Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 343/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116 par 1 i par 2, art. 187 par 1, art. 191, art. 197 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

A.O. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego

(zwany również Naczelnik US lub organ pierwszej instancji) orzekał o solidarnej odpowiedzialności skarżącej ze spółką: F Sp. z o. o. i drugim członkiem zarządu ww. Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r. w łącznej kwocie 54.785,72 zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości podatkowej, które na dzień wydania decyzji wyniosły kwotę 29.246,00 zł, koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 836,00 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że F Sp. z o. o. wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] grudnia 2007 r. pod numerem KRS: [...] jest zarejestrowana w Urzędzie Skarbowym jako podatnik prowadzący działalność, który zgłosił jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej sprzedaż hurtową maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia (wg PKD 2007 kod:46.61Z). Pierwotnie Spółka istniała pod nazwą: M Spółka z o. o. (umowa wspólników o zawarciu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością akt notarialny z dnia [...] października 2007 r. Repertorium A numer [...]).

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Spółka jako podatnik podatku od towarów i usług składała deklaracje dla tego podatku. Z dniem [...] września 2016 r. została wykreślona z urzędu z rejestru podatników VAT, gdyż zaprzestała składać deklaracje VAT-7 (ostatnia została złożona za grudzień 2015 r.). Prawidłowość rozliczenia podatku od towarów i usług za 2011 r. została objęta kontrolą skarbową, w wyniku której Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] określił Spółce zobowiązanie podatkowe w VAT za poszczególne miesiące, w tym za sierpień 2011 r. w kwocie 50.074,00 zł a za wrzesień 2011 r. w kwocie 46.848,00 zł. Na skutek odwołania Spółki Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] (sprostowanej postanowieniem tego organu z dnia [...] sierpnia 2016 r.) uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec i listopad 2011 r. oraz określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za październik 2011 r. i w tym zakresie określił kwoty zobowiązania w VAT za wymienione miesiące 2011 r. oraz określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za październik 2011 r. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na poczet zaległości podatkowej VAT za sierpień 2011r. określonej w wysokości 50.074,00 zł dokonano następnie [...] września 2016 r. stosownych przeksięgowań, co spowodowało, że pozostała nieuregulowana zaległość w kwocie 7.937,72 zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. w kwocie 7.937,72 zł i za wrzesień 2011 r. w kwocie 46.848,00 zł wraz z należnymi odsetkami nie zostały dobrowolnie wpłacone, wobec czego objęto je postępowaniem egzekucyjnym.

W dniu [...] października 2016 r. został wystawiony na podstawie ww. decyzji tytuł wykonawczy o nr [...] dotyczący zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r., który został doręczony Spółce.

Organ pierwszej instancji wskazał na podejmowane czynności i środki egzekucyjne, w tym przez komornika sądowego. Następnie stwierdził, że jednoznacznie wskazują one na bezskuteczność egzekucji.

Naczelnik US zaznaczył, że do ww. tytułu wykonawczego, na podstawie którego dochodzono objęte niniejszym postępowaniem zaległości podatkowe przypisano koszty egzekucyjne w kwocie 836,60 zł, które do dnia wydania decyzji nie zostały uregulowane. Zaznaczył również, że od ww. zaległości podatkowej naliczane są odsetki za zwłokę, zgodnie z art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej.

Wyjaśnił następnie, że na podstawie analizy posiadanych dokumentów, tj. uwierzytelnionych kserokopii uchwał podjętych na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników Spółki F (na dzień zwołanego Zgromadzenia Wspólników Spółka występowała jeszcze pod firmą M Sp. z o.o.) odbytym w dniu [...] sierpnia 2009 r. oraz Zwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników ww. Spółki odbytym w dniu [...] czerwca 2010 r. ustalił, że zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r. powstały (tj. upływał termin płatności zobowiązania) w czasie pełnienia przez A.O. i W.P. obowiązków członków zarządu ww. Spółki. Zaznaczył również, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS wynika, że A.O. jest nadal w składzie zarządu Spółki F jako prezes zarządu.

Naczelnik US wskazał, że przesłanką ogłoszenia upadłości, stosownie do przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. jest niewypłacalność dłużnika (art. 10 tej ustawy) a zgodnie z jej art. 11 dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeśli nie wykonuje on wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wówczas, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Organ pierwszej instancji stwierdził również, że przepisy prawa upadłościowego i naprawczego nie uzależniają obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od jednoczesnego ziszczenia się obu przesłanek, o których mowa w powołanym art. 11 tej ustawy. Oznacza to, że nawet dysponujący majątkiem dłużnik będzie uznany za upadłego, jeżeli zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że analiza sprawozdań finansowych F Spółka z o. o. za lata 2008 - 2009 wskazała na pogarszającą się z roku na rok sytuację finansową Spółki. Wskaźnik ogólnego zadłużenia wynosił: 0,10 za 2008 r. i 0,82 za 2009 r. Wskaźnik ten w 2009 roku przekroczył górną bezpieczną granicę, co wskazywało na podwyższone ryzyko finansowe w Spółce i możliwość utraty zdolności zwrotu długów. Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego wynosił: 0,11 za 2008 r. i 4,43 za 2009 r. Wskaźnik ten, który jest relacją zobowiązań ogółem w Spółce do kapitału własnego Spółki, jeśli nie jest w relacji 1:1 oznacza zagrożenie dla kondycji działalności przedsiębiorstwa. Wskaźnik udziału kapitału własnego w majątku w roku 2008 nie był możliwy do wyliczenia przy wartości aktywów trwałych wynoszącej "0". W roku 2009 wyniósł 13,11. Wskaźnik bieżącej płynności wynosił: 9,94 za 2008 r. i 1,21 za 2009 r. Optymalna wartość tego wskaźnika kształtuje się od 1,2 do 2,00. Wartość wyższa, co miało miejsce w 2008 r., wskazuje na kłopoty przedsiębiorstwa z regulowaniem zobowiązań w terminie. Organ pierwszej instancji ponadto wskazał, że analiza rachunku zysków i strat za lata 2008 i 2009 wykazała, że w roku 2008 Spółka wykazała stratę 2.312,35 zł, a w roku 2009 uzyskała zysk netto w kwocie 81.794,08 zł. Za rok 2010 ani za lata następne, włącznie z 2015 r., Spółka nie złożyła sprawozdań finansowych. Za rok 2010 Spółka złożyła w organie podatkowym zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8). Wykazała przychód w kwocie 19.946.838,85 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 18.455.465,54 zł i dochód w kwocie 1.491.373,31 zł.

Naczelnik US wskazał również, że pismem z dnia [...] marca 2016 r. wystąpił do Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy z zapytaniem czy wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika. Sąd ten przesłał informację (pismo z [...] marca 2016 r.) wraz z uwierzytelnionymi kserokopiami trzech wniosków złożonych w przedmiocie ogłoszenia upadłości Spółki F i odpisami zarządzeń Sądu o zwrocie tychże wniosków. Jednocześnie podano, że "Postępowanie upadłościowe wobec ww. dłużniczki w tut. Wydziale nie zostało wszczęte". Przedmiotowe wnioski o ogłoszenie upadłości zostały złożone: w dniu 5 lipca 2011r. przez W.P. działającą jako członek zarządu Spółki, w dniu 5 marca 2012r. przez A.O. działającą jako prezes zarządu Spółki, w dniu 12 lipca 2012 r. przez A.O. działającą jako wierzyciel ww. Spółki. Wszystkie trzy wnioski zostały zwrócone, gdyż w każdej ze spraw, pomimo zobowiązania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, braki te nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zwrot przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu nieuzupełnienia braków formalnych jest równoznaczny z brakiem takiego wniosku, co wyklucza możliwość uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe z powołaniem się na zgłoszenie wniosku we właściwym czasie.

Odnosząc się do czasu właściwego ogłoszenia upadłości przez Spółkę zauważył, że z dokumentów dołączonych do wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...] marca 2012 r. wynika, że Spółka już w 2010 r. posiadała wierzycieli, wobec których nie regulowała zobowiązań. W tym zakresie organ wskazał dołączone do pisma skarżącej z dnia [...] marca 2012 r. załączniki, w tym listę zatytułowaną "Wierzyciele spółki z uzgodnionym saldem", gdzie podano dane 25 wierzycieli z wyszczególnionymi wierzytelnościami na łączną kwotę 238.280,70 zł. Wskazane na ww. liście zobowiązania Spółki z najwcześniejszymi terminami płatności dotyczą pierwszego kwartału 2010 r. (wierzyciel: M Sp. z o.o.). Z kolei we wniosku z dnia [...] marca 2012 r. A.O. podała: "należy przyznać, że spółka zaprzestała w sposób trwały i całkowity płacenia długów, terminy płatności niektórych ze zobowiązań sięgają 10 -12 miesięcy". W.P. w złożonym w dniu 5 lipca 2011 r. wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu też podała: "W ostatnim czasie nastąpiła utrata płynności finansowej spółki, spółka zaprzestała płatności zobowiązań, a jej pasywa przewyższają aktywa".

Spółka F ostatnie sprawozdanie finansowe złożyła w Sądzie Rejonowym Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego za 2009r. Zaś w zeznaniu podatkowym za 2010r. (CIT-8) wykazała dochód, ale brak sprawozdania finansowego za 2010 r. i dalsze lata i złożone w sądzie upadłości w latach 2011 i 2012 wnioski o ogłoszenie upadłości, w tym wniosek z dnia [...] marca 2012 r. wraz ze sporządzonymi listami wierzycieli ww. Spółki (na jednej z list widnieją nieuregulowane zobowiązaniami, których termin płatności mijał już w 2010 r.) W ocenie Naczelnika US powyższe wskazuje, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki powinien być złożony już pod koniec 2010 r.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych w trakcie postępowania przez skarżącą, że jej mandat prezesa zarządu wygasł z dniem odbycia zgromadzenia wspólników w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, tj. za rok 2010, a więc z dniem [...] czerwca 2011 r., organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie przedłożyła protokołu z odbytego w dniu [...] czerwca 2011 r. Zgromadzenia Wspólników Spółki F, na które się powołuje. Zaś z dokumentów będących w posiadaniu organu wynika, że żaden ze wspólników nie podjął działań w celu zakończenia sprawowania zarządu przez skarżącą i wykreślenia jej z Krajowego Rejestru Sądowego. Co więcej w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które były przez A.O. podpisywane po dacie 30 czerwca 2011r. (tj. dacie wskazanej przez skarżącą jako data wygaśnięcia mandatu), gdzie skarżąca podpisywała się jako prezes zarządu. Organ podkreślił również, że skarżąca w pismach adresowanych do sądu rejestrowego i upadłości, Urzędu Skarbowego, kuratora niezmiennie utrzymywała, że nadal jest prezesem zarządu.

W ocenie organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy nie odbyło się Zgromadzenie Wspólników ww. Spółki, na którym by podjęto uchwałę o odwołaniu skarżącej z funkcji prezesa zarządu tej Spółki i nie wybrano nowego zarządu, nie wygasł mandat skarżącej.

Za mało wiarygodną Naczelnik US uznał również podnoszoną przez stronę kwestię braku możliwości uzyskania podpisu drugiego członka zarządu, zwłaszcza że W.P. sama chciała taki wniosek złożyć. Podobnie ocenił twierdzenia skarżącej, że załamanie się sytuacji finansowej Spółki ma związek z pożarem magazynu w styczniu 2012 r.

Odniósł się do złożonych w sądzie wniosków. Wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości ww. Spółki powinien być złożony pod koniec 2010 r. bądź na początku 2011 r. Zdaniem organu pierwszej instancji pozwala to stwierdzić, że podnoszone przez skarżącą kwestie co do zaistniałego konfliktu w Spółce F, który powstał pod koniec maja 2011 r. i pożaru w magazynach w styczniu 2012 r., nie miały bezpośredniego wpływu na złą sytuację finansową Spółki, bo załamanie finansowe miało miejsce wcześniej przed wymienionymi zdarzeniami.

Organ pierwszej instancji stwierdził również, że podane przez skarżącą okoliczności dotyczące działań podjętych przez kuratora lub mających być podjętych, tj. zgłoszenie przez kuratora wniosku o ogłoszenie upadłości, nie można uznać za spełnioną przesłankę zwalniającą skarżącą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, gdyż jak wynika z pisma sądu rejestrowego wniosek o ustanowienie kuratora został oddalony.

