Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 217/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 197  ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi O. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Studiów [...] M. K. w T. z dnia [...] września 2017 r. w sprawie skreślenia z listy doktorantów, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w T., na podstawie art. 196 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej powoływanej jako "psw"), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej powoływanej jako "kpa") oraz § 26 ust. 1 pkt 3, § 28 ust. 2 uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu [...] w T. (dalej powoływanego jako "Regulamin"), orzekł o skreśleniu z dniem [...] 2017 r. skarżącego O. N. z listy doktorantów czwartego roku niestacjonarnych studiów doktoranckich z zakres nauk prawnych [...] w T., z powodu braku postępów w pracy naukowej lub artystycznej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że decyzja o skreśleniu z listy doktorantów jest konsekwencją niewykonania ciążącego na skarżącym obowiązku wynikającego z § 17 Regulaminu. W związku z tym, zgodnie z § 28 ust. 2 Regulaminu, podjęto przedmiotową decyzję.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, domagając się jej uchylenia i przywrócenia statusu studenta niestacjonarnych studiów doktoranckich.

Skarżący podniósł, że decyzja organ I instancji została wydana w następstwie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu braku postępów w pracy naukowej jedynie w oparciu o brak rocznego sprawozdania z przebiegu prac nad rozprawą doktorską, z pominięciem opinii promotora. Wyjaśnił przy tym, że niezłożenie sprawozdania było spowodowane mylnym przeświadczeniem o braku takiego obowiązku w przedłużonym okresie studiów wyznaczonym na napisanie pracy doktorskiej, oraz podkreślił, że w świetle załączonej do odwołania opinii promotora zewnętrznego o postępie w pracy nad rozprawą doktorską, nie wystąpił brak postępów w pracy naukowej lub artystycznej w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 2 Regulaminu.

Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] w T. , po rozpatrzeniu ww. odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor wskazał, że zgodnie z § 17 pkt 8 Regulaminu uczestnik studiów doktoranckich zobowiązany jest do składnia kierownikowi studiów doktoranckich rocznych sprawozdań z przebiegu prac nad rozprawą doktorską, poświadczonych przez opiekunów naukowych. W przypadku zaś przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, sprawozdanie z pracy naukowej, zgodnie z § 25 pkt 2 Regulaminu, składa się najpóźniej 14 dni przed dniem, w którym mija termin przedłużenia. Zdaniem organu II instancji skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku. Wprawdzie, jak wyjaśnił organ, do odwołania załączył on sprawozdanie z przebiegu prac nad rozprawą doktorską, datowane na dzień [...] 2017 r., jednakże zostało ono złożone po upływie przewidzianego Regulaminem terminu. Organ odwoławczy dodał, że również powoływana przez skarżącego opinia promotora dr hab. E. G., prof. Uniwersytetu [...], datowana na dzień [...] 2017 r., została dostarczona po terminie składania niezbędnych do uzyskania zaliczenia roku dokumentów. Rektor nadmienił również, że w świetle obowiązujących przepisów prof. E. G. nie ma statusu promotora, ponieważ przewód doktorski skarżącego nie został dotychczas otwarty ze względu na brak publikacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe rozstrzygnięcie skarżący, zarzucił naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania poprzez:

- naruszenie przepisu art. 197 § 4 psw oraz § 26 ust 1 pkt 3 Regulaminu poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że stanowi on obligatoryjną podstawę skreślenia skarżącego z listy studentów studiów doktoranckich;

- naruszenie przepisu art. 28 § 2 Regulaminu poprzez nie zasięgnięcie opinii opiekuna naukowego przed podjęciem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów z powodu braku postępów w pracy naukowej lub artystycznej;

- naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § kpa w zw. z art. 77 § 1, art. 9, art. 80, , art. 81, art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez naruszenie zasad generalnych postępowania administracyjnego, w tym zasady wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia słusznego interesu strony; nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zarówno na etapie podejmowania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, jak i na etapie postępowania odwoławczego oraz uniemożliwienie stronie udziału w tym postępowaniu i złożenia wyjaśnień; oparcie decyzji o skreśleniu z listy doktorantów na błędnym przeświadczeniu o braku postępów w pracy naukowej.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Ponadto zawarł on w skardze wniosek o dopuszczenie dowodów:

1) z opinii opiekuna naukowego dr hab. E. G. - na okoliczność rzeczywistego postępu prac nad rozprawą doktorską skarżącego oraz braku podstaw do skreślenia skarżącego z listy doktorantów;

2) ze zgody Kierownika studiów doktoranckich na przedłużenie okresu studiów, udzielonej we wniosku skarżącego z dnia [...] 2016 r. o przedłużeniu okresu studiów – na okoliczność przedłużenia skarżącemu okresu odbywania studiów;

3) z pisma dr hab. E. G. z dnia [...] 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na objęcie funkcji opiekuna naukowego skarżącego oraz poparcia wniosku o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich - na okoliczność wyrażenia zgody przez opiekuna naukowego na przedłużenie okresu odbywania studiów;

4) z zaświadczenia [...] [...] o przebiegu studiów i zaliczeniu wymaganych programem studiów egzaminów oraz przedmiotów fakultatywnych, jak również seminariów, praktyk oraz uzyskania średniej ocen - na okoliczność terminowego wywiązywania się z obowiązków wynikających z programu studiów doktoranckich i uzyskania wysokiej średniej ocen;

5) z informacji o studiach i studencie wydanej przez Kierownika studiów doktoranckich [...] na okoliczność jak w pkt 3.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił brak należytego uzasadnienia decyzji przez organ I instancji, powołując się na fakultatywny i uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu ze studiów doktoranckich w razie nie wywiązania się z podstawowych obowiązków doktorantów, podejmowanej w oparciu o przepis art. 197 ust. 4 psw. Skarżący podniósł też, że decyzja organ I instancji została podjęta bez uzyskania jakiejkolwiek opinii opiekuna naukowego skarżącego, mimo że w § 28 ust. 2 Regulamin, na który powołał się organ, mowa jest nie tylko o sprawozdaniu doktoranta, ale również o negatywnej opinii opiekuna naukowego. Organ zobowiązany był zatem do uwzględnienia opinii opiekuna naukowego. Skarżący wskazał też na przeprowadzenie w sprawie postępowania w sposób niezgodny z wymogami postępowania administracyjnego, w szczególności nie zapewnienie mu prawa do czynnego w nim udziału. Zdaniem skarżącego decyzja organu II instancji i przeprowadzone przed nim postępowanie odwoławcze obarczone są tymi samymi wadami, co decyzja organu I instancji.

Skarżący wskazał również, że organy obu instancji nie uwzględniły istotnej w sprawie okoliczności, iż w decyzji Kierownika studiów doktoranckich z dnia [...] 2016 r. o przedłużeniu okresu odbywania studiów doktoranckich nie wskazano okresu na jaki udzielono przedłużenie, że zgodnie z § 25 ust. 2 Regulaminu sprawozdanie z pracy naukowej, w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, składa się najpóźniej 14 dni przed dniem, w którym mija termin przedłużenia, oraz że maksymalny termin na jaki można przedłużyć okres odbywania studiów określony w § 19 ust. 5 pkt 1 Regulaminu (2 lata), jeszcze nie minął. Skarżący zaznaczył przy tym, że w związku z zaistniałymi wątpliwościami, co do terminu na jaki przedłużono okres odbywania studiów (rok bądź dwa lata), organ powinien rozstrzygnąć je na korzyść skarżącego. Powinien przy tym również wziąć pod uwagę postawę skarżącego w toku studiów doktoranckich, w tym zwłaszcza okoliczność zaliczania w terminie wszystkich egzaminów i seminariów oraz wysoką średnią.

Odnosząc się do kwestii braku posiadania przez dr hab. E. G. statusu promotora ze względu na nie otwarcie przewodu doktorskiego, spowodowane brakiem publikacji, skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] 2017 r. oddał do redakcji S. I. T. na [...] w T. artykuł do publikacji, który jednak wymagał zdaniem redakcji uzupełnienia i po dokonanej korekcie, skarżący nie uzyskał informacji dotyczącej dalszych losów publikacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji oraz przedstawił chronologię przebiegu studiów doktoranckich skarżącego. Organ podkreślił, że skarżący nie złożył w terminie sprawozdania z przebiegu prac nad rozprawą doktorską poświadczonego przez opiekuna naukowego oraz nie złożył w terminie wniosku o przedłużenie okresu studiów doktoranckich, tj. nie później niż do dnia 20 września ostatniego roku studiów. Podanie skarżącego o przedłużenie studiów i zmianę promotora wpłynęło bowiem do dziekanatu studiów doktoranckich w dniu [...] 2016 r. Ówczesny Kierownik Studiów Doktoranckich Niestacjonarnych odmówiła zgody na promotorstwo. Zdaniem organu, zarzuty podniesione w skardze są całkowicie nieuzasadnione i nie mają one dla rozpatrywanej sprawy żadnego znaczenia, jako nie związane z merytorycznymi przesłankami i podstawą prawną skreślenia skarżącego z listy studentów. Wyłącznym bowiem powodem podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich była okoliczność niezłożenia sprawozdania w terminie w roku akademickim 2015/2016 i negatywna opinia opiekuna naukowego oraz niespełnienie przesłanek do wszczęcia przewodu doktorskiego z powodu nieposiadania punktowanej publikacji naukowej. Wskazując na bezpodstawność zarzutów dotyczących uniemożliwienia skarżącemu udziału w postępowaniu i niewyjaśnienie wszechstronnie okoliczności sprawy, organ podkreślił, że niejednokrotnie w rozmowach telefonicznych i osobiście pracownicy dziekanatu oraz Kierownik studiów doktoranckich wskazywali skarżącemu właściwe przepisy dotyczące m.in. wszczęcia przewodu doktorskiego i zaawansowania pracy naukowej. Organ podkreślił, że za błędne należy przyjąć argumenty skarżącego, że doszło do przedłużenia studiów na mocy decyzji Kierownika studiów doktoranckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Rektora [...] w T. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] w T. o skreśleniu skarżącego z listy uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich [...] w T..

Kwestie związane ze skreśleniem z listy uczestników studiów doktoranckich uregulowane zostały w art. 197 ust. 4 i 5 psw. Zgodnie z treścią art. 197 ust. 1 psw doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 2 psw. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z wymienionych powyżej obowiązków, zgodnie art. 197 ust. 4 psw, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzją o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

Jak wynika z przytoczonego przepisu art. 197 ust. 4 psw kierownik studiów może skreślić doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich, w sytuacji nie wywiązania się przez niego z obowiązków wymienionych w art. 197 ust. 1-3 prd. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 psw, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidualnych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11 – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 psw, do odpowiedniego stosowania przepisów kpa oraz użyte w przepisie art. 197 ust. 4 psw sformułowanie "mogą zostać skreśleni", oznacza że zgodnie z wolą ustawodawcy decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z uregulowań Kodeksu postępowania administracyjnego. W ramach uznania administracyjnego organ posiada większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, gdyż ma możliwość wyboru jednego spośród kilku jego wariantów. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej. Dlatego też organ działając w ramach uznania administracyjnego jest zobowiązany do rzetelnego ustalenia i wnikliwej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, do wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) oraz do wykazania w uzasadnieniu decyzji, że podjęte rozstrzygnięcie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy (art. 11 i art. 107 § 3 kpa). Niezgodna z prawem jest więc decyzja uznaniowa w której organ nie ustali, nie odniesie się czy też nie wyjaśni istotnych dla sprawy okoliczności. Zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa organ realizuje przez właściwe uzasadnienie decyzji, spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, w tym więc w szczególności przez wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie oraz przez odniesienie się do argumentów i zarzutów strony postępowania. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie w nim powodów rozstrzygnięcia, w taki sposób aby strona i ewentualnie organ dokonujący kontroli rozstrzygnięcia, w tym Sąd, mogli poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji takich wyjaśnień i przesłanek rozstrzygnięcia oraz brak ustosunkowania się do zarzutów i argumentów strony postępowania, oznacza niespełnienie wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa, uniemożliwiające zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia.

W sprawie decyzja o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów pojęta została z powodu braku postępów w pracy naukowej. Organ I instancji powołał się w tym kontekście na niewykonanie ciążącego na skarżącym obowiązku wynikającego z § 17 Regulaminu, natomiast organ II instancji sprecyzował, że chodzi o brak wykonania określonego w § 17 pkt 8 Regulaminu obowiązku składania kierownikowi studiów doktoranckich rocznych sprawozdań z przebiegu prac na rozprawą doktorską, poświadczonych przez opiekunów naukowych, a w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich sprawozdań składanych, stosownie do § 25 pkt 2 Regulaminu, najpóźniej 14 dni przed dniem, w którym mija termin przedłużenia.

Zdaniem Sądu takie uargumentowanie przez organy obu podjętych rozstrzygnięć w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich nie odpowiada prawu.

W przypadku decyzji organu I instancji, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że decyzja ta odpowiada wskazanym przez Sąd wymogom, warunkującym wydanie zgodnej z prawem decyzji uznaniowej. Uzasadnienie tej decyzji ogranicza się bowiem wyłącznie do jednego zadania, w którym organ stwierdził, że podjęte rozstrzygnięcie jest konsekwencją niewykonania ciążącego na skarżącym obowiązku wynikającego z § 17 Regulaminu, bez nawet sprecyzowania, o który konkretnie obowiązek chodzi spośród katalogu obowiązków wymienionych w § 17 Regulaminu. Jedynie z okoliczności powołania w decyzji przepisu § 28 ust. 2 Regulaminu można wywnioskować, jakiego obowiązku niewykonanie, stanowi powód rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w ogóle nie wskazał jakichkolwiek okoliczności faktycznych mających świadczyć o braku postępów skarżącego w pracy naukowej, dowodów, na których się oparł w tym zakresie, jak i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Brak jest również w decyzji jakiegokolwiek wyjaśnienia jej podstawy prawnej. Tak sformułowana decyzja organu I instancji, podejmowana w ramach uznania administracyjnego, z uwagi na brak jakiegokolwiek wyjaśnienia w niej istotnych okoliczności faktycznych sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia, czyni niemożliwym poznanie motywów rozstrzygnięcia organu I instancji i w konsekwencji nie poddaje się kontroli ani organu II instancji, ani też Sądu.

Zdaniem Sądu również decyzja organu II instancji obarczona jest wadą braku wnikliwego ustalenia i wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji istotnych dla sprawy okoliczności. Wprawdzie organ II instancji wskazał wyraźnie, że powodem skreślenia skarżącego z listy doktorantów jest okoliczność niezłożenia przez skarżącego kierownikowi studiów doktoranckich sprawozdania z przebiegu prac na rozprawą doktorską, które składa się co roku (do dnia 20 września każdego roku), a w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, najpóźniej 14 dni przed dniem, w którym mija termin przedłużenia. Niemniej jednak nie wyjaśnił przy tym, czy organowi chodzi o brak złożenia przez skarżącego rocznego sprawozdania z przebiegu prac na rozprawą doktorską, o którym mowa w § 17 pkt 8 Regulaminu, czy sprawozdania składanego w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, o którym mowa w § 25 pkt 2 Regulaminu. Tymczasem okoliczność ta była istotne w sprawie ze względu na to, iż inny jest w obu tych sytuacjach termin składania przedmiotowego sprawozdania oraz, z uwagi na fakt, że skarżący wystąpił pismem z dnia [...] 2016 r. do Dziekana WPiA [...] w T. o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich i, że zgoda taka została wyrażona, aczkolwiek warunkowo, a w sprawie sporna była kwestia okresu przedłużenia studiów doktorankich. Brak zatem określenia, któremu terminowi skarżący uchybił, ze wskazaniem konkretnych dat, nie pozwala na uznanie, że decyzja organu II instancji wyjaśnia skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Zauważyć należy, że skarżący powołał się w odwołaniu na okoliczność przeświadczenia o braku obowiązku złożenia sprawozdania z pracy naukowej w przedłużonym okresie studiów. Pomimo tego, organ II instancji w ogóle nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do tej kwestii. Tymczasem należy zauważyć, co słusznie podniósł skarżący w skardze, że zgodnie z § 19 ust. 5 pkt 1 Regulaminu, maksymalny termin na jaki można przedłużyć okres odbywania studiów wynosi 2 lata, a w myśl § 25 ust. 2 Regulaminu w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, sprawozdanie z pracy naukowej składa się najpóźniej 14 dni przed dniem, w którym mija termin przedłużenia. Ponadto organ II instancji pominął również całkowicie zarzut odwołania, iż organ I instancji podjął decyzję o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów z powodu braku postępów w pracy naukowej jedynie w oparciu o brak rocznego sprawozdania z przebiegu prac nad rozprawą doktorską, z pominięciem opinii promotora. Nie odniesienie się do wskazanego zarzutu skarżącego, stanowi istotną wadliwość decyzji, zważywszy że zgodnie z § 28 ust. 2 Regulaminu, brak postępów w pracy naukowej lub artystycznej stwierdza kierownik studiów doktoranckich, w szczególności na podstawie sprawozdania doktoranta i negatywnej opinii opiekuna naukowego lub promotora, a zatem na podstawie tych dwóch wymienionych w przytoczonym przepisie okoliczności. Podkreślić należy, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej, czy odnoszenie się zamiast organu do zarzutów strony zgłaszanych w odwołaniu. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji w tym zakresie. Brak ustosunkowania się do zarzutów i argumentów odwołania, oznacza niespełnienie wymogów zawartych w art. 107 § 3 kpa, a w konsekwencji uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tzn. do poczynienia własnych ustaleń faktycznych, samodzielnego zastosowania przepisów prawa i samodzielnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a także odniesienia się do zarzutów powołanych przez stronę w odwołaniu. Wymaga to ponownego i całościowego rozpatrzenia sprawy, a nie jedynie formalnej kontroli decyzji. Tym samym zaskarżonemu rozstrzygnięciu organu drugiej instancji zarzucić należy brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz brak ustosunkowania się do twierdzeń i zarzutów strony skarżącej zawartych w odwołaniu i brak wskazania przyczyn nieuwzględnienia tych twierdzeń i zarzutów.

W tych okolicznościach Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane z istotnym naruszeniem ww. przepisów kpa, z uwagi na brak jakiegokolwiek wyjaśnienia zindywidualizowanych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy - w decyzji organu I instancji, oraz brak wyjaśnienia istotnych okoliczności dotyczących terminu w którym należało złożyć sprawozdanie z przebiegu prac nad rozprawą doktorską ze wskazaniem konkretnych dat i nie odniesienie się do argumentów i zarzutów odwołania - w decyzji organu II instancji, a także nie rozważenie w rozstrzygnięciach organów obu instancji indywidualnych okoliczności związanych z przebiegiem studiów doktoranckich skarżącego, w tym związanych z terminowym zrealizowaniem programu studiów doktoranckich, ze złożeniem przez skarżącego ówczesnemu opiekunowi naukowemu dr hab. M. S. w roku akademickim 2015/2016 wersji roboczej całej rozprawy doktorskiej, z wydaniem przez dr hab. M. S. opinii o braku możliwości otworzenia przewodu doktorskiego skarżącego i zasadności zmiany promotora (opiekuna prawnego), z wyrażeniem zgody przez dr hab. E. G. z Usz na objęcie funkcji opiekuna naukowego, a w przyszłości także tzw. promotora zewnętrznego w przewodzie doktorskim skarżącego, a także ze złożeniem przez skarżącego zaakceptowanego warunkowo wniosku o przedłużenia okresu studiów doktoranckich i zmianę promotora (opiekuna prawnego).

Podkreślić należy, że wskazanych przez Sąd wadliwości wydanych w sprawie decyzji, dotyczących w szczególności kwestii wyjaśnienia i ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, nie może konwalidować stanowisko i wyjaśnienia organu wyrażone w odpowiedź na skargę, gdyż odpowiedź organ jest formułowana, już po ostatecznym zakończeniu postępowania przed orzekającymi w sprawie organami. Niemniej jednak również treść odpowiedzi na skargę potwierdza, zdaniem Sądu, stanowisko Sądu, iż decyzje orzekających w sprawie organów, z uwagi na ich lakoniczność, niejasność i brak zgodnego z prawem wyjaśnienia w nich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, uniemożliwiają odczytanie motywów rozstrzygnięcia organów. W odpowiedzi na skargę organ bowiem stwierdził, że w przypadku skarżącego nie doszło w ogóle do przedłużenia studiów oraz, że wyłącznym powodem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów była okoliczność niezłożenia sprawozdania w terminie w roku akademickim 2015/2016 i negatywna opinia opiekuna naukowego oraz niespełnienie przesłanek do wszczęcia przewodu doktorskiego z powodu nieposiadania punktowanej publikacji naukowej. W tym kontekście należy podkreślić, iż z decyzji orzekających w sprawie organów nie wynika, że zarzucone skarżącemu niezłożenie przedmiotowego sprawozdania w terminie dotyczy roku akademickiego 2015/2016 (zauważy przy tym należy, że w takiej sytuacji oznaczałoby to, że decyzja o skreśleniu z listy doktorantów podjęta została po roku od stwierdzonego uchybienia), co wskazuje na zasadność twierdzeń Sądu o braku wyjaśnienia w sprawie istotnych okoliczności dotyczących terminu w którym należało złożyć sprawozdanie z przebiegu prac nad rozprawą doktorską, wraz ze wskazaniem konkretnych dat. Z rozstrzygnięć organów obu instancji nie wynika także, że powodem decyzji o skreśleniu z listy doktorantów była negatywna opinia opiekuna naukowego oraz niespełnienie przesłanek do wszczęcia przewodu doktorskiego z powodu nieposiadania punktowanej publikacji naukowej. Brak jest też w decyzji organu II instancji jakiegokolwiek stwierdzenia, że w przypadku skarżącego nie doszło w ogóle do przedłużenia studiów, tymczasem skarżący w odwołaniu powoływał się na okoliczność przedłużenia studiów. Skoro więc nawet stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę nie znajduje potwierdzenia w motywach rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów, to tym bardziej dowodzi to, że decyzje organów obu instancji, ze wskazanych przez Sąd powodów, są niejasne, nie wyjaśniają istotnych okoliczności sprawy i jako takie czynią niemożliwym poznanie motywów i przesłanek podjętych rozstrzygnięć.

W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę poczynione rozważania i dostrzeżone w ich ramach przez Sąd nieprawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji, Sąd stwierdzając, że w sprawie orzekające organy istotnie naruszyły przepisy postępowania zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa zw. z art. 11 i art. 107 § 3 kpa, przekraczając tym samym granice uznania administracyjnego, a w konsekwencji przepis prawa materialnego określony w art. 197 § 4 psw, orzekł o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji. Tylko wyczerpujące ustalenie i rozważenie wskazanych w uzasadnieniu wyroku okoliczności, znajdujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętych decyzji, pozwoli wydać prawidłowe rozstrzygniecie w ramach uznania administracyjnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku Sądu. W sprawie organy, w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 kpa, wyjaśnią podstawę faktyczną i prawną decyzji, wypowiedzą się jednoznacznie czy w przypadku skarżącego doszło do przedłużenia okresu studiów doktoranckich, w przypadku przedłużenia określą jaki był termin przedłużenia studiów doktoranckich, wskażą dokładnie jaki był ostateczny termin na złożenia sprawozdania z pracy naukowej, wypowiedzą się czy w sprawie wystąpiły obie okoliczności określone w § 28 ust. 2 psw (brak sprawozdania i negatywna opinia opiekuna naukowego), a także rozważą indywidualne okoliczności związane z przebiegiem studiów doktoranckich skarżącego. Poczynione ustalenia zostaną oparte na stosownym materiale dowodowym i znajdą wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organy, załatwiając sprawę, będą miały też na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Sąd nie przeprowadził na wniosek skarżącego dowodu uzupełniającego z dokumentów określonym w pkt 1-3 skargi, gdyż dokumenty te znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy. Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy, gdyż ze złożonego wniosku nie wynika, że przyczyna braku możliwości obecności pełnomocnika skarżącego na rozprawie miała miejsce w dniu rozprawy. Ponadto nie każda znana Sądowi przeszkoda w obecności pełnomocnika na rozprawie (w tym pobyt w szpitalu, choroba) powoduje konieczność odroczenia rozprawy, lecz tylko taka, która jest przeszkodą nie do przezwyciężenia. W przypadku pełnomocnika będącego radcą prawnym sposobem na przezwyciężenie tego rodzaju przeszkody w osobistym stawieniu się na rozprawie jest udzielenie dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu radcy prawnemu lub adwokatowi.

O uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa, natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).