Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 211/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 5  ust. 3, ust. 4, art. 18 ust. 1, ust. 2, art. 48 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 211/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Barbara Pasternak, Sędziowie: WSA Bożenna Blitek (spr.), WSA Janusz Bociąga, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r., sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy M odmówił przyznania W. K. świadczenia wychowawczego na dziecko: B. R. Powodem odmowy było przekroczenie przez rodzinę wnioskodawczyni kryterium dochodowego ustanowionego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które wynosi 800 zł. Natomiast ustalony przez organ I instancji dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawczyni wynosił na osobę 801,10 zł miesięcznie.

Po rozpatrzeniu odwołania W. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2016 r. nr [...] i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium, organ I instancji w sposób nieprawidłowy obliczył dochód rodziny W. K., gdyż nie odliczył kosztów uzyskania przychodu. Równocześnie Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest dokumentów pozwalających na ustalenie wysokości kosztów uzyskania przychodu, a zatem nie może samo dokonać stosownych obliczeń. W związku z tym organ II instancji nakazał uzupełnienie akt postępowania o zaświadczenia pozwalające ustalić dochód W. K., a następnie dokonać prawidłowego obliczenia dochodu jej rodziny.

II.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy M ponownie odmówił przyznania W. K. świadczenia wychowawczego na dziecko: B. R. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podał, że zgodnie z zaleceniami SKO zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udostępnienie informacji o dochodach W. K. za rok 2014, a udostępnione informacje potwierdziły informacje zawarte w dokumentacji do pierwotnej decyzji, tj. że dochód wnioskodawczyni w 2014 r., po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów, wyniósł 26.564,42 zł. Organ I instancji wskazał, że po dokonaniu odliczeń z tytułu należnego podatku oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dochód z tytułu zatrudnienia w 2014 r. wyniósł 20.799,53 zł. Do tak wyliczonego dochodu doliczono wysokość alimentów pobieranych przez W. K. w 2014 r. z Funduszu Alimentacyjnego na córkę K. K. w wysokości 4.800 zł oraz alimenty otrzymane w 2014 r. na córkę B. R. w wysokości 3.270 zł. Łączny dochód W. K. wyniósł więc 28.839,53 zł, tj. miesięcznie 2.403,29 zł, co w przeliczeniu na osobę daję kwotę 801,10 zł, która przekracza kwotę progową 800 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji W. K. wniosła o przeliczenie jej dochodu za rok 2015 i 2016. Wskazała, że alimenty za 2015 r. na córkę B. R. wynosiły 3.240 zł, a alimenty na córkę K. K. 3.200 zł, a zatem dochód na osobę za sierpień 2016 r. wynosił 722 zł.

Decyzją z dnia 2 grudnia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) Kodeks postępowania administracyjnego (oraz art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1-3 w zw. z art. 2 pkt 14, pkt 19 i pkt 20 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż w roku 2014 r. rodzina W. K. uzyskała dochody, które należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, z następujących tytułów:

– wynagrodzenia za pracę W. K. w wysokości 20.799,53 zł (dochód - 26.564,42 zł pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne - 3.680,21 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne - 2.084,68 zł), tj. miesięcznie 1.733,29 zł;

– świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego K. K. w wysokości 4.800 zł, tj. 400 zł miesięcznie;

– alimentów płaconych na rzecz B. R. w wysokości 3.240 zł tj. 270 miesięcznie.

W związku z powyższym Kolegium podało, że łączny dochód rodziny W. K. wyniósł w 2014 r. kwotę 2.403,29 zł (1.733,29 + 400,00 + 270,00), a w przeliczeniu na osobę 801,10 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko o kwotę 1,10 zł. Uzasadnia to, zdaniem organu II instancji, odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na B. R.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. K. podniosła, że dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł. Dodała, że w 2014 r. korzystała z zapomogi w kwocie 500 zł z powodu choroby córki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium stwierdziło, że są one niezasadne, gdyż skarżąca nie wskazała, na czym ewentualnie polegał błąd organów obu instancji w ustalaniu dochodu jej rodziny. W ocenie organu II instancji, przedłożone przez skarżącą w dniu 15 lutego 2017 r. dokumenty w postaci korekty zeznania podatkowego za rok 2014 nie mają wpływu na dokonane ustalenia. Korekta dotyczy bowiem tzw. ulgi na dzieci i zwrotu z tego tytułu, który to zwrot nastąpił w 2015 r. i stanowi dochód, o którym mowa w art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, za rok 2015. Natomiast skarżąca nie wykazała, aby z tego tytułu uzyskała dochód w roku 2014 i dokonywała korekty zeznania podatkowego za rok 2013, zatem złożona korekta nie ma żadnego wpływu na jej dochody z roku 2014, które - wobec niewystąpienia w rodzinie skarżącej utraty bądź uzyskania dochodu po tym roku - stanowią wyłączną podstawę ustalania uprawnień skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2017 r. W. K. wniosła o jej wyrównanie jej świadczenia wychowawczego za okres od kwietnia 2016 r. do lutego 2017 r., uzasadniając to faktem przyznania jej tego świadczenia od lutego 2017 r. oraz tym, że jej sytuacja majątkowa w okresie, w którym świadczenia jej nie wypłacano nie odbiegała od tej obecnej. Do pisma skarżąca dołączyła kserokopię decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2017 r. nr [...] o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na dziecko: B. R. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 lutego do 30 września 2017 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podał, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę daje miesięcznie kwotę 798,32 zł i nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. W. K. podniosła, że jej dochód w 2014 r. nie przekroczył kwoty 800 zł.