Nadto, zdaniem organu pierwszej instancji, fakt, że skarżąca była i jest w rozległym konflikcie z K.K. i jego rodziną nie zwalania jej od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki F. Co więcej, organ zauważył, że K.K. nie był ani wspólnikiem ani w zarządzie tej Spółki i podnoszone przez skarżącą argumenty w kwestii wywierania na nią nacisku przez K.K., nie są argumentem istotnym dla ponoszenia odpowiedzialności podatkowej przez osobę pełniącą funkcję prezesa zarządu w tej Spółce.

W ocenie Naczelnika US skarżąca nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jej winy. Organ zaznaczył, że skarżąca, jako prezes zarządu miała wgląd we wszelką dokumentację Spółki, w tym finansową, co daje podstawę do uznania, że powinna mieć wiedzę na temat zarówno stanu finansowego jak i majątkowego spółki.

Naczelnik US stwierdził, że skarżąca nie wskazała również mienia pozwalającego na zaspokojenie w znacznej części zaległości ciążących na spółce.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie zarzucając:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonanej przez organ podatkowy pierwszej instancji oceny dowodów polegający na wadliwym uznaniu, że w sprawie zachodzą przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu Spółki F za zaległości podatkowe ciążące na ww. Spółce za wskazany okres, odsetki za zwłokę od ww. zaległości podatkowych i koszty postępowania egzekucyjnego oraz wadliwe ustalenie, że Spółka "F" nie posiada majątku, zaś egzekucja okazała się bezskuteczna;

2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w tym w szczególności nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, pomimo że przedmiotem dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, które nie mogły zostać stwierdzone wystarczająco innym dowodem, a także dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz oparcie rozstrzygnięcia na wybranych dowodach bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego oraz zgromadzenie i rozpatrzenie wyłącznie fragmentarycznego materiału dowodowego,

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i pkt 4 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej przez ich wadliwe zastosowanie polegające na uznaniu, że A.O. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania Spółki F.

Wskazując powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Podniosła, że na chwilę obecną brak jest podstaw do uznania egzekucji wobec ww. Spółki za obiektywnie bezskuteczną, bowiem nie skierowano egzekucji do wierzytelności wobec Towarzystwa Ubezpieczeń [...]. Wskazała również, że jej mandat do sprawowania funkcji członka zarządu wygasł, co nie pozwala na obciążenie jej odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe Spółki. Powołując art. 202 § 1 - 5 Kodeksu spółek handlowych (Ksh) podniosła, że została powołana na stanowisko Prezesa Zarządu na mocy uchwały nr [...] Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki F w dniu [...] czerwca 2010 r. Natomiast ani ww. uchwała ani też umowa spółki nie określają, na jaki okres została powołana na stanowisko Prezesa Zarządu. W umowie spółki oraz w ww. uchwale z dnia [...] czerwca 2010r. nie wskazano również, że skarżąca lub członkowie zarządu są powoływani na czas nieoznaczony. W umowie spółki nie zawarto postanowienia modyfikującego postanowienia art. 202 § 1 - 5 Ksh. Zdaniem skarżącej jeżeli umowa spółki milczy na temat kadencji (nie wprowadza kadencji, ani nie stanowi o bezkadencyjności zarządu) to należy przyjąć, że zarząd został powołany na rok, a nie na czas nieoznaczony.

Nadto podniosła, że odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej dotyczy jedynie zaległości podatkowych i nie obejmuje odsetek za zwłokę. Powyższe wynika z faktu, że przepis art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 107 § 2 tej ustawy.

Skarżąca wskazała, że we właściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości. W przypadku zaś uznania, że jej zgłoszenie było nieskuteczne, nie ponosi winy za tę sytuację. Wyjaśniła, że złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który jednak na skutek omyłki Sądu został zwrócony. Zdaniem skarżącej wniosek spełniał wszelkie wymagania prawne, jednak nie został uwzględniony z uwagi na wadliwą interpretację przepisów przez Sąd, który wezwał ją do przedłożenia podpisu drugiego członka zarządu, czego nie udało się uczynić, a co nie było wymagane.

Skarżąca wyjaśniła też, że mając świadomość, iż nie jest w stanie uzyskać podpisu drugiego członka zarządu, z uwagi na konflikt, zwróciła się do Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego o ustanowienie dla Spółki F kuratora (w trybie art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego - Kc). Sąd ten postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r., sygn. akt [...] ustanowił kuratora w osobie S.K. oraz upoważnił go do prowadzenia spraw ww. Spółki oraz jej reprezentowania, z zastrzeżeniem, że powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów spółki, a w razie potrzeby o jej likwidację. Skarżąca wskazała, że po uzyskaniu informacji o ustanowieniu kuratora, pismami z dnia [...] stycznia 2012r. zwróciła się o niezwłoczne zwołanie zgromadzenia wspólników oraz pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. o ogłoszenie upadłości F Sp. z o.o. Z dniem [...] lutego 2012 r. S.K. utracił przymiot kuratora spółki i wniósł o nieustanawianie go kuratorem dla F. Z ostrożności prawnej złożył także oświadczenie o rezygnacji z funkcji kuratora. Ostatecznie Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. akt [...] oddalił wniosek o ustanowienie kuratora dla Spółki F. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w okolicznościach sprawy zachodzą przesłanki do ustanowienia dla spółki kuratora na podstawie art. 42 § 1 Kc, to jednak żaden z kandydatów na kuratora nie wyraził zgody na objęcie funkcji, zaś strony nie przedstawiły takiej kandydatury. Sąd ten stwierdził również, że wskazany przez strony kandydat na kuratora M.K., który wyraził zgodę na objęcie funkcji, nie gwarantował należytego wykonania obowiązków.

Skarżąca wskazała, że mając na uwadze trudności w ustanowieniu kuratora oraz niechęć osób z listy kandydatów na kuratorów do objęcia tej funkcji, wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. zwróciła się do Sądu Rejonowego o ogłoszenie upadłości Spółki a następnie uzupełniła wniosek i uiściła stosowne opłaty. Zdaniem skarżącej powyższe wskazuje, że złożyła we właściwym czasie skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości, który jednak z uwagi na brak podpisu drugiego członka zarządu został niesłusznie zwrócony. Jednak za to nie ponosi winy.

Skarżąca podkreśliła, że właściwym czasem na zgłoszenie wniosku jest moment, w którym wprawdzie wszystkich wierzycieli nie da się już zaspokoić, ale istnieje jeszcze majątek spółki pozwalający na przynajmniej częściowe zaspokojenie wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. W ocenie skarżącej organ pierwszej instancji błędnie zatem ustalił, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki F powinien być złożony już pod koniec 2010 r. Powyższe pozostaje w sprzeczności z wnioskami z opinii biegłego sądowego w zakresie ekonomii, finansów, rachunkowości i wyceny przedsiębiorstw przy Sądzie Okręgowym dr S.M., przygotowanej do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...]. Zgodnie bowiem z jej treścią stan niewypłacalności Spółki F powstał dopiero w październiku 2011 r. Zdaniem skarżącej ustalenie powyższej okoliczności w sposób definitywny i niebudzący wątpliwości jest niezbędne do prawidłowego prowadzenia przez organ podatkowy dalszych ustaleń w przedmiocie przesłanek zwalniających ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Natomiast przyjęcie, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został skutecznie złożony nie zmienia faktu, że wykonała ona wszelkie czynności wymagane przepisami prawa, tym samym spełniła wzorzec staranności dążąc do złożenia skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości.

Skarżąca podniosła, że nie ponosi jakiejkolwiek winy w nieuzyskaniu podpisu drugiego członka zarządu, albowiem okoliczność ta była od niej niezależna. Podkreśliła również, że podejmując próbę doprowadzenia do upadłości Spółki F złożyła wniosek o jej ogłoszenie jako wierzyciel, co wskazuje, że dopełniła wszelkich wzorców staranności i w konsekwencji nie można jej przypisać winy w niezłożeniu przedmiotowego wniosku.

Zdaniem skarżącej załamanie sytuacji finansowej Spółki F ma związek z pożarem magazynu (na co nie miał najmniejszego wpływu zarząd Spółki) oraz z nieuzasadnioną odmową wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. Zatem nawet zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki po pożarze lub po odmowie wypłaty odszkodowania nie miałoby najmniejszego wpływu na uzyskanie zaspokojenia wskazanych należności podatkowych i było całkowicie niezależnie od zarządu Spółki F.

Skarżąca wskazała także na powstały pod koniec maja 2011r. konflikt w Spółce zarówno pomiędzy jej udziałowcami, jak również w zarządzie nominowanym przez tych właśnie udziałowców. Zaznaczyła, że od chwili powstania konfliktu K.K. i M.K. całkowicie przejęli kontrolę nad Spółką i jej dokumentacją, co uniemożliwiło faktyczne kierowanie sprawami Spółki oraz jej kontrolę przez zarząd. Wyjaśniła, że w nocy z [...] stycznia 2012 r. miał miejsce pożar w magazynach Spółki F, w którym spłonęła większość jej majątku. Stany magazynowe Spółki w cenach zakupowych były wyceniane na poziomie ok. 9-10 mln złotych. Towar był ubezpieczony. Skarżąca wskazała, że po odwołaniu kuratora S.K. samodzielnie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu [...] marca 2012 r. Natomiast w marcu 2012r. Towarzystwo Ubezpieczeń [...] bezpodstawnie odmówiło wypłaty odszkodowania za spalony towar z uwagi na fakt, że było to wynikiem wandalizmu. Z uwagi na panujące relacje w Spółce F, w tym także nieustanowienie kuratora, brak było możliwości skutecznego dochodzenia praw od ww. towarzystwa ubezpieczeniowego. Zdaniem strony Spółce F przysługuje nadal wierzytelność z tytułu zawartej umowy ubezpieczeniowej. Skarżąca podniosła, że po pożarze, toczyło się postępowanie likwidacyjne z jej udziałem oraz kuratora, K.K., firmy zewnętrznej likwidującej szkodę z ramienia [...] i komornika. W ocenie skarżącej "wielomilionową wierzytelność z tytułu umowy ubezpieczeniowej próbuje prawdopodobnie niezasadnie przejąć dostawca chiński S Ltd oraz G Ltd w porozumieniu z K.K. sprawującym faktyczną funkcję kierowniczą w Spółce (sygn. akt sądowych [...]) ".

Skarżąca zaznaczyła, że funkcję kierowniczą w Spółce F sprawował K.K. (do czego sam się przyznał w trakcie przesłuchania w postępowaniu [...]), podobnie M.K.. Podkreśliła, że "działała zawsze pod presją i kierownictwem K.K. i na jego wyraźne polecenia". Najpierw jako pracownik zatrudniony w Spółce F, należącej m. in. do K.K. i M.K., a następnie w Spółce F, w której "została wyznaczona do zarządu z ramienia K.K.". Nigdy nie pobierała ze Spółki wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu. Natomiast K.K. był zatrudniony w Spółce F na stanowisku Dyrektora, odpowiadał za wszystko i faktycznie zarządzał ww. Spółką. Zaś w chwili powstania konfliktu bezprawnie przejął również kontrolę nad Spółką i dokumentacją, którą posiada do dzisiaj.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję A.O. wniosła skargę, w której zarzuciła:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonanej przez organ błędnej oceny dowodów polegający na wadliwym uznaniu, że w sprawie zachodzą przesłanki stwierdzenia odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu spółki F Sp. z o.o. za zaległości podatkowe za okresy wskazane w zaskarżonych decyzjach, odsetki za zwłokę od ww. zaległości podatkowych i koszty postępowania egzekucyjnego oraz wadliwe ustalenie, że ww. Spółka nie posiada majątku, a egzekucja okazała się bezskuteczna;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, art.121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187, art. 188, art. 191 w zw. z art. 235 oraz art. 229 Ordynacji podatkowej przez błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, mimo że przedmiotem dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, które nie mogły zostać stwierdzone wystarczająco innym dowodem, a także dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz oparcie rozstrzygnięcia na wybranych dowodach bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego oraz zgromadzenie i rozpatrzenie wyłącznie fragmentarycznego materiału dowodowego;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie w sprawie, mimo zaistnienia przesłanek obligujących organ odwoławczy do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdyż sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części; ewentualnie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ww. ustawy przez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie skarżącej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki F, a w związku z powyższym decyzja organu pierwszej instancji powinna zostać uchylona w całości, a postępowanie w sprawie umorzone;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej przez ich wadliwe zastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania Spółki F.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów: z opinii biegłego z zakresu finansów przedsiębiorstw i rachunkowości (biegłego rewidenta); opinii biegłego sądowego w zakresie ekonomii, finansów, rachunkowości i wyceny przedsiębiorstw przy Sądzie Okręgowym dr S.M., przygotowanej do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...] oraz wskazanych przez nią dokumentów a nadto zwrócenie się do wskazanych przez nią osób.

