Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2791/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...].08.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z B. towar, m.in. odzież, na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu, czyli ze stawką celną obniżoną w wysokości 0%. Podstawą do zastosowania stawki celnej obniżonej było świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] z dnia [...].08.2000 r. wystawione przez b. władze celne.

Przeprowadzone postępowanie kontrolne wykazało, iż w urzędzie celnym granicznym przedkładano inne dokumenty handlowe, niż w urzędzie celnym przeznaczenia. W związku z powyższym Główny Urząd Ceł wystąpił do administracji celnej B. z wnioskiem o weryfikację dokumentów handlowych przedkładanych do zgłoszeń celnych tranzytowych i do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym (pismo z dnia [...] maja 2001 r. znak [...]). W odpowiedzi na niniejszy wniosek b. władze celne wskazały między innymi, iż firma E. (eksporter) jest ekspedytorem towarów dla potrzeb operacji handlowych, a wystawione przez nią faktury odpowiadają fakturom przedstawionym w urzędzie celnym granicznym, są natomiast różne od tych przedstawionych do odprawy celnej ostatecznej. W wyniku weryfikacji uzupełniającej (wniosek z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]) ustalono, iż istnieją rozbieżności pomiędzy fakturą przekazaną do weryfikacji, a fakturą znajdującą się w księgowości b.ej firmy E. . Pieczęć, jak i podpis widniejący na fakturze nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. nie są autentyczne. Ponadto dokument pochodzenia EUR.1 nr [...] nie był wyemitowany przez urząd celny w S.

Po wszczęciu postępowania celnego, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją nr [...] z dnia [...].07.2003r. uznał zgłoszenie celne nr jw. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, wymiaru cła i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem represyjnych stawek celnych (stawek autonomicznych podwyższonych o 100%) oraz kwotę odsetek wyrównawczych.

Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 13 § 1, art. 15 § 1 i § 2, art. 19 § 1 i 3, art. 85 § 1, 262 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (Dz.U. z 1997r. Nr 23, poz. 117 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz ust. 7 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz.U. z 1999r. Nr 107, poz. 1217), § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), § l ust. 3, § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. Nr 143, poz. 958 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że pochodzenie towarów wykazanych w zgłoszeniu celnym zostało udokumentowane świadectwem przewozowym EUR.1 nr [...] . Wymienione świadectwo przewozowe oraz dołączona do zgłoszenia celnego faktura o nr [...] zostały wysłane do władz b. z prośbą o ich weryfikację pod kątem ich autentyczności i rzetelności. Pismem z dnia [...].11.2001 r. nr [...] b. władze celne poinformowały między innymi, iż faktury przedstawiane do odprawy celnej w S. są zgodne z tymi, które zostały przedstawione do odprawy celnej na granicy, ale różnią się od tych przedstawionych do odprawy celnej w urzędzie celnym przeznaczenia. Po ponownym wystąpieniu do administracji celnej B., pismem z dnia [...].05.2002r. nr [...] władze B. poinformowały, iż podpis na kopiach przekazanych faktur nie jest podpisem eksportera - firmy E. , podobnie pieczęcie znajdujące się na tych fakturach nie odpowiadają pieczęciom spółki. Ponadto władze oświadczyły, iż świadectwa pochodzenia, w których firma E. figuruje jako eksporter nie zostały wystawione przez władze celne w S. Władze b. przekazały kopie dokumentów, które były przedkładane w b. urzędzie celnym, a które dotyczą transakcji handlowych dokonywanych przez firmę B. z b. eksporterem - firmą E. W ocenie organu celnego biorąc powyższe pod uwagę należało stwierdzić, iż zarówno faktura, jak i świadectwo przewozowe załączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego są fałszywe. W związku z powyższym, do importowanych towarów zastosowano stawkę celną autonomiczną, opierając się na postanowieniach ust. 7 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, zgodnie z którymi dla towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Dodatkowo, określając stawkę celną dla towarów tekstylnych, organy celne oparły się na przepisie ust. 11 Części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, zgodnie z którym do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia (...) dla towarów, dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, i nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

