Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 110/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1, § 1a, § 2, art. 200 i art. 205 § 2, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na przewlekłość Wojewody [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania sprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 2. stwierdza, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły a przewlekłość ma cechy rażącego naruszenia prawa, 3. wymierza Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych, 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. R. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 6 sierpnia 2019 r. M. R. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci K. i N. R. na okres 2019/2021.

W dniu 14 sierpnia 2019 r. wniosek został przekazany do [...] Urzędu Wojewódzkiego.

W dniu 11 grudnia 2019 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał Wojewodzie [...] dodatkowe dokumenty związane ze sprawą.

W dniu 20 maja 2020 r. do Wojewody [...] wpłynął formularz duńskiego organu SED F001, opatrzony datą 16 maja 2019 r.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2020 r. reprezentowana przez adwokata M. R. wniosła ponaglenie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczące zwłoki w rozpoznaniu sprawy (pismo wpłynęło do organu w dniu 17 sierpnia 2020 r.).

W dniu 19 sierpnia 2020 r. Wojewoda [...] dokonał weryfikacji wnioskodawczyni w systemach ZUS. Ponadto Wojewoda [...] wydał rozstrzygnięcie, w którym uznał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczania społecznego mają zastosowanie w okresie od 1 lutego 2019 r. do 30 września 2019 r. W konsekwencji, na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) oraz art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) Wojewoda [...] przekazał wniosek gminnemu organowi właściwemu, w celu ustalenia prawa do świadczenia w pozostałym okresie. Jednocześnie organ wystosował do duńskiej instytucji zagranicznej formularz SED F001 celem przekazania wniosku tytułem pierwszeństwa do Danii.

Jednocześnie, postanowieniem [...] z dnia 19 sierpnia 2020 r., Wojewoda [...] zawiesił postępowanie w sprawie w związku z koniecznością ustalenia nabycia prawa do świadczeń rodzinnych na terenie Danii w okresie, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji.

Postanowieniem z dnia 6 października 2020 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznał, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania bez rażącego naruszenia prawa i wyznaczył Wojewodzie termin 30 dni od otrzymania wszystkich niezbędnych dokumentów na rozpatrzenie sprawy.

W dniu 15 stycznia 2021 r. GOPS w [...] przesłał oświadczenie wnioskodawczyni oraz dokumenty, z których wynika, że od 1 sierpnia 2020 r. mąż wnioskodawczyni podjął zatrudnienie na terenie Niemiec. W nadesłanym piśmie wskazano ponadto, że w dniu 8 kwietnia 2020 r. M. R. złożyła wniosek na kolejne dziecko - M. R.

W dniu 10 lutego 2021 r. do Wojewody [...] wpłynęła decyzja z duńskiej instytucji właściwej, która potwierdza pierwszeństwo po stronie Danii w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r.

Postanowieniem z dnia 11 maja 2021 r. [...] Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie. Jednocześnie organ zweryfikował rozstrzygnięcie dotyczące koordynacji w związku z powzięciem informacji o nowych okolicznościach, tj. o fakcie podjęcia zatrudnienia przez M. R.. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 lutego 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. oraz od 1 sierpnia 2020 r.

W dniu 28 września 2021 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzje [...] oraz [...], w których uchylił prawo do świadczeń wychowawczych na dzieci od 1 sierpnia 2020 r. do 31 maja 2021 r. - zgodnie z zasadami koordynacji.

Pismem z dnia 9 września 2021 r. M. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Skarżąca zarzuciła Wojewodzie [...] naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym wniosła o:

1) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

2) orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 1 000 zł,

3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia na K., M. i M. R. skarżącej nie wypłacono należnego świadczenia wychowawczego, a w odniesieniu do M. R. również świadczenia rodzicielskiego. Zachowanie organu świadczy o celowym i świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego. Dowodem na tę okoliczność jest brak przyznania skarżącej świadczenia pomimo posiadania przez organ wszelkich niezbędnych dokumentów.

