Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1192/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4 f
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. M. i J. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak: [...] JM Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. M. i J. M. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...]

Wskazaną decyzją organ I instancji - na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej "kpa" w związku z art. 12 ust. 4a, ust. 5, art. 18 ust. 1, art. 18 ust. 1 e ustawy z dnia [...] kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (jedn. tekst Dz. U. z 2015 r. poz. 2031), dalej "specustawa", art. 113 ust. 6, ust. 7, art. 118 a ust.2 i 3, oraz art. 128 ust. 1, art. 130 ust. 2, art. 133 pkt. 2, art. 134 ust. 1,2,3 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2015 r. poz. 1774), dalej "ugn" oraz § 36 ust 1, ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109), dalej "rozporządzenie" ustalił (w pkt I) odszkodowanie w wysokości: [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz G. Ś. prawa własności nieruchomości położonej w Obr 1- M. Ś., gmina Ś., Powiat Ś. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 0,0047 ha i z ustalonego odszkodowania przyznał (w pkt II) odpowiednie kwoty następującym osobom: [...] zł za wygaśnięcie udziału [...] - M. Z. M. i jej mężowi J. M. M. na zasadzie majątkowej wspólności ustawowej małżeńskiej, [...] zł za wygaśnięcie udziału [...] - J. M. M., [...] zł za wygaśnięcie udziału [...] - M. M., [...] zł za wygaśnięcie udziału [...] - R. G. C., [...] zł za wygaśnięcie udziału [...] - B. O., [...] zł za wygaśnięcie udziału [...] - P. C..

Ponadto organ zobowiązał G. Ś. do złożenia kwoty [...]zł za wygaśnięcie udziału [...] (przypadającego dla nieustalonych następców prawnych A. C.) do depozytu sądowego na okres 10 lat.

W pkt IV organ odmówił powiększenia ustalonego odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości należnej w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na wniosek Burmistrza [...] Ś. ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2012 r. udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pt. budowa ul. [...] i ul. [...] w Ś. wraz z infrastrukturą towarzyszącą i zatwierdzono jednocześnie podział nieruchomości wyznaczony liniami rozgraniczającymi teren, obejmujący m.in. działkę nr ewid.[...] o pow. 0,0936 ha. Działka ta została podzielona na działki: [...] o pow. 0,0047 ha i [...] o pow. 0,0889 ha, z czego działka nr [...] została przeznaczona pod budowę ulicy [...].

W związku z tą decyzją organ I instancji wszczął w dniu [...] marca 2013 r. postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za sporną nieruchomość nr ewid.[...] o pow. 0,0047 ha.

Jako podstawę prawną prowadzenia tego postępowania organ wskazał przepis art. 12 ust. 4f specustawy, który przewiduje, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Organ stwierdził, że w świetle tego przepisu prawo do odszkodowania jest ściśle związane z prawem do nieruchomości i stanowi rekompensatę za utracone prawo do przejętej nieruchomości. Zatem stronami postępowania odszkodowawczego są osoby dysponujące prawem wymienionym w treści przywołanego przepisu ustawy w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W przypadku natomiast spadkobrania sytuacja faktyczna i prawna, jaką przewiduje się w art. 12 ust. 4 f, przechodzi na spadkobiercę właściciela nieruchomości przejętych na realizację inwestycji drogowej w takiej części, jaka istniała w dacie otwarcia spadku (por. wyrok z 25.03.2014 r. I OSK 2090/12).

Ustalając zatem krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania w niniejszej sprawie organ I instancji stwierdził, że działka nr [...] wchodziła wcześniej w skład działki nr [...], która stanowiła współwłasność: B. C. - w udziale [...], J. M. M. - w udziale [...], małżonków M. M. i J. M. M. na zasadzie majątkowej wspólności ustawowej małżeńskiej - w udziale [...], M. M. w udziale [...] (wynika to z Wykazu Synchronizacyjnego sporządzonego w dniu [...].12.2010 r. do mapy z projektem podziału działki nr [...], zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod nr [...]). Również z księgi wieczystej nr LU [...]/8 prowadzonej przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. wynika, że w dacie wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej właścicielami spornej działki nr [...] były powyższe osoby.

