Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 177/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 177/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Sędziowie: WSA Urszula Zięba, WSA Ewa Michna, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006r., sprawy ze skargi J. K., przy uczestnictwie Z. M. – D., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27 listopada 2003r. Nr [...], w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] Urząd Skarbowy, działając na podstawie art. 207, art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 1, art. 6, art. 7 i art. 12 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych /Dz. U. Nr 86 poz. 959 ze zm./ określił zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1172 zł z tytułu umowy przedmiotowej sprzedaży.

Decyzją uzupełniającą z dnia [...] września 2003 roku Nr [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 207 w związku z art. 230 oraz art. 1, art. 6, art. 7 i art. 12 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych określił zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w łącznej kwocie 2.372,00 zł z tytułu przedmiotowej umowy sprzedaży, tym samym zobowiązanie w kwocie 1.172,00 zł wynikające z decyzji z dnia 130 lipca 2003 roku uzupełnił o kwotę 1200,00 zł.

Decyzje powyższe doręczono Z. M.-D. oraz J. K. . W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, iż zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...]czerwca 2001 roku Rep. [...] Z.M.-D. dokonała sprzedaży udziału [...] części we współwłasności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] i [...] stanowiącej zabudowane działki nr [...] obr. 1 o pow. 8a 45 m2 oraz nr [...] obr. 1 o pow. 9a 25 m2 za kwotę 60.000 zł. Notariusz, jako płatnik pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych według stawki 2% - tj. kwotę 1200 zł, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Tymczasem Urząd Skarbowy ustalił zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 6 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy wartość rynkową tego udziału na kwotę 105.620 zł, na co strony nie wyraziły zgody. Wobec powyższego organ podatkowy powołał biegłego z listy rzeczoznawców majątkowych do sporządzenia elaboratu szacunkowego określającego wartość rynkową tego udziału. Wizja lokalna w przedmiotowej nieruchomości została wyznaczona na dzień [...] kwietnia 2003 roku, o czym Z. M.-D. i J. K. zostali zawiadomieni. Pomimo prawidłowego zawiadomienia kupujący J. K. nie uczestniczył w wizji i nie udostępnił biegłym nieruchomości, z tego powodu wycenę nieruchomości przeprowadzono na podstawie możliwych oględzin, dokumentów i opisów zawartych w aktach sprawy, które strony złożyły w Urzędzie. Stan prawny nieruchomości biegli przyjęli na podstawie danych sporządzonych przez zarządcę nieruchomości. Wyceny dokonano metodą porównania parami – zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Biegli w swej opinii określili wartość rynkową udziału 25/640 części przedmiotowej nieruchomości na kwotę 105.620 zł, a zatem należny podatek wynosił 2.372,00 zł. Notariusz, jako płatnik pobrał kwotę 1200 zł, wiec do zapłaty pozostało 1.172 zł. Organ podatkowy podkreślił, iż biegli w swoim operacie błędnie podali, iż wartość ustalona w operacie stanowi podstawę do naliczenia opłaty skarbowej, zamiast podstawę do naliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych, co jednak nie ma żadnego wypływu na sposób wyceny, ponieważ zgodnie a art. 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, jak i art. 10 ustawy o opłacie skarbowej wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem stanu i stopnia zużycia bez odliczenia długów i ciężarów.

W decyzji uzupełniającej Urząd Skarbowy stwierdził, iż w decyzji z dnia[...] lipca 2003 roku mylnie podano kwotę 1.172,00 zł, będącą różnicą do zapłaty, a należało wskazać kwotę pełnego zobowiązania, nie pomniejszonego o podatek pobrany przez notariusza, z tego powodu Urząd określił zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w łącznej kwocie 2.372.00 zł.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] lipca 2003 roku oraz od decyzji uzupełniającej pełnomocnik J. K. oraz Z. M.-D. domagał się uchylenia zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając im naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego, co stanowi naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej.

U uzasadnieniu odwołania pełnomocnik zarzucił, iż określając wysokość zobowiązania podatkowego organ oparł się wyłącznie na opinii biegłych, którzy w swej opinii błędnie przyjęli wartość nieruchomości zamiast wartość prawa własności nieruchomości. Ani biegli, ani organ I instancji nie zbadali, co było przedmiotem umowy sprzedaży, a jest to istotne, ponieważ przedmiotem umowy był udział we współwłasności, a nie wydzielony lokal, ani też udział we współwłasności nieruchomości z wydaniem w posiadanie określonego lokalu. Zatem biegli bądź organ podatkowy winni byli ustalić, jaki jest stan faktyczny w zakresie posiadania lokali w przedmiotowej nieruchomości.

Biegli błędnie również ustalili cel dokonywanej przez siebie wyceny, gdyż w pkt 7 wyciągu z operatu szacunkowego stwierdzili, iż celem wyceny jest "podstawa do ustalenia opłaty skarbowej z tytułu zawarcia cywilnoprawnej umowy sprzedaży". Zatem biegli nie dokonywali wyceny posiłkując się kryteriami ustalenia wartości rynkowej, jaki podaje art. 6 powołanej ustawy. Zachodzi bowiem poważna różnica pomiędzy opodatkowaniem umowy podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a opłata skarbową, na którą powołują się biegli.

Odnośnie zastosowanych przez biegłych metod wyceny, pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż w opinii brak jest "rzetelnej analizy rynku lokalnego". Nie wiadomo, jak biegli rozumieją zakres badania ryku, jak definiują rynek lokalny i jakie jest uzasadnienie dużego przedziału cen transakcyjnych (600-6000 zł). Przyjęcie do obliczeń przedziału 600-6000 zł, jest dużym błędem, z uwagi na brak podobieństwa między najniższą i najwyższą cena transakcji – lokali które różnią się dziesięciokrotnie ceną i nie mogą mieć cech zbliżonych. Żadna z nieruchomości podanych przez biegłych, jako nieruchomości porównywalne nie jest nieruchomością tego samego rodzaju, o podobnych stopniu zużycia i tym samym nie może stanowić podstawy wyceny.

Nadto, nie dokonanie oględzin wnętrz budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, pomimo, iż stan techniczny budynków i ich walory użytkowe, które tylko za pomocą oględzin można właściwie wycenić, mają kluczowe znaczenie dla wartości udziału, który był przedmiotem umowy sprzedaży. Skutkiem nie dokonania oględzin wnętrz, także opis techniczny budynku jest zbyt lakoniczny, co wpływa na nieadekwatną ocenę wartości nieruchomości. Dodatkowo dokonano błędnych ustaleń stanu prawnego nieruchomości, bowiem w dniu zawarcia przedmiotowej umowy, w wycenianych budynkach było dwukrotnie więcej lokali zajmowanych przez lokatorów płacących czynsz regulowany, niż podają to biegli w swojej wycenia, co w sposób istotny wpływa na wartość udziału we współwłasności – spadek ceny rynkowej nieruchomości, ze względu na niemożność wykorzystania zajętych przez lokatorów lokali dla celów komercyjnych. Nadto pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art., 122 Ordynacji podatkowej, bowiem organ podatkowy nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego, w szczególności nie ustalił co było przedmiotem umowy sprzedaży oraz nie ustalił właściwych cech fizycznych i prawnych przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia 27 listopada 2003 roku Nr [...] i Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.

Ustosunkowując się do podniesionych w odwołaniach zarzutów, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż zgodnie z art. 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podstawę opodatkowania tym podatkiem przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy, a nie cena transakcyjna z aktu notarialnego. Wartość tą określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stopnia zużycia, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia długów i ciężarów, zatem gdy w myśl art. 6 ust. 3 strony czynności nie określą wartości przedmiotu tej czynności lub wartość określona przez strony nie odpowiada, według organu podatkowego jej wartości rynkowej, organ wezwie strony do jej określenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni, a w razie nieokreślenia wartości lub podania wartości nie odpowiadającej wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia na podstawie opinii biegłego. W niniejszej sprawie ponieważ J. K., nie wyraził zgody na proponowaną przez urząd skarbowy wartość rynkową przedmiotu umowy, a sprzedająca Z. M.-D. nie udzieliła żadnej odpowiedzi, organ podatkowy w dniu 10 marca 2003 roku wydał postanowienie i powołał biegłego z listy rzeczoznawców z uprawnieniami rządowymi do sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowego udziału. . W wykonaniu tego postanowienia biegły rzeczoznawca w sposób rzeczowy i przekonujący wykazał w operacie szacunkowym z dnia [...] maja 2003 roku, w jaki sposób dokonał obliczeń i przy zastosowaniu jakiej metody. Zatem zarzut przedstawiony w pkt 1 odwołania dotyczący nie zbadania przez biegłych czy też organ I instancji co było przedmiotem umowy sprzedaży jest niezasadny i niezrozumiały, tym bardziej, iż przedmiot umowy został dokładnie opisany w akcie notarialnym – sporna natomiast pozostawała jedynie kwestia wartości rynkowej przedmiotu umowy, a wiec nabytego udziału.

Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się również z zarzutem, iż biegli błędnie ustalili cel dokonywanej przez siebie wyceny, gdyż w pkt 7 wyciągu z operatu szacunkowego stwierdzili, iż celem wyceny jest "podstawa do ustalenia opłaty skarbowej z tytułu zawarcia cywilnoprawnej umowy sprzedaży" Tymczasem zarówno przepis art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych jak i art. 10 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej stanowi, iż wartość rynkowa przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem stopnia ich zużycia. Żaden z powołanych przepisów nie określa jaką metodę ma przyjąć biegły. Biegły sam, zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonuje wyboru metody wyceny.

Kwestionowanie, iż biegli nie dokonali oględzin wnętrz budynków znajdujących się na nieruchomości, skutkiem czego jest zbyt lakoniczny opis techniczny budynku, nie może stanowić przesłanki do uchylenia decyzji, skoro to właśnie kupujący nie udostępnił biegłemu całej nieruchomości, pomimo prawidłowego zawiadomienia wszystkich stron umowy o terminie wizji lokalnej. Natomiast biegli uwzględnili stan techniczny nieruchomości, oraz to, że jest wpisana do rejestru zabytków. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, w którym uczestniczyły strony organ I instancji wezwał J. K. do dostarczenia danych na temat przedmiotowej nieruchomości, w odpowiedzi na co J. K.dostarczył pismo z dnia[...] stycznia 2003 roku, podpisane przez zarządcę nieruchomości, w którym dokładnie została określona powierzchnia poszczególnych lokali i biegli w swoim operacie oparli się na dokumencie przedstawionym przez J. K.. Niezasadne jest zatem zarzut błędnych ustaleń dotyczących stanu prawnego nieruchomości, bowiem w dniu zawarcia przedmiotowej umowy, w wycenianych budynkach było dwukrotnie więcej lokali zajmowanych przez lokatorów płacących czynsz regulowany, niż podają to biegli w swojej wycenie, co w sposób istotny wpływa na wartość udziału we współwłasności.

W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie pełnomocnik J. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ podatkowy drugiej instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa podatkowego, a w szczególności art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej i błędna ocenę oraz wyjaśnienie stanu faktycznego. W pozostałej części pełnomocnik skarżącego powielił zarzuty podniesione uprzednio w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza, zdaniem Sądu, prawa materialnego znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a jej wydanie poprzedzone zostało należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym

Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art.

97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/.

Zgodnie z postanowieniami art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnej wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej, stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia. Stosownie do treści art. 6 ust 3 powołanej ustawy, wzywając strony umowy do urealnienia w terminie nie krótszym niż 14 dni wartości przedmiotowej czynności, organ podatkowy zobowiązany jest podać wartość rynkową, według własnej wstępnej oceny. W niniejszej sprawie Urząd Skarbowy określił wstępnie wartość nabytego przez skarżącego udziału w nieruchomości na kwotę 105.620 zł. Ponieważ skarżący J. K. w zakreślony terminie nie wyraził zgody na proponowaną przez Urząd wartość przedmiotu umowy, a Z. M.-D. nie udzieliła żadnej odpowiedzi organ podatkowy, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 4 powołanej ustawy postanowieniem z dnia [...]marca 2003 roku powołał biegłych z listy rzeczoznawców majątkowych, którzy w sporządzonym operacie szacunkowym z dnia [...] maja 2003 roku określili wartość udziału 25/640 części w przedmiotowej nieruchomości na kwotę 118.600 zł.

Bezsprzecznym jest, iż termin wizji lokalnej ustalony został na dzień [...] kwietnia 2003 roku, o czym strony umowy zostały prawidłowo poinformowane. Pomimo tego skarżący J. K. nie stawił się w wyznaczonym terminie, ani też nie umożliwił biegłym całej nieruchomości, dlatego też biegli dokonali oględzin nieruchomości w takiej części, w jakiej to było możliwe. Zatem zarzut skarżącego, iż biegli nie dokonali oględzin wnętrz budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, pomimo, iż stan techniczny budynków i ich walory użytkowe maja kluczowe znaczenie dla wartości udziału w nieruchomości oraz zarzut iż opis techniczny budynku w opinii biegłych jest zbyt lakoniczny z całą pewnością nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Tym bardziej, że z operatu szacunkowego wynika, iż biegli opisując stan techniczny budynków na przedmiotowych nieruchomościach uwzględnili, że budynki te kwalifikują się do remontu. Podobnie zresztą nie może skutkować uchyleniem decyzji zarzut skarżącego, odnośnie błędnie ustalonego stanu prawnego nieruchomości, z uwagi na fakt, że w dniu zawarcia umowy w przedmiotowych budynkach było dwukrotnie więcej lokali zajmowanych przez lokatorów płacących czynsz regulowany, skoro dane te ustalono na podstawie dostarczonego przez J. K. pisma zarządcy nieruchomości z dnia [...]stycznia 2003 roku. Podkreślić również należy, iż danych tych skarżący nie zweryfikował w trakcie trwania zarówno postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowego.

Nie jest trafny również zarzut skarżącego co do błędnego przyjęcia przez biegłych wartości nieruchomości, zamiast wartości prawa własności nieruchomości, z uwagi na fakt, że przedmiotem umowy sprzedaży był udział we współwłasności, a nie wydzielony lokal, ani też udział we współwłasności nieruchomości z wydaniem w posiadanie określonego lokalu.

Jak słusznie stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej przedmiot umowy został bardzo dokładnie określony w akcie notarialnym, stad tez nie było sporne co jest przedmiotem opinii biegłych. Faktem jest, iż w operacie szacunkowym biegli błędnie stwierdzili, iż celem ich opinii jest określenie wartości rynkowej udziału w przedmiotowej nieruchomości, jako podstawy do ustalenia opłaty skarbowej z tytułu zawarcia cywilnoprawnej umowy sprzedaży, podczas gdy chodziło niewątpliwie o ustalenie podatku od czynności cywilnoprawnej, zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 powołane powyżej ustawy. Jednakże brzmienie art. 6 ust. 2 ww. ustawy oraz art. 10 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej jest bardzo zbliżone, ponieważ w obu wypadkach wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego gatunku i rodzaju. Zatem nie jest to takie uchybienie, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Co do pozostałych zarzutów skarżącego stwierdzić należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, biegły sam dokonuje wyboru metody wyceny. Biegli posłużyli się podejściem porównawczym, metodą powyrównywania parami, opisując szczegółowo, na czym polega ta metodą i jak stwierdzono: "analizie poddano transakcje przeprowadzone na nieruchomościach o podobnym standardzie wykonania i sposobie użytkowania, położonych w Krakowie, dzielnicy Śródmieście w pobliskich obrębach", a więc jak najbardziej zbliżonych pod względem prawnym i faktycznym. Natomiast fakt, iż żadna z nieruchomości podane przez biegłych jako nieruchomości porównywalne nie jest tego samego rodzaju o podobnym stopniu zużycia, nie może eliminować przedmiotowej opinii, ponieważ w całym K. nie ma takich samych dwóch nieruchomości, a to prowadziłoby do absurdalnego wniosku, ze nie da się sporządzić rzetelnej opinii.

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego wskazanych w skardze, gdyż organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa podatkowego, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) dokonały jego analizy, a także wyczerpująco uzasadniły swoje rozstrzygnięcie.

Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.