Skarżąca wskazała, że postępowanie organu jest wyrazem lekceważenia prawa, stąd strona wniosła o stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny. Przewlekłość postępowania ma bowiem charakter ciągły, organ zaś lekceważy wszelkie wnioski i ponaglenia w tym zakresie. Ciąg czynności podejmowanych przez organ nie pozostawia wątpliwości co do tego, że organ prowadził postępowanie opieszale i z naruszeniem wynikających z procedury administracyjnej terminów załatwienia sprawy. Przyczyny braku działania organu nie były ponadto wyjaśniane stronie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie w całości.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zadanie dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Wojewoda [...] przejął

od Marszałka Województwa [...] dopiero 1 stycznia 2018 r. Po zakończeniu etapu organizacyjnego Wojewoda [...] przystąpił do weryfikacji akt spraw zgodnie z kolejnością przekazania do Urzędu Marszałkowskiego oraz ich wpływu

do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Zadanie to wymagało dużego nakładu przygotowania organizacyjnego pracy. Czynności w sprawie skarżącej podjęto przy maksymalnej efektywności w wykorzystaniu posiadanych zasobów, a także

z zachowaniem zasady obiektywności oraz pakietowej obsługi rodzin, zgodnie

z kolejnością rozpatrywania wniosków.

Wojewoda [...] podkreślił, że po otrzymaniu postanowienia organu wyższego stopnia stwierdzającego przewlekłe prowadzenie postępowania podejmował sprawne działania w celu zakończenia sprawy. W międzyczasie jednak należało ponownie zweryfikować rozstrzygnięcie odnośnie zastosowania przepisów

o koordynacji, albowiem zaszły nowe okoliczności w toku prowadzonego postępowania. Aktualnie organ oczekuje na uprawomocnienie się decyzji GOPS w [...]. Tym samym brak definitywnego zakończenia sprawy nie wynika z przewlekłości, czy też bezczynności, lecz z okoliczności obiektywnych, niezależnych od organu.

W zakresie żądania stwierdzenia, że działanie Wojewody [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające taką kwalifikację. Działania Wojewody [...] nie cechował brak woli w rozpoznaniu sprawy. Opóźnienie nie wynikało z zaniedbań, czy lekceważenia, a jedynie z opóźnień istniejących już w chwili przejęcia zadania od Marszałka Województwa w 2018 r., niewystarczającej liczby pracowników i dużej ich rotacji. W takich okolicznościach, pomimo dołożenia najwyższych starań, organ nie był zdolny rozpoznać wniosku w terminach określonych w art. 35 k.p.a.

Wskazując na wyjątkowość środka w postaci wymierzenia organowi grzywny Wojewoda [...] wniósł o oddalenie wniosku w tym przedmiocie. W ocenie organu, nie zostały bowiem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie grzywny, nadrzędnym celem której jest doprowadzenie do zakończenia postępowania. Wymierzenie organowi grzywny nie przełoży się również na szybsze działanie organu, ponieważ jest to zależne od liczby zatrudnionych osób, które mimo permanentnego przeciążenia pracą dokładają najwyższej staranności, aby jak najszybciej i zarazem rzetelnie rozstrzygnąć każdą sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r.,

poz. 329), powoływanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie bowiem do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość),

które - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia

za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

W sytuacji, gdy organ uchybia przywołanym wyżej terminom, może dojść

do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła ponaglenie pismem z dnia 11 sierpnia 2020 r. Niemniej w dacie wniesienia skargi we wrześniu 2021 r. nie miała już ona obowiązku poprzedzenia skargi ponagleniem. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 ustawy o mocy państwa w wychowywaniu dzieci, w sprawach o świadczenie wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę przepisów art. 37 k.p.a. nie stosuje się. Przepis ten wprowadzony został ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz. U. z 2021 r. poz. 1162) z mocą obowiązującą od 13 lipca 2021 r.

Przechodząc do kwestii merytorycznych wskazać w pierwszej kolejności należy, że stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność

lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych

w art. 3 § 2 pkt 1-4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo

na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej

w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną

do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Dokonując oceny, czy organ prowadził postępowanie przewlekle, czyli dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy, należy mieć na uwadze ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego oraz regulacje dotyczące terminów załatwienia sprawy, określone w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego.

