Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 59/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 b ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2020 r. sprawy ze skargi W. P. i Z. P. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2019 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie decyzją z dnia 31 maja 2019 r., na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.) nakazał inwestorowi W. P. i Z. P. rozbiórkę dwóch budynków gospodarczych o wymiarach 7,61m x 4,57m każdy, zlokalizowanych na działce oznaczonej nr [...] w miejscowości C. przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie przeprowadzonych w dniu 29 września 2017 r. oględzin ustalono, że w dniu 15 maja 2017 r. inwestorzy W. P. i Z. P. rozpoczęli budowę dwóch budynków gospodarczych na działce nr [...] w miejscowości C. przy ul. [...], o wymiarach zewnętrznych 7,61 m x 4,57 m i wysokości 4,71 m. Budynki wykonane zostały w technologii tradycyjnej: ławy fundamentowe betonowe, ściany konstrukcyjne z pustaka gazobetonowego grubości 25 cm, ocieplone styropianem 5 cm wraz z tynkiem akrylowym, bez stropu. Przekrycie stanowi dach o konstrukcji drewnianej, dwuspadowy symetryczny, którego poszycie stanowi dachówka cementowa koloru ceglanego. Budynki wyposażone są w wewnętrzną instalację elektryczną - poprowadzoną kablem ziemnym z budynku mieszkalnego nr [...]. Budynki posiadają bramy uchylne od strony ul. [...], ogrodzenie posiada bramę przesuwną mimo, że w tym miejscu nie ma wykonanego zjazdu z ul. [...].

Organ ustalił, że budynki zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej, bowiem inwestorzy dokonali w dniu 10 maja 2017 r. zgłoszenia budowy dwóch budynków gospodarczych o wymiarach zewnętrznych 4,5m x 7,5m na działce nr [...] przy ul. [...] w C., a budowa została rozpoczęta już w dniu 15 maja 2017 r. Starosta Chrzanowski wniósł sprzeciw w przedmiocie tego zgłoszenia, a Wojewoda Małopolski uchylił zaskarżoną decyzję o sprzeciwie i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości, ustalając że obiekty zostały już zrealizowane.

W związku z powyższym, organ wdrożył procedurę legalizacyjną. Postanowieniem nr [...] z dnia 2 stycznia 2018 r. nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia dokumentów związanych z budową obiektów budowlanych, zgodnie z dyspozycją art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w terminie do dnia 30 marca 2018 r. Z uwagi na zaskarżenie powyższego postanowienia i utrzymanie go w mocy przez organ II instancji, PINB wezwaniem z dnia 26 marca 2019 r. wezwał inwestorów do przedstawienia w terminie 21 dni dokumentów określonych w ww. postanowieniu. Dokumenty nie zostały przedłożone, inwestorzy wystąpili natomiast z pismem w którym zakwestionowali prawidłowość prowadzonego postępowania legalizacyjnego. Organ ustosunkował się do zarzutów.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli W. P. i Z. P.. Odwołujący się wskazali, że nie zgadzają się z decyzją.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 25 października 2019 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1186 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że definicja legalna budynku gospodarczego znajduje się w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki techniczne i ich usytuowanie (tj. Dz.U. z 2019 r., poz.1065).

Organ odwoławczy wskazał, iż PINB dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania administracyjnego. W stanie faktycznym sprawy miała miejsce budowa dwóch budynków gospodarczych o wymiarach zewnętrznych 7,61m i 4,57m oraz wysokości 4,71m każdy, z dachem o konstrukcji drewnianej, dwuspadowym symetrycznym, którego poszycie stanowi dachówka cementowa zlokalizowanych na działce nr [...] w miejscowości C.. Inwestycja została zrealizowana jako samowola budowlana, postępowanie wywołane zgłoszeniem robót budowlanych polegających na budowie budynków gospodarczych zostało umorzone decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 8 listopada 2017 r., znak: [...] z uwagi na wybudowanie obiektów.

