Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2077/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 i  2 , art. 94 ust.1, art. 100, art. 246 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 2, art. 21, art.  64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: 1. Z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy to na stronach tego postępowania, tj. na wnoszącym sprzeciw i na uprawnionym, spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Rolą organu, tj. Urzędu Patentowego RP jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw lub wnioskodawcę.

2. Dowodem potwierdzającym wcześniejsze publiczne ujawnienie wzoru użytkowego przez jego stosowanie - przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego - skutkujące utratą nowości są faktury sprzedaży wraz z dokumentacją techniczną przedstawiającą wszystkie zastrzeżone cechy znamienne rozwiązania stanowiącego sporny wzór użytkowy wraz z załączonym oświadczeniem kupującego poświadczającym nabycie tego rozwiązania z określoną datą pewną.

TEZY

1. Z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy to na stronach tego postępowania, tj. na wnoszącym sprzeciw i na uprawnionym, spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Rolą organu, tj. Urzędu Patentowego RP jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw lub wnioskodawcę.

2. Dowodem potwierdzającym wcześniejsze publiczne ujawnienie wzoru użytkowego przez jego stosowanie - przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego - skutkujące utratą nowości są faktury sprzedaży wraz z dokumentacją techniczną przedstawiającą wszystkie zastrzeżone cechy znamienne rozwiązania stanowiącego sporny wzór użytkowy wraz z załączonym oświadczeniem kupującego poświadczającym nabycie tego rozwiązania z określoną datą pewną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Gabriela Jyż NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Protokolant Anna Wojtowicz-Hess po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2459/10 w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., o sygn. akt VI SA/Wa 2459/10, oddalił skargę W. R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu 5 września 2008 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw P. R., wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2007 r. o udzieleniu prawa ochronnego nr [...] na wzór użytkowy pt: "[...]" na rzecz uprawnionego W. R., albowiem zdaniem wnoszącego sprzeciw, decyzja Urzędu Patentowego RP została podjęta z naruszeniem art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. Wnoszący sprzeciw podał jako podstawę unieważnienia prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy, iż rozwiązanie to w dacie zgłoszenia, tj. 5 maja 2006 r. nie spełniało wymogu nowości.

Uzasadniając zarzut braku nowości wnoszący sprzeciw stwierdził, że prefabrykowany zbiornik według spornego wzoru użytkowego był już w dacie zgłoszenia produkowany przez niego od kilku lat. Technologia wytwarzania tych zbiorników została opracowana przed 2003 r. W tym też roku rozpoczęto ich sprzedaż i montaż. Jako dowód na potwierdzenie powyższych faktów, wnoszący sprzeciw przedstawił projekt budowlany prefabrykowanych zbiorników żelbetowych o średnicy 5,0 m wykonany przez Pracownię Projektową [...] P. R. z lutego 2003 r., faktury z lat 2003 - 2004, dokumentujące sprzedaż powyższych zbiorników i aprobatę techniczną [...] wydaną przez Instytut Ochrony Środowiska w W., oraz materiały promocyjne w postaci ulotki reklamowej z 2005 r., na której widoczne jest zdjęcie zbiorników prefabrykowanych zestawionych z elementów połówkowych. Dla udokumentowania daty ich druku przedstawiono dwie faktury firmy poligraficznej wystawione na wnoszącego sprzeciw. Dołączono również adresy ośrodków, do których wysyłano powyższe ulotki, w ramach akcji promocyjnej prowadzonej przez wnoszącego sprzeciw, a także faktury za wynajęcie sali na seminarium poświęcone temu samemu celowi. Podniesiono również, że stworzona została strona internetowa przedsiębiorstwa wnoszącego sprzeciw informująca o wytwarzanych zbiornikach.

