Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1360/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 174, art. 183 par 1, art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust 1 i ust 2 i ust 3, art. 29 ust 1 pkt 1 i pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 75 par 1, art. 78, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust 1 i ust 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust 5, art. 81 tiret 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 87 tiret 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Protokolant Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 1064/14 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz G. M. 6.280 (sześć tysięcy dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 11 lutego 2015r., sygn. akt III SA/Łd 1064/14, oddalił skargę G. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2014r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Z ustaleń przyjętych przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] grudnia 2004r. G. M. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wraz z wymaganymi załącznikami.

Decyzją z [...] marca 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał wnioskodawczyni płatność na zalesienie gruntów rolnych, obejmującą wsparcie na zalesienie, premię pielęgnacyjną i premię zalesieniową, w łącznej kwocie 120.916,60 zł.

W dniu [...] sierpnia 2006r. w gospodarstwie rolnym producentki przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której inspektorzy terenowi stwierdzili zaniżenie o 0,20 ha rzeczywistej powierzchni zalesionej w kompleksie leśnym nr 2, obejmującym działki rolne A, B i C w stosunku do powierzchni zadeklarowanej. Stwierdzili ponadto nieudokumentowanie zakupu sadzonek w ilości podanej w planie zalesienia, zgodnie z którym zakup powinien obejmować 138,47 tysięcy sztuk sadzonek, natomiast wnioskodawczyni przedstawiła faktury na zakup 84 tysięcy sztuk sadzonek.

Postanowieniem z [...] czerwca 2007r. organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesienie.

Ostateczną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] sierpnia 2008r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z [...] czerwca 2008r., uchylającą w całości decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych i przyznającą płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych w łącznej w kwocie 73.310,60 zł.

Na powyższą decyzję G. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, która wyrokiem z 30 maja 2011r., sygn. akt II SA/Łd 383/11 została oddalona .

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez rolniczkę od powyższego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 1811/11 skargę kasacyjną oddalił.

W dniu [...] marca 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nadmiernie lub nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych, a następnie w wyniku jego przeprowadzenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 43 970 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] września 2014r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji .

Organ odwoławczy podkreślił, że skoro w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. uchylono w całości decyzję o przyznaniu płatności z dnia [...] marca 2006r. i przyznano pomoc na zalesianie w mniejszej wysokości niż dotychczas, to środki stanowiące różnicę w zakresie wparcia na zalesianie, premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej między środkami, które rzeczywiście zasiliły rachunek bankowy strony z tych tytułów, a przyznanymi w decyzji ostatecznej podlegają zwrotowi jako płatność nienależna. Łączna kwota nienależnie pobrana za 2004 r. na mocy decyzji nr [...] wyniosła 43.606 zł., a za rok 2006 kwota nienależnie pobrana na mocy decyzji nr [...] wyniosła natomiast 364 zł.

Powołując przepis z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, organ II instancji wskazał, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Ponadto obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Zdaniem organu odwoławczego płatność nie została dokonana na skutek pomyłki organu, a ponadto nie zaistniała przesłanka, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W sprawie nie zachodzą też, jak wskazał Dyrektor przesłanki opisane w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 i art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Płatność została przyznana na podstawie deklaracji złożonej przez rolnika.

Wykrycie nieprawidłowości polegających na zawyżeniu powierzchni zadeklarowanej o 0,20 ha w stosunku do powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych A,B,C oraz braku posiadania dowodów zakupu sadzonek nastąpiło dopiero wskutek przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie. Prawidłowość tych ustaleń została potwierdzona w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym za bezzasadny organ uznał wniosek strony o jej przesłuchanie oraz przesłuchanie w charakterze świadka L. M. Także kserokopie dokumentów załączonych do odwołania, zdaniem organu, pozostają bez znaczenia na wynik przedmiotowej sprawy.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu dotyczących upływu biegu terminu przedawnienia w związku z upływem ponad 4-letniego okresu pomiędzy przekazaniem stronie środków za zalesianie, a otrzymaniem przez nią wezwania do ich zwrotu Dyrektor wskazał na art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 i 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który stanowi, że jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest ograniczony do 4 lat. W sytuacji, w której beneficjent nie działał w dobrej wierze okres przedawnienia wynosi 10 lat. To, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Organ odwoławczy stwierdził ostatecznie, że "wyjaśnienia zawarte w piśmie odwoławczym oraz załączone dowody w żaden sposób nie dowodzą, że strona niniejszego postępowania działała w dobrej wierze, o której mowa w art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004". Dalej organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma potrzeby wnikliwej oceny dobrej lub złej wiary wnioskodawczyni ponieważ okres pomiędzy datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. Pierwsza płatność na zalesienie przyznana mocą decyzji nr [...] została przekazana stronie na rachunek bankowy w dniu [...] maja 2006r., a następna w dniu [...] sierpnia 2006r. Decyzja zaś o uchyleniu dotychczasowej decyzji w całości i przyznaniu płatności w mniejszej wysokości, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie strony przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu [...] czerwca 2008r., a więc przez upływem czterech lat od daty tych płatności. Bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest, jak wskazano data wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków dla oceny zachowania terminu przedawnienia.

W sprawie nie upłynął natomiast 10 letni okres przedawnienia.

Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niedopuszczenie zgłoszonych wniosków dowodowych, które miały na celu wykazanie, że po stronie skarżącej istniała dobra wiara, a okoliczność ta nie była dotychczas przedmiotem postępowania dowodowego,

-art. 7, art. 75 oraz 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne zebranie w sprawie materiału dowodowego, a tym samym - niedołożenie przez organy obu instancji należytej staranności i niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności w celu ustalania ,czy po stronie skarżącej istniała dobra wiara, a tym samym, czy w przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia prawa organów do wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na konieczność zastosowania skróconego, 4 - letniego terminu przedawnienia,

- art. 61 § 4 w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, że data wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków nie ma znaczenia dla zachowania terminu przedawnienia, co miało niewątpliwie wpływ na błędne uznanie przez organ wydający decyzję, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia prawa wydania przez organ l instancji decyzji w przedmiocie ustalenie nienależnie pobranych płatności,

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 73 ust. 5 w zw. z art. 81 tiret 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w zw. z art.87 tiret 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. poprzez wydanie decyzji pomimo upływu biegu terminu przedawnienia do jej wydania, w związku z upływem ponad 4 letniego okresu pomiędzy przekazaniem stronie środków na zalesienie, a otrzymaniem przez nią wezwania do ich zwrotu, wobec niewykazania w toku przedmiotowego postępowania by otrzymując przedmiotowe wsparcie działała ona w złej wierze.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę zaznaczył, że zaskarżona decyzja jest konsekwencją ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] czerwca 2008r., wydaną po wznowieniu postępowania, w sprawie przyznania płatności z sankcjami na zalesienie gruntów, a przedmiotem sporu jest kwestia ustalenia obowiązującego w okolicznościach przedmiotowej sprawy terminu przedawnienia dochodzenia nienależnie pobranych płatności. Sąd nie podzielił zaprezentowanego przez organ stanowiska, że pierwszym powiadomieniem beneficjenta w rozumieniu zarówno art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2149/2001 i art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 - od którego liczy się termin przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności, dziesięcioletni, a w przypadku istnienia dobrej wiary czteroletni - była decyzja z dnia [...] czerwca 2008r., zmieniająca wysokość, po wznowieniu postępowania, przyznanych wcześniej płatności na zalesienie gruntów, a tym samym przyjmując, że wypłaty płatności dokonano [...] maja 2006 r. i [...] sierpnia 2006r. nie upłynął termin czteroletni.

Sąd podkreślił, że przedmiotem badania w postępowaniu w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i funduszy krajowych. Do sytuacji takich dochodzi niewątpliwie wówczas, gdy środki pochodzące z tych funduszy zostaną przyznane decyzją administracyjną i zostaną wypłacone, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku, rolą organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. W toku postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, które, co potwierdza utrwalone orzecznictwo jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie przyznania określonych płatności (w niniejszej sprawie płatności na zalesianie gruntów),organ ma więc za zadanie ustalenie, czy doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu.

W świetle art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 i 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 powołanego przepisu zasadnicze znaczenie dla ustalenia okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu nienależnych płatności z powodu upływu czasu ma ustalenie daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności.

Zdaniem Sądu I instancji o tym czy płatności były świadczeniem nienależnym rozstrzyga organ w trybie art. 29 ustawy o Agencji, w postępowaniu o ustalenie kwot nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem data pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności powinna być wiązana z tym postępowaniem. Pogląd taki znajduje uzasadnienie w treści art. 49 ust. 5 akapit 1 rozporządzenia nr 2419/2001 art. 73 ust. 5 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Pierwszym więc powiadomieniem o nieuzasadnionym charakterze części pobranych płatności na zalesienie mogła być w tej sprawie informacja o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z dnia [...] lutego 2014r. Sąd orzekający doszedł jednak do przekonania, że mimo błędnej interpretacji organu w kwestii ustalenia terminu przedawnienia decyzja ostatecznie odpowiada prawu. Wziął bowiem pod uwagę fakt, że mimo konstatacji organu co do braku upływu czteroletniego terminu, we wcześniejszej części uzasadnienia organ rozważył okoliczności sprawy w kontekście istnienia dobrej wiary wnioskodawczyni stwierdzając jej brak.

Akceptując w pełni to stanowisko, Sąd I instancji wskazał, że pkt 72 Preambuły do rozporządzenia nr 796/2004 wskazuje, że dla zapewnienia jednolitego zastosowania zasady dobrej wiary na terenie Unii, w przypadku gdy zostaną odzyskane nienależnie wypłacone kwoty, należy określić warunki, na których można powołać się na te zasady. Ponadto pkt 71 tej samej Preambuły stanowi, że rolnik nie powinien tracić prawa do dopłat, jeśli w wyniku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności rolnik nie jest w stanie spełnić wymagań przewidzianych w zasadach sektorowych. Należy określić, które okoliczności mogą być uznawane przez właściwe władze za okoliczności wyjątkowe.

Z unormowań tych w powiązaniu z pkt 67 Preambuły do cytowanego aktu (zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności odnoszące się do kryteriów kwalifikowalności powinny z zasady nie być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może udowodnić, że wina nie leży po jego stronie) wynika, że przesłanki zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone restrykcyjnie i w taki sposób powinny być interpretowane.

Według powyższych zasad, zdaniem Sądu postąpił organ odwoławczy dokonując oceny kwestionowanej przez skarżącą decyzji. Zasadnie przy tym, jak wskazano organ zwrócił uwagę, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada występujący z nim rolnik. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że fakt znajomości przepisów w zakresie przyznania płatności na zalesianie, skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem na wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie z podpisanym oświadczeniem strona zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych wnioskiem przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych, a także przechowywania dowodów zakupu sadzonek i repelentów przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia. W powyższej sytuacji rolnik używając do zalesienia sadzonek pochodzących od niezarejestrowanego dostawcy i tym samym nie posiadając dowodów ich zakupu musiał mieć świadomość, że deklaracja złożona we wniosku oraz dokonane przez niego zalesienie jest niezgodne z zasadami przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych.

W przedmiotowej sprawie wykrycie nieprawidłowości polegających na zawyżeniu powierzchni zadeklarowanej o 0,20 ha w stosunku do powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych A,B,C oraz braku posiadania dowodów zakupu sadzonek nastąpiło dopiero wskutek przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie. Ustalenia tejże kontroli zostały prawidłowo ocenione w sprawie dotyczącej przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych, która została ostatecznie zakończona decyzją wydaną przez Kierownika BP w P. w dniu [...] czerwca 2008r. Prawidłowość ustaleń tej decyzji potwierdził również WSA w Łodzi i NSA w wyroku z dnia 27 listopada 2012r. sygn. akt II GSK 1811/11.

W tym samym wyroku NSA przesądził również, że w świetle przepisu art. 59 ust. 2 ustawy o leśnym materiale rozmnożeniowym, która dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 1999/105/WE z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie obrotu leśnym materiałem rozmnożeniowym (Dz. Urz. WE L 11 z 15.01.2000) i weszła w życie z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej, tylko sadzonki jodły pospolitej (pkt 22), sosny zwyczajnej (pkt 45) i świerka pospolitego (pkt 46) nie podlegały wymogom tej ustawy. Natomiast podlegały rygorom ustawy użyte przez skarżącą do zalesienia sadzonki dęba szypułkowego (pkt 14 załącznika) w ilości 1,5 tys. sztuk, brzozy (pkt 1 i 2 załącznika) w ilości 2.0 tys. sztuk i lipy (pkt 26 i 27 załącznika) w ilości 1,0 tys. sztuk. Zatem, powyższe sadzonki powinny pochodzić od dostawcy, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy. Tego zaś wymogu skarżąca nie spełniła.

Wobec powyższych ustaleń skarżąca, która podpisała oświadczenie o znajomości zasad przyznawania pomocy na zalesienie, nie może powoływać się na istnienie po jej stronie dobrej wiary. W tym kontekście zasadnie organ nie uwzględnił wniosku strony o jej przesłuchanie oraz przesłuchanie w charakterze świadka L. M., bowiem podnoszone kwestie zostały już zbadane i ocenione zarówno przez organy jak i przez sądy. Sąd podzielił również ocenę organu odwoławczego w zakresie mocy dowodowej dokumentów załączonych do odwołania, wyrażającą pogląd, że pozostają one bez znaczenia dla wyniku przedmiotowej sprawy. Za niezasadny Sąd uznał też zarzut naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.

Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że mimo częściowo błędnej interpretacji przepisów art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, w zakresie rozumienia pojęcia pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, przedstawionej w zaskarżonej decyzji, oceniana decyzja odpowiada prawu. Zdaniem Sądu organy wykazały bowiem zasadność żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, a zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem zasadniczo obowiązującego dziesięcioletniego terminu przedawnienia.

Skargę kasacyjną złożyła, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, G. M..

Zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżonemu wyrokowi zarzuciła:

na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa), naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 134 ppsa i art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ppsa przez oddalenie skargi, mimo że skarga była zasadna poprzez akceptację naruszenia art. 10, art. 75 § 1 oraz art. 78 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U.00.98.1071 j.t., dalej: k.p.a.) polegającego na:

- niedopuszczeniu zgłoszonych przez Skarżącą na etapie postępowania odwoławczego wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania strony i świadka

- L. M., które miały na celu wykazanie, że występując o przedmiotową płatność oraz dokonując przedmiotowego zalesienia działała w dobrej wierze, ale przede wszystkim, że podczas wykonywania planu zalesienia podejmowane przez skarżącą działania były zgodne z przedstawionym planem zalesienia, sadzonki zostały pozyskane w sposób prawidłowy, zaś wyjaśnienie tej okoliczności miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w celu ustalenia, czy po stronie organu nie mamy do czynienia z przedawnieniem prawa do wydania rozstrzygnięcia na skutek upływu 4 letniego terminu przedawnienia pomiędzy przyznaniem i wypłatą płatności, w sytuacji gdy okoliczności związane z istnieniem dobrej wiary u Skarżącej nie były przedmiotem postępowania dowodowego na etapie postępowania administracyjnego;

b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa przez oddalenie skargi, mimo że skarga była zasadna poprzez akceptację naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na:

- niewyjaśnieniu w sposób dostateczny przyczyn rozbieżności pomiędzy powierzchnią zalesionych działek wskazanych w dokumentach urzędowych w postaci wypisów z ewidencji gruntów, a faktycznie zalesioną powierzchnią według dokonanych pomiarów GPS, co miało istotne znaczenie dla oceny czy Skarżącą działała w dobrej wierze,

- nie wyjaśnieniu czy rozbieżności te wynikają z faktu, iż Skarżąca nie zalesiła całej powierzchni działki zadeklarowanej we wniosku, czy też zalesiła całą, ale jej powierzchnia w rzeczywistości jest mniejsza niż wynikająca z danych pochodzących z wniosku jak i wypisu z rejestru, co miało wpływ na ocenę istnienia dobrej wiary, a w konsekwencji - wynik sprawy;

c) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa przez oddalenie skargi, mimo że skarga była zasadna poprzez akceptację naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającego na całkowicie dowolnym uznaniu, że Skarżąca nie działała w realiach niniejszej sprawy w dobrej wierze, w sytuacji gdy nie przeprowadzono w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, zaś kryteria jej oceny zostały zastosowane w sposób abstrakcyjny, tj. oderwany od okoliczności faktycznych sprawy, a także w oderwaniu od normatywnego wzorca należytej staranności jakiej należałoby wymagać od Skarżącej jako osoby występującej z wnioskiem o płatność na zalesienie gruntów;

d) naruszenie art. 190 ppsa poprzez uznanie, że w zakresie oceny istnienia po stronie Skarżącej dobrej wiary na gruncie przedmiotowej sprawy, organy i sądy administracyjne związane są tezami wynikającymi z wyroku NSA z dnia 27.11.2012 r. (sygn. akt II GSK 1811/11), w sytuacji gdy w przypadku postępowania dotyczącego przyznania płatności z sankcjami zastosowanie mają zgoła odmienne przepisy, które w odmienny sposób definiują pojęcie dobrej wiary i inaczej określają przesłanki w tym zakresie;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 5 w zw. z art. 81 tiret 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (dalej: Rozporządzenie) w zw. z art. 87 tiret 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (dalej: Rozporządzenie 2), poprzez:

a) uznanie, że pojęcie "dobrej wiary" użyte na gruncie wskazanego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że objęte są nim wyłącznie okoliczności nadzwyczajne, niezależne od rolnika, co wyłącza możliwość przypisania dobrej wiary osobie, która na skutek okoliczności od siebie niezależnych składając wniosek i realizując jego założenia, działała w błędnym przeświadczeniu, iż postępuje zgodnie z obowiązującymi przepisami,

b) uznanie, że samo zapoznanie się przez Skarżącą z zasadami przyznawania płatności na zalesianie, w tym pouczenie jej o skutkach realizacji zalesiania w sposób sprzeczny z planem zalesiania i obowiązującymi przepisami, przesądza o tym, że działała w złej wierze w sytuacji gdy ta niezgodność wynikała z rozbieżności pomiędzy wymiarami działek ujawnionymi w ewidencji gruntów, a ich wielkością wynikającą z pomiaru GPS dokonanego w trakcie kontroli oraz z niezwykle skomplikowanych przepisów przejściowych i ich kaskadowego charakteru w zakresie określenia rodzaju sadzonek jakie mogą być wykorzystywane przy zalesianiu i sposobu ich pozyskiwania, na które to, okoliczności Skarżąca nie miała jakiegokolwiek wpływu;

c) uznanie, że o "złej wierze" Skarżącej przesądza złożenie podpisu pod oświadczeniem o znajomości przepisów i zasad związanych z przyznawaniem płatności na zalesianie, w sytuacji gdy tak rygorystyczna interpretacja nie znajduje oparcia we wskazanych przepisach Rozporządzenia i pozostaje w sprzeczności z treścią pkt 67 i pkt 71 Preambuły do Rozporządzenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. nie skorzystał z możliwości w złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne i prawidłowo sformułowane.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w sprawie niniejszej nie występują.

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna w sprawie niniejszej oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że w sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi producentki rolnej na tę decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że mimo częściowo błędnej interpretacji przepisów art. 49 ust 5 Rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 2419/2001 i art. 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji ( WE) 796/ 2004 w zakresie rozumienia pojęcia pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, oceniana decyzja odpowiada prawu, a niewadliwe przeprowadzone przez organ odwoławczy, ustalenia faktyczne uzasadniały - zdaniem Sądu I instancji - po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, a po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez Dyrektora ARiMR oceny zasadności żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności wobec braku podstaw przyjęcia po stronie skarżącej dobrej wiary, z zachowaniem zasadniczo obowiązującego dziesięcioletniego terminu przedawnienia.

Podważając zgodność z prawem zaskarżonego wyroku skarżąca stawiając zarzuty w oparciu o podstawę wynikającą z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zmierzała natomiast do wykazania, że Sąd I instancji wadliwie podszedł do tej istotnej w sprawie kwestii, która polega na całkowicie dowolnym uznaniu, że Skarżąca nie działała w realiach niniejszej sprawy w dobrej wierze w sytuacji gdy nie przeprowadzono w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, zaś kryteria jej oceny zostały zastosowane w sposób abstrakcyjny tj. oderwany od okoliczności faktycznych sprawy, a także od normatywnego wzorca należytej staranności jakiej należałoby wymagać od Skarżącej jako osoby występującej z wnioskiem o płatność o zalesienia, czym oddalając skargę, jej zdaniem Sąd I instancji naruszył art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1 i art. 80 kpa (pkt II lit c petitum skargi ). Skarżąca kasacyjnie zarzuciła też błędne zaakceptowanie przez Sąd I instancji, bowiem z naruszeniem art. 10, art. 75 §1 oraz 78 §1 kpa niedopuszczenie zgłoszonych przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego wniosków dowodowych jak też niewyjaśnienie przyczyn rozbieżności pomiędzy powierzchnią zalesionych działek wskazanych w dokumentach urzędowych ( wypisów z ewidencji gruntów ), a faktycznie zalesioną powierzchnią według pomiarów GPS.

W jej ocenie brak wyjaśnienia czy rozbieżności te wynikają z faktu, iż Skarżąca nie zalesiła całej powierzchni działki zadeklarowanej we wniosku, czy też zalesiła całą, ale jej powierzchnia w rzeczywistości jest mniejsza niż wynikająca z danych pochodzących z wniosku jak i wypisu z rejestru, miało wpływ na ocenę istnienia dobrej wiary, a w konsekwencji - wynik sprawy ( pkt II lit a, b petitum skargi kasacyjnej).

Zdaniem Skarżącej Sąd I instancji błędne też przyjął, że w zakresie oceny istnienia po jej stronie dobrej wiary, organy i sądy administracyjne związane są tezami wynikającymi z wyroku NSA z dnia 27.11.2012 r. (sygn. akt II GSK 1811/11), co wskazała w pkt I lit d petitum skargi.

Natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego, zdaniem skarżącej sprowadzają się do dokonania nadmiernie rygorystycznej wykładni pojęcia " dobrej wiary" zawartego w art. 73 ust 5 w zw. z art. 81 tiret 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. w zw. z art. 87 tiret 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Uwzględniając tak zarysowaną - w świetle stanowiska Sądu I instancji oraz stanowiska skarżącej - istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.

Niemniej odnosząc się do powyższej kwestii przypomnieć na wstępie należy, że w krajowym porządku prawnym obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, z późn. zm.), według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 tej regulacji, pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 wskazanej ustawy, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej. Niewątpliwie zatem podstawę prawną do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych płatności stanowią przepisy art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, z późn. zm.). Po myśli ust. 1 tego przepisu, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej,

którą wydaje organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie płatności lub pomocy ze środków publicznych, o których mowa w ust 1.

W sytuacji gdy, jak w sprawie niniejszej decyzją z [...] sierpnia 2008r. uchylono w trybie wznowienia postępowania decyzję z [...] marca 2006r. przyznającą skarżącej płatności na zalesienie, przyznając następnie płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych i udzielona stronie kwota pomocy uległa pomniejszeniu o różnicę wynikającą ze zmniejszenia powierzchni zalesionej oraz zmniejszeniu ze względu na brak z dowodu zakupu sadzonek - organy Agencji prawidłowo zakwalifikowały wypłacone wnioskodawczyni w kwocie 43 970,00 zł środki finansowe jako nienależne zatem takie, które podlegają zwrotowi w trybie art. 29 ustawy o ARiMR.

Ponadto obowiązek zwrotu wynika również z przepisów unijnych - z art. 49 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/ 2001, obowiązującego w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r. (w sprawie niniejszej dotyczącego kwoty do zwrotu za rok 2004 ) i z art. 73 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. (mającego zastosowanie do wypłaty premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej za 2006r.).

Zgodnie z przewidzianą nimi regulacją (art. 49 ust 1 rozporządzenia nr 2419/2001 i art. 73 ust 1 rozporządzenia nr 796/2004 ), w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust 3. Natomiast zgodnie z art. 49 ust 5 rozporządzenia nr 2419/2001 i art 73 ust 5 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy te stanowią regulacje spełniające warunki uznania ich za bezpośrednio skuteczne, a więc za przepisy, które w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa unijnego stanowiły ( i powinny były stanowić ) wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu zalesiania gruntów rolnych. W sprawie niniejszej, skoro wypłata nienależnie pobranych płatności miała miejsce w dniach [...] maja i [...] sierpnia 2006r. do dnia pierwszego powiadomienia skarżącej pismem z dnia [...] lutego 2014r. o nieuzasadnionym charakterze nie upłynęło 10 lat, jednakże o ile beneficjent wykaże, że działał w dobrej wierze należność ta, z uwagi na upływ okresu 4 lat nie może być dochodzona.

Tym samym kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku ma dokonanie ustaleń, co do dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji. Powyższe oznacza, że istota postępowania dowodowego w sprawie niniejszej powinna być nakierowana na ustalenie całokształtu okoliczności mających wpływ na ocenę działania skarżącej ubiegającej się o płatność na zalesianie.

W zakresie przypisania stronie braku dobrej wiary przy pobraniu przez nią płatności na zalesianie wskazać należy, że uznanie w danej faktycznej sytuacji, iż występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Prawidłowo w sprawie zwrócono uwagę, że obowiązujące przepisy prawa nie zawierają żadnych definicji dobrej czy złej wiary. Pojęcia te wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, których istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych. Przyjąć należy jako zasadę, że kwestia dobrej wiary rozumianej jako błędne, subiektywne, ale usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o zgodności postępowania z obowiązującym prawem, musi być w każdej sprawie badana indywidualnie. Jest też oczywiste, że to beneficjent musi wykazać, iż okoliczności sprawy usprawiedliwiały jego błąd.

Tym samym zatem, o ile skarżąca podnosiła w trakcie postępowania odwoławczego okoliczności i składała wnioski dowodowe dla ustalenia, że ubiegając się o płatności na zalesienie pozostawała w dobrej wierze, okoliczności te winne być zweryfikowane dla ustalenia czy wobec beneficjentki pomocy wyłączona jest możliwość żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. W sytuacji gdy w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 49 ust 5 rozporządzenia nr 2419/2001 i art. 75 ust 5 rozporządzenia nr 796/2004, które przewidują negatywne przesłanki dopuszczalności prowadzenia tego typu postępowania, to niewątpliwie obowiązkiem organów obu instancji było przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego mającego na celu rzetelne zweryfikowanie z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7 i art. 77 kpa, czy w realiach konkretnej sprawy zaszły okoliczności uzasadniające uznanie, że skarżąca działała in casu w dobrej wierze. Tymczasem organy obu instancji błędnie uznając, że okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności nie przekracza czterech lat - w konsekwencji powyższego wadliwie przyjęły, iż zasadniczo nie ma potrzeby dokonywania oceny dobrej lub złej wiary wnioskodawczyni. Badając legalność wydanej w sprawie decyzji Sąd I instancji wskazując na częściowo błędną interpretację przepisów art. 49 ust 5 rozporządzenia nr 2419/2001 i art. 73 ust 5 rozporządzenia nr 796/2004 w zakresie rozumienia pojęcia pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, zaakceptował natomiast dokonane z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa ustalenia organów przyjęte z pominięciem podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania okoliczności i faktów wskazujących, jej zdaniem, iż występując o płatność na zalesienie podejmowane przez nią działania zgodne były z przedstawionym i zatwierdzonym planem zalesienia, sadzonki zaś pozyskane zostały przez nią, jako ich producenta, w sposób prawidłowy. Zdaniem Skarżącej bowiem ubiegając się o pomoc finansową na zalesienie pozostawała ona w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu, iż realizuje wszystkie, przewidziane prawem warunki niezbędne do otrzymania wnioskowanej płatności.

Organy władzy publicznej prowadzące postępowanie administracyjne zobowiązane są zgodnie z treścią art. 77 § 1 kpa zebrać w sprawie cały materiał dowodowy i rozpatrując go dołożyć należytej staranności, aby w sposób wnikliwy, szczegółowy i dokładny ustalić rzeczywisty stan rzeczy. Zgodnie zaś z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tymczasem wnioski dowodowe strony zmierzające do wykazania jej dobrej wiary zostały oddalone przez organ odwoławczy z uwagi na fakt, że okoliczności których dowody te miałyby dotyczyć zostały już dostatecznie wyjaśnione za pomocą innych, przeprowadzonych już środków dowodowych. Trudno w tej sytuacji nie zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, iż kryteria oceny zachowania Skarżącej zastosowane zostały w sposób abstrakcyjny tj. oderwany od okoliczności faktycznych, skoro w tym zakresie organy nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego.

Z tego też względu zasadne okazały się zarzuty, naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaakceptowanie dokonanej przez organy Agencji wadliwie, bowiem z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów art. 7, art. 77 art. 75 § 1, art. 78 i art. 80 kpa, oceny ustalonego stanu faktycznego.

W tym zakresie skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona.

Za słuszne należało również uznać stanowisko kasatora, że badając zachowanie skarżącej na gruncie przedmiotowej sprawy, organy oraz Sąd I instancji nie mogły bazować, będąc związanym w sprawie niniejszej na wyłącznie na ustaleniach poczynionych przez organy i sądy administracyjne w przypadku sprawy dotyczącej przyznania płatności z sankcjami. Ustalenia poczynione bowiem w powołanym przez Sąd I instancji wyroku NSA sygn. II GSK 1811/11, tak co do wyników przeprowadzonej przez ARiMR kontroli doraźnej, jak i okoliczności podmiotowych miały, jak słusznie podnosi skarżąca znaczenie w sprawie wniosku o przyznanie płatności na zalesianie. Natomiast skutek wynikający z art. 190 ppsa nie rozciąga się na zagadnienia podmiotowe, tj. związane z możliwością przypisania skarżącej działania w dobrej wierze, z uwagi na fakt, że każda z analizowanych spraw podlega innym regulacjom prawnym w tym zakresie. Z tego też względu również za trafne należało uznać zarzuty zawarte w pkt I lit d petitum skargi kasacyjnej.

Zdaniem NSA do naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku ze wskazanymi w skardze zarzutami naruszenia zasad postępowania określonych art. 7, art. 77 art. 75 § 1, art. 78 i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy doszło poprzez zaakceptowanie rozstrzygnięcia organu administracji, które zapadło w wadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Tym samym przyjąć należy, że organ odwoławczy nie rozpatrzył materiału dowodowego, a ustalony stan faktyczny w zakresie przesłanki określonej art. 49 ust 5 Rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 2419/2001 i art. 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, uwalniającej beneficjentkę od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, nie jest dokładny i nie stanowi wystarczającej podstawy do załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, iż zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest wadliwe uznając jednocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - na podstawie art. 188 p.p.s.a uwzględniając skargę kasacyjną uchylił wyrok Sądu I instancji oraz uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające i jego wyniku ustali wnikliwie rzeczywisty stan rzeczy, a na jego podstawie nie przesadzając ostatecznego rozstrzygnięcia rozważy czy podniesione przez Skarżącą okoliczności takie jak: sporządzenie planu zalesienia i zrealizowania (wykonanie) jego postanowień w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i faktyczne dokonanie zalesienia całości wskazanych w planie działek, uzasadniają przyjęcie, że ubiegająca się o płatność producentka działała w dobrej wierze. Odnosząc się natomiast do zagadnień związanych z rodzajem sadzonek wykorzystanych przez Skarżącą do zalesiania, organ winien w oparciu o dokonane rzetelnie ustalenia odnieść się do podnoszonych przez skarżącą kwestii, iż okresie w jakim dokonała spornego zalesienia ustawodawca dopuszczał stosowanie samodzielnie wyhodowanych sadzonek, z tym, że uprawnienie to dotyczyło enumeratywnie wymienionych przez niego gatunków wskazanych w art. 58 ust. 2 ustawy o leśnym materiale rozmnożeniowym i co pozostaje poza sporem nie obejmowało sadzonek użytych przez skarżącą. Niemniej ustawa ta stanowiąc element dostosowywania polskiego porządku prawnego do wymogów unijnych weszła w życie dopiero z dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej, a zatem kilka miesięcy przed złożeniem przez Skarżącą wniosku o płatność. Jednocześnie w okresie poprzedzającym jej wejście w życie pozyskiwanie wszelkich sadzonek z własnych hodowli było powszechnie dopuszczalne i nie wymagało dochowania jakichkolwiek formalności. Tym samym w okolicznościach sprawy Organ I instancji winien również rozważyć czy, charakter prawny tych regulacji, a także podnoszona przez stronę zmienność brzmienia przepisów w kolejnych okresach, uzasadniają przyjęcie, że nieprawidłowości których Skarżąca się dopuściła w zakresie sposobu pozyskania części sadzonek wykorzystanych do zalesienia spornej powierzchni, miały charakter usprawiedliwiony.

Odnosząc się natomiast do podniesionego pkt III petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego sprowadzającego się do dokonania nadmiernie rygorystycznej wykładni pojęcia " dobrej wiary" zawartego w art. 73 ust 5 w zw. z art. 81 tiret 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. w zw. z art. 87 tiret 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, wskazać należy, że nieprawidłowe sformułowanie tego zarzutu prowadzi w rezultacie do jego nieskuteczności gdyż Sądowi I instancji nie sposób zarzucić dokonania błędnej, w sposób opisany przez autora skargi kasacyjnej wykładni tego przepisu bowiem takowej Sąd I instancji nie dokonywał Jak wyżej już wskazano obowiązujące przepisy prawa nie zawierają żadnych definicji dobrej czy złej wiary. Kwestia ta wiąże się bowiem ze sferą faktów.

Niemniej sposób uzasadnienia wskazanego wyzej zarzutu pozwala przyjąć iż autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie prawa materialnego również w postaci błędnego zastosowania w stanie sprawy art. 73 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zarzut ten pozostaje w związku z ustaleniami dotyczącymi okoliczności faktycznych. Wobec stwierdzonych braków w zakresie dokonanych przez organy ustaleń faktycznych, wadliwie zaaprobowanych przez Sąd I instancji nie mógł on zostać oceniony. Jak wynika bowiem z utrwalonego już orzecznictwa do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w sprawie jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11, Lex nr 1217424).

W oparciu o powyższe NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a orzekł jak w sentencji .

O kosztach postępowania sądowego na które składają się zwrot uiszczonego wpisu od skargi i skargi kasacyjnej wraz opłatą kancelaryjną i kosztami zastępstwa adwokackiego za obie instancje orzeczono stosownie do treści art. 203 pkt 1 i 200 p.p.s.a.