Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 839/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 11 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. S. kwotę 100,00 (sto) złotych z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA / Łd 839 / 04

U Z A S A D N I E N I E

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z ze zm.) utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] odmawiającą przyznania T. S. uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia pieniężnego.

W uzasadnieniu organ administracji podał, iż T. S. ubiegając się o świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej nie wykazała przesłanki deportowania, bowiem urodziła się już w czasie pobytu jej rodziców na deportacji.

W dniu 8 września 2004 roku na powyższą decyzję T. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu administracji, które jest dla niej niesprawiedliwe i różnicuje osoby poddane takiej samej represji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: u.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. N 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 u.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń przepisów prawa materialnego, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 pkt 2 lit. "a" tejże ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terytoria przez nią okupowane w okresie wojny w latach 1939 -1945.

Akta przedmiotowej sprawy wskazują w sposób bezsporny, że skarżąca urodziła się podczas deportacji do pracy przymusowej jej rodziców i będąc dzieckiem wraz z rodzicami przebywała na deportacji. Organ nie kwestionuje tego, iż rodzice skarżącej zostali wywiezieni w celu podjęcia pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym. Jednakże, w ocenie organu administracji, brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że skarżąca była deportowana do takiej pracy skoro urodziła się już w czasie deportacji.

Sąd w składzie rozpatrującym przedmiotową skargę podziela stanowisko wynikające z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003 roku wydanego w sprawie III RN 120/02, (nie publikowanego) (vide:"Rzeczpospolita" z dnia 28 października 2003 roku), w świetle którego dziecku deportowanemu wraz z rodzicami, którzy pracowali jako robotnicy przymusowi, przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego dla osadzonych w obozach pracy przymusowej i deportowanych (wywiezionych) do takiej pracy przez III Rzeszę albo ZSRR, bez konieczności ustalenia, że dziecko faktycznie pracowało. Powyższe zapatrywanie prawne przemawia za tym aby uznać, iż brak jest podstaw do prawnego różnicowania na gruncie tej ustawy dzieci, które znalazły się na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 w następstwie ich wywiezienia wraz z rodzicami, od tych które się tam urodziły z rodziców deportowanych do pracy przymusowej i przebywały na deportacji przez okres dłuższy niż 6 miesięcy.

Nie budzi wątpliwości, iż praca przymusowa na rzecz III Rzeszy musiała być poprzedzona wywiezieniem z terytorium państwa polskiego. Warunek ten nie może jednak dotyczyć dzieci, które urodziły się z deportowanych kobiet w czasie trwania ich deportacji. Dzieci takie znalazły się na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych w następstwie deportowania ich rodziców i uznać wypada, że w ten sposób spełniona jest zawarta w omawianym przepisie przesłanka deportacji do pracy przymusowej. Jak bowiem przekonująco wywiódł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu przytoczonego powyżej wyroku, nie można zakładać, że cele, które stały przed dziećmi deportowanych rodziców były inne cel samej deportacji rodziców.

Nie można, w świetle tego co powiedziano powyżej, czynić różnicy pomiędzy dziećmi deportowanymi do pracy przymusowej wraz z rodzicami i dziećmi zrodzonymi z deportowanych rodziców już w czasie wykonywania przez nich pracy przymusowej. Różnicowanie sytuacji prawnej takich osób w zakresie przyznania uprawnień z tytułu deportacji do pracy przymusowej podważałoby to zasadę państwa prawnego i równości obywateli wobec prawa. W tym zakresie należy się odwołać do analogicznego zapatrywania wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lutego 2003 roku w sprawie II SA/Ka 834/01 (niepublikowanym), zgodnie z którym odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy, w stosunku do osób osadzonych tam w wieku niemowlęcym czy dziecięcym, nawet jeśli dziecko nie mogło wykonywać pracy godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości.

Konkludując wskazać wypada, iż skoro z przepisów ustawy nie wynika, aby uznanie deportacji za represję było uwarunkowane zdolnością danej osoby do pracy, to konsekwencją tego jest konieczność objęcia dyspozycją przepisów omawianej ustawy również dzieci. Ponadto, skoro czas deportacji nie był z góry ustalony, to uznać wypada, iż dzieci znajdujące się wraz z rodzicami w gospodarstwach rolnych tworzyło zaplecze siły roboczej. Dzieci te w miarę rozwoju fizycznego były kierowane przez właścicieli gospodarstw do przymusowego wykonywania różnych prac gospodarskich. Nie można zatem znaleźć przekonującego argumentu prawnego, który pozwalałby uznać, iż trwający ponad 6 miesięcy pobyt dziecka na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych, wraz z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej pozostaje poza dyspozycją przepisu art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Należy się zatem zgodzić z zapatrywaniem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 sierpnia 2004 roku w sprawie OSK 135/04 (vide: ONSA Nr 1(4)/1005, poz. 15) zgodnie, z którym o deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 "a" omawianej ustawy możemy mówić w stosunku do dziecka zarówno wtedy gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami do pracy przymusowej, jak i gdy wywieziona do pracy przymusowej kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót.

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" u.p.s.a. w związku z art. 135 u.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kwoty z tytułu wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a..

Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnienia do świadczenia) wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 u.p.s.a. było bezprzedmiotowe.