Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1717/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 265 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 183 par.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 519/06 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania podatkowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 20 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 stycznia 2006 (Nr[..]) w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania podatkowego.

Z uzasadnienia tego orzeczenia wynikało, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o przesłuchanie świadka - A. J. Do przesłuchania nie doszło wobec niestawiennictwa osoby wezwanej. Na wyznaczony termin przesłuchania stawił się jednak I. K. - pełnomocnik strony postępowania podatkowego - K. W. Pełnomocnik złożył wniosek o zwrot kosztów przejazdu z R. do W. oraz zwrot utraconych zarobków w wysokości 360 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z 28 października 2005 r. przywołując za podstawę art. 270a, art. 266 § 1 oraz art. 265 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (tekst. Jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm. - dalej: "O.p.") odmówił zwrotu kosztów przejazdu i utraconych zarobków, stwierdzając, że pełnomocnik nie jest uprawniony do uzyskania żądanego zwrotu kosztów i utraconych zarobków. Koszty spowodowane jego uczestnictwem w czynnościach postępowania stanowią koszty zastępstwa procesowego z zasady stronie nie zwracane w postępowaniu podatkowym.

I. K. jako pełnomocnik K. W. wniósł zażalenie od tego postanowienia.

Na skutek jego rozpoznania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wskazując na brak w Ordynacji podatkowej przepisu stanowiącego podstawę prawną przyznania zwrotu kosztów poniesionych w związku z uczestnictwem pełnomocnika strony w czynnościach postępowania.

Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wniósł K. W. Zarzucił naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 265 § 2 oraz art. 268 § 1 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny motywując oddalenie skargi stwierdził, że zgodnie z art. 266 § 1 O.p. organ podatkowy może zwrócić koszty podróży i innych należności świadków, biegłych i tłumaczy związanych z ich osobistym stawiennictwem, przy czym zwrotu dokonuje się jedynie na żądanie (wniosek) osoby uprawnionej, które powinno być złożone przed wydaniem decyzji w sprawie pod rygorem utraty roszczenia. Wskazano jednocześnie, że strona ma prawo domagać się zwrotu kosztów podróży i wynagrodzenia za utracony zarobek, jeżeli były one związane z jej osobistym stawiennictwem w organie podatkowym (i tylko jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu, albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się), co wynika z art. 265 § 1 pkt 2 w zw. z art. 266 § 1 O.p. Sąd wywiódł zatem, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują zwrotu kosztów podróży poniesionych przez pełnomocnika strony a także innych należności, w związku z uczestnictwem pełnomocnika w czynnościach, w których strona nie ma obowiązku uczestniczyć. Zaliczenia natomiast kosztów zastępstwa strony do innych wydatków bezpośrednio związanych z rozstrzygnięciem sprawy na podstawie art. 265 § 2 O.p. również nie dawałoby podstawy do ich zwrotu, ponieważ nie ma po temu podstawy prawnej. Wydatki związane z uczestnictwem pełnomocnika w postępowaniu podatkowym są pokrywane przez stronę. Sąd stwierdził nadto, że wbrew twierdzeniu strony o ukaraniu za niestawiennictwo (art. 262 § 1 O.p.) postanawia organ podatkowy, a wydanie orzeczenia zależy od jego wyłącznej woli i ma charakter fakultatywny. Podobnie rzecz się ma z obciążeniem dodatkowymi kosztami postępowania osoby, która je spowodowała (art. 268 § 1 O.p.).

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył K. W. Zarzucił w niej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") , poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia naruszenia przepisów postępowania podatkowego jakich w toku postępowania podatkowego dopuściły się organy podatkowe tj.:

- art. 120 w związku z art. 265 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60, ze zm.), poprzez uznanie, że nie można zakwalifikować do kosztów wskazanych w tym przepisie, kosztów zbędnie poniesionych przez stronę postępowania działającą za pomocą reprezentującego ją pełnomocnika pragnącą skorzystać z przysługującego jej prawa do udziału w czynności postępowania, które miały być przeprowadzone przez organ, a która to czynność nie doszła do skutku z powodu nieusprawiedliwionego niestawienia się do organu osoby wezwanej na przesłuchanie w charakterze świadka,

- art. 268 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że w obowiązującym stanie prawnym, organ podatkowy nie ma możliwości obciążenia kosztami postępowania wskazanymi w zarzucie poprzednim, osób wymienionych w katalogu mieszczącym się w art. 262 § 1 tej ustawy, przez co przyczyniły się one do poniesienia dodatkowych (zbędnych) kosztów związanych ze stawiennictwem się przez inne osoby mające prawo i obowiązek uczestniczenia w tej czynności, do której była wzywana osoba bezzasadnie nie stawiająca się we wskazanym przez organ prowadzący postępowanie miejscu i czasie.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż uzupełnia uzasadnienie skargi kasacyjnej podnosząc naruszenie art. 155 w związku z art. 159 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniósł jednak o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna była bezzasadna.

Pomimo formalnie prawidłowego zakwalifikowania zarzutów kasacyjnych, merytorycznie były one chybione.

Koszty postępowania podatkowego zostały zdefiniowane w art. 265 O.p katalog wydatków zaliczonych przez ustawę do takich kosztów zawarto w art. 265 § 1 O.p. Ma on jednak tylko pozornie charakter zamknięty, ponieważ z przepisu § 2 wprost wynika, że mogą być do nich (kosztów) jeszcze zaliczone inne wydatki - "nienazwane koszty postępowania" (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2006 str. 968). Organ zalicza określone wydatki do kosztów postępowania na zasadzie uznania, o czym przesądza użycie przez ustawodawcę sformułowania "organ może". O możliwości uznania danego wydatku za koszt postępowania decyduje to, czy dany wydatek był bezpośrednio związany z rozstrzygnięciem sprawy. W ustawie nie wskazano ani rodzaju wydatków, ani przyczyn, dla których mogły zostać poniesione, ani też tego, czy miałyby one powstać z racji czynności podjętych przez organ z urzędu, czy na wniosek. Nie zawarto również wskazania, co należy rozumieć pod pojęciem bezpośredniego związania z rozstrzygnięciem sprawy. Należy jednak uznać, że taki związek pomiędzy wydatkami a rozstrzygnięciem sprawy zachodzi, gdy celem poniesienia wydatku jest uzyskanie prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Nie oznacza to, że wydatek z punktu widzenia merytorycznej treści rozstrzygnięcia sprawy musi być celowy, tzn. że cel na który go wyasygnowano (np. uzyskany odpłatnie odpis dokumentu) ostatecznie rzutował na treść orzeczenia organu podatkowego, niemniej wydatek musi dotyczyć meritum postępowania. Innymi słowy: intencją jego poczynienia musi być obiektywnie rozumiany interes postępowania, jakim jest wyjaśnienie sprawy i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.

Z całą pewnością za służący wspomnianym celowi nie może być uznane honorarium, czy też pokrycie przez stronę kosztów działania ustanowionego w sprawie pełnomocnika, w sytuacji, gdy wydatków strony nie cechuje opisany wcześniej związek z rozstrzygnięciem sprawy.

Związku takiego pozbawiony był wydatek, którego zaliczenia do kosztów postępowania domagał się skarżący. Miał on służyć realizacji prawa strony do udziału w czynności postępowania, jaką miało być zaplanowane, a ostatecznie nieprzeprowadzone przesłuchanie świadka. Pomijając zatem nawet, iż w toku postępowania nie wykazano jego faktycznego poniesienia należy uznać , że jego związek z rozstrzygnięciem sprawy może być co najwyżej uznany za pośredni. W konsekwencji nie spełniał on przewidzianej w art. 265 § 2 O.p. przesłanki zaliczenia spornego wydatku do kosztów postępowania.

Z tej przyczyny nie może on (ów wydatek) obciążać nikogo innego niż stronę, która go poniosła, czyni bezprzedmiotowym jakiekolwiek dywagacje dotyczące obciążenia nim osoby, która nie stawiła się na wezwanie organu do złożenia zeznań w charakterze świadka.

Naczelny Sąd Administracyjny nie brał natomiast pod rozwagę uzupełnienia uzasadnienia skargi kasacyjnej poczynionego na rozprawie. Sformułowanie użyte przez pełnomocnika skarżącego świadczyło bowiem, że jego intencją nie było przytoczenie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych dopuszczalnego zgodnie z art. 183 § 1 zd. drugie p.p.s.a., lecz uzupełnienie podniesionych podstaw kasacyjnych (protokół rozprawy - k. 21 akt NSA). Tego rodzaju zabieg świetle brzmienia przywołanego przepisu jest niedopuszczalny, co uniemożliwiało rozpoznanie podniesionego zarzutu kasacyjnego.

Uwzględniając powyższe należało uznać, iż zaskarżony wyrok, pomimo w części błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu. W tej sytuacji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.