Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2494/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) i lit c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary, Asesor Sądowy WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. Ż. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Skarżąca H. Ż. złożyła pismem z dnia 17 października 2005r. wniosek o umorzenie zaległych składek ZUS za okres [...]r. Wyjaśniła, że zadłużenie wynika z tego, iż dopiero rozpoczęła działalność gospodarczą, a uzyskiwane dochody nie pozwalają jej na opłacanie składek.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia :

- ubezpieczenie społeczne za okres [...]r. w łącznej kwocie [...] zł,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] r. w łącznej kwocie [...] zł,

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] r. w łącznej kwocie [...] zł.

Powyższe obejmuje również odsetki za zwłokę.

Powołując się na treść art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", Zakład stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia należności składkowych, zaś wniosek jest przedwczesny. Sytuacja Skarżącej może bowiem ulec poprawie w miarę rozwoju działalności.

Pismem z dnia 22 czerwca 2005r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes Zakładu") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powołał się na argumenty analogiczne jak przedstawione w zaskarżonej decyzji,

Mając na względzie powyższe organ uznał, iż wniosek w sprawie umorzenia należności ZUS jest przedwczesny ponieważ Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą.

Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zarzuciła decyzji naruszenie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, iż jest ona w stanie ponieść koszty opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne polegające na przyjęciu , iż Skarżąca ma możliwość opłacenia składek bez uszczerbku dla niej i jej rodziny.

Wyrokiem z dnia 20 września 2006r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1163/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.). W uzasadnieniu orzeczenia Są wskazał, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane przez Zakład na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz § 3 rozporządzenia, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, co nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia.

Sąd podkreślił jednak, że samo istnienie możliwości podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu z obowiązku wnikliwej oceny wystąpienia przesłanek umorzenia i jednoznacznego wskazania, czy i która przesłanka wystąpiła w konkretnej sprawie. Zdaniem Sądu organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie istnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązek wykazania powyższych okoliczności należy rozumieć jako konieczność przedstawienia okoliczności uzasadniających wniosek. Okoliczności te podlegają ocenie organu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym przedstawiony przez stronę postępowania. Zasady tej oceny określone zostały w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a odzwierciedleniem jej jest uzasadnienie decyzji.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przesłanki wynikającej z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a sprecyzowanej w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne(Dz.U. Nr 141, poz. 1365) nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zaś nie może być uznane za wyczerpujące. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd uznał więc, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania tj. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] ponownie odmówił umorzenia składek we wnioskowanym zakresie. Zakład co prawda stwierdził, że została spełniona przesłanka umorzenia przewidziana w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. , gdyż postanowieniem z dnia [...].12.2006r. Urząd Skarbowy [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu bezskuteczności egzekucji, ale w jego ocenie dziesięcioletni termin przedawnienia należności daje możliwość spłaty zadłużenia w dłuższym okresie.

Zdaniem Zakładu nie zachodzą też przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż ryzyko związane z podjęciem i wykonywaniem pozarolniczej działalności gospodarczej obciąża przedsiębiorcę, a zatem ciężar odpowiedzialności za terminowe regulowanie składek na ubezpieczenia społeczne nie może zostać przerzucony na inne podmioty. Zakład podkreślił, że umorzenie zaległych składek ma charakter nadzwyczajny i jest możliwe w sytuacji, gdy ze względu na wiek, losową utratę majątku, klęskę żywiołową i inne względy społeczne lub brak możliwości zarobkowania z uwagi na zły stan zdrowia oraz znikome źródło dochodów na utrzymanie, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W ocenie Zakładu taka sytuacja nie zachodzi w sprawie niniejszej. Zakład wskazał, że mąż wnioskodawczyni pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy i za [...] r. uzyskał dochód [...] zł brutto. Ponadto wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że korzysta z pomocy teściowej , którą też razem zamieszkuje , teściowa uzyskuje dochód z emerytury w wys. [...] zł . ZUS wskazał, że rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, nie ma też zadłużenia w innych instytucjach. Ustosunkowując się do twierdzeń H.Ż., że nie może pracować z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia ( przedstawiła zaświadczenie, że od [...] r. leczy się w Poradni [...]), a nadto że jej opieki wymaga młodszy syn K., Zakład podkreślił, że nie legitymuje się ona orzeczonym stopniem niepełnosprawności bądź orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy oraz nie przedłożyła dokumentu z którego wynikałoby, że którykolwiek członków rodziny posiada takie orzeczenie . Na koniec ZUS wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie nie wynika również, aby wnioskodawczyni poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej bądź innego nadzwyczajnego zdarzenia losowego, zaś jej małżonek jest współwłaścicielem [...] części domu rodzinnego .

