawiera żadnej analizy sytuacji życiowej i materialnej Skarżącego, zaś za wystarczające nie można żądną miarą uznać wywody w tej materii zawarte jedynie w odpowiedzi na skargę. To bowiem decyzja musi zawierać wszystkie niezbędne elementy, w tym należyte uzasadnienie faktyczne i prawne, a takich w kontrolowanym akcie administracyjnym brakuje.

Organ w ogóle nie odniósł się w rozstrzygnięciu do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 10 ust. 10 ustawy.".

Skargi nie uwzględniono, Sąd bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, nie stwierdził by Organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego dla uchylenia zaskarżonego aktu ustawodawca wymaga w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a."), stwierdził natomiast, że Organ, rozstrzygając ponownie sprawę, stosownie do art. 153 P.p.s.a., wykonał wskazania tego Sądu. Organ ten bowiem dokonał szczegółowej analizy sytuacji życiowej i materialnej Skarżącego, jak również odniósł się w zaskarżonym rozstrzygnięciu do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji.

Zatem, przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest ponownie wydana w tej sprawie decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] wrześnie 2020 r., którą odmówiono przyznania Skarżącemu okresowej pomocy pieniężnej z uwagi na fakt, że ustawa z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 10 maja 2019 r., w art. 10 ust. 8 wprost przewiduje możliwość przyznawania okresowej pomocy pieniężnej na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy, przy czym przepisy tej ustawy nie dają możliwości odstąpienia od tych zasad. Natomiast - jak wskazał Organ - Skarżący otrzymał już w 2019 roku wsparcie ze strony budżetu państwa w maksymalnej wysokości (w kwocie [...]zł), tj. [...] zł miesięcznie) i na maksymalny okres czasu przewidziany w ustawie o działaczach opozycji, uwzględniając przy tym, że pieniężna pomoc Państwa, udzielana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przyznawana jest ze środków publicznych, które powinny być wydatkowane w sposób celowy, racjonalny i oszczędny, zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.).

Organ, odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy, wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], po dokonaniu oceny sytuacji życiowej i potrzeb Strony, a także uwzględniając osiągany dochód, po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia 06 lutego 2019 r., Organ przyznał Stronie pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej na okres 6 miesięcy (od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.) w łącznej wysokości [...], tj. [...] miesięcznie, a to oznacza, że w ciągu 12 miesięcy, licząc od lutego 2019 r., Skarżący otrzymał już pomoc okresową na maksymalny okres przewidziany w tej ustawie o działaczach opozycji i pobierał ją w miesiącach: luty 2019 r. - lipiec 2019 r. W związku z tym, kolejna pomoc okresowa mogła być przyznana dopiero po upływie 6 miesięcy od zakończenia wypłaty uprzednio przyznanej pomocy. Dlatego też, wniosek Skarżącego z dnia 09 września 2019 r. (data wpływu do Urzędu), będącym Jego kolejnym wnioskiem o przyznanie pomocy okresowej wniesionym w 2019 roku, rozpoznano decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], odmawiającą przyznania Stronie pomocy pieniężnej w formie pomocy okresowej na kolejny okres (uchylona ww. wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 03 czerwca 2012020 r., II SA/Sz 1131/19). Wniosek zaś Skarżącego z dnia 09 września 2019 r., który jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, został złożony dwa miesiące po zakończeniu okresu pobierania pomocy okresowej przyznanej uprzednio przez Szefa Urzędu w maksymalnej wysokości i na maksymalnie długi okres, w kwocie [...]zł na okres 6 miesięcy, tj. od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.

Organ, wykonując zalecenia Sądu zawarte w ww. wyroku II SA/Sz 1131/19, przywołał przepis art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji, zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust. 9. Słusznie przy tym wskazał, że na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o działaczach opozycji nie przewidziano możliwości przyznawania okresowej pomocy pieniężnej na innych warunkach, niż określone w art. 10 ust. 8 tej ustawy. Oznacza to, że brak jest możliwości przyznania osobie, która korzystała z pomocy okresowej przez 6 m-cy kolejnej pomocy okresowej w okresie 12 m-cy, licząc od momentu rozpoczęcia pobierania poprzedniej pomocy okresowej.