W ocenie wnoszącego sprzeciw, prawo ochronne na sporny wzór użytkowy zostało przyznane także z naruszeniem art. 37 ust. 1 i 2 p.w.p., ponieważ w toku postępowania zgłaszający wprowadził do zgłoszenia poprawki wykraczające poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wzoru w dniu dokonania zgłoszenia. Zdaniem wnoszącego sprzeciw wyjaśnienia uprawnionego w tym względzie są niewystarczające, gdyż nie wskazują wprost jakie fragmenty oryginalnie złożonej dokumentacji zgłoszeniowej stanowią poparcie dla zastrzeżeń ochronnych.

Według wnoszącego sprzeciw opis konstrukcji i rysunki prefabrykowanego okrągłego zbiornika dwupołówkowego z dnem zostały udostępnione przed datą zgłoszenia w formie projektów budowlanych oraz poprzez stosowanie, tj. oferowanie i sprzedaż, a także różnego rodzaju akcje promocyjne. Jako uzupełnienie sprzeciwu z dnia 5 września 2008 r. wnoszący sprzeciw złożył oświadczenie twórcy strony internetowej [...] M. M., który na zlecenia P. R. działającego pod firmą [...] P. R., opracował w miesiącach od maja do grudnia 2004 r. stronę internetową firmy, na której zostały umieszczone informacje o produktach wytwarzanych przez firmę wnoszącego sprzeciw, między innymi żelbetonowe zbiorniki do wody ścieków. Do oświadczenia załączono wydruk, z umieszczonych na powyższej stronie internetowej w zakładce "Produkty", informacji dotyczących zbiorników produkowanych przez [...], gdzie na stronie 2 i 3 uwidoczniony jest zbiornik według spornego wzoru. O braku nowości rozwiązania zawartego we wzorze użytkowym nr [...] świadczy również aprobata techniczna nr [...] z [...] lipca 2004 r.

W dniu 29 lipca 2010 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynęło pismo wnoszącego sprzeciw, do którego załączono oświadczenie Z. M. o nabyciu przez nią zbiornika dwupołówkowego o średnicy 6,0 metrów i wysokości wew. 3 metry. Fakt ten poświadczony został własnoręcznym podpisem nabywającej, na fakturze VAT Nr: [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wystawionej przez [...] P. R. Inwestycja ta zgodnie z oświadczeniem Z.M. zrealizowana została według projektu budowlanego Prefabrykowanych Zbiorników Żelbetowych Ø 6 m. (do przystosowania) z dnia 3 lutego 2003 r. wykonanego przez biuro [...] P. R. Kopia wspomnianej faktury i ww. projekt budowlany stanowią załącznik oświadczenia. Przedmiotowy projekt budowlany stanowił dokumentację techniczną wykorzystaną przy montażu zakupionego zbiornika i został przygotowany i udostępniony przed dokonaniem zakupu, tj. przed wystawieniem ww. faktury.

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne na sporny wzór użytkowy. Dokonując merytorycznej analizy złożonych materiałów pod kątem nowości wzoru użytkowego nr [...] pt.: [...] Kolegium uznało, że w świetle przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw dowodów, rozwiązanie to - w dniu zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP, tj. dnia 5 maja 2006 r. - nie było nowe. Wzoru użytkowego nie można bowiem uznać za nowy, gdy w stanie techniki można wskazać informację zawierającą takie samo zestawienie cech technicznych. Przy czym chodzi tu nie o odrębne informacje dotyczące poszczególnych jego cech, lecz takie samo ich zestawienie. Zdaniem organu dokumentem takim jest niewątpliwie [...] z dnia 5 lutego 2003 r., opracowany przez Pracownię Projektową [...] P. R. To samo rozwiązanie przedstawione jest również w aprobacie technicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. wydanej przez Instytut Ochrony Środowiska w W.

Zdaniem UP RP z obu powyższych dokumentów niezbicie wynika, że zbiornik będący przedmiotem wzoru użytkowego nr [...] w dniu zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP był już znany. Natomiast z oświadczenia Z.M., popartego fakturą VAT Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wynika ponadto, że znajdował się on również i w obrocie handlowym, co pośrednio potwierdził również uprawniony stwierdzając, że współpracował ściśle z wnoszącym sprzeciw, który w związku z tym miał dostęp do pomysłu prefabrykowanego zbiornika dwupołówkowego z dnem, co wykorzystał zrywając współpracę i rozpoczynając samodzielną produkcję zbiorników. Dopiero w zaistniałej sytuacji uprawniony, chcąc chronić swoje prawa zgłosił rozwiązanie opracowanego przez siebie zbiornika do UP RP. Organ podkreślił, że złożonego oświadczenia wraz z fakturą uprawniony nie kwestionował.

Jednocześnie organ wskazał, że brak jest podstaw do postawienia zarzutu naruszenia art. 37 ust. 1 p.w.p. Przepis ten dotyczy reguł postępowania przy ubieganiu się o ochronę wynalazku, a na mocy art. 100 p.w.p. i wzoru użytkowego. Nie dotyczy więc ustawowych warunków wymaganych do udzielenia patentu na wynalazek. W postępowaniu spornym Urząd Patentowy dokonuje jedynie oceny wynalazku (wzoru użytkowego), w postaci w jakiej udzielona została ochrona, nie odnosi się natomiast do trybu postępowania przy udzielaniu praw wyłącznych na wzór użytkowy.

Od powyższej decyzji W. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2459/10 oddalił skargę.

Według Sądu I instancji przyjęte za podstawę decyzji dokumenty w postaci projektu budowlanego wykonanego przez pracownię [...] z lutego 2003 r. oraz aprobata techniczna nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. ujawniają wszystkie cechy techniczne spornego zbiornika. Obydwa te dokumenty dotyczą bowiem prefabrykowanego zbiornika okrągłowego dwupołówkowego z dnem, w którym łączenie elementów składowych uzyskane jest za pomocą złączy śrubowych z wykorzystaniem wnęk. W ocenie WSA zasadność przyjętego przez organ stanowiska potwierdza opis zastrzeżenia ochronnego niezależnego 1 spornego wzoru. W świetle tego opisu, gdy chodzi o łączenie poszczególnych elementów ochroną objęte jest każde połączenie śrubowe z wykorzystaniem wnęk (cyt: zaś połączenie elementów połówkowych (1) uzyskiwane jest z wykorzystaniem wnęk ze złączami śrubowymi (5). W tym stanie rzeczy Sąd I instancji podzielił pogląd organu, że zbiornik będący przedmiotem spornego wzoru użytkowego w dniu zgłoszenia do Urzędu Patentowego, tj. dnia 5 maja 2006 r. był już znany. Zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo też uznał, że przed datą zgłoszenia spornego wzoru użytkowego doszło do ujawnienia wszystkich istotnych cech zbiornika w sposób powszechny. Udostępnienie publiczne wzoru następuje m.in. wskutek wykorzystania wzoru w handlu. Wzór należy uznać za udostępniony, jeżeli przed dokonaniem rejestracji został wprowadzony do sprzedaży. Przy czym wykorzystanie wzoru w handlu powinno zostać udowodnione w taki sposób, żeby nie było wątpliwości, co do daty, w której to nastąpiło, zaś sposób ujawnienia był taki, że mogli się z nim zapoznać specjaliści z danej branży.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że rozwiązanie będące przedmiotem omówionego wyżej projektu budowlanego wykonanego przez pracownię [...], ujawniające wszystkie istotne cechy zastrzeganego wzoru, zostało zakupione przez Z.M. Dowodem sprzedaży była przedłożona do akt sprawy faktura VAT Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. oraz oświadczenie kupującej o nabyciu przez nią zbiornika dwupołówkowego wykorzystanego jako zbiornik na gnojowicę oraz, że inwestycja została zrealizowana według w/w projektu budowlanego, a wymieniony projekt stanowiący dokumentację techniczną został przygotowany i udostępniony kupującej przed wystawieniem faktury. Powyższe dowody nie zostały zdaniem WSA zakwestionowane przez skarżącego, zatem uprawnione jest twierdzenie organu, że przed dniem zgłoszenia wzoru do ochrony został on udostępniony publicznie w sposób niweczący jego nowość. Niewątpliwie bowiem w czasie transportu od sprzedawcy do klientki, a także w czasie składowania i montażu dostęp do tego zbiornika mogła mieć dowolna grupa osób - w tym specjaliści w branży, którzy mogli zapoznać się ze spornym rozwiązaniem.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że organ nie rozpoznał istoty sprawy i nie ustalił w sposób wyczerpujący, czy system łączeń elementów zbiornika wskazany przez wnoszącego sprzeciw i system wskazany przez skarżącego jest taki sam, WSA podkreślił, że prawo ochronne nie może być udzielone na rozwiązania niezdeterminowane przestrzennie, np. na sposób łączeń elementów składowych zbiornika.

II

W. R. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w postaci art. 25 ust. 1 i 2 p.w.p., przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na przyjęcie, że zgłoszone przez W. R. rozwiązanie, na które udzielone zostało prawo ochronne pt. [...] nie było w dacie zgłoszenia rozwiązaniem nowym, gdy zebrany materiał dowodowy niewskazuje, aby doszło do ujawnienia wszystkich istotnych cech tego rozwiązania przed datą zgłoszenia;

2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że sposób procedowania przyjęty przez Urząd Patentowy nie wpłynął na rozstrzygnięcie sprawy pomimo, iż nie dokonano wnikliwego zebrania materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś wydano decyzję uchylającą prawo ochronne w sytuacji, gdy materiał zebrany w sprawie nie pozwalał na ustalenie, że przed datą zgłoszenia wniosku o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. [...] faktycznie doszło do ujawnienia wszystkich istotnych cech tego rozwiązania.

Ponadto autor skargi kasacyjnej podtrzymał wniosek sformułowany w piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2011 r. o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu (na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) pytania prawnego co do zgodności art. 25 ust. 1 i 2 p.w.p. z art. 2, 21 i 64 Konstytucji RP oraz art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzony w Paryżu 20 marca 1952 r. w zakresie w jakim w toku postępowania spornego o unieważnienie prawa ochronnego (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) pozbawia możliwości badania okoliczności i zgodności z prawem ujawnienia rozwiązania technicznego oraz nieuwzględnia kwestii ochrony własności i praw majątkowych twórcy rozwiązania technicznego, którego dotyczy sprzeciw.

Jak podnosi autor skargi kasacyjnej, ujawniony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że zgłoszone przez niego rozwiązanie pt. [...] pozbawione było waloru nowości. Zdaniem kasatora WSA dokonał błędnej wykładni art. 25 p.w.p. przyjmując, iż przedstawienie zdjęcia zbiornika na stronie internetowej firmy [...], opisu zbiornika na tejże stronie i opisu zbiornika w dokumentacji konstrukcyjnej przekazanej Z. M. oraz opis zbiornika w aprobacie technicznej, stanowiło ujawnienie wszystkich istotnych cech rozwiązania, w taki sposób, że osoba postronna (nawet specjalista) dysponując tylko tymi danymi mógł sporządzić identyczne rozwiązanie, charakteryzujące się tymi samymi cechami, w tym również systemem połączeń. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z takim stanowiskiem, gdyż dokumenty, na które powołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stanowiły ujawnienia rozwiązania w rozumieniu art. 25 ust. 2 p.w.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że zdjęcia i opisy ujawniają istotę rozwiązania, skoro w opisach tych jak również zdjęciach zawarta jest jedynie ogólna charakterystyka zbiornika dwupołówkowego z dnem.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie jest zasadna.

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, wyznacza strona przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Zarzuty kasacyjne odnoszą się zawsze do wadliwego działania Sądu I instancji i skierowane są przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Sądu, a jedynie pośrednio przeciwko decyzji administracyjnej.

Jak akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że sposób procedowania przyjęty przez Urząd Patentowy RP nie wpłynął na rozstrzygnięcie sprawy, pomimo, iż nie dokonano wnikliwego zebrania materiału dowodowego w sprawie, w szczególności, że wydano decyzję uchylającą prawo ochronne w sytuacji, gdy materiał zebrany w sprawie nie pozwalał na ustalenie, że przed datą zgłoszenia wniosku o udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. [...] faktycznie doszło do ujawnienia wszystkich istotnych cech tego rozwiązania.

Na wstępie należy zaznaczyć, że autor skargi kasacyjnej nie powiązał przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z odpowiednim przepisem postępowania przed sądami administracyjnymi. Ponieważ postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje wyłącznie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym podnoszonym w skardze kasacyjnej zarzutom powinno nieodłącznie towarzyszyć wskazanie naruszonych przez Sąd I instancji przepisów tej ustawy. Z uwagi jednak na postanowienia zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że "przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na NSA stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych", Naczelny Sąd Administracyjny postanowił merytorycznie ustosunkować się do sformułowanych zarzutów. Tym bardziej, że w uzasadnieniu wspomnianej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w przypadku niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej, ograniczającego się do wskazania przepisów, nie ma przeszkód, by NSA po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej samodzielnie zidentyfikował zarzut naruszenia prawa przez WSA.

Kasatorowi w istocie chodziło o naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie przez UP RP pełnego zebrania materiału dowodowego, który by pozwalał na uznanie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do ujawnienia wszystkich istotnych zastrzeżonych cech spornego rozwiązania. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że kasatorowi chodzi o sposób łączenia śrub z prefabrykatem, którego nie wziął pod uwagę ani Sąd I instancji, ani Urząd Patentowy RP rozstrzygając, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do ujawnienia wszystkich istotnych cech rozwiązania.

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy RP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku (sprzeciwu) i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę lub osobę wnoszącą sprzeciw. Z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy to na stronach tego postępowania, tj. na wnoszącym sprzeciw i na uprawnionym, spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Rolą organu, tj. Urzędu Patentowego RP jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw lub wnioskodawcę. To strona wszczynająca spór określa, w jakim zakresie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uzyskania prawa i przedkłada dowody na poparcie swojego stanowiska

Pomiędzy stronami postępowania spornego zachodzi swoisty stosunek procesowy, zbliżający to postępowanie do procesu cywilnego, nie zaś do postępowania administracyjnego. Z zasady kontradyktoryjności wynika, że to żądanie zainteresowanego wyznacza granice sprawy.

Ustawodawca w art. 255 ust. 4 p.w.p. zawarł ogólną zasadę postępowania spornego, która odróżnia to postępowanie od tego, dla którego wyłączną podstawą są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasada ta statuuje związanie Urzędu Patentowego granicami wniosku lub sprzeciwu oraz podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę lub osobę wnoszącą sprzeciw.

Przy takim unormowaniu nie można przenosić do postępowania spornego z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. wszystkich obowiązków Urzędu Patentowego wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 KPA w zakresie, w szczególności zbierania dowodów. Podkreślenia jednak wymaga, że nie wyklucza to oczywiście aktywności Urzędu Patentowego przy zbieraniu dowodów pod warunkiem, że mieszczą się one w ramach sprawy rozstrzyganej w postępowaniu spornym.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że – jak słusznie stwierdził Sąd I instancji - Urząd Patentowy prawidłowo rozpatrzył przedstawiony przez strony materiał dowodowy i ustosunkował się szczegółowo do wszystkich dowodów przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw P.R. Podkreślenia wymaga, że skarżący jako uprawniony z prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy Pan W. R. - ani w odpowiedzi na sprzeciw, ani na rozprawie w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym nie podnosił zastrzeżeń dotyczących nieujawnienia w dokumentach przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw istotnych cech w zakresie łączenia elementów, tj. chodziło o system łączenia (skręcania) śrub. Skarżący W. R. nie zgłaszał w tym zakresie w postępowaniu spornym przed UP żadnych wniosków dowodowych. Ponadto, co podkreślił Sąd I instancji dowody przedstawione przez wnoszącego sprzeciw P.R. nie zostały zakwestionowane przez skarżącego.

Ma rację Sąd I instancji twierdząc, że prawo ochronne na wzór użytkowy nie obejmuje szczegółowego systemu łączeń elementów zbiornika, gdyż prawo wyłączne nie może być udzielone na rozwiązania niezdeterminowane przestrzennie. W literaturze przedmiotu powszechnie przyjmuje się, że stwierdzenie w definicji zawartej w art. 94 ust. 1 p.w.p., że wzór użytkowy dotyczy kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotów ogranicza tę kategorię do rozwiązań przestrzennych (por. H. Żakowska-Henzler, Wzór użytkowy (w:) Prawo własności przemysłowej, pod red. U. Promińskiej, Warszawa 2005, s. 137).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził w zaskarżonym wyroku, że przyjęte za podstawę decyzji przez UP RP dokumenty przedłożone przez wnoszącego sprzeciw P. R. w postaci projektu budowlanego wykonanego przez pracownię [...] z [...] lutego 2003 r. oraz aprobata techniczna nr [...] z [...] lipca 2004 r., wydana przez Instytut Ochrony Środowiska w W., ujawniają wszystkie istotne cechy znamienne spornego zbiornika.

W tym stanie rzeczy chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazanych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż są one niezasadne.

Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy doszło do publicznego ujawnienia wszystkich istotnych cech rozwiązania, tj. przedmiotowego wzoru użytkowego [...] [...], przed datą jego zgłoszenia, które spowodowało utratę przesłanki nowości tego rozwiązania.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, iż Urząd Patentowy zasadnie unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy [...] z powodu braku nowości jako ustawowej przesłanki zdolności ochronnej, gdyż doszło do ujawnienia wszystkich istotnych cech przedmiotowego wzoru użytkowego przed datą jego zgłoszenia, tj. przed dniem 5 maja 2006 r. wskutek stosowania wzoru poprzez jego sprzedaż.

Jak wynika z dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych stosowanie wzoru rozumiane jest przede wszystkim jako jego sprzedaż (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., II GSK 238/09 oraz wyroki WSA w W-wie: z 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 40/07; z 9 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 189/09).

Rozwiązanie będące przedmiotem spornego wzoru użytkowego posiada następujący zakres ochrony:

[...]

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, jak i Urzędu Patentowego RP, że dowodem wcześniejszego publicznego ujawnienia spornego wzoru użytkowego jest przedłożona przez wnoszącego sprzeciw P. R. : faktura VAT Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. z własnoręcznym podpisem nabywcy oraz oświadczenie nabywcy – Pani Z.M. o nabyciu przez nią zbiornika dwupołówkowego wykonanego zgodnie z projektem budowlanym z dnia [...] lutego 2003 r. sporządzonym przez pracownię [...] P. R. Inwestycja na rzecz nabywcy została zrealizowana według w/w projektu budowlanego, a wymieniony projekt stanowiący dokumentację techniczną został przygotowany i udostępniony Pani Z. M. jeszcze przed wystawieniem faktury. Zarówno projekt budowlany oraz aprobata techniczna nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. zawierają wszystkie istotne cechy znamienne spornego wzoru użytkowego. Zarówno projekt budowlany, jak i aprobata techniczna są dowodem na to, że wcześniejsze ujawnienie spornego wzoru użytkowego dotyczyło również istotnych cech w zakresie łączenia śrub, a mianowicie: połączenie elementów połówkowych uzyskiwane jest z wykorzystaniem wnęk ze złączami śrubowymi, przy czym spoiny były wypełniane i dodatkowo zabezpieczane odpowiednią zaprawą klejową. Zatem nie można się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, który w uzasadnieniu podnosi, że nie zostały udostępnione istotne cechy rozwiązania w zakresie łączenia elementów zbiornika. Ponadto, uprawniony W. R. nie kwestionował w postępowaniu spornym zarówno oświadczenia nabywcy tego rozwiązania Pani Z. M., ani dołączonej faktury nabycia przez nią zbiornika.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że zbiornik będący przedmiotem spornego wzoru użytkowego w dniu zgłoszenia do Urzędu Patentowego, tj. w dniu 5 maja 2006 r. był już znany i nie posiadał cechy nowości, skutkiem czego nastąpiło unieważnienie prawa ochronnego na ten wzór. Wykorzystanie wzoru w handlu powinno zostać udowodnione w taki sposób, żeby nie było wątpliwości co do daty, w której to nastąpiło, a sposób ujawnienia był taki, że mogli się z nim zapoznać specjaliści z danej branży. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że powszechność udostępnienia spornego wzoru użytkowego nie oznacza powszechnej znajomości tego, co zostało udostępnione, ale potencjalną możliwość zapoznania się z upublicznionym rozwiązaniem, nawet gdyby nikt z nim faktycznie się nie zapoznał (zob. P. Kostański (w:) Prawo własności przemysłowej. Komentarz, pod red. P. Kostańskiego, Warszawa 2010, s. 172).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że potencjalna możliwość zapoznania się z spornym wzorem użytkowym zbiornika mogła mieć miejsce w czasie transportu od sprzedawcy do klientki, a także w czasie składowania i montażu. Dostęp do tego zbiornika mogła mieć dowolna grupa osób, w tym specjaliści w branży, którzy mogli zapoznać się ze spornym rozwiązaniem.

Z uwagi na powyższe, dowodem potwierdzającym wcześniejsze publiczne ujawnienie wzoru użytkowego przez jego stosowanie przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego skutkujące utratą nowości są faktury sprzedaży wraz z dokumentacją techniczną przedstawiającą wszystkie zastrzeżone cechy znamienne rozwiązania stanowiącego wzór użytkowy wraz z załączonym oświadczeniem kupującego poświadczającym nabycie tego rozwiązania z określoną datą pewną.

Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w piśmie procesowym

z dnia 7 lutego 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie uznaje, iż brak jest podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w zakresie zgodności art. 25 ust. 1 i 2 p.w.p. z art. 2, 21 i 64 Konstytucji RP oraz art. 1 protokółu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzony w Paryżu 20 marca 1952 r. Autor skargi kasacyjnej nie przedstawił żadnych argumentów uzasadniających wystąpienia przez NSA w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

Podkreślenia wymaga, że unormowanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 100 p.w.p. dotyczące utraty nowości przez wzór użytkowy wskutek jego publicznego ujawnienia, przed datą według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, a w konsekwencji dopuszczalności unieważnienia prawa ochronnego – jest zgodne zarówno z przepisami Konstytucji RP, jak i art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, które odnoszą się do ochrony i poszanowania prawa własności. Przyjęta w polskim prawie własności przemysłowej instytucja unieważnienia prawa wyłącznego do dóbr własności przemysłowej, w tym unieważnienia prawa ochronnego na wzory użytkowe jest konsekwencją obowiązywania w Polsce systemu rejestracyjnego (romańskiego), który ogranicza sprawdzenie zgłoszenia wzoru użytkowego w procesie rejestracji przed UP w zasadzie jedynie do kryteriów formalnych. Udzielona ochrona na wzór użytkowy może być anulowana wskutek postępowania o unieważnienie prawa na wniosek lub wskutek złożonego sprzeciwu. Na ma przy tym znaczenia, kto dokonał ujawnienia wzoru użytkowego oraz czy dokonała tego osoba uprawniona. Prawo polskie nie przewiduje ochrony dla zgłaszającego w sytuacji, gdy do ujawnienia doszło przez osobę trzecią nawet wskutek nadużycia prawa. Legitymacja czynna do wystąpienia ze sprzeciwem w procesie o unieważnienie prawa przysługuje - stosownie do art. 246 ust. 1 p.w.p. – każdemu, tj. ma postać actio popularis.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.