Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 456/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par.1, art. 107 par. 1 i 3, art. 11,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 28 ust.1, 2, 3 , 3a,
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par.3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1.1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, organ) decyzją z [...] nr [...] wydaną dla M. P., w punkcie pierwszym na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266), zwanej "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 2.968,71 zł, w tym składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne oraz z tytułu odsetek; w punkcie drugim na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zwanego "rozporządzeniem", odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 2. 968,71 zł, w tym na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne i z tytułu odsetek.

1.2 Organ wyjaśnił, że 27 sierpnia 2020 r. do Zakładu wpłynął wniosek M. P. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Podniósł w nim, że przebywał na urlopie bezpłatnym od 1 stycznia 2017 r. do 22 sierpnia 2017 r., obecnie od 27 maja 2019 r. do odwołania. Przez ten okres nie osiąga jakichkolwiek dochodów, jest na utrzymaniu rodziców - renta ojca wnioskodawcy wynosi poniżej 1.000 zł miesięcznie. Rodzice spłacają kredyty w kwocie 1.500 zł miesięcznie. Wnioskodawca opiekuje się schorowanym ojcem, który ma endoprotezę kolana, choruje na cukrzycę, miażdżycę, nadciśnienie, prostatę, otyłość. Większą część renty przeznacza na lekarstwa. Matka wnioskodawcy przebywa w szpitalu. Wnioskodawca również jest chory, leczy się na depresję, dystymię, cukrzycę, dnę moczanową, przyjmuje lekarstwa. Z uwagi na stan zdrowia zrezygnował z pracy wikariusza, wykonuje wszelkie prace w gospodarstwie domowym rodziców.

1.3 Zakład ustalił, że M. P. w bazie KSI ZUS figuruje jako duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od minimalnej podstawy wymiaru. Nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z urzędu pracy i z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z rodzicami. Ojciec M. P. pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.167,62 zł brutto, 998,53 zł netto. Matka I. P. zatrudniona jest w pełnym wymiarze czasu pracy, podstawa wymiaru składek wynosiła w lipcu 2020 r. – 4.007,70 zł brutto, 2.913 zł netto; w sierpniu 2020 r. – 5.105,97 zł brutto, 3.688,41 zł netto; we wrześniu 2020 r. - 414,80 zł brutto, 357,94 zł netto. Od 31 sierpnia 2020 r. do 29 września 2020 r. I. P. pobierała zasiłek chorobowy, którego wysokość za ww. okres wynosiła łącznie 2.150,20 zł brutto.

Wysokość stałych wydatków związanych z utrzymaniem wyniosła łącznie około 1.750 zł miesięcznie, w tym: opłaty eksploatacyjne - w wysokości około 400 zł (w miarę możliwości wnioskodawca dokłada się do opłat); koszty związane z leczeniem w wysokości 250 zł; inne (kredyty) - w wysokości 1.100 zł. Wnioskodawca posiada zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych kredytów za okres 2014 r. - 2023 r. w kwocie 36.500 zł, 850 zł miesięcznie; inne (zostało około 15 rat) w kwocie 5.000 zł, 250 zł miesięcznie. Powyższe zobowiązania w łącznej miesięcznej kwocie spłaty 1.100 zł nie są spłacane, nastąpiło zawieszenie rat na pół roku. Środki pieniężne na rachunku bankowym wynoszą 20 zł. Strona nie posiada nieruchomości. Jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] z 2000 r. i motoroweru marki [...] z 2007 r., których jak wskazał, nie użytkuje.

1.4 W stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym nie zaszły przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zobowiązanie przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie zachodzi. Wobec strony Zakład nie prowadzi przymusowego dochodzenia należności. Na tym etapie nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane. Dopóki te możliwości istnieją, umorzenie zaległości byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Z powyższych powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

1.5 Zakład podniósł, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania. Okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia również nie zachodzą. Wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Pomimo powoływanych problemów zdrowotnych, rodzice wnioskodawcy uzyskują dochód. Wnioskodawca ma 34 lata, choruje i przedłożył zaświadczenie lekarskie dotyczące powołanych problemów zdrowotnych. Nie przedstawił jednak żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy. Nie udowodnił, że istnieją przeszkody zdrowotne trwale uniemożliwiające zarobkowanie, a tym samym uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia. W kontekście powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia bądź ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.

Wnioskodawca obecnie nie osiąga dochodów w związku z pełnieniem funkcji duszpasterskiej. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z rodzicami. Uzyskują oni dochód, a wysokość stałych wydatków związanych z utrzymaniem strona określiła na łączną kwotę około 1.750 zł miesięcznie. Posiada zobowiązania pieniężne, ale zdaniem organu, zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne zostały bowiem zaciągnięte świadomie, z uwzględnieniem możliwości finansowych, godząc się na ich ewentualne negatywne skutki. Zatem umorzenie należności wobec ZUS stanowiłoby uprzywilejowanie zobowiązań cywilnoprawnych. Fakt, że strona obecnie nie uzyskuje dochodu nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia należności.

Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów organ stwierdził, że wnioskodawca nie udowodnił, że jego sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności wobec ZUS. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, że zapłata należności spowoduje konieczność sięgnięcia przez stronę do środków ze strony państwa.

2.1 M. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach skargę na decyzję Zakładu. Zarzucił, że decyzja narusza jego interes prawny, gdyż nie zachodzą przesłanki pozwalające na podjęcie pracy. Zarobkowanie uniemożliwia obecny stan prawny. W deklaracjach ZUS zaszedł błąd i sami urzędnicy przyznali, że zaległość nie powinna zostać spłacona.

3.1 W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie.

4.1 W piśmie procesowym skarżący wskazał, że od 27 maja 2019 r. przebywa na urlopie bezpłatnym. Toczy się wobec niego postępowanie karne, w związku z którym ma orzeczony dozór policyjny. Nie może opuszczać miejsca zamieszkania. Wiąże się to z brakiem możliwości zarobkowania i opłacenia składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

5.1 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.").

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

5.2 W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że w celu ustalenia istnienia wyżej opisanych przesłanek konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w tym wszelkich okoliczności związanych z wnioskodawcą: określenie jego dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, stanu jego majątku, wysokości zadłużenia, a także sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego, wszechstronności.

Wyjaśnienia wymaga, że odmowa zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek i odsetek od tych składek obliguje organy orzekające do należytego wykazania, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania wnioskodawcy w sposób szczególny. Organ obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy uwzględniających sytuację skarżącego. Kontrola sądowa decyzji obejmuje natomiast zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

Proces decyzyjny organu został przeprowadzony z naruszeniem powyższych reguł.

5.3 Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Ustęp 3 stanowi z kolei, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

5.4 W niniejszej sprawie Zakład uznał, że w sprawie brak spełnienia powyższych przesłanek. W ocenie Sądu, stanowisko organu należy podzielić co do przesłanek z punktów 1, 2, 3, 4, 4a, 4b i 5, które są niesporne. W zakresie tego ostatnio wymienionego punktu należy tylko dodać, że trafnie organ uznał brak spełnienia tej przesłanki. W sprawie nie było informacji od podmiotów wymienionych w tym przepisie (naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego) o braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ustalenia organu nie zostały natomiast poczynione prawidłowo w zakresie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Organ zajął stanowisko, że nie można stwierdzić, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie poczynił w tym zakresie jednak żadnych ustaleń co do przewidywanych, możliwych do wyegzekwowania kwot, ani wiążących się z tym postępowaniem wydatków egzekucyjnych. Tymczasem z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika, że Zakład ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć nadto na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego oraz jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 23 stycznia 2012 r., I SA/Ke 481/19 i z 9 lipca 2020 r. I SA/Ke 39/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 maja 2018 r. I SA/Kr 324/18, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

5.5 Organ nie podjął próby dokonania rzetelnego szacunku w omawianym zakresie. Wskazał natomiast, że Zakład nie prowadzi przymusowego dochodzenia należności, więc nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Takie argumenty nie stanowią jednak uzasadnienia przesłanki opisanej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Zakład winien przede wszystkim wyjaśnić, w jakim stopniu ewentualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne będzie skuteczne, czy i z jakich praw majątkowych może być prowadzona egzekucja i jakie są prognozy jej efektywności. Innymi słowy, organ winien rozważyć, w jakiej potencjalnej kwocie możliwe jest uzyskanie środków. W zaskarżonej decyzji organ ustalił sytuację finansową skarżącego, tj. że mieszka u rodziców, pozostaje na ich utrzymaniu, przy czym matka pracuje a ojciec pobiera rentę. Rodzina ponosi koszty leczenia. Wnioskodawca posiada zobowiązania, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów, których nie spłaca. Jest współwłaścicielem dwóch pojazdów. Na podstawie tych danych organ winien ocenić - skoro postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone - celowość jego wszczęcia wobec osoby, która praktycznie nie posiada żadnego majątku i nie pracuje. Winien wziąć uwagę, czy możliwa jest egzekucja z pojazdów, których wnioskodawca jest tylko współwłaścicielem i czy w ogóle przedstawiają one jakąś wartość materialną. Należy przy tym zaznaczyć, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego w istocie nie ma szans na wyegzekwowanie dochodzonej należności. Celem bowiem postępowania egzekucyjnego nie jest jedynie jego prowadzenie, lecz wyegzekwowanie dochodzonych kwot. Wierzyciel decydując się na wszczęcie egzekucji musi w bliższej lub dalszej perspektywie przewidywać zaspokojenie należności.

5.6 Po ocenie powyższych okoliczności organ winien oszacować wydatki egzekucyjne. Następnie zestawić kwoty możliwe do wyegzekwowania i kwoty wydatków egzekucyjnych i na tej podstawie wyciągnąć stosowne wnioski. Takich symulacji nie przeprowadzono, a to oznacza, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. zawierającego wymogi uzasadnienia decyzji. Prawidłowo sporządzone powinno czynić zadość zasadzie przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a., która sprowadza się do wyjaśnienia adresatowi decyzji, że podjęte rozstrzygnięcie wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparte o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Uzasadnienie decyzji obok waloru informacyjnego powinno zawierać zatem elementy wyjaśniające i przekonujące. Ma umożliwić stronie zapoznanie się ze stanowiskiem organu oraz ewentualne odniesienie się do niego w ramach przysługujących jej środków zaskarżenia. Ma też znaczenie z punktu widzenia kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem prawidłowo sformułowane uzasadnienie umożliwia sądowi prześledzenie i skontrolowanie toku rozumowania organu administracji. Należy podkreślić, że sąd nie może uzupełniać braków postępowania przeprowadzonego przez organ administracji o stosowną argumentację prawną i wyręczać w ten sposób organów w dokonaniu oceny spełnienia przesłanek uzasadniających wydanie konkretnej decyzji.

5.7 W sytuacji powyższych uchybień, stanowisko organu o nieistnieniu w przypadku skarżącego przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. należało uznać za przedwczesne. Ogólnikowe stwierdzenia wskazujące na brak wdrożonego postępowania egzekucyjnego oraz że w toku tego postępowania nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, nie zostały bowiem w żaden sposób powiązane z ustaleniami dotyczącymi rzeczywistej sytuacji skarżącego. Tymczasem organ administracji powinien jednoznacznie ustalić, czy istnieje omawiana przesłanka umorzeniowa. Jeśli tak, to winien procedować na etapie uznania administracyjnego, to znaczy dokonać wyboru, czy należność umorzyć, czy też nie. W razie zaś poprzedzonego rzetelną analizą wykluczenia istnienia tej przesłanki, organ może przejść do etapu wynikającego z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zgodnie bowiem z tym przepisem, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Następuje to na podstawie przesłanek zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365).

5.8 Organ mimo niepełnych i nieprawidłowych ustaleń na temat przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przeszedł do przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdzie również dokonał nienależytej oceny w zakresie istnienia przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Paragraf 3 ust. 1 stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Rozważając sytuację skarżącego w kontekście tych przesłanek należy stwierdzić, że prawidłowo została dokonana ocena w zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2. W sprawie nie zaszła żadna sytuacja opisana w tym punkcie. Słuszne są również wnioski organu na temat przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3. Wnioskodawca przedstawił wprawdzie swój stan zdrowia, jednakże nie wykazał, że dolegliwości, na które choruje, uniemożliwiają mu podjęcie pracy. Opisał również choroby ojca i okoliczność, że matka przebywała w szpitalu, jednakże tych okoliczności również nie powiązał z koniecznością sprawowania takiej opieki nad rodzicami, która pozbawiłaby go możliwości zarobkowania.

Błędne są natomiast wnioski organu w zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ nie dostrzegł, że w sprawie może zachodzić sytuacja opisana w tym przepisie. Ustalił bowiem, że wnioskodawca nie uzyskuje dochodu oraz że taki dochód uzyskują jego rodzice, z którymi mieszka. To zaś oznacza, że opłacenie należności nastąpiłoby nie z dochodu wnioskodawcy, tylko jego rodziców. Nie mają oni przy tym obowiązku alimentacyjnego wobec syna, a co za tym idzie, nie mają prawnego obowiązku partycypowania w jego zobowiązaniach. W sytuacji, gdy znaczna część dochodów ojca przeznaczana jest na jego leczenie, zaś matki na pokrycie bieżących kosztów utrzymania rodziny, należało rozważyć czy spłacenie należności pozbawiłoby rodziców wnioskodawcy możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W tym zakresie organ dokonał nieprawidłowej analizy sprawy, bo w sposób niedostateczny rozważył zebrany w tym zakresie materiał dowodowy, czym, naruszył w sposób kwalifikowany art. 77 § 1 K.p.a.

5.9 Rozstrzygając ponownie sprawę organ uwzględniając rozważania Sądu wyeliminuje wskazane powyżej uchybienia. Ustali i przedstawi w uzasadnieniu decyzji pełną i wyczerpującą ocenę sytuacji skarżącej w odniesieniu do prawidłowo ustalonej przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz ewentualnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

5.10 Odnosząc się końcowo do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że istotą przedmiotowej sprawy jest ustalenie przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Kwestia ustalania przyczyn zadłużenia i stopnia zawinienia pracowników organu w tym zakresie pozostaje poza oceną Sądu i jako taka nie może zostać rozważona.

Wymaga również wyjaśnienia, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji i ocenia jej zgodność z prawem na dzień, w którym została wydana. Bierze zatem pod uwagę stan faktyczny, który istniał w dacie wydawania decyzji. A zatem wskazany przez skarżącego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dozór policyjny uniemożliwiający opuszczenie miejsca zamieszkania, nie mógł być uwzględniony w zaskarżonej decyzji i z tego powodu nie może stanowić przedmiotu rozważań Sądu w niniejszej sprawie.

5.11 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.