Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1141/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Po 172/21 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19 1. oddala skargę kasacyjną. 2. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz (..) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez (...) jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Po 172/21. Wyrokiem tym została uchylona decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR lub Organ odwoławczy) z (...) nr (...) oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Śremie z (...) nr (...) odmawiająca przyznania pomocy finansowej (...) (dalej: Skarżący, Producent lub Wnioskodawca) jako producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią Covid-19.

Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok w następującym stanie sprawy:

(...) do Biura Powiatowego ARiMR w Śremie wpłynął wniosek (...) o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy. Wystąpienie suszy w gospodarstwie stwierdzono w wyniku protokołu oszacowania szkód z 1 października 2019r. Wnioskodawca w we wniosku oświadczył, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk, było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk "suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych ,powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia ziemi lub lawiny. Do wniosku beneficjent załączył polisy ubezpieczeniowe.

(...) do Biura Powiatowego w Śremie wpłynął wniosek o udzielenie pomocy na podstawie § 13 z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej z w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią Covid-19.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (...) wydał decyzję (...) o umorzeniu postępowania o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % uprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że umorzenie nastąpiło na skutek złożenia przez (...) w dniu (...) wniosku o udzielenie pomocy na podst. §13 z cyt. wyżej rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., w którym zrzeka się prawa do pomocy, o której mowa w § 13 v ust.1 rozporządzenia. Organ I instancji odmówił przyznania tej płatności wskazując m. in . na treść § 13 z ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r - W sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazując w uzasadnieniu, że strona uzyskując pomoc de minimis przekroczyła limit 20 000 Euro w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku.

Wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji podnosząc, że w (...) złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi ,powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy i pomocy tej nie otrzymała. (...) złożył wniosek będący kontynuacją pomocy suszowej z 2019 roku. Wnioskodawca wskazał, że nie przekroczył kwoty 20 000 euro w dacie składania wniosku w październiku 2019 roku. Podniósł, że w marcu 2020 roku otrzymał pomoc de minimis, a jego limit pomocy z tytułu prowadzenia gospodarstwa został wykorzystany na poziomie 10 728,06 euro z okresu ostatnich 3 lat. Z uwagi na fakt, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 118,92 ha i straty spowodowane suszą wystąpiły na pow. 77,59 ha, to kwota dofinansowania zgodnie z wnioskiem z 22 października 2019 r miała oscylować w granicach 43185,00 zł, czyli ok. 9600-9700 euro, a nie 20 000 euro.

Dyrektor ARiMR w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia § 13 z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR. Wyjaśnił w uzasadnieniu, że Skarżący w ciągu ostatnich 3 lat obrotowych otrzymał pomoc de minimis w łącznej kwocie 10 728,06 euro. Suma kwot otrzymanej już i wyliczonej pomocy de minimis oraz kwota zawnioskowanej pomocy z tytułu wystąpienia suszy w roku 2019 w wysokości 10 206,94 euro wynosi 20 935 euro. Przekracza więc określony w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie stosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE L z dnia 24 grudnia 2013 roku, dalej: rozporządzenie nr 1408/2013) limit 20 000 euro o 935 euro. Organ podkreślił, że odpowiednie zastosowanie w/w przepisów znajduje swoje umocowanie w § 13 v ust.2 pkt 2 rozporządzenia ARiMR w zw. z § 13 z ust.4 tego aktu. Z kolei artykuł 3 ust.7 rozporządzenia Komisji(UE) nr 1408/2013 stanowi, iż jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy , o których mowa w ust.2,3 i 3a nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.

(...) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.3 ust.2 oraz art. 3 ust. 7 w zw. z treścią pkt 8 preambuły Rozporządzenia Komisji(UE) nr 1408/2013 poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania tj. art.77 § 1 i 4 w zw. z art.80 Kpa poprzez błędne określenie wysokości już przyznanej pomocy.

Organ w odpowiedzi skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2020.2320 ze zm., dalej: ppsa). Zasądził też od Organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania.

WSA za zasadniczą kwestię sporną uznał, czy przekroczenie górnego limitu krajowego pomocy de minimis przewidzianego przez państwo członkowskie dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat podatkowych, winno skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy finansowej objętej wnioskiem z 22 października 2019 r., czy jedynie odmową przyznania pomocy finansowej w kwocie przekraczającej limit wynoszący 20.000 euro.