Organ wyraźnie podkreślił, że stosownie do art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji, ma możliwość przyznania pomocy pieniężnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach na innych warunkach niż określone w art. 10 ust. 4-7 i ust. 9, ale szczególne zasady nie dotyczą art. 10 ust. 8, zgodnie z którym, pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy. Tym samym, w obecnie obowiązującym porządku prawnym nie ma organ możliwości odstąpienia od zasady przyznawania pomocy okresowej na 6 miesięcy raz na 12 miesięcy.

Poza tym, Organ nie neguje trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącego, jednakże słusznie zauważył, że obowiązujący aktualnie art. 10 ust 8 ustawy o działaczach opozycji nie przewiduje wyjątków od przyznania pomocy okresowej na okres do 6 miesięcy częściej niż raz na 12 miesięcy, a tym samym nawet trudna sytuacja strony nie może stanowić podstawy do przyznania okresowej pomocy pieniężnej, o ile taką w danym roku już otrzymała.

Zgodzić się również należy z Organem, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest uprawniony i zobowiązany do udzielania jedynie takiej pomocy finansowej i w taki sposób, jak to jest przewidziane w ww. ustawie. Stosownie bowiem do art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Trafnie przy tym zauważył Organ, że z pewnością wielkość i sposób udzielania pomocy finansowej w oparciu o ustawę o działaczach opozycji, osobom represjonowanym i potrzebującym takiej pomocy nie zaspakaja wszystkich potrzeb bytowych takich osób, ale nie można też oczekiwać, że pomoc taka będzie udzielana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, do przestrzegania których organy są zobowiązane.

Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 7 ustawy o działaczach opozycji, ustawodawca ustanowił na rzecz działaczy opozycji antykomunistycznej prawo do świadczenia pieniężnego, jak również do pomocy pieniężnej w wysokości w niej uregulowanej.

Jednakże, wykonując wskazania Sądu zawarte w ww. wyroku II SA/Sz 1131/19, Organ zwrócił przy tym uwagę na inne formy pomocy udzielane przez Państwo działaczom opozycji.

Wskazał, że stosownie do art. 47c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373), osoby o potwierdzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Korzystanie poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalach i świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej oznacza, że świadczeniodawca udziela tych świadczeń poza kolejnością przyjęć wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Zasadniczo, świadczeniodawca powinien udzielić świadczeń opieki zdrowotnej w dniu zgłoszenia. Jeżeli jednak udzielenie świadczenia nie jest możliwe w dniu zgłoszenia, świadczeniodawca zobowiązany jest wyznaczyć inny termin poza kolejnością przyjęć, wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Świadczenie z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nie może być udzielone w terminie późniejszym niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.

Organ także wyjaśnił, że zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zasadą jest, że świadczeniobiorcom ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne przysługują na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Od przyjętej zasady, że ambulatoryjna opieka specjalistyczna przysługuje na podstawie skierowania, ustawodawca wprowadził wyjątki wskazane w cytowanej ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej. Świadczenia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej są od 31 sierpnia 2017 r. dostępne bez skierowania dla osób posiadających potwierdzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W celu zapewnienia respektowania tych praw przez placówki lecznicze Szef UdSKiOR wystosował pisma do wszystkich wojewódzkich Oddziałów Narodowego Funduszu Zdrowia informujące o powyższych zmianach i wzywające do przekazania stosownych wytycznych do wszystkich zakontraktowanych placówek opieki zdrowotnej.