W motywach uzasadnienia skargi skarżąca powieliła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany również Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Nadto podkreślił, że z ustaleń dokonanych w oparciu o akta rejestrowe wynika, że skarżąca z funkcji Prezesa Zarządu została odwołana dopiero w dniu podjęcia przez Zgromadzenie Wspólników uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Natomiast jej wykreślenie ze składu zarządu F Sp. z o. o. z rejestru KRS nastąpiło z dniem dokonania wpisu nr [...], tj. [...] maja 2017 r.

Podczas rozprawy w dniu 15 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na postawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej jako P.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe wskazane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Złożony w skardze wniosek w odniesieniu do powołanych dokumentów, dotyczył dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, z tego względu należało ocenić go jako niezasadny. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów (tj. dowodu z zeznań świadka, przesłuchania stron, opinii biegłego czy też oględzin) jest niedopuszczalne.

Z tych względów zawarte w skardze wnioski o przeprowadzenie dowodów Sąd oddalił.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) – powoływanej jako Ordynacja podatkowa.

Stosownie do treści § 1 tego artykułu (w brzmieniu obowiązującym, gdy powstała zaległość podatkowa z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011r.) za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Z kolei po myśli art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Dyspozycja art. 116 Ordynacji podatkowej obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, jak i przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Drugą przesłanką, od której przepis uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej jest bezskuteczność egzekucji przeciwko temu podmiotowi. Natomiast przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 523/17 oraz powołane tam orzecznictwo wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prowadząc postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich organy podatkowe, tak jak w każdym postępowaniu podatkowym mają obowiązek podjąć działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej). Zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 tej ustawy), a następnie - zgodnie z jej art. 191 - dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić przy tym należy, że ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom w ramach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Przy tej ocenie organ nie jest skrępowany żadnymi regułami formalnymi. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, ustalony w niniejszej sprawie przez organy stan faktyczny nie budzi wątpliwości a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do podjęcia zaskarżonej decyzji. Przy rozstrzyganiu organ dysponował m.in. dokumentami finansowo - księgowymi za lata 2008-2009 oraz z akt sądowych (rejestrowych i upadłościowych) Spółki F. W dyspozycji organu były również dokumenty (dowody) załączone do odwołania, tj. opinia biegłego sądowego S.M. przygotowana do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w sprawie sygn. akt [...], wraz z opinią uzupełniającą. Został zgromadzony obszerny materiał dowodowy i dokonano jego wnikliwej i logicznej oceny, z poszanowaniem zasad wskazanych w Ordynacji podatkowej. Zaś uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają wymogi określone w art. 210 Ordynacji podatkowej.

Sąd podziela stanowisko Dyrektora IAS, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wskazanych przez skarżącą świadków oraz wskazanych przez nią dokumentów, stosownie bowiem do treści art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, co też miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodziła także potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w kwestii ustalenia prawidłowego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie bowiem z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej dowód taki może być przeprowadzony gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Pracownicy organów podatkowych prowadzący postępowanie w zakresie odpowiedzialności osób trzecich posiadają wiedzę i doświadczenie praktyczne, odpowiednie do zbadania okoliczności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej. Oczywiście zdarzyć się może sytuacja, w której niezbędne będzie sięgnięcie przez organ do dowodu w postaci opinii biegłego, jednakże wynikać to musi ze szczególnych okoliczności sprawy, które w niniejszym postępowaniu nie wystąpiły.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się opinia biegłego (wraz z opinią uzupełniającą) sporządzona do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w sprawie [...]. Nie była ona sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania, jednak jak określa art. 180 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, zatem wyżej wymieniona opinia stanowi również dowód w rozumieniu powołanego przepisu. Organ w zakresie ustalenia czasu właściwego do złożenia wniosku o upadłość odwołał się do jej treści.

Organy podatkowe zgodnie z ciążącym na nich obowiązkiem określonym w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej wykazały, że skarżąca, obok W.P., pełniła obowiązki członka zarządu w czasie, w którym powstały zobowiązania podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r., jak i w okresie, w którym upływał termin płatności tych zobowiązań, określonych ostatecznie decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Jak słusznie zauważyły organy podatkowe wskazują na to: uchwała nr [...] podjęta w dniu [...] sierpnia 2009 r. na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników ww. Spółki (wówczas Spółka występowała pod firmą M Sp. z o. o.) o powołaniu skarżącej na funkcję członka zarządu spółki; akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. stanowiący protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o podjęciu uchwały nr [...] w przedmiocie zmiany § 2 i § 6 umowy Spółki M udokumentowanej aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia [...] października 2007r. i przyjęciu nazwy F Spółka z o. o.; postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...]; uchwała nr [...] podjęta w dniu [...] czerwca 2010 r. na Zwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników Spółki F o udzieleniu absolutorium członkowi zarządu A.O. z wypełnienia w sposób prawidłowy obowiązków za rok 2009; uchwała nr [...] podjęta w dniu [...] czerwca 2010 r. na Zwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników o dokonaniu wyboru zarządu Spółki F i wskazaniu A.O. jako Prezesa Zarządu; kserokopia odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców wg stanu na dzień [...] grudnia 2011 r. oraz "Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców" nr [...] wg stanu na dzień [...] października 2016 r. i na dzień [...] grudnia 2016 r. Podobnie jak załączone do akt sprawy dokumenty podatkowe Spółki, tj. zeznanie CIT-8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2009, zeznanie CIT- 8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2010, dokumenty finansowe Spółki za 2009 r. oraz deklaracje VAT-7 za lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 r. oraz VAT-7 za styczeń 2013 r., jak również pismo z dnia [...] marca 2012 r. zatytułowane "Informacje wynikające z przepisów prawa upadłościowego", na których widnieje podpis skarżącej jako Prezesa Zarządu Spółki F a także ze znajdujących się w aktach sprawy uwierzytelnionych kserokopii decyzji wydanych przez Dyrektora Izby Skarbowej z dnia dniu [...] maja 2016 r., nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]

Powyższe kwestionuje skarżąca wskazując, że ani uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., na mocy której powołano ją na stanowisko Prezesa Zarządu ani też umowa Spółki nie określają na jaki okres została powołana na to stanowisko, oraz że nie wskazano w nich, iż skarżąca lub członkowie zarządu są powoływani na czas nieoznaczony, a także nie zawarto w nich postanowienia modyfikującego art. 202 Ksh. Powołując się na treść ww. przepisu skarżąca twierdzi, że jej mandat prezesa zarządu wygasł z dniem odbycia zgromadzenia wspólników w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, tj. za rok 2010, a więc z dniem [...] czerwca 2011 r.

