Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 570/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygnatura akt II SA/Wr 570/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek - sprawozdawca Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania od Zakładu Energetycznego W. S.A. lub orzeczenia o obowiązku nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...]; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II SA/Wr 570/04

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]K. D., T. D. i oraz U. W., zażądali wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia od Zakładu Energetycznego W. S.A. odszkodowania w kwocie [...] za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości składających się z działek nr [...],[...],[...],[...],[...]położonych we W., obręb Ż., przy ul. R. [...],[...],[...],[...], powstałą w skutek przeprowadzenia przez nie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (2 słupy oraz napowietrzna linia wysokiego napięcia), Jako podstawę żądania wskazano przepisy art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jako alternatywne żądanie wnieśli oni o orzeczenie o obowiązku nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...],[...],[...],[...] i przylegającej do nich części działki nr [...], stanowiącą drogę dojazdową, z uwagi na fakt, że przeprowadzenie przez wskazane nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej uniemożliwia właścicielowi korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem - na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia [...] Prezydent W. - na podstawie art. 105 KPA - umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte wnioskiem K.D., T.D. oraz U. W.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał przede wszystkim, że obowiązująca od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawa o gospodarce nieruchomościami nie daje organom administracji publicznej uprawnień do rozpatrywania żądań zgłoszonych przez wnioskodawców. Powołany we wniosku art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania, bowiem nie miało miejsca ani wywłaszczenie ani ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, natomiast przepis art. 124 ust. 4 ustawy nakłada na podmiot, który wystąpił o wydanie

zezwolenia obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Niezwłocznie po zakończeniu inwestycji, a jeżeli nie jest to możliwe lub powoduje nadmierne trudności albo koszty - właściciel nieruchomości powinien bezpośrednio od zakładu energetycznego żądać odszkodowania. Żądanie odszkodowania ma charakter roszczenia cywilnoprawnego, co przesądziło o konieczności umorzenia postępowania.

Wskazano także, iż również z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiedni starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Skoro zatem w okolicznościach określonych przytaczanym przepisem nabycie nieruchomości może nastąpić tylko w drodze umowy, to spór na tym tle może mieć tylko charakter cywilnoprawny - jest to zatem kolejna przesłanka do umorzenia, gdyż do rozstrzygania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne.

Od decyzji Prezydenta W. odwołanie wnieśli K. D., T. D. oraz U. W. Zażądali oni uchylenia decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia [...], ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono: nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nieodniesienie się do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawców, a w szczególności pominięcie okoliczności, że postępowanie wywłaszczeniowe nigdy nie zostało przeprowadzone, naruszenie art. 7 KPA - niewyjaśnienie stanu faktycznego poprzez arbitralne przyjęcie, że brak w aktach dokumentu, w którym właściciel sprzeciwił się realizacji inwestycji, jest jednoznaczny z istnieniem zgody właściciela na przeprowadzenie przez nieruchomość przewodów i urządzeń do przesyłu energii elektrycznej; naruszenie art. 107 KPA poprzez niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, nieodniesienie się do okoliczności i faktów powołanych przez wnioskodawców. - niezasadne przyjęcie, że roszczenie wnioskodawców ma charakter cywilnoprawny i może być dochodzone wyłącznie na drodze sądowej; niezasadne przyjęcie, że I. D., bezpośrednio po zakończeniu inwestycji, mógł ubiegać się o odszkodowanie lub żądać nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa albo przez Zakład Energetyczny we W., skoro I.D. zmarł w dniu [...], a prawo własności spadkobierców - wnioskodawców w niniejszej sprawie - zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] dopiero w 2000 r. i dopiero po tej dacie mogli oni skutecznie wystąpić z roszczeniem; nierozważenie, czy inwestycja w postaci posadowienia przewodów i urządzeń do przesyłu energii elektrycznej, powstała w zgodzie z ówczesnym a także aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego.

W uzupełnieniu odwołania K. D., pismem z dnia [...], przedstawiając okoliczności sprawy wyjaśnił, że w 1988 r. na nieruchomości postawiona została linia wysokiego napięcia. Odbyło się to wbrew woli właścicieli, z udziałem Milicji Obywatelskiej. Ponadto nie zostało wypłacone żadne odszkodowanie. Wskazał na możliwą inną lokalizację linii wysokiego napięcia, która przebiega przez środek działki. Nie zgodził się też ze stanowiskiem Prezydenta W. o rolniczym charakterze działki przez który przebiega linia wysokiego napięcia. Wniósł o załatwienie sprawy wedle sugestii pełnomocnika, lub o uchylenie decyzji pozwalającej na postawienie słupów na działce wydanej przez ówczesny Urząd Miasta w 1988 r.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda D. wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), stanowiącym podstawę żądania stron w przedmiotowym postępowaniu, odszkodowanie przysługuje, między innymi, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124 -126 powoływanej ustawy.

Wskazano, że stosownie do art. 124 ust. 4 cytowanej ustawy na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów odszkodowanie, które ustala starosta w drodze decyzji (art. 129 ust. 1 ustawy) przysługuje za szkody powstałe w wyniku przeprowadzenia na nieruchomości inwestycji liniowych, ale tylko w przypadku, gdy zajęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie zezwolenia, w drodze decyzji starosty. W sytuacji natomiast, gdy zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji liniowej nastąpiło bez zgody właściciela i bez tytułu prawnego, ustalenie odszkodowania nastąpić może wyłącznie na drodze sądowej.

Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, zajęcie nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...], nie było poprzedzone wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej zezwolenia na rzecz Zakładu Energetycznego we W. na zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Zezwolenie takie, w czasie przeprowadzenia linii wysokiego napięcia przez nieruchomość (wg oświadczenia wnioskodawców - rok 1989), powinno opierać się na przepisie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz.74). Stosownie do tego przepisu zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej. Zezwolenie takie mogło być wydane w przypadku braku zgody właściciela nieruchomości (art. 79 cyt. ustawy). Tylko w takim przypadku, osobie, której ograniczono sposób korzystania z nieruchomości, przysługiwało odszkodowanie ustalone w drodze decyzji, na podstawie art. 80 cytowanej ustawy, a w obecnym stanie prawnym, na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W zgromadzonych aktach sprawy brak jest decyzji zezwalającej za zajęcie nieruchomości, w celu przeprowadzenia przez nieruchomość linii energetycznej. Ponadto jak wynika z kilkakrotnych oświadczeń wnioskodawców, złożonych m.in. w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...], zajęcie nieruchomości nastąpiło bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Nie wyrazili oni też zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości. W przekazanej pismem z dnia [...], posiadanej przez Zakład Energetyczny we W. S.A. dokumentacji, także brak decyzji, o jakiej mowa w art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

Przedstawione wyżej fakty spowodowały, iż organ odwoławczy uznał, iż zajęcie w 1989 r. nieruchomości położonej przy ul. R. [...], oznaczonej jako działka nr [...]a stanowiącej własność K. D., T.D. i U. W., nie było poprzedzone wydaniem decyzji administracyjnej, o jakiej była mowa wcześniej.

W związku z tym, że jedną z przesłanek do ustalenia odszkodowania jest uprzednie wydanie, w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu, zezwolenia na zajęcie nieruchomości, a w niniejszej sprawie wykluczone zostało, by taka decyzja została wydana, to stwierdzić trzeba że brak jest podstaw do ustalenia na rzecz właścicieli nieruchomości przez którą przeprowadzono inwestycję liniową, odszkodowania w drodze decyzji, przez Prezydenta W., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.

Brak kompetencji po stronie organu do rozstrzygania sprawy, wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Ogranicza to czynności orzecznicze organu do wydania, w oparciu o art.105 KPA, decyzji o umorzeniu postępowania. Nie są wobec tego trafne uwagi odwołującego się o konieczności merytorycznego ustosunkowania się do okoliczności i faktów przedstawionych przez wnioskodawców.

Organ odwoławczy wskazał, ze prawidłowe jest także rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji co do żądania o orzeczeniu o obowiązku nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umowy na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do tego przepisu nabycie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa - jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem - może nastąpić na żądanie właściciela i następuje ono w drodze umowy. Jest to zatem sprawa cywilna i wykluczona jest wobec tego droga administracyjna. Trafnie, w związku z tym, organ orzekł o umorzeniu w tym zakresie postępowania.

Odnosząc się do przedstawionego w uzupełnieniu odwołania wniosku o uchylenie decyzji zezwalającej na "postawienie słupów" na nieruchomości, należy stwierdzić, że żądanie to nie może podlegać rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu. Niniejsze, toczące się przed Wojewodą D. postępowanie, ograniczone jest bowiem do kontroli prawidłowości decyzji Prezydenta W. z dnia [...] i nie może obejmować oceny innej decyzji, co do której może toczyć się odrębne postępowanie nadzorcze na wniosek osoby uprawnionej i w trybie przez tą osobę zawnioskowanym.

Reasumując powyższe rozważania, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...]o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie od Zakładu Energetycznego W. S.A. odszkodowania lub orzeczenia o obowiązku nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...], została wydana zgodnie z obowiązującym prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu K. D. zarzucił organom rozstrzygającym naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 124 ust. 5 tejże ustawy, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, iż przeprowadzenie linii wysokiego napięcia wzdłuż całej działki przy ul. R. [...] we W., uniemożliwia współwłaścicielom nieruchomości dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, nadto restytucja stanu poprzedniego poprzez demontaż napowietrznej linii energetycznej jest niemożliwa, co wyczerpuje dyspozycję art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 i uzasadnia żądanie orzeczenia przez starostę o obowiązku wypłaty odszkodowania przez Zakład Energetyczny W. S.A., wyczerpuje także dyspozycję art. 124 ust. 5 i uzasadnia zgłoszone przez wnioskodawców (w tym skarżącego) roszczenie ewentualne o nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa;

Wskazano również na sprzeczność poczynionych przez organ II instancji ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na przyjęciu, iż zajęcie nieruchomości położonej we W. przy R. [...] nie było poprzedzone wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej zezwolenia dla Zakładu Energetycznego we W. na zajęcie przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się przedłożone przez Zakład Energetyczny decyzje nr [...]oraz [...], wydane przez właściwy organ na wniosek Dyrekcji Miejskich Inwestycji Komunalnych we W., w przedmiocie pozwolenia na budowę sieci elektrycznej [...] na osiedlu W. - Ż., co oznacza, że napowietrzna linia energetyczna wraz ze słupami, choć bez zgody współwłaścicieli nieruchomości, posadowiona została w oparciu o decyzję administracyjną, co uzasadnia żądanie odszkodowawcze oparte na treści art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub żądanie nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa na postawie art. 124 ust. 5 ustawy;

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy i przyjęciu, że roszczenia skarżącego mają charakter wyłącznie i pierwotnie cywilnoprawny i w związku z tym nie podlegają rozpoznaniu na drodze administracyjnej (co zdaniem organów obu instancji uzasadnia umorzenie postępowania), podczas gdy w niniejszej sprawie strona ma możliwość dochodzenia swojego roszczenia odszkodowawczego (ewentualnie roszczenia o nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa) na drodze administracyjnej, co wprost wynika z treści art. 128 ust. 4 w zw. z 124 ust 4 w zw. z art. 129 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami (oraz odpowiednio z treści art. 124 ust. 5 tejże ustawy), zaś droga procesu cywilnego przed sądem powszechnym możliwa jest dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej o charakterze merytorycznym - to jest decyzji odmawiającej wypłaty odszkodowania lub zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, ze zdaniem skarżącego, zarówno decyzja Prezydenta W. z dnia [...], jak i kwestionowane niniejszą skargą rozstrzygnięcie Wojewody D., wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, a to artykułu 128 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 124 ust. 4 tejże ustawy oraz art. 124 ust. 5, polegające na ich niezastosowaniu, mimo wystąpienia stanu faktycznego opisanego w dyspozycji wskazanych przepisów - co miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżący podkreślił sprzeczności zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z jednej bowiem strony, organ II instancji podtrzymuje stanowisko organu I instancji i recypuje argumenty podniesione w uzasadnieniu sporządzonym przez organ I instancji, a jednocześnie dokonuje diametralnie odmiennego niż organ I instancji ustalenia, że "zajęcie nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...] nie było poprzedzone wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej zezwolenia dla Zakładu Energetycznego we W. na zajęcie przedmiotowej nieruchomości .

Powyższe stanowisko Wojewody D. pozostaje, w opinii skarżącego, w całkowitej sprzeczności z ustaleniami organu I instancji, który jednoznacznie stwierdza, że "inwestycja polegająca na budowie sieci elektroenergetycznej [...] na osiedlu Ż. (...) przeprowadzona m. in. przez nieruchomość położoną we W. przy ul. R. [...], oznaczoną geodezyjnie jako działka [...],[...] obręb Ż., zrealizowana została w latach 1985 -87 stosownie do wskazania lokalizacji z dnia [...]. oraz decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego we W. nr [...]z dnia [...], nr [...]z dnia [...]oraz nr [...]z dnia [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji w żaden sposób nie tłumaczy powyższych rozbieżności w ustaleniach własnych i ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, ale w całości podtrzymuje rozstrzygnięcie organu niższego rzędu. Wskazuje to na nierozpoznanie istoty sprawy i wydanie rozstrzygnięcia wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu.

Odnosząc się do tezy organu II instancji, (powtórzonej za organem I instancji - choć odmiennie uzasadnianej), że spór nie mógł być rozstrzygany na drodze administracyjnej, wskazano, że sprawa niniejsza miałaby charakter cywilnoprawny gdyby decyzją administracyjną zarówno organ I jak i II instancji odmówił wypłaty odszkodowania lub nabycia prawa własności nieruchomości, po zbadaniu i prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego. W takiej sytuacji wnioskodawcy mogliby wystąpić do sądu powszechnego o odszkodowanie lub zobowiązanie Prezydenta W. do zawarcia stosownej umowy, a orzeczenie Sądu zastąpiłoby oświadczenie woli organu administracji. Zaskarżaną decyzją Wojewody D. z dnia [...] podtrzymującą decyzje Prezydenta W. dnia [...]o umorzeniu postępowania w żadnym razie nie jest decyzją i tym samym nie otwiera skarżącemu (ani pozostałym wnioskodawcom) tej drogi sądowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne i określone ustawowo postanowienia (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Sąd rozpatrując przedmiotową skargę nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy rozstrzygające.

Skarżący w niniejszej sprawie domagał się ustalenia od Zakładu Energetycznego W. S.A. odszkodowania w kwocie [...]za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości składających się z działek nr [...],[...],[...],[...],[...]położonych we W., obręb Ż., przy ul. R. [...],[...],[...],[...], powstałą w skutek przeprowadzenia przez nie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (2 słupy oraz napowietrzna linia wysokiego napięcia). Jako alternatywne żądanie wskazali oni na wydanie orzeczenie o obowiązku nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...],[...],[...],[...]i przylegającej do nich części działki nr [...], stanowiącą drogę dojazdową, z uwagi na fakt, że przeprowadzenie przez wskazane nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej uniemożliwia właścicielowi korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.

Należy zważyć, iż zgonie z przepisem art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W ustępie 4 powoływanego przepisu stanowi się, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Powoływany przepis art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowym uprawnienia właściciela określone w art. 140 KC zawsze doznawały ograniczeń ze względu na ważne potrzeby społeczne, do których należy zapewnienie powszechnego korzystania z energii elektrycznej. W polu widzenia ustawodawcy pozostawało - chociaż historycznie w różnych odcieniach - dobro ogólne oraz dobro jednostkowe; poczynając od ustawy elektrycznej z dnia 21 marca 1922 r. (Dz. U. z 1935 r. Nr 17, poz. 98), a kończąc na ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Dla omawianej problematyki istotne są regulacje zamieszczone w ustawach szczególnych. Nie ma jednak wątpliwości co do tego, że ograniczenie praw właściciela następuje za odszkodowaniem oraz że dopuszczalna jest droga sądowa (por. niepubl. wyrok SA z 27.03.2003 r., V CKN 347/01).

Podmiotami uprawnionymi do uzyskania zezwolenia (art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) będą, oprócz jednostek samorządu terytorialnego, także zakłady i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, których celem jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług publicznych. Ponieważ więc wywłaszczenie nieruchomości (ograniczenie korzystania) może nastąpić wyłącznie na cele publiczne (art. 112 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce gruntami), to brak jest jakichkolwiek podstaw do wydania decyzji administracyjnej zezwalającej jednej osobie fizycznej (grupie osób) na naruszenie prawa własności innej osoby (por. niepub. wyrok NSA z 30.08. 2001 r., I SA 668/00).

Należy wszakże wyraźnie podkreślić, że warunkiem domagania się stosownego odszkodowania za ograniczenie prawa własności jest wydanie przez właściwy organ zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Wspomniane zezwolenie wydaje się w formie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego (por.E.Mzyk w: G.Bieniek, S.Kalus, Z.Marmaj, E.Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2005, s. 418).

Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowym o odszkodowaniu należnym z tytułu wywłaszczenia lub zajęcia nieruchomości na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia orzeka właściwy miejscowo organ administracji publicznej (art. 112 ust. 4 oraz art. 124 i art. 128 ust. 4 w związku z art. 240 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. oraz w związku z art. 2 § 3 KPC - por. niepubl, post. Z 30.08.2001 r., I SA 668/00).

Jak wynika z akt sprawy tak decyzja zawierająca zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącego w celu budowy urządzeń infrastruktury technicznej nie została nigdy wydana. Powyższego zezwolenia nie można w żadnej mierze utożsamiać z wydanymi decyzjami zawierającymi pozwolenie na budowę tychże urządzeń, gdyż dotyczą ona zupełnie innego przedmiotu i mają zdecydowanie odmienny charakter.

W konkluzji należy uznać, iż bezzasadne jest żądanie orzeczenia o obowiązku nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państw przedmiotowych działek, z powodu uniemożliwienia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości. Takie uprawnienie jest co prawda przewidywane w przepisie art. 124 ust, 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale jego realizacja jest również uzależnione od uprzedniego wydania decyzji zawierającej zezwolenie na zajęcie działki.

Jeżeli chodzi o konsekwencje zajęcia nieruchomości należących do skarżącego bez jego zgody oraz bez dysponowania stosownym zezwoleniem to wchodzić tu może w grę odpowiedzialność cywilnoprawna, realizowana przed sądami powszechnymi.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd podzielił stanowisko, iż toczenie postępowania w granicach objętych wnioskiem skarżącego było bezprzedmiotowe i dlatego zasadne było umorzenie postępowania.

W konkluzji Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i dlatego - stosownie do przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - był obligowany skargę oddalić.