WSA wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, w których przyjęto stanowisko, w tej sprawie zbieżne ze stanowiskiem Skarżącego. Powołał art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. UE L z dnia 24 grudnia 2013 r.) w brzmieniu obowiązującym od 14 marca 2019 r., zmienionym przez art.1 pkt 2 rozporządzenia nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 (Dz.U.UE.L.2019.51I.1), zgodnie z którym całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie mogła przekroczyć 20.000 euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust.2 ,3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. WSA zauważył, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu.

W ocenie Sądu I instancji, wielkość przyznanej pomocy producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego 20.000 euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zdaniem Sądu I instancji, przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania. Sąd I instancji wskazał, że za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr 337, str. 35 ze zm.), wyraźnie wskazano, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 1408/2013, zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Zdaniem WSA nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości 20.000 euro. Inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to, aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego pułapu.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art.3 ust. 2 oraz ust. 7 rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013) poprzez jego błędną interpretację, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przypadku ubiegania się o przyznanie pomocy w kwocie wyższej niż kwota stanowiąca różnicę pomiędzy maksymalną kwotą pomocy de minimis (20 000 EUR) a kwotą dotychczas wypłaconą, organ winien przyznać stronie pomoc de minimis do wysokości maksymalnego pułapu, a w pozostałym zakresie pomocy odmówić, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. regulacji prowadzi do wniosku, że w takim przypadku zasadna jest całkowita odmowa przyznania pomocy de minimis.

Dyrektor ARiMR wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu zwrotu kosztów postępowania. Zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

(...) nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 ppsa rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Skarżący kasacyjnie Organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku skarżący B. M. - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 ppsa i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 ppsa. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 ppsa. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione przez skarżący kasacyjnie Organ zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W zarzutach tych wskazano na naruszenie przepisów prawa materialnego § 13v ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z § 13z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 3 ust.1, ust. 2 i ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 oraz art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Traktatu o ustanowieniu Unii Europejskiej w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 7 rozporządzenia Komisji nr 1407/2013 poprzez błędną wykładnię sprzeczną z prawidłowo zastosowanymi dyrektywami wykładni literalnej i celowościowej, a nadto sprzecznej w wykładnią systemową oraz z wykładnią autentyczną Komisji, a nadto niezastosowanie wykładni TSUE i dokonanie sprzecznej ze stanowiskiem TSUE wykładni tych przepisów, w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że organy dokonały błędnej wykładni wskazanych przepisów rozporządzenia Komisji nr 1408/2013. Nie uwzględniły możliwości przyznania stronie pomocy de minimis do wysokości maksymalnego pułapu 20.000 euro, mimo że prawidłowa wykładnia wskazuje, że organ właściwie odczytał i zastosował normę wynikającą z powołanych przepisów i odmówił przyznania nowej pomocy w całości ze względu na przekroczenie w złożonym wniosku pułapu 20.000 euro. Powołano także jako naruszone przepisy art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 1, ust. 2, ust. 3 , ust. 4, art. 263 oraz 267 Traktatu o ustanowieniu Unii Europejskiej poprzez błędne niezastosowanie i w konsekwencji błędną wykładnię oraz pominięcie wykładni dokonanej przez TSUE.

Z powołanych zarzutów wynika zatem w sposób jednoznaczny, że skarżący kasacyjnie Organ koncentruje się na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji wyroku TSUE C-608/19 i dokonanej w nim wykładni przepisów rozporządzenia Komisji nr 1407/2013. NSA w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela zapatrywań organu zaprezentowanych w złożonej skardze kasacyjnej.