Zdaniem Sądu stanowisko prezentowane przez skarżącą jest nieprawidłowe. Jak słusznie zauważyły organy podatkowe skarżąca nie przedłożyła protokołu Zgromadzenia Wspólników Spółki F z dnia [...] czerwca 2011 r., na który się powołuje. Zaś z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika również, że postępowanie podatkowe nie wykazało, by odbyło się Zgromadzenie Wspólników Spółki F, na którym podjęto by uchwałę o odwołaniu skarżącej z funkcji Prezesa Zarządu. Z akt sprawy wynika, że żaden ze wspólników nie podjął działań w celu zakończenia sprawowania zarządu Spółki przez skarżącą i wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego.

Nadto podkreślić należy, że użyty w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej zwrot legislacyjny "pełnienie obowiązków członka zarządu", obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka zarządu (w warunkach, o których mowa w art. 202 § 2 Ksh), osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki i nie są podejmowane żadne działania mające zakończyć faktyczny zarząd spółką oraz wykreślenie dotychczasowego członka zarządu z Krajowego Rejestru Sądowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że mandat do pełnienia funkcji w zarządzie nie wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy, nawet jeśli zaniedbało ono powołania w tym momencie nowego zarządu, jeżeli członek zarządu wciąż faktycznie sprawuje dotychczas pełnioną funkcję, podpisując dokumenty finansowe, jak i inne dokumenty oraz nie składa rezygnacji (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt I FSK 241/16 oraz powołane tam orzecznictwo).

Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, co szczegółowo wyjaśniły organy podatkowe. Skarżąca, jako Prezes zarządu Spółki F podpisywała składne przez tę Spółkę zeznania CIT-8 oraz deklaracje VAT-7. Ze znajdujących się a aktach sprawy uzasadnień decyzji z dnia [...] maja 2016 r. i z dnia [...] sierpnia 2016 r. dotyczących określenia zobowiązań podatkowych ww. Spółce F, odpowiednio w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. i w podatku od towarów i usług za 2011 r., także wynika, że skarżąca występowała jako prezes zarządu ww. Spółki. Wskazano w nich bowiem, że "w trakcie postępowania Spółka przedłożyła duplikaty części brakujących faktur, natomiast pismem z dnia [...].02.2014 r. (...) prezes Spółki A.O. poinformowała (...) ", " pismem z dnia [...].01.2016 r. Prezes zarządu Spółki F udzielił odpowiedzi". Ponadto Spółka F składając odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej była za każdym razem wzywana do usunięcia braków formalnych odwołania z uwagi na "niewniesienie odwołania zgodnie z reprezentacją Spółki F wynikającą z Krajowego Rejestru Sądowego (brak podpisu drugiego członka zarządu Spółki) i za każdym razem podpis drugiego (prócz skarżącej) członka zarządu, po wykonaniu skierowanego do Spółki wezwania, był uzupełniany. Podpis skarżącej, jako Prezesa Zarządu ww. Spółki, widnieje również na złożonym przez nią nieskutecznie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Spór między stronami niniejszego postępowania budzi również druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.

W ocenie skarżącej brak możliwości zaspokojenia roszczeń organu podatkowego wynika z braku dołożenia należytej staranności. Skarżąca stwierdziła, że bezskuteczność egzekucji nie organiczna się wyłącznie do wykazania negatywnego rezultatu zakończonego postępowania egzekucyjnego, ale polega na wykazaniu, że stan majątkowy spółki nie pozwala na zaspokojenie jej wierzyciela. Jeżeli zaś spółka dysponuje nadającymi się do egzekucji prawami majątkowymi (w tym zakresie skarżąca wskazała "wielomilionową wierzytelność od Towarzystwa Ubezpieczeń [...] - odszkodowanie za spalony magazyn"), bezskuteczność egzekucji powinna być oceniana pod kątem zachowania wierzyciela, czy wyczerpał przysługujące mu środki, aby zaspokoić się z istniejącego majątku spółki. Skarżąca, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego, stwierdziła, że legitymowanie się postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie jest wystarczające, gdy wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia ze względu na niepodjęcie w stosownym czasie egzekucji przeciwko spółce, choć egzekucja była możliwa. Organ egzekucyjny jest związany wnioskiem o wszczęcie egzekucji, a więc m.in. wskazanym w nim sposobem egzekucji. Wobec tego nie można wykluczyć, że nastąpiło ukończenie postępowania egzekucyjnego bez zaspokojenia wierzyciela ze wskazanych przez niego we wniosku praw majątkowych spółki - dłużnika, pomimo przysługiwania jej innych praw majątkowych pozwalających na zaspokojenie, jednak nieobjętych wnioskiem (tu skarżąca wskazała rzekomą wierzytelność wobec [...]). Według skarżącej, w sytuacji, gdy istnieje majątek spółki pozwalający na zaspokojenie wierzyciela, nie sposób uznać zaistnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji za spełnioną.

Wobec powyższego wyjaśnić należy, że w uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego a bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej, nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (zob. też R. Dowgier [w:] Etel L. (red)., Dowgier R., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Stachurski W., Teszner K. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Lex. Tezy do art. 116).

W rozpoznawanej sprawie w dniu [...] października 2016 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2011 r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ wystosował w dniu 4 października 2016 r. zawiadomienie w sprawie zajęcia rachunku bankowego Spółki w Banku [...] oraz zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności C sp. z o.o.. Podjęte środki egzekucyjne nie przyniosły żadnego efektu. Bezskuteczność egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku Spółki F wystąpiła już zresztą w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wcześniej wystawionych na Spółkę tytułów wykonawczych. W dniu [...] czerwca 2016 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. W dniu 27 czerwca 2016 r. organ egzekucyjny wystosował zawiadomienie w sprawie zajęcia rachunku bankowego Spółki w Banku [...]. Otrzymał odpowiedź, z której wynikało, że Spółka nie posiada kont w ww. banku. W dniu 27 czerwca 2016 r. wystosowano też zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skierowanej do dłużnika zajętej wierzytelności - do C spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. W odpowiedzi na powyższe C poinformowała, że ww. dłużnik figuruje bazie dostawców jednakże nastąpił zbieg egzekucji prowadzonych przeciwko ww. dłużnikowi. Prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego, sygn. akt [...].

Wobec powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. wstrzymał z urzędu postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku dłużnika na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Z kolei pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał do Sądu Rejonowego akta administracyjne postępowania egzekucyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie celem rozstrzygnięcia: "który organ egzekucyjny Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym M.M. czy administracyjny organ egzekucyjny ma prowadzić dalszą łączną egzekucję wobec ww. dłużnika". Zanim organ wstrzymał prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystąpił jeszcze pismem z dnia [...] lipca 2016 r. do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych z zapytaniem o posiadane przez ww. Spółkę nieruchomości, uzyskując odpowiedź, że nie znaleziono podmiotu Spółka F w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych. Również z Centralnej Ewidencji Pojazdów na zapytanie z dnia [...] lipca 2016 r. nie otrzymano pozytywnej odpowiedzi.

Jak słusznie zauważyły organy podatkowe, na bezskuteczność prowadzonej wobec Spółki egzekucji wskazują również podejmowane czynności i środki egzekucyjne zastosowane przy jeszcze wcześniej wystawionych tytułach wykonawczych skierowanych do majątku Spółki F - tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]. W toku postępowania egzekucyjnego zainicjowanego ww. tytułem egzekucyjnym wystosowano zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego do wielu central bankowych, w tym w dniu [...] maja 2014 r. do Banku [...]. Z otrzymanej w dniu 14 maja 2014 r. odpowiedzi (data pisma [...] maja 2014 r.) wynikało, że Spółka nie posiada rachunków w tym banku. W dniu 7 maja 2014 r. wystąpienia skierowano do banków: [...],[...] S.A. , [...] S.A., [...] S.A., [...],[...],[...] S.A.. Z otrzymanej w dniu 16 maja 2014 r. odpowiedzi z [...] (data pisma [...] maja 2014 r.) wynikało, że nie prowadzi rachunku na rzecz Spółki. Z otrzymanej w dniu 19 maja 2014 r. odpowiedzi z [...] S.A. (data pisma [...] maja 2014 r.) wynikało, że nie prowadzi rachunku na rzecz Spółki. Z otrzymanej w dniu 23 maja 2014 r. z [...] S.A. (data pisma [...] maja 2014 r.) wynikało, że nie prowadzi rachunku na rzecz Spółki. Z otrzymanej w dniu 26 maja 2014 r. odpowiedzi z [...] S.A. (data pisma [...] maja 2014 r.) wynikało, że nie prowadzi rachunku na rzecz ww. Spółki. Z otrzymanej w dniu 21 lipca 2014 r. odpowiedzi z [...] S.A. (data pisma [...] lipca 2014 r.) wynikało, że nie prowadzi rachunku na rzecz Spółki F. Również w dniu 7 maja 2014 r. wystosowano zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności do: M Spółka z o.o., A Spółka z o.o., S Spółka z o.o., P Spółka z o.o., T Spółka z o.o., N S.A., C Spółka z o.o., L Spółka z o.o.. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 19 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z M Spółka z o.o. wynikało: " nie współpracujemy z firmą o podanym numerze NIP i nie posiadamy wobec w/w firmy żadnych zobowiązań". Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 23 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z A Spółka z o.o. wynikało, że firma nie posiada zobowiązań wobec Spółki. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 22 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z S z o.o. wynikało, że firma nie posiada zobowiązań wobec Spółki. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 19 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z P Spółka z o.o. wynikało, że firma nie posiada zobowiązań wobec Spółki. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 19 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z T Spółka z o.o. wynikało, że firma nie posiada zobowiązań wobec Spółki. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 22 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z N S.A. wynikało, że firma nie posiada zobowiązań wobec Spółki. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 22 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z L Spółka z o.o. wynikało, że firma nie posiada zobowiązań wobec Spółki. Z odpowiedzi otrzymanej w dniu 19 maja 2014 r. (data pisma [...] maja 2014 r.) z C Spółka z o.o. wynikało, że firma nie ma wobec dłużnika żadnych zobowiązań finansowych.

Organ egzekucyjny również wówczas wystąpił o udzielenie informacji do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (pismo z dnia [...] czerwca 2014 r.). Z otrzymanej w dniu 15 lipca 2014 r. odpowiedzi wynikało, że w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych nie figuruje Spółka F. Z kolei na pytanie skierowane do Centralnej Ewidencji Pojazdów (pismo z dnia 25 czerwca 2014 r.) organ otrzymał odpowiedź w dniu 4 sierpnia 2014 r., że Spółka nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Nadto Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił w dniu 22 września 2014 r. do Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z wnioskiem o nakazanie wyjawienia majątku Spółki wskazując w uzasadnieniu tego wniosku, że dotychczasowe postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne i nie doprowadziło do zaspokojenia zobowiązań pieniężnych wymienionych w ww. tytule wykonawczym z dnia 5 maja 2014 r. Sąd Rejonowy Wydział Cywilny pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. przesłał do organu egzekucyjnego sporządzony dnia [...] grudnia 2014 r. wykaz majątku Spółki F, z którego wynika, że nie posiada ona żadnego majątku.

Wobec powyższego organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W motywach uzasadnienia wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie powyższego tytułu wykonawczego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie ustalono, że zobowiązana spółka nie posiada obecnie żadnego majątku umożliwiającego szybkie i efektywne przeprowadzenie egzekucji.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Zaś w dniu [...] czerwca 2015 r. poborca skarbowy sporządził raport stwierdzający niemożność dokonania czynności egzekucyjnych w siedzibie Spółki F stwierdzając, że dłużnik nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem. Odnotował: "nie zastałem osoby, która udzieliłaby inf. na temat firmy".

W ocenie Sądu powyższe okoliczności uprawniały organy podatkowe do uznania, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Wobec zaistnienia przesłanek pozytywnych, dla uwolnienia się od odpowiedzialności skarżąca powinna wykazać wystąpienie choćby jednej z przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Skarżąca twierdzi, że złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który na skutek omyłki Sądu Rejonowego został zwrócony. Zdaniem skarżącej wniosek ten spełniał wszelkie wymagania, jednak nie został uwzględniony z uwagi na wadliwą interpretację przepisów przez Sąd, który wezwał ją do przedłożenia podpisu członka zarządu, czego nie udało się uczynić, a co nie było wymagane prawem. Zdaniem skarżącej organy obu instancji błędnie ustaliły, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki F powinien być złożony już pod koniec 2010 r. (najpóźniej na początku 2011 r.). Stoi to bowiem w sprzeczności z wnioskami płynącymi z opinii biegłego sądowego w zakresie ekonomii, finansów, rachunkowości i wyceny przedsiębiorstw przy Sądzie Okręgowym dr S.M., przygotowanej do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...]. Zgodnie z tą opinią stan niewypłacalności Spółki F powstał dopiero w październiku 2011 r. W ocenie skarżącej ustalenie powyższej okoliczności w sposób definitywny i niebudzący wątpliwości jest niezbędne do prawidłowego prowadzenia przez organ podatkowy dalszych ustaleń w przedmiocie przesłanek zwalniających skarżącą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, a także do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z powyższym wskazać należy, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że wobec Spółki F w Sądzie Rejonowym Wydział Gospodarczy złożono 3 wnioski o ogłoszenie upadłości. Wnioski te zostały złożone w dniu 5 lipca 2011 r. przez W.P. działającą jako członek zarządu Spółki, w dniu 5 marca 2012 r. przez A.O. działającą jako Prezes Zarządu Spółki oraz w dniu 12 lipca 2012 r. przez A.O. działającą jako wierzyciel ww. Spółki. Wszystkie trzy wnioski zostały zwrócone, gdyż w każdej ze spraw, pomimo zobowiązania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, braki te nie zostały uzupełnione w zakreślonym w wezwaniu terminie.

Wyjaśnić zatem trzeba, że samo wniesienie wniosku, który następnie żadnych skutków prawnych nie wywołał, bowiem został zwrócony ze względu na braki formalne, nie ma waloru egzoneracyjnego i w żadnym razie nie można mówić o spełnieniu przesłanki wynikającej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej. Co prawda przepis ten nie uzależnia zaistnienia przesłanki odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spółki członka zarządu od sposobu rozstrzygnięcia przez sąd wniosku co do jego zasadności, ale jednak wniosek ten musi być rozpoznany, co oznacza, że w istocie nie chodzi tu o samo jego - jak interpretuje skarżąca - złożenie ale, jak określa Ordynacja podatkowa, zgłoszenie. Wprawdzie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, to jednak nie dochowano należytej staranności w zakresie usunięcia braków formalnych wniosku, aby doszło do skutecznego zgłoszenia wniosku. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt UK 349/06 (LEX nr 384349), zgodnie z którym zwrot przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z powodu nieuzupełnienia jego braków formalnych jest równoznaczny z brakiem takiego wniosku (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1948/09).

Tym samym, wbrew twierdzeniu skarżącej, w rozpoznawanej sprawie należy przyjąć, że takowy wniosek nie został złożony, co też stwierdziły organy podatkowe. Wobec tego zbędne jest dociekanie czy skarżąca wniosek ten złożyła we właściwym czasie. Istotne jest natomiast ustalenie czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącej. Zarówno w skardze, jak i w toku postępowania prowadzonego przez organy, skarżąca wskazywała, że nie ponosi jakiejkolwiek winy w nieuzyskaniu podpisu drugiego członka zarządu. Twierdziła również, że widząc brak możliwości uzupełnienia ww. braku, złożyła wniosek o ustanowienie kuratora, aby ten wniósł samodzielnie wniosek o ogłoszenie upadłości, o co też wyraźnie i jednoznacznie go wezwała. Ostatecznie kuratora nie ustanowiono z tej tylko przyczyny, że nikt nie zgodził się na pełnienie tej funkcji, a Sąd nie ustanowił osoby wskazanej przez skarżącą, tj. M.K.. Skarżąca zaznaczała, że nie mogła podjąć żadnych dodatkowych czynności, aby Sąd ustanowił kuratora celem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Podkreślała, że podjęła także próbę doprowadzenia do upadłości składając wniosek o jej ogłoszenie jako wierzyciel, co w jej opinii, również wskazuje, że dopełniła wszelkich wzorców staranności i w konsekwencji nie można przypisać jej winy. Nadto skarżąca powoływała się na powstały w Spółce konflikt pomiędzy jej udziałowcami, jak również w zarządzie nominowanym przez tych udziałowców. Utrzymywała także, że K.K. i M.K. całkowicie przejęli kontrolę nad Spółką i jej dokumentacją, czym uniemożliwili faktyczne kierowanie sprawami Spółki oraz jej kontrolę przez zarząd oraz że działała pod presją K.K..

Wskazać zatem trzeba, że rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) powinna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne.

W ocenie Sądu organy podatkowe zasadnie ustaliły, że przesłanki do ogłoszenia upadłości F Sp. z o.o. zaistniały już na koniec 2010 r. ewentualnie na początku roku 2011, bowiem Spółka na koniec 2009 r. miała co najmniej trzech wierzycieli, co potwierdzają wyżej wyszczególnione dane dotyczące krótkoterminowych zobowiązań zawarte w ww. bilansie sporządzonym na dzień [...] grudnia 2009 r. Z analizy stanu faktycznego sprawy wynika także, że Spółka nie regulowała swoich zobowiązań wobec M Sp. z o. o. (co najmniej od stycznia 2010 r.), jak również wobec L P.M. i Biuro [...]. Spółki zaprzestała zatem trwałego płacenia długów. Z analizy stanu faktycznego sprawy wynika również, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000,00 zł natomiast stan zaległości - zgodnie z wykazem sporządzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na dzień [...] grudnia 2016 r. - wynosi tylko na rzecz organu podatkowego 492.832,00 zł.

Powyższe ustalenia, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie są sprzeczne z opinią biegłego sądowego dr S.M., sporządzoną dla Sądu Okręgowego Wydział Gospodarczy w sprawie [...]. W opinii tej biegły wskazał bowiem dwie daty dające podstawę do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, tj. w dniu [...] maja 2010 r. - dniu wystąpienia niewypłacalności przy rygorystycznym rozumieniu niewypłacalności polegającej na nieregulowaniu wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec co najmniej dwóch wierzycieli (bez względu