W związku z tym, iż władze b. podważyły wiarygodność załączonych do zgłoszenia celnego faktur oraz świadectw pochodzenia, nie mogą być one przyjęte w niniejszej sprawie jako dokumenty potwierdzające b. pochodzenie wskazanego w nich towaru. Ponadto Dyrektor Izby zauważył, iż kopia faktury nr [...], przekazana przez b. władze celne, zawiera zapis o t. pochodzeniu wskazanych w niej towarów. Strona nie przedłożyła natomiast innych dokumentów upoważniających do zastosowania konwencyjnej stawki celnej, określonych w § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...).

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji Podatkowej, tj.:

art. 187 § 1 i 191 poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań,

art. 121 poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu celnym wyników postępowania karnego oraz braku przyczynienia się skarżącej do sporządzenia dokumentów przedkładanych w postępowaniu celnym,

art. 122 poprzez oparcie decyzji na wątpliwym materiale weryfikacyjnym,

art. 139 § 9 poprzez przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy

a także § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. nr 143, poz. 958 ze zm.) poprzez nie uznanie, że podanie niekompletnych lub nieprawidłowych danych nie wynikało z zaniedbania lub świadomego działania dłużnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. - żądając oddalenia wniesionej skargi - podniósł argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organy celne przepisów prawa Sąd uznał je za bezzasadne.

W pierwszej kolejności należało rozważyć prawidłowość zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. zastosowanie w stosunku do przywiezionych towarów stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%.

Należy podzielić stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, iż stawki celne obniżone wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską, z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu) stosuje się do niektórych towarów pochodzących z tych krajów, pod warunkiem, że pochodzenie towarów zostało udokumentowane, zgodnie z wymogami niniejszych umów (w niniejszej sprawie zgodnie z Protokołem 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu - CEFTA). Zgodnie z art. 16 ww. Protokołu produkty pochodzące ze Strony korzystają w imporcie do innej Strony z postanowień niniejszej umowy, pod warunkiem przedłożenia:

a) świadectwa przewozowego EUR.1 (...); lub

b) w przypadkach określonych w art. 21 ust. 1., deklaracji, zwanej dalej "deklaracją na fakturze", złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje odnośne produkty w sposób wystarczająco szczegółowy, aby umożliwić stwierdzenie ich tożsamości; (...)

Pochodzenie wszystkich towarów objętych przedmiotowym dokumentem SAD było udokumentowane świadectwem przewozowym EUR.1 nr [...] . Po przeprowadzonym postępowaniu organy celne przyjęły, że powyższy dokument nie jest autentyczny, zastosowały więc do przywiezionych towarów - zgodnie z przepisami ust 7 i 11 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (zał. do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej - Dz.U. Nr 107, poz. 1217) - stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100 %.

W drugiej kolejności należy rozważyć, czy organy celne miały podstawy do zakwestionowania dokumentów pochodzenia dołączonych do zgłoszeń celnych.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy upoważniał organy celne do zakwestionowania dokumentów pochodzenia. Zarówno faktury jak i dokumenty pochodzenia załączone do zgłoszenia celnego zostały wysłane do weryfikacji do władz celnych b. Pismami z dnia [...] .11.2001 r. i [...]. 05.2002 r. władze b. przekazały wyniki przeprowadzonej weryfikacji (nr [...]) i weryfikacji uzupełniającej (nr [...]) (k. 69 i 164 akt wspólnych), w wyniku której ustalono, iż istnieją rozbieżności pomiędzy fakturą przekazaną do weryfikacji, a fakturą znajdującą się w księgowości b. firmy E. Pieczęć, jak i podpis widniejący na fakturze nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. nie są autentyczne. Ponadto na podstawie oświadczenia władz b. stwierdzających, iż "świadectwa pochodzenia spółki E. nie były wyemitowane przez Urząd Celny w S. ", należało uznać, iż świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] nie jest autentyczne. Nadto władze celne B. przesłały potwierdzone za zgodność kopie faktur, które były przedstawiane w b. urzędzie celnym (k.16 akt admin.). Są to faktury tożsame z fakturami składanymi w procedurze tranzytu, natomiast ich treść, podpisy i pieczęcie nie pokrywają się z fakturami załączonymi do zgłoszeń celnych o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu.

