Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 831/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1990
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Robert Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi Y. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") [...] stycznia 2017 r., znak: [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Szef Urzędu, po rozpoznaniu odwołania Y. M. (dalej: "cudzoziemiec" lub "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej: "Komendant Placówki SG") z [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i o zakazie jego ponownego wjazdu.

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1. Wskazaną wyżej decyzją Komendant Placówki SG orzekł o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, o zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści terytorium Polski w terminie dobrowolnego powrotu określonego w niniejszej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach"). Komendant Placówki SG ustalił w szczególności, że R. K. prowadzący gospodarstwo rolne pod adresem: [...], powierzył w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 3 sierpnia 2016 r. wykonywanie pracy skarżącemu, polegającej na zbiorze liści tytoniu, bez zawarcia z nim umowy o pracę lub innej umowy cywilnoprawnej w formie pisemnej. Powyższe wykroczenie stwierdzono w wyniku kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców przeprowadzonej w wyżej wskazanym gospodarstwie rolnym w dniu [...] sierpnia 2016 r. przez funkcjonariuszy Zespołu do Spraw Cudzoziemców Grupy Zamiejscowej w [...] Placówki Straży Granicznej w [...].

II.2. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata J. S.

II.3. Szef Urzędu wydając zaskarżoną decyzję uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał w szczególności, że cudzoziemiec do Polski wjechał [...] maja 2016 r. przez przejście graniczne w [...] na podstawie paszportu serii [...] nr [...] oraz wizy krajowej nr [...] wydanej przez Konsula RP [...], ważnej od [...] maja 2016 r. do dnia [...] października 2016 r., rodzaj D, cel wydania 05 (wykonywania pracy, w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy, zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy). Bezpośrednio po przekroczeniu granicy cudzoziemiec udał się do gospodarstwa rolnego R. K., gdzie następnego dnia, tj. [...] czerwca 2016 r. rozpoczął pracę przy zbiorze liści tytoniu. Podstawą podjęcia zatrudnienia było zarejestrowane na nazwisko cudzoziemca w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] lutego 2016 r. pod numerem [...] oświadczanie o zamiarze powierzenia wykonywania pracy (...) w zawodzie rolnik upraw polowych, miejsce wykonywania pracy, [...] - gospodarstwo rolne, powierzenie wykonywania pracy od dnia [...] maja 2016 r. do dnia [...] października 2016 r., wynagrodzenie [...] zł brutto miesięcznie, na podstawie umowy o dzieło. W dniu [...] sierpnia 2016 r. funkcjonariusze Zespołu do Spraw Cudzoziemców Grupy Zamiejscowej w [...] Placówki Straży Granicznej w [...] wszczęli kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców oraz powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom w gospodarstwie rolnym R. K. W toku kontroli ustalono, że obywatel [...], Y. M. w okresie od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] sierpnia 2016 r. wykonywał pracę na rzecz właściciela w/w gospodarstwa rolnego, polegającą na zbiorze liści tytuniu bez dopełniania obowiązku sporządzenia umowy cywilnoprawnej w formie pisemnej. Podczas przesłuchania Y. M. potwierdził, iż w w/w okresie był zatrudniony w gospodarstwie rolnym pana R. K. przy zbiorze liści tytoniu. Zeznał, że nie zawierał z pracodawcą żadnej umowy w formie pisemnej, miał jednak świadomość, iż taka umowa powinna być miedzy nim, a pracodawcą zawarta. Dodał, że powyższą pracę miał wykonywać do czasu zakończenia zbioru tytoniu. Za wykonaną pracę miał otrzymać wynagrodzenie w kwocie [...] złotych. Z uzyskanych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców informacji za pośrednictwem systemów teleinformatycznych wynika, że w dniu [...] października 2016 r. Y. M. opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez przejście graniczne w [...]. Szef Urzędu podniósł, że cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania w Polsce pracy, jeżeli spełnia warunki określone w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (aktualny t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1065; dalej: "u.p.z."). Jednym z tych warunków jest posiadanie zezwolenia na pracę co wynika z art. 87 ust. 1 pkt 12 tej ustawy. Zgodnie z art. 88a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi. Cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę w określonych okolicznościach, które są wymienione w art. 87 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. z 2015 r. poz. 588; dalej: "Rozporządzenie z 2015 r."). Zgodnie z § 1 pkt 20 powyższego rozporządzenia, mi. in. obywatele [...] mogą wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę przez okres 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, jeżeli posiadają zarejestrowane we właściwym miejscowo powiatowym urzędzie pracy oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia im wykonywania pracy, a praca ta wykonywana jest na podstawie pisemnej umowy na warunkach określonych w oświadczeniu. Szef Urzędu podkreślił, że cudzoziemiec wykonywał pracę na rzecz gospodarstwa rolnego R. K. bez dopełnienia obowiązku zawarcia umowy cywilnoprawnej w formie pisemnej. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż jak wynika z treści odwołania od decyzji o zobowiązaniu do powrotu, do podpisania umowy pomiędzy cudzoziemcem a pracodawcą doszło dopiero w dniu [...] sierpnia 2016 r. tj. po zakończeniu kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Przepis ten ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż cudzoziemiec wykonywał pracę niezgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Już sam stwierdzony fakt wykonywania przez cudzoziemca pracy bez zwarcia wymaganej prawem umowy o pracę bądź umowy cywilnoprawnej w formie pisemnej, uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie i w określony sposób oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Taka konstrukcja normy prawnej ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie dopełnienia wymogów formalnych związanych podejmowaniem pracy w Polsce. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Tak więc, w związku z brakiem zwarcia umowy cywilnoprawnej w formie pisemnej, Y. M. nie powinien podejmować pracy w dniu [...] czerwca 2016 r. u tego pracodawcy. Z zeznań cudzoziemca wynika, że miał on świadomość obowiązku zawarcia umowy w formie pisemnej, jednakże tego nie uczynił. Tymczasem z treści § 1 pkt 20 Rozporządzenia z 2015 r. wynika jednoznacznie, że zatrudnienie obywatela [...] na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę jest dopuszczalne, jednakże muszą zostać spełnione określone w tym rozporządzeniu warunki, m. in. warunek wykonywania pracy na podstawie pisemnej umowy. Odnosząc się do podniesionego przez pełnomocnika faktu nieukarania karą grzywny cudzoziemca za nielegalne wykonywanie pracy, a tym samym braku, jego zdaniem, przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, należy wskazać, iż użyty w treści art. 302 ust. 1 pkt 4 w/w. ustawy zaimek "lub " świadczy o tym, że fakt ukarania cudzoziemca za nielegalne wykonywanie pracy nie jest przesłanką konieczną do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w sytuacji, gdy spełniona zostanie inna przesłanka zawarta w treści tego przepisu prawnego. Szef Urzędu przyjął równocześnie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające orzeczenie o zobowiązaniu do powrotu określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w tym brak jest przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany. Organ podkreślił, że nie dojdzie do naruszenia prawa cudzoziemca do poszanowania jego życia rodzinnego. Cudzoziemiec jest kawalerem, na terytorium Polski nie posiada żadnej rodziny.

III.1. Z powyższą decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie zgodził się skarżący. W skardze do tutejszego Sądu reprezentujący cudzoziemca adwokat J. S. zarzucił naruszenie:

a) art. 7,77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

b) art. 8 k.p.a. poprzez działania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców powodujące podważenie zaufania odwołującego się do organów państwa, w szczególności poprzez nieprawidłową ocenę materiału zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego i przyjęcie, że Y. M. wykonując pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie posiadał zezwolenia na pracę wobec czego wypełnił przesłanki do opuszczenia terytorium Polski.

c) art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez jego niesłuszne/błędne jego zastosowanie podczas, gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do jego zastosowania

W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że skarżący został zatrudniony do pracy przy zbiorze tytoniu na terenie gospodarstwa rolnego w [...], powiat [...], województwo [...]. Przyjechał do Polski w lipcu tego roku na specjalne zaproszenie. Pracodawca odwołującego się we właściwym Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] lutego 2016 r. uzyskał dla odwołującego się oświadczenie o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi nr [...] na okres od dnia [...] maja 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż odwołujący się nie został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy, a zatem nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Pracodawca R. K. zawarł z cudzoziemcem umowę o dzieło od dnia [...] sierpnia 2016 r. na okres do dnia [...] września 2016 r. obejmującą pracę przy zbiorze tytoniu. W ocenie skarżącego, mając na uwadze ww. stan faktyczny oraz uregulowania prawne należy uznać, że w sposób nieprawidłowy zostały zastosowane w przedmiotowej sprawie postanowienia art, 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach i nie można stwierdzić, że w dniu wydania decyzji skarżący wykonywał pracę nielegalnie. Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny w [...] z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...] uznał R. K. oraz Y. M. za winnych i skazał ich na karę nagany. W art. 302 ustawy o cudzoziemcach w sposób wyraźny wskazano, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie prac. Takie sformułowanie wskazanego przepisu rodzi istotne konsekwencje. Ustawodawca w sposób jednoznaczny posłużył się określeniem "wykonywanie pracy bez zarejestrowanego oświadczenia". Sformułowanie to oznacza, iż takie oświadczenie w ogóle nie istnieje (nie zostało zarejestrowane lub wygasł przewidziany w rozporządzeniu okres jego ważności), co jest stanem faktycznym istotnie różnym od sytuacji, gdy oświadczenie zostało zarejestrowane, a zatem istnieje, jest natomiast dotknięte określoną wadą. Z pewnością nie ma podstaw do przyjęcia, iż każda wada takiego oświadczenia skutkuje uznaniem oświadczenia za nieistniejące. Interpretacja przeciwna prowadziłaby do rozszerzającej wykładni art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach przez objęcie nim szeregu sytuacji niewynikających z brzmienia tego przepisu. Biorąc pod uwagę, iż jest to przepis nakładający na cudzoziemców i pracodawców określone obostrzenia i wprowadzający sankcję za ich nieprzestrzeganie, a jednocześnie wykładnia rozszerzająca miałaby odbyć się w kierunku niekorzystnym tak dla cudzoziemca, jak i pracodawcy - taki zabieg uznać trzeba za niedopuszczalny. Ponadto zgodnie z definicja Słownika Języka Polskiego słowo "lub" oznacza, że jest to spójnik wyrażający możliwą wymienność lub wzajemne wyłączanie się zdań lub ich części. Zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że sam fakt stwierdzony wykonywania pracy przez cudzoziemca bez zawarcia wymaganej prawem umowy uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie. Zwrócić uwagę należy również, że decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się, gdy wykonywał on pracę niezgodnie z przepisami, ale rzeczywistą winę za taki stan rzeczy ponosi pracodawca. W ocenie odwołującego w niniejszej sprawie nie dokonano wystarczającego i wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego bowiem w żadnej mierze nie doszło do naruszenia przez odwołującego przepisów ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o promocji zatrudnienia przez wykonywanie pracy mając zezwolenie na pracę i zarejestrowanego w Powiatowym Urzędzie Pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy. Na uwagę zasługuje tutaj fakt że pomiędzy odwołującym się a R. K. została zawarta umowa- ustna która w świetle obowiązującego prawa jest ważna i również obowiązuje. W ocenie skarżącego sam fakt, że umowa nie została spisana nie może powodować aż tak dolegliwych konsekwencji i sankcji tym bardziej, że najważniejsze kwestie w zakresie zatrudniania cudzoziemca zostały przez strony dochowane.

III.2. W odpowiedzi na skargę Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Zobowiązanie skarżącego do powrotu nastąpiło na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 o cudzoziemcach. W myśl tej regulacji, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Należy podkreślić, decyzja o zobowiązaniu do powrotu jest decyzją związaną (verba legis: "decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się"). Organom nie pozostawiono zatem uznania, czy w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach można zastosować ten środek prawny kierując się np. względami słuszności. Teza o związanym charakterze decyzji o zobowiązaniu do powrotu przyjmowana jest również w piśmiennictwie (zob. np. P. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza 6 komentarza do art. 302) oraz orzecznictwie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2016 r., II OSK 1935/14, CBOSA). Organy nie mogły zatem odstąpić od wydania decyzji zobowiązującej do powrotu w razie ustalenia, że zachodzi chociażby jedna z przesłanek wskazanych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, obowiązek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest niezależny od tego, czy w realiach danej sprawy cudzoziemiec miał świadomość okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Chodzi tu bowiem o obiektywną odpowiedzialność administracyjną, a nie odpowiedzialność karną opartą na zasadzie winy (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., II OSK 2250/16, CBOSA; wyrok NSA z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10 oraz , CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2013 r., IV SA/Wa 2918/12, CBOSA). Tylko zaistnienie okoliczności wyraźnie wskazanych w innych przepisach prawa może uzasadniać niewydanie w takim przypadku decyzji zobowiązującej do powrotu. Okoliczności takie zostały wskazane m. in. w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a w odniesieniu do przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 4 również w art. 302 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach. Ciężar wykazania, że zachodzą te wyjątkowe okoliczności wyłączające orzeczenie o zobowiązaniu do powrotu spoczywa przede wszystkim na cudzoziemcu (por. np. wyrok NSA z 10 lutego 2017 r., II OSK 2082/15, CBOSA).

IV.3. Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

IV.3.1. Po pierwsze, użycie w tym przepisie spójnika "lub" (alternatywy łącznej) oznacza, że zaistnienie chociażby jednak z przesłanek wskazanych w tym przepisie uzasadnia samodzielnie zobowiązanie cudzoziemca do powrotu (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., II OSK 2250/16, CBOSA). W tej sytuacji bez znaczenia jest, że cudzoziemiec wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2016 r.(sygn. akt [...]) został skazany na karę nagany (na karę grzywny skazano tylko pracodawcę). Przesłanka zobowiązania do powrotu w postaci ukarania cudzoziemca karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy ma taki cel, że zwalnia organy prowadzące postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu z potrzeby badania wystąpienia przesłanek w postaci wykonywania pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy. W takim przypadku wystarczające jest ustalenie, że zapadł prawomocny wyrok skazujący cudzoziemca na karę grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Usprawnia to w istotnym stopniu postępowanie. Warto odnotować, że wyrok taki może być skutkiem popełnienia przez cudzoziemca również innych czynów niż wykonywanie pracy bez zezwolenia, np. może chodzić o wykonywanie pracy na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ustawy o cudzoziemcach (art. 2 pkt 14 u.p.z.).

IV.3.2. Po drugie, samo złożenie przez pracodawcę oświadczenia o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy nie powoduje jeszcze, że jest on zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Należy przypomnieć, że zasadą jest, iż cudzoziemiec, który nie posiada szczególnego tytułu pobytowego uprawniającego go do wykonywania pracy (np. statusu uchodźcy lub pozwolenia na pobyt stały) może wykonywać pracę na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pracę (art. 87 ust. 1 pkt 11a oraz 12 ustawy o promocji zatrudnienia). Od tej zasady przewidziano wyjątek m. in. w art. 87 ust. 2 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z tym przepisem, z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec w stosunku do którego umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia. Należy podkreślić, że przypadki, w których nie jest konieczne uzyskanie zezwolenia dla powierzenia cudzoziemcowi pracy są wyjątkami i jako takie muszą być interpretowane w sposób ścisły (zgodnie z regułą exceptiones non sunt extendendae). Jednym z takim przepisów jest § 1 pkt 20 Rozporządzenia z 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, powierzenie cudzoziemcowi wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę jest dopuszczalne w przypadku cudzoziemców będących obywatelami Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Gruzji, Republiki Mołdawii, Federacji Rosyjskiej lub Ukrainy, wykonującymi pracę przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, niezależnie od liczby podmiotów powierzających im wykonywanie pracy, jeżeli przed podjęciem przez cudzoziemca pracy powiatowy urząd pracy, właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego lub siedzibę podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, zarejestrował pisemne oświadczenie tego podmiotu o zamiarze powierzenia wykonywania pracy temu cudzoziemcowi, określające nazwę zawodu, miejsce wykonywania pracy, datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy, rodzaj umowy stanowiącej podstawę wykonywania pracy oraz wysokość wynagrodzenia brutto za pracę, informujące o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy oraz o zapoznaniu się z przepisami związanymi z pobytem i pracą cudzoziemców, a praca ta wykonywana jest na podstawie pisemnej umowy na warunkach określonych w oświadczeniu. W świetle tego przepisu nie budzi wątpliwości, że jednym z warunków koniecznych powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (tj. wyłącznie w oparciu o oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia pracy) jest to, aby praca ta wykonywana była na podstawie pisemnej umowy na warunkach określonych w oświadczeniu. Niespełnienie tego warunku (tj. wykonywanie pracy bez zawarcia pisemnej umowy na warunkach określonych w oświadczeniu) oznacza powrót do ogólnej zasady, że powierzenie cudzoziemcowi pracy wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia na pracę. Podobny pogląd WSA w Warszawie wyraził w prawomocnych wyrokach z 17 maja 2016 r., IV SA/Wa 168/16, oraz z 15 czerwca 2016 r., IV SA/Wa 834/16 (CBOSA). Warto dodać, że wymóg zawarcia pisemnej umowy ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia kontroli legalności wykonywania pracy, również w aspekcie wywiązania się z innych obowiązków publicznoprawnych, w tym obowiązków podatkowych oraz obowiązków związanych z ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym pracowników. Bez znaczenia jest również podnoszona przez skarżącego kwestia, że z pracodawcą łączyła go umowa ustna. Spór w niniejszej sprawie nie dotyczy ważności czynności cywilnoprawnej z uwagi na jej formę, ale kwestii, czy spełnione są przesłanki z art. 304 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemca w zw. z art. 87 ust. 2 pkt 9 u.p.z. oraz § 1 pkt 20 Rozporządzenia z 2015 r. Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący wykonywał pracę u R. K. pracę bez zawarcia pisemnej umowy od dnia [...] czerwca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. (umowa taka została zawarta dopiero w dniu następnym po dokonaniu kontroli legalności zatrudnienia, tj. [...] sierpnia 2016 r.). W okresie od dnia [...] czerwca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. cudzoziemiec nie mógł zatem wykonywać pracy bez uzyskania zezwolenia na pracę. Ergo, orzekające organy zobowiązane były do zastosowania wobec skarżącego art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach przyjmując, że wykonywał on pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę.

IV.3.3. Po trzecie, wobec skarżącego nie mógł mieć zastosowania wyjątek z art. 302 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z tym przepisem, art. 302 ust. 1 pkt 4 nie stosuje się w przypadku, o którym mowa w art. 120 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W myśl tej normy u.p.z., kto za pomocą wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze grzywny do 10 000 zł. Z akt sprawy nie wynika, aby zachodziły okoliczności powołane w tym przepisie. W szczególności brak informacji, aby pracodawca cudzoziemca lub inna osoba została skazana na podstawie art. 120 ust. 3 u.p.z. Ponadto, z zeznań skarżącego wynika, że miał on świadomość konieczności zawarcia z pracodawcą umowy na piśmie (k. 25 v. akt administracyjnych).

IV.4. Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 7,8, 77 § 1 i 80 k.p.a. W skardze sporządzonej przez adwokata nie przedstawiono szczegółowego uzasadnienia naruszenia tych norm procesowych, a Sąd z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. p.p.s.a.). Uzupełniająco należy dodać, że w skardze stwierdza się, iż cudzoziemiec przyjechał do Polski dopiero w lipcu 2016 r. Twierdzenie to jednak pozostaje w sprzeczności nie tylko z znajdującymi się w aktach dokumentami (np. kserokopią paszportu cudzoziemca, gdzie znajduje się pieczęć poświadczająca wjazd na terytorium RP w dniu [...] maja 2016 r.), ale również z zeznaniami samego cudzoziemca (k. 25 v. akt administracyjnych).

IV.5. Z powyższych powodów orzeczono jak w sentencji.