Realizacja powyższej inwestycji wymagała zgłoszenia. Organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne. Inwestorzy nie skorzystali z tej możliwości. Termin przedłożenia dokumentów na wezwanie PINB z dnia 26 marca 2019 r. upłynął bezskutecznie w dniu 2 maja 2019 r.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w piśmie z dnia 29 maja 2019 r. odwołujący zawarli szereg zarzutów w stosunku do prowadzonego postępowania, a odnoszących się do niezałatwienia sprawy w terminach określonych przepisami kpa, braku poinformowania strony o braku możliwości załatwienia sprawy w terminach określonych w kpa, załatwiania spraw w trybie milczącej zgody, braku wypowiedzenia się przez PINB co do nowelizacji Prawa budowlanego w zakresie zniesienia obowiązku dokonywania zgłoszenia robót budowlanych niektórych obiektów budowlanych.

Organ odwoławczy, odnosząc się do powyższego wyjaśnił, że przepisy ustawy Prawo budowlane przewidują tryb milczącego załatwienia sprawy jedynie w dwóch przypadkach to jest w kwestii braku sprzeciwu ze strony organu administracji architektoniczno-budowlanej w stosunku do zgłoszenia robót budowlanych w trybie art.29-30 oraz braku sprzeciwu organu nadzoru budowlanego w stosunku do zawiadomienia o zakończeniu budowy w trybie art. 54. W przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne prowadzone przez PINB dotyczyło robót budowlanych wykonanych bez wymaganego zgłoszenia, a co za tym idzie przepisy o milczącym załatwieniu sprawy nie miały zastosowania.

Odnośnie kwestii zastosowania przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa ustawa to jest ustawa z dnia 16 grudnia 2016r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. z 2016 r. poz.2255) w art. 5 pkt 5 lit. a stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt.2 ustawy Prawo budowlane), przy czym w pkt 6 lit.a komentowanej ustawy ustawodawca dodał, iż art.30 ust. 1 otrzymuje brzmienie "budowa, o której mowa w art.29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d, pkt 1a- 2b. 3, 3a, 9,11,12, 14,16, 19,19a, 20b oraz 28".

Powyższe przesądza, że przed rozpoczęciem robót budowlanych polegających na budowie budynków gospodarczych inwestor zobligowany jest do dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, a do wykonywania robót budowlanych może przystąpić jeżeli organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w formie decyzji. Bezspornym jest fakt, że inwestorzy nie dopełnili powyższej procedury gdyż zgłoszenia dokonali 10 maja 2017 r., a do robót przystąpili już w dniu 15 maja 2017 r., podczas gdy, przy założeniu braku sprzeciwu Starosty Chrzanowskiego, do przedmiotowych robót mogli przystąpić najwcześniej 1 czerwca 2017 r. Oznacza to, że inwestorzy dopuścili się wykonania robót budowlanych w ramach samowoli budowlanej, a co za tym idzie PINB ustawowo był zobligowany do przeprowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego.

W. P. i Z. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie.

Skarżący ponownie odwołali się do brzmienia ustawy nowelizującej prawo budowlane z dnia 16 grudnia 2016 r. Wyjaśnili, że podjęli decyzję o budowie budynków gospodarczych, ponieważ zajmują się uprawą rolno-ogrodową. Budynki były niezbędne dla przechowywania urządzeń rolniczych. W kwietniu 2017 r. skarżący przystąpili do budowy dwóch budynków metodą gospodarczą. Po kilku tygodniach prac, z uwagi na zainteresowanie sąsiadów prowadzoną inwestycją, w dniu 10 maja 2017 r. zgłosili budowę do Starostwa Powiatowego w Chrzanowie. Starosta wniósł sprzeciw dotyczący budowy budynków gospodarczych. Powyższa decyzja została przez nich zaskarżona.