Stosownie zatem do art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięcie zasady ogólnej z art. 12 § 1 k.p.a. zawierają przepisy

art. 35 i art. 36 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić

nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później

niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Każdorazowe przekroczenie ww. terminów przez organ wiąże się z powstaniem tzw. obowiązku sygnalizacyjnego wobec stron postępowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania należy traktować jako stan sprawy, w którym organ

nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania

nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wtedy, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych

dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Przewlekłość wynika z opieszałych, niesprawnych i nieskutecznych działań organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym,

jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r.; sygn. akt

II OSK 34/13).

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością prowadzonego postępowania. Poczyniony wniosek wynika

z prostego zestawienia okresu, jaki upłynął w sprawie od dnia złożenia inicjującego

ją wniosku z podjętymi w niej czynnościami procesowymi oraz finalnym brakiem rezultatu w postaci jej zakończenia w przepisanej prawem formie.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika bowiem, że od daty złożenia wniosku w dniu 6 sierpnia 2019 r., przyjmując, że sprawa trafiła do właściwego rzeczowo i miejscowo organu w dniu 14 sierpnia 2019 r., do dnia wniesienia do tut. Sądu skargi (13 września 2021 r.) upłynęły ponad dwa lata, a pomimo tego sprawa nie doczekała się zakończenia. Nawet biorąc pod uwagę okoliczność zawieszenia postępowania, który to stan utrzymywał się w okresie od 19 sierpnia 2020 r. do 11 maja 2021 r. (9 miesięcy) uznać należy, że organ administracji publicznej znacząco przekroczył przewidziane na załatwienie sprawy administracyjnej terminy. Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że dynamika podejmowanych w sprawie czynności merytorycznych nie była właściwa, a sprawa nabrała jedynie nieznacznego przyspieszenia na skutek bezpośredniej interwencji skarżącej, która wniosła ponaglenie.

Należy zwrócić uwagę, że stosowna decyzja z duńskiej instytucji właściwej, która potwierdza pierwszeństwo po stronie Danii w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., wpłynęła do Wojewody [...] w dniu 10 lutego 2021 r. Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania zostało tymczasem wydane dopiero w dniu 11 maja 2021 r., a więc trzy miesiące po uzyskaniu wymaganej informacji.

W realiach sprawy Sąd nie miał wątpliwości, że czynności związane z wystąpieniem do odpowiednich zagranicznych instytucji powinny nastąpić niezwłocznie, bezpośrednio po wpływie wniosku. Już 20 maja 2020 r. do Wojewody [...] wpłynął formularz duńskiego organu SED F001. Merytoryczne czynności organu w sprawie opatrzone są natomiast datą 19 sierpnia 2020 r. i wynikają z wniesionego przez skarżącą ponaglenia. Sytuacja ta powtórzyła się po wpłynięciu decyzji z duńskiej instytucji właściwej w dniu 10 lutego 2021 r.

Taki sposób procedowania zasługuje niewątpliwie na dezaprobatę. Co więcej, na dzień wniesienia skargi sprawa pozostawała niezakończona w pełnym zakresie.

Kompleksowa ocena poczynań organu prowadzi do wniosku, że podjęte czynności jawią się jako niewystarczające i nader rozciągnięte w czasie. Postępowanie organu nie cechowało się dynamiką, a od momentu zainicjowania postępowania wystąpił długi okres całkowitego, niczym nieuzasadnionego przestoju w podejmowaniu czynności.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał więc wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy czym naruszył zasadę określoną art. 12 § 1 k.p.a.

W świetle zaistniałych okoliczności Sąd zobowiązał organ do rozpoznania sprawy skarżącej w terminie dwóch miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W ocenie Sądu okres ten jest wystarczający do poczynienia przez organ czynności warunkujących skuteczne rozpoznanie wniosku skarżącej.

