Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 13/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: J. Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie NSA: M. Gorzeń, As. WSA: Krzysztof Retyk, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 listopada 2000 r. nr [...] w przedmiocie należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 28 kwietnia 2000r. nr [...] oraz zasądza od Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 615 zł (sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; II. powyższe decyzje nie mogą być wykonane


UZASADNIENIE

W dniu 28.04.2000r. pan E. L. dokonał zgłoszenia celnego samochodu osobowego-marki [...], rok produkcji 1999, o pojemności silnika [...], nr silnika [...], wnioskując o objęcie tego towaru procedurą, dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. rachunek z dnia 25.04.2000r. opiewający na kwotę [...], wycenę [...] wartości rynkowej samochodu osobowego marki [...] z dnia 27.04.2000r. oraz DWC.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji dokumentów Dyrektor Urzędu Celnego zakwestionował wartość transakcyjną, jako nieodzwierciedlającą rzeczywistej wartości samochodu (na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego), a następnie ustalił wartość celną importowanego samochodu zastępczą metodą wyceny przewidzianą w art.29 § 1 Kodeksu celnego w wysokości [...] (tj. [...]) i określił kwotę wynikającą z długu celnego.

Pismem z dnia 12.05.2000r. strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i określenie kwoty wynikającej z długu celnego zgodnie z załączonymi przez stronę do zgłoszenia celnego dokumentami. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: rażące naruszenie art.23 § 7 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że zakwestionowanie wiarygodności dokumentów nie wymaga dowodu; rażące naruszenie art.23 § 1 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że wymieniona w nim zasada jest wyjątkiem a nie regułą, rażące naruszenie art.210 § 4 Ordynacji podatkowej ze względu na brak uzasadnienia, z jakich powodów podważono wiarygodność dokumentów, a ponadto naruszenie art.120, 121,122 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego; rażące naruszenie obowiązującego systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art.87 Konstytucji RP). Ponadto, Strona w odwołaniu podnosi, że istotne znaczenie dla sprawy ma to, ile w rzeczywistości importer zapłacił za towar na rynku niemieckim.

Decyzją z dnia 24 XI 2000r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Zgodnie z art.85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

Przepis art.23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej (wiarygodność materialna).

Wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę.

Wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie.

O zakwestionowaniu wiarygodności ww. faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska – [...] - cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.4301).

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25-29 Kodeksu celnego (art.24 § 1 Kodeksu celnego).

Wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody "ostatniej szansy" (art.29 Kodeksu celnego). Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art.23, 25-28 ustawy, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym.

Zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej można się przy stosowaniu tej metody oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (np. nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Nie można też zapomnieć o tym, iż orientacyjne ceny katalogowe obejmują opłaty i podatki importowe.

Celem dokładnego określenia stanu technicznego pojazdu, a także innych elementów wpływających na jego wartość - organy celne posiłkują się opiniami biegłych rzeczoznawców. Wycena pojazdu została sporządzona na wniosek strony przez specjalistę ds. techniki samochodowej ruchu drogowego i wyceny pojazdów wpisanego na listę biegłych sądowych w dniu 27.04.2000r. W niniejszej sprawie opinia została wykorzystana przez organ I instancji - do określenia kwoty wyjściowej, bazowej do przeprowadzenia kalkulacji zgodnie z art.29 § 1 Kodeksu celnego, tzw. metodą "ostatniej szansy".

Powyższa opinia została sporządzona na wniosek strony, następnie przez nią zaakceptowana i załączona do zgłoszenia celnego. Strona przyjmując treść ww. opinii nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń co do kwoty określającej wartość pojazdu.

Organ celny do ustalenia wartości celnej przyjął kwotę [...] (wyjściowa do przeprowadzenia kalkulacji) na podstawie wyceny IV/2000 wartości rynkowej samochodu osobowego marki [...] z dnia 27.04.2000r.

Następnie przeprowadzono następującą kalkulację w celu ustalenia prawidłowej wartości celnej pojazdu:

Powyższą wartość pomniejszono o 40% z tytułu stopnia zużycia - zgodnie ze stopniem zużycia określonym w wycenie.

Następnie z ceny tej wyłączono należności celno-podatkowe (VAT, akcyzę i cło).

Obliczoną w powyższy sposób kwotę podzielono przez aktualny kurs waluty z dnia zgłoszenia

celnego, otrzymując w ten sposób wartość celną towaru w kwocie [...]. W rozpatrywanej sprawie organ celny pierwszej instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej na umowie cenie transakcyjnej, zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała ponad siedmiokrotnie od ceny w niej zawartej. Tak więc zakwestionowanie wartości sprowadzonego pojazdu uznać należy za w pełni uzasadnione, a zarzut naruszenia art.23 § 7 Kodeksu celnego za chybiony.

Wartość celna ustalona z zastosowaniem art.29 § 1 nie może być określona na podstawie ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu (art.29 § 2 pkt 3).

Opłacalność zakupu nie ma w świetle Kodeksu celnego istotnego znaczenia dla ustalenia wartości celnej towaru. Najczęściej bowiem podatki i należności celne stanowią instrument, pomocą którego dane państwo kształtuje świadomie politykę importową Celem tej polityki może być ochrona własnego rynku nie tylko przed napływem nowych zagranicznych towarów, ale również przed napływem nowych zagranicznych towarów uszkodzonych w różnego rodzaju wypadkach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan E. L. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art.23 § 7 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że zakwestionowanie wiarygodności dokumentu nie wymaga dowodu, art.23 § 1 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że wymieniona w nim zasada jest wyjątkiem a nie regułą art.210 § 4 Ordynacji podatkowej przez brak uzasadnienia, z jakich powodów podważono wiarygodność dokumentów.

W uzasadnieniu wskazano, że organ celny zastosował wadliwe zasady postępowania w celu ustalenia wartości celnej samochodów używanych. Tryb powszechny przed urzędami celnymi ma charakter "prawa powielaczowego" i narusza art.87 Konstytucji. Niedopuszczalne jest domniemanie, że wszyscy zgłaszający do odprawy samochody używane mają zamiar oszukania przez podanie zaniżonej wartości celnej. Dodatkowym dowodem, że cena podana w zgłoszeniu celnym była zgodna ze stanem faktycznym jest oferta zakupu w tej cenie złożona przez trzech niezależnych nabywców. Dokument został załączony do skargi, gdyż skarżący otrzymał go po dniu wydania decyzji. Istotne znaczenie ma cena faktycznie zapłacona przez importera i ewentualne postępowanie podważające wiarygodność dokumentów. Inaczej jest w sytuacji nabycia w drodze darowizny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Celnego wniósł ojej oddalenie. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.

W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego. Istotne znaczenie ma prawidłowe odczytanie przepisu art.23 § 1 Kodeksu celnego. Niewątpliwie zasadą jest, że wartość celna to wartość transakcyjna, czyli cena zapłacona lub należna. Stwierdzenie organów celnych, że wartość celna powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu zgłoszenia do odprawy celnej wymaga sprecyzowania, że istotna jest wartość ustalona na podstawie okoliczności sprzedaży, zatem z uwzględnieniem cen na rynku sprzedawcy. Zasadny jest zatem zarzut strony zgłaszany zarówno w odwołaniu, jak i w skardze marginalnie można wskazać, że badanie okoliczności dotyczących sprzedaży jest wskazaniem ustawowym w sytuacji faktycznej, do jakiej odnosi się § 3 tego przepisu. Przepis art.23 Kodeksu celnego odwołuje się również do art.30, zaś w § 2 pkt 1-4 ustanawia jednocześnie cztery warunki ustalania wartości transakcyjnej na podstawie art.29 oraz art.30.

W niniejszej sprawie organy celne wskazały jako prawną podstawę kwestionowania wartości transakcyjnej jako wartości celnej przepis art.23 § 7 Kodeksu celnego. Przepis ten daje organom celnym praktyczną możliwość kwestionowania wartości celnej w przypadkach uzasadniających podejrzenie jej zaniżenia. Kodeks celny w sposób wyraźny stwierdza, że muszą istnieć uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności danych zamieszczonych w zgłoszeniu. Przyczyny te muszą być wskazane w uzasadnieniu. W sprawie rozpoznawanej organy lakonicznie stwierdziły, że o zakwestionowaniu wiarygodności faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organy nie wykazały, aby cena uwidoczniona w fakturze była zaniżona w stosunku do cen obowiązujących na rynku niemieckim. Okolicznością powszechnie znaną był niższy niż w Polsce poziom cen samochodów używanych, których podaż przewyższała popyt. Jedynie w sytuacji wykazania, że cena zapłacona przez skarżącego była niższa niż wartość tego towaru na rynku sprzedawcy, możliwe jest stosowanie art.29 Kodeksu celnego. Wówczas wartość celną ustala się na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami.

2 tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art.145 § 1 ust.l a i c oraz art.209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Na podstawie art.152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.

IF