Jednocześnie organ ustalił, że postanowieniem Sądu Rejonowego w L. sygn. akt II Ns [...] z dnia [...].09.1987 r. stwierdzono, że spadek po zmarłym w dniu [...] maja 1981 r. B. C. nabyli: żona B. C. w Ľ części oraz dzieci: A. B. C., R. G. C., P. C. i B. J. C. po [...] części każde z nich.

Z kolei zgodnie z Aktem Poświadczenia Dziedziczenia z dnia [...] marca 2011r. spadek po zmarłej następnie w dniu [...] stycznia 2008 r. B. C. nabyły dzieci: A. B. C. w Ľ części, R. H. w Ľ części, B. O. w Ľ części, P. C. w Ľ części.

W związku z powyższym, za strony niniejszego postępowania i podmioty, którym przysługuje odszkodowanie za wydzieloną pod drogę działkę nr [...] organ I instancji uznał M. Z. M., jej męża J. M. M., M. M., a także następców prawnych B. C. i B. C. - R. G. C., B. O., P. C. oraz A. C.. Osoby te były bowiem właścicielami działki nr ewid.[...] w dniu wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji tj. [...] lipca 2012 r.

W toku postępowania A. C. zmarł w dniu [...].09.2014 r., a nie zostało przeprowadzone po nim postępowanie spadkowe, co wyjaśniła jego żona A. P.-C..

W związku z powyższym, wskazaną na wstępie decyzją organ orzekł o odszkodowaniu na rzecz wskazanych wyżej osób, z tym że należną A. C. część - stosownie do art. 133 pkt 2 ugn - wpłacił do depozytu sądowego, uznając, że w tej części odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, przez co rozumie się także - zgodnie z art. 113 ust. 7 ugn - nieruchomości, których właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyje i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone.

Wysokość całkowitego odszkodowania organ ustalił w oparciu o sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. S. operat szacunkowy z dnia [...] grudnia 2015 r. określający wartość odtworzeniową nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0047 ha na kwotę [...]zł. z czego wartość gruntu wynosi: [...] zł, wartość składników budowlanych - [...] zł, wartość składników roślinnych wynosi: [...] zł.

Zdaniem organu I instancji, operat został sporządzony prawidłowo, zgodnie z art. 135 ugn i § 36 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych. Znajdują się w nim wszystkie elementy wymagane przez prawo, co świadczy o kompletności dokumentu. Wnioski są spójne i logiczne. Operat został wykonany przez osobę posiadającą uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Poprawnie określono przedmiot, zakres i cel wyceny. Rzeczoznawca majątkowy w sposób obszerny i dokładny dokonał analizy rynku nieruchomości, określił stan nieruchomości i otoczenia oraz przeznaczenie w planie miejscowym, co znajduje potwierdzenie w treści przedmiotowego operatu. Wszelkie podjęte przez rzeczoznawcę majątkowego czynności znajdują wyczerpujące uzasadnienie.

Wysokość ustalonego odszkodowania, jak i prawidłowość operatu nie była kwestionowana w toku postępowania.

[...] i J. M. podnosili natomiast, że odszkodowanie nie powinno być ustalone na rzecz spadkobierców po zmarłym B. C., gdyż spadkobiercy ci otrzymali już wcześniej odszkodowanie za część działki nr [...], wywłaszczonej w związku z budową ulicy [...].