Skarżący opisali przebieg postępowania przed organem nadzoru budowlanego, podkreślając, że organ nie chciał od nich przyjąć dokumentów przedkładanych w trakcie wizji. Podali, że odpowiedź na ich zażalenie na postanowienie o nałożeniu obowiązków przedłożenia dokumentów uzyskali dopiero pod 7 miesiącach, bez uprzedniego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Ponadto w ocenie skarżących Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie napisał w postanowieniu nieprawdę na temat zagospodarowania przestrzennego terenu. Skarżący nie zaskarżyli powyższego orzeczenia do sądu administracyjnego, jednak mimo braku woli skarżących organ II instancji przekazał do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie ich pismo, uznając je za ponaglenie.

Dalej skarżący wyjaśnili, że nie uzupełnili na wezwanie organu nadzoru budowalnego dokumentów, natomiast pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r. odpowiedzieli, że nie mogą tego wezwania wykonać, gdyż ich zażalenie z dnia 25 stycznia 2018 r. na postanowienie nr [...] rozstrzygnięto na ich korzyść, uwzględniając w całości z mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. (art. 35 K.p.a. oraz art. 36 K.p.a.). Odpowiadając z kolei na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy wskazali w piśmie dnia 29 maja 2019 r., że nie będą się wypowiadać na temat czegoś co w świetle prawa nie istnieje.

Skarżący podkreślili, że organ odwoławczy ponownie nie dochował terminów załatwienia sprawy. Kończąc swoje wywody skarżący zwrócili się do sądu o sprawiedliwość.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, podniesione w niej zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 25 października 2019 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie z dnia 31 maja 2019 r., którą nakazano W. P. i Z. P. rozbiórkę obiektów budowlanych tj. dwóch budynków gospodarczych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1186 ze zm.).

W ocenie Sądu nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne dokonane w trakcie postępowania przed organami nadzoru budowlanego, a dotyczące faktu wybudowania przez skarżących bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej dwóch budynków gospodarczych o wymiarach 7,61m x 4,57m i wysokości 4,71 m, zlokalizowanych na działce nr [...] w miejscowości C..

Ustalenia organów, że budynki te zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżący dokonali co prawda w dniu 10 maja 2017 r. zgłoszenia, jednak postępowanie to zostało zakończone wydaniem przez Wojewodę Małopolskiego decyzji z dnia 8 listopada 2017 r. znak: [...], w której uchylono decyzję Starosty Chrzanowskiego z dnia 7 czerwca 2019 r. wnoszącą sprzeciw w przedmiocie zgłoszenia dotyczącego budowy dwóch budynków gospodarczych i umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości. Wojewoda Małopolski uznał, że sprzeciw był uzasadniony, gdyż zgłoszenie było niekompletne i braki te – mimo wezwania organu – nie zostały uzupełnione przez inwestorów. Jednocześnie na podstawie ustaleń dokonanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie z których wynikało, że inwestorzy przystąpili do realizacji planowanej inwestycji już w dniu 15 maja 2019 r., a zatem w tracie biegu terminu do wniesienia sprzeciwu, Wojewoda Małopolski, cytując treść art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, umorzył postępowanie w sprawie, informując jednocześnie inwestorów, że wyeliminowanie decyzji o sprzeciwie nie oznacza legalizacji wykonanej bez zgłoszenia budowy i że właściwy w sprawie będzie organ nadzoru budowlanego.

Na marginesie można wskazać, że w skardze skarżący podali, że rozpoczęcie robót budowlanych miało miejsce jeszcze wcześniej niż ustalił organ, albowiem już w kwietniu 2017 r.

Prawidłowo również zakwalifikowano przedmiotowe obiekty budowlane jako budynki gospodarcze, których wzniesienie wymagało dokonania zgłoszenia. W obowiązującym na dzień budowy stanie prawnym (ustawa Prawo budowlane t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców - Dz. U. z 2016 r., poz. 2255), zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nie wymagała pozwolenia na budowę budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2 , przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Stosownie do wymogu określonego w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane budowa taka wymagała zgłoszenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie wskazuje się, że naruszenia ustawy Prawo budowlane powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków (por. wyroki NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. II OSK 1974/10 oraz uchwałę NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13).

Zgodnie z przepisem art. 49b ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (ust. 1 ). W ust. 2 przewidziano możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Wstępnym warunkiem wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania jest ustalenie, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Pozytywna, wstępna weryfikacja tych warunków oznacza, że organ może wdrożyć dalsze postępowanie i zobowiązać inwestora do przedłożenia dokumentów wymienionych szczegółowo w przepisie. W dalszej kolejności inicjatywa należy już do inwestora, albowiem legalizacja obiektu jest przywilejem a nie obowiązkiem, stąd od wyłącznej woli inwestora zależy czy zastosowuje się do wydanego w trybie art. 49b ust. 2 postanowienia i wykona nałożony obowiązek przedłożenia dokumentów, czy też nie skorzysta z tej możliwości, skutkiem czego zostanie orzeczony nakaz rozbiórki.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji umożliwił skarżącym doprowadzenie przedmiotowej budowy do stanu zgodnego z prawem. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2018 r. nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 30 marca 2018 r. wymaganych dokumentów. Następnie - po jego utrzymaniu w mocy na skutek rozpoznania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie zażalenia inwestorów – pismem z dnia 26 marca 2019 r. wezwał inwestorów do wykonania obowiązków nałożonych w postanowieniu z dnia 2 stycznia 2018 r. Wezwanie zostało odebrane przez inwestorów w dniu 10 kwietnia 2019 r., zatem zakreślony termin upłynął ostatecznie w dniu 2 maja 2019 r. Z powyższego zestawienia wynika, że skarżący mieli ponad rok na zgromadzenie wymaganych dokumentów.

Zgodnie z art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane w przypadku gdy adresat postanowienia wydanego na podstawie art. 49b ust. 2 nie spełni wszystkich nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie, stosuje się przepis art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego powinien w drodze decyzji nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego.

Poza sporem jest, że w zakreślonym przez organ terminie skarżący nie złożyli wymaganych dokumentów. Z uwagi więc na niewypełnienie nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie, organ był zobligowany, na mocy art. 49b ust. 3 w zw. z art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Należy jeszcze raz podkreślić, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, co oznacza, że wyłącznie inwestor decyduje, czy chce zalegalizować samowolę budowlaną. Nie można wykluczyć, że w określonych sytuacjach z uwagi np. na wysokość opłaty legalizacyjnej inwestor nie będzie zainteresowany takim rozwiązaniem. Rolą organu nadzoru budowlanego jest jedynie umożliwienie legalizacji, przepisy prawa budowlanego nie przywidują dokonania czynności w zastępstwie inwestora. Trzeba też wskazać, że inwestorzy w postanowieniu z dnia 2 stycznia 2018 r., a także wezwaniu z dnia 26 marca 2019 r. zostali poinformowani, że konsekwencją zaniechania dostarczenia wymaganych dokumentów będzie orzeczenie nakazu rozbiórki. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest bowiem wydać na podstawie art. 49b ust. 1 decyzję o rozbiórce i żaden przepis nie daje organowi możliwości zastosowania uznania administracyjnego.