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 211/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne WSA w Gdańsku, czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie.

Sąd z urzędu stwierdza, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte w/w pytaniem prawnym WSA w Gdańsku, przy czym z treści uzasadnienia tego postanowienia wynika, że "2.3.2. Brak unormowania w kwestionowanej ustawie 500 plus mechanizmu pozwalającego na otrzymanie chociażby częściowego świadczenia wychowawczego na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie w sytuacji przekroczenia progu dochodowego jest intencjonalnym i uzasadnionym działaniem ustawodawcy.(...) Trybunał dostrzega, że przyjęte rozwiązanie prawne może budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady sprawiedliwości. Nawet nieznaczne, czy wręcz symboliczne przekroczenie ustawowego progu dochodowego pozbawia osoby zainteresowane świadczenia z ustawy 500 plus. Niemniej rozwiązanie to nosi wyraźne cechy regulacji przemyślanej i zamierzonej."

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 211/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Sąd stwierdza z urzędu, że w aktach administracyjnych – k. 50 – 55 sprawy znajduje się złożona przez skarżącą w urzędzie Skarbowym korekta zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm. - u.p.p.w.d.). Jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 tej ustawy:

"Art. 5. 3. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł."

Warunkiem zatem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest ustalenie, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (lub 1200 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca).

Z kolei, zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 48 u.p.p.w.d.:

"Art. 18. 1. Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego.

2. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka."

"Art. 48. 1. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r.

2. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu."

Zasadą jest więc, że świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku. Wyjątek od tej zasady ustanowiony został dla pierwszego okresu świadczeniowego w art. 48 u.p.p.w.d., stanowiącym w ust. 1, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. oraz, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2).

Skarżąca złożyła wniosek w dniu 27 kwietnia 2016 r., a zatem zgodnie z art. 48 ust. 1 u.p.p.w.d. okres, na jaki organy miały ustalić jej prawo do świadczenia wychowawczego biegł od 1 kwietnia 2016 r. (data wejścia w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) do dnia 30 września 2017 r. Organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia, gdyż uzyskany przez nią w 2014 r. dochód (801,10 zł na 1 osobę) przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. (800 zł na 1 osobę).

Jak jednak wynika z nadesłanego przez skarżącą pisma z dnia 10 kwietnia 2017 r. decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy M przyznał jej świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 lutego do 30 września 2017 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podał, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę daje miesięcznie kwotę 798,32 zł i nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ I instancji przyznał zatem skarżącej wnioskowane przez nią świadczenie na część okresu, za który wcześniej odmówił jej przyznania tego świadczenia. Oznacza to, zdaniem Sądu, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności faktyczne, w wyniku których nastąpiło obniżenie dochodu skarżącej do poziomu nieprzekraczającego kryterium dochodowego i umożliwiającego przyznanie świadczenia.

W niniejszej sprawie należy podkreślić, że uzasadnione wątpliwości Sądu dotyczą tego, że zaskarżona decyzja została już zmieniona w części, w której za pewien okres objęty niniejszą decyzją jednak świadczenie wychowawcze przyznano ze wskazaniem, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł miesięcznie kwotę 798,32 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W jaki sposób dochód ten był liczony i – jak się okazuje – jest to dochód poniżej kwoty 800 zł, a więc w tym zakresie zgodny z przedstawionym w niniejszej sprawie zarzutem skarżącej, organ I instancji nie ujawnił w decyzji przyznającej świadczenie za część okresu objętego niniejsza sprawą. Ponadto nie jest zrozumiałe, z jakich względów organ przyjął, że dochód - po złożonej przez skarżącą korekcie – za 2014 rok nie ma znaczenia, skoro zgodnie z art. 48 ust. 2 omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci "rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014".

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie ustalić wszystkie okoliczności mające wpływ na dochód rodziny skarżącej z uwzględnieniem stanowiska Sądu i wyjaśnieniem powstałych wątpliwości - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 153 p.p.s.a., a następnie rozpoznać jej wniosek z dnia 27 kwietnia 2016 r. w zakresie nie objętym decyzją Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2017 r. nr [...].

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji.