Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1154/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II inst
Powołane przepisy: article: art. 26,34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 135,145 par 1 pkt 1 lit c, art.200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1154/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Nina Półtorak, Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2013 r., sprawy ze skargi "O" Sp. z o.o. w Ł., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 6 maja 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z 6 maja 2013r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia "I" Sp. z o.o. w K., utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 marca 2013r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie: zgłoszonych zarzutów, wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku "I" Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] oraz od [...] do [...] obejmujących należności składkowe. W dniu 17 stycznia 2013r. w/w tytuły wykonawcze zostały doręczone spółce wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego. W dniu 1 marca 2013r. spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podnosząc:

1. prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

2. naruszenie przepisów art. 27 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej- u.p.e.a.) poprzez:

a) brak dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia zobowiązanemu upomnienia,

b) brak wskazania pełnomocnictwa dla osoby, która w imieniu wierzyciela podpisuje tytuł wykonawczy.

W uzasadnieniu spółka wskazała, że ze względu na zmianę adresu spółki postępowanie egzekucyjne prowadzi niewłaściwy organ, zaś w zakresie upomnienia na wierzyciela został nałożony obowiązek dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu upomnienia, przy czym alternatywą dla niego jest wskazanie w tytule wykonawczym przepisu prawa stanowiącego podstawę prawną stwierdzenia braku obowiązku doręczenia upomnienia.

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania, z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia zarzutów.

Spółka złożyła zażalenie, w którym wskazała, że bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia zarzutów, gdyż pouczenie o sposobie zaskarżenia przedmiotowych tytułów zostało poczynione w sposób nieczytelny, przy zastosowaniu czcionki mniejszej niż użyta przez organ egzekucyjny celem napisania treści tytułu wykonawczego. Nadto spółka podnosi, że jej zarzuty są słuszne, a zatem termin winien być przywrócony. Spółka wniosła też na podstawie art. 35 u.p.e.a. o wstrzymanie dalszych czynności egzekucyjnych oraz uchylenie wszelkich czynności egzekucyjnych. Ponadto wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszym przypadku termin ten został przekroczony. Przedmiotowe tytuły wykonawcze doręczono bowiem w dniu 17 stycznia 2013r., co oznacza, że termin do złożenia zarzutów minął 24 stycznia 2013r., natomiast pismo stanowiące zarzuty nadano w placówce pocztowej w dniu 1 marca 2013r. W konsekwencji organ pierwszej instancji nie mógł poddać zarzutów merytorycznemu rozpatrzeniu.

Spółka również na etapie składania zarzutów nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zgodnie z art. 58§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071, ze zm. dalej- K.p.a.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło nie z jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie z art. 59§1 o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej.

Zdaniem organu odwoławczego głównym motywem złożenia zażalenia było przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku w powyższym przedmiocie, gdyż adresatem tego wniosku winien być organ egzekucyjny. Również adresatem wniosku o uchylenie zajęcia rachunku bankowego jest organ egzekucyjny.

Odnosząc się natomiast do zarzutu spółki dotyczącego nieczytelności pouczenia zauważono, że zarzut ten nie dotyczy zaskarżonego postanowienia, toteż odniesienie się do powyższego zarzutu nie jest możliwe.

Spółka w zażaleniu wniosła również o wstrzymanie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 35 u.p.e.a. W tym kontekście zwrócono uwagę, że przedmiotowe postępowanie nie jest postępowaniem dotyczącym złożonych zarzutów (brak merytorycznego rozpoznania sprawy), a postępowaniem w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Wstrzymanie czynności bądź postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. środka prawnego możliwe jest tylko w sytuacji toczącego się posterowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Z uwagi na fakt, że takie posterowanie się nie toczy powyższy wniosek nie mógł zostać rozpoznany.

Od powyższego postanowienia skargę złożyła "O" Sp. z o.o. w Ł. (działająca dawniej pod firmą "I" Sp. z o.o.), zarzucając naruszenie:

1. art. 112 K.p.a., poprzez błędne pouczenie co do prawa odwołania, poprzez zastosowanie zbyt małej czcionki (co powinno być zakwalifikowane jako brak pouczenia przez organ co do możliwości zaskarżenia tytułów wykonawczych) i uniemożliwienia tym samym zapoznanie się skarżącego z treścią pouczenia i ochrony swych praw,

2. art. 7, art. 77 i 107 K.p.a., przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w konsekwencji niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie oraz oparcie rozstrzygnięcia o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny,

3. art. 8 i art. 9 K.p.a., przez naruszenie zasady zaufania, zgodnie z którą w toku postępowania administracyjnego organy mają prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, podczas kiedy w niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły, w szczególności w sposób nieprawidłowy pouczyły skarżącą używając do tego podstępu w postaci zastosowania czcionki tak małej, iż trudno ją przeczytać, a ponadto naruszenie zasady udzielania informacji, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego - organy powinny czuwać nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu mają udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, podczas kiedy w niniejszej sprawie powyższe nie miało miejsca, w szczególności pouczenie zostało przedstawione stronie zbyt małą czcionką która jest niemożliwa do odczytania,

4. zasady celowości postępowania egzekucyjnego, zbieżnej z zasadą określoną w art. 10 i art. 11 K.p.a. nakładającą na organy administracji publicznej powinność wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi się kierują przy załatwianiu sprawy, a także umożliwienie strome zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie,

5. zasady gospodarnego prowadzenia egzekucji oraz zasadę stosowania najmniej uciążliwych dla skarżącego środków egzekucyjnych, zgodnie z która na podstawie art. 7§2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest zobowiązany, w przypadku kiedy istnieje kilka środków egzekucyjnych, stosować te środki, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, która to zasada wiąże się z zasadą celowości, podczas kiedy w niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego co było dla niego bardzo uciążliwe i ograniczyło możliwość prowadzenia działalności gospodarczej i skutkowało wypowiedzeniem współpracy przez dotychczasowy bank. Celem postępowania egzekucyjnego nie może być bowiem jakakolwiek represja, która może doprowadzić do wyrządzenia skarżącemu dolegliwości,

6. zasady niezbędności, której istotą jest iż postępowanie egzekucyjne w administracji może być prowadzone jedynie wówczas, kiedy jest to niezbędne dla zrealizowania celu, jakim jest wykonanie obowiązku, podczas kiedy w niniejszej sprawie skarżący mógłby wykonać obowiązek w inny sposób, gdyby tylko organ prowadzący postępowanie zrealizował zasadę celowości i wyjaśnienia i podjął dialog ze skarżącym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145§1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż te, które wskazano w skardze.

Jak wynika z akt sprawy tytuł wykonawczy doręczono Spółce w dniu 17 stycznia 2013r. i od tego też dnia rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Ostatni dzień tego terminu przypadał na 24 stycznia 2013r. Składając w dniu 1 marca 2013r. w placówce pocztowej pismo zawierające zarzuty skarżąca uczyniła to z uchybieniem ustawowego terminu.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby strona skarżąca występowała do organu egzekucyjnego z wnioskiem o przywrócenie tego terminu, do czego uprawnia art. 58§1 i 2 k.p.a. W związku z powyższym, Dyrektor Oddziału ZUS, wydał postanowienie w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych, zaś Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcia te są wadliwe.

Zgodnie z art. 26§1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, przy czym w myśl § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Art. 27§1 u.p.e.a. określa wymogi formalne tytułu wykonawczego, stanowiąc w pkt 9, że w tytule tym zawarte jest m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Rozważenia wymagał kwestia, jak powinno zostać sformułowane rozstrzygnięcie organu administracji w razie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do miało miejsce w sprawie. Przepisy u.p.e.a. nie regulują tego zagadnienia. W art. 34§4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że "organ egzekucyjny (...) wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego".

Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii nie jest jednolite. W razie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009r. sygn. akt: I SA/Bk 361/08, LEX nr 478764) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2008r. sygn. akt: I SA/Po 443/08, LEX nr 524110) bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z 24 października 2000r. sygn. akt: I SA/Ka 712/99, LEX nr 44897; wyrok NSA z 8 lutego 1994r. sygn. akt SA/Wr 1463/93, niepubl.) bądź nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z 1 października 1999r. sygn. akt: I SA/Lu 722/98, niepubl.; wyrok WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2008r. sygn. akt: III SA/Łd 19/08, LEX nr 524102).

Ze sformułowania "postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów" nie można wyprowadzić wniosku o dopuszczalności wydania orzeczenia o pozostawieniu zarzutów bez rozpoznania w razie zgłoszenia ich po terminie. Takie rozstrzygnięcie przewiduje art. 64§1 i 2 k.p.a. ale w przypadku gdy pismo strony (podanie) zawiera braki formalne, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu np. brak adresu strony wnoszącej pismo.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż prawidłowym rozstrzygnięciem jest odmowa uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Art. 34§ 4 u.p.e.a. przewiduje wydanie postanowienia "w sprawie zgłoszonych zarzutów". Zarzutów nie można uwzględnić gdy nie są merytorycznie zasadne lub wówczas gdy nie zostały spełnione wymogi formalne do ich wniesienia (np. uchybiono siedmiodniowemu terminowi do ich wniesienia). W związku z czym sąd uznał, iż prawidłowym rozstrzygnięciem jest odmowa uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wziąć pod uwagę wykładnię prawa zaprezentowaną w uzasadnieniu powyższego wyroku.

Z przytoczonych względów Sąd podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie na rzecz Skarżącej Spółki, kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.