Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 547/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zwrotu należności i odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2011r. nr Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego D. N. na rzecz uprawnionych M. N. ur. [...].11.2007r. i I. N. ur. [...].11.20013r. na okres od 1.10.2010r. do 30.09.2011r. w łącznej wysokości 1000 zł miesięcznie.

W związku z zakończeniem okresu świadczeniowego Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydał w dniu [...].03.2012r. decyzję nr [...], w której zobowiązał dłużnika alimentacyjnego D. N. do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczana do dnia spłaty.

Od tej decyzji odwołał się D. N. (zwany dalej skarżącym)

Decyzją z dnia [...].09.2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ustalić czy i jakie zaległości alimentacyjne oraz za jaki okres posiada D. N. oraz w jaki sposób zostały rozliczone wpłaty dokonane za pośrednictwem komornika sądowego, a także jednoznacznie wyjaśnić czy i w jakiej wysokości D. N. otrzymywała jednocześnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i alimenty bezpośrednio od dłużnika.

Decyzją z dnia [...].12.2012r. nr [...] Burmistrz [...] w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 27 w zw. z art. 1a, art.6, art.8b, art.9, art. 10, art.11, art.12, art. 25 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. 2012.1228 ze zm.) art. 104 kpa, w związku z zarządzeniem [...] do podejmowania działań wobec dłużników alimentacyjnych, prowadzenia postępowania i wydawania w tych sprawach decyzji postanowił

1. zobowiązać D. N. do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela kwoty 12.000 zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych D. N. na rzecz osób uprawnionych I. N. ur. [...].11.2003r., M. N. ur. [...].11.2007r. w okresie od 1.10.2010r. do 30.09.2011r. przyznanych na mocy decyzji Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na okres świadczeniowy od 1.10.2010 do 30.09.2011,

2. wezwać D. N. do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego określonych w pkt 1 decyzji wraz z ustawowymi odsetkami, które sa naliczane do dnia spłaty, w terminie 14 dni od uprawomocnienia niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu podał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz I. i M. N. były wypłacane w okresie od 1.07.2009r. do 29.02.2012r. Zgodnie z zaświadczeniami Komornika Sądowego [...] ta egzekucja świadczeń alimentacyjnych była bezskuteczna. Każdorazowo po wydaniu decyzji przyznającej D. N. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci, organ na wskazany przez organ egzekucyjny adres, przysyłał D. N. pismo z informacją o przyznanych świadczeniach i stanie zadłużenia. Do pism z [...].08.2011r. i [...].12.2011r. skarżący dołączył kserokopie przelewów na okoliczność dokonywania bezpośrednich wpłat wierzycielce. Zdaniem organu z dokumentów tych nie wynika, by przesyłane D. N. kwoty stanowiły alimenty. D. N. oświadczyła, iż otrzymywała bezpośrednie kwoty na rachunek bankowy, jednak nie uznaje ich za alimenty. Pieniądze przekazywała na spłatę wspólnego zadłużenia. Dołączyła kserokopie akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w [...], z których wynikało, że przekazane kwoty nie stanowią alimentów. W okresie od maja 2011r. do lutego 2012r. D. N. dokonywał wpłat do Komornika Sądowego [...] w łącznej kwocie 12.486,60 zł, z czego komornik 1.748,38 zł zaliczył na opłatę egzekucyjną, a pozostałą kwotę – 10.507,02 zł przekazał do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2009r, Nr 1, poz. 7 z późń. zm, zwanej dalej ustawą o pomocy) i wyjaśnień Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zasad rozliczania kwot przekazywanych przez komornika na poczet należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, MGOPS w [...] zaliczył przekazywane przez komornika kwoty na poczet najwcześniej wymagalnych należności z tego tytułu. D. N. w okresie od 1.07.2009r. do 29.02.2012r. wypłacono świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 33.000 zł i wpłaty dokonane do komornika po odjęciu kosztów egzekucyjnych zaliczono na poczet najwcześniejszych zaległości, tj. za okres od lipca 2009r. do lutego 2010r. Aktualny stan zaległości obejmuje okres od lutego 2010r. do lutego 2012r. i wynosi 24.571,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Należności D. N. z tytułu zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie objętym niniejsza decyzją (październik 2010r. – wrzesień 2011r.), wg stanu na dzień 10.12.2012r. (tj dzień wydania decyzji) wynoszą 12.000 zł (należność główna), 2.613,54 zł (odsetki)

Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 12.12.2014r.

W odwołaniu D. N. reprezentowany przez pełnomocnika adwokat M. M–S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 80 kpa poprzez bezpodstawne odmówienie potwierdzeniom przelewów na konto D. N. za okres od 2009r. do 2011r., załączonym przez dłużnika, wiarygodności i mocy dowodowej, jeżeli w ich treści wyraźnie wskazano tytuł przelewu – alimenty i jeżeli brak podstaw do przyjęcia jakoby nie wszystkie kwoty wpłynęły na konto D. N., które to naruszenie miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

- naruszenie art. 77 i 7 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy i niewyjaśnienie dlaczego istotne fakty sprawy ustalono na podstawie oświadczenia D. N. o nieuznaniu bezpośrednich wpłat dłużnika, jeżeli SKO w [...] w decyzji z [...].09.2012r. poleciło organowi I instancji wyjaśnić, czy i w jakiej wysokości D. N. otrzymała alimenty w podwójnej wysokości, tj z funduszu alimentacyjnego i bezpośrednio od dłużnika.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dz.U. z 2012r., poz. 1228 z późń.zm) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza [...]

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 27 ust.1 - 2 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. 2012.1228 ze zm.) 1. Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 cyt. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dłużniku alimentacyjnym - oznacza to osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna.

Decyzja z art. 27 ust. 2 cyt ustawy nie jest uznaniowa. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać możliwości wykonania decyzji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców.

W ocenie SKO organ I instancji przeprowadził dokładną analizę wszystkich przelewów dokonanych przez dłużnika w okresie od 2009r. do 2011r. Skoro w żadnym z nich nie było wyraźnych adnotacji, że były to alimenty za konkretny okres nie można uznać tych przelewów za spłatę należnych uprawnionym alimentów. Jak wskazał organ wydający zaskarżoną decyzję były to adnotacje "dzieci...urodziny dzieci, ....gwiazdka na prezenty...oraz pomoc w spłacie zadłużenia". Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego D. N. (jej oświadczenie i dokumenty dotyczące postępowania w prokuraturze) nie przyjęła tych wpłat dłużnika na poczet zaległych czy bieżących alimentów, ale przede wszystkim na spłatę wspólnego zadłużenia małżonków. Również komornik sądowy [...] w piśmie z dnia 29 marca 2012r. potwierdziła, że wspomnianych wpłat dłużnika we wskazanym okresie bezpośrednio na konto wierzycielki nie można uznać za przelewy alimentów dla uprawnionych. Komornik wskazał także, iż jego postępowanie egzekucyjne – dla wyegzekwowania alimentów dla uprawnionych od dłużnika – dało negatywny rezultat.

Organ odwoławczy poinformował, że dłużnik może wystąpić o umorzenie należności w całości lub w części, o odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, w sytuacji gdy jest to uzasadnione sytuacją dochodową lub rodzinną.

Decyzja ta została doręczona 31 marca 2014r.

W dniu [...].04.2014r. skargę na decyzję wniósł D. N., reprezentowany przez pełnomocnika adw. M. M-S. Skargą tą zaskarżył decyzję w części, a mianowicie co do kwoty 7000 zł.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie 80 kpa poprzez bezpodstawne odmówienie potwierdzeniom przelewów dokonanych przez skarżącego na konto D. N. za okres od 2010r. do 2011r. (tj. z [...].), jeżeli w ich treści wyraźnie wskazano tytuł przelewu – zadłużenia sądowe i jeżeli skarżący w toku sprawy wyjaśnił, że w/w przelewy stanowiły alimenty na rzecz małoletnich dzieci, że jego zamiarem była spłata zadłużeń alimentów,

