Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 268/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 75i ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 127 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73 § 1, art. 74 § 1 zd. 2, art. 660, art. 923
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Jacek Kuza Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 852/09 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od M. A. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził zwrot kosztów postępowania, z następującym uzasadnieniem.

W dniu 20 września 2008 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Uchwałą z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżący uzyskał z testu wyboru 187 punktów, a zatem uzyskana przez niego liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu. Zgodnie bowiem z treścią art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 190 punktów.

W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący wniósł o uznanie pytania nr 82, 88, 95, 109, 132, 186, 203, 204, 206, 248 za błędnie sformułowane, co wyklucza udzielenie na nie jednej odpowiedzi, bądź uznanie że w stosunku do powyższych pytań żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa i zaliczenie pytań do uzyskanej punktacji podczas egzaminu konkursowego.

Minister Sprawiedliwości utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę, poddał analizie prawidłowość przygotowania egzaminu, jak i jego przebieg oraz odniósł się do poszczególnych pytań i odpowiedzi zakwestionowanych przez skarżącego w odwołaniu.

Minister Sprawiedliwości ustosunkowując się do zarzutów odnośnie wadliwej konstrukcji konkretnych zakwestionowanych pytań stwierdził, że są one nieuzasadnione. Organ nie zgodził się ze stroną, że wskazane przez niego pytania były niewłaściwie sformułowane, posiadały inną niż zawarta w kluczu poprawną odpowiedź, bądź więcej niż jedna odpowiedź była poprawna i tym samym były niezgodne z ustawą Prawo o adwokaturze.

Minister Sprawiedliwości szczegółowo i precyzyjnie, w oparciu o przepisy prawne i literaturę, wykazał w uzasadnieniu decyzji poprawność kwestionowanych przez skarżącego pytań, odnosząc się jednocześnie do sformułowanych w odwołaniu zarzutów M. A.

Uzasadnienie decyzji zawierało dokonane po przeprowadzonym postępowaniu ustalenie, że skarżący nie osiągnął ustawowego progu 190 punktów, a każdy wynik poniżej progu ustawowego jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów .

Uwzględniając skargę M. A. Sąd I instancji wskazał, że za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze w odniesieniu do pytań testu nr 186 i 204 z uwagi na fakt, iż pytania te zawierały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową, zaś pytanie nr 82 nie posiadało żadnej poprawnej odpowiedzi. Powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu pytanie nr 82 w brzmieniu: "Według kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczeń zawarta na czas dłuższy niż rok: A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności; B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności; C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych" nie odpowiadało kryterium trzech odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, bowiem żadnej z podanych w tym pytaniu odpowiedzi, nie można uznać za prawidłową. Oparcie tego pytania na treści art. 660 k.c. skutkowało obowiązkiem wskazania wśród wariantów odpowiedzi zaproponowanych w pytaniu jednej odpowiedzi, która wprost nawiązuje do istoty i merytorycznego sensu tego przepisu – w korespondencji z zasadami ogólnymi kodeksu cywilnego odnoszącymi się do formy czynności prawnych, tj. art. 73 § 1 i 2 oraz art. 74 § 1.

Zdaniem Sądu, odpierając zarzuty skarżącego co do pytania nr 186 w brzmieniu: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest: A. jednoinstancyjne, B. dwuinstancyjne, C. trójinstancyjne", organ pominął, że podniesienie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego do rangi ogólnej spowodowało konieczność dostosowania do tej zasady rozwiązań prawnych przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności stało się nieodzowne zagwarantowanie tej zasady w postępowaniu przed ministrami.

Takie dostosowanie uczyniono również w sprawach w przedmiocie indywidualnego zezwolenia dewizowego, o jakim mowa w pytaniu nr 186. Przepis art. 8 ust. 3 Prawa dewizowego w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzieleniem indywidualnego zezwolenia dewizowego stosuje się odpowiednio art. 127 § 2 k.p.a. Powyższy przepis został zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 61, poz. 410) zmieniającej ww. ustawę z dniem 21 kwietnia 2007 r. Poprzednio przepis ten brzmiał: decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydane w sprawach, o których mowa w ust. 2 (tj. związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych) są ostateczne.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że przed nowelizacją omawianego przepisu postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego było jednoinstancyjne.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organu, analiza powyższych przepisów nie pozwala na skuteczne zanegowanie twierdzenia skarżącego, że zarówno odpowiedź "A", jak i "B" na pytanie oznaczone numerem 186 tworzy zdanie prawdziwe. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze jest uzasadniony, zważywszy na liczbę uzyskanych przez skarżącego punktów.

Odnosząc się do pytania nr 204 w brzmieniu: "Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym, opodatkowaniu akcyzą podlega: A. wyrób akcyzowy, B. produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, C. dostawa towarów, nie będących wyrobami akcyzowymi" Sąd wskazał, że w ocenie Ministra istotą pytania była kwestia dokonywania czynności podlegającej opodatkowaniu, jaką jest produkcja wyrobów akcyzowych, o czym mowa wprost w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Tymczasem w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizacje obrotu wyrobami akcyzowymi, a także oznaczanie znakami akcyzy. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 użyte w ustawie określenia oznaczają: wyroby akcyzowe – wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 1 do ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. (w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego) opodatkowaniu podlega kolejno: produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; eksport i import wyrobów akcyzowych; nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. W ocenie Sądu, z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy" i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami. Zdaniem Sądu, dopiero zaprzeczenie twierdzeniu "opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy", a więc uznanie tego zdania za fałszywe, pozwoli na wyeliminowanie jako prawidłowej również odpowiedzi wskazanej pod literą "A". Niewątpliwie bowiem również odpowiedź wskazana w kluczu jako "B" jest prawidłowa.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że zdający nie może ponosić konsekwencji nieprawidłowo sformułowanego pytania. W tych warunkach nie jest uzasadnione pozbawienie skarżącego dodatkowych punktów za pytania nr 82, 186 i 204 skutkiem uznania, że skarżący odpowiedział na nie błędnie.

Sąd uznał również, że w tej sytuacji nie zachodzi już potrzeba szczegółowej merytorycznej oceny pozostałych zarzutów skargi, bowiem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nie miałoby to wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., przez uwzględnienie skargi M. A. i przyjęcie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego – art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym w dniu 20 września 2008 r.) poprzez wadliwe przyjęcie, ze organ nieprawidłowo sformułował pytania nr 82, 186 i 204 z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, tj. w sposób, który powoduje, że pytania nr 186 i 204 zawierały więcej niż jedną prawidłową odpowiedź, zaś pytanie nr 82 nie posiadało żadnej poprawnej odpowiedzi, podczas gdy pytania te zgodne są z przepisami przywołanej ustawy – Prawo o adwokaturze,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym w dniu 20 września 2008 r.), przez błędne przyjęcie, że:

- pytania nr 186 i 204 egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką zawierają więcej niż dwie możliwe do udzielenia odpowiedzi na podstawie obowiązujących przepisów prawa,

- pytanie nr 82 nie posiadało żadnej poprawnej odpowiedzi, podczas gdy odpowiedzi na te pytania wynikają z treści przepisów prawa, co oznacza, że odpowiedzi na te pytania spełniają wymogi określone w art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ odnosząc się do pytania nr 82 wskazał, iż istota tego pytania dotyczyła nie skutków materialnoprawnych wywołanych brakiem formy pisemnej, lecz skutków, jakie może wywołać niezachowanie takiej formy w ewentualnym procesie. Zdaniem kasatora pytanie to odnosiło się jedynie do formy na piśmie dla celów dowodowych. W związku z tym, w ocenie Ministra Sprawiedliwości nie ulega wątpliwości, że pytanie nr 82 było prawidłowe i w pełni odpowiadało kryteriom określonym w art. 75i oraz ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze, bowiem zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i zawierało tylko jedną prawidłową odpowiedź.

Odnośnie zakwestionowanego pytania konkursowego nr 186 wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika tylko i wyłącznie ze znajomości przepisu art. 127 § 3 k.p.a., albowiem z jego treści jednoznacznie wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, natomiast zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy Prawo dewizowe do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. W związku z powyższym, skoro od decyzji Prezesa NBP nie służy odwołanie, to zdaniem kasatora jest to postępowanie jednoinstancyjne.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, odnosząc się do pytania nr 204 Sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni art. 4 ustawy o podatku akcyzowym. Analiza językowa, funkcjonalna i wewnątrzsystemowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że opodatkowaniu akcyzą podlegają czynności obrotu wyrobami akcyzowymi wymienione w zamkniętym katalogu zawartym w art. 4 ust. 1 oraz stany faktyczne opisane w art. 4 ust. 3 tej ustawy, jako posiadanie wyrobów akcyzowym lub ich nabycie. Przedmiotem podatku akcyzowego, do którego odnosi się ustawowe sformułowanie "opodatkowaniu akcyzą podlegają" nie są więc wyroby akcyzowe, lecz zdarzenia związane z tymi wyrobami, mające miejsce w określonej fazie obrotu gospodarczego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. A. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wynikające z art. 183 p.p.s.a. związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyznacza mu zakres dokonywanej oceny legalności orzeczenia sądu I instancji. Mimo sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia w wyroku WSA przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), nie zamieszczono w niej żadnych wywodów co do przyjęcia za podstawę orzekania błędnych ustaleń faktycznych lub niewłaściwego zastosowania przepisów normujących postępowanie przed sądem I instancji i dlatego w tej części nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Zakres badania legalności zaskarżonego wyroku musiał więc być sprowadzony do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze przez błędne przyjęcie, że 3 pytania nie spełniały określonych w tym przepisie wymogów. Stanowi on, że "Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt".

W utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych, na co wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 57/10, przyjmuje się, że stosowana w tym przepisie reguła testu jednokrotnego wyboru wyklucza zamieszczanie w pytaniach propozycji odpowiedzi, z których więcej niż jedna jest prawidłowa. Pytania zawarte w teście muszą być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Nie można w nich zawierać kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, jeżeli udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia lub wskazania dodatkowych założeń albo odniesień.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego trafna jest argumentacja, jaką posłużono się w zaskarżonym wyroku przy ocenie pytania nr 82 i udzielonej na nie przez aplikanta odpowiedzi, bowiem pytanie to nie spełniało wymogów określonych w art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze – żadnej z podanych w nim odpowiedzi nie można uznać za prawidłową. Art. 660 k.c. – do którego w swej treści nawiązuje pytanie – stanowi, że "Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nie oznaczony". Bezspornie odpowiedzi A i B nie są prawidłowe, ponieważ taka umowa nie musi być zawarta pod rygorem nieważności ani w formie aktu notarialnego, ani na piśmie. Wbrew twierdzeniom Ministra Sprawiedliwości nie jest prawidłowa odpowiedź C, według której taka umowa powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych. Przede wszystkim oba zdania art. 660 k.c. muszą być interpretowane łącznie. Warunkiem uznania formy pisemnej za zastrzeżoną do celów dowodowych (ad probationem) jest brak w konkretnym przepisie innych wskazań, jak np. w art. 77, 88, 511, 606, 648, 860 i 900 k.c. Wynika to z art. 73 § 1 k.c. stanowiącego, że jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. Tam natomiast, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej (art. 74 § 1 zd. drugie k.c.), chodzi o rygor ad eventum – czynność będzie ważna ale z innym skutkiem niż oczekiwanym przez strony. W świetle art. 660 k.c. niedochowanie pisemnej umowy najmu zawartej na czas dłuższy niż rok wywoła skutek w postaci jej zawarcia na czas nie oznaczony. Innym przykładem formy ad eventum jest unormowanie zawarte w art. 678 k.c. Dokonana w zaskarżonym wyroku ocena tego pytania jest więc trafna.

Identyczne zarzuty Ministra Sprawiedliwości do pytania nr 186 były już ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 1009/09 i II GSK 975/09. Sąd I instancji w sposób prawidłowy przyjął, że zostało ono nieprawidłowo sformułowane ze względu na możliwość udzielenia na nie odpowiedzi A i B przewidzianych w teście, zamiast jednej zgodnie z art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze. W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06 (ONSAiWSA 2007/3/61) przypomniano ewolucję rozwiązań przyjmowanych w k.p.a., dorobek orzecznictwa i poglądy wyrażone w piśmiennictwie, które łącznie dawały podstawę do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, bez konieczności jego budowania na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. Takie rozumienie art. 127 § 3 k.p.a. przedstawili też w glosach do tej uchwały W. Chróścielewski (Z NSA 2007/3/137) i R. Kaczmarczyk (GSP – Prz. Orz. 2008/1/153). Ponadto w sentencji wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 (OTK-A-2008/10/178) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. "w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W uzasadnieniu tego wyroku podzielił argumentację zawartą w powyższej uchwale NSA co do dwuinstancyjnego postępowania prowadzonego w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Nawet biorąc pod uwagę odmienne poglądy na istotę postępowania drugoinstancyjnego łączonego z występowaniem cechy dewolutywności środka zaskarżenia, nie można było uznać jako wyłącznie prawidłowej odpowiedzi A spośród trzech przewidzianych w tym pytaniu.

Uzasadnione są natomiast zarzuty Ministra Sprawiedliwości odnośnie dokonanej w zaskarżonym wyroku oceny sformułowania pytania nr 204 i udzielonej na nie odpowiedzi. Oceny odpowiedzi na to pytanie – na co słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym wyroku z dnia 9 marca 2010 r. – nie można łączyć z przepisami ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.), której w dniu 20 września 2008 r., gdy przeprowadzano oceniany egzamin konkursowy na aplikację adwokacką, nawet jeszcze nie uchwalono. Mimo braku wskazania, że o te ustawę chodziło, w dwóch pierwszych zdaniach na s. 14 uzasadnienia wyroku WSA, wyraźnie nawiązano do jej art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 (błędnie podanego jako ust. 1), dalej wskazując już i oceniając unormowania zawarte w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym – w brzmieniu na dzień zdawania tego egzaminu. W konsekwencji niezrozumiałe jest przyjęte przez WSA założenie, że "(...) z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy" i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami".

W przeciwieństwie np. do pytania nr 82, w którym wskazano jako prawidłową odpowiedź powiązaną z pierwszym tylko zdaniem art. 660 k.c. i pominięciem zdania drugiego, w pytaniu nr 204 nie ma takiego błędu rodzącego wątpliwości przy wyborze jednej spośród trzech wskazanych odpowiedzi. Brzmienie tego pytania "(...) opodatkowaniu akcyzą podlega" odpowiadało unormowaniu przyjętemu w art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy. Dokonanie wyboru prawidłowej odpowiedzi sprowadzało się zatem do wskazania, która z podanych w teście egzaminacyjnym była objęta jednym z pięciu punktów tego przepisu (chodziło o odpowiedź B stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy). Nie można więc było odpowiedzi na oceniane pytanie łączyć z art. 1 tej ustawy, określającym zakres ogólny przedmiotu jej regulacji. Podobnie w szeregu innych ustaw, jak np. w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nieużyteczny do udzielenia odpowiedzi na pytania z tego zakresu będzie jej art. 1 stanowiący, że ta ustawa "(...) normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach".

Minister Sprawiedliwości trafnie więc podkreślił, że opodatkowaniu akcyzą podlegają czynności obrotu wyrobami akcyzowymi wymienione w zamkniętym katalogu w art. 4 ust. 1 tej ustawy oraz stany faktyczne opisane w art. 4 ust. 3, gdy nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości. Chodzi więc nie o wyroby akcyzowe, lecz zdarzenia z nimi związane w określonej fazie obrotu gospodarczego, poczynając od fazy produkcji i kończąc na sprzedaży na rzecz ostatecznego nabywcy, czyli konsumenta.

W następstwie uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej odnośnie dokonanej przez WSA oceny udzielonej przez M. A. odpowiedzi na pytanie nr 204, nie został spełniony warunek uzyskania przez kandydata co najmniej 190 punktów niezbędnych dla pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego, przewidziany w art. 75i ust. 3 Prawa o adwokaturze.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.