Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 458/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 poz. 256, dalej: k.p.a.) oraz min. art. 54 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 1438 ze zm., dalej: ustawa egzekucyjna) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) po rozpatrzeniu zażalenia M. J. (dalej: Skarżący, Zobowiązany) postanowieniem z dnia [...] r. [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: Naczelnik) z dnia [...] r. nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...].

2. Postępowanie przed organami egzekucyjnymi.

2.1. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego tego organu, wystawionego w dniu [...] r. o nr [...].

W dniu [...] r. Naczelnik sporządził zawiadomienie nr [...] o zajęciu innych wierzytelności w A Sp. z o.o. (dalej: Spółka), które doręczono skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...] r., a Spółce w dniu [...] r.

2.2. Pismem z dnia 10.11.2019 r., nadanym pocztą w dniu 12.11.2019 r. Skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną organu (zajęcie wierzytelności), wnosząc o uchylenie zajęcia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zajęcia poprzez dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę, z pouczeniem o wysokości kwoty wolnej od zajęcia i jej zwrot na rzecz dłużnika.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że rozpoznać należy trzy kwestie: 1) Czy zajęta wierzytelność jest wynagrodzeniem za pracę, 2) Faktyczną zgodność zajęcia z art. 67 § 2 ust. 8 ustawy egzekucyjnej, 3) Istnienie kwoty wolnej od zajęcia i ustalenie jej wysokości w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do pierwszej z kwestii Zobowiązany wskazał, że dokonując zajęcia "innej wierzytelności" organ faktycznie zajął wynagrodzenie za pracę ze skutkiem zajęcia 100 % kwoty wynagrodzenia. Okoliczność ta wynikła z wadliwego rodzaju zajęcia jakie dokonano, a także z wadliwości pouczenia na zajęciu. Wzór dokumentu jakim posługuję się organ przy dokonywaniu zajęć nie odpowiada, a właściwie nie w pełni odpowiada funkcji wskazanej w art. 67 § 2 ust. 8 ustawy egzekucyjnej. Jak wskazuje powołany przepis dokument stanowiący zajęcie wierzytelności ma zawierać pouczenie m.in. dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia. Pouczenie to nie może być niepełne, a w szczególności musi zawierać nie tylko informację o obowiązkach dłużnika zajętej wierzytelności, ale także o prawach dłużnika, a w szczególności kwocie wolnej od zajęcia. Zgodnie bowiem z regułą humanitaryzmu w art. 8 § 1 pkt 6 ww. wskazano, że kwota bezwzględnie wolna od zajęcia wynosi 760 zł i nie może być ona skutecznie zajęta. W pouczeniu brak takiej informacji. Brak ww. informacji w dokumencie zajęcia w połączeniu z oczywistą obawą dłużnika zajętej wierzytelności przez odpowiedzialnością wobec organów skarbowych za wadliwe wykonanie zajęcia - skutkuje pozbawieniem dłużnika podstawowego prawa, jakim jest prawo do pozostawienia mu kwoty wolnej od zajęcia. Podobny skutek ma brak pouczenia w dokumencie zajęcia o normie art. 9 ust. 1 ww. ustawy, iż zajęcie należności ze stosunku pracy możliwe jest do wykonania wyłącznie na warunkach wskazanych w ustawie Kodeks Pracy. Przedmiotowa okoliczność jest istotna, albowiem organ dokonując zajęcia nie jest w stanie przewidzieć jaką faktycznie kwotę zajmie (z jakiego tytułu). Konsekwencją natomiast wadliwego pouczenia jest sytuacja, iż przy braku prawidłowego (pełnego) pouczenia doszło do zajęcia dłużnikowi kwot w wysokości niezgodnej z prawem, a następnie do przekazania na rzecz organu kwoty zajęcia ponad wartość dopuszczoną prawem. W tym zakresie wyjaśnić należy, że strona na podstawie umowy pisemnej zawarła stosunek prawny z FHU B będący formą umowy o pracę. Jak wskazano w umowie zobowiązany został zatrudniony na stanowisku spedytora celem: prowadzenie osobiście przez zleceniobiorcę na koszt i ryzyko zleceniodawcy działalności w zakresie określonym w § 2 umowy. W umowie określono także, iż stosować się będzie do niej przepisy Kodeksu Pracy w tym prawo do urlopów, ryczałtu za podróże służbowe itd. Wbrew ustaleniom organu egzekucyjnego należności zajęte skutecznie były wolne od zajęcia w zakresie wskazanym w przepisach Kodeksu Pracy a więc do połowy wysokości kwoty przysługującej zobowiązanemu.

2.3. Naczelnik postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] oddalił skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, tj. zajęcia innej wierzytelności zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] Postanowienie to Zobowiązany otrzymał [...] r.

2.4. Pismem z dnia 4.12.2019 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, po rozpatrzeniu którego Dyrektor rozstrzygnięciem z dnia [...] r. nr [...] uchylił w całości ww. postanowienie Naczelnika i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

2.5. Naczelnik po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] oddalił skargę. Dokument ten Zobowiązany otrzymał w dniu [...] r.

2.6. W zażaleniu na ww. postanowienie Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę postanowienia poprzez zwolnienie z zajęcia kwoty wolnej od zajęcia i jej zwrot na rzecz dłużnika, jak również o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta miasta K.

W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji bezpodstawnie stanął na stanowisku, iż forma zajęcia może przynieść skutek faktyczny w postaci zajęcia należności wolnej od zajęcia oraz wskazał, iż rzekomo jest to zgodne z prawem. Jeśli zarzutem strony była okoliczność, iż wskutek zajęcia dokonano egzekucji z należności z umowy o pracę, to obowiązkiem organu było dokonanie ustaleń - czy istotnie okoliczność ta miała miejsce, a w konsekwencji skorygowanie kwot jakie odebrano dłużnikowi o środki wolne od zajęcia. Okoliczności tej organ nie zweryfikował, nietrafnie skupiając się jedynie - czy forma dokonania zajęcia należności kontraktacyjnych była zgodna z obwiązującym prawem. Tymczasem winien zbadać czy skutek zajęcia także jest zgodny z prawem. Ponadto - zdaniem Strony - organ winien ustalić nie tylko, czy dokonał zajęcia na podstawie wzorów dokumentów zgodnych z rozporządzeniem, ale czy czynność jest zgodna z ustawą oraz czy zgodny z ustawą jest skutek czynności. Wzór dokumentu, jakim posługuję się organ przy dokonywaniu zajęcia nie odpowiada, a właściwie nie w pełni odpowiada funkcji wskazanej w art. 67 § 2 ust. 8 ustawy. To, że jest on zgodny z wzorem ustalonym w rozporządzeniu nie oznacza, ze jest on zgodny z ustawą, co w ogóle nie było przedmiotem jakichkolwiek rozważań organu. Jak wskazuje norma art. 67 § 2 ust. 8 ww. ustawy, dokument stanowiący zajęcie wierzytelności ma zawierać pouczenie m.in. dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia. Pouczenie to nie może być niepełne, a w szczególności musi zawierać nie tylko informację o obowiązkach dłużnika zajętej wierzytelności, ale także musi zawierać informację o prawach dłużnika, a w szczególności kwocie wolnej od zajęcia. Zgodnie bowiem z regułą humanitaryzmu w art. 8 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej - kwota bezwzględnie wolna od zajęcia wynosi 760 zł i nie może być skutecznie zajęta. W pouczeniu brak takiej informacji. Podobny skutek ma brak pouczenia o normie art. 9 ust. 1 ustawy egzekucyjnej, iż zajęcie należności ze stosunku pracy możliwe jest do wykonania na warunkach wskazanych w ustawie Kodeks Pracy. Okoliczność ta jest istotna, bowiem wskutek w/w braku w pouczeniu doszło do zajęcia kwot z tytułu wynagrodzenia w wysokości niezgodnej z Kodeksem Pracy, a następnie do przekazania na rzecz organu kwoty zajęcia ponad wartość dopuszczoną przepisami prawa pracy. Do tej okoliczności faktycznej organ w ogóle nie odnosi się w treści postanowienia skupiając się jedynie na formie zajęcia, z nie skutku zajęcia i jest to działanie sprzeczne z prawem. Dokonując zajęcia należności z tytułu pracy organ nie może dokonać ich w kwocie wyższej niż wolna od zajęcia (tj. [...] zł brutto) i w wysokości wyższej niż połowa kwoty przypadającej do wypłaty. Następnie Strona przywołała fragment uchwały SN z dnia 17.01.2013 r. sygn. akt III PZP 4/12, wskazując iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraźnie zarysowała się tendencja do szerokiego rozumienia przedmiotu ochrony w przepisach rozdziału 11 działu trzeciego Kodeksu pracy. Chodzi przy tym nie tyle o rozszerzenie pojęcia wynagrodzenia za pracę, a o traktowanie na tym gruncie niektórych świadczeń, jak wynagrodzenia za pracę.

2.7. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor nie podzielił zarzutów zażalenia.

W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej w administracji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym, i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, wyrok NSA z dnia 06.12.2013 r., II FSK 2988/11). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 cytowanej ustawy, powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ egzekucyjny dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Ponadto przepis art. 54 § 4 tej ustawy stanowi też, iż skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia 10.11.2019 r. złożył skargę na czynności organu egzekucyjnego z dnia [...] r. w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonanego w ramach postępowania egzekucyjnego, objętego tytułem wykonawczym nr [...], wystawionym przez Naczelnika w dniu [...] r.

Dyrektor wskazał, iż oceniając w postępowaniu zażaleniowym czynności egzekucyjne, zaskarżone w trybie art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej, skupia się na kwestiach formalno-prawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego. W tym zakresie analizuje przepisy prawa dotyczące sposobu oraz formy dokonania kwestionowanej czynności egzekucyjnej z uwzględnieniem zarzutów postawionych w skardze na czynność egzekucyjną. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek z art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 ustawy egzekucyjnej, tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 89 ww. ustawy.

Na podstawie art. 89 § 1 ww. ustawy, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określone w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art. 89 § 2 ww. ustawy zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Art. 89 § 3 ww. ustawy stanowi, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

W niniejszej sprawie zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804) załącznik nr 6 do w/w rozporządzenia. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię, a tym samym brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia, a powyższa procedura została zachowana. Organ egzekucyjny doręczył Zobowiązanemu zawiadomienie z dnia [...] r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego - w dniu [...] r. Dłużnik zajętej wierzytelności tj. Spółka potwierdziła odbiór zajęcia w dniu [...] r.

Dokonana analiza zarówno dokonanej czynności egzekucyjnej jak i żalonego postanowienia upoważnia do stwierdzenia, iż zarzuty zarówno skargi jak i zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, przede wszystkim z uwagi na fakt, że w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu egzekucyjnym nie dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę tylko zajęcia inne wierzytelności pieniężnej. Jak wykazano wyżej - w skarżonym zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wskazano jako podstawę dokonania czynności art. 89 ustawy egzekucyjnej, podczas gdy przepisy regulujące zajęcie wynagrodzenia za pracę opisane są w rozdziale 2 ustawy egzekucyjnej nazwanym egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Art. 72 i 75 zawiera szczegółowe regulacje dotyczące zastosowania tej czynności egzekucyjnej. Zatem skoro, w przedmiotowej sprawie nie dokonano czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę, nie może być mowy o naruszeniu Kodeks pracy. Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu Zobowiązany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykazał w plikach JPK jako odbiorcę swoich towarów (sprzedaż) Spółkę. Zatem organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u kontrahenta Zobowiązanego na poczet wymagalnych zaległości podatkowych Zobowiązanego ([...] r.).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tych czynności. Materialno-prawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 ustawy egzekucyjnej.

Ma on na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny łub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym, technicznym (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15.11.2019r., I SA/Po 629/19). Nie zastępuje innych środków procesowych, które przysługują zobowiązanemu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 ww. ustawy nie może być bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można kwestionować np. przedawnienie należności (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13.11.2019 r., III SA/Po 570/19, wyrok NSA z dnia 13.11.2019 r. II FSK 2053/18). Bowiem temu zagadnieniu służą inne środki zaskarżenia, uregulowane w ustawie "y o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem podnoszenie w niniejszym postępowaniu kwestii przedawnienia należności objętej tytułem wykonawczym o nr [...] wystawionym w dniu [...] r. nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 ww. ustawy, dlatego tut. organ nie odniesie się do nich merytorycznie.

Reasumując, organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Jak wskazano wyżej, wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 ww. ustawy zostały przez organ egzekucyjny spełnione, uczynność została przeprowadzona prawidłowo. Organ egzekucyjny, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Brak jest zatem podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika. Ponadto uwzględnienie skargi za zasadną nie skutkowałoby umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W skardze na postanowienie z dnia [...] r. skarżący wniósł o jego uchylenie oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę postanowienia poprzez zwolnienie z zajęcia kwoty wolnej od zajęcia i jej zwrot na rzecz dłużnika.

W uzasadnieniu wskazał, iż wnosząc zażalenie Skarżący w pierwszej kolejności podniósł zarzut przedawniły należności, do którego Dyrektor nie odniósł się. W toku postępowania organ rozważył co prawda czy formalnie czynności podjęte wtoku egzekucji są prawidłowe, ale nie rozważył czy dokonane czynności faktycznie są zgodne z prawem.

Tymczasem zważyć należy, że zarzutem strony była okoliczność, iż wskutek zajęcia dokonano egzekucji z należności z umowy o pracę. Przy takim zarzucie obowiązkiem organu było dokonanie ustaleń czy istotnie okoliczność ta miała miejsce, a w konsekwencji skorygowanie kwot jakie odebrano dłużnikowi o środki wolne od zajęcia. Okoliczności tej organ w ogóle nie zweryfikował nietrafnie skupiając się jedynie czy forma dokonania zajęcia należności kontraktacyjnych była zgodna z obwiązującym prawem. Powinien także zbadać to czy stosunek prawny łączący strony był stosunkiem pracy, czego nie czynił.

Skarżący podkreślił, że dokonując zajęcia należności z tytułu pracy organ nie może dokonać ich w kwocie wyższej niż wolna od zajęcia (tj. [...] zł brutto) i w wysokości wyższej niż połowa kwoty przypadającej do wypłaty. Zgodnie z utrwaloną doktryna jak i judykaturą bez znaczenia jest przy tym jaka jest globalna wartość roszczenia dłużnika z tytułu pracy albowiem wynagrodzenie za pracę jest faktycznie sumą roszczeń cząstkowych (za dzień, za godzinę itd.), a ochronie podlega kwota przypadająca do zapłaty bez względu jaka jest całkowita wartość należności z tytułu wynagrodzenia oraz czy w części zostały one wcześniej spełnione przed doręczeniem zajęcia. Jak wskazał SN w uchwale z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie III PZP 4/12 w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraźnie zarysowała się tendencja do szerokiego rozumienia przedmiotu ochrony w przepisach rozdziału II działu trzeciego Kodeksu pracy. Chodzi przy tym nie tyle o rozszerzenie pojęcia wynagrodzenia za pracę, a o traktowanie na tym gruncie niektórych świadczeń, jak wynagrodzenia za pracę (wyroki z 11 czerwca 1980 r., 1 PR 43/80; z 14 listopada 1996 r., IPKN 3/96; z 17 lutego 2004 r., IPK 217/03; z 17 lutego 2005 r., II PK 235/04). Z orzeczeń tych można wyprowadzić generalny wniosek, iż niektóre należności ze stosunku pracy, choć w ujęciu ścisłym nie mają charakteru wynagrodzenia za pracę, powinny być chronione jak wynagrodzenie, ponieważ z woli ustawodawcy spełniają podobne mu funkcje. (...) Kodeks pracy nie zawiera definicji wynagrodzenia za pracę, chociaż jest ono kluczowe dla wykładni i stosowania wielu norm prawa pracy, szczególnie działu trzeciego k.p. Elementy takiej definicji odnajdujemy w wielu przepisach kodeksowych (art. 22 § 1, art. 78, czy art. 80 k.p.). Na ich podstawie, zarówno w doktrynie jak i w judykaturze, podejmuje się próbę wyjaśnienia znaczenia tego pojęcia. Według jednej z najbardziej reprezentatywnych definicji, wynagrodzenie za pracę jest wynikającym ze stosunku pracy, przysługującym pracownikowi od pracodawcy za wykonaną pracę, obowiązkowym, spełnianym periodycznie i roszczeniowym świadczeniem o charakterze przysparzająca - majątkowym (L Florek, T. Zieliński, Prawo pracy, wydanie IV, Warszawa 2001, s. 182 - 183; M. Seweryński, Wynagrodzenie za pracę. Pojęcie, regulacja, ustalanie. Warszawa 1981, s. 82 oraz M. Skąpski (w:) Kodeks pracy. Komentarz pod red. KW. Barana, Warszawa 2012, s. 564 - 565, a także uchwala Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1986 r., III PZP 42/96, OSNC 1987 nr 8, poz. 106 z glosą M. Seweryńskiego, OSP 1988 nr 7-8, poz. 185). W nauce prawa podkreśla się przede wszystkim wzajemny i ekwiwalentny wobec pracy oraz motywacyjny charakter wynagrodzenia. W świetle art. 22 § 1 k.p. wynagrodzenie jest spełnianym przez pracodawcę świadczeniem odwzajemniającym wykonywaną przez pracownika pracę i zarazem będącym jej pieniężnym) równoważnikiem. W konsekwencji tego, zgodnie z treścią art. 80 k.p., przysługuje ono co do zasady.

Mając na względzie powyższe rozważania SN, Dyrektor nietrafnie pominął w zaskarżonym akcie czy faktycznie zajęta kwota była wynagrodzeniem za prace, a jeśli tak to czy podlegała zajęciu w wysokości w jakiej faktycznie została zajęta.

3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika o uznaniu za nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] r. – zajęcie innej wierzytelności.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może być uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W trybie art. 54 u.p.e.a. nie można skutecznie wnieść skargi, kiedy zawiera ona podstawy dotyczące innego środka zaskarżenia, np. z art. 33 u.p.e.a.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019r., VII SA/Wa 1439/18, LEX nr 2643480) Podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019r., I SA/Bd 96/19, stwierdzając, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności (LEX nr 2664584). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

W trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) nie podlegają zatem rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne. Kwestie te rozstrzygane są w trybie art. 34 u.p.e.a. i art. 59 u.p.e.a. Postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania.

Powyższe uwagi są istotne dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, albowiem wyznaczają ramy kontroli sądowej, a w realiach niniejszej sprawy strona skarżąca zakwestionowała dokonane zajęcie innej wierzytelności pieniężnej nie tylko w odniesieniu do okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych, ale podniosła także zarzut przedawnienia.

4.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że kontrola legalności zaskarżonego postanowienia również w ramach art. 134 p.p.s.a. nie wykazała naruszenia prawa.

Zdaniem Sądu trafnie Dyrektor podniósł, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych, w konsekwencji nie jest możliwe skuteczne podnoszenie zarzutów, które stanowią podstawę do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, wskazano, iż bezzasadnym jest zaskarżenie czynności egzekucyjnych poprzez podnoszenie okoliczności związanych z zarzutami w związku z art. 34 u.p.e.a. w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Okoliczności stały się przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów.

Stosownie do postanowień art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej). Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym, i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99, wyrok NSA z dnia 06.12.2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 cytowanej ustawy, powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ egzekucyjny dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Ponadto przepis art. 54 § 4 tej ustawy stanowi też, iż skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

4.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że skarżący pismem z dnia 10.11.2019 r. złożył skargę na czynności organu egzekucyjnego z dnia [...] r. w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonanego w ramach postępowania egzekucyjnego, objętego tytułem wykonawczym nr [...], wystawionym przez Naczelnika w dniu [...] r.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor, mając na względzie art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej, ocenił czynności egzekucyjne w aspekcie formalno-prawnym odnoszącym się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego – Naczelnika.

W tych ramach Dyrektor trafnie uznał, że działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 89 ww. ustawy, w myśl którego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określone w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art. 89 § 2 w/w ustawy zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Art. 89 § 3 w/w ustawy stanowi, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

W ocenie Sądu zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804) załącznik nr 6 do ww. rozporządzenia. Skoro zastosowanie środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami prawa, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ egzekucyjny doręczył Zobowiązanemu zawiadomienie z dnia [...] r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego - w dniu [...] r. Dłużnik zajętej wierzytelności tj. Spółka potwierdziła odbiór zajęcia w dniu [...] r.

Niezależnie od powyższych uwag zaakcentować należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do naruszenia prawa albowiem w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu egzekucyjnym nie dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę tylko zajęcia inne wierzytelności pieniężnej. Jak wykazano wyżej - w skarżonym zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wskazano jako podstawę dokonania czynności art. 89 ustawy egzekucyjnej, podczas gdy przepisy regulujące zajęcie wynagrodzenia za pracę opisane są w rozdziale 2 ustawy egzekucyjnej nazwanym egzekucja z wynagrodzenia za pracę, szczegółowo uregulowane w art. 72 i 75. Oznacza to, że skoro w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie dokonał czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę, to nie mógł naruszyć Kodeksu pracy. Stanowisko Dyrektora, zaakceptowane w niniejszym postępowaniu przez Sąd potwierdza zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Zobowiązany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykazał w plikach JPK jako odbiorcę swoich towarów (sprzedaż) Spółkę. Zatem organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u kontrahenta Zobowiązanego na poczet wymagalnych zaległości podatkowych Zobowiązanego ([...] r.).

4.6. Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu przedawnienia wskazać przyjdzie, że racje ma Dyrektor twierdząc w zaskarżonym postanowieniu, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Skarga z art. 54 ustawy egzekucyjnej nie zastępuje innych środków procesowych, które przysługują zobowiązanemu na prowadzone postępowanie egzekucyjne (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13.11.2019r., III SA/Po 570/19, wyrok NSA z dnia 13.11.2019 r. II FSK 2053/18). Zarzut przedawnienia podniesiony być może za pośrednictwem innych środków zaskarżenia, uregulowanych w ustawie egzekucyjnej. Tym samym, zasadne jest stanowisko Dyrektora, że kwestia przedawnienia należności objętej tytułem wykonawczym o nr [...] wystawionym w dniu [...] r. nie mogła być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a.

Reasumując, Skarżący nie wykazał naruszenia wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny, zdaniem Sądu, prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, spełniając wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 ww. ustawy, a sama czynność została przeprowadzona prawidłowo. Organ egzekucyjny, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.9. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.