NSA w pełni akceptuje wykładnię i wynikający z niej rezultat, przedstawioną przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Przypomnieć należy, że WSA w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stwierdził, że zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma interpretacja przepisu art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013. Chodzi o odpowiedź na pytanie czy w wypadku ubiegania się przez rolnika o pomoc finansową, która przekracza limit z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013 (tj. 20.000 euro), przy uwzględnieniu wcześniej otrzymanych przez rolnika kwot pomocy, możliwe jest uzyskanie pomocy w części nieprzekraczającej tego limitu, czy też, tak jak uznały organy, brak jest możliwości uzyskania pomocy, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu. Sąd I instancji przyjął, że wykładnia językowa, systemowa oraz celowościowa przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 prowadzi do wniosku, że górny pułap pomocy de minimis przyznanej jednemu podmiotowi nie może przekraczać 20.000 euro, a tym samym nie jest możliwe udzielenie pomocy de minimis w wysokości przekraczającej wskazaną kwotę. Prawodawca unijny używa bowiem sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty. Z kolei przy interpelacji zamieszczonego w art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 sformułowania "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy posłużyć się treścią pkt 8 preambuły do tego rozporządzenia, gdzie jednoznacznie potwierdzono, że "dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych" oraz treścią pkt 13 tej preambuły, w której wyrażono potrzebę maksymalnego ograniczenia ryzyka przyznania pomocy ponad przyjęte limity. Wielkość przyznanej pomocy nie może doprowadzić do przekroczenia przysługującego trzyletniego limitu kwotowego 20.000 euro. Tym samym dopuszczalne będzie przyznanie stronie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną stronie w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zarówno z art. 3 ust. 2, jak również z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uzyskaniu pomocy de minimis.

Zasadnie WSA rozpoznając przedmiotową sprawę wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że za przedstawioną wykładnią omawianych przepisów przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.Urz.UE.L Nr 337, str. 35 z późn. zm.), wyraźnie wskazano, że "jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu" (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 warunku takiego nie wprowadza. Stanowi to zasadniczą różnicę pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwej pomocy przekracza wartości określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zasadniczym warunkiem udzielenia pomocy de minimis jednemu podmiotowi jest nieprzekroczenie maksymalnego pułapu tej pomocy określonego w art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Nie można natomiast twierdzić, że rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy. Wymaga ono jedynie, aby pomoc ta nie przekraczała określonej wartości. W tym względzie sąd podziela w całości stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sąd Administracyjnego: z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 456/18, z 7 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 930/20 oraz z 2 września 2020 r. sygn. akt II FSK 1423/18 oraz w wyrokach WSA w Szczecinie z 8 października 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 468/20 i z 7 października 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 467/20, z 17 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 806/21 i I GSK 810/21, z 25 listopada 2021r. sygn. akt I GSK 840/21 (dostępne w CBOSA), w których przyjęto taki właśnie sposób rozumienia kwestionowanych w niniejszej sprawie przepisów w sprawach podatkowych. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym tę sprawę, intencją ustawodawcy unijnego było to, aby każdy wnioskodawca miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do określonego w przepisach pułapu. Natomiast odmienne rozumienie tych przepisów doprowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji. Przy interpretacji zamieszczonego w treści tego przepisu sformułowania "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy posłużyć się treścią pkt 8 preambuły do rozporządzenia nr 1408/2013, gdzie jednoznacznie potwierdzono, że "dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych". Tym samym, gdy faktyczna kwota nowej pomocy nie doprowadzi do przekroczenia tak rozumianej całkowitej kwoty pomocy, czyli nie zostanie przekroczony jej maksymalny pułap, to nie ma przeszkód dla jej przyznania w tej wysokości.

Przechodząc do wyroku TSUE C-608/19 wskazać przede wszystkim należy, że NSA nie wywodzi z powołanego orzeczenia takiego stanowiska, jakie upatruje w nim Organ, iż przekroczenie przez rolnika w kolejnym wniosku pułapu 20.000 euro pozbawia wnioskującego całej zawnioskowanej pomocy. Przywołać w tym miejscu należy treść postawionych przez Trybunał tez głównych, w których zawarta została istota tego rozstrzygnięcia. TSUE wskazał w nich, że artykuły 3 i 6 rozporządzenia nr 1407/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwo, któremu państwo członkowskie jego siedziby zamierza przyznać pomoc de minimis, która ze względu na istnienie wcześniejszej pomocy podniosłaby całkowitą kwotę pomocy przyznaną temu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap 200 000 EUR w okresie trzech lat podatkowych przewidzianym w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1407/2013, może wybrać, do momentu przyznania tej pomocy, zmniejszenie wnioskowanego finansowania lub zrzeczenie się - w całości lub w części - już otrzymanych wcześniejszych dotacji, aby nie przekroczyć tego pułapu. TSUE zauważył, że artykuły 3 i 6 rozporządzenia nr 1407/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis należy interpretować w ten sposób, że państwa członkowskie nie są zobowiązane do zezwolenia wnioskującym przedsiębiorstwom na zmianę ich wniosków o przyznanie pomocy przed jej przyznaniem, tak aby nie przekroczyć pułapu 200 000 EUR w okresie trzech lat podatkowych przewidzianym w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1407/2013. Do sądu odsyłającego należy ocena skutków prawnych braku przysługującego przedsiębiorstwom uprawnienia do dokonania takich zmian, przy czym należy podkreślić, że zmiany te mogą zostać dokonane jedynie przed dniem przyznania pomocy de minimis. Podkreślić zatem wypada, że Trybunał dokonując wykładni przepisów stanowiących podstawę przyznawania pomocy de minimis wskazał, że przedsiębiorstwo, któremu państwo członkowskie zamierza przyznać pomoc de minimis, która ze względu na istnienie wcześniejszej pomocy podniosłaby całkowitą kwotę pomocy przyznaną temu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap 200 000 EUR w okresie trzech lat podatkowych przewidzianym w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1407/2013, może wybrać, do momentu przyznania tej pomocy, zmniejszenie wnioskowanego finansowania lub zrzeczenie się - w całości lub w części - już otrzymanych wcześniejszych dotacji, aby nie przekroczyć tego pułapu. Zatem wynika z powyższego, że przedsiębiorca w przypadku przekroczenia we wniosku o pomoc pułapu granicznego pomocy de minimis może wybrać, do momentu przyznania tej pomocy, zmniejszenie wnioskowanego finansowania lub zrzeczenie się - w całości lub w części - już otrzymanych wcześniejszych dotacji, aby nie przekroczyć tego pułapu. Tak więc, do momentu przyznania pomocy przedsiębiorca może skorygować swój wniosek, poprzez jego zmniejszenie do kwoty pułapu, w przypadku rolnika do kwoty 20.000 euro, lub też może taki podmiot dokonać zrzeczenia się – w całości lub w części - już wcześniej otrzymanej pomocy, aby nie doszło do przekroczenia wskazanej granicznej kwoty pomocy de minimis. Dalej stwierdzić należy, w myśl drugiej tezy omawianego orzeczenia Trybunału, że państwa członkowskie nie są zobowiązane do zezwolenia wnioskującym przedsiębiorstwom na zmianę ich wniosków o przyznanie pomocy przed jej przyznaniem, tak aby nie przekroczyć pułapu 200 000 EUR w okresie trzech lat podatkowych przewidzianym w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1407/2013. Jednak do sądu odsyłającego należy ocena skutków prawnych braku przysługującego przedsiębiorstwom uprawnienia do dokonania takich zmian. Podkreślić zatem należy, że w przypadku braku w danym państwie członkowskim możliwości zmiany wniosku, jego skorygowania do kwoty pułapu pomocy de minimis (20.000 euro), to sąd krajowy winien ocenić prawne skutki braku przysługującego przedsiębiorstwom uprawnienia do dokonania takich zmian. Tak więc ostatecznie to sąd państwa członkowskiego winien dokonać stosownej oceny braku prawnych możliwości do dokonania korekty wniosku tak, aby suma udzielonej już pomocy i pomocy zawnioskowanej nie przekroczyła pułapu pomocy de minimis.

W ocenie NSA, istotne w takiej sytuacji stają się przepisy rozporządzenia Komisji nr 1407/2013, które regulują obowiązki państw członkowskich oraz uprawnienia przedsiębiorców w zakresie przyznawania pomocy de minimis. Jak wskazał Trybunał w omawianym wyroku z motywu 21 rozporządzenia wynika, że Komisja jest zobowiązana do dopilnowania, by przestrzegano reguł pomocy państwa; zgodnie z zasadą współpracy ustanowioną w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej państwa członkowskie powinny ułatwiać wypełnianie tego zadania poprzez ustanowienie niezbędnych mechanizmów gwarantujących, że całkowita kwota pomocy przyznanej zgodnie z zasadą de minimis jednemu przedsiębiorstwu nie przekroczy łącznego dopuszczalnego pułapu. W tym celu, przyznając pomoc de minimis, państwo członkowskie powinno informować zainteresowane przedsiębiorstwa o kwocie przyznanej pomocy de minimis, o tym, że ma ona charakter de minimis, oraz wyraźnie odesłać do niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny zostać zobowiązane do monitorowania udzielonej pomocy, aby zapewnić nieprzekraczanie odpowiednich pułapów oraz przestrzeganie reguł dotyczących kumulacji. Aby wywiązać się z tego obowiązku, zainteresowane państwo członkowskie powinno przed przyznaniem takiej pomocy uzyskać od przedsiębiorstwa oświadczenie o wszelkiej innej pomocy de minimis objętej niniejszym rozporządzeniem lub innymi rozporządzeniami w sprawie de minimis, otrzymanej w danym roku podatkowym oraz w dwóch poprzednich latach podatkowych. Państwa członkowskie powinny również mieć możliwość ustanowienia centralnego rejestru obejmującego pełne informacje dotyczące przyznanej pomocy de minimis i weryfikowania, czy udzielenie nowej pomocy nie powoduje przekroczenia odpowiedniego pułapu. W myśl art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1407/2013, artykułu zatytułowanego "Monitorowanie", w przypadku gdy państwo członkowskie zamierza przyznać przedsiębiorstwu pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, pisemnie powiadamia to przedsiębiorstwo o przewidywanej kwocie pomocy (wyrażonej jako ekwiwalent dotacji brutto) oraz o jej charakterze de minimis. Przed przyznaniem pomocy państwo członkowskie uzyskuje także od zainteresowanego przedsiębiorstwa oświadczenie, w formie pisemnej lub elektronicznej, na temat wszelkiej innej pomocy de minimis, w odniesieniu do której stosuje się niniejsze rozporządzenie lub inne rozporządzenia o pomocy de minimis, otrzymanej w czasie dwóch poprzednich lat podatkowych oraz bieżącego roku podatkowego. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 3 państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odpowiedni pułap określony w art. 3 ust. 2 oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Zauważyć też trzeba, że TSUE w tezie 36 powołanego wyroku, wskazał jednoznacznie, iż jasno wynika z tych przepisów, że monitoring dokonywany przez państwa członkowskie w celu zapewnienia przestrzegania zasad dotyczących kumulacji musi mieć miejsce przed przyznaniem pomocy. Dalej w tezach 39 i 40 wskazał, że ponieważ zgodnie z art. 3 ust. 4 tego rozporządzenia przyznanie pomocy jest regulowane przez odpowiednie przepisy krajowe, państwa członkowskie dysponują szerokim zakresem uznania przy określaniu procedury przyznawania takiej pomocy. W tym względzie należy stwierdzić, iż motyw 21 wspomnianego rozporządzenia przewiduje, że zgodnie z zasadą współpracy ustanowioną w art. 4 ust. 3 TFUE państwa członkowskie powinny ułatwiać przestrzeganie reguł pomocy państwa 'poprzez ustanowienie niezbędnych mechanizmów gwarantujących, że całkowita kwota pomocy przyznanej zgodnie z zasadą de minimis jednemu przedsiębiorstwu nie przekroczy łącznego dopuszczalnego pułapu'. Regulacje prawne stanowiące podstawę rozważań TSUE zawarte zostały w rozporządzeniu Komisji nr 1407/2013, dotyczącym pomocy de minimis dla przedsiębiorców, natomiast tożsame, co do zasady przepisy, znajdujące zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż zostały ujęte zostały w analogicznym rozporządzeniu Komisji nr 1408/2013. Uzupełnić powyższe jeszcze wypada o motyw 20, który jest odpowiednikiem motywu 21 rozporządzenia 1407/2013. Właśnie w tym motywie 20 prawodawca unijny wskazał, że Komisja jest zobowiązana do dopilnowania, by przestrzegano reguł pomocy państwa; zgodnie z zasadą współpracy ustanowioną w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej państwa członkowskie powinny ułatwiać wypełnianie tego zadania poprzez ustanowienie niezbędnych mechanizmów gwarantujących, że całkowita kwota pomocy przyznanej zgodnie z zasadą de minimis jednemu przedsiębiorstwu nie przekroczy łącznego dopuszczalnego pułapu. W tym celu, przyznając pomoc de minimis, państwo członkowskie powinno informować zainteresowane przedsiębiorstwa o kwocie przyznanej pomocy de minimis, o tym, że ma ona charakter de minimis, oraz wyraźnie odesłać do niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny zostać zobowiązane do monitorowania udzielonej pomocy, aby zapewnić nieprzekraczanie odpowiednich pułapów oraz przestrzeganie reguł dotyczący kumulacji. Aby wywiązać się z tego obowiązku, zainteresowane państwo członkowskie powinno przed przyznaniem takiej pomocy uzyskać od przedsiębiorstwa oświadczenie o wszelkiej innej pomocy de minimis objętej niniejszym rozporządzeniem lub innymi rozporządzeniami w sprawie de minimis, otrzymanej w danym roku podatkowym oraz w dwóch poprzednich latach podatkowych. Państwa członkowskie powinny również mieć możliwość ustanowienia centralnego rejestru obejmującego pełne informacje dotyczące przyznanej pomocy de minimis i weryfikowania, czy udzielenie nowej pomocy nie powoduje przekroczenia odpowiedniego pułapu.

Wynika zatem z powyższego, że państwa członkowskie zobowiązane zostały do dbałej kontroli udzielania pomocy de minimis tak, aby nie doszło do przekroczenia przewidzianych w tych przepisach pułapów tej pomocy. Państwa członkowskie powinny bowiem ustanowić niezbędne mechanizmy gwarantujące, że kwota pomocy de minimis jednemu podmiotowi nie przekroczy łącznego dopuszczalnego pułapu. W tym celu państwo powinno informować zainteresowane przedsiębiorstwa o kwocie przyznanej już mu pomocy de minimis, o tym, że ma ona charakter pomocy de minimis oraz wyraźnie odesłać do omawianego rozporządzenia. Państwo członkowskie powinno zostać zobowiązane do monitorowania tej pomocy, aby przedsiębiorcy nie przekroczyli tych pułapów oraz przestrzegali reguł dotyczących kumulacji pomocy de minimis. Aby wywiązać się z tych obowiązków państwo członkowskie powinno uzyskać od przedsiębiorcy informacje o wszelkiej uzyskanej już przez niego pomocy de minimis. W ocenie NSA, z powołanych zapisów, w szczególności z obowiązku państwa członkowskiego do monitorowania tej pomocy, aby przedsiębiorcy nie przekroczyli pułapów pomocy de minimis oraz przestrzegali reguł dotyczących kumulacji pomocy de minimis wynika, że to państwo członkowskie ma obowiązek stałej obserwacji i kontroli uzyskiwanej przez dane konkretne przedsiębiorstwo pomocy de minimis oraz udzielania takiemu podmiotowi informacji o obowiązującym pułapie pomocy, jak i regule braku nowej pomocy w przypadku przekroczenia obowiązującego pułapu pomocy de minimis. Wtedy to bowiem zrealizowany zostanie obowiązek państwa członkowskiego monitorowania tej pomocy, aby przedsiębiorca nie przekroczył pułapów z przepisów rozporządzenia.

Zatem wobec obowiązków państwa członkowskiego i uprawnień rolnika wynikających z regulacji rozporządzenia komisji nr 1408/2013 (WE), wynikających z art. 3 i 6 tego aktu, interpretowanych przy uwzględnieniu motywów preambuły do tego rozporządzenia, a mianowicie: motywu 8, 13 i 20, w szczególności obowiązku państwa członkowskiego dotyczącego monitorowania pomocy, czyli obowiązku stałej obserwacji i kontroli uzyskiwanej przez producenta rolnego pomocy de minimis, aby nie doszło do przekroczenia pułapu tej pomocy w wysokości 20.000 euro, za uprawnione należy uznać twierdzenie – ze względu na brak prawnej możliwości zmiany takiego wniosku poprzez obniżenie wnioskowanej pomocy – o obowiązku organu do skorygowania wniosku o pomoc do kwoty wskazanego wyżej pułapu pomocy de minimis. Tym samym zasadnie w okolicznościach faktycznych sprawy Sąd I instancji wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

W świetle przedstawionej argumentacji postawione przez organ zarzuty kasacyjne należało uznać za nieusprawiedliwione. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa.