Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2531/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.11 ust. 1, art.32, art. 235 ust. 2,art. 255
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Teza: w postępowaniu spornym uregulowanym w p.w.p. obowiązuje również wymóg doręczenia stronom decyzji na piśmie, przewidziany w art. 109 K.p.a.; wymóg ten dotyczy także uczestników postępowania na prawach strony.

TEZY

w postępowaniu spornym uregulowanym w p.w.p. obowiązuje również wymóg doręczenia stronom decyzji na piśmie, przewidziany w art. 109 K.p.a.; wymóg ten dotyczy także uczestników postępowania na prawach strony.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2009 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia [...] kwietnia 2002 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego RP podanie o udzielenie patentu na wynalazek pt. Odkurzacz elektryczny. Zgłaszającym była firma Z. z siedzibą w R., natomiast jako twórców wynalazku wymieniono: 1) A. B., 2) A. B., 3) Z. C., 4) B. K., 5) G. R., oraz 6) P.S.

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 24, art. 52 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.; dalej – p.w.p.) po rozpatrzeniu zgłoszenia oznaczonego numerem P 353495 udzielił na rzecz Z., R., Polska, patentu na wynalazek pt. Odkurzacz elektryczny. Jedynym adresatem tej decyzji była powołana wyżej firma (dalej: uprawniony). Natomiast w opisie patentowym wymieniono wszystkich powołanych wyżej twórców wynalazku.

Dnia [...] stycznia 2007 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek firmy T. Sp. z o.o. z siedziba w P. (dalej: wnioskodawcy) o unieważnienie – na podstawie art. 89 ust. 1 oraz art. 255 pkt 1 p.w.p. – patentu nr 192730 pt. Odkurzacz elektryczny, udzielonego na rzecz Z., R.

W związku z wyznaczeniem terminu rozprawy Urząd Patentowy RP podjął czynności mające na celu ustalenie aktualnych adresów twórców wynalazku (pismo Urzędu z dnia [...] marca 2007 r.). Urząd Patentowy RP zawiadomił o terminie rozprawy, wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2008 r., uprawnionego z patentu, wnioskodawcę oraz wszystkich wymienionych wyżej twórców wynalazku. Twórcom tym Urząd Patentowy przekazywał również, na podstawie 2552 p.w.p. - odpisy pism procesowych, w tym m.in. odpowiedź wnioskodawcy na pismo uczestnika (...) z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie wniosku o unieważnienie patentu nr 192730 pt. Odkurzacz elektryczny.

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2008 r., podjętą w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu wniosku T. Sp. z o.o., z siedzibą w P. przeciwko uprawnionemu z patentu o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Odkurzacz elektryczny" nr 192730, na podstawie m.in. art. 24, art. 26 i art. 27 oraz art. 89 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. p.w.p. oddalono wniosek.

Jako adresatów decyzji wymieniono pełnomocników (rzeczników patentowych) uprawnionego i wnioskodawcy; w protokole rozprawy stwierdzono, że na rozprawę nie stawili się twórcy wynalazku.

We wniosku wnioskodawca postawił zarzut braku zdolności patentowej spornego rozwiązania, wymaganej przepisami art. 24-26 p.w.p.

Uzasadniając swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu nr 192730 wnioskodawca podał, że interes ten wynika z faktu wezwania go przez uprawnionego ("wezwanie do spełnienia świadczenia" z dnia [...] września 2006 r.) do zaprzestania naruszania patentu nr 192730, a następnie pozwu złożonego przez uprawnionego w Sądzie Okręgowym w R. o zasądzenie od wnioskodawcy szeregu świadczeń z tytułu naruszenia praw wyłącznych chronionych patentami należącymi do uprawnionego, w tym patentu nr 192730.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca powołał się na dowody wskazujące według niego, że rozwiązanie odkurzacza elektrycznego według wynalazku w dacie zgłoszenia w Urzędzie Patentowym nie posiadało zdolności patentowej, wymaganej przepisami art. 24-26 p.w.p., z uwagi, że nie było nowe i dodatkowo w sposób oczywisty wynikało ze znanego wówczas stanu techniki. Przy czym oceniając negatywnie nowość spornego wynalazku wnioskodawca stwierdził tożsamość porównywanych cech na zasadzie ekwiwalentów funkcjonalnych. Jako główne dowody na tę okoliczność wnioskodawca przedstawił amerykański opis patentowy US 5829092 i europejski opis patentowy EP 1112712.

