Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1923/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Krajewska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu najmu lokalu użytkowego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. jest decyzja Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odmawiającą umorzenia należności należnych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z tytułu najmu lokalu użytkowego położonego w W. przy ul. O. [...]. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym :

W dniu [...] lutego 2007 r. pomiędzy Oddziałem Regionalnym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. a B.P. i M.W., wspólnikami spółki cywilnej "R." z siedzibą w W., została zawarta umowa najmu lokalu użytkowego położonego w W. przy ul. O. [...]. Następnie w dniu [...] lutego 2007 r. sporządzono akt notarialny dotyczący oświadczeń najemców o poddaniu się egzekucji. W § 3 aktu wymienieni oświadczyli, że co do obowiązku zapłaty na rzecz Oddziału Regionalnego WAM w W. comiesięcznego czynszu najmu oraz świadczeń dodatkowych ustalonych w umowie najmu Nr [...], poddają się egzekucji wprost z tego aktu, do sumy najwyższej [...] zł, na podstawie art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c .

W dniu [...] lipca 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wezwał najemców do zapłaty zaległych opłat za najem przedmiotowego lokalu użytkowego w łącznej kwocie [...] zł, w terminie miesięcznym od dnia otrzymania pisma pod rygorem wypowiedzenia umowy. Pismem z dnia [...] września 2009 r. ww. organ Agencji na podstawie § 13 umowy wypowiedział umowę najmu Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. bez zachowania terminu wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym, tj. z dniem otrzymania pisma. Wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone w dniu 28 września 2009 r. Następnie w dniu 30 października 2009 r. byli najemcy zostali wezwani do przekazania lokalu użytkowego. Ostatecznie przekazanie lokalu nastąpiło w dniu [...].01.2010 r.

Wnioskami z dnia [...] grudnia 2009 r. B.P. i M.W. wystąpili do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o umorzenie należności w łącznej kwocie [...] zł. Dyrektor postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. przekazał złożone wnioski organowi właściwemu w sprawie tj. Prezesowi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Po wezwaniu do sprecyzowania kwoty zadłużenia byli najemcy uczynili to w piśmie z [...].02.2010 r., w którym prosili o umorzenie całego zadłużenia przypadającego na dzień 31 stycznia 2010 r.

Decyzją z [...] marca 2010 r. Prezes WAM odmówił B.P. i M.W. – wspólnikom spółki cywilnej "R." umorzenia zaległych należności za najem zdanego lokalu użytkowego o położonego w W. przy ul. O. [...], tj.’ należności głównej kwocie [...] zł, odsetek ustawowych w kwocie [...] zł oraz kar konwencjonalnych za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego w kwocie [...] zł. Zdaniem organu pierwszej instancji dłużnicy nie wykazali , iż spełnili jedną przesłanek umorzenia, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245,poz. 2460). Wskazał dalej, że nie zakończyli prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie ją zawiesili. Dlatego nie można wykluczyć , że ją wznowią i będą pozyskiwali środki finansowe na spłatę zadłużenia. Podniósł też, że Towarzystwo Ubezpieczeniowe [...] S.A. wystawiło gwarancję czynszową na rzecz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w której zobowiązało się bezwarunkowo do zapłacenia każdej kwoty do wysokości [...] zł. Tym samym, w ocenie organu pierwszej instancji, nie można zasadnie przyjąć, że strony postępowania posiadają wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej oraz przedmioty codziennego użytku domowego i na tej podstawie uznać, iż strony spełniły jedną z przesłanek umorzenia, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia ponadto zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej strony nie wykazały, że spełniły drugą przesłankę umorzenia, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Z akt sprawy wynika, że strony zawieszając prowadzoną działalność gospodarczą od dnia [...] lutego 2010 r. nie uzyskują dochodów z tego tytułu, ale jednocześnie nie wykazały z jakich źródeł czerpią obecnie dochody, jak również jakiego rodzaju wydatki donoszą z tytułu kosztów utrzymania. Wobec powyższego organ nie mógł w pełni ustalić aktualnej sytuacji finansowej każdej ze stron postępowania, a tym samym stwierdzić istnienia zagrożenia dla dalszej egzystencji stron w przypadku prowadzenia postępowań egzekucyjnych. Organ podkreślił także, że zawsze decyzja w przedmiocie umorzenia jest wydawana na zasadzie tzw. uznania administracyjnego.

Ww. rozstrzygnięcie zostało doręczone M.W. w dniu 12 marca 2010r. B.P. odebrał natomiast przedmiotową decyzję w dniu 17 marca 2010 r. W dniu 29 marca 2010 r. M.W. i B.P. wnieśli osobiście w Kancelarii Biura Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej do Ministra Obrony Narodowej odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, iż znajdują się w dramatycznej sytuacji finansowej i życiowej. Do swojego odwołania załączyli potwierdzenia spłaty rat kredytów, zawiadomienia o zaprzestaniu działalności gospodarczej oraz zeznania podatkowe za 2009 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Minister Obrony Narodowe] stwierdził, że odwołanie M.W. zostało wniesione z uchybieniem terminu jego wniesienia.

Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister Obrony Narodowej podniósł, iż zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, z późn. zm. ) należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej mogą być umarzane w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi. Przesłanki te zostały doprecyzowane w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245,poz. 2460). W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy organ wskazał, iż stosownie do brzmienia § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia należności pieniężne przysługujące agencji mogą być umarzane w całości lub w części, na wniosek dłużnika, w przypadku, gdy dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe nie podlegające egzekucji sądowej na podstawie art. 829-833 Kodeksu postępowania cywilnego lub egzekucji administracyjnej na podstawie art. 8-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny. Powyższe okoliczności, w myśl § 5 ust 4 pkt 3 rozporządzenia, powinny zostać udokumentowane. Ponadto zaistnienie jednej z tych sytuacji daje organowi wyłącznie potencjalną możliwość umorzenia należności przysługującej Agencji, a nie prawny obowiązek umorzenia takiej należności. Norma zawarta zarówno w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jak i w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku zaistnienia przesłanek prawnych. W świetle powyższych przepisów organ rozstrzyga bowiem w ramach uznania administracyjnego w granicach obowiązującego prawa, co oznacza, że wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyczerpującym zebraniem całego materiału dowodowego, dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych, a także wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Jednocześnie zgodnie z § 2 ust. 2 przywołanego wyżej rozporządzenia umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, w przypadku gdy oprócz dłużnika głównego zobowiązane również inne osoby, może nastąpić jedynie, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych.

Minister Obrony Narodowej dokonał analizy akt postępowania i podzielił w pełni stanowisko wyrażone przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Dodatkowo wskazał, że strony oświadczyły w dniu [...] grudnia 2009 r., że nie posiadają żadnych ruchomości oraz nieruchomości, zamieszkują z rodzicami i nie uzyskują dochodów z żadnego źródła. Tymczasem z przesłanych przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. kserokopii umów leasingu operacyjnego dotyczących sprzętu gastronomicznego z dnia 27 lipca 2007 r. wynika, że zostały one zawarte na okres [...] miesięcy (do dnia [...] lipca 2011 r.). Brak jest jakiejkolwiek potwierdzonej informacji, że umowy te zostały wypowiedziane, a leasingowany sprzęt zdany. Dłużnicy załączyli natomiast do odwołania kserokopie potwierdzeń spłat w lutym i marcu 2010r. bliżej nieokreślonych kredytów oraz faktur wystawionych przez Europejski Fundusz Leasingowy S.A. w. W., co oznacza, iż ww. umowy nadal są realizowane, a strony posiadają środki finansowe umożliwiające im spłatę kredytów, zarówno z kont osobistych prowadzonych przez Bank [...] SA jak i konta firmowego R. S.C. prowadzonego przez Bank [...] S.A. Jednocześnie z kserokopii zeznań podatkowych za rok 2009 wynika, że osiągnęli dochód w wysokości [...] zł, podliczeniu straty z 2007 r. i składek na ubezpieczenie społeczne – [...] zł. Z tych względów, w ocenie Ministra Obrony Narodowej, nie można zasadnie uznać, że w rozważanym przypadku spełnione zostały przesłanki umorzenia należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Organ odwoławczy podzielił również pogląd, iż instytucję umorzenia należności Skarbu Państwa, a takimi w istocie są należności przysługujące Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, należy stosować w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, nieuiszczanie bowiem zaległości bądź odsetek za zwłokę powoduje bezpowrotną utratę dochodów Skarbu Państwa. Stanowisko to potwierdza utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, która aktualnie ma istotne znaczenie zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji budżetowej związanej z kryzysem finansowym. Zdaniem organu oznacza to, iż organy administracji publicznej orzekające w przedmiocie umorzenia należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej są zobligowane do szczególnej staranności w ocenie zebranego materiału dowodowego, z zastrzeżeniem, iż w przypadku postępowania na wniosek dłużnika, ma on na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowe] Agencji Mieszkaniowej, obowiązek wykazania zaistnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia sposób nie budzący wątpliwości.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że poruszone w odwołaniu kwestie związane z remontem i trudnościami w prowadzeniu działalności gospodarcze] nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Dłużnikom znany był stan techniczny lokalu, a także zakres napraw wynikający z umowy najmu z dnia [...] lutego 2007 r. Jednocześnie prowadzili oni działalność gospodarczą na własne ryzyko i nie powinni nim obciążać Skarbu Państwa. Ponoszenie kosztów inwestycyjnych jest bowiem wpisane w ryzyko działalności gospodarczej i winno być elementem kalkulacji podmiotu prowadzącego taką działalność.

Od powyższej decyzji B.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi zarzucił organom, iż korespondencja między stronami w sprawie rozłożenia na raty zaległości czynszowej i umorzenia odsetek trwała od lipca 2009 r., co pozwalało wspólnikom spółki cywilnej "R." wierzyć, że mogą nadal starać się o rozwój firmy, co miało również dopomóc w spłacie zadłużenia. Pomimo, że nie nastąpiło jaszcze rozstrzygniecie sprawy, a strony kontynuowały działania mające na celu pozyskanie coraz to nowych kontrahentów, w dniu [...] września 2009 r. została rozwiązana umowa najmu lokalu ze skutkiem natychmiastowym. W ten sposób organ przez swoje działanie uczynił bezprzedmiotowym wniosek o czasowe obniżenie stawki czynszu. Zdaniem skarżącego takiego działania organu nie można uznać za działanie zgodne z zasadą uwzględniania przez organ słusznego interesu stron postępowania. Rozwiązanie umowy spowodowało zaś naliczenie kar konwencjonalnych.

Wnioskodawca zarzucił ponadto organom, że nie wzięły przy rozpatrywaniu sprawy faktu, iż ma do spłaty także inne zobowiązania m.in. związane z przystosowaniem lokalu do prowadzonej działalności. Podał, że sprzęt gastronomiczny znajdujący się w lokalu stanowił przedmiot leasingu operacyjnego i został zwrócony w związku z zakończeniem działalności gospodarczej. Wobec wysokości zadłużenia, stwierdzenie istnienia na koncie dochodu w wysokości [...] zł za rok 2009, nie wydaje się uzasadnieniem odmowy umorzenia zobowiązań. Dodatkowo podniósł, że można było rozważyć częściowe umorzenie należności, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, iż to z powodu niewłaściwego działania organu doszło do rozwiązania umowy najmu w trakcie trwania postępowania związanego rozłożeniem na raty, umorzeniem i obniżeniem okresowym czynszu. Te właśnie działania doprowadziły do powiększenia się długu, do naliczania kar konwencjonalnych a wreszcie do stwierdzenia, że wszelkie ugody mogą dojść do skutku, gdy przywrócony zostanie tytuł do lokalu.

Skarżący podał, że zdaje sobie sprawę, że powołane przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej wskazują na to, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydawana jest w oparciu o uznanie administracyjne, po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jednak uprawnienie dowydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia organu obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem faktycznym i prawnym. W związku z tym obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego, są nawet większe niż przy ustawowym określeniu przesłanek rozstrzygnięcia. Tymczasem organ nie wyjaśnił ani nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy - czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego i czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego. Zdaniem skarżącego mniejszej sprawie organ nie rozważył okoliczności przedstawionych przez dłużnika ani nie uzasadnił przekonująco odmowy umorzenia należności uznając, że sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się skarżący, nie uzasadnia umorzenia należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zdaniem strony wykazując brak przesłanek uniemożliwiających umorzenie należności, określonych w przepisie § 2 ust. 1 pkt 2 powoływanego rozrządzenia, organ pierwszej instancji ograniczył się w zasadzie wskazania, że strony postępowania przekonująco nie wykazały, iż spełniają przesłanki tego przepisu. Za podstawę tego przeświadczenia organ wskazał informację, że przedsiębiorcy zawiesili prowadzenie działalności gospodarczej, w związku z czym nie można wykluczyć, że podejmą tę działalność w innym miejscu a nawet rozszerzonym zakresie, nadto, ze posiadają ubezpieczenie w wysokości [...] zł. Tymczasem, rozpatrując wniosek skarżącego organ zobowiązany był ocenić, czy kontekście podnoszonych przez skarżącego takich okoliczności jak konieczność ponoszenia kosztów spłaty kredytu zaciągniętego na wyposażenie i remont lokalu, konieczność ponoszenia kosztów skromnej egzystencji (skarżący mieszka u rodziców za darmo), egzekucja należności Agencji spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji skarżącego. Uchybienia organu pierwszej instancji nie "naprawił" Minister Obrony Narodowej, który zawarł jedynie dodatkowe, lakoniczne stwierdzenie, że wszystkie wskazane przez skarżącego okoliczności powinny być udowodnione, oraz że wobec uchybienia terminu przez drugiego zobowiązanego w sprawie, niemożliwe jest umorzenie zaległości gdyż przesłanki umorzenia zachodzić muszą wobec wszystkich zobowiązanych. Na koniec skarżący wskazał, że uzasadnieniu decyzji Ministra Obrony Narodowej wskazano wprawdzie na nadzwyczajny charakter instytucji umarzania należności, jednakże w żaden sposób nie wykazano, jaki interes społeczny stoi na przeszkodzie pozytywnemu załatwieniu wniosku skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Ministra Obrony Narodowej w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami postępowania zawartymi w kpa, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu MON oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 19a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP ( tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 41 poz. 398 ) oraz przepisy rozporządzenia MON z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 245, poz. 2460), w których ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 19a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP: w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności pieniężne Agencji mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o powyższy przepis określone zostały w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, zgodnie z którym: należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków:

1) dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.);

2) dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny;

3) dłużnik, będący osobą prawną, został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie;

4) sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania;

5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, których zaistnienie daje potencjalną możliwość umorzenia należności Agencji. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia tych należności, a nie prawny obowiązek wydania decyzji pozytywnej dla strony. Norma zawarta zarówno w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jak i w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku zaistnienia przesłanek prawnych, stanowiąc że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Natomiast przy braku przesłanek z § 2 ust. 1 rozporządzenia, organ podejmujący decyzję pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności.

Wyjaśnić należy, że przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia MON jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, która w przypadku stwierdzenia zaistnienia jednej z przesłanek określonych w § 2 ust.1 w/w rozporządzenia może, ale nie musi umorzyć zaległości.

Istotą uznania zaś jest rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu strony ubiegającej się o umorzenie oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Nadmienić należy nadto, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu analizowanej instytucji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie. Swoboda ta polega na tym, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzeganie przez organy procedury normowanej w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne itp. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań Sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza dla strony, tj. ocena przesłanek merytorycznych. Jeśli zatem Sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procesowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż zarzuty skargi są nieuzasadnione.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że zarzuty skarżącego zmierzające do wykazania błędu w ustaleniach faktycznych dot. niespełniania dyspozycji § 2 ust.1 rozporządzenia są chybione. Organy wskazały na składniki majątkowe istniejące na pewno tj. przed wszystkim gwarancja [...] S.A. oraz fakt osiągania dochodów w 2009 r. Należy także zgodzić się z Ministrem, że fakt zwrotu do firmy leasingowej sprzętu gastronomicznego wynika wyłącznie z oświadczenia skarżącego, a nie z przedłożonych dokumentów.

W ocenie Sądu fakt posiadania wyłącznie składników majątkowych niepodlegających egzekucji sądowej lub administracyjnej powinien być poparty nie tylko oświadczeniem dłużnika, ale także np. ustaleniami organu egzekucyjnego czy też przeprowadzony postępowaniem o wyjawienie majątku. Chodzi przecież o ochronę majątku jednostki sektora publicznego. Należy też zauważyć, że skarżący jest osobą młodą, zdolną do pracy, więc ma obecnie i w przyszłości możliwość uzyskiwania dochodów.

Jednak niezależnie od powyższej kwestii należy całkowicie podzielić pogląd organów dot. sprzeczności umorzenia z interesem publicznym. Należy zauważyć, że zadłużenie dotyczy działalności gospodarczej skarżącego, która to działalność z założenia jest obarczona ryzykiem. Skarżący nie może oczekiwać, że ryzyko to przynajmniej będzie dzielić z nim Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, która gospodaruje powierzonym mieniem publicznym. Skarżący umowę najmu zawarł w wyniku przetargu, znany mu był stan lokalu, powinien kalkulować opłacalność podjętej inwestycji, a nie gdy popełnił błąd w swoich założeniach oczekiwać, że należność zostanie umorzona i wyjdzie z niepowodzenia swoich planów biznesowych z osiągniętym łatwo czystym kontem.

Należy zauważyć także, że skarżący nie powołuje się w swym wniosku o umorzenie na żadne okoliczności, które nie byłyby związane z biznesowym niepowodzeniem, a byłyby nie dającym się przewidzieć zdarzeniem losowym takim jak np. ciężka choroba, wypadek. W ocenie Sądu tylko takie okoliczności mogłyby spowodować przedłożenie interesu indywidualnego nad interes publiczny.

Na nieporozumieniu polegają zarzuty skarżącego związane z rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia w momencie gdy toczyły się pertraktacje o obniżenie czynszu. On i jego wspólnik, dopóki obowiązywała umowa na dotychczasowych zasadach, powinni kalkulować swoje plany i ryzyko w oparciu o tę umowę, a nie liczyć na jej zmianę, a w tej chwili obwiniać WAM, że wykorzystał uprawnienia wynikające z ważnie zawartej i obowiązującej umowy. Skarżący przy tym nie zauważa, że WAM jest to instytucja gospodarująca mieniem publicznym i wszelkie decyzje związane z pomniejszeniem dochodów muszą być należycie zbadane i rozważone. Tak samo jak nie biorą pod uwagę faktu, że po rozwiązaniu umowy nie było możliwości zawarcia z nimi ponownie umowy w trybie pozaprzetargowym.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie może uznać, że Prezes WAM i Minister Obrony Narodowej w sposób niewłaściwy zebrali ( przy czym należy przypomnieć w tym miejscu o szczególnych obowiązkach wnioskodawcy wynikających z § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej) lub zinterpretowali zebrany materiał dowodowy. Również odmowa udzielenia ulgi została w sposób dostateczny uzasadniona w ramach przysługujących organom uprawnień do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.