Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1403/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11,  art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołań z dnia 12 marca 2007 r. Prezydenta Miasta W. od dwóch decyzji Wojewody Mazowieckiego: z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działki nr [...],[...],[...],[...], i[...], oraz z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działki nr [...] i [...] (dawna działka nr [...]), uchyliła zaskarżone decyzje w całości, oraz przekazała sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Prezydent Miasta W. wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2005 r. wystąpił do organu pierwszej instancji o skomunalizowanie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191), nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], opisaną w załączonej do wniosku karcie ewidencyjnej nr [...].

Wojewoda Mazowiecki wskazując art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decyzjami z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] i nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], oraz jako działki nr [...] i nr [...] (dawna działka nr [...]).

Motywując rozstrzygnięcia Wojewoda Mazowiecki podał, że objęte jego decyzjami nr [...] i nr [...] mienie pozostawało w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu Zakładów P. (obecnie Zakłady P. S.A.) i zostało nabyte przez Skarb Państwa częściowo w roku 1979 w drodze wywłaszczenia na cele rozbudowy tych Zakładów, a częściowo w roku 1943 jako darowizna na podstawie aktu notarialnego z dnia 29 marca 1943 r. W dniu 27 maja 1990 r. w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Zakłady P., w którego władaniu znajdowało się sporne mienie, funkcje organu założycielskiego sprawował Minister Przemysłu, nie będący żadnym z organów wymienionych w art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nadto od roku 1994 Zakłady P. S.A. znajdują się w wykazie spółek i przedsiębiorstw państwowych prowadzących działalność na potrzeby obronności państwa. Ich wykaz znajduje się w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 86, poz. 790). Na objetym powyższymi decyzjami terenie znajdują się budynki przemysłowe (hale produkcyjne, magazyny, biurowce), wykorzystywane na potrzeby obronności państwa.

W konsekwencji powyższego Wojewoda stwierdził, że sporne mienie jako służące wykonywaniu w dniu 27 maja 1990 r. zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej było takim mieniem o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. Ustawy z dnia 10 maja 1990 r., i Wojewoda uwłaszczył nim ( ze skutkiem na 5 grudnia 1990 r.) Zakłady P.

Od decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] i nr [...] odwołał się Prezydent Miasta W. Odwołujący wskazał, że skoro cała nieruchomość wymieniona we wniosku Gminy (działka nr [...]) a nie tylko jej części, stanowiące działki wymienione w decyzjach nr [...] i nr [...] Wojewody Mazowieckiego, była w dniu 27 maja 1990 r. tylko w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego P., które nie legitymowało się do tego mienia prawem zarządu wówczas wymaganym, a także ponieważ przedmiotowe mienie nie służyło żadnemu z organów wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. Ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do wykonywania ich zadań, lecz przedsiębiorstwu państwowemu P. – to powinno zostać w skomunalizowane na mocy art. 5 ust. 1 na rzecz Gminy W. z dniem 27 maja 1990 r. w zakresie wnioskowanym przez Gminę a nie w częściach.

Odwołujący podał także, iż wymieniona w uzasadnieniu decyzji Wojewody decyzja uwłaszczeniowa z dnia 28 maja 2004 r. nie jest prawomocna, bowiem Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia 2 maja 2005 r. zawiesił postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące objętego nią mienia do czasu zakończenia niniejszego postępowania komunalizacyjnego, które uznał jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a..

Rozpatrując sprawę jako organ odwoławczy w jej całokształcie, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, ze wnioskiem komunalizacyjnym Gminy z dnia 14 kwietnia 2005 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w zakresie nim objętym. Jeżeli Wojewoda miał do tego wniosku zastrzeżenia winien był wystąpić o jego uzupełnienie w trybie art. 64 § 2 k.p.a.. Ponieważ tego nie uczynił miał obowiązek powyższy wniosek Gminy jak każde inne podanie rozpatrzeć.

Materialnoprawną podstawę zarówno wniosku Gminy z dnia 14 kwietnia 2005 r., jak i kwestionowanych decyzji Wojewody Mazowieckiego, stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Komunalizujący skutek tego przepisu zobowiązuje do potwierdzenia nabycia prawa własności danego mienia, jeśli zostały spełnione następujące warunki:

- uwzględniono stan faktyczny i prawny mienia z dnia wejścia tego przepisu w życie,

- mienie wnioskowane do skomunalizowania winno stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć (w rozumieniu tego przepisu) do jednego z podmiotów w tym przepisie wymienionych, oraz

- nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Natomiast odmowa stwierdzenia wymaga wykazania przesłanki lub przesłanek, wyłączających dane mienie z komunalizacji. Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji przede wszystkim orzekł nie o mieniu ujętym we wniosku Gminy z dnia 14 kwietnia 2005 r. (działce nr [...]), lecz o stanowiących części tej nieruchomości innych działkach, nie wyjaśniając w obu swoich decyzjach przyczyn takiego działania, a nadto podejmując rozstrzygnięcia bez udokumentowanego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego mienia podlegającego – jego zdaniem – ocenie komunalizacyjnej w świetle wymogów powołanych w obu decyzjach art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w tym bez wykazania czy składniki objęte jego decyzjami w dniu 27 maja 1990 r. istniały.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej tylko z tych przyczyn zaskarżone decyzje nie mogły być utrzymane.

Ponadto organ, wskazał, że niezależnie od wyraźnej treści art. 5 ust. 1, przy komunalizowaniu mienia z mocy prawa, na obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego mienia z dnia 27 maja 1990 r. wielokrotnie zwracał uwagę także Naczelny Sąd Administracyjny podnosząc, ze "Komunalizacja mienia z mocy prawa (art.5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r.), jest dokonywana według stanu z dnia 27 maja 1990 r., późniejsze regulacje prawne mogą dotyczyć tylko stanu powstałego po tej dacie, choćby nawet decyzja komunalizacyjna była wydana ze zwłoką" (Wyrok NSA z dnia 23 marca 1993 r. I SA 1439/92, ONSA z 1994 r. nr 1 poz. 38).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaleciła, aby ponownie rozpoznając sprawę z wniosku Gminy z dnia 14 kwietnia 2005 r. organ pierwszej instancji zbadał, czy działka nr 25 istniała w dniu 27 maja 1990 r. W tym celu należy spowodować włączenie do akt sprawy decyzji o utworzeniu (wydzieleniu) z niej działek objętych decyzjami nr [...] i nr [...] wraz z wykazami zmian gruntowych z tym związanych. Ich numeracja wskazuje, że zostały one wydzielone z działki nr [...]. Decyzja lub decyzje o wyłączeniu (z ich załącznikami) wskażą datę utworzenia tych wydzielonych składników i być może pozwolą na wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego spornego mienia z dnia wejścia ustawy komunalizacyjnej w życie.

Jednocześnie ustalając stan faktyczny i prawny przedmiotowego mienia z dnia 27 maja 1990 r., oraz niezależnie od treści rozstrzygnięcia które podejmie, organ pierwszej instancji spowoduje sporządzenie zestawienia znajdujących się w dniu 27 maja 1990 r. na działce nr [...] składników urządzeń, o których mowa w art. 49 k.c. Organ odwoławczy podkreślał, że dokonanie po dniu 27 maja 1990 r. jakichkolwiek przekształceń (w tym granicznych oraz własnościowych), a także następstw decyzji uwłaszczeniowych, w tym prawomocnych, skutkujących z dniem 5 grudnia 1990 r., lecz dotyczących składników podlegających komunalizacji z mocy prawa, nie ma znaczenia dla podejmowania decyzji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., które winny uwzględnić wyłącznie stan faktyczny i prawny mienia z dnia 27 maja 1990 r. a nie stan późniejszych choćby ujęty w później dokonanych wpisach w ewidencji gruntów lub wpisach wieczystoksięgowych. Jest tak dlatego gdyż decyzje komunalizacyjne podejmowane w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mają charakter deklaratoryjny i potwierdzają przepływ własności mienia ściśle według jego stanu z dnia 27 maja 1990 r. określonego ówczesnymi a nie późniejszymi wpisami w ewidencji gruntów i wieczystoksięgowymi, jeśli dany składnik odpowiada warunkom tego przepisu bądź należy odmówić takiego potwierdzenia, jeśli tych warunków nie spełnia. Dlatego zdaniem organu z tych przyczyn w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania powołane w decyzji, lecz wydane i obowiązujące po dniu 27 maja 1990 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r.

Z treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 kwietnia 2002 r. I Ns [...] bezwzględnie wiążącego organy administracji wynika, że działka nr [...] od roku 1966 stanowiła własność Skarbu Państwa.

Natomiast odnośnie należenia ( w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy) składników podlegających ocenie komunalizacyjnej według ich stanu z 27 maja 1990 r., to mieniem należącym wówczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wtedy pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych w tym m.in. przedsiębiorstw państwowych takich jak Zakłady P.

Organ II instancji podkreślił, ze przedsiębiorstwa państwowe przed 27 maja 1990 r. uzyskiwały nieruchomości gruntowe w zarząd w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32 poz. 159), które przeszło potem w zarząd, z kolei jeszcze wcześniej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1949 r. Nr 27, poz. 197 ze zm.), także w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47, poz. 354).

Z przepisów tych i orzecznictwa komunalizacyjnego wynika, że zarząd nieruchomości (wcześniej także użytkowanie) były ustanawiane w drodze decyzji t.o.a.p. stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy cywilnoprawnej o nabycie danej nieruchomości. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej takiego prawa nie dają dokumenty i decyzje ustalające lub aktualizajujące opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu danego mienia.

Prawa zarządu nieruchomością przed dniem 27 maja 1990 r. nie można zatem domniemywać bądź wywodzić np. z faktycznego władania danym składnikiem, gdyż prawo zarządu nieruchomością regulowane wówczas było ustawą, która określa sposób jego powstania oraz przeniesienie tego prawa. Organ stwierdził, ze w aktach sprawy brak aktualnie dokumentu wskazującego że Zakłady P. uzyskały przed dniem 27 maja 1990 r. tytuł prawny do przedmiotowego mienia w trybie wówczas obowiązującym. Jednakże brak też dowodu wezwania tych Zakładów do uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie. W związku z tym organ pierwszej instancji wyznaczy Zakładom odpowiedni termin dla umożliwienia im wykazania iż przed dniem 27 maja 1990 r. tytuł prawny do spornego mienia uzyskały w trybie wówczas obowiązującym. Zalecił, aby organ pierwszej instancji ponownie rozważył czy w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zwłaszcza z uwagi na brak dopuszczalności rozszerzającej jego interpretacji (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 1996 r. I SA 317/95, ONSA z 1997 r., nr 2 poz. 79).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że rozpatrzyła łącznie odwołania Gminy od dwóch decyzji Wojewody Mazowieckiego (nr [...] i nr [...]) z uwagi na fakt iż dotyczą one tego samego przedmiotu sporu. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ zaskarżone decyzje zostały powzięte z pominięciem wniosku Gminy z dnia 14 kwietnia 2005 r., a ponadto przed wyjaśnieniem i udokumentowaniem okoliczności niezbędnych dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, naruszają art. 7 i art. 77 Kpa, oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły Zakłady P. S.A. w Warszawie.

Wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że z treści zarządzenia Ministra Przemysłu Ciężkiego, z dnia 15 czerwca 1951 r., na mocy którego zostało utworzone przedsiębiorstwo państwowe "[...] Zakład [...] Nr 1". wynika, że organem założycielskim tego przedsiębiorstwa, którego następcą prawnym jest skarżący był Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Przemysłu Ciężkiego.

Z treści § 10 powołanego zarządzenia wynika ponadto, że "przydziela się przedsiębiorstwu do prowadzenia: [...] Zakład [...] Nr 1 w W., [...]", które to sformułowanie, w części [...], należy traktować jako oznaczenie nieruchomości, przekazanej w zarząd. Zdaniem skarżącego taka interpretacja, w pełni koresponduje z zapisem, jaki znalazł się następnie, w treści § 4 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.), stosownie do którego to zapisu, podstawą, dla stwierdzenia prawa dotychczasowego zarządu jest m. in. zarządzenie w sprawie utworzenia państwowych jednostek organizacyjnych, jeżeli, w swojej treści zawiera oznaczenie nieruchomości, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie w świetle treści istniejących i powołanych wyżej dokumentów, należy uznać istnienie prawa zarządu, od roku 1951.

Dlatego, z przyczyn wyżej podanych wynika, że w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dacie istotnej dla rozstrzygnięcia, w przedmiocie komunalizacji gruntów, pozostających wówczas we władaniu skarżącego grunty te, nie należały do żadnego z podmiotów, wymienionych w treści art. 5 ust. 1, cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co wyklucza formalną możliwość ich komunalizacji, w tym trybie.

Skarżący podkreślił, że do gruntów objętych uchylonymi, na mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, decyzjami Wojewody Mazowieckiego nr [...] i nr [...], zastosowanie znajduje treść art. 11 ust. pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wyłączającego możliwość komunalizacji, co Wojewoda Mazowiecki podniósł w treści uzasadnienia obydwu decyzji, podkreślając okoliczność, iż zawarte w powołanym przepisie sformułowania, wskazujące na okoliczność "służenia wykonywaniu zadań publicznych", jako przesłanka ustawowa, odnosi się do stanu faktycznego, i nie pozostaje w związku z posiadaniem lub nie posiadaniem tytułu prawnego do gruntu.

Dlatego zdaniem skarżącego, nie sposób podzielić poglądu Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jakoby Wojewoda Mazowiecki orzekł nie o mieniu, objętym wnioskiem Gminy W., to jest działce, oznaczonej ewidencyjnie nr [...]. W obydwu uchylonych decyzjach, zostały wskazane działki ewidencyjne, wchodzące wcześniej w skład działki nr [...]. W odniesieniu do poszczególnych działek ewidencyjnych, powstałych z działki nr [...], został ponadto wskazany sposób nabycia ich prawa własności, przez Skarb Państwa.

Skarżący podniósł, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazując na okoliczność, iż w dniu 27 maja 1990 r., "(...) mieniem należącym wówczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu państwa, które nie znajdowały się wtedy pod zarządem innych osób niż państwo, państwowych osób prawnych w tym m.in. przedsiębiorstw państwowych takich jak Zakłady P., pośrednio przyznał rację rozstrzygnięciu dokonanemu przez Wojewodę Mazowieckiego.

Zdaniem skarżącego bezpodstawne jest twierdzenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, w szczególności, w świetle powołanych powyżej regulacji, zawartych w treści zarządzenia o powołaniu w roku 1951, przedsiębiorstwa państwowego, którego skarżący jest następcą prawnym, jakoby "w aktach sprawy brak było dokumentu wskazującego że Zakłady P. uzyskały przed dniem 27 maja 1990 r. tytuł prawny do przedmiotowego mienia".

W odpowiedzi na skargę organ, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieni zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie jest zasadna.

Jak słusznie wskazała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzja organu I instancji została wydana bez udokumentowania stanu faktycznego i prawnego sprawy. Należy podkreślić, że dla komunalizacji mienia w trybie ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191), dalej "ustawa", decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Decyzja komunalizacyjna ma bowiem charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza to, co nastąpiło z mocy prawa. Ustawa w art. 17 nałożyła na gminy obowiązek sporządzania inwentaryzacji mienia ogólnonarodowego podlegającego komunalizacji z mocy samego prawa. Inwentaryzacja powinna być sporządzona według stanu na dzień, z którym ustawa wiąże powstanie skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności tego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, tj. na dzień 27 maja 1990 r.. Inwentaryzacja ta stanowi następnie podstawowy materiał dowodowy w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym przez wojewodę i jak każdy inny dowód w sprawie podlega ocenie tego organu.

Jak wynika z akt administracyjnych wniosek komunalizacyjny dotyczy działki nr [...]. Do wniosku tego została załączona karta inwentaryzacyjna nr [...] odnośnie działki nr [...] o pow. [...]. Decyzje Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia i [...] stycznia 2007 r. rozstrzygały o działkach oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] (decyzja z [...].01.2007 r.) oraz [...] i [...]o łącznej powierzchni [...] (decyzja z [...].01.2007 r.). W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że przedmiotowe działki istniały w dniu 27 maja 1990 r., a z decyzji organów I instancji nie sposób wywieść, jakie zmiany geodezyjne i kiedy nastąpiły w oznaczeniu i powierzchni działki nr [...]. Należy zauważyć, że w postanowieniu Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 kwietnia 2002 r. w sprawie I Ns [...], na które powołuje się decyzja z [...] stycznia 2007 r., mowa jest o nabyciu przez Skarb Państwa przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1966 r. działki nr [...], jednakże o pow. [...]. Z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że działka będąca przedmiotem rozstrzygnięcia o powierzchni [...], pochodzi z dawnej działki nr [...] nabytej przez Skarb Państwa przez zasiedzenie. Z kolei, jak wyżej wspomniano, z karty inwentaryzacyjnej wynika, ze działka nr [...] ma powierzchnię [...]. Istotne jest więc wyjaśnienie, jaką powierzchnie miała (czy taką, o jakiej mowa w postanowieniu o zasiedzeniu, czy taką jak w karcie inwentaryzacyjnej) i w jakich granicach istniała działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. Zmiany w ewidencji gruntów, które nastąpiły w 2005 r. (decyzja Prezydenta W. z 14 stycznia 2005 r. o dokonaniu zmiany w ewidencji gruntów; wypis z rejestru gruntów wg stanu z 4.01.2005 r.) są prawnie objęte dla komunalizacji nieruchomości.

Wskazać tu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie w przedmiocie komunalizacji mienia ogólnonarodowego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, prezentuje jednolite stanowisko, iż postępowanie w tym zakresie dotyczy mienia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu 27 maja 1990 r.

Biorąc powyższe pod uwagę nie można podzielić zarzutu skargi, że nieuprawniony jest pogląd Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej jakoby Wojewoda Mazowiecki orzekł o mieniu nie objętym wnioskiem. Stanowiska tego nie zmienia zarzut skargi, ze organ I instancji wskazał sposób nabycia prawa własności przez Skarb Państwa nieruchomości.

Dokładne i prawidłowe określenie przedmiotu komunalizacji, bez względu na kierunek rozstrzygnięcia, jest bezwzględnym obowiązkiem organu. Powinno to wynikać zarówno z akt administracyjnych, jak i uzasadnienia decyzji organu I instancji. Tymczasem – jak wyżej zaznaczono – z zebranego materiału dowodowego nie sposób wywieść, czy działka, o której mowa w karcie inwentaryzacjnej, istniała w dniu 27 maja 1990 r. oraz w jakich granicach, a także jaką miała powierzchnię.

Dlatego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa słusznie wskazała, że uchybienie tym zasadom jest wystarczającym powodem do uchylenia obydwu decyzji Wojewody.

Trafne jest także stwierdzenie organu odwoławczego, że obojętne prawnie dla oceny przesłanek komunalizacji jest uwłaszczenie skarżących Zakładów, gdyż uwłaszczenie oceniane jest na inną, późniejszą datę i według innej ustawy i przepisów wykonawczych.

Wobec tego nieuprawnione są zarzuty skargi wiążące się z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będących dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.), gdyż przepisy powyższe nie mają zastosowania w sprawie komunalizacji.

Wymaga podkreślenia, że ustawa z dnia 10 maja 1990 r. w rat. 5 ust. 1 pkt 2 stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy mieniem właściwych gmin. Oznacza to, że mienie ogólnonarodowe należące – przez co należy rozumieć tytuł prawny do tego mienia – do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji w trybie ww. przepisu. Natomiast, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (vide:wyrok NSA z 16 marca 2006 r. I OSK 583/05 LEX nr 198195).

Odnosząc to do zarzutów skargi o braku przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy do komunalizacji z uwagi na to, ze organem założycielskim przedsiębiorstwa był Minister Przemysłu Ciężkiego oraz do stanowiska skarżącego, że w sprawie ma zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, wskazać należy, że przepis art. 11 ustawy, może mieć zastosowanie wyłącznie do mienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3. Organy I instancji powołały w uzasadnieniu dwie odmienne podstawy odmowy komunalizacji. Stwierdziły bowiem, ze organem założycielskim przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji rządowej, wobec tego nie zachodziły przesłanki o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. A następnie uznały, że mienie wyłączone jest z komunalizacji z uwagi na przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jeżeli prawdą byłoby, że nieruchomość należała do przedsiębiorstwa, którego organem założycielskim nie były organy wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i przedsiębiorstwo legitymowałoby się na dzień 27 maja 1990 r. tytułem prawnym do mienia, to komunalizacja byłaby niedopuszczalna. Nie byłoby więc podstaw do zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy. Dopiero gdy spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 1, to tylko wtedy można badać, czy nie ma przeszkód, określonych w art. 11 ust. 1 ustawy do komunalizacji.

Pogląd, ze skarżące Zakłady znajdują się w wykazie spółek i przedsiębiorstw państwowych prowadzących działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 15 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 86, poz. 790), nie ma w sprawie znaczenia, gdyż ocenie podlega stan faktyczny i prawny na dzień 27 maja 1990 r. Takiej oceny decyzje Wojewody Mazowieckiego nie zawierają.

Należy również podkreślić, że luki w materiale dowodowym (brak w aktach administracyjnych zarządzeń, na które powołuje się Wojewoda Mazowiecki i z których wywodzi skutki prawne) oraz nie wskazanie dowodów na potwierdzenie, iż działka o której mowa w karcie inwentaryzacyjnej, pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie skarżących zakładów, na co one się powołują, było wystarczające do uchylenia decyzji przedmiotowych decyzji.

Ponadto Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo wskazała przepisy prawne w przedmiocie ustanowienia zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa na rzecz przedsiębiorstw państwowych i jakie przepisy prawne regulowały te kwestie w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej.

Mając na uwadze wyżej omówione uchybienia organów I instancji uznać należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa miała podstawy prawne do uchylenia w całości zaskarżonych decyzji organu I instancji i do przekazania im sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na braki w materiale dowodowym, ale także z powodu nie odniesienia się do kwestii istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 kpa, gdyż konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości.

Zatem podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez ten organ stanowiłoby naruszenie zasady instancyjności.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 p.p.s.a.