W piśmie z dnia [...].04.2016 r. M. M. wyjaśniła, że nastąpił już wcześniej podział działki nr [...], z której wyodrębnione zostały dwie działki - działka o nr ewid.[...] i nr [...], należąca do rodziny [...], która również została przeznaczona pod drogę i za którą rodzina [...] otrzymała już odszkodowanie. Poza tym odszkodowanie jako rekompensata za utracone prawo do przejętej nieruchomości w części dotyczącej nasadzeń roślinnych powinno być wypłacone wyłącznie jej, gdyż to ona poczyniła wyłączne nakłady na nasadzenia i pielęgnację roślin na działce mającej obecnie nr ewid. [...]

Starosta Ś. nie uwzględnił tych zarzutów stwierdzając, że podział działki nr [...] był tylko i wyłącznie podziałem ewidencyjnym, nie znajdującym odzwierciedlenia w znajdującym się w aktach niniejszej sprawy odpisie księgi wieczystej Nr [...], z której wynika, że współwłaścicielami działki o nr [...] byli: B. C., Józef M. M., małżonkowie J. M. M. i M. Z. M. na zasadzie majątkowej wspólności ustawowej małżeńskiej i M. M..

Organ stwierdził, że w świetle powołanych wyżej przepisów uprawnionymi do uzyskania odszkodowania w przedmiotowej sprawie są współwłaściciele nieruchomości objętej decyzją z dnia [...].07.2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i ich ewentualni następcy prawni, ustaleni zgodnie ze stanem prawnym nieruchomości na dzień, w którym decyzja ta stała się ostateczna tj. na dzień [...].08.2012 r., a ewentualne późniejsze zniesienie współwłasności – na które skarżący się powołują - pozostaje bez znaczenia dla ustalenia kręgu uprawnionych.

Organ I instancji stwierdził również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 18 ust. 1 e specustawy dotyczące powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego, gdyż związane jest to z wydaniem nieruchomości i opróżnieniem lokalu oraz innych pomieszczeń niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 ustawy, doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Żadna z takich sytuacji nie [...] natomiast miejsca w niniejszej sprawie, co wynika z pisma G. Ś. z dnia [...].11.2013 r.

W odwołaniu od tej decyzji M. i J. małż. [...] ponownie zarzucali, że organ bezzasadnie przyznał odszkodowanie następcom prawnym zmarłego B. C.. Wskazywali na wydane przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt: I Ns [...] o zniesieniu współwłasności działki nr [...] o pow. 0,0889 ha i przyznaniu jej na własność skarżącym; w tej sytuacji organ nie [...] podstaw – ich zdaniem – do ustalenia odszkodowania na rzecz następców prawnych B. C..

Wojewoda nie uwzględnił zarzutów odwołania i wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając ustalenia i stanowisko tego organu.

Wojewoda podkreślił, że nie budzi wątpliwości prawidłowość sporządzonego w sprawie operatu i wysokość ustalonego odszkodowania, a spór dotyczy wyłącznie tego, czy następcom prawnym byłego współwłaściciela nieruchomości - B. C., przysługuje odszkodowanie przewidziane w art. 12 ust. 4f specustawy w sytuacji, gdy zostali już oni objęci postępowaniem odszkodowawczym za część ich odrębnej nieruchomości przejętej na podstawie tej samej decyzji Starosty [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Odnosząc się do tej kwestii Wojewoda podzielił w całości stanowisko organu I instancji, że w świetle art. 12 ust. 4f specustawy decydujące znaczenie dla ustalenia osób uprawnionych do odszkodowania ma stan prawny nieruchomości na dzień uzyskania przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej waloru ostateczności. Późniejsze zatem zniesienie współwłasności niewywłaszczonej części pozostaje bez znaczenia dla ustalenia kręgu uprawnionych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. M. i J. M. domagali się uchylenia decyzji Wojewody zarzucając organowi błędne ustalenie kręgu osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust 4f specustawy.