Tytułem podsumowania stwierdzić zatem należy, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 49b ustawy Prawo budowlane, dokonując prawidłowej kwalifikacji zrealizowanych obiektów budowlanych oraz umożliwiając inwestorom legalizację samowoli budowlanej. Brak zastosowania się przez skarżących do wezwania organu o przedłożeniu w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów obligował organ do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Jak się wydaje z mało precyzyjnego wywodu zaprezentowanego w skardze, nie było potrzeby przedłożenia dokumentów o których mowa w postanowieniu z dnia 2 stycznia 2018 r., gdyż zażalenie skarżących na powyższe postanowienie zostało rozpoznane z naruszeniem terminów określonych w art. 35 i 36 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący zdają się uważać, że brak rozstrzygnięcia w terminach zakreślonych w powołanych wyżej przepisach automatycznie rodzi skutek w postaci uwzględnienia środka zaskarżenia. Stanowisko takie nie znajduje jednak uzasadnienia w przepisach prawa, w szczególności kodeksie postępowania administracyjnego, na który powołują się skarżący. Przepisy zawarte w art. 35 i nast. kodeksu postępowania administracyjnego określają jedynie terminy załatwienia spraw administracyjnych, obowiązki informacyjne organów w razie niedochowania tych terminów, a także przysługujące stronom postępowania prawa środki zwalczania bezczynności lub przewlekłości organu. W związku z powyższym skarżący, chcąc przeciwdziałać bierności organu II instancji w rozpoznaniu zażalenia na postanowienie z dnia 2 stycznia 2018 r. mogli skorzystać z możliwości wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia, a następnie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W żadnym wypadku jednak nie można uznać, żeby upływ terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 K.p.a. prowadził do uwzględnienia złożonego zażalenia na postanowienie w przedmiocie przedłożenia dokumentów "z mocy ustawy". O tym, że przedłożenie dokumentów wskazanych w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest warunkiem koniecznym dla legalizacji samowoli budowlanej wyjaśniono skarżącym kilkakrotnie, w wydanym postanowieniu Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2018 r., utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 2 stycznia 2018 r., w piśmie z dnia 26 marca 2019 r, wzywającym do przedłożenia dokumentów, a w końcu także w wyczerpujący sposób w decyzjach organów obydwu instancji.

Odnosząc się do zarzutu o nieprzyjęciu w trakcie kontroli w dniu 29 września

2017 r. przez organ dokumentów w postaci ustawy Prawo budowlane wraz z komentarzem zamieszczonych w gazecie "Rzeczypospolita" oraz wypisu z księgi wieczystej należy wskazać, że okoliczność ta nie została odnotowana w protokole kontroli, który to protokół został podpisany przez Z. P.. Niezależnie jednak od powyższego stwierdzić należy, że organ dysponuje dostępem zarówno do treści przepisów prawa, jak i treści ksiąg wieczystych, stąd słusznie dokumenty te uznane zostały za zbędne przez inspektorów. Ponadto nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący – subiektywnie uznając, że określone dokumenty świadczą na ich korzyść – przedłożyli je w poczet materiału dowodowego na dalszym etapie postępowania.

Za gołosłowny Sąd uznał zarzut skargi, że budowa przedmiotowych obiektów nie wymagała zgłoszenia, gdyż miał być w nich przechowywany sprzęt do upraw rolno-ogrodowych, którymi zajmują się skarżący.

Rzeczywiście, zgodnie z przepisem art. 29 ust.1 pkt 1) oraz art.30 ust.1 pkt 1) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. (Dz.U.2016.290 t.j.) budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, a to parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia.

Jednakże inwestor w zgłoszeniu z dnia 10 maja 2017 r. okoliczności tych nie wskazał. Podał jedynie, że "z dniem 15.05.2017 r. rozpoczynam budowę dwóch budynków gospodarczych, o wymiarach zewnętrznych 4,5 m x 7,5 m, na działce nr [...]. Do pisma dołączam kopię mapy ewidencyjnej". Jak ustalił Starosta Chrzanowski w decyzji o sprzeciwie, budynki miały być usytuowane na działce nr [...], w części objętej użytkiem Ł, której teren znajduje się w obszarze obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała z dnia 25.11.2008 r. Nr XXX/440/08 – "Zmiana Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Doliny Chechło-Pólnoc w Chrzanowie" (Dz.U.Woj.Mał. 2008.796.5745) objętym symbolem 2PU. Lokalizacja projektowanych obiektów narusza ustalenia planu. W odwołaniu od sprzeciwu skarżący podnieśli, że przystąpili do budowy dwóch budynków gospodarczych ponieważ w ewidencji gruntów i budynków działka ma przeznaczenie "B", zatem nie mieli nawet obowiązku zgłaszania tej budowy. Tak więc nie powoływali się na prowadzenie produkcji rolnej.

