Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 295/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 190, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 44, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego W. J. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 59 w związku z art. 58, art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a. odmówiło W. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...] i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji.

W toku postępowania ustalono, że decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. skierował W. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B. Powyższa decyzja została uznana za doręczoną skarżącemu w dniu 2 marca 2010 r. w trybie art. 44 k.p.a.

Pismem z dnia [...] r. W. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że od końca roku 2009 do dnia 31 marca 2010 r. musiał sprawować opiekę nad chorą matką. Charakter schorzeń (złamanie kości biodrowej oraz choroba nowotworowa płuc) i wynikająca z powyższego konieczność nieustannej opieki uniemożliwiły skarżącemu zadbanie o swoje interesy, czego następstwem było uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na dowód powyższego skarżący przedłożył: kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu M. J. z dnia [...] r.; kartę wypisową M. J. z WZ ZOZ w Ł. z dnia [...] r. Skarżący stwierdził ponadto, że o fakcie wydania i doręczenia powyższej decyzji dowiedział się po pogrzebie matki, w dniu 6 kwietnia 2010 r. z doręczonego mu pisma Prezydenta Miasta Ł. datowanego na 30 marca 2010 r. Od tego momentu rozpoczął zatem bieg siedmiodniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku.

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji. Powołując się na treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Kolegium wskazało, iż warunkiem przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej jest łączne spełnienie czterech przesłanek, tj. 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu; 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3) wniesienie wniosku w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia; 4) dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której określony był termin. Brak którejkolwiek z powołanych przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie spełnił dwóch z powyżej wskazanych przesłanek, nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz nie dotrzymał siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, biegnącego od daty ustania przyczyny uchybienia. Kolegium podniosło, iż kryterium braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie Kolegium podniesiona przez skarżącego okoliczność sprawowania opieki nad śmiertelnie chorą matką nie stanowi podstawy przywrócenia uchybionego terminu. Stanowi natomiast oczywisty przykład swoistego zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, potwierdza znajdująca się w aktach sprawy informacja, że matka skarżącego w dniach od 8 marca do 17 marca 2010 r. była poddana hospitalizacji. Mając na uwadze fakt, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu 2 marca 2010 r., Kolegium uznało, że we wskazanym powyżej okresie skarżący dokładając należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw miał możliwość złożenia odwołania w terminie ustawowym.

W ocenie organu odwoławczego strona nie dochowała również siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Skoro bowiem, zgodnie z twierdzeniem skarżącego, przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania była konieczność sprawowania opieki nad chorą matką, to przeszkoda ta zdaniem Kolegium ustała w dniu 31 marca 2010 r., to jest w dacie śmierci matki skarżącego. Od tego momentu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który upłynął w dniu 8 kwietnia 2010 r. Natomiast przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 12 kwietnia 2010 r., a więc z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Z powyższych względów organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku skarżącego.

W skardze z dnia 21 lipca 2010 r. W. J. zarzucił naruszenie art. 58 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący wskazał, iż organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie pominął argumentację strony przedstawioną we wniosku z dnia 12 kwietnia 2010 r. Zdaniem W. J., wszystkie przedstawione tam dowody i okoliczności nie tylko uprawdopodabniają, lecz udowadniają jego brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. W ocenie pełnomocnika skarżącego, dołączona do wniosku dokumentacja medyczna M. J., jak również przedstawione przez stronę okoliczności, bezspornie wskazują, że W. J. nawet przy użyciu "największego w danych warunkach wysiłku" nie byłby w stanie zadbać należycie o swoje interesy, a co za tym idzie zapoznać się z treścią decyzji i wnieść od niej odwołanie. Ponadto w ocenie strony organ odwoławczy rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pominęło okoliczność, iż matka skarżącego zmarła w okresie Świąt Wielkanocnych. Z powyższych powodów skarżący na przygotowanie uroczystości pogrzebowych miał jedynie dwa dni (Wielki Czwartek i Wielki Piątek), natomiast sam pogrzeb przypadł na pierwszy dzień po świętach, tj. 6 kwietnia 2010 r. W tym dniu skarżący powziął również wiadomość o fakcie wydania decyzji z dnia 9 lutego 2010 r. Stąd twierdzenie organu, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. rozpoczął swój bieg od momentu śmierci matki skarżącego uznać należy za błędne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu postanowienia.

Wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie (sygn. akt III SA/Łd 498/10) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności z naruszeniem art. 7, art. 44, art. 77 § 1 oraz art. 134 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji, ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny sprawy, nie był wystarczający do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a w konsekwencji wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji. Uzasadniając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, iż decyzja Prezydenta Miasta Ł. została doręczona skarżącemu w dniu 2 marca 2010 r., w trybie art. 44 k.p.a. Powyższe twierdzenie organ odwoławczy oparł na treści znajdującej się w aktach kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej nr R [...] nadanej w dniu 12 lutego 2010 r. w Urzędzie Pocztowym Ł.., zawierającej decyzję z dnia 12 lutego 2010 r., skierowaną do W. J. na adres Ł. ul. G.[...].

W ocenie Sądu I instancji znajdujące się w aktach sprawy kserokopie koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] r. nie pozwalają na bezsporne przyjęcie, iż decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Ustalenie prawidłowej daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia o przesyłce jest niezbędne do prawidłowego obliczenia czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. Sąd uznał, iż samo umieszczenie na kopercie bądź zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. Sąd uznał, iż brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy kwestii związanych z doręczeniem skarżącemu decyzji z dnia 9 lutego 2010 r., stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a.

W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. , w związku z art. 7, art. 44, art. 77 § 1oraz art. 134 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone , bowiem prawidłowo i wyczerpująco zebrano materiał dowodowy, dokonano prawidłowej jego oceny, wobec ustalenia, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania,

2/ art. 106 § 3 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie, bowiem w przypadku wątpliwości co do spełnienia przesłanek doręczenia zastępczego – wymienionych w art. 44 K.p.a.- decyzji Prezydenta Miasta Ł., nie było przeszkód do wezwania organu administracji do dołączenia oryginału przesyłki poleconej nr [...], nadanej w dniu 12 lutego 2010 w UP nr [...], zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. skierowaną do W. J., a tym samym dopuszczenie dowodu o określonej treści,

3/ art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a., poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy, błędną ocenę materiału dowodowego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej, brak oceny zebranego materiału dowodowego, oraz brak wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania.

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz zasądził od skarżącego na rzecz organu kwotę 220 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. (sygn. akt I OSK 315/11) .

W uzasadnieniu wskazano, że Sąd I instancji oceniając poprawność rozstrzygnięcia organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, powziął wątpliwości co do skuteczności doręczenia przesyłki W. J. w trybie art. 44 k.p.a., gdyż znajdujące się w aktach sprawy niekompletne kserokopie koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji nie pozwoliły na bezsporne przyjęcie, iż decyzja ta została skutecznie w tym trybie doręczona. NSA podkreślił, że skoro Sąd I instancji powziął takie wątpliwości, bowiem dysponował w aktach jedynie niekompletnymi kserokopiami, to winien był, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzić z urzędu dowód z dokumentu – koperty w której była przesłana decyzja organu I instancji oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przeprowadzenie dowodu przez Sąd I instancji w tej mierze nie byłoby przeprowadzeniem ustaleń za organ administracji publicznej, a w konsekwencji niedopuszczalnym merytorycznym rozpoznaniem sprawy w zastępstwie organu. Oceniając adnotacje na oryginalnej kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru Sąd zweryfikowałby poprawność ustaleń Kolegium w tym zakresie. Obowiązek dokonania oceny ciążył na Sądzie, bowiem z uzasadnienia postanowienia Kolegium wynika, że organ ten oceniał skuteczność doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. i doszedł do konkluzji, że decyzja organu I instancji została doręczona W. J. w trybie art. 44 k.p.a., cyt. "zważywszy adnotacje zawartą na przesyłce zwróconej przez Pocztę Polską".

Ponownie rozpoznając sprawę, zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy z dnia 24 maja 2012 r. zwrócono się do organu o nadesłanie oryginału koperty, w której została wysłana W. J. decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o skierowaniu na badania psychologiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy przywrócenia W. J. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz stwierdzające jednocześnie uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji.

Zgodnie z art. 42 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3).

Przepis art. 43 k.p.a. stanowi, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

W myśl natomiast art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Ponadto, stosownie do § 2 art. 44 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl unormowania zawartego w § 3 omawianego artykułu, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, przy czym – w myśl § 4 art. 44 k.p.a. – doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Dodatkowo, należy wskazać, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Jeżeli jednak uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego (strony), termin ten powinien być przywrócony, jeżeli strona złoży stosowny wniosek w tym zakresie. Podstawę do wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu, stanowi ustalenie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, daty złożenia odwołania od tej decyzji oraz oceny, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podatnika, a także, czy podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a. Brak jednoznacznych ustaleń we wskazanym zakresie, a zwłaszcza brak jednoznacznych ustaleń odnośnie daty doręczenia decyzji, oznacza, iż organ odwoławczy nie uzyskuje uprawnienia do wydania postanowienia o przywróceniu uchybionego terminu lub o odmowie jego przywrócenia. Każde stwierdzenie uchybienia w zakresie ustalenia jednej ze wskazanych okoliczności musi być uznane jako nie tylko mogące mieć wpływ na wynik sprawy, ale bezpośrednio i w sposób istotny wpływający na jej wynik.

W rozpoznawanej sprawie, dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, niezbędne zatem jest ustalenie, że doręczenie skarżącemu, w trybie art. 44 k.p.a., przesyłki pocztowej zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. było skuteczne. Wątpliwości w tym zakresie wyrażone zostały w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2010 r., który uchylił zaskarżone postanowienie zalecając wyjaśnienie przez organ odwoławczy kwestii związanych z doręczeniem skarżącemu decyzji z dnia 9 lutego 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając w dniu 9 lutego 2012 r. powyższe rozstrzygnięcie, wskazał, że skoro Sąd I instancji powziął takie wątpliwości, bowiem dysponował w aktach jedynie niekompletnymi kserokopiami koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, to winien był, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzić z urzędu dowód z dokumentu – koperty w której była przesłana decyzja organu I instancji oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru.

Mając na uwadze treść art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiący, iż sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd rozpatrujący obecnie sprawę zażądał od organu oryginału koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji z dnia [...] r. w celu zweryfikowania stanowiska Kolegium w przedmiocie skuteczności doręczenia stronie w trybie art. 44 k.p.a. powyższej decyzji.

W sprawie nie budzi wątpliwości, iż przesyłka zawierająca decyzję została nadana za pośrednictwem poczty na adres zamieszkania skarżącego i została zwrócona jako niepodjęta w terminie. Uznając za właściwą datę doręczenia 2 marca 2010 r., organ odwołał się do przepisu cytowanego wyżej art. 44 k.p.a., regulującego zastępczą formę doręczania pism. Domniemanie doręczenia pisma w sposób określony w art. 44 k.p.a. może być jednak obalone dowodem przeciwnym, to jest wskutek wykazania, że adresat nie mógł się dowiedzieć o treści pisma w ten sposób doręczanego. W rozpoznawanej sprawie zarzut taki był podnoszony i wiązany również m.in. z brakiem podpisu przy pieczęci mającej świadczyć o powtórnym awizowaniu przesyłki (str. 2 odpowiedzi na skargę kasacyjną). Podzielając ten zarzut należało stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poddało należytej weryfikacji zawiadomienia sporządzonego przez pracownika poczty o miejscu i sposobie odbioru przesyłki (awizo, k. 75 akt sądowych).

Trzeba w związku z tym powtórzyć, że zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Dla wykazania, iż spełnione zostały opisane wyżej przesłanki warunkujące skuteczność doręczenia dokonanego w trybie cytowanego wyżej przepisu, na zwrotnym dowodzie doręczenia powinna znaleźć się informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia, natomiast stemple pocztowe na kopercie i "zwrotce" winny potwierdzać w sposób niebudzący wątpliwości datę pozostawienia przez doręczyciela zawiadomienia i powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. Brak zawiadomienia i zawiadomienia powtórnego, jak też wątpliwości czy dotarło ono do adresata, czyni doręczenie bezskutecznym.

Kontrolując zaskarżone postanowienie, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie dostrzegł, iż na znajdującej się w aktach sprawy kopercie, wbrew opisanym uprzednio wymogom, przy stemplu "AWIZO POWTÓRNE data..........podpis............" przystawiony został stempel z datą: 23.02.2010, natomiast potwierdzenie powtórnej awizacji nie zostało opatrzone jakimkolwiek podpisem doręczyciela. Oznacza to, zdaniem Sądu, iż wobec zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą, okoliczność dwukrotnego awizowania przesyłki może budzić wątpliwości. Informacje zamieszczane zarówno na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru, jak i na kopercie, powinny być rzetelne i sprawdzalne, a więc opatrzone podpisem stanowiącym oświadczenia osoby czyniącej adnotację o jej prawidłowej treści. Nie do zaakceptowania jest tego rodzaju postępowanie doręczyciela, które nie daje ostatecznie możliwości wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z awizowaniem przesyłki. W rozpatrywanej sprawie, z adnotacji umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji nie wynika kto dokonał powtórnego zawiadomienia, a w szczególności, czy był to zobowiązany i uprawniony do wykonywania czynności z art. 44 k.p.a. doręczyciel (por. wyrok NSA z 11.04.2007 r. sygn. akt II FSK 619/06 i z 21.05.2010 r. w spr. o sygn. akt II FSK 100/09).