2. naruszenie art.77 i 7 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez nie zbadanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy i nie wyjaśnienie dlaczego istotne fakty sprawy ustalono na podstawie oświadczenia D. N. o nie uznaniu bezpośrednich wpłat dłużnika, jeżeli strona złożyła w sprawie wniosek o zobowiązanie D. N. do złożenia do akt historii należącego do niej rachunku bankowego, który to wniosek dowodowy nie został rozpoznany

Wnosił o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].12.2012r. nr [...],

2. stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części dotyczącej kwoty 7.000 zł,

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podał, że w okresie od 1.10.2010r. do 30.09.2011r. dokonywał wpłat na rzecz alimentów na dzieci i obecnie jego zaległość na rzecz funduszu nie przekracza kwoty 5.000 zł. Wpłaty były dokonywane z banku hiszpańskiego na konto D. N. w [...] Bank [...] z adnotacją "alimenty", "dzieci", "alimento od D.", "sądowe", "spłata zadłużenia". Organ nie przeprowadził dowodu z historii rachunku D. N. a oparł się jedynie na jej oświadczeniu, że nie były to wpłaty alimentów. Ona nie ma interesu oświadczać, że to były alimenty albowiem wówczas przyznałaby, że nieprawnie pobierała świadczenia z FAL. W ocenie skarżącego jest niepodobieństwem aby przyjmować, że kwoty te nie zostały przekazane na alimenty małoletnich M. i I. N., jeżeli napisano to w ich treści, zaś okoliczność, że matka dzieci przeznaczyła te kwoty na inny cel, nie zmienia faktu, że wpłaty dłużnika stanowiły właśnie alimenty. Takie działanie, zdaniem skarżącego stanowczo narusza przepisy kpa powołane na wstępie, świadcząc o dowolności ustaleń oraz o arbitralności w ocenie materiału dowodowego sprawy. Naruszenia te mają istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, albowiem, gdyby organ postępował zgodnie z przepisami, ustaliłby, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją dłużnik łożył na utrzymanie swoich dzieci i jego zaległość z tego tytułu nie przekracza kwoty 5.000 zł. jak wynika z przelewów z dnia [...] wpłaty te winny zostać zaliczone na poczet alimentów należnych małoletnim, w okresie, za który przyznano wypłaty z funduszu alimentacyjnego, tj. od 1 października 2010r. do 30 września 2011r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ podał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza [...] jest zgodna z postanowieniami art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Oba organy przeanalizowały wszystkie spłaty dokonane przez dłużnika alimentacyjnego po wypłaceniu przez Burmistrza [...] w okresie od 1 października 2010r. do 30 września 2011r. Wbrew twierdzeniom podnoszonym przez skarżącego, dłużnik alimentacyjny nie dokonał spłat alimentów wskazanych przez pełnomocnika skarżącego, ani w całości – to jest w kwocie 12.000 zł, ani w części – to jest w kwocie 7000zł. Dokonane bowiem przez D. N. przelewy nie odnosiły się do spłat alimentów na rzecz osób uprawnionych za konkretny okres.

Do pisma z dnia 12 czerwca 2014r. pełnomocnik skarżącego dołączyła dodatkowe dokumenty – przelewy z banku hiszpańskiego z tłumaczeniem z dnia [...] czyli te, na które powoływała się w skardze bez przelewu z dnia [...] czerwca 2011r. i wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z w/w dokumentów na podstawie art. 106 § 3 ppsa – k. 20-37.

Sąd na rozprawie dnia 11 grudnia 2014r. na podstawie art. 106 § 3 ppsa przeprowadził dowód z tych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiadała prawu.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego, który działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie były przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.Dz.U. 2012.1228, zwana dalej ustawą o pomocy), zgodnie z którymi "1. Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.

1a. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

2. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego."

Decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy o pomocy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej.

W postępowaniu tym organ musi ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń

W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Co więcej, nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r. I OSK 839/13 LEX nr 1511982).

W postępowaniu tym dłużnik nie może zasłaniać się faktem, że wykonał zobowiązanie alimentacyjne w sposób, który nie wywołał stanu bezskuteczności egzekucji. Bezskuteczność egzekucji oceniana jest bowiem przez komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne alimentów, który wydaje zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji, tak samo jak tytuł egzekucyjny (art. 3 ust. 1, 2 ustawy o pomocy) Skoro dłużnik nie może tego zrobić na etapie nakładania nań obowiązku zwrotu świadczenia organowi, może to czynić tylko na etapie postępowania w sprawie ustalenia na rzecz wierzyciela prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2014r., II SA/Sz 1430/13) W postępowaniu tym dłużnik nie może zasłaniać faktem, że wykonał zobowiązanie alimentacyjne w sposób, który nie wywołał stanu bezskuteczności egzekucji. Skoro osoba ta nie może tego zrobić na etapie nakładania nań obowiązku zwrotu świadczenia organowi, może to czynić tylko na etapie postępowania w sprawie ustalenia na rzecz wierzyciela prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Do odmiennych wniosków nie prowadzi art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mimo wadliwej redakcji tego przepisu należy przyjąć, że zawarte są w nim dwie odrębne normy prawne. Organ właściwy wierzyciela ma obowiązek przekazać organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego (bowiem organ właściwy dłużnika, podobnie jak komornik, nie jest stroną postępowania o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego). Natomiast norma nakazująca przekazać dłużnikowi alimentacyjnemu informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego winna być realizowana na zasadach ogólnych - przez doręczenie dłużnikowi alimentacyjnemu, jako stronie tego postępowania, decyzji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania (art. 25 ustawy o pomocy. w zw. z art. 28 k.p.a. (patrz powołany wyżej wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I OSK 800/11). Należy podkreślić, że sprawy z funduszu alimentacyjnego, odmiennie niż sprawy świadczeń rodzinnych, należą do spraw, w których ścierają się sporne interesy stron: wierzyciela, czyli osobę uprawnioną do świadczenia i dłużnika alimentacyjnego, czyli zobowiązanego do alimentacji i zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego (patrz powołany wyżej wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2226/12).

Szczególną uwagę należy zwrócić na brzmienie art. 27 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (ust. 1a). Organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Podkreśla się, że kwoty udostępniane przez organy administracji wierzycielom w celu ratowania ich bieżącej krytycznej sytuacji bytowej mają charakter warunkowy i winny zostać zwrócone organowi dłużnika alimentacyjnego. Instrumentem zapewniającym samofinansowanie systemu świadczeń z tytułu niealimentacji jest postępowanie kończące się adresowaną do dłużnika alimentacyjnego decyzją administracyjną o obowiązku zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. ww. ustawy). W postępowaniu z art. 27 ust. 2 ustawy, organ ocenia tylko, czy wydano w przeszłości decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W przedmiotowej sprawie ustalenia te były bezsporne. Decyzją [...] Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego [...]. Decyzja ta była ostateczna i świadczenia zostały wypłacone w łącznej kwocie 12.000 zł za okres świadczeniowy.

Z uwagi na fakt, że w decyzji wydanej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy określa się rzeczywistą kwotę należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jaką dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić, a w art. 27 ust. 9 pow. ustawy ustawodawca nałożył na komornika sądowego obowiązek przekazywania wyegzekwowanych od dłużnika kwot zaliczonych na ich poczet, to winny zostać także uwzględnione te środki pieniężne, które zostały uzyskane od dłużnika na poczet zadłużenia po okresie świadczeniowym. (tak WSA Szczecinie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r .II SA/Sz 18/14)

W przedmiotowej sprawie taka informacja została przez komornika [...] przekazana. Wynikało z niej, że skarżący wpłacił na poczet zaległych alimentów w okresie od maja 2011r. do lutego 2012r. łączną kwotę 12.486,60 zł, z czego komornik 1.748,38 zł zaliczył na opłatę egzekucyjną, a pozostałą kwotę – 10.507,02 zł przekazał do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], który rozliczył te wpłaty na poczet wypłaconych zaległych świadczeń za okres od lipca 2009r. do lutego 2010r., czyli przed okresem świadczeniowym w niniejszej sprawie. W aktach organu znajdują się polecenia przelewów z kwotami i datami i dokładne zestawienia wpłat, rozliczenia wypłaconych świadczeń i kwoty zaległości. Okoliczności te zostały dokładnie przedstawione w decyzji organu I instancji, nie były kwestionowane przez strony, do czego i Sąd z urzędu podstaw nie znalazł. Skarżący nie kwestionował wysokości i dat dokonanych wpłat na rzecz alimentów dokonanych do komornika i dokonanych rozliczeń. Nie był kwestionowany również fakt, że w spornym w sprawie okresie świadczeniowym, tj. od 1 października 2010r. do 30 września 2011r. wypłacono z funduszu alimentacyjnego D. N. tytułem alimentów kwotę 1000 zł miesięcznie, czyli łącznie 12.000 zł, na poczet której to kwoty do komornika nie zostały przekazane żadne kwoty. Skarżący podnosił, że organy nie uwzględniły dokonanych przez niego wpłat na konto matki małoletnich. Nie dokonały ustaleń dotyczących kwot jakie faktycznie wypłynęły na konto matki małoletnich od niego, nie zażądały historii jej rachunku. Skarżący wskazywał bowiem, że niezależnie od pobieranych przez matkę małoletnich alimentów z funduszu otrzymywała ona bezpośrednio alimenty od niego.

W tym miejscu wskazać należy, że dobrowolna realizacja zobowiązania przez dłużnika alimentacyjnego, będącego zobowiązanym w pierwszej kolejności lub podmiotu zobowiązanego w dalszej kolejności, w miejsce zobowiązanego w pierwszej kolejności, ma wpływ na wysokość obowiązku zwrotu należności na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 24 maja 2013r., IVSA/GL 693/12 ). Regulacje prawa materialnego jednoznacznie przesądzają bowiem o zakresie niezbędnych ustaleń, jakie winien poczynić organ, a następnie uzewnętrznić w uzasadnieniu decyzji o zwrocie świadczeń, do jakich należy nie tylko ogólna wysokość wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, lecz nadto wysokość dokonanych w okresie świadczeniowym wpłat do funduszu w rozbiciu na poszczególne wpłaty i wypłaty oraz wskazanie dat poszczególnych operacji. (tak WSA w Gliwicach z 15 lipca 2013r., IVSA/GL 1100/12, lex 1355854). Zauważyć bowiem należy, że osoba uprawniona do alimentów zgłaszając wniosek o wypłatę świadczeń z funduszu winna to zrobić tylko w przypadku bezskuteczności egzekucji (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy), powinna powiadamiać organ wypłacający świadczenie o zmianach w tym zakresie (art. 19 ustawy o pomocy). W sytuacji gdy świadomie wprowadza w błąd organ wypłacający świadczenie, bądź pobiera świadczenie w podczas gdy w okresie jego pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (art. 2 pkt 7 b, d ustawy o pomocy) jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu. (art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy). Świadczenia z funduszu nie są należne, gdy uprawniony pobierał oprócz nich alimenty od zobowiązanego. Dłużnik nie może być zobowiązany do ich zwrotu w zakresie kwot jakie dobrowolnie w okresie świadczeniowym łożył na uprawnionych. Ustalenie tych okoliczności jest więc istotne przy wydawaniu takich decyzji jak przedmiotowa. I organ ma obowiązek, zgodnie z art. 7 i 77 kpa zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w tej kwestii. Nie jest jednak zobowiązany do poszukiwania za strony postępowania dowodów i interpretacji ich woli.