Uprawniony z patentu w odpowiedzi na wniosek stwierdził w piśmie z [...] marca 2007 r., że przedłożone przez wnioskodawcę dowody nie podważają zdolności patentowej spornego wynalazku, w tym jego nowości i poziomu wynalazczego w rozumieniu art. 24-26 ustawy p.w.p. Zdaniem uprawnionego, sama okoliczność, że część elementów składowych spornego odkurzacza, wyodrębnionych co do funkcji, znana jest ze wskazanego przez wnioskodawcę stanu techniki i nie stanowi dostatecznej podstawy do zasadnego stwierdzenia, że sporny wynalazek nie jest nowy i wynika w sposób oczywisty z przeciwstawionych materiałów dowodowych.

Dodatkowo wnioskodawca, po otrzymaniu odpowiedzi uprawnionego na wniosek o unieważnienie patentu 192730, w dniu [...] grudnia 2007 r. nadesłał pismo, w którym podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane we wniosku z [...] stycznia 2007 r., wspierając je szczegółową analizą porównawczą spornego wynalazku z przeciwstawionymi mu wcześniejszymi rozwiązaniami. Nadto wnioskodawca na okoliczność braku poziomu wynalazczego przedstawił rozwiązanie znane z japońskiego opisu zgłoszeniowego JP2000316765 (później publikowane w amerykańskim opisie patentowym US 6379439), a także rozwiązanie znane z amerykańskiego opisu patentowego US 3835626.

W odpowiedzi na powyższe stanowisko wnioskodawcy, zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r., uprawniony z patentu w piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. podtrzymując swój wcześniejszy pogląd w sprawie podniósł, iż sporny wynalazek wyróżnia z przeciwstawionego mu stanu techniki to, że zawiera nieznane elementy funkcjonalne, które są konstrukcyjnie powiązane z zasadniczo znanymi elementami funkcjonalnymi, ale w nieznany sposób, tzn. jako zwarty konstrukcyjnie zespół filtra zespolonego.

Ostatecznie wnioskodawca ustosunkowując się do w/w pisma uprawnionego z dnia [...] lutego 2008 r. nadesłał pismo z dnia [...] maja 2008 r., w którym nie zgodził się z zaprezentowaną przez uprawnionego argumentacją eksponując własne odrębne ustalenia w zakresie przeciwstawionego przez niego materiału dowodowego, które według niego podważają nowość i/lub poziom wynalazczy spornego wynalazku.

Uprawniony z patentu w kolejnym piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. dał wyraz niezmienności swego stanowiska akcentując przy tym różnice między porównywanymi rozwiązaniami, a także wspierając się na orzecznictwie zaprezentował inne podejście do oceny zdolności patentowej, szczególnie poziomu wynalazczego.

Na rozprawie wnioskodawca podtrzymując swój wniosek i dotychczasowe stanowisko w sprawie stwierdził, iż podstawowym argumentem jest europejski opis patentowy EP 1112712, a dodatkowe cechy związane z rozdzielaczem przepływu są ujawnione w amerykańskim opisie patentowym US 6379439. Jednocześnie wnioskodawca zmienił zakres swojego wniosku oraz jego podstawę wycofując się z zarzutu braku nowości (art. 25 p.w.p.) i podnosząc dodatkowo zarzut braku stosowalności, w rozumieniu art. 27 p.w.p. Na okoliczność w/w rozszerzenia wnioskodawca stwierdził, iż według spornego opisu patentowego nie może być wytworzony odkurzacz. I dalej, wskazał, że filtr (12) według figur: 8 i 9 ma postać łukowego przedmiotu zewnętrznego, który nie leży na drodze przepływu powietrza, więc w żaden sposób nie może pełnić funkcji filtra. Zwłaszcza, iż filtr na figurze 10 ma inny kształt niż na figurach: 8 i 9. Ponadto płyta (3) nie zawiera w sobie kanału doprowadzającego (6).

Również uprawniony z patentu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, a odnosząc się do poruszonego braku stosowalności stwierdził, iż na figurach: 8 i 9 występuje pomyłka, a pozycja (12) powinna być oznaczona jako (10), jak na figurach: 3 i 4. Natomiast zbigowana włóknina przedstawiona jest m.in. na figurze 1.

Jednakże, zdaniem wnioskodawcy, nie wiadomo gdzie jest usytuowany w/w filtr. Ponadto wnioskodawca złożył do akt "Pismo przygotowawcze powoda" skierowane do Sądu Okręgowego w R., zwracając uwagę na strony: 6 i 7 tego pisma.

Urząd Patentowy, po rozpatrzeniu wszystkich zgromadzonych materiałów w sprawie i wysłuchaniu stron na rozprawie zważył co następuje.

W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p., sprawy o unieważnienie patentu, rozpatruje się w trybie postępowania spornego.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Urzędu, wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu na sporny wynalazek. Został bowiem wezwany przez uprawnionego do zaprzestania naruszania spornego patentu i pozwany do Sądu Okręgowego w R. o zasądzenie świadczeń z tytułu tego naruszenia.

We wniosku o unieważnienie patentu nr 192730 wnioskodawca zakwestionował zdolność patentową spornego wynalazku z uwagi na brak nowości i poziomu wynalazczego rozwiązania (powołał art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy p.w.p.), a w toku postępowania spornego odstąpił od zarzutu braku nowości (art. 25) jednocześnie rozszerzając swój wniosek o zarzut braku stosowalności spornego wynalazku w rozumieniu art. 27 ustawy p.w.p.

Rozpatrując zarzut braku poziomu wynalazczego postawiony przez wnioskodawcę dla spornego wynalazku Urząd Patentowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Zgłoszenie spornego wynalazku w celu uzyskania patentu zostało dokonane w dniu [...] kwietnia 2002 r., czyli w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. Zatem przepisami mającymi zastosowanie przy ocenie zdolności patentowej spornego wynalazku w zakresie poziomu wynalazczego są przepisy art. 24 i art. 26 w/w ustawy, które kolejno stanowią:

- art. 24 - patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania,

- art. 26 - wskazuje definicję określenia "poziom wynalazczy" wynalazku.

Przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania można oczywiście wziąć pod uwagę osobno poszczególne cechy rozwiązania, ale przy założeniu, że znawca z danej dziedziny techniki byłby w stanie rutynowo (bez nadmiernego wysiłku): połączyć je w całość albo/i dostosować do potrzeb.

Przedmiotowy wynalazek, na który został udzielony sporny patent, w zakresie podstawowego zespołu cech (zastrzeżenie niezależne) przedstawia się następująco: "Odkurzacz elektryczny, mający system filtracji powietrza z zastosowaniem wody jako środka filtrującego i agregat ssący wymuszający przepływ powietrza z przeznaczeniem do zbierania zanieczyszczeń suchych i mokrych, znamienny tym, że osadzony w zbiorniku zanieczyszczeń (1) filtr zespolony (2) ma płytę (3) osadzoną na obrzeżu zbiornika zanieczyszczeń (1), która ma kanał doprowadzający (6) powietrze do lustra wody (8) wewnątrz zbiornika zanieczyszczeń (1), opadającą w dół wyprofilowaną przegrodą (4) dzielącą przestrzeń zbiornika zanieczyszczeń (1) nad lustrem wody (7) na część wstępną, w której zachodzi proces mieszania zanieczyszczonego powietrza z wodą, i połączonej z nią, otworem rozdzielającym (5) w górnej części przegrody (4), część separującą z zespołem separująco-filtracyjnym, w którym zachodzi proces oddzielania wody i zanieczyszczeń od powietrza, i w której jest dostęp do otworu w płycie (3) dla przepływu oczyszczonego powietrza do kanału dopływu (14) powietrza połączonego z agregatem ssącym, a na płycie (3) jest rozdzielacz przepływu (9) z komorą przepływu (9'), w której są dwa dwukierunkowe kanały przedni (16) i tylny (13) przepływu powietrza oraz kanał odpływu (15) powietrza z agregatu ssącego, a w komorze (9') jest kolanko (17) umieszczone jednym końcem w kanale doprowadzającym (6) z możliwością obrotu w osi kanału, a drugim końcem połączone z jednym z dwóch, dwukierunkowych kanałów (13,16) przepływu powietrza."

Po porównaniu wyżej cytowanego zespołu cech z przeciwstawionymi przez wnioskodawcę rozwiązaniami Urząd Patentowy RP doszedł do wniosku, że sporny wynalazek określony zastrzeżeniem niezależnym nie jest prostą kombinacją cech czy ich ekwiwalentów znanych z w/w rozwiązań, ani też zespołem cech bliskich i jedynie rutynowo dostosowanych do potrzeb.

Najbliższym rozwiązaniem w stosunku do w/w zespołu cech jest to ujawnione w europejskim opisie patentowym EP 1112712, jednakże różni się ono zastosowanymi środkami technicznymi, co do ich konstrukcji i funkcji. Pionowa przegroda w tym znanym rozwiązaniu nie posiada otworu rozdzielającego w górnej części co przy braku przejścia dla strumienia w tej części przegrody i zastosowaniu odpowiedniej krzywizny ściany zbiornika przekłada się na wywołanie ruchu wirowego strumienia. Natomiast w spornym wynalazku dzięki zastosowaniu otworu rozdzielającego (5) przepływ strumienia znajdując głównie w nim ujście nie jest wprawiany w ruch wirowy. Powyższe wspiera także fakt, że rysunek spornego opisu patentowego ujawnia zastosowanie prostej ściany zbiornika na wysokości otworu rozdzielającego (5). Ponadto w spornym wynalazku zaproponowana jest konstrukcja środków technicznych umieszczonych funkcjonalnie w zbiorniku zanieczyszczeń (1), a zabudowanych na osadzonej na obrzeżu zbiornika zanieczyszczeń (1) płycie (3) łącznie z przegrodą (4) co w stosunku do przeciwstawionego rozwiązania przekłada się na mniej skomplikowaną formę zbiornika zanieczyszczeń (1). Ponadto w/w przeciwstawione rozwiązanie nie ujawnia w ogóle cech związanych z rozdzielaczem przepływu (9).

W części spornego wynalazku dotyczącej rozdzielacza przepływu (9) najbliższym przeciwstawionym rozwiązaniem jest to ujawnione w amerykańskim opisie patentowym US 6379439. To znane rozwiązanie, mimo że służy ramowo temu samemu celowi - zmianie kierunku przepływu powietrza w wężu - to jednak funkcjonalnie realizuje ten cel odmiennie, za pomocą prostych konstrukcyjnie (otwór wylotowy ukształtowany jest jako gniazdo osadcze węża i zatem spełnia funkcję kanału dwukierunkowego) i uciążliwych w stosowaniu środków technicznych, bowiem aby zmienić kierunek należy każdorazowo wymontować wąż z jednego gniazda i zamontować go w drugim gnieździe, przy czym takie rozszczelnianie instalacji nie sprzyja zachowaniu higieny. Powyższe problemy rozwiązuje sporny wynalazek, który w tej mierze proponuje odmienne rozwiązanie oparte na ruchomym obrotowo w osobnej komorze kolanku, stanowiące wygodną w użyciu zwrotnicę dla przepływu powietrza, a mianowicie: "na płycie (3) jest rozdzielacz przepływu (9) z komorą przepływu (9'), w której są dwa dwukierunkowe kanały przedni (16) i tylny (13) przepływu powietrza oraz kanał odpływu (15) powietrza z agregatu ssącego, a w komorze (9') jest kolanko (17) umieszczone jednym końcem w kanale doprowadzającym (6) z możliwością obrotu w osi kanału, a drugim końcem połączone z jednym z dwóch, dwukierunkowych kanałów (13, 16) przepływu powietrza". Zaproponowany rozdzielacz przepływu (9) jest nie tylko dogodny w stosowaniu, aby zmienić kierunek wystarczy tylko spowodować przekręcenie kolanka (17) w drugie położenie, a także jego stosowanie nie wymusza rozszczelniania instalacji, bowiem zasadnicza operacja odbywa się wewnątrz komory przepływu (9'), a jedynie jest sterowana z zewnątrz.

Zastrzeżenia zależne spornego opisu patentowego jedynie precyzują cechy rozwiązania zasadniczego zawartego w zastrzeżeniu niezależnym, a ponieważ nie rozszerzają zakresu ochrony nie mogą wzruszyć pozytywnej oceny poziomu wynalazczego zastrzeżonego wynalazku.

Natomiast pozostałe materiały zgromadzone w aktach nie mają dla niniejszej sprawy znaczenia, ponieważ albo ujawniają stan techniki bardziej odległy od spornego wynalazku niż w/w szczegółowo omówione dokumenty, w tej grupie są amerykańskie opisy patentowe: US 5829092 (z kanałem doprowadzającym powietrze do lustra wody, nie związanym konstrukcyjnie z płytą filtra) i US 3835626 (bez zastosowania wody jako środka filtrującego) albo na tyle nie dostatecznie ujawniają rozwiązania, aby je można było porównać ze spornym wynalazkiem, w tej grupie są: opis wzoru przemysłowego DM/05095 (ujawniający jedynie wygląd zewnętrzny odkurzaczy) oraz pozostałe materiały: instrukcja obsługi, oferty sprzedaży intemetowej i ulotka reklamowa, które dodatkowo nie mają udokumentowanego charakteru wcześniejszej publikacji.

Przedstawione przez wnioskodawcę na rozprawie pismo, a dotyczące we wskazanej części zastosowania przez uprawnionego teorii ekwiwalentów na okoliczność naruszania patentu nie może być wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy ono innej sprawy, dla której przewidziane jest osobne niezależne rozstrzygnięcie, a ponadto nie dotyczy oceny poziomu wynalazczego i omawia inny zestaw porównywanych rozwiązań.

Również, zdaniem Urzędu Patentowego, nie potwierdził się zarzut odnośnie braku stosowalności rozwiązania z art. 27 p.w.p.

Zgodnie z art. 27 w/w ustawy Prawo własności przemysłowej:

"Wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa."

Urząd Patentowy uważa, że sporny wynalazek nadaje się do przemysłowego stosowania nie naruszając powyższych postanowień art. 27, bowiem dostarcza znawcy potrzebne dane aby ten mógł go odtworzyć w ramach działalności przemysłowej, tzn. z powtarzalnym efektem. Kwestionowane przez wnioskodawcę usytuowanie filtra wynika z oczywistej omyłki, bowiem figury: 8 i 9 błędnie wskazują pokrętło oznaczeniem (12), które w pozostałej części opisu patentowego przypisane już jest jednoznacznie do filtra wstępnego, natomiast pokrętło prawidłowo oznaczone jest jako (10). Usytuowanie filtra wstępnego (12) przedstawione jest na fig. 1 (w miejscu wyrwania) i skomentowane w części opisowej. Przy czym poza w/w oczywistymi błędami na figurach: 8 i 9 pozostałe ujawnienie filtra wstępnego (12) w spornym opisie patentowym nie stoi w sprzeczności z kształtem tego filtra uwidocznionym na figurze 10.

W spornym opisie patentowym użyto sformułowania: "płyta (3) ma kanał doprowadzający (6)" co jest określeniem stosunkowo szerokim i nie oznacza, że w tej płycie (w jej obrysie) utworzony jest kanał doprowadzający, jak sugeruje wnioskujący, bowiem z kontekstu całości ujawnienia wynalazku wynika, że chodzi o wyposażenie płyty (3) w kanał doprowadzający (6) a także w inne środki techniczne przewidziane do łącznego zabudowania na tej płycie (3) aby utworzyć jeden zespół, nazwany filtrem zespolonym (2), przeznaczony do osadzenia w zbiorniku zanieczyszczeń (1).

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów Urząd Patentowy mógł rozpoznać sprawę bez pomocy biegłego zatem nie uwzględnił złożonego w tej mierze wniosku uprawnionego.

Skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2008 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioskodawca. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił jej godzące w prawa strony naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, to jest:

(a) art. 80 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, tj. niezgodnie z treścią dowodów zgromadzonych w sprawie, zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, co doprowadziło Urząd Patentowy do błędnego uznania, że:

(I) sporny wynalazek spełnia kryterium poziomu wynalazczego, o którym mowa w artykule 26 w związku z artykułem 24 p.w.p.;

(II) sporny wynalazek spełnia kryterium przemysłowej stosowalności, o którym mowa w art. 27 w zw. z art. 24 p.w.p.;

(b) art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez naruszenie obowiązku rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, polegające na bezpodstawnym pominięciu dowodu z pisma z dnia [...] marca 2007 r., zatytułowanego "Pismo Przygotowawcze Powoda", skierowanego przez Z. do Sądu Okręgowego w R., które zostało złożone do akt postępowania przed Urzędem Patentowym przez T. Sp. z o.o., co doprowadziło Urząd Patentowy

RP do błędnego uznania, że sporny wynalazek spełnia kryterium poziomu wynalazczego, o którym mowa w art. 26 w zw. z artykułem 24 p.w.p.; stanowiące naruszenia przepisów prawa, które miały wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym wnioskodawca na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2008 r.

W obszernej odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie.

Zdaniem Urzędu Patentowego, przedstawione przez wnioskodawcę zarzuty są bezzasadne.

Po ustosunkowaniu się do przedstawionych przez wnioskodawcę zarzutów, Urząd Patentowy stwierdził, że sporne rozwiązanie, na które został udzielony patent nr 192730, w dacie jego zgłoszenia, tj. [...] kwietnia 2002 r., posiadało zdolność patentową, ponieważ spełniało wymóg poziomu wynalazczego, o którym mowa w art. 24 i art. 26 p.w.p. oraz wymóg stosowalności przemysłowej, o której mowa w w/w art. 24 i art. 27.

Zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego rozstrzyga sprawy w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, a we wniosku o unieważnienie spornego patentu wnioskodawca ostatecznie postawił jedynie zarzuty: braku poziomu wynalazczego i braku stosowalności przemysłowej.

Jak z całości wyjaśnień wynika, skarżący nie podniósł w skardze żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na nieprawidłowość decyzji i obecnie spowodować zmianę wcześniej zajętego przez Urząd Patentowy stanowiska.

Odpowiadając na skargę uczestnik postępowania – Z. z/s w R. wniósł o oddalenie skargi w całości, popierając stanowisko Urzędu patentowego w całości i odnosząc się kolejno – merytorycznie – do zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę, tj. zarzutu błędnego uznania, że sporny wynalazek spełnia kryterium zarówno poziomu wynalazczego, jak i przemysłowej stosowalności, a także pominięcia jako dowodu pisma z dnia [...] marca 2007 r. (pismo przygotowawcze powoda) skierowanego do Sądu Okręgowego w R., w którym zostało zinterpretowane pojęcie rozwiązania ekwiwalentnego.

Reasumując, w ocenie uprawnionego (uczestnika) sporny wynalazek, na który udzielony został przez Urząd Patentowy RP patent nr 192730 w dniu jego zgłoszenia ([...] kwietnia 2002 r.) spełniał wszystkie przesłanki zdolności patentowej, w tym nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowej stosowalności w rozumieniu art. 24 - 27 p.w.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, choć z innych powodów niż w niej podniesione.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2008 r., podjętą w trybie postępowania spornego, którą oddalono wniosek T. Sp. z o.o., z/s w P. (wnioskodawcy) o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Odkurzacz elektryczny" nr 192730, udzielonego na rzecz Z. z siedzibą w R. (uprawnionemu z patentu).

W ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zgłaszającym wynalazek pt. Odkurzacz elektryczny była firma Z. z siedzibą w R., która uzyskała na ten wynalazek patent nr 192730 pt. Odkurzacz elektryczny, z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2002 r.

Nie ulega też wątpliwości, że w zgłoszeniu patentowym jako twórców wynalazku wymieniono: 1) A. B., 2) A. B., 3) Z. C., 4) B. K., 5) G. R., oraz 6) P.S., tzn. sześć osób fizycznych. Osoby te wymieniono również w opisie patentowym i zawiadomiono o terminie rozprawy, na której został rozpatrzony – i oddalony - wniosek T. Sp. z o.o., z/s w P., o unieważnienie patentu na przedmiotowy wynalazek.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 p.w.p., prawo (pierwotne) do uzyskania patentu na wynalazek przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, twórcy. Zastrzeżenia, o których mowa, dotyczą współtwórców wynalazku, którym uprawnienie do uzyskania patentu przysługuje wspólnie (ust. 2), a także:

- pracodawcy lub zamawiającemu, którym w razie dokonania wynalazku w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, przysługuje prawo do uzyskania patentu na wynalazek, chyba że strony ustaliły inaczej.

- przedsiębiorcy, w razie dokonania wynalazku przez twórcę przy pomocy przedsiębiorcy, przedsiębiorca ten może korzystać z tego wynalazku we własnym zakresie; w umowie o udzielenie pomocy strony mogą ustalić, że przedsiębiorcy przysługuje w całości lub części prawo do uzyskania patentu na wynalazek.

Z akt sprawy nie wynika, która z powyższych – wyjątkowych – sytuacji miała miejsce w rozpatrywanej sprawie; przedsiębiorca stwierdza jedynie (w odpowiedzi na wniosek unieważnienie patentu) o dysponowaniu własnym biurem konstrukcyjnym, przy pomocy którego opracował dotychczas i wdrożył kilkanaście typów odkurzaczy, uzyskując na nie ponad 40 patentów (str. 2). Nie ulega jednak wątpliwości, że dokonującym zgłoszenia patentu nr 192730 pt. Odkurzacz elektryczny był przedsiębiorca – Z.., R., P. (uprawniony).

W rozpatrywanej sytuacji można mówić o naruszeniu art. 32 p.w.p., zgodnie z którym jeżeli zgłaszający nie jest twórcą wynalazku, powinien w podaniu wskazać twórcę i podstawę swego prawa do uzyskania patentu.

Z art. 235 ust. 2 p.w.p. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawie uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji jest zgłaszający.

Powyższa reguła nie rozciąga się jednak w sposób automatyczny na inne rodzaje postępowań uregulowanych w p.w.p. Nie ma przy tym, jak można sądzić, sprzeczności między postanowieniem NSA z dnia 21 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 45/06, LEX nr 232071, w myśl którego powołany przepis "...art. 235 ust. 2 p.w.p. należy interpretować ściśle jako mający również aspekt negatywny, wyrażający się w ograniczeniu liczby stron uczestniczących w określonych postępowaniach wyłącznie do zgłaszającego", a wyrokiem tegoż Sądu z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt. II GSK 227/06, LEX nr 288187, który w pkt 2 stwierdza, że "Regulacja z art. 235 § 2 p.w.p. nie ma zastosowania do postępowania sprzeciwowego. Umieszczenie art. 248 p.w.p. po przepisach regulujących instytucję sprzeciwu pozwala sądzić, iż stroną w rozumieniu tego przepisu jest nie tylko uprawniony (art. 235 pkt 2), ale również wnoszący sprzeciw." Pierwsza z tych tez dotyczy bowiem wyłącznie wykładni art. 235 ust. 2 p.w.p., druga natomiast wyłącza stosowanie wynikającej z tego przepisu zasady w innym postępowaniu uregulowanym w p.w,p., tj. postępowaniu sprzeciwowym.

A. Kisielewicz stwierdza wręcz ("Interes prawny w sprawach własności przemysłowej", opr. NSA), że przepis art. 235 ust. 2 p.w.p. nie dotyczy kwestii interesu prawnego. "Stanowi on wyjątek od zasady określonej w art. 28 k.p.a. W ten sposób ograniczono pojęcie strony na użytek postępowania zgłoszeniowego i rejestrowego. Nie jest to równoznaczne z ustawową odmową przyznania interesu prawnego w takim postępowaniu innym podmiotom, których praw to postępowanie dotyczy. Jeżeli interes prawny jest kategorią obiektywną, wyrażającą pewien realny związek pomiędzy sytuacją prawną indywidualnego podmiotu a określonym rozstrzygnięciem, to nie jest możliwe ustawowe pozbawienie kogokolwiek interesu prawnego w określonych sprawach. Można natomiast odmówić określonym podmiotom prawa udziału w pewnych sprawach w charakterze strony, nawet jeżeli mogłyby się one wykazać swym własnym interesem prawnym (w tej kwestii wyroki NSA z 24 maja 2006 r., II GSK 45/06 i z 11 lipca 2006, II GSK 94/06)."

Sąd podziela to stanowisko.

Zgodnie z art. 255 ust. 1 pkt 1 Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego rozstrzyga m.in. sprawy o unieważnienie patentu. Do spraw rozpatrywanych przez Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania spraw (ust. 3 powołanego przepisu). Natomiast w sprawach nieuregulowanych w p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. (art. 256 ust. 1 p.w.p.). Przepisów K.p.a. o ponownym rozpatrywaniu, na wniosek strony, spraw załatwionych przez wydanie decyzji, od której nie służy odwołanie, nie stosuje się do decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty i wydanej po przeprowadzeniu rozprawy (art. 256 ust. 3 p.w.p.).

Jednakże, generalnie, na decyzje i postanowienia Urzędu Patentowego w sprawach rozstrzyganych w postępowaniu spornym przysługuje stronom skarga do sądu administracyjnego (art. 257 p.w.p.).

Trzeba też zwrócić uwagę, że przepisy regulujące tryb postępowania spornego odnoszą się przede wszystkim do stron (a nie do strony) postępowania. Przepisy te wyraźnie rozróżniają w postępowaniu spornym wnioskodawcę od innych stron tego postępowania, ustalając m.in., że strona wezwana do udzielenia odpowiedzi na wniosek dołącza do odpowiedzi odpisy w liczbie odpowiadającej liczbie stron postępowania spornego (art. 2552 ust. 2 p.w.p.).

Zawiadamiając twórców wynalazku pt. Odkurzacz elektryczny, na który udzielono patent nr 192730, o terminie rozprawy Urząd Patentowy uznał ich tym samym za strony tego postępowania. Ściślej biorąc, z sądowo-administracyjnego punktu widzenia, zgodnie z art. 12 oraz art. 33 § 1 w zw. z art. 50 p.p.s.a. podmioty te zyskały status uczestnika postępowania na prawach strony.

Oceniając to stanowisko Urzędu Patentowego należy je odnieść do treści art. 291 p.w.p., regulującego roszczenia odszkodowawcze w razie unieważnienia patentu, a także naruszenia praw autorskich przysługujących twórcom wynalazku art. 8 ust. 1 pkt 3 p.p.s.a.); w obu tych przypadkach dochodzenie roszczeń dokonuje się na zasadach ogólnych. W każdym jednak przypadku orzeczenie sądu administracyjnego w przedmiocie unieważnienia patentu ma dla tych postępowań charakter prejudycjalny.

W Komentarzu do p.p.s.a., wydanym pod red. T. Wosia (Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 183), autor, odwołując się do opracowania W. Chróścielewskiego ("Strony i uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego", Pip 2004/9/37) stwierdził, że "Sąd nie jest władny badać, czy wynik postępowania dotyczy interesu prawnego osób, które skargi nie wniosły, a brały udział w prowadzonym uprzednio postępowaniu administracyjnym, i od wyniku tego badania uzależnić przyznanie tym podmiotom statusu uczestnika z mocy prawa."

Zgodnie z art. 2557 ust. 1 p.w.p., po przeprowadzeniu postępowania spornego Urząd Patentowy wydaje decyzję, która – w myśl art. 2559 ust. 1 p.w.p. – podlega ogłoszeniu. W ocenie Sądu, w postępowaniu spornym uregulowanym w p.w.p. obowiązuje również wymóg doręczenia stronom decyzji na piśmie, przewidziany w art. 109 K.p.a.; wymóg ten dotyczy także uczestników postępowania na prawach strony. Wynika on m.in. tak z obowiązku odpowiedniego stosowania do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w p.w.p. przepisów K.p.a. (art. 256 ust. 1 p.w.p.), jak i z prawa stron do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzje i postanowienia Urzędu Patentowego w sprawach rozstrzyganych w postępowaniu spornym (art. 257 p.w.p.).

W piśmiennictwie (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz...str. 461) pominięcie strony postępowania przy doręczaniu decyzji traktowane jest jako podstawa do oceny możliwości zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a więc jako przesłanka wznowienia postępowania.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona na piśmie jedynie pełnomocnikom wnioskodawcy i uprawnionego, z pominięciem twórców wynalazku pt. Odkurzacz elektryczny, na który udzielono patent nr 192730, a którym Urząd Patentowy przyznał przymiot uczestnika postępowania na prawach strony.

Wobec wskazanego naruszenia dalsze badanie zarzutów materialno-prawnych skargi było niezasadne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.