Od powyższej decyzji H. Ż. złożyła środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Prezes podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji I-instancyjnej. Ponadto zarzucił wnioskodawczyni, iż zataiła fakt zatrudnienia starszego syna F. Ż. Prezes wskazał, że wnioskodawczyni przyznała jedynie fakt, że syn pracuje dorywczo, podczas gdy w systemie informatycznym ZUS ustalono, że syn F. Z.od dnia [...]r. zatrudniony jest w firmie [...] w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem za miesiąc [...] - [...] zł.brutto.

Prezes uznał, że H. Ż. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dowiodła ważnego interesu. Wskazał, że co prawda powołuje się na zły stan zdrowia psychicznego syna K. oraz brak możliwości podjęcia pracy dla dobra leczenia i terapii syna i - również w jego ocenie - nie ulega wątpliwości, że syn K. jest dzieckiem chorym i wymagającym opieki. Jednakże analiza złożonych przez H.Ż. dowodów oraz fakt zatajenia przez zatrudnienia syna, doprowadziła organ odwoławczy do konkluzji, iż problemy jakie przedstawiła wnioskodawczyni nie mają charakteru nadzwyczajnego i trwałego. Prezes ZUS nadto stwierdził, że skoro ustawodawca w art. 24 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych postanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, umorzenie zadłużenia w obecnym stanie faktycznym oraz prawnym jest przedwczesne.

Od powyższego rozstrzygnięcia wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie :

- art. 28 ust 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie , iż jest w stanie ponieść koszty opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

- § 3 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, polegające na przyjęciu, iż istnieje po jej stronie możliwość opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne bez uszczerbku dla niej i jej rodziny oraz zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W uzasadnieniu skargi H. Ż. wskazała, że jej sytuacja życiowa jest nadal tragiczna. Mąż zarabia miesięcznie [...] zł, z tego stałe miesięczne obciążenia wynoszą [...] zł, na życie dla trzech osób pozostaje [...] zł. Z tej kwoty nie jest w stanie spłacić zaległości.

W toku postępowania sądowego skarżąca przedstawiła także nowe dokumenty na potwierdzenie swoich twierdzeń dot. sytuacji materialnej jej oraz jej rodziny :

- zaświadczenie o zarobkach męża , z którego wynika, że w miesiącu [...]r. zarobił jako [...] kwotę [...] zł netto

- potwierdzenie czasowego zameldowania syna F. od [...] r. w miejscowości K.,

- orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] r. zaliczające syna K. Ż. do osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 28 ust. 3a, u.s.u.s. oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Organy administracyjne rozstrzygające kwestię umorzenia należności mają obowiązek, stosownie do art. 180 § 1 k.p.a., prowadzić postępowanie poprzedzające wydanie decyzji zgodnie z unormowaniami zawartymi w przepisach k.p.a. Dotyczy to również postępowania odwoławczego (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), prowadzonego przez Prezesa ZUS. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się bowiem, w świetle dyspozycji art. 83 ust. 4 u.s.u.s., odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Oznacza to, iż organy powinny przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, do których należą - podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), wydanie decyzji zawierającej, poza elementami formalnymi, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, przyczyn, z powodu których, innym dowodom odmówił wiarygodności, jak też sporządzenie uzasadnienia prawnego z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.) oraz dokonanie oceny dowodów przez podanie logicznych, jasnych i klarownych wniosków, które mieściłyby się w granicach swobodnej, a nie dowolnej, oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Jest to szczególnie istotne, gdy decyzje wydawane są w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się bowiem do zbadania, co wielokrotnie podnoszono w judykaturze, czy w sprawie nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisów materialnoprawnych, w których unormowano kwestię warunków do umorzenia należności. Na te warunki prawidłowej decyzji administracyjnej zwracał już uwagę Sąd rozpoznając sprawę poprzednio i uchylając obie decyzje.

Rozpoznając sprawę ponownie organy obu instancji przeprowadziły znacznie bardziej obszerne postępowanie dowodowe, co także znalazło odbicie w uzasadnieniach decyzji. Jednak w postępowaniu tym nie uniknęły po raz kolejny błędów, sprowadzających się do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 i 80 i 107 k.p.a.

Podkreślić więc trzeba ponownie, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Mówiąc o naruszeniu art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Sąd zwraca uwagę na trzy kwestie w sposób ewidentny nie do końca wyjaśnione, a co za tym idzie także niewłaściwie ocenione przez ZUS.

Po pierwsze nie sposób zrozumieć dlaczego w decyzji z [...] lipca 2007 r. Prezes ZUS zarzuca H. Ż., że zataja prawdę na temat sytuacji rodzinnej - tj. fakt pracy starszego syna F., podczas gdy chociażby w piśmie z 5 lipca 2007r. wnioskodawczyni pisze, że syn wyprowadził się , mieszka w K. z uwagi "na naukę i pracę w [...]". W toku postępowania sądowego na potwierdzenie tych słów skarżąca złożyła poświadczenie zameldowania syna na pobyt czasowy. Należy zwrócić uwagę na fakt, że wnioskodawczyni nie twierdzi, że syn pozostaje na utrzymaniu rodziców, ale że prowadzi oddzielne gospodarstwo, co organ pomija w swych rozważaniach, zarzucając jednocześnie zatajanie znaczących dochodów członka rodziny.

Drugą kwestią są zarobki męża skarżącej. Do wspomnianego pisma z 5 lipca 2007r. H. Ż. dołączyła wydruk z listy płac za miesiąc [...] r. , z którego wynika, że D. Ż. zarobił kwotę [...] zł brutto, [...] zł netto. Prezes ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co prawda odnotowuje ten fakt, jednak nie przeprowadza żadnej analizy co do swojej oceny wysokości tej kwoty oraz możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny.

Trzecią kwestią są twierdzenia organu, że stan zdrowia młodszego syna w żaden sposób nie wpływa na możliwości zarobkowe wnioskodawczyni. Organ stwierdził, że nie przedstawiła ona żadnych dokumentów z których wynikałoby, że którykolwiek z członków rodziny posiada orzeczenie których niezdolności do pracy lub orzeczony stopień niepełnosprawności. ZUS w obu decyzjach pominął jednak treść już złożonych zaświadczeń o stanie zdrowia K., w tym fakt, iż jest on nauczany indywidualnie w domu i nie uczęszcza do szkoły, zaś przy rozpoznaniu środka odwoławczego także fakt ( wynikający ze złożonego przez wnioskodawczynię zaświadczenia lekarskiego), że matka wystąpiła do Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności syna. Takie orzeczenie zostało wydane w dniu [...] r. Z jego treści wynika też, że K. Ż. wymaga opieki innej osoby, ma ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji oraz że istnieje konieczność stałego na co dzień współudziału opiekuna dziecka w procesie leczenia , rehabilitacji i edukacji . Orzeczenie to zostało wydane co prawda po dniu wydania zaskarżonej decyzji, jednak fakt iż takie postępowanie się toczy był znanych wcześniej i został przez organ całkowicie zignorowany.

Zdaniem Sądu zawarte w treści § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. sformułowanie "zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny", nie zwalnia organów z poczynienia ustaleń w zakresie sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego strony - stosownie do zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek zweryfikować stwierdzenia strony oraz poczynić ustalenia zmierzające do załatwienia sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.). Dokonanie oceny na tej podstawie przyczyni się do wszechstronnego zbadania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, a tym samym należytego wypełnienia treści art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz dyspozycji art. 80 k.p.a. Wyprowadzanie ocen przez organy administracji publicznej, a w szczególności przez Prezesa ZUS, na podstawie ustalonego w sposób nieprawidłowy stanu faktycznego sprawy (bez wskazania i wzięcia pod uwagę podstawowych informacji, które były niezbędne do ustalenia, w jakiej sytuacji rodzinnej znajduje się strona, jakie ma możliwości zarobkowania , stanu jej finansów i majątku) i to ocen zdawkowych, lakonicznych, zamykających się w stwierdzeniu, iż okoliczności, które wnioskodawczyni przedstawiła nie mają charakteru nadzwyczajnego i trwałego, więc stanowisko ZUS pozostaje aktualne, przekracza granice swobodnej oceny dowodów.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS jest obowiązany szczegółowo rozważyć całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym całość argumentacji przedstawionej przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Powyższe musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. Uzasadnienie winno bowiem zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu reguł postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (nawet odmownej - z uwagi na jej fakultatywny charakter - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności). Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni, wyczerpujący sposób przedstawić swoje argumenty również w tym zakresie.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, organ - mając na względzie przesłanki umorzenia należności określone § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - winien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną wnioskodawczyni oraz jej rodziny ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji. Powyższe organ winien rzetelnie rozważyć w kontekście problemów zdrowotnych skarżącej oraz jej syna wyjaśniając kwestię możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą. Na tej dopiero podstawie, organ będzie mógł sformułować realną i racjonalną ocenę dotyczącą obecnej i przyszłej sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny oraz perspektyw uzyskania dochodów na poziomie umożliwiającym spłatę - relatywnie wysokiego - zadłużenia wobec ZUS. Ocena ta winna uwzględniać indywidualną, obiektywnie trudną sytuację zobowiązanej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.