W ocenie Sądu nie można organom w przedmiotowej sprawie zarzucić, że naruszyły art., 7 i 77 kpa przez niewyjaśnienie istotnych okoliczności i oparcie się jedynie na oświadczeniu wierzycielki, pominięciu dowody z postaci historii rachunku bankowego D. N. Analizując przedłożone w toku postępowania sądowego dokumenty oraz wskazane w skardze jako nieuwzględnione Sąd uznał, że były one przez organ wzięte pod uwagę. Wskazane w skardze przelewy z dnia [...] znajdują się w aktach organu. Dołączone do pisma pełnomocnika skarżącego tłumaczenia przelewów nie były podważone przez organ, są tożsame z dokumentami (bez tłumaczenia) znajdującymi się w aktach. Pełnomocnik skarżącego do pisma nie dołączyła tłumaczenia przelewu z [...].06.2011r., kopia tego przelewu znajduje się w aktach organu. Żaden więc z przelewów nie został zakwestionowany. Nie było zasadne, by dodatkowo na okoliczność, która nie była sporna przeprowadzać dowód z historii rachunku D. N. Organ nie kwestionował dokonania przelewów w kwotach i datach wskazanych przez skarżącego, tylko okoliczność, że stanowiły one alimenty. Z kopii przelewów znajdujących się w aktach nie budzi wątpliwości kwota, data, adresat, nadawca i tytuł przelewu (napisany po polsku). Przelewy te dotyczyły:

-przelew z dnia [...] 10.2010r. (dla D. N., pomoc spłaty zadłużenia, 400 e)

- przelew z dnia [...].11.2010r. (dla D. N., pomoc spłaty zadłużenia, 400 e)

- przelew z dnia [...].12.2010r. (dla D. N., sądowe 250 e),

- przelew z dnia [...].01.2011r. (dla D. N., sądowe 260 e),

- przelew z dnia [...].02.2011r. (,dla D. N., sądowe 250 e)

- przelew z dnia [...].04.2011r. (D. – sądowe, 250 e) ,

- przelew z dnia [...].06.2011r. (ksiązki I. do szkoły na rok 2011, 35e)

W aktach organu są też dołączone dokumenty związane z przelewami z konta P. N. ( nie żyjącego już dziadka małoletnich) też za 2009r. i okres do 30.09.2010r., w sprawie sporny okres dotyczy okresu od 1.10.2010r. do 30.09.2011r. , za ten okres jest wpłata 60 e, 11.11.2010 (urodzinki), 210 e, 14.12.2010 (dla D. N. – gwiazdka dzieci na prezenty. Były też dwie wpłaty nazwane "alimento" od D. wpłacone przez P. N. (ojca Daniela) 29.01.2010 – 300 e i 12.01.2010r. – 100 e.

Podkreślić należy, że w żadnym z dołączonych przelewów z [...] dłużnik nie wskazał, wprost, że są to alimenty na dzieci za określony okres. Słusznie więc, w ocenie Sądu, oba organu uznały, że kwoty z tych przelewów nie mogą być uznane za alimenty za okres świadczeniowy, bądź jakikolwiek inny. Organ I instancji za pośrednictwem organu wierzyciela uzyskał informację od D. N., że wpłat tych nie traktuje jako alimenty na dzieci. Nie oparł się jedynie na tym oświadczeniu, jak sugerował skarżący w skardze. Nie naruszył tym samym art. 7, 77 i 80 kpa. Nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. D. N. dostarczyła kserokopię akt sprawy o czyn z art. 209 § 1 kk prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową [...], z których wynikało, że D. N. prowadziła sklep [...], pomagał jej w tym mąż - skarżący, który w momencie zajścia przez żonę w drugą ciążę samodzielnie prowadził działalność. W związku z prowadzoną działalnością powstały długi, spłacane obecnie również przez siostrę i szwagra D. N., którzy byli poręczycielami. D. N. od 2008r. nie mieszka z rodziną. Sklep został zamknięty w kwietniu 2008r. Skarżący wyjechał do [...]. Małżonkowie nie uregulowali kwestii finansowych. Wg wierzycielki mąż obiecał, że pomoże jej spłacać te długi i będzie przesyłał na to pieniądze. Z tych względów dokonywane przez niego wpłaty wierzycielka nie uznawała jako alimenty a jako rozliczenia w kwestii zadłużenia. W kserokopiach akt prokuratury znajdują się zestawienia wpłat dokonanych przelewami przez Daniela Nowaka i jego ojca, znajdują się spisy transakcji z [...]. Z akt wynika, że małżonkowie zawarli ugodę [...].01.2009r. i D. N. zobowiązał się płacić na zaspokojenie potrzeb rodziny kwotę 1000 zł miesięcznie od [...] 01.2009r. D. N. najpierw napisała w dniu [...].01.2012r. pismo, że uznaje wpłaty D. N. za alimenty na I. i M. N., a następnie sporządziła oświadczenie z 13.02.2012r., że nie uznaje kwot otrzymanych od męża za alimenty. Umożliwia to skarżącemu uwzględnienie tych oświadczeń jako przyznanie, że kwoty wpłacone zostały na wspólne jego rozliczenia z żoną. Skarżący w okresie od maja 2011r.do lutego 2012r. przekazywał kwoty na poczet zadłużenia do komornika. Komornik zaliczył te wpłaty na zadłużenie za okres od lipca 2009r. do lutego 2010r., co zostało dokładnie rozliczone w decyzji z [...].12.2012r. nr [...] i w decyzji w tej sprawie. Burmistrz i SKO nie rozliczali wpłat na konto D. N., bo uznali, że nie dotyczą one zaległości alimentacyjnych. W postanowieniu o umorzeniu dochodzenia z [...] maja 2011r., które uprawomocniło się, a więc zostało doręczone również skarżącemu Prokurator wskazał, że "strony we wzajemnych relacjach nie zadbały o stronę formalną wzajemnych rozliczeń, nie zaznaczając jak cześć z przekazywanych pieniędzy przekazywana jest na poczet spłaty długów, a jaka na utrzymanie dzieci. Dopełnienie tego obowiązku w znacznej części ciąży na D. N.". Taką ocenę załączonych dokumentów podzielić należy za organami obu instancji i w niniejszej sprawie. Skarżący zobowiązany do alimentów, powiadamiany przez komornika o prowadzonej egzekucji, mający informacje o wypłatach z funduszu alimentacyjnego i zaległościach powinien zadbać o prawidłowe oznaczanie przelewów, by nie było wątpliwości czy dotyczą one spłaty długów, czy alimentów na dzieci i za jaki okres. Ciężaru wykazania, że określenia "sądowe", "D.", "pomoc spłaty zadłużenia" oznacza alimenty na dzieci za konkretny okres, nie może skarżący przerzucać na organy. W aktach znajdują się również pisma komornika [...], która nie zalicza tych wpłat na poczet alimentów. Trudno uznać, że osoba zobowiązana do alimentów, mająca z tego tytułu zadłużenie, wobec której toczy się egzekucja, która ma nierozliczone kwestie majątkowe z żoną, dokonuje wpłat komornikowi a jednocześnie płaci alimenty na dzieci nie dbając, by w tytułach przelewów zamiast np. dla "D. N., sądowe" wpisać np. "alimenty I/2011" i nie informując o tym komornika.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można uznać, że organy przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów przez nie uznanie tak określanych tytułów przelewów za alimenty w okresach świadczeniowych. Konkretne wpłaty określone "na książki", czy "na gwiazdkę", albo "urodzinki" również nie mogą być uznane za uiszczone alimenty. Ustalone sądownie kwoty alimentów nie uniemożliwiają zobowiązanemu robienia drobnych okresowych prezentów dzieciom czy partycypowaniu w jednorazowo ponoszonych kosztach np. zakupu podręczników. Uznanie na poczet alimentów wpłat dokonanych przez ojca skarżącego również nie można uznać za alimenty. Nie ma bowiem informacji czy wpłacał je za syna, czy realizując obowiązek alimentacyjny jako zobowiązany w dalszej kolejności, jakiego okresu to dotyczyło. To skarżący powinien zadbać by tytuły przelewów były jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości nie tylko w zakresie ich przeznaczenia jak i okresu jakiego dotyczą.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 Ppsa. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku