Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 964/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, 61 a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 152 i 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B S.A. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej B. S.A. w likwidacji z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]listopada 2012 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...]Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...]maja 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa - w części dotyczącej spółki [...] S.A. w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w P/, obręb [...] o obszarze [...]ha.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Właścicielem przedsiębiorstwa [...] S. A. w P. oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane, składającej się z parcel nr[...], o łącznej pow. [...] m2, jak również zakładu zlokalizowanego przy ul. [...] - była spółka akcyjna, wpisana do rejestru handlowego pod Nr [...].

Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w P. z dnia [...]marca 1947 r., przedsiębiorstwo [...] S. A., zostało umieszczone w wykazie Nr [...]przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu opublikowanym w [...] Dzienniku Wojewódzkim z dnia [...] marca 1947 r. Nr [...] , poz. [...].

Pismem z dnia 31 marca 1947 r. powyżej wymieniona Spółka wniosła zarzuty do Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w P., w trybie § 27 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. z 1946 r. Nr 16, poz. 62, ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...]czerwca 1947 r. Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w P. postanowiła przedstawić Ministrowi Przemysłu i Handlu wniosek o wydanie orzeczenia o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa - na podstawie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, z wyłączeniem zakładu przy ul. [...].

W następstwie rozpatrzenia odwołania wskazanej spółki, Główna Komisja do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw postanowieniem z dnia [...] stycznia 1948 r., zatwierdziła ww. postanowienie Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w P. z dnia [...] czerwca 1947 r.

W dniu 24 maja 1948 r. Minister Przemysłu i Handlu wydał orzeczenie Nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstw, w tym przedsiębiorstwa [...] S. A. w P.

Od dnia 16 października 1958 r. nieruchomość została przejęta przez Radę Narodową m. P., która oddała ją w zarząd i użytkowanie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w P.

Następnie na mocy uchwały Rady Narodowej m. P. nr [...] z dnia 21 grudnia 1962 r., ww. nieruchomość została przekazana Miejskiemu Przedsiębiorstwu [...] w P.

Wnioskiem z dnia 24 marca 1967 r. Miejskie Przedsiębiorstwo [...] w P. wystąpiło o wydanie orzeczenia stwierdzającego, że nieruchomości położona w P. przy ul. [...] przeszła na własność Państwa.

W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Minister Gospodarki Komunalnej, działając na podstawie art. 17 pkt 2 ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., wydał w dniu [...] lutego 1968 r. orzeczenie nr [...], stwierdzające przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa z mocy prawa z dniem 8 marca 1958 r.

Na podstawie ww. orzeczenia Skarb Państwa został wpisany w księdze wieczystej, jako właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] w P.

Po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] S.A., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...]grudnia 2002 r., nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1968 r., nr [...], m.in. w części dotyczącej działki nr [...].

Na podstawie ww. rozstrzygnięcia spółka [...] S.A. została wpisana do księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Wyrokiem z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w P. I Wydział Cywilny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] listopada 2011 r., w sprawie z powództwa [...] S.A. w likwidacji przeciwko Skarbowi Państwa – [...] Komendantowi Policji w P. i Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniósł, że orzeczenie nr [...] z dnia [...] maja 1948 r. zostało wydane bez podstawy prawnej, ponieważ Minister Przemysłu i Handlu utracił kompetencje do wydania orzeczenia i nie mógł go wydać - co wynika z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 3, poz. 17 ze zm.) W rezultacie uznał, że nie jest ono wiążące dla sądu cywilnego.

Następnie Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] - na podstawie art. 61a § 1 w związku z art. 124 § 1 kpa - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw - w części dotyczącej spółki [...] S.A. w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w P. obrąb J. o obszarze [...] ha.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż "[...] S.A." w likwidacji z siedzibą w W. legitymuje się interesem prawnym, uprawniającym do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego, w zakresie tej nieruchomości, której właścicielem jest aktualnie ta spółka.

Uprzednio wskazany podmiot w likwidacji złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniósł w nim o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie.

Postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r., zarzucił naruszenie przepisów:

art. 28 oraz 61a § 1 kpa, poprzez bezzasadne przyjęcie, iż spółka nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...]maja 1948 r. i w konsekwencji bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie,

art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 28 kpa, poprzez nienależyte i niepełne wyjaśnienie braku interesu prawnego spółki w likwidacji w niniejszym postępowaniu nadzorczym oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

"ewentualnie" art. 157 § 2 kpa, poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu, a to w zw. z art. 7 kpa i 77 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 kpa, poprzez brak merytorycznego rozważenia, czy kwestionowane orzeczenie jest nieważne.

Spółka załączyła do powyższego wniosku odpis decyzji nr [...], z którego wynika, iż Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2002 r.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]listopada 2012 r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że postępowania w sprawie oceny legalności decyzji nacjonalizacyjnych, prowadzone na podstawie art. 156 kpa, są nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji administracyjnych, wydanych przez ten organ lub jego poprzedników prawnych, zaś ich istotą jest ustalenie, czy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Organ - przed merytorycznym rozpatrzeniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej - zobowiązany jest w pierwszej kolejności do ustalenia, czy spełnione są formalnoprawne przesłanki warunkujące dopuszczalność złożenia wniosku nieważnościowego, a w szczególności, czy z przedmiotowym wnioskiem występuje uprawniony podmiot. Gdy żądanie wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 61a § 1 kpa.

Stwierdzenie występowania "interesu prawnego" wymaga ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 883/10). O istnieniu interesu prawnego decydują zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1035/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 826/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1807/07). Interes ten powinien być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie.

Minister Gospodarki podniósł, że Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...]grudnia 2002 r., nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1968 r., w części dotyczącej działki nr [...]. Następnie na podstawie tego rozstrzygnięcia spółka [...] S.A. została wpisana do księgi wieczystej KW nr [...], jako właściciel tej nieruchomości. Przy czym w podaniu z dnia 5 maja 2011 r. jednoznacznie sprecyzowano, że spółka domagała się stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego wyłącznie w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. o pow. [...] ha, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej pierwotnie własność spółki, w odniesieniu do której Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej - na podstawie orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]lutego 1968 r.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że jej interes prawny wynika z okoliczności, iż orzeczenie Nr [...]Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. skierowane było do Spółki, dotyczyło jej praw majątkowych oraz z konieczności pełnego i pozbawionego wątpliwości uregulowania stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...] położoną w P., obręb [...]. Przy czym bezspornym jest, że przedmiotem ww. żądania nie było dokonanie przez Ministra Gospodarki oceny legalności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...]maja 1948 r., w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...]S.A., P. ul. [...] - lecz wyłącznie w zakresie ww. nieruchomości.

Istotne znacznie ma również fakt, iż spółka [...] S.A. w likwidacji z siedzibą w W. odzyskała tytuł własności do będącej przedmiotem wniosku nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] - w następstwie stwierdzenia przez Ministra Infrastruktury nieważności ww. orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]lutego 1968 r. i jest aktualnie jej właścicielem. Tym samym, z chwilą wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji nacjonalizacyjnej, wnioskodawczyni zaczęły ponownie przysługiwać wszelkie uprawnienia, o których mowa w art. 140 kc, składające się na treść prawa własności, a swoboda wykonywania tych uprawnień została objęta ochroną przewidzianą w przepisach kodeksu cywilnego. Tego stanu rzeczy, nie może zmienić załączony przy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odpis nieostatecznej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], stwierdzającej nieważność ww. decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2002 r., na podstawie której spółka [...] S.A. w likwidacji z siedzibą w W. , wpisana została do ww. księgi wieczystej, jako aktualny właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Należy mieć na względzie, iż organ orzekający związany jest domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.

Minister podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2324/11 wskazał, iż: "czynienie samodzielnych ustaleń, wbrew treści istniejącego w księdze wieczystej wpisu co do przynależności nieruchomości, uchybia zasadzie ograniczonej kompetencji sądu wieczystoksięgowego z art. 626 § 2 kpc, a nadto godzi w zasady jawności materialnej wpisu oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, wyrażonych w art. 3 i art. 5 ww. ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. Zasada wyrażona w art. 3 tej ustawy wyklucza bowiem jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach".

Organ centralny - dokonując oceny istnienia interesu prawnego skarżącej spółki, uprawniającego ją do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...]maja 1948 r., w zakresie nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę nr [...]- uznał, iż związany jest wpisem jawnym w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości, gdzie jako podstawę prawną tego wpisu wskazano orzeczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1968 r. i decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2002 r.

Bez znaczenia w kontekście oceny przez Ministra Gospodarki interesu prawnego skarżącej spółki, pozostaje okoliczność prowadzenia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowania nadzorczego, w zakresie orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1968 r. nacjonalizującego nieruchomość stanowiącą działkę nr [...]. Przedmiot postępowania, które toczy się przed Ministrem Gospodarki jest bowiem odmienny od przedmiotu postępowania, które prowadzi Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, interes prawny ma ten, kto domaga się ochrony prawnej swego prawa własności, natomiast w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...]grudnia 2002 r. - ta strona, która brała udział w postępowaniu pierwotnym.

Skoro spółka [...] S.A. w likwidacji odzyskała prawo własności do nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] i jest w dacie orzekania przez organ jej właścicielem, stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...]Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. w części dotyczącej tej nieruchomości, nie wpłynie na sytuację tej spółki w ten sposób, iż będzie skutkowało przysporzeniem jej jakichkolwiek korzyści, co świadczyłoby o istnieniu po jej stronie interesu prawnego do występowania z takim żądaniem. Okoliczność, że ww. spółce przysługuje w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości prawo własności - prawo podmiotowe bezwzględne, dające najpełniejsze władztwo nad rzeczą - sprawia, iż w ocenie organu orzekającego, w obecnym stanie faktycznym i prawnym, nie istnieje w niniejszej sprawie potrzeba ochrony prawnej w przedmiotowym zakresie, a w konsekwencji - nie sposób uznać, że interes spółki jest aktualny i realnie istniejący.

[...] S.A. w likwidacji z siedzibą w W. zaskarżyła w całości powyższe postanowienie z dnia 22 lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1. naruszenie prawa art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 kpa oraz art. 140 kc poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Spółka nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemyski i Handlu z dnia [...] maja 1948 r., podczas gdy Spółka posiada interes prawny w postępowaniu nadzorczym, bowiem orzeczenie to skierowane było do Spółki oraz w sposób konkretny dotyczyło jej praw majątkowych a nadto interes Spółki wynika z konieczności pełnego i pobawionego wątpliwości uregulowania stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...], położoną w P., obręb [...];

2. w konsekwencji powyższego - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 61a § 1 kpa poprzez bezzasadną odnowę wszczęcia postępowania, pomimo legitymacji czynnej Spółki;

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 28 kpa poprzez brak należytego i pełnego wyjaśnienia, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, braku interesu prawnego Spółki w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie niniejszej także na wstępnym etapie sprawy;

4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. w zw. z art. 127 § 3 in fine i art. 144 kpa poprzez zastosowanie art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 in fine kpa poprzez niezastosowanie a to w związku z art. 61 a § 2 kpa i art. 28 kpk w zw. z art. 156 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2010 r., podczas gdy Spółce niewątpliwie przysługuje przymiot strony w postępowaniu nadzorczym;

5. ewentualnie naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 157 § 2 in fine kpa poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu a to w zw. z art. 7 kpa. i art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 kpa poprzez brak merytorycznego rozważenia, czy kwestionowane orzeczenie jest nieważne.

W oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ewentualnie pkt 1 lit a i c ppsa. oraz art. 135 pps i art. 201 ppsa wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.

Odpowiadając na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że zarzuty skarżącej spółki są tożsame z zarzutami zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - do których odniósł się już w treści postanowienia z dnia [...] lutego 2013 r. Minister podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa.

Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw "w części dotyczącej spółki "[...]" S.A. w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] , położoną w P., obręb [...] o obszarze [...] ha", gdyż wnioskująca o stwierdzenie nieważności tego postanowienia spółka nie posiada interesu prawnego we wszczęciu postepowania nadzorczego.

Zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie stanowi samoistnej normy prawnej, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony do wszczęcia i uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, oparte jest zatem na normie prawa materialnego (tj. regulującego dane stosunki społeczne), a co za tym idzie należy go ustalać według norm prawa materialnego. Innymi słowy mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa, może wynikać z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego.

Niniejsze postępowanie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym, tj. stwierdzenia nieważności orzeczenia. Postępowanie takie jest odrębnym postępowaniem, które rządzi się swoimi prawami. Jednakże podobnie jak i inne postępowania prowadzone w trybie zwykłym, wymaga od organu administracyjnego ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym to postępowanie wystąpiła jego strona, tj. określony podmiot posiadający interes prawny.

Prawidłowo uczynił zatem organ, że rozpoznanie przedmiotowego wniosku rozpoczął od zbadania, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się merytorycznego rozpoznania. Taka konieczność wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 kpa. Doktryna i orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazują bowiem, że jest to tzw. "wstępny etap" badania wniosku. Jeżeli z oczywistych względów już wówczas wynika, iż wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, to organ winien odmówić wszczęcia postępowania.

Minister dokonał jednak błędnych ustaleń na tym etapie postępowania - co skutkowało wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie wskazanym orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] orzeczono, m.in. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]" S.A. w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w P., obręb [...], o obszarze [...] ha. Skarżący - w dacie wydania przez organ powyższego aktu - był bez wątpienia właścicielem przedmiotowego przedsiębiorstwa i działki. Jego praw dotyczyło bezpośrednio to orzeczenie. Nie można więc w żaden sposób podważyć jego legitymacji do udziału postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym.

Uwzględniając powyższe stanowisko, nie może też budzić wątpliwości fakt, że skarżąca spółka obiektywnie posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności powoływanego orzeczenia. Ponownie podkreślić należy, iż dotyczyło ono bezpośrednio sfery prawa własności przysługującego spółce. Skoro zatem powołany podmiot dysponował prawem strony w tamtym postępowaniu i brał w nim udział - to ma go również w postępowaniu nadzorczym.

W tych okolicznościach nietrafne jest stanowisko organu, że gdy spółka posiada już prawo własności do ww. nieruchomości, to nie legitymuje się aktualnym interesem prawnym w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym. Ewentualne stwierdzenie nieważności orzeczenia z lat 40 nie wpłynie bowiem na jej sytuację prawną (nie odniesie ona z tego faktu żadnych korzyści).

Sąd uznał, że powoływanie się przez organ na fakt - iż rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nie wpłynie na sferę praw i obowiązków skarżącej - nie ma żadnego znaczenia prawnego, gdyż jej interes prawny wynika bez wątpienia z przysługującego jej prawa rzeczowego do nieruchomości - a zatem z materialnoprawnych regulacji kodeksu cywilnego. W tych okolicznościach stwierdzić należy, iż Minister Gospodarki dokonał błędnej wykładni obowiązujących przepisów.

Poza tym Sąd miał na uwadze okoliczność, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, stroną postępowania nadzorczego jest strona postępowania zwykłego, jak również podmiot, który wykaże, że decyzja narusza jego sferę prawną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2279/12, wyrok z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1819/2007, z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92 - ONSA 1995 nr 1 poz. 32).

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Gospodarki będzie związany wytycznymi i oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.