Organ również wyjaśnił, że zgodnie z art. 43a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, osobie, która ukończyła 75 rok życia, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne określone w wykazie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 784) na podstawie recepty wystawionej przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej albo lekarza posiadającego prawo wykonywania zawodu, który zaprzestał wykonywania zawodu i wystawił receptę dla siebie albo dla małżonka, wstępnych lub zstępnych w linii prostej oraz rodzeństwa. Minister właściwy do spraw zdrowia wskazuje spośród leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych określonych w wykazie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o refundacji leków, leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne, które są wydawane bezpłatnie świadczeniobiorcom.

Organ także wskazał, że od 31 sierpnia 2017 r. wprowadzono zasadę uwzględniania okresów uwięzienia lub internowania przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty jako okresów składkowych w wymiarze podwójnym

Dodatkowo wyjaśnił, że osobom uprawnionym, posiadającym potwierdzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych status działacza opozycji antykomunistycznej i/lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, stosownie do art. 12 ustawy o działaczach opozycji, przysługuje prawo pierwszeństwa do środowiskowej opieki socjalnej, w tym w uzyskaniu miejsca w domu pomocy społecznej, a zgodnie z art. 13 tej ustawy, samorząd terytorialny może udzielać pomocy osobom uprawnionym, w zakresie udogodnień komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych, zdrowotnych i oświatowych.

Organ również wskazał, że Strona ma prawo do ubiegania się o inne świadczenia przyznawane m.in. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), takich jak zasiłek okresowy, celowy, specjalny zasiłek celowy, a także zasiłek pielęgnacyjny dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego wysokość do października 2019 r. wynosi 184,42 zł miesięcznie, a od listopada 2019 r. - 215,84 zł miesięcznie na zasadach wspólnych dla wszystkich obywateli.

Końcowo natomiast Organ podkreślił, że ustawa z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 10 maja 2019 r., przewiduje jednak możliwość przyznawania okresowej pomocy pieniężnej tylko na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy, nie przewidując jednakże możliwości odstąpienia od tych zasad.

Dodatkowo w odpowiedzi na skargę Organ wyjaśnił, że Skarżący objęty jest wsparciem od 2015 roku. Wskazał, że dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną i musi brać pod uwagę potrzeby w pierwszej kolejności tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy oraz, że nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami, zwłaszcza, że Skarżący decyzjami wydanymi w latach 2015 - 2020 otrzymał pomoc pieniężną w łącznej kwocie [...]zł. Wyjaśnił przy tym, że pomoc pieniężna została przyznana Skarżącemu na podstawie następujących decyzji:

- z dnia [...].12.2015 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].02.2016 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].09.2016 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].01.2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].06.2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].10.2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].11.2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł (pomoc okresowa przyznana od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r.);

- z dnia [...].12.2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].07.2018 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].03.2019 r.nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].03.2019 r. nr [...] w wysokości [...] zł (pomoc okresowa przyznana od lutego 2019 r. do lipca 2019 r.);

- z dnia [...].08.2019 r. nr [...] w wysokości [...] zł;

- z dnia [...].02.2020 r. nr [...] w wysokości [...] zł (pomoc okresowa przyznana od lutego 2020 r. do lipca 2020 r.);

- z dnia [...].05.2020 r. nr [...] w wysokości [...] zł.

Wskazano przy tym, że Skarżący od grudnia 2016 roku nadto otrzymuje comiesięczne świadczenie pieniężne przyznane bezterminowo przez Szefa Urzędu, którego wysokość od 01 marca 2020 r. wynosi [...] zł.

Wyjaśniono również, że średnia pomoc na osobę udzielona przez Szefa Urzędu w roku 2016 wyniosła [...] zł, w 2017 roku - [...] zł, w 2018 roku - [...] zł, w 2019 roku - [...] zł, natomiast Skarżący otrzymywał, jak wyżej wskazano, z tutejszego Urzędu pomoc w następującej wysokości: w 2016 roku - [...] zł, w 2017 roku - [...] zł, w 2018 roku - [...] zł, a w 2019 r. - [...] zł, czyli łącznie znacznie powyżej przeciętnej kwoty pomocy pieniężnej na osobę przyznawanej przez Urząd. Skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji.

Wprawdzie okoliczności te są zawarte w odpowiedzi na skargę, jednak w sposób istotny rzutują na zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Tym samym zarzut Skarżącego, że bezpodstawnie został pozbawiony (domniemać należy, że pozbawiony wnioskowanej pomocy pieniężnej), będąc w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, nie znajduje potwierdzenia ani w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, ani też w racjach prawnych.

Nadto, zwrócić należy uwagę, że w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna - jednorazowa lub okresowa.

A zatem, decyzja w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej (jednorazowej czy okresowej) ma charakter decyzji uznaniowej.

W kwestii tej wypowiedział się m. in. WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., II SA/Sz 1027/18, również ze skargi Skarżącego, wskazując, że:

"Decyzja o przyznaniu wspomnianej pomocy jest decyzją uznaniową, co jak słusznie zauważył organ, oznacza, że organ może udzielić wnioskodawcy wsparcia finansowego, ale nie jest do tego zobowiązany.

Zaznaczyć jednak należy, że działanie w granicach tzw. uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Organy administracji powinny bowiem przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, z których wynika obowiązek dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonania oceny zgromadzonych dowodów i wyjaśnienia w sposób logiczny i spójny, na podstawie ustalonych okoliczności, motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny legalności decyzji uznaniowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd kontroluje, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, bada, czy dokonano prawidłowych ustaleń co do zaistnienia przesłanek dopuszczających stosowanie uznania, a następnie, czy podejmując rozstrzygnięcie organ nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, przez podjęcie rozstrzygnięcia bez uprzedniego wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego lub dokonanie oceny nieznajdującej umocowania w ustalonych faktach.

Wskazać trzeba, że w świetle art. 7 k.p.a. na organach administracji spoczywa obowiązek uwzględniania z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. Przyjmuje się przy tym, że "organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 k.p.a. – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków" (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1982 r., SA 820/81, OSPiKA 1982, nr 1-2, poz. 22 wraz z glosą aprobującą J. Łętowskiego).".

Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję w tym kontekście, stwierdził, że Organ dokładnie ustalił stan faktyczny sprawy, posiłkując się przy tym wszechstronnie zebranym materiałem dowodowym, zaś w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., zawiera bowiem uzasadnienie faktyczne jak i prawne.

Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania wnioskowanej pomocy pieniężnej były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 319 - zwanej w skrócie "ustawą o działaczach opozycji"), a w szczególności jej przepisy art. 8 i art. 10 ust. 1, 3, 5, 7 - 8.

Jednak kluczowe znaczenie dla rozpoznania spornej materii miały przepisy art. 10 ust. 10 i art.10 ust. 8 ustawy o działaczach opozycji, które zakreślały organowi zakres i kierunek rozstrzygania meritum sprawy, którymi bezwzględnie musiał kierować się organ, a tym samym wyznaczał Sądowi granice kontroli sądowej w niniejszej sprawie w kontekście wiążącej - stosownie do art. 153 P.p.s.a. - oceny prawnej sprawy i wskazań Sądu zawarte już w ww. wyroku II SA/Sz 1131/19. Prowadzenie więc w warunkach związania postępowania, jak i ocena prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia, były zawężone do oceny prawnej i wskazań dokonanych przez ten Sąd w tym wyroku, które zdaniem Sądu orzekającego ponownie w niniejszej sprawie zostały w pełni zrealizowane przez Organ.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Zgodnie zaś z art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Do czynności, o których mowa w § 1, należą w szczególności wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, , doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków (art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

Stąd, wniosek pełnomocnika Skarżącego z dnia 19.04.2021 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu skierowano do odrębnego rozpoznania do referendarza sądowego.

Niniejsza sprawa, wyznaczona na rozprawę, z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, została skierowana i rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a podstawą były następujące przepisy: art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), art. 20 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 późn. zm.) oraz § 3 zarządzenia Nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz § 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarem, na którym wystąpił stan epidemii.

Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl