Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1459/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski Mariusz Kotulski / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nakazania wykonania czynności zabezpieczających skargę oddala


UZASADNIENIE

Na skutek interwencji właścicieli działek sąsiednich, wskazujących na realne zagrożenie katastrofą budowlaną, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] (zw. dalej PINB), przeprowadził kilkakrotne kontrole robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalno - usługowego z garażem podziemnym, instalacjami wewnętrznymi, zjazdem i infrastrukturą techniczną oraz miejscami postojowymi przy ul. [...] w K., realizowanej przez inwestora, [...] Sp. z o.o., na działce nr "1" przy ul. [...] w K..

W wyniku poczynionych w toku postępowania ustaleń organ administracyjny I instancji postanowieniem z dnia 17.06.2010r., na podstawie art. 50 ust.1 pkt 2, ust. 2, 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych prowadzonych na działce "1" obr. [...] przy ul. [...] w K., przy realizacji przedmiotowej inwestycji.

W postanowieniu tym nakazano również wykonanie niezbędnych zabezpieczeń, polegających na: wykonaniu prawidłowych i skutecznych zabezpieczeń ścian wykopu przed osuwaniem się oraz naporem gruntu z sąsiednich działek, w tym działki na której zlokalizowany jest słup oświetleniowy przy ciągu pieszym od strony ul. [...] pod nadzorem osoby uprawnionej, zabezpieczeniu strefy prowadzonych robót przed dostępem osób postronnych, usunięciu nadmiaru ziemi z terenu działki nr "1" obr. [...] zgromadzonej od strony dz. nr "2" obr. [...] obciążającej skarpę wykopu; oraz nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót wraz z oceną prawidłowości wykonanych zabezpieczeń skarp wykopu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia streszczono przebieg przeprowadzonych na terenie inwestycji kontroli. Między innymi podniesiono, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 11.06.2010r., z udziałem przedstawiciela inwestora i kierownika budowy stwierdzono, że roboty budowlane prowadzone są w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wskazano m.in. na: "brak podstawowych zabezpieczeń BHP. Wykopy od strony wschodniej - brak zabezpieczeń skarpy, skarpa pionowa około 3 metry (...) pakamera usytuowana na krawędzi wykopu (...) niezabezpieczonego. (...) Brak protokołu odbioru zabezpieczeń wykopu."

W trakcie kontroli w dniu [...].06.2010r. odnotowano m.in.: "wykonany wykop pod garaż (...). Wykonano ściany żelbetowe, wykonane są roboty zbrojarskie płyty dennej od strony południowo-wschodniej (...). Wykop głębokości około 4,0m.(...) od strony budynku przy ul. [...] l wykop częściowo zabezpieczony (...) na wykopie ponad tym wykopem usypana ziemia około 2,5 metra - niezabezpieczone od strony ulicy. Wykop niezabezpieczony - brak barierki. Wykop zabezpieczony pionowymi dwuteownikami o rozmieszczeniu ok. 1 metra - z poziomymi deskowaniami do wysokości różnej od 1,5 metra do 2,5 metra. Od ulicy [...] wzdłuż (...) chodnika widoczne zapadnięcie płytek chodnikowych oraz obsunięcie się skarpy ziemnej. Widoczne przechylenie słupa zlokalizowanego od strony ul. [...]. Od strony ul. [...] widoczne obsunięcie się terenu zielonego w kierunku prowadzonej budowy, a na asfalcie ulicy widoczne podłużne rozstąpienia asfaltu. Ogrodzenie budowy przechylone. W trakcie kontroli widoczne obsunięcie się brył z nasypu nad wykopem od strony budynku nr 1 ( nasyp niezabezpieczony).".

Zażalenie na to rozstrzygnięcie wniósł [...] Sp. z o.o. W ocenie strony żalącej wstrzymanie robót stwarza realne zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Podano, że wskutek anomalii pogodowych, rozmiękczone skarpy zabezpieczonych wykopów, głównie od strony ul. [...] utraciły stabilność i grunt zaczął się powoli usuwać w stronę realizowanego budynku grożąc katastrofą budowlaną (osunięcie się ul. [...]). Strona podjęła natychmiastowe działania celem zapobiegnięcia katastrofie - wykonano dodatkową ściankę szczelną typu [...]. Z powodu dalszych opadów nie powstrzymało to przemieszczania się mas gruntu. Podano, że w przypadku dalszych opadów nadal istnieje zagrożenie katastrofą budowlaną polegającą na obsunięciu drogi - ul. [...]. W ocenie inwestora rozwiązaniem tego problemu jest wykonanie dodatkowo dozbrojonych ścian żelbetowych piwnic, usztywnienie ich stropem, obsypanie gruntem, a następnie szybkie wykonanie stanu surowego. Podkreślono, że wykonywane przez stronę roboty budowlane w okresie anomalii pogodowej miały na celu ograniczenia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz nosiły znamiona działania w stanie wyższej konieczności.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 5.10.2010r., nr: [...], działając na podstawie a podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art.123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zmianami) oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 art. 80 ust. 2 i art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zmianami), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu podniesiono, iż z ustaleń poczynionych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego – tj. z kolejno przeprowadzonych kontroli wraz z materiałem fotograficznym, a w szczególności z ustaleń kontroli w dniu 16.06.2010r., przeprowadzonej z udziałem inwestora i kierownika budowy wynikało, że roboty przygotowawcze zostały rozpoczęte przed uprawomocnieniem się decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazano, że strome skarpy ok. 4 metrowego wykopu, wykonane w znacznej części przy granicy działek sąsiednich, zostały zabezpieczone jedynie fragmentarycznie, odcinkowo, w sposób powodujący obsuwanie się ziemi od strony tych działek, w tym ul. [...] i ul. [...] w kierunku wykopu. Z materiału dowodowego wynikało, że inwestor nie posiadał projektu konstrukcyjnego zabezpieczeń, a wykonane zabezpieczenia nie spełniały w sposób należyty i bezpieczny swojej funkcji, gdyż grunt z sąsiednich działek osuwał się w kierunku wykopu. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego zaistniało niebezpieczeństwo naruszenia stabilności nawierzchni drogi krajowej - ul. [...], stanowiącej ulicę o dużym natężeniu ruchu m.in. ciężkich pojazdów.

Organ II instancji wskazał, iż powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez inwestora w zażaleniu wniesionym na postanowienie PINB.

WINB zarzucił również inwestorowi, że wbrew zaleceniom wynikającym z opinii geologiczno - inżynierskiej, wykopy kontynuowano mimo niesprzyjających warunków pogodowych - wyjątkowych opadów deszczu, powodujących stany powodziowe w [...] na przełomie maja i czerwca 2010r. Na skutek tego doszło do obsunięć gruntu do wykopu z działek sąsiednich. Mimo to inwestor kontynuował roboty pomimo zabezpieczeń nie dających gwarancji bezpieczeństwa. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z instrukcją bezpiecznego wykonywania robót ziemnych (opr. przez inż. G. W.) dla zabezpieczeń ścian wykopów winien być opracowany projekt zabezpieczeń wykopów. Powołano się też na dokumentację geologiczno - inżynierską, opr. przez inż. A.S., inż. L. C. i inż. A. P., z której wynika, że "prace ziemne, wykopy zaleca się wykonywać w okresie możliwie suchym, bezdeszczowym", a "na czas robót ziemnych wykopy należy zabezpieczyć przez dopływem jakichkolwiek wód." W ocenie organu odwoławczego do wskazań zawartych w w/w opracowaniach uczestnicy procesu budowlanego się nie zastosowali i nie wykonano należytych zabezpieczeń wykopu zarówno dla pracujących w wykopie, jak i dla nieruchomości sąsiednich.

W podsumowaniu swoich wywodów organ II instancji stwierdził, iż przedmiotowa inwestycja jest realizowana w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, co znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Organ uznał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, obligująca organ nadzoru budowlanego do wstrzymania robót.

W skardze do Sądu strona skarżąca [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika adwokat E. F. zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 50 ust 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że w postanowieniu o wstrzymaniu robót organ prawidłowo ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń,

art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że sposób

wykonywania przez skarżącego robót budowlanych powodował zagrożenie

bezpieczeństwa osób i mienia, o którym mowa w tym przepisie,

II. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania

wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, przeprowadzenie go bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i z naruszeniem zasady oficjalności, w szczególności niewyjaśnienie, czy rzeczywiście zaistniała przesłanka wstrzymania robót tj. wykonywanie przez skarżącego robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia; - nadto poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,

art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów wskazanych w tym

przepisie,

art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie inwestorowi terminu do zaznajomienia z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] z dnia 17.06.2010r. znak: [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5.10.2010r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego K. z dnia 17.06.2010r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji stanowił art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), w myśl którego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W kontekście tym zwrócić należy uwagę na sui generis zabezpieczający charakter postanowienia z art.50 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). Z jednej strony postanowienie takie stanowczo ingeruje w prowadzony proces inwestycyjny poprzez nakaz wstrzymania robót budowlanych a drugiej strony ustawodawca enumeratywnie wskazał przesłanki, które uzasadniają wydanie takiego postanowienia, co ogranicza swobodę i dowolność działania organów nadzoru budowlanego w tym zakresie a nadto zakreślił maksymalny termin obowiązywania takiego postanowienia. Ustanawiając przesłanki wstrzymania robót, obligatoryjne elementy postanowienia a przede wszystkim krótki termin samodzielnego wiązania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (2 miesiące) ustawodawca stara się pogodzić interes inwestora (przed całkowitym i długotrwałym zablokowaniem inwestycji w wyniku ingerencji organu nadzoru budowlanego) z interesem publicznym, który ma chronić określone wartości (nakaz przestrzegania prawa, ochrona bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska). W przypadku uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art.50 prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego ma obowiązek natychmiast wkroczyć z ingerencją i wstrzymać roboty budowlane a następnie zgodnie z postanowieniami art.50 i 51 prawa budowlanego podjąć działania (obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, ocen technicznych, ekspertyz), które potwierdzą (lub też nie) ziszczenie się przesłanek i doprowadzą do wydania decyzji lub do dalszej kontynuacji robót budowlanych. "Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych umożliwia właściwemu organowi przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i podjęcie rozstrzygnięcia co do dalszych losów realizowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego, gdyż samo w sobie nie jest aktem rozstrzygającym sprawę co do istoty." – S.Jędrzejewski: "Proces budowlany. Zagadnienia administracyjnoprawne, Bydgoszcz 1995r, s.124 oraz S.Serafin: "Prawo budowlane. Komentarz", Warszawa 2006r., s.388. "Zasadnie zatem podnosi się w orzecznictwie, że art.50 prawa budowlanego jest podstawą wstrzymania robót budowlanych celem rozważenia tego, jakie nakazy względnie zakazy w odniesieniu do prowadzonej budowy powinny być wydane (zob. np. wyr NSA z 22.10.1999r., IV SA 1280/97). (...) Jest to czas przewidziany przez ustawodawcę na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ewentualnie wdrożenie procedury naprawczej." - Z.Niewiadomski: "Prawo budowlane. Komentarz", Warszawa 2006, s.530

Dla oceny legalności wydanego postanowienia konieczne jest w pierwszym rzędzie zweryfikowanie przesłanek przewidzianych w tym przepisie prawa budowlanego.

Przepis art. 50 ust. 2 Prawa budowlanego określający treść postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowi, iż w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy:

1) podać przyczynę wstrzymania robót,

2) ustalić wymagania dotyczące "niezbędnych zabezpieczeń".

I tak jako przyczynę wstrzymania robót podano, to że przedmiotowa inwestycja realizowana była w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. "Jeśli chodzi o roboty budowlane prowadzone w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenia środowiska, to trzeba podnieść, że jest to jedyna przesłanka wstrzymania robót. Ich wstrzymanie może nastąpić może nastąpić nawet wówczas, gdy są one prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgodnie z tym pozwoleniem i warunkami technicznymi (podobnie NSA w wyr. Z 8.3.1998r., II SA/Gd 170/98, ONSA 2001, nr 3, poz.8)". (...) Przepis ten "ustanowiony w interesie publicznym nie może być nadużywany. Zagrożenie, o którym mowa, winno być ewidentne." - Z.Niewiadomski: "Prawo budowlane. Komentarz", Warszawa 2006, s.529

Skład orzekający w całości akceptuje stanowisko organów administracji publicznej orzekających w przedmiotowej sprawie, że stan faktyczny sprawy ewidentnie wskazywał na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, a więc uzasadniał wstrzymanie robót budowlanych.

Wykonany przez inwestora wykop o głębokości 4 metrów wraz z nadsypaną z niego ziemią (ok.2,5 m od poziomu terenu) nie został wystarczająco zabezpieczony. A przede wszystkim wykopy kontynuowano pomimo niesprzyjających warunków pogodowych – gwałtownych i obfitych opadów deszczu, na skutek czego doszło do obsunięć gruntu z działek sąsiednich. Już w piśmie z 24.05.2010r. P. B. wraz z innymi mieszkańcami zwracał uwagę, iż wskutek realizacji inwestycji nastąpiło "osunięcie się chodnika biegnącego wzdłuż ulicy [...] oraz pojawienia się szczelin między krawężnikiem a ulicą [...]." Jak pisał kierownik budowy w piśmie z dnia 23.06.2010r. "ten czas poświęcałem głównie na szybkim zabezpieczeniu wykopu spod ciągle osuwającej się ziemi nasączonej olbrzymimi ilościami wody pozostałych w gruncie po gwałtownych ulewach i burzach." Doszło także do przechylenia żelbetonowego słupa oświetleniowego w pasie drogowym ul. [...]. Podczas jednej z kontroli (przeprowadzonej w dniu 16.06.2010r.) organ administracyjny stwierdził, że od ulicy [...] wzdłuż (...) chodnika widoczne zapadnięcie płytek chodnikowych oraz obsunięcie się skarpy ziemnej. Widoczne przechylenie słupa zlokalizowanego od strony ul. [...]. Od strony ul. [...] widoczne obsunięcie się terenu zielonego w kierunku prowadzonej budowy, a na asfalcie ulicy widoczne podłużne rozstąpienia asfaltu. Ogrodzenie budowy przechylone. W trakcie kontroli widoczne obsunięcie się brył z nasypu nad wykopem od strony budynku nr 1 ( nasyp niezabezpieczony).

Okoliczności te potwierdzają także wpisy do dziennika budowy z maja i czerwca 2010r.

Co więcej w zażaleniu z dnia 24.06.2010r. od postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych K. W. – Dyrektor ds. Inwestycji "[...]" Sp. z o.o. sam podniósł, iż "wskutek anomalii pogodowych jakie miały miejsce na przełomie maja i czerwca na terenie całego kraju, w tym również w K., rozmiękczone i nasycone wodę skarpy zabezpieczonych wykopów głównie od strony ul. [...] utraciły stabilność i grunt zaczął powoli osuwać się w stronę realizowanego budynku stwarzając bezpośrednie zagrożenie katastrofą budowlaną (osunięcie się drogi krajowej [...]). Doświadczona kadra (...) w pełni świadoma realnego zagrożenia bezpieczeństwa pojazdów poruszających się po drodze krajowej jaką jest ul. [...] podjęła natychmiastowe działania celem zapobiegnięciu katastrofie. Powiadomiono zarządcę drogi ZIKiT K. oraz w trybie natychmiastowym zatrudniono specjalistyczną firmę [...], która w ekspresowym tempie wykonała dodatkową ściankę szczelną typu "[...]" mającą na celu przeciwdziałanie naporowi upłynnionego gruntu. Choć z pewnością zastosowane rozwiązanie zdaniem kierownictwa budowy zapobiegło niechybnej katastrofie budowlanej, niestety z uwagi na dalsze opady oraz rozmiękczanie gruntu nie do końca powstrzymało przemieszczające się masy gruntu, czego dowodem jest ich widoczny odchylenie od pionu w/w ścianek. (...) Niemniej jednak w przypadku zmiany warunków pogodowych na niekorzystne istnieje nadal realne zagrożenie katastrofą budowlaną polegającą na obsunięciu drogi krajowej jaką jest ul. [...]. (...) roboty ziemne realizowane naszą firmę (...) miały na celu maksymalne ograniczenie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia."

Ponadto wskazać należy, iż inwestor nie zastosował się do zaleceń zawartych w sporządzonej na zlecenie [...] Spółka z o.o. przez Przedsiębiorstwo Geologiczne S. A. w K. dokumentacji geologiczno - inżynierskiej dla projektu budowy przedmiotowej inwestycji, opracowanej w lutym 2009r. Na stronie 7 opinii wskazano, że "zasilanie wód odbywa się w drodze bezpośredniej filtracji wód opadowych i roztopowych. W związku z powyższym, w okresach wzmożonych opadów atmosferycznych, wiosennych roztopów, należy się spodziewać, że głębokość występowania wycieków, ich intensywność może ulec zmianie." W opracowaniu tym wskazano m.in., że przypowierzchniowa warstwa gruntów spoistych w strefie do głębokości ok. 2 m p.p.t. "jako że narażona jest na wpływ warunków atmosferycznych, z związku z tym okresowo susza, opady, stan ich konsystencji może ulegać zmianie. Prace ziemne, wykopy zaleca się wykonywać w okresie suchym, bezdeszczowym. Na czas robót ziemnych wykopy należy zabezpieczyć przed dopływem jakichkolwiek wód." Pomijając fakt, iż klimat w Polsce charakteryzuje brakiem pory suchej (bezdeszczowej), to na podstawie dokumentacji geologicznej stwierdzić można, że prace ziemne należało wykonywać w okresie możliwie bezdeszczowym - w okresie letnim nawet bez specjalnych zabezpieczeń (choć jest to także wątpliwe, gdyż lipiec należy w Polsce do miesięcy z największymi przeciętnymi opadami deszczu w roku), ale na pewno nie prowadzić ich w okresie jesienno-wiosennym (a więc od trzeciej dekady września do trzeciej dekady czerwca). Do faktów notoryjnie znanych mieszkańcom K. zaliczyć można okoliczność, iż w połowie maja 2010r. nastąpiły silne opady deszczu w [...] i K.. W dniu 16.05.2010r. został w K. ogłoszony alarm przeciwpowodziowy, a niektóre ulice zostały zamknięte ze względu na ich zalanie. Nadto według ostrzeżeń hydrologicznych IMGW dla [...] prognozowano w dalszym ciągu intensywne opady deszczu w regionie. Mimo to, jak wynika z wpisów w dzienniku budowy, już w dniu 24.05.2010r. rozpoczęto wykopy pod płytę fundamentową na rzędnej posadowienia 231,05 n.p.m. Dzień później 25.05.2010r. zabezpieczono wykopy przed opadami deszczu poprzez przykrycie folią na szerokości wykopu (wpis w dzienniku budowy). W kolejnym dniu 26.05.2010r. (zaledwie dwa dni po rozpoczęciu wykopów) przystąpiono do zabezpieczenia skarp ziemnych od strony ul. [...] ścianką "berlinką". Te i późniejsze działania inwestora oraz kierownika budowy stanowiły przeciwdziałanie skutkom własnych błędów popełnionych wcześniej. Nie sposób inaczej ocenić decyzji o rozpoczęciu robót przy wykopie pod płytę fundamentową, w takich warunkach atmosferycznych i hydrologicznych przy jednoznacznym zaleceniu prowadzenia takich robót w okresie "suchym, bezdeszczowym" ze względu na warunki geologiczne, niż jako skrajnie nieodpowiedzialnej. W konsekwencji albo osoby odpowiedzialne za prowadzenie przedmiotowej inwestycji w sposób lekceważący podchodziły do swoich obowiązków i opinii przygotowanych przez inne osoby, albo ich wiedza i doświadczenie życiowe są niewystarczające i ograniczają się do realizacji inwestycji za wszelką cenę.

Z akt sprawy wynika, że inwestor prowadził roboty w okresie wyjątkowych opadów deszczu, powodujących stany powodziowe na terenie [...] w okresie maja i czerwca 2010r. i wykonane przez niego zabezpieczenia okazały się niewystarczające (obsuwanie się mas ziemi mimo przykrycia wykopów folią - wpis w dzienniku budowy z 25.05.2010r., wbijanie elementów stalowych w ziemię – wpisy w dzienniku budowy z 26.05.2010r. ). Co więcej sam kierownik budowy już w dniu 31.05.2010r. wstrzymał wszelkie roboty budowlane w związku z niekorzystnymi prognozami pogody dot. ponownych opadów deszczu i II fali powodziowej w woj. [...] – wpis w dzienniku budowy z 31.05.2010r. A wybudowana ścianka [...] również nie wytrzymała naporu nasiąkniętej wodą ziemi i odkształciła się.

W ocenie Sądu poczynione przez organ nadzoru ustalenia, potwierdzone przez samą stronę skarżącą w pełni uzasadniały zasadność wstrzymania robót budowlanych, ze wglądu na istnienie realnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia (polegającego m.in. na obsuwaniu się drogi krajowej). Tym samym organ powinien był wstrzymać roboty budowlane, aby zorientować się w skali i skutkach zagrożenia oraz w sposobach przeciwdziałania zagrożeniom dążąc do ustabilizowania sytuacji.

Ustalenia te znajdują w pełni odzwierciedlenie w materiale dowodom sprawy, wynikają bowiem zarówno z protokołu oględzin z dnia [...].05.2010r., [...].06.2010r. oraz 16.06.2010r. jak również z licznych pism sąsiadów inwestycji do organu nadzoru oraz wpisów w dzienniku budowy, relacji samej strony skarżącej zawartej w zażaleniu, a także fotografii zamieszczonych w aktach sprawy.

Ten stan faktyczny znajduje potwierdzenie również w opinii biegłego A. B., która została dopuszczona przez Sąd jako dowód w sprawie na wniosek strony skarżącej. Do opinii tej należy wprawdzie podchodzić niezwykle ostrożnie, gdyż dopuszczona ona została wyłącznie na okoliczność zasadności wykonanych przez inwestora robót budowlanych, a ona sama sporządzona została na zlecenie Prokuratury Rejonowej w K. [...] "w zakresie naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót ziemnych-fundamentowych budynku usługowo mieszkalnego wraz z garażami podziemnymi przy zbiegu ul. [...] i [...] w K.". Można ją jednak wykorzystać w takim zakresie w jakim jej ustalenia znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. I tak na str.7 opinii biegły stwierdza, że "w czasie wykonywania robót ziemnych budynku usługowo-mieszkalnego zlokalizowanego u zbiegu ul. [...] i [...] nastąpiły poważne zagrożenia polegające na usuwaniu się gruntu – głównie od strony ul. [...] (...). W wyniku intensywnych opadów deszczu jakie miały miejsce w czasie wykonywania tych prac. Powyższe zagrożenia również występowały od ul. [...] w mniejszym zakresie oraz wykop od strony działki nr "3" i "2". Od strony ul. [...] oprócz obsuwania się ziemi doszło do nachylenia słupa oświetleniowego w granicy chodnika na stronę działki nr "1" oraz zapadnięcia się chodnika na prawie całej szerokości nr "1" w wyniku czego zaszła konieczność chwilowego z użytkowania tej części chodnika. Pozostałe ściany stwarzały mniejsze zagrożenie obsuwania się ziemi." Dalej na stronie 11 opinii czytamy, że "takie zagrożenie mogło powstać w każdej chwili poprzez nieoczekiwane i nagłe przesunięcie się mas ziemnych na ul. [...] i ul. [...], co mogło skutkować zgodnie z art.73 katastrofą budowlaną, dzięki bystrości umysłów nadzoru na budowie zagrożenie zostało zażegnane." Pozostaje to wprawdzie w sprzeczności z końcowym wnioskiem opinii na stronach 13 i 14, że "nie doszło do zagrożenia katastrofa budowlaną w rozumieniu art.73 Prawa Budowlanego". Jednak sam biegły zdanie poniżej przyznaje, że "wykonywane prace budowlane zagrażały zdrowiu i życiu wielu osobom w przypadku braku zabezpieczenia skarpy od ul. [...] i [...]."

Również argumentacja skargi w tym zakresie pozostaje w wewnętrznej sprzeczności. Z jednej strony pełnomocnik skarżących formułuje tezę, iż "wskazane przez organy obu instancji w postanowieniach przyczyny wstrzymania robót nie stanowiły realnego i ewidentnego zagrożenia bezpieczeństwa osób i mienia" – co pozostaje w sprzeczności w powyższymi ustaleniami i twierdzeniami inwestora i kierownika budowy a nawet opinią biegłego przedstawioną przez stronę skarżącą – z drugiej strony pisze "narastający w miarę upływu czasu napór ziemi od strony ul. [...] był wynikiem okoliczności niezależnych od inwestora tj. anormalnej i nieprzewidywalnej sytuacji pogodowej. (...) Napór ziemi od strony ul. [...] w dacie wydania postanowienia o wstrzymaniu robót istniał i stanowił zagrożenie, jednakże nie było ono jeszcze ewidentne i realne." Idąc tym tokiem rozumowania dopiero katastrofa budowlana, osunięcie się ścian wykopu, oberwanie chodnika i ul. [...] lub gruntów sąsiednich nieruchomości byłoby takim niewątpliwym, ewidentnym i realnym zagrożeniem. Wstrzymanie robót ma właśnie zapobiegać takim sytuacjom, a więc ma zastosowanie również, gdy taka sytuacja może powstać. Jeżeli na terenie budowy nie miało miejsce żadne zagrożenie, jak twierdzi pełnomocnik strony skarżącej, to dlaczego inwestor podejmuje próby zabezpieczenia ścian wykopu, powstrzymania naporu gruntu od strony ul. [...], a wreszcie w trybie pilnym instalowana jest ścianka [...], zamiast spokojnie i planowo prowadzić inwestycję. Nieprawdą też jest, iż organ I instancji całkowicie wstrzymał roboty budowlane i uniemożliwił tym samym prowadzenie jakichkolwiek robót – co miałoby doprowadzić do katastrofy budowlanej. Otóż postanowieniem wstrzymane zostały roboty przy planowej realizacji inwestycji, natomiast mogły być prowadzone i były prowadzone roboty związane z prawidłowym i skutecznym zabezpieczeniem ścian wykopu. Roboty takie były wykonywane i akceptowane przez PINB w K. o czym świadczy aktywność organu I instancji oraz inwestora, ich korespondencja i wpisy w dzienniku budowy. W tym kontekście stwierdzić należy, iż podjęte przez inwestora działania zmierzające do wstrzymania naporu gruntu (budowa kolejno ścianki "berlinki", ścianki [...] i realizacja naturalnego muru oporowego jakim jest konstrukcja budynku w części podziemnej do poziomu 0,00 oraz jej dociążenie konstrukcją do + 3,50) były wykonywane w ramach zabezpieczenia ścian wykopu i były reakcją inwestora i kolejnymi próbami przeciwdziałania sytuacji, która zaistniała na terenie budowy, która go zaskoczyła (pierwotnie nie były przewidziane żadne zabezpieczenia ścian wykopu) i z którą przez dłuższy czas nie mógł sobie poradzić. Działania te były zatem de facto skutkiem wcześniej prowadzonych robót budowlanych oraz dużych opadów deszczu i zmierzały do zapobiegnięcia katastrofie budowlanej.

Powyższe okoliczności wypełniają przesłanki wstrzymania robót budowlanych, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Wbrew twierdzeniem skargi, ustalone przez organ nadzoru wymagania dotyczące "niezbędnych zabezpieczeń" były uzasadnione wyżej przedstawionymi okolicznościami i stanowiły wystarczające doprecyzowanie nakazu wstrzymania robót budowlanych. Organ sprecyzował, że inwestor miał wykonać prawidłowe i skuteczne zabezpieczenie ścian wykopu przed osuwaniem się oraz naporem gruntu z sąsiednich działek, usunąć nadmiar ziemi z ternu działki nr "1" obr. [...] zgromadzonej od strony dz. nr "2" obr. [...] obciążającej skarpę oraz zabezpieczyć strefę prowadzonych robót przed dostępem osób trzecich. W razie jakichkolwiek wątpliwości co do treści postanowienia, zwłaszcza w zakresie owych prawidłowych i skutecznych zabezpieczeniem ścian przed osuwaniem się wykopu oraz naporem gruntu z działek sąsiednich inwestor mógł zwrócić się do PINB w K. o wyjaśnienia w trybie art.113 § 2 k.p.a. Zresztą zakres tych zabezpieczeń był na bieżąco akceptowany – co wynika z wpisów w dzienniku budowy, gdzie też przy wpisie z 7.07.2010r. jednoznacznie wskazano, iż "zakres robót zabezpieczających w zakresie budynku został określony przez projektanta konstrukcji inż. L. T. i kierownika budowy inż. L. K. poprzez wpis do dziennika budowy nr [...] z dnia 14.05.2010r. w dniu 22 i 23.06.2010r. str. 23 i 24. Wykonanie robót wychodzących poza ten zakres skutkować będzie wydaniem decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat [...] z art.50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane." Nadto zakres robót zabezpieczających został jasno zakreślony i zaakceptowany w piśmie PINB z 6.07.2010r., którego uwierzytelnioną kserokopię przekazano inwestorowi i kierownikowi budowy w dniu 7.07.2010r. Za zasadne należało również ocenić nałożenie na inwestora obowiązku wykonania oceny technicznej zrealizowanych robót zawierającej także ocenę prawidłowości wykonanych zabezpieczeń skarp wykopu. Z opinii tej, sporządzonej przez inż. J. J. oraz z jej uzupełnienia z 29.07.2010r. również jednoznacznie wynika, iż stan faktyczny mógł prowadzić do katastrofy, a nadto "nie do oszacowania są skutki przemieszczenia budynku w kierunku działki "2", na której znajduje się budynek mieszkalny. Katastrofa taka mogłaby godzić w zdrowie i życie ludzi, a także zniszczyć ich mienie na sąsiadujących działkach."

Przedstawione w aktach sprawy kwestie związane ze złą organizacją prowadzonych robót budowlanych i nieprzestrzeganie obowiązującego prawa przez kierownika budowy, który karany był z tego tytułu mandatami po 500 zł., nielegalnym zajęciem pasa drogowego ul. [...], blokowaniem ul. [...] przez pojazdy budowy, nieprzestrzeganiem przepisów BHP na budowie itd. nie są przedmiotem niniejszego postępowania sądowo administracyjnego i stanowić mogą przedmiot zainteresowania prokuratury i właściwych organów samorządu zawodowego.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, to zarzut ten uznać należy, w ocenie Sądu za bezzasadny. Z akt postępowania wynika, iż materiał dowodowy w sprawie na tym etapie postępowania stanowił wystarczającą podstawę do wstrzymania robót budowlanych.

Mając powyższe na uwadze skargę uznano za niezasadną, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa administracyjnego materialnego ani procesowego.

Z tych wszystkich względów wobec nie stwierdzenia aby zaskarżone postanowienie naruszała prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.