Również w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 29.09.2017 r. nie powoływali się na tę okoliczność. W postanowieniu Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30.08.2018 r, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 2.01.2018 r. w przedmiocie nałożenia, na podstawie art. 49b ust. 2 prawa budowlanego, na inwestorów obowiązku przedstawienia dokumentów związanych z budową obiektów budowlanych organ podał, że "samo przeznaczenie "B" na mapie ewidencyjnej oraz przedłożonej kw nr [...] działki [...] przy ul. [...] nie oznacza, że są to tereny związane z produkcją rolną w ramach istniejącej działki siedliskowej". Wskazał w nim również, że obowiązek dokonania zgłoszenia wynikał z art.29 ust.1 pkt 2 w związku z art.30 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego. Postanowienie to nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Stało się zatem prawomocne.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie zawiera definicji użytego w przepisie art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a, pojęcia "zabudowa zagrodowa" i "działka siedliskowa". Zgodnie z definicją zawartą w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) zabudowę zagrodową stanowią w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych. Z zabudową zagrodową mamy więc do czynienia, jeśli na działce znajduje się chociażby jeden z tychże przykładowo wymienionych obiektów, o ile będzie się składał na rodzinne gospodarstwo rolne, hodowlane lub ogrodnicze oraz leśne. Budynek gospodarczy w zabudowie zagrodowej to budynek przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych (§ 3 pkt 8 ww. rozporządzenia). Zabudowa zagrodowa służy więc prowadzeniu działalności gospodarczej, stanowiąc jednocześnie miejsce zamieszkania i pracy rolnika oraz jego rodziny, a grunty zajęte pod budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych uznaje się za grunty wykorzystywane rolniczo. Zabudowa zagrodowa stanowi w konsekwencji połączenie funkcji mieszkaniowej z funkcją produkcji rolnej (por. wyrok WSA w Łodzi z 12.12.2014r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 796/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 381/12, wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 609/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym należy uznać, że na zabudowę zagrodową składa się zawsze dom mieszkalny, służący zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych rolnika i jego rodziny oraz zabudowania gospodarcze, pozostające w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

Z kolei wykładni pojęcia "gospodarstwa rolnego" należy dokonać przy uwzględnieniu treści art. 553 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z brzmienia przepisu art. 553 k.c. wynika zatem, że ustawodawca odnosi kryterium całości gospodarczej tylko do związków między składnikami materialnymi.

Wskazówek, czy daną osobę można uznać za prowadzącą gospodarstwo rolne, szukać należy w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U.2019.1362 t.j.), która określa zasady kształtowania ustroju rolnego państwa m.in. przez zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Dlatego też można posłużyć się definicją rolnika indywidualnego znajdującą się w jej art. 6. Zgodnie z art.6 ust.1 ustawy za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. W myśl ustępu 2 tego przepisu uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Z kolei, stosownie do art.6 ust.2 pkt 2) ustawy uważa się, że osoba fizyczna posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli uzyskała m.in. wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie lub średnie branżowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie. Za staż pracy uznaje się okres, w którym osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników lub prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż 1 ha stanowiącym jej własność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot samoistnego posiadania lub dzierżawy oraz okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym potwierdzony zaświadczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (ust.3 i 3a).

Z kolei użyte w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. pojęcie "działka siedliskowa" należy rozumieć zgodnie z gramatycznym brzmieniem, jako teren zamieszkania, osiedlenia się. W orzecznictwie przyjmuje się, że siedlisko to teren o charakterze kameralnym (prywatnym), na którym posadowiony jest dom mieszkalny, gdzie koncentrują się czynności życiowe rolnika oraz jego rodziny i zaspokajane są ich elementarne potrzeby życiowe (por. wyroki WSA: w Opolu z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 579/12, we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 593/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się również, że siedlisko stanowi pewną bazę i zaplecze istniejącego gospodarstwa, ułatwiającą produkcję rolną. ( vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2528/17 – LEX nr 2534221).

Podkreślić należy, że skarżący nawet nie twierdzili, że prowadzą gospodarstwo rolne. Podali jedynie, że zajmują się uprawą rolno-ogrodową.

Dlatego też ani sąd, ani organy nie miały żadnych przesłanek dla uznania, że budowa prowadzona przez skarżących zwolniona była z obowiązku dokonania zgłoszenia.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.