Biorąc pod uwagę wskazane okresy, jak i opisaną we wcześniejszych rozważaniach postawę organu Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Postawę organu należy w realiach sprawy ocenić negatywnie, albowiem mając wiedzę, że spoczywają na nim terminy na załatwienie sprawy, do dnia wniesienia ponaglenia, nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, przy czym sytuacja ta w istocie powtórzyła się na późniejszym etapie postępowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości

i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać przy tym pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała

w ocenie Sądu miejsce, gdyż załatwienie sprawy wymagającej m.in. skutecznego ustalenia pierwszeństwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń, wielokrotnie przekroczyło zastrzeżony przepisami termin. Podkreślenia przy tym wymaga, że z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi nie wynika, że organ zawiadamiał skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach takiego stanu rzeczy.

Przechodząc do kolejnego żądania skargi wyjaśnienia wymaga, że zgodnie

z art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec

z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację, jak i okres pomiędzy wszczęciem postępowania administracyjnego a wniesieniem skargi wynoszący ponad rok, nie wliczając nawet okresu zawieszenia postępowania, Sąd zdecydował również

o zastosowaniu w sprawie wskazanego w powołanym przepisie środka finansowego

w postaci nałożenia na organ grzywny w wysokości 1.000 zł.

Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie,

na podjęcie pierwszej w sprawie czynności, a dalej na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Nałożenie na organ grzywny ma w przedmiotowej sprawie głównie charakter prewencyjny i ma służyć zdyscyplinowaniu organu do sprawniejszej organizacji pracy urzędu w zakresie wniosków składanych przez cudzoziemców.

Z drugiej strony stanowi też sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie

i prowadzenie postępowania w sprawie.

Orzekając o stwierdzeniu przewlekłości postępowania, jej rażącym charakterze oraz o wysokości nałożonej grzywny Sąd rozważał przytaczaną przez organ okoliczność dużej ilości spraw oraz braków kadrowych i wskazywaną wolę zmniejszenia znacznych zaległości. Wskazane w odpowiedzi na skargę okoliczności nie mogły wpłynąć na dokonanie odmiennej oceny stanu przewlekłości.

Sąd ma świadomość, że wadliwość działania organu może wynikać z niedostosowania obsady urzędu do zakresu jego zadań i nie ulegnie istotnej poprawie bez zmiany ilości zatrudnionych w urzędzie pracowników. Argumentacja ta nie mogła zostać uwzględniona przy stwierdzeniu zaistnienia przewlekłości organu, ocena w tym zakresie jest bowiem dokonywana niezależnie od przyczyn zaniechania organu - o charakterze zawinionym lub niezawinionym. Powołane przez organ okoliczności nie powinny mieć także wpływu na ocenę charakteru zaistniałej przewlekłości w kontekście rażącego naruszenia prawa. Nie usprawiedliwiają one zaistniałej w sprawie istotnej zwłoki w podjęciu przez organ pierwszej czynności i prowadzeniu postępowania administracyjnego. Skala wpływu wniosków do organu jest znana od dawna. W tej sytuacji organ winien podjąć działania w celu dokonania zmian polegających na dostosowaniu jego organizacji i środków do zakresu realnie występujących zadań. Organ administracji nie powinien działać w warunkach, w których realizacja jego zadań w sposób uwzględniający wyznaczone przepisami prawa standardy czasu trwania postępowania administracyjnego jest z założenia niemożliwa. W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaniedbanie organu administracji rządowej w tym zakresie nie powinno być uznane za okoliczność przez organ niezawinioną (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2642/17, w którym wskazano, że brak sprawności organizacyjnej nie jest okolicznością niezależną od organu, wyrok por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19). Nie można uznać za właściwe akceptowanie stanu długotrwałego stałego naruszania przez organ administracji ustawowych uprawnień wnioskodawców. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której organy władzy wykonawczej nie realizujące swoich ustawowych obowiązków, nie ponosiłyby z tego tytułu przewidzianych unormowaniami ustawy negatywnych konsekwencji. Niewątpliwie celem wprowadzenia ustawowej regulacji przypadku przewlekłości organów była ochrona stron postępowania administracyjnego i zapobieganie także takim sytuacjom, jak zaistniała w niniejszej sprawie. Sytuacja, w której strona czeka przez okres wielu miesięcy na podjęcie przez organ administracji pierwszej czynności w sprawie, wskazuje na rażące naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy zgodnie z zasadą szybkości postępowania wynikająca z art. 12 k.p.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł składa się również wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).