Nie ma racji skarżąca zarzucając organom celnym naruszenie przepisów art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewłączenie do akt sprawy dokumentów z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie karne toczyło się z inicjatywy organów celnych. Zgodnie z przepisem art. 273 Kodeksu celnego, prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania celnego. Celem postępowania celnego jest ustalenie obiektywnych elementów, takich jak ilość towarów, ich wartość, pochodzenie itp., istotnych z punktu widzenia zgłoszenia celnego. Na te elementy - co do zasady - nie ma wpływu element winy, tzn. ustalenie kto i w jakim zakresie przyczynił się do podania nieprawidłowych danych. Organ celny zobowiązany jest na podstawie art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustalić stan towaru i jego wartość na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego i w oparciu o tak ustalone elementy wymierzyć należności celne. W pojęciu stanu towaru mieści się także ustalenie pochodzenia towaru. Podnoszone przez skarżącą argumenty, że ze strony skarżącej nie stwierdzono żadnej winy w sfałszowaniu dokumentów, bardzo istotne w postępowaniu karnym, nie mają wpływy na ustalenie kwoty należności celnych. Racje ma także organ celny podnosząc w uzasadnieniu decyzji, że "ustalenia poczynione w postępowaniu karnym kogą stanowić dowód w postępowaniu celnym" ale pod tym pojęciem należy rozumieć ustalenia co do faktów, a nie co do winy. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia o umorzeniu śledztwa prowadzonego przez organy celne i zatwierdzonego przez Prokuraturę Rejonową W. przeciwko B.S. wynika, że postępowaniu tym ustalono, iż podczas zgłoszenia przedmiotowego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu posłużono się sfałszowanymi certyfikatami jednakże (...) w świetle zgromadzonego materiału trudno przyjąć, że przedłożenie przez B.S. do procedury dopuszczenia do obrotu sfałszowanych świadectw pochodzenia towaru było wynikiem jej świadomego działania.(k.221 - 225 akt wspólnych). Także więc w postępowano karnym ustalono, że świadectwa pochodzenia załączane do zgłoszeń celnych były fałszywe.

Nie ma natomiast racji skarżąca twierdząc, że skoro nie ponosi winy w sfałszowaniu dokumentów to nie powinna być obciążana należnościami celno - podatkowymi. Jak już powiedziano wyżej, należności celne oblicza się według stanu towaru i jego wartości celnej z dnia dokonania zgłoszenia a dłużnikiem jest, zgodnie z przepisem art. 209 § 3 Kodeksu celnego, zgłaszający. Skarżąca korzystała przy dokonywaniu zgłoszenia celnego z usług agencji celnej, która działała jako przedstawiciel bezpośredni, tak więc zgodnie z treścią przepisu art.253 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 1 pkt 23, zgłaszającym jest skarżąca.

Skarżąca podnosi, że przed rozpoczęciem działalności w zakresie importu zwróciła się do kierownika Urzędu Celnego z prośbą o ocenę przedkładanych dokumentów. Funkcjonariusze celni nie zgłaszali uwag do posiadanych przez skarżącą dokumentów. Także przez prawie rok bez zastrzeżeń były przyjmowane zgłoszenia celne i żaden funkcjonariusz nie zakwestionował załączonych do zgłoszeń celnych dokumentów. Utwierdzało to skarżącą w przekonaniu, że zgłoszenia są prawidłowe. Ustosunkowując się do tych zarzutów należy zauważyć, że dokumenty przedkładane do procedury dopuszczenia do obrotu nosiły znamiona dokumentów prawdziwych i funkcjonariusze przyjmujący zgłoszenia nie mieli podstaw, żeby je kwestionować. Dopiero konfrontacja tych dokumentów z dokumentami przedkładanymi na granicy dała podstawę do uruchomienia postępowania celnego. Natomiast podstawą do uznania dokumentów pochodzenia za niewiarygodne była weryfikacja dokumentów źródłowych dokonana przez b. administrację celną.

