Wyrok NSA, sygn. akt I SA 2618/81
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1982-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: par. 5
journal: Dz.U. 1958 nr 50 poz. 245
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie czynszów za lokale użytkowe i wpłat na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej.
Teza: 1. Jeżeli właściwa rada narodowa skorzystała z upoważnienia zawartego w par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie czynszów za lokale użytkowe /Dz.U. nr 50 poz. 245 ze zm./ i podjęła uchwałę o obniżeniu do 50 procent czynszów "za lokale użytkowe, w których wykonywane są usługi nierzemieślnicze o niskiej dochodowości", organy administracji nie mają swobody orzekania w tej kwestii i zachowują jedynie prawo oceny, czy charakter usługi odpowiada kryteriom zawartym w takiej uchwale.

2. Podstawą prawną decyzji w sprawie obniżenia czynszu za lokal użytkowy, poza kategoriami najemców wymienionymi w par. 4 cytowanego rozporządzenia, mogą być tylko przepisy odpowiedniej uchwały rady narodowej. Organ administracji nie może zatem powoływać się w decyzji na par. 5 rozporządzenia, jego adresatem jest bowiem wyłącznie właściwa rada narodowa.

3. Pismo ministra, zalecające organom administracji niezbędne działania w celu zaniechania stosowania obniżek takich czynszów, nie ma mocy aktu prawnego i nie może być przesłanką orzekania. Może ono być jedynie sugestią dla właściwej rady narodowej do rozważenia zasadności utrzymywania w mocy wcześniej uchwalonych przez tę radę obniżek.

TEZY

1. Jeżeli właściwa rada narodowa skorzystała z upoważnienia zawartego w par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie czynszów za lokale użytkowe /Dz.U. nr 50 poz. 245 ze zm./ i podjęła uchwałę o obniżeniu do 50 procent czynszów "za lokale użytkowe, w których wykonywane są usługi nierzemieślnicze o niskiej dochodowości", organy administracji nie mają swobody orzekania w tej kwestii i zachowują jedynie prawo oceny, czy charakter usługi odpowiada kryteriom zawartym w takiej uchwale.

2. Podstawą prawną decyzji w sprawie obniżenia czynszu za lokal użytkowy, poza kategoriami najemców wymienionymi w par. 4 cytowanego rozporządzenia, mogą być tylko przepisy odpowiedniej uchwały rady narodowej. Organ administracji nie może zatem powoływać się w decyzji na par. 5 rozporządzenia, jego adresatem jest bowiem wyłącznie właściwa rada narodowa.

3. Pismo ministra, zalecające organom administracji niezbędne działania w celu zaniechania stosowania obniżek takich czynszów, nie ma mocy aktu prawnego i nie może być przesłanką orzekania. Może ono być jedynie sugestią dla właściwej rady narodowej do rozważenia zasadności utrzymywania w mocy wcześniej uchwalonych przez tę radę obniżek.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Józefy M. na decyzję Wojewody Radomskiego z dnia 25 sierpnia 1981 r. nr GT.IV-8130/7/81 w przedmiocie odmowy udzielenia zniżki w czynszu opłacanym za lokal użytkowy i na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 13 lipca 1981 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Radomskiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Józefa M., prowadząca zakład maglarski, zwróciła się do Prezydenta Miasta R. z prośbą o udzielenie jej 50 procent zniżki w opłacanym czynszu za lokal użytkowy. Wniosek został załatwiony odmownie decyzją z dnia 13 lipca 1981 r., wydaną z powołaniem się na par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie czynszów za lokale użytkowe /Dz.U. nr 50 poz. 245 ze zm./ oraz uchwałę nr 61/65 Prezydium Miejskiej Rady narodowej w R. z dnia 3 kwietnia 1965 r. w sprawie opłacania czynszów za lokale użytkowe zajmowane przez rzemieślników na terenie R. W uzasadnieniu podano tylko, że charakter usług nie uzasadniał udzielenia zniżki.

W wyniku złożonego odwołania, w dniu 25 sierpnia 1981 r. wydana została z upoważnienia Wojewody Radomskiego decyzja nr GT.IV-8130/7/81 oparta na tej samej podstawie prawnej i utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że zniżkę należy stosować wobec zawodów zanikających lub wymagających zwiększonej powierzchni lokalu, a warunków tych nie spełniają usługi maglownicze.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Józefa M. podała, że do 1980 r. korzystała ze zniżki czynszu na podstawie tych samych przepisów, które obecnie są podstawą odmowy. Lokal sama przystosowała do swych usług, sama ponosi koszty remontów i sprzątania otoczenia. Nie zgadza się również z oceną społecznej przydatności tego rodzaju usług.

W odpowiedzi na skargę, udzielonej z upoważnienia Wojewody Radomskiego, powtórzono argumentację z uzasadnienia decyzji, dodając, że pismo Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 15 sierpnia 1981 r., znak MG-2/7121-109/81, zaleca zaniechanie stosowania obniżek czynszu, wobec czego wydane decyzje są słuszne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści par. 5 pkt 1 cytowanego rozporządzenia właściwe rady narodowe mogą uchwalać obniżkę czynszów za najem lokali użytkowych przez rzemieślników również w stosunku do lokali, "w których wykonywane są usługi o niskiej dochodowości", a w szczególności prowadzone przez osoby, które ukończyły 60 lat życia. W przepisie tym wymienione są m.in. usługi nierzemieślnicze, w tym np. maglowanie bielizny. Miejska Rada Narodowa w R. skorzystała z tego upoważnienia i w uchwale nr XXI/57/71 z dnia 16 grudnia 1971 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek czynszowych za lokale użytkowe, wydanej na podstawie par. 2 ust. 2 i par. 5 powyższego rozporządzenia ,ustaliła w par. 5, że "obniża się do 50 procent czynsze za lokale użytkowe, w których wykonywane są usługi nierzemieślnicze o niskiej dochodowości". W świetle takiej treści przepisu lokalnego organy administracji państwowej nie mają swobody orzekania w kwestii zastosowania obniżki czynszu /przepis ten mówi obligatoryjnie, że "obniża się do 50 procent/, a zachowały jedynie prawo oceny, czy charakter usługi odpowiada kryteriom zawartym w uchwale. W sprawie będącej przedmiotem skargi oznaczało to, że organ administracji państwowej miał - w świetle cytowanego przepisu uchwały - obowiązek przyznać Józefie M. obniżkę czynszu do wysokości 50 procent stawek przewidzianych rozporządzeniem, ponieważ we wszystkich aspektach spełnia ona warunki tego rozporządzenia: ukończyła 60 lat życia i wykonuje usługi maglarskie, a więc usługi o niskiej dochodowości.

Bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że w decyzji organu I instancji powołano nieobowiązującą już uchwałę nr 61/65 PMRN w R. z 1965 r., zamiast obowiązującej uchwały MRN z 1971 r., gdy świadczy to jedynie o nieznajomości przepisów lokalowych przez ten organ. Istotne jest natomiast powołanie się na cytowane wyżej pismo Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 15 sierpnia 1981 r. zalecające organowi administracji "niezbędne działania" w celu zaniechania stosowania obniżek. Pismo to organ odwoławczy wymienił w odpowiedzi na skargę jako uzasadnienie odmowy udzielenia Józefie M. obniżki czynszu, mimo że pisma tego rodzaju nie mają mocy aktu prawnego. Może ono być jedynie sugestią dla Rady Narodowej miasta R., by rozważyła zasadność utrzymywania w mocy obniżek wprowadzonych cytowaną uchwałą jednak do czasu podjęcia nowej uchwały w tym przedmiocie nie może być przez organ administracji kwestionowana moc obowiązująca uchwały nr XXI/57/71, wydanej z upoważnienia aktu wyższego rzędu. Należy ponadto zwrócić uwagę, że w omawianej sprawie podstawą prawną decyzji powinien być tylko odpowiedni przepis cytowanej uchwały MRN w R., a nie par. 4 omawianego wyżej rozporządzenia. Z treści bowiem par. 4 tego rozporządzenia wynika bezpośrednio obniżka czynszu dla dwóch kategorii najemców tam wymienionych, a nie zalicza się do nich skarżąca. Zastosowanie w sprawie ma wyłącznie par. 5 rozporządzenia, którego adresatem nie jest jednak organ administracji, lecz właściwa rada narodowa. Podstawą zatem działania organów administracji jest w tych wypadkach uchwała rady narodowej, chyba że rada narodowa w ogóle z tego upoważnienia nie skorzystała, co byłoby równoznaczne z obowiązywaniem w pełnej wysokości stawek przewidzianych rozporządzeniem.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzje organów administracji obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego w stopniu istotnym dla wyniku sprawy i stosownie do treści art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa orzekł jak w sentencji. W kwestii kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.