Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 917/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego dotyczącego terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentowej jego wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Centrum Szkolenia Policji [...], działając na podstawie § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 732 z późn. zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2002 r. w sprawie okresów wliczanych do okresu służby, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz trybu jej obliczania i wypłacania policjantom (Dz. U. Nr 100, poz. 913 z późn. zm.), w dniu [...] czerwca 2007 r. wydał rozkaz personalny nr [...], w którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego na dzień [...] maja 1996 r. zaliczył W. W.:

• okres służby w Policji – 1 dzień,

• okres służby wojskowej – 1 rok, 2 miesiące i 16 dni,

• okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym – 5 lat, 1 miesiąc i 28 dni.

Łączna wysługa lat uwzględniana przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego na dzień [...] maja 1996 r. wynosi 6 lat, 4 miesiące i piętnaście dni. Prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat stało się wymagalne w dniu [...] maja 2007 r. w wymiarze 17% uposażenia zasadniczego. Należności z tytułu uposażenia zasadniczego wypłacić należy z wyrównaniem.

Powyżej określonym rozkazem personalnym organ zaliczył również ww. do okresu służby, od której zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej na dzień [...] maja 1996 r.:

• okres służby w Policji – 1 dzień,

• okres służby wojskowej – 1 rok, 2 miesiące i 16 dni,

• okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym – 5 lat, 1 miesiąc i 28 dni.

Łączny okres, od którego zależy nabycie przez policjanta prawa do nagrody jubileuszowej na dzień [...] maja 2007 r. wynosi 17 lat, 4 miesiące i 6 dni.

Komendant Główny Policji w dniu [...] listopada 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyżej określonego rozkazu personalnego.

W dniu [...] stycznia 2012 r. Komendant Główny Policji wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] z dnia [...] czerwca 2007 r.

Decyzja została wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), a na podstawie art. 108 § 1 powołanej ustawy, decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ podał m. in., że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2001 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat.

W § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.) określono, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 – 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Taką regulację stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy zgodnie z art. 1 jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast ust. 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei z ust. 3 tego artykułu wynika, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 z późn. zm.), przez określenie domownika należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 z późn. zm.), domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Pracodawca może wliczyć pracownikowi okresy pracy w gospodarstwie rolnym po udowodnieniu przez niego, iż spełnił wszystkie warunki wynikające z ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Podstawowym środkiem dowodowym, którym pracownik może wykazać, iż praca w gospodarstwie rolnym była rzeczywiście wykonywana, jest zaświadczenie wydane przez urząd gminy właściwy ze względu na miejsce położenia gospodarstwa. Zaświadczenie uzyskane w urzędzie gminy, bądź pisemnie potwierdzony fakt niemożności wystawienia takiego zaświadczenia, pozwala pracownikowi na dowodzenie pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie innych dokumentów, będących w jego posiadaniu. W sytuacji, gdy pracownik nie posiada żadnych dokumentów na potwierdzenie okresu swojej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopiero wówczas może udowodnić ten okres zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone jest gospodarstwo. Zatem zeznania świadków mogą stanowić alternatywę dowodową dla zaświadczenia tylko i wyłącznie w przypadku, gdy właściwy urząd gminy stwierdzi, na piśmie, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej fakt wykonywania pracy w danym gospodarstwie rolnym.

Wydanie decyzji w oparciu o same zeznania świadków, bez uprzedniego wyczerpania procedury określonej w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa.

Zeznania świadków wskazanych przez policjanta nie dają podstaw do stwierdzenia, że wykonywał on prace w gospodarstwie rolnym ojca, w charakterze domownika, w wymiarze pozwalającym na uznanie jej za jego główne źródło utrzymania, czy też pracę o charakterze stałym.

Podkreślić należy, że zeznania świadków nie mogą budzić w ocenie organu najmniejszych wątpliwości co do ich wiarygodności i stwierdzonych w nich faktów. Z tego względu zeznania świadków w niniejszej sprawie nie mogły stanowić wiarygodnego środka dowodowego.

W przedmiotowej sprawie nie zostało spełnione również kryterium głównego źródła utrzymania, a także stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą w gospodarstwie nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, praca w czasie ferii lub wakacji.

Policjant ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji nie przedstawił informacji (dokumentów) o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, co może świadczyć, o tym, że albo takiej pracy w ogóle nie wykonywał, albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako stałej pracy w tym gospodarstwie. Na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, w wymiarze mogącym mieć wpływ na konkretne uprawnienia pracownicze, policjant powołał się dopiero, gdy wystąpił o ponowne przeliczenie wysługi lat.

Z akt sprawy wynika również, że rozkaz personalny nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] został wydany z rażącym naruszeniem art. 268a Kpa, gdyż w chwili jego wydawania Zastępca Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] nie dysponował stosownym upoważnieniem do jego wydania.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że wliczenie policjantowi do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego oraz art. 7, 77 § 1, 80 i art. 268a Kpa.

Rygor natychmiastowej wykonalności nadano z uwagi na ważny interes społeczny, tożsamy w tym przypadku z interesem służby, przejawiający się koniecznością niezwłocznego dostosowania otrzymywanej przez policjanta kwoty uposażenia zasadniczego, ustalonej z uwzględnieniem wysługi lat, do wymogów obligowanych przepisami prawa.

Komendant Główny Policji, po rozpoznaniu " odwołania ", w istocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji, organ w zasadniczej części powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej. Ponadto podał, "iż istotą administracyjnego toku instancji jest dwukrotne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, nie zaś kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Przywołana regulacja przyznaje organowi II instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (...)". Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że organ II instancji tym bardziej upoważniony jest do wprowadzenia nowych aspektów uzasadnienia do decyzji. Z tych względów należy uznać, iż z uwagi na brak stosownej argumentacji organ I instancji niezasadnie przyjął, iż rozkaz personalny nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. został podpisany przez osobę nielegitymującą się upoważnieniem z art. 268a Kpa. Niemniej jednak stwierdzić należy, iż powyżej określony rozkaz personalny został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przedstawionym przez stronę, bowiem ich uzasadnienie naruszałoby zasady logicznego rozumowania.

Rozkaz personalny nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. jest w jawny i oczywisty sposób sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym, zaś wykazane naruszenie w sposób fundamentalny wpływa na sposób załatwienia sprawy. Niewątpliwym jest również, że w wyniku mającego miejsce w tej sprawie naruszenia prawa powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Uwzględniając wyżej przedstawiony stan faktyczny i prawny, a także biorąc pod uwagę okoliczności, iż strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wniosła żadnych nowych argumentów, jak również nie wskazała nowych przesłanek, które mogłyby w istotny sposób wpłynąć na rozstrzygnięcie, stwierdzić należy, że ponowna analiza materiałów zgromadzonych w prowadzonym postępowaniu oraz unormowań prawnych w danym zakresie wykazała, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Decyzja nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem następujących przepisów postępowania:

1) art. 6 Kpa, poprzez naruszenie zasady praworządności polegającej na bezpodstawnym odmówieniu wiarygodności zeznań świadków potwierdzających fakt wykonywania przez skarżącego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców w charakterze domownika w sposób stały;

2) art. 7 Kpa, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ administracji publicznej dogłębnej analizy dowodów zgromadzonych w sprawie;

3) art. 8 Kpa, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa polegające na niezrozumiałym dla skarżącego podważeniu w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji administracyjnej funkcjonującej w obrocie prawnym od 2007 r. oraz odmowie wiarygodności zeznań świadków potwierdzających istotne okoliczności w sprawie, mimo faktu ich spisania w obecności i na formularzach udostępnionych przez organ administracji samorządowej;

4) art. 16 § 1 Kpa, poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych;

5) art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż praca w gospodarstwie rolnym była świadczona przez skarżącego w sposób incydentalny oraz na bezprawnym odmówieniu wiarygodności zeznaniom świadków potwierdzających na piśmie fakt wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w sposób stały;

6) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, poprzez bezprawne przyjęcie przez Komendanta Głównego Policji w wydanej przez niego decyzji, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiło rażące naruszenie prawa.

Skarżący, podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga rozpatrywana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Organ, wskazując na wynikającą z art. 16 § 1 Kpa fundamentalną dla ochrony porządku prawnego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, w przedmiotowej sprawie zasady tej nie respektował.

Na wstępie podać należy, że decyzja administracyjna może być dotknięta wadą kwalifikowaną, tzn. taką, że nie może być ona uważana za akt prawny wywołujący skutki prawne. Ze względu na pewność obrotu prawnego i w celu usunięcia wątpliwości ustawodawca przewidział możliwość kontroli, czy akt jest ważny, czy też nieważny. W art. 156 § 1 Kpa zostały określone przesłanki nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Powyższe oznacza, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Podkreślić należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Istnienie przesłanek z art. 156 § 1 Kpa musi być oczywiste, a nie być kwestią przypuszczeń czy dociekań. Wynikiem rażącego naruszenia prawa jest zaś powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożność akceptacji zaskarżonego orzeczenia, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

W rozpoznawanej sprawie, Komendant Główny Policji stwierdził nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. stwierdzając, że zaistniały przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa. Zdaniem Komendanta Głównego Policji rozkaz personalny został wydany z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego oraz art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa.

Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat, zaś w myśl § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne, niż wymienione w ust. 1-4, okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Taką regulację stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w przytoczonej wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, lecz ustawodawca odesłał w ustalaniu jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z uwagi na wnioskowany przez skarżącego okres od 27 kwietnia 1989 r. do 24 czerwca 1994 r. treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać zatem w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, ze zm.), a następnie w obowiązującej od dnia 1 stycznia 1991 r. ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24, ze zm.).

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W ocenie Sądu organ błędnie przyjął, iż sam fakt pobierania nauki w Zasadniczej Szkole Mechanizacji i Rolnictwa w P., a następnie w Technikum Rolniczym w P. wyklucza możliwość uznania skarżącego za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym. Charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być bowiem utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, definicji rolnika i domownika. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z 29 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA wskazał, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd ten wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie.

Zdaniem Sądu organ, badając rozkaz personalny nr [...], dokonał błędnej wykładni pojęcia "domownik" i nieprawidłowo uznał, że decyzja Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...] zaliczająca okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego rażąco narusza prawo.

Należy mieć bowiem na uwadze, iż zaskarżona decyzja została wydana nie w trybie zwykłym, lecz w trybie nieważnościowym postępowania nadzwyczajnego. Zatem zaistnienie jednej z przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa, musi być oczywiste, a nie – jak w rozpoznawanej sprawie – dochodzenie do nich w efekcie dość zawiłych dociekań i skomplikowanych zabiegów językowych. Innymi słowy mówiąc, o rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Stąd też – w konsekwencji – traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, to znaczy jedynie wówczas, gdy jego waga jest znacznie większa, niż stabilność ostatecznej decyzji. Zatem nie do przyjęcia jest ocenianie naruszenia prawa w kategoriach rażącego, podczas kiedy przepis prawa, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji.

Niewątpliwie w sprawie miało miejsce naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy poprzez brak wyczerpania trybu określonego w art. 3 ust. 3 tej ustawy. Powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje bowiem przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność wykonywania w spornym okresie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, w sytuacji braku pisemnego zawiadomienia, o którym mowa w art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności rozkazu personalnego Komendanta Centrum Szkolenia Policji [...].

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż Komendant Główny Policji nie wykazał, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego oraz art. 7, 77 § 1, 80 Kpa, na podstawie których doszło do wydania rozkazu personalnego, którego nieważność stwierdzono.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.