Nie ulega wątpliwości, że do procedury tranzytu w Urzędzie Celnym w N. zgłoszony został inny asortyment towarowy, w innej ilości i o innych cenach jednostkowych, niż do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu w Urzędzie Celnym w W.. Faktury załączane do zgłoszeń celnych tranzytowych i w urzędzie celnym odbiorczym posiadały takie same numery i daty wystawienia To zostało wykazane w przeprowadzonym przez organy celne postępowaniu. Postępowanie weryfikacyjne, zarówno przeprowadzone przez b. administrację celną, jak i polskie służby celne nie doprowadziło do ustalenia, które faktury odpowiadały rzeczywistym wartościom. W związku z powyższym organy celne przyjęły do ustalenia ilości i wartości towaru faktury załączone do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu, a więc korzystniejsze dla skarżącej. Nie zmienia to jednak faktu, że nieprawidłowości miały miejsce i że dokumenty załączane do zgłoszeń celnych (w procedurze tranzytu i w procedurze dopuszczenia do obrotu) były niespójne. Ustalenia b. administracji celnej wykazały, że faktury załączone do zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu były nieautentyczne, a dokumenty pochodzenia towaru nigdy nie były wystawiane przez administrację celną na wniosek przedmiotowego eksportera tj. E. I to ustalenie jest dla polskiej administracji celnej wiążące.

Przyjęcie przez organy celne zakwestionowanych faktur do ustalenia wartości i ilości towaru ma uzasadnienie z tego względu, że te faktury zostały zarejestrowane w dokumentacji prowadzonej w firmie "B. ", także cena należna za towar znalazła potwierdzenie w dokumentacji księgowej firmy. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że łączna kwota należna do zapłaty wykazana na fakturze nadesłanej przez b. władze celne i na fakturze przedłożonej w procedurze dopuszczonej do obrotu jest taka sama. Faktury różnią się natomiast (w zakresie ceny) asortymentem towaru i ceną jednostkową. Z uwagi na brak próbek oraz lakoniczny opis towarów na fakturach, nie było możliwe ustalenie wartości metodami zastępczymi. W tej sytuacji organy celne zasadnie przyjęły wartość celną zadeklarowaną przez stronę w zgłoszeniu celnym, kwestionując jedynie prawidłowość udokumentowania pochodzenia towaru.

Nie zasadny jest także zarzut dotyczący wymierzenia skarżącej odsetek wyrównawczych. Skarżąca wywodzi, że przepis § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) stanowiący iż organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania, powinien mieć zastosowanie w jej przypadku, ponieważ sam organ celny stwierdził w wydanym przez siebie postanowieniu w sprawie karnej, że przedłożenie fałszywych dokumentów nie było wynikiem jej świadomego działania.

W ocenie Sądu rację ma organ celny wywodząc, że zaniedbanie można zarzucić temu, kto nie dochował należytej staranności przy doborze partnerów, z którymi prowadzi się działalność handlową. Jak oświadczyła skarżąca na rozprawie, całą transakcję sprzedaży organizował przypadkowo poznany obywatel T., którego bliższych personaliów nie znała. Skarżąca nie miała żadnego kontaktu z firmą eksportera ani przy zawieraniu kontraktu ani przy realizacji transakcji. Nie wie nawet, czy obywatel t., z pośrednictwa którego korzystała, był pracownikiem eksportera. Nie zabezpieczyła się więc w żaden sposób przed nieuczciwym postępowaniem b. kontrahenta. W ocenie Sądu, skarżąca przy organizowaniu i prowadzeniu działalności polegającej na imporcie towarów z B. nie dochowała należytej staranności, co mogłoby być przesłanką do uznania, że podanie nieprawidłowych danych dotyczących pochodzenia towarów, wykazanych w zgłoszeniu celnym, nie wynikało z jej zaniedbania.

W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.