Wyjaśnili, że umową z dnia [...] listopada 1956 r. ich poprzednik prawny - W. M. nabyła od B. C. udział [...] w działce nr [...], dla której Sąd Rejonowy w L. prowadził księgę wieczystą pod nr [...], a następnie Kw 4824. W umowie tej strony ustaliły także sposób korzystania z nieruchomości, a w zasadzie dokonały podziału do użytkowania ustalając, iż część północna będzie użytkowana przez W. M., a część południowa przez B. C.. Przedmiotowa nieruchomość ulegała podziałom geodezyjnym na działkę o nr [...] i nr [...], która to działka była w wyłącznym posiadaniu W. M. i jej następców prawnych. Natomiast w części południowej wyodrębniono działki o nr nr [...], [...], [...], [...] i 221, które to działki były w wyłącznym władaniu następców prawnych B. C..

Zarzucili, że organy administracyjne I i II instancji całkowicie pominęły fakt, iż na działkę [...] i następne został wydany akt własności ziemi na rzecz B. i B. C.. Mimo więc, iż działki te stanowiły część nieruchomości, dla której prowadzona była księga wieczysta nr [...] to został wydany na nie akt własności ziemi z dnia [...] października 1975 r. Kwestia ta w znaczący sposób wpłynęła na dalszy los prawny nieruchomości.

Umową z dnia [...] lipca 1993 r. B. C. oraz pozostali następcy prawni B. C. dokonali bowiem częściowego zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego obejmującego działki o nr nr [...], [...], [...], [...], [...], które zostały objęte odrębną księgą wieczystą nr [...]. Jednocześnie te same działki objęte były również księgą wieczystą prowadzoną dla pierwotnej działki o nr [...] (Kw 4133, a następnie Kw 4824) i jednocześnie księgą wieczystą o nr [...], co doprowadziło do przyznania następcom prawnym B. C. dwukrotnie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Poza tym skarżący kwestionując ustalony przez organ krąg osób uprawnionych do odszkodowania wskazali, że bezpodstawnie organ przyznał odszkodowanie M. M.. Uzasadniając zarzut podnieśli, że wprawdzie księga wieczysta jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego można ustalić prawa rzeczowe do nieruchomości, to jednak organy powinny uwzględniać również nieformalne zniesienie współwłasności oraz późniejsze formalne (sądowe) zniesienie współwłasności, które miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skarżący wyrazili pogląd, że w razie zbycia nieruchomości przez dotychczasowego właściciela po dniu, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna, gdy zbycie to zostało ujawnione w księdze wieczystej, roszczenie o odszkodowanie przechodzi na nabywcę, gdyż za taką interpretacją przemawia instytucja rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Analogiczna sytuacja – ich zdaniem - dotyczy działu spadku dokonanego po uostatecznieniu się decyzji ustalających lokalizację inwestycji. Na nabywców spadku przechodzą wszelkie prawa i obowiązki związane z nabyciem prawa własności nieruchomości przeznaczonej pod drogę, a więc i roszczenie o odszkodowanie. Roszczenie to wchodzi w skład masy spadkowej i może być przedmiotem działu spadku, co wynika z art. 1052 kc i art. 1053 kc oraz orzecznictwa SN. Postępowanie o dział spadku nie stanowi przy tym zagadnienia wstępnego, obligującego organ administracji do zawieszenia postępowania odszkodowawczego. W niniejszej sprawie doszło do zniesienia współwłasności, dlatego uprawnionymi do wypłaty odszkodowania są skarżący, a nie M. M., który otrzymał spłatę swojego udziału spadkowego.

Poza tym skarżący podnieśli, że podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania za dokonane wywłaszczenie nieruchomości jest także osoba, która nabyła do niej prawa poprzez zasiedzenie, które ma na celu wyeliminowanie długotrwałej rozbieżności między faktycznym wykonywaniem uprawnień właścicielskich a formalnoprawnym stanem własności. Zasiedzenie następuje przy tym z mocy samego prawa, gdyż postanowienie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że skutki zasiedzenia rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu, niezależnie od tego kiedy, w wyniku badania przez sąd, zasiedzenie zostało stwierdzone. Posiadacz samoistny po upływie odpowiedniego terminu wskazanego w przepisach z mocy prawa nabywa zatem własność danej nieruchomości (art. 172 Kc). Informacja o toczącym się przed sądem postępowaniu o zasiedzenie może być przesłanką zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Skarżący podnieśli, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż sporna nieruchomość nigdy nie była w posiadaniu M. M., który wyprowadził się z domu przeszło 40 lat temu, natomiast nieruchomość zawsze była w ich posiadaniu - doszło więc do zasiedzenia przez nich udziału M. M.. Również ta okoliczność świadczy o wadliwym ustaleniu przez organ kręgu osób uprawnionych do odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy specustawy (ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).

Organ prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 4f tej specustawy odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, a wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

W sprawie nie jest kwestionowany operat rzeczoznawcy majątkowego, na podstawie którego ustalono wysokość odszkodowania, ani ustalona na podstawie tego operatu wysokość odszkodowania.

Przedmiotem sporu jest natomiast wyłącznie ustalony przez organ krąg osób uprawnionych do odszkodowania.

Skarżący podnoszą, że bezpodstawnie zostało ono przyznane spadkobiercom B. C. oraz M. M..

Zarzuty skargi nie są zasadne.

W świetle przytoczonego art. 12 ust. 4f specustawy, odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom.

Prawidłowo organ stwierdził, że w przepisie tym chodzi o osoby, którym przysługiwało prawo własności nieruchomości w dniu, kiedy decyzja udzielająca zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, zaś późniejsze zmiany własności tej nieruchomości nie mają znaczenia.

Organy prawidłowo ustaliły, że w dniu [...] sierpnia 2012 r., a więc w dacie uostatecznienia się decyzji udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej z [...] lipca 2012 r. współwłaścicielami spornej działki nr ewid. [...] byli: M. Z. M., jej mąż Józef M. M., M. M., a także następcy prawni B. C. i B. C. - R. G. C., B. O., P. C. oraz A. C..

Wskazaną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dokonano podziału m.in. działki nr [...] o pow. 0,0936 na działkę nr [...] (o pow. 0,0047 - przeznaczoną pod ulicę [...]) i nr [...] (o pow. 0,0889).

Dla działki nr [...] nie ma założonej księgi wieczystej, jest to działka wyodrębniona geodezyjnie, której obszar wchodzi w skład działki nr [...] o pow.0,2096, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] (k.28).

Działka nr [...] obejmuje poza działką nr [...] także obszar wyodrębnionych geodezyjnie i wpisanych do ewidencji gruntów części działek nr [...], [...], [...] i [...] oraz [...] (k. 19, wykaz synchronizacyjny przy mapie z projektem podziału nieruchomości).

Zmiany własnościowe tej działki (nr [...]) wyglądały następująco:

Jak wynika z aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1956 r., jej właścicielem był pierwotnie B. C., który aktem tym zbył udział w tej nieruchomości W. M. (k. 30-31), która z kolei zbyła część tego udziału swoim synom – J. M. i M. M. (aktem notarialnym z [...] września 1983r.), część mężowi A. M. (aktem notarialnym z [...] października 1992r.), część synowi i synowej – J. i M. małżonkom [...] (aktem notarialnym z [...] listopada 1992r.). Następnie aktem notarialnym z dnia [...] września 1993 r. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 1993 r., I C [...] udział M. M. został przeniesiony na rzecz A. i W. małżonków M., a aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2000 r. udział ten małżonkowie ci darowali M. M.. Z kolei aktem notarialnym z dnia [...] września 2002 r. A. M. darował swój udział żonie W. M.; po śmierci A. M. [...] lipca 2003 r., spadek po nim nabyła w całości W. M., która aktem notarialnym (umową dożywocia) z dnia [...] czerwca 2014r. (k.18) zbyła cały swój udział synowi i synowej - J. i M. małżonkom [...] (operat szacunkowy mgr M. [...], k. 9 – 10).

Z kolei gdy chodzi o udział B. C. w działce nr [...], to nabyli go po jego śmierci [...] maja 1981 r. jego spadkobiercy – B. C., A. C., R. G. C., B. O. (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, k.35), z następnie po śmierci B. C. - A. [...], R. G. C., B. O. (akt dziedziczenia, k.36).

W aktach sprawy znajduje się odpis zupełny księgi wieczystej nr [...] (k.28) prowadzonej dla nieruchomości nr [...], wg stanu z dnia [...] marca 2013 r. Wynika z niego, że właścicielami tej działki są B. C., J. M., M. M. i M. M.. Odpis ten nie obejmuje więc zmian wynikających z dziedziczenia, co jednak nie uniemożliwiało organowi ustalenia właścicieli tej działki na dzień wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] lipca 2012 r. z uwzględnieniem tych zmian. Prawidłowo więc organy ustaliły, że w dacie wydania tej decyzji współwłaścicielami działki nr [...] byli M. Z. M., jej mąż Józef M. M., M. M., a także następcy prawni B. C. i B. C. - R. G. C., B. O., P. C. oraz A. C..

Taki krąg osób, będących właścicielami spornej działki w dniu wydania decyzji tj. [...] lipca 2012r., nie jest zresztą w sprawie kwestionowany.

Skarżący kwestionują bowiem nie tyle to, kto był właścicielem działki nr [...] w dacie wydania decyzji, ale czy wszystkim tym właścicielom przysługiwało roszczenie o odszkodowanie. Podnoszą, że ich zdaniem nieuprawnionymi do odszkodowania byli następcy prawni (spadkobiercy) B. C. oraz M. M..

W odniesieniu do następców B. C. skarżący podnoszą, że odszkodowanie za wywłaszczenie działki nr [...] im nie powinno przysługiwać, ponieważ działka ta powstała z podziału działki nr [...], a ta z kolei z podziału działki nr [...], na podstawie którego – oprócz działki nr [...] – powstały także działki nr [...], [...], [...] i [...], z których część również została przeznaczona pod budowę drogi – ulicy [...]. Podnieśli, że działki nr [...] aktem własności ziemi z [...] października 1975 r. zostały przyznane na własność rodzinie [...] i za te działki rodzina ta dostała już odszkodowanie z tytułu podziału nieruchomości w związku z realizacją inwestycji drogowej. Skoro zatem rodzina [...] otrzymała już odszkodowanie z działki nr [...], to obecnie nie powinna być uwzględniana przy ustalaniu odszkodowania za pozostałą część tej działki tj. wydzieloną z niej działkę nr [...].

Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie w niniejszym postępowaniu.

Przedmiotem tego postępowania jest bowiem wyłącznie odszkodowanie za powstałą na podstawie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] lipca 2012 r. działkę nr [...]. Sprawa przyznania odszkodowania za pozostałą część działki nr [...], obejmującej poza obszarem ewidencyjnej działki nr [...], także działki o kolejnych nr [...], nie jest objęta zaskarżoną decyzją. Skarżący mogliby więc ewentualnie kwestionować, że nie zostali uwzględnieni przy wypłacie odszkodowania za tamte działki (o kolejnych nr [...]), o ile zostałoby jednoznacznie ustalone, że byli oni współwłaścicielami tych działek w części zajętej pod ulicę [...].

Organy w niniejszej sprawie nie miały więc obowiązku odnoszenia się do kwestii prawidłowości ustalenia odszkodowania za tamte działki, ani ustalania, kto jest ich właścicielem; poza tym w aktach brak jakichkolwiek dokumentów dotyczących ustalenia takiego odszkodowania.

Skoro zatem niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie działki nr [...], to organ miał obowiązek ustalić, kto był dotychczasowym właścicielem tej działki tj. komu przysługiwało prawo własności działki nr [...] w dacie uostatecznienia się decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. Organy dokonały prawidłowych ustaleń w tym zakresie, mając na uwadze wyżej przedstawione dokumenty.

Organy prawidłowo przyjęły przy tym, że chodzi o właścicieli spornej działki w dniu uostatecznienia się decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. - przepis art. 12 ust. 4f specustawy wprost bowiem stanowi, że odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości. Chodzi więc o nieruchomość, która podlegała podziałowi czyli – w niniejszej sprawie – o działkę nr [...]. Działka nr [...] powstała w wyniku podziału, przeszła bowiem na własność Skarbu Państwa. "Z treści tego przepisu jednoznacznie bowiem wynika, że prawo do odszkodowania jest ściśle związane z prawem do nieruchomości i stanowi rekompensatę za utracone prawo do przejętej nieruchomości. Zatem podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania a zarazem stroną postępowania odszkodowawczego jest osoba dysponująca prawem wymienionym w treści powołanego przepisu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 listopada 2015 r., II SA/Gd 442/15, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 234/14). W przepisie art. 12 ust. 4f ustawodawca określił osoby uprawnione do uzyskania odszkodowania za odebrane prawa rzeczowe do nieruchomości. Osobami tymi są: dotychczasowy właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty nieruchomości oraz osoby, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe i tylko te podmioty posiadają bezpośredni interes prawny do bycia stroną postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogę na podstawie specustawy drogowej, a więc posiadają indywidualny, wynikający z konkretnej normy prawa administracyjnego interes prawny (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 316/12).

Rację ma również organ, że ze względu na wyraźne brzmienie art. 12 ust. 4f specustawy nie mają znaczenia dla sprawy późniejsze zmiany własności pozostałej części nieruchomości będącej przedmiotem podziału tj. działki nr [...], niezajętej pod drogę. Tylko wyraźna cesja wierzytelności o odszkodowanie z tytułu przejęcia działki pod drogę publiczną mogłaby ewentualnie prowadzić do zmiany kręgu stron postępowania uprawnionych do wystąpienia i ustalenie odszkodowania i jego wypłatę, (aczkolwiek w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieją w tym zakresie rozbieżne stanowiska, zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 kwietnia 2015 r., II SA/Bk 47/15 i powołane tam orzeczenia), a taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Z tych względów nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące wadliwego przyznania odszkodowania następcom prawnym B. C., którzy na skutek postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt: I Ns [...] o zniesieniu współwłasności działki nr [...] o pow. 0,0889 ha i przyznaniu jej na własność skarżącym, utracili prawo własności do tej nieruchomości. Postanowienie to dotyczy bowiem zniesienia współwłasności działki nr [...], a więc działki, która powstała dopiero na skutek decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, a nie działki nr [...], a w świetle art. 12 ust. 4f specustawy, to właścicielom tej działki (a nie działek powstałych w wyniku podziału) przysługuje odszkodowanie.

Z takich samych przyczyn nie stało na przeszkodzie ustaleniu odszkodowania na rzecz M. M., ewentualne postępowanie o zniesienie współwłasności działki nr [...] (z akt wynika, że – wbrew wyjaśnieniom skarżących - nie zostało ono skutecznie wszczęte, postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] kwietnia 2015 r., II Cz [...], k. 95). Wynik takiego postępowania nie stanowi więc zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Wbrew zarzutom skargi, organ nie mógł również samodzielnie stwierdzić, że skarżący nabyli w drodze zasiedzenia udział M. M. w działce nr [...] (w części ewidencyjnej działki nr [...]). Wprawdzie orzeczenie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny, ale wyłącznie uprawnionym do stwierdzenia zasiedzenia jest właściwy sąd powszechny – organ administracji publicznej nie ma takich kompetencji.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Skarga podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.).