Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1414/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2001-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: W świetle dyspozycji art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając decyzję w przedmiocie uprawnień kombatanckich nie jest upoważniony do dokonywania oceny faktów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 potwierdzonych stosownie do art. 8 ust. 2 tej ustawy.

TEZY

W świetle dyspozycji art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając decyzję w przedmiocie uprawnień kombatanckich nie jest upoważniony do dokonywania oceny faktów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 potwierdzonych stosownie do art. 8 ust. 2 tej ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 stycznia 1999 r. (...) wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówiono Stanisławowi P. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia za działalność polityczną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

W motywach decyzji wskazano, że na potwierdzenie faktu i przyczyn represji wnioskodawca przedstawił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 1997 r. potwierdzającą, że był aresztowany w okresie od 21 czerwca 1950 r. do 1 lutego 1951 r. za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Decyzję tę organ uznał jednak za niewystarczającą do przyznania Stanisławowi P. uprawnień kombatanckich, gdyż został on aresztowany w związku ze swoją działalnością jako Świadek Jehowy, zaś związek Świadków Jehowy nie stawiał sobie celów związanych z walką o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Innej działalności zainteresowany nie prowadził, zaś aresztowanie w związku z podejrzeniem o prowadzenie działalności o charakterze politycznym nie może zostać uznane za represję w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, która nierozerwalnie wiąże represję z faktem prowadzenia działalności politycznej bądź religijnej związanej z walką o suwerenność i niepodległość.

Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w trybie art. 127 par. 3 Kpa powyższą decyzję utrzymano w mocy decyzją z dnia 25 listopada 1999 r. (...) wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przez Wicedyrektora Departamentu Orzecznictwa w tym Urzędzie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że decyzja z dnia 11 stycznia 1999 r. jest zgodna z prawem a skarżący nie nadesłał żadnych nowych dowodów mogących stanowić podstawę do jej uchylenia i zmiany.

Stanisław P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie domagając się stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ przepisy tej ustawy stosuje się także do osób zatrzymanych /w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia/ w latach 1944-1956 za działalność polityczną lub religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Skarżący uzyskał stosowne potwierdzenie w decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 1997 r. (...) zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 8 ust. 2 pkt 2 powyższej ustawy /w brzmieniu wówczas obowiązującym/. Decyzja ta obligowała Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydania decyzji przyznającej stronie uprawnienia kombatanckie.

Stanisław P. przyznał, że statutowym założeniem religijnego stowarzyszenia "Świadkowie Jehowy" nie było prowadzenie działalności politycznej, jednakże nie zmienia to postaci rzeczy, że jego członkowie nie akceptowali ówczesnego ustroju jako bezbożnego i zakłamanego i w ramach prowadzonej działalności religijnej starali się wyrażać sprzeciw, demaskując hipokryzję władz komunistycznych. Z tych też względów m.in. skarżący osobiście agitował przeciwko podpisywaniu "Sztokholmskiego Apelu Pokoju" a także kolportował otrzymywaną z ośrodków "Świadków Jehowy" w USA literaturę, w której były publikowane także artykuły bardzo krytyczne wobec polityki państw komunistycznych.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skardze nie można odmówić słuszności.

Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.

Wśród faktów wymienionych w art. 4 ustawy wymieniono w ust. 1 pkt 4 podleganie represjom polegającym na przebywaniu w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy /w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz.U. nr 68 poz. 436, która weszła w życie z dniem 31 lipca 1997 r./ upoważniał Ministra Sprawiedliwości do potwierdzenia na wniosek osoby zainteresowanej okoliczności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4. /Obecnie kompetencja ta, gdy chodzi o przypadki osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski przysługuje Prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu/.

W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 1997 r. (...). wydana na podstawie cyt. art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) potwierdzająca, że pozbawienie wolności Stanisława P. przez okres od 21 czerwca 1950 r. do 1 lutego 1951 r. było spowodowane jego działalnością polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

W świetle dyspozycji art. 21 ust. 1 omawianej ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie był upoważniony do dokonywania oceny, czy przebywanie skarżącego w więzieniu bez wyroku odpowiada warunkom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach (...), bo to potwierdził Minister Sprawiedliwości w ostatecznej decyzji. Bez wzruszenia tej decyzji organ orzekający w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich nie był władny uczynić ustaleń przeciwnych. Kognicja Kierownika Urzędu ograniczała się w tej sytuacji do zbadania, czy Stanisław P. spełnia pozostałe przesłanki przyznania uprawnień określonych w ustawie w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 jak również czy nie zachodzą przesłanki negatywne wskazane w ust. 2 art. 21.

Z akt sprawy i z treści decyzji nie wynika, by w tym zakresie formułowano w stosunku do skarżącego jakieś zastrzeżenia.

W tych warunkach odmowa przyznania Stanisławowi P. uprawnień kombatanckich narusza powołane wyżej przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 tejże ustawy.