Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2030/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 8 ust. 1, § 6 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235(1), art. 235(2), art. 237 § 4 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r Państwowy Wojewódzki Inspektor [...] w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 235¹ i art. 235 ² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania strony: [...] Sp. z o.o. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] znak: [...] z dnia [...] maja 2015 r. o stwierdzeniu u B. K. choroby zawodowej: astma oskrzelowa wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił następujący stan faktyczny

Decyzja organu pierwszej instancji zapadła po tym, jak Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wydał w trybie odwoławczym decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. o uchyleniu w całości decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] znak: [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o stwierdzeniu u B. K. choroby zawodowej: astma oskrzelowa i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zwrócił się do jednostki orzeczniczej - [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Poradnia Chorób Zawodowych w [...] o dodatkową opinię na temat związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub przy pracach domowych. Po zapoznaniu się dodatkowo ze stanowiskiem stron postępowania, wyrażanym w kolejnych pismach kierowanych do organu, Poradnia Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., (które wpłynęło do siedziby Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] w dniu [...] kwietnia 2015 r.) w uzupełnieniu opinii medycznej podtrzymała ją oraz wyjaśniła przyczyny zajętego stanowiska i ustosunkowała się do kwestii podnoszonych w pismach przez pełnomocników stron postępowania. W tych warunkach zapadła decyzja organu pierwszej instancji opisana na wstępie.

W wyniku rozpoznania odwołania od ww. decyzji złożonego przez [...] Sp. z o.o. zapadła opisana na wstępie decyzja organu stopnia wojewódzkiego.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wskazał na przepis art. 235¹ ustawy Kodeks Pracy - za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym. Podkreślił, że dla uznania określonego schorzenia za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, rozpoznane schorzenie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami.

Rozpoznanie u B. K. astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej (poz. 6 wykazie chorób zawodowych,) wynika z orzeczenia lekarskiego [...] z dnia [...] maja 2014 r. wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, oraz dodatkowej opinii medycznej z dnia [...] stycznia 2015 r. Opinię medyczną wydano po konsultacjach w jednostce orzeczniczej II stopnia - Instytucie Medycyny Pracy w [...], gdzie B. K. była hospitalizowana w dniach [...] -[...] lutego 2014 r. Bezspornie spełniony został zatem pierwszy warunek wynikający z ww. definicji choroby zawodowej.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie związku przyczynowego między warunkami w jakich wykonywała pracę B. K., a zdiagnozowanym schorzeniem. Nie są jednak uzasadnione zarzut spółki podniesione w tym przedmiocie. Z dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] ustaleń, odnośnie przebiegu zatrudnienia B. K. wynika, że była zatrudniona w [...] Sp. z o.o. od [...] maja 2004 r. do [...] października 2012 r., a w ostatnim okresie zatrudnienia, przez 182 dni pozostawała na zwolnieniu lekarskim, czynności zawodowe wykonywała w Zakładzie Produkcyjnym w [...] należącym do ww. spółki. Wcześniej, w latach 1985 - 2000 B. K. była zatrudniona u kilku innych pracodawców. Z ustaleń dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], zawartych w dokumentacji zgromadzonej w trakcie prowadzonego postępowania, dotyczącego podejrzenia choroby zawodowej określonej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, m.in. sporządzonych "Kartach oceny narażenia zawodowego" u wcześniejszych pracodawców wynika, że czynności zawodowe wykonywane przez B. K. w tym okresie, nie mogły mieć wpływu na powstanie astmy oskrzelowej wywołanej czynnikami uczulającymi będącymi przedmiotem niniejszego postępowania. W powyższej kwestii wypowiedziała się również jednostka orzecznicza I stopnia w opinii z dnia [...] stycznia 2015 r. odnosząc się do zatrudnienia B. K. w okresie [...] sierpnia 1987 r. – [...] września 1988 r., stwierdziła cyt. " Brak jakichkolwiek jednak dowodów na występowanie schorzeń górnych i dolnych dróg oddechowych u w/w w tym okresie i w roku następującym po tym zatrudnieniu". Również lekarze uprawnieni do orzekania w zakresie chorób zawodowych (na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) zajęli takie samo stanowisko, wskazując w wydanym orzeczeniu lekarskim jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej ostatni zakład pracy tj. [...] Sp. z o.o., Zakład Produkcyjny w [...].

Lekarze orzecznicy wydając orzeczenia lekarskie oprócz dokumentacji medycznej dysponowali dokumentacją zgromadzoną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] odnośnie oceny narażenia zawodowego, w tym m.in. pismem z dnia [...] maja 2014 r. oraz Kartami oceny narażenia zawodowego jak również, informacjami uzyskanymi od B. K. dotyczącymi opisu czynności i sposobu wykonywania przez nią pracy, zamieszczonymi w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz stanowiskiem ww. pracodawcy zawartym w protokole z dnia [...] maja 2014 r. Cały materiał dowodowy w postaci ocen narażenia zawodowego, uzupełniony i zweryfikowany dodatkowo tuż przed wydaniem orzeczenia tj. w maju 2014 r. był przekazany do jednostki orzeczniczej. Orzeczenie jednoznacznie wyjaśnia co legło u podstaw dokonanego rozstrzygnięcia, jest rzetelnie i wyczerpująco uzasadnione, rozszerzone o dodatkowe wyjaśnienia, zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r., podnoszonych przez odwołującą się stronę wątpliwości. Tym samym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie ma podstaw by odmówić jego wiarygodności. Zarówno lekarzom orzecznikom, jak i Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w [...], znany był zakres i sposób wykonywanych czynności oraz możliwość kontaktu z określonymi substancjami na stanowisku B. K., a zawarte w orzeczeniu lekarskim (wydanym przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], po przeprowadzeniu poszerzonej diagnostyki specjalistycznej w trakcie hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w [...]) rozpoznanie choroby zawodowej, jednoznacznie potwierdza związek przyczynowo - skutkowy, stwierdzonego narażenia na pył konfekcjonowanych zup w proszku - mieszanki smakowej (grzybowa, rosół łagodny, pomidorowa), występujący w środowisku pracy B. K. z rozpoznaną astmą oskrzelową, co jak wskazano powyżej jest warunkiem koniecznym do uznania zawodowej etiologii schorzenia. W trakcie hospitalizacji w okresie od [...] do [...] lutego 2014 r. w Instytucie Medycyny Pracy w [...] w wyniku poszerzonej diagnostyki specjalistycznej stwierdzono cyt.: "próba prowokacyjna wziewna z alergenami środowiska pracy badanej - zupą w proszku grzybową, rosołem łagodnym i zupą pomidorową wykonana na tle placebo dala wynik dodatni. Zaobserwowano istotne kliniczne objawy skurczu oskrzeli, a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych oraz ocena cytologiczna plwociny indukowanej wskazują na alergiczny charakter reakcji ze strony układu oddechowego. "

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie podzielił również zarzutu sformułowanego przez stronę dotyczącego braku narażenia na czynniki mogące wywołać alergię. W dokumentacji zgromadzonej w sprawie znajdują się wyniki pomiarów przeprowadzonych w dniu [...] maja 2014 r. w hali produkcji makaronu i hali pakowania wyrobu gotowego, na której pracowała B. K. Wyniki tych pomiarów świadczą o kontakcie w/w z alergenem. Wprawdzie stężenie pyłu nie przekraczało normatywów higienicznych, jednak stwierdzone średnie stężenie ważone: pyłu całkowitego na poziomie 0,17 mg/m3 i pyłu respirabinego na poziomie 0,15 mg/m3 na badanym stanowisku linii produkcyjnej, potwierdza występowanie pyłu. Tym samym B. K. miała kontakt z czynnikiem uczulającym w środowisku pracy, zwłaszcza w trakcie produkcji dań w kubkach. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] cyt. "brak stałego kontaktu pracownika z czynnikami uczulającymi tak jak w przypadku Pani K., która 1 raz w miesiącu wykonywała ręcznie czynności aplikowania mieszanki smakowej do kubków przez ok. 2 x 30 minut, stwarza jednak możliwość rozwoju astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. (...) Jest ono wystarczające do rozwoju reakcji uczuleniowej i postępujących zmian chorobowych w górnych i dolnych drogach oddechowych".

Organ podkreślił, że zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), ocena narażenia zawodowego w przypadku czynników o działaniu uczulającym, sprowadza się do określenia rodzaju czynnika i stwierdzenia kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. Jak słusznie określono w orzeczeniu lekarskim nr [...] cyt: " Normy higieniczne dla pyłów nie odnoszą się do ich działania uczulającego, więc brak przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów czy też śladowe ilości substancji odczuwane jako charakterystyczny zapach nie wykluczają takiego oddziaływania na organizm narażonych. Sama obecność czynników uczulających na stanowiskach pracy nakazuje staranną ocenę wszystkich symptomów chorobowych ze strony górnych i dolnych dróg oddechowych podczas monitorowania stanu zdrowia pracowników w czasie badań profilaktycznych ".

W ocenie organu nie jest uzasadnione stanowisko odwołującej się spółki, że okolicznością istotną i świadczącą o pozazawodowej przyczynie schorzenia jest brak zgłaszania dolegliwości pracodawcy lub lekarzowi sprawującemu profilaktyczną opiekę nad pracownikami. Pracownik nie ma obowiązku zgłaszania dolegliwości lekarzowi w trakcie badań profilaktycznych, poza tym pracownik nie musi dysponować wiedzą medyczną pozwalającą powiązać występujące u niego schorzenie ze środowiskiem pracy. Nie znajduje też uzasadnienia wniosek odwołującej się strony o uzupełnienie informacji lekarskich, od lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad B. K., ponieważ informacja o braku przeciwwskazań, do pracy na stanowisku B. K. wynikała z treści przekazanej jednostce orzeczniczej karty oceny narażenia zawodowego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wyjaśnił ponadto, że w świetle art. 230 § 1 Kodeksu pracy, który odnosi się do stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany, na podstawie orzeczenia lekarskiego, w terminie i na czas określony w tym orzeczeniu, przenieść pracownika do innej pracy nie narażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Obowiązek pracodawcy przeniesienia pracownika do innej pracy powstaje tylko w wypadku, gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza sprawującego opiekę nad pracownikami danego zakładu, jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego [...] podczas badań profilaktycznych w latach 2004 - 2010 u B. K., nie orzeczono przeciwwskazań do pracy. Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz orzecznik występuje do lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną o uzupełnienie dokumentacji medycznej. Jak wynika z powyższego przepisu, wystąpienie o uzupełnienie materiału dowodowego nie ma charakteru obligatoryjnego, a jedynie warunkowy. W przypadku niniejszego postępowania organ, podobnie jak jednostka orzecznicza, nie dostrzega konieczności wystąpienia do lekarza sprawującego opiekę medyczną nad pracownikami. B. K. dysponowała zaświadczeniami wydanymi przez lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną stwierdzającymi brak przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku.

W opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] nie zasługują na uwzględnienie także dalsze zarzuty zawarte w odwołaniu. Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę, kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników występujących w środowisku pracy na zaburzenie funkcji układu oddechowego, co skutkować może rozpoznaniem astmy oskrzelowej. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Natomiast opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez organ traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno - orzeczniczych, upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych.

Organ ocenił, że nie znajduje uzasadnienia także wynikający z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zarzut, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], przed wydaniem decyzji, nie zażądał od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej nr [...], dodatkowego uzasadnienia wydanej opinii medycznej. W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. lekarz orzecznik w oparciu o szczegółowe badania przeprowadzone przez jednostkę orzeczniczą II instancji udzielił szczegółowych wyjaśnień. Orzeczenie nr [...] wyczerpująco uzasadnia zajęte stanowisko. Słusznie jednak organ I instancji przychylił się do wniosku odwołującej się strony o dodatkowe uzasadnienie rozpoznania choroby zawodowej, na okoliczność czy zachodzi związek przyczynowy między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub przy pracach domowych.

Ponadto zdaniem organu drugiej instancji, słusznie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie przychylił się do wniosku strony odwołującej się o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza z dziedziny medycyny pracy w celu stwierdzenia czy zachodzi związek przyczynowy między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub przy pracach domowych, gdyż na ten temat wypowiedziały się uprawnione jednostki orzecznicze. Opinia medyczna jednostki orzeczniczej, wydana została po dokonaniu konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w [...], gdzie przeprowadzono próbę prowokacyjną wziewną z alergenami środowiska pracy badanej i próba dała wynik dodatni, potwierdzając narażenie zawodowe B. K. na czynniki uczulające występujące w środowisku pracy w Zakładzie Produkcyjnym w [...].

Organ wskazał, ze zgodnie z art. 2352 ustawy Kodeks Pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego nr [...]. z dnia [...] maja 2014 r. B. K. cyt.: "przez kilka lat była leczona w poradni ogólnej, od 2008r. w Poradni Laryngologicznej, a w 2009 r. podjęła udokumentowane systematyczne leczenie specjalistyczne w Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc w SPZZOZ w [...] ". W związku z tym nie można podzielić zarzutu sformułowanego przez stronę dotyczącego ustalenia błędnej daty ustania narażenia zawodowego, a w konsekwencji braku prawidłowego ustalenia, że udokumentowane objawy schorzenia w postaci astmy oskrzelowej, wystąpiły w okresie 1 roku od tej daty. Z ww. orzeczenia lekarskiego wynika bowiem, że problemy zdrowotne będące przedmiotem niniejszego postępowania u B. K. rozwijały się w czasie zatrudnienia w zakładzie [...] Sp. z o.o. W piśmie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. lekarz orzecznik stwierdził cyt.:" Analizowano pozyskaną w toku postępowania dokumentację leczenia ambulatoryjnego od lekarza rodzinnego zawierającą wpisy od [...].10.2000 r., leczenia ambulatoryjnego laryngologicznego od [...].05.2008 r. oraz leczenia pulmonologicznego od [...].04.2009 r. Z treści wpisów wynika, że pacjentka przed podjęciem pracy w [...] Sp. z o. o. nie korzystała z leczenia z powodu przewlekłych schorzeń górnych bądź dolnych dróg oddechowych".

Odnośnie wniosku strony odwołującej się dotyczącego dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentów załączonych do dotychczasowych pism pełnomocnika strony organ drugiej instancji stwierdził, że dokumenty te były analizowane przez organ I instancji, a także, jak wynika z pisma z dnia [...] lutego 2015 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], zostały przekazane do wiadomości jednostce orzeczniczej. Ponadto, w aktach sprawy znajdują się zeznania świadków wskazywanych w odwołaniu, które były analizowane przez organ I instancji. W związku z tym wniosek strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: J. G. oraz B. Z. – S. na okoliczność charakteru i warunków wykonywanej przez B. K. pracy jest bezzasadny.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], stwierdził również - mimo, że zakład produkcyjny w [...] spełniał wymogi przepisów prawa pracy, normatywów higienicznych w zakresie stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w tym stężenia zapylenia, to zgodnie z utrwalonym poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę. Wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika szkodliwego choćby tylko dla jednego pracownika, z uwagi na jego osobniczą wrażliwość (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93, z dnia 27 lutego 1998 r. sygn. akt I SA 1862/97). Fakt stosowania przez pracodawcę ze środków zapobiegawczych i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy z pewnością przyczynia się do zmniejszenia ryzyka związanego z kontaktem z czynnikami szkodliwymi, jednakże nie daje 100 % pewności całkowitej eliminacji zagrożeń oraz kontaktu pracowników z tymi czynnikami. Stosowanie działań zapobiegawczych nie wyklucza rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt: IV SA/G1 536/12 cyt. "Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów BHP rzutuje natomiast na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, co rozstrzygają sądy powszechne, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy". Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1183/11 stwierdził, że cyt. "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały". Ponadto, jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 428/12) cyt.: "nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę. Inaczej mówiąc, jeśli można stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia".

W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] również zarzut pełnomocnika pracodawcy, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 75 oraz art. 78, art. 7 oraz art. 77, art. 80 w związku z art. 84 i art. 6 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia, o czym świadczy powyższa analiza okoliczności sprawy. W § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 1379) określono wzór formularza (załącznik nr 7), decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W formularzu tym nie ma wymogu szczegółowego odniesienia się organu Inspekcji Sanitarnej wydającego decyzję do wszystkich dowodów i dokumentów zebranych w czasie toczącego się postępowania. Zgodnie z wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonująco uzasadniona. Gdy odpowiada tym warunkom, a co ma miejsce w analizowanym postępowaniu, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji.

Organ drugiej instancji stwierdził, że pełnomocnik pracodawcy w odwołaniu nie wskazał żadnych nowych faktów w sprawie mogących mieć wpływ na zmianę ustaleń dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] odnośnie narażenia zawodowego B. K., a jedynie poddał w wątpliwość zawarte w dokumentacji fakty, w ustalaniu których sam uczestniczył.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 2351 i art. 2352 ustawy Kodeks pracy przez błędne przyjęcie, iż schorzenie B. K. – astma oskrzelowa, stanowi chorobę zawodową w rozumieniu powołanych przepisów, w szczególności poprzez uznanie, że bezspornym lub wysoce prawdopodobnym jest, że choroba B. K. została spowodowana występowaniem w jej środowisku pracy szkodliwych dla zdrowia czynników lub szkodliwego wykonywania pracy, a tym samym, że B. K. nabyła przedmiotową chorobę w związku z wykonywaniem czynności zawodowych w Zakładzie Produkcyjnym skarżącego Pracodawcy, znajdującym się w [...]; przepisów prawa procesowego, a w szczególności: § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2013r., poz. 1367) ("Rozporządzenie") i § 6 ust. 1 Rozporządzenia poprzez nie oparcie zaskarżonej decyzji na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego i wydanie decyzji stwierdzającej, że B. K. pracowała w narażeniu zawodowym na pyły, m.in. w oparciu o ocenę narażenia zawodowego z dnia [...] listopada 2013 r, mimo, że z oceny tej wynikało, że w środowisku pracy B. K. nie istniało narażenie na pyły; § 6 ust. 5 rozporządzenia przez zaniechanie wystąpienia przez organy prowadzące postępowanie o uzupełnienie informacji lekarskich, zawartych w orzeczeniu lekarskim nr [...] o rozpoznaniu u B. K. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych MWOMP w [...] do lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad B. K. - w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej wraz z wynikami badań profilaktycznych; § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez niewystąpienie przez organy prowadzące postępowanie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację i badanie B. K. w sytuacji, gdy było to niezbędne, celem uzupełnienia materiału dowodowego, wobec faktu, że orzeczenie lekarskie nr [...] budziło znaczne wątpliwości i nie zostały one wyjaśnione na skutek wystąpienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] do Poradni Chorób Zawodowych MWOMP w [...] o dodatkowe wyjaśnienia; art. 138 ust. 2 k.p.a. polegające na zaniechaniu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie koniecznym do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i ograniczeniu tego postępowania do wystąpienia przez organ powiatowy z pismem o dodatkową opinię do Poradni Chorób Zawodowych MWOMP w [...], mimo, że wyjaśnienie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie, przy uwzględnieniu wniosków dowodowych powołanych przez skarżącą spółkę po ponownym wszczęciu postępowania administracyjnego; art. 75 oraz art. 78 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych spółki, mimo, że przedmiotem dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, a mianowicie: wniosku o przeprowadzenie ponownego badania B. K. przez jednostkę orzeczniczą II stopnia; wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza z dziedziny medycyny pracy w celu stwierdzenia czy pomiędzy rozpoznanym u B. K. schorzeniem, a charakterem i warunkami pracy wykonywanej przez B. K. w Zakładzie Produkcyjnym Spółki w [...] zachodzi związek przyczynowy i czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub też przy pracach domowych; wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: J. G., Zastępcy Dyrektora ds. Techniczno-Produkcyjnych [...] Sp. z o.o. oraz B. Z.- S., Zastępcy Kierownika ds. Personalnych i Administracji [...]Sp. z o.o., na okoliczność charakteru i warunków pracy wykonywanej przez stronę postępowania – B. K. w Zakładzie Produkcyjnym w [...], w tym zwłaszcza ustalenia szczegółowego zakresu obowiązków, sposobu wykonywania pracy i czasu przeznaczanego na wykonywanie poszczególnych czynności przez B. K.; wniosku o zwrócenie się do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]. w [...], gdzie leczyła się B. K. o przedłożenie do akt niniejszego postępowania pełnej dokumentacji medycznej B. K.; wniosku Spółki o zobowiązanie B. K. do wskazania wszystkich placówek medycznych (innych niż placówka wskazana powyżej), w których B.K. leczyła się, była rehabilitowana lub, w których odbywała okresowe badania lub konsultacje, zarówno przed rozpoczęciem pracy w [...] Sp. z o.o. jak i po jej rozpoczęciu aż do chwili obecnej; wniosku o zwrócenie się do wszystkich placówek medycznych, wskazanych przez B. K. powyżej, o przedłożenie do akt niniejszego postępowania pełnej dokumentacji medycznej B. K., zarówno z okresu przed rozpoczęciem pracy w Spółce jak i po jej rozpoczęciu aż do chwili obecnej; wniosku o zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] z wnioskiem o przedłożenie do akt niniejszego postępowania pełnej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej, która stanowiła podstawę do wydania orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy B. K.

Ponadto, zarzucono naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych tj. ustalenia, że B. K. wykonywała pracę w warunkach narażenia zawodowego na powstanie choroby zawodowej, ustalenia, że istniał związek przyczynowy pomiędzy powstaniem schorzenia B. K. oraz warunkami pracy lub sposobem wykonywania pracy u pracodawcy, ustalenia błędnej daty ustania narażenia zawodowego B. K., a konsekwencji braku prawidłowego ustalenia, że udokumentowane objawy schorzenia wystąpiły w okresie 1 roku od tej daty; art. 80 w związku z art. 84 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie i uznanie za wiarygodne ustaleń dokonanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych MWOMP w [...], mimo jego wewnętrznej sprzeczności i niespójności, a także zaaprobowanie wyjaśnień zawartych w piśmie Poradni Chorób Zawodowych MWOMP w z dnia [...] stycznia 2015 r [...], mimo, że pismo to zawiera arbitralne wnioski, jego wydanie nie zostało poprzedzone ponowną analizą zgromadzonego materiału dowodowego ani w toku jego wydania nie doszło do ponownego badania B. K., o co wnioskowała spółka; naruszenie art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącą spółkę w toku postępowania, tym w odwołaniu od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] znak: [...] z dnia [...] maja 2015 r. o stwierdzeniu u B. K. choroby zawodowej, jak również brak wyczerpującego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji; naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu powiatowego, jak również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, organy obu instancji poczyniły ustalenia w sprawie zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz w przepisach szczególnych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wzorowo ustawowe wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Organ wyczerpująco przedstawił okoliczności sprawy oraz przeprowadzone na ich tle rozważania, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów odwołania organ wykazał, że analizował ich wpływ na możliwy wynik postępowania.

Kontrolowaną przez Sąd decyzję oparto na prawidłowo określonej podstawie prawnej - art. 235¹ i 235² Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Definicję legalną choroby zawodowej zawiera art. 235¹ Kodeksu pracy. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Definicja prawna choroby zawodowej, jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, składa się zatem dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W orzecznictwie utrwalony był pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (m.in. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., sygn. akt OPS 3/02, ONSA 2003/1/4) również w pełni aktualny na gruncie nowego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych regulującego tę samą materię normatywną).

Orzeczenia w sprawach chorób zawodowych wydają właściwe organy administracji publicznej, które zobowiązane są do stosowania przepisów procedury administracyjnej ze wszystkimi tego konsekwencjami chyba, że ww. rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. W świetle § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy jest wystarczające dla odwołania się do przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa, o której mowa w art. 235¹ Kodeksu pracy. Istotne dla stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie, czy zdiagnozowane u pracownika schorzenie, występujące jednocześnie w wykazie chorób zawodowych, zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Procedura związana z przeprowadzeniem postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie tej niezbędnej dla stwierdzenia choroby zawodowej przesłanki, nazwana w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych "oceną narażenia zawodowego", wyznaczona została w sposób ścisły. Po myśli jego § 6 ust. 4 ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ ww. Kodeksu przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego.

Sąd stwierdza - akta kontrolowanej sprawy pozwalają na ocenę, że procedura wskazana powyżej została zachowana.

Ustalenia kliniczne, w szczególności dodatni wynik próby prowokacyjnej wziewnej z materiałami z miejsca pracy badanej, czasowy związek dolegliwości pacjentki z narażeniem na uczulające substancje obecne w środowisku pracy i formalne potwierdzenie kontaktu badanej z tymi substancjami podczas wykonywania czynności zawodowych stanowiły podstawę rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Lekarz orzecznik stwierdził, że problemy zdrowotne B. K. rozwijały się w związku z czasowym narażeniem w zakładzie [...], a ustalenie związku schorzenia z zawodowym czynnikiem sprawczym zostało dokonane podczas testów prewencyjnych w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w [...].

Sąd stwierdza, że orzeczenie lekarskie zostało wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w ww. rozporządzeniu. Poziom uzasadnienia wydanego orzeczenia pozwala na ocenę jego pełnej rzetelności. Tym samym organ nie miał podstaw do zakwestionowania orzeczenia. Nie miał też podstaw samodzielnego dokonywania oceny dokumentacji lekarskiej. Należy podkreślić, że organ powiatowy przeprowadził postępowanie uzupełniające w ramach, którego uzyskał dodatkową opinię Poradni Chorób Zawodowych MWOMP w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Z przedmiotowej opinii jednoznacznie wynika, że ustalenia i analizy dokumentacji leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego B. K. pozwalają na związanie czasowe jej schorzeń: alergicznego nieżytu nosa (z towarzyszącym zapaleniem zatok) oraz astmy oskrzelowej z okresem zatrudnienia wyłącznie w [...] Sp. z o.o. Związek przyczynowy powyższych schorzeń z czynnikami narażenia w w/w miejscu pracy był badany specjalistycznymi testami w Instytucie Medycyny Pracy w [...] i wyniki tych badań zostały uwzględnione w orzeczeniach sformułowanych w Poradni Chorób Zawodowych MWOMP w [...]. Oceniono - dane z wywiadu dotyczące przebiegu schorzeń alergicznych, analiza dokumentacji medycznej, wyniki aktualnie wykonanych badań (dodatni wynik swoistej próby prowokacyjnej z alergenem zawodowym) dają podstawy do rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego oraz alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego. Czynnikami potencjalnie szkodliwymi dla błony śluzowej pracownika mogły być substancje wykorzystywane przy nakładaniu powłok ochronnych i metalicznych na ceramice elektronicznej w Centrum Naukowo-Produkcyjnym Materiałów [...] w [...], gdzie B. K. była zatrudniona w okresie [...] sierpnia 1987 r. – [...] września 1988 r. Brak jakichkolwiek jednak dowodów na występowanie schorzeń górnych i dolnych dróg oddechowych u w/w w tym okresie i w roku następującym po tym zatrudnieniu.".

Sąd podziela poglądy orzecznictwa powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę lecz wystarczy wystąpienie czynnika szkodliwego dla pracownika z uwagi na jego osobniczą wrażliwość.

Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie mogły wpłynąć na ocenę kontrolowanej przez Sad decyzji. Stanowią, co do zasady, powtórzenie zarzutów odwołania. Stanowisko organu w odniesieniu do tych zarzutów, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd przyjmuje za własne.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)