Z uwagi na wskazane wyżej zastrzeżenia, poddające w wątpliwość prawidłowość zawiadomienia skarżącego o przesyłce, za niezbędne trzeba uznać wyjaśnienie tych wątpliwości w ramach procedury przewidzianej w przepisach Prawa Pocztowego oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy. Nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy tego rodzaju czynności stanowiło o naruszeniu zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i 77 k.p.a. Zaniechanie wyjaśnienia tych okoliczności przez Kolegium, miało niewątpliwie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż tylko z prawidłowych zawiadomień pozostawianych w skrzynce oddawczej przez doręczyciela skarżący miał możliwość uzyskać informację o doręczeniu jej decyzji w trybie wynikającym z art. 44 k.p.a.

Rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. winno przeprowadzić ustalenia na okoliczność prawidłowości powtórnego zawiadomienia skarżącego o możliwości odbioru przesyłki i co się z tym wiąże daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. W dalszej kolejności, w zależności od wyniku tych ustaleń, należy rozpatrzyć ponownie wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., bądź w przypadku gdyby zostało ustalone, że nie doszło do uchybienia terminowi, rozpatrzyć złożone odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Przy dokonywaniu powyższych ustaleń i ocen organ powinien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.

W sytuacji, gdyby ustalenia poczynione przez organ doprowadziły do uznania, że skarżący faktycznie uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji i koniecznym stałoby się merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, organ winien mieć na uwadze, co wyżej podkreślono, że wynikająca z art. 44 k.p.a. zastępcza forma doręczenia pism rodzi jedynie domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Domniemanie takie może zostać obalone dowodem przeciwnym, w sytuacji gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w skierowanym do organu odwoławczego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podnosił, że w czasie, w którym skierowano do niego przedmiotową decyzję, musiał opiekować się swoją śmiertelnie chorą matką, która cierpiała na raka płuc i zmarła w dniu 31 marca 2010 r. Pogrzeb matki odbył się w dniu 6 kwietnia 2010 r. i w tym dniu z korespondencji organu datowanej na dzień 30 marca 2010 r. dowiedział się dopiero o wydaniu przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia [...] r.

Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1754/09, przewidziane w art. 44 k.p.a domniemanie może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli adresat nie mógł dowiedzieć się o treści pisma w ten sposób doręczonego. Wskazano przy tym, że w wyroku NSA z 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95 (LEX nr 26708) stwierdzono, że "przewidziane w art. 43 i 44 kpa zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych." W postanowieniu z dnia 17 czerwca 2009 r. w spr. o sygn. akt II OZ 511/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, iż obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej.

W realiach niniejszej sprawy skarżący wskazywał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, skoro z uwagi na sprawowanie opieki nad chorą matką nie miał świadomości o nadejściu awiza, co skutkowało nieodebraniem decyzji w toku zwykłych czynności. Na okoliczność choroby matki i jej zgonu skarżący załączył do wniosku o przywrócenie terminu stosowne dokumenty, które w ocenie Sądu nie powinny budzić wątpliwości, co do ich prawdziwości. Zdaniem Sądu, argumenty podnoszone przez skarżącego mogą dawać podstawę do stwierdzenia, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Niewątpliwie choroba nowotworowa matki i jej śmierć stanowiły zdarzenie nagłe i niespodziewane, których skarżący nie mógł wcześniej przewidzieć ani im zapobiec. W okresie sprawowania osobistej opieki nad śmiertelnie chorą bliską osobą, wykonywanie nawet zwykłych czynności życiowych, które nie należą do niezbędnych i typowych może sprawiać ogromne trudności.

Nie ulega wątpliwości, że to organy administracyjne są uprawnione do oceny, czy dana okoliczność została uprawdopodobniona i czy faktycznie uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów, nie może przekształcić się w dowolną. Aby nie narazić się na zarzut dowolności organy winny zatem dokonać ustaleń w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia o przekonywującej treści.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, że zaistniała niezależna od niego sytuacja losowa, nie poczynił należytych ustaleń w zakresie istnienia lub braku winy strony. Jeżeli, zdaniem organu, dokumenty przedstawione przez skarżącego były niewystarczające, nic nie stało na przeszkodzie, aby to organ w toku przesłuchania lub w oparciu o dodatkową dokumentację lekarską ustalił, czy opieka nad chora matką miała charakter stały, całodobowy, gdzie się odbywała, czy skarżącemu w opiece nad matką ktoś pomagał i w jaki sposób, jak radził sobie wówczas z innymi czynnościami życia codziennego, np. zakupy, przygotowywanie posiłków. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga bowiem wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności w terminie ustawowym. Działając zgodnie z zasadą wyrażoną w treści art. 8 k.p.a. organ winien dać skarżącemu szansę pełnego wyjaśnienia okoliczności niedochowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jeżeli organ przystąpi do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, konieczne będzie uzupełnienie zgromadzonego materiału we wskazanym zakresie i dokonanie jego oceny z zachowaniem wymogów zawartych w treści art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Na wyraźne podkreślenie zasługuje również okoliczność, iż skarżący nie miał świadomości o toczącym się wobec niego postępowaniu administracyjnym w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Z akt sprawy wynika bowiem, iż zawiadomienie Prezydenta Miasta Ł. o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji z dnia 7 stycznia 2010 r. (k. 3 akt administracyjnych) również nie zostało przez skarżącego podjęte, a organ uznał je za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Odręczna adnotacja strony na tym dokumencie świadczy natomiast, że skarżący zapoznał się z zawiadomieniem w czasie wizyty w Urzędzie w dniu 8 kwietnia 2010 r. Wtedy też zapoznał się z decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wizyta skarżącego w Urzędzie spowodowana była otrzymaniem przez niego - w dniu 6 kwietnia 2010 r. (po odbywającym się w tym dniu pogrzebie matki), pisma Prezydenta Miasta Ł. z dnia 30 marca 2010 r., zawierającego informację o wydaniu wobec strony decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Zgodzić należy się z poglądem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 1997 r., sygn. akt I SA/Ka 7/96, LEX Nr 30334, że choroba strony czy inna jej czasowa nieobecność nie tamuje toku postępowania administracyjnego w tym sensie, aby organ administracji nie mógł wydać adresowanej do niej decyzji, a czasowa nieobecność adresata w miejscu zamieszkania nie wyklucza możliwości doręczenia decyzji w sposób prawnie skuteczny, choć oczywiście nie będzie to doręczenie właściwe (do rąk adresata), ale zastępcze. NSA uznał jednak, że warunkiem takiego doręczenia musi być świadomość strony co do toczącego się postępowania. Podobnie zresztą tylko w sytuacji, gdy strona wie o toczącym się postępowaniu, można wymagać od niej spełnienia obowiązku zawartego w art. 41 § 1 k.p.a. - powiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu, a w konsekwencji zaniedbania tego obowiązku - przyjąć doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ze skutkiem prawnym. W sytuacji zatem, gdy skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu, nie jest możliwe dokonanie doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a., w czasie jego czasowej nieobecności w miejscu zamieszkania.

Z uwagi na to, że dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, czy w okresie sprawowania osobistej opieki nad chorą matką skarżący przebywał w miejscu swojego zamieszkania, okoliczność ta również wymaga wyjaśnienia przez organ przed przystąpieniem do rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 9 lutego 2010 r.

Sąd pragnie również zaznaczyć, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że złożony przez W. J. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu po terminie wynikającym z art. 58 § 2 k.p.a. Przyjęcie przez Kolegium daty, od której termin ten biegnie na dzień 31 marca 2010 r. (śmierć matki skarżącego), byłoby możliwe jedynie wtedy, gdyby w tej dacie skarżący wiedział o decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. Skoro strona dowiedziała się o decyzji dopiero w dniu 6 kwietnia 2010 r. (doręczenie pisma Prezydenta Miasta Ł. z dnia 30 marca 2010 r.), to tę datę trzeba przyjąć za początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a zatem wniosek skarżącego nadany na poczcie w dniu 12 kwietnia 2010 r. (k. 13 akt administracyjnych), należałoby uznać za złożony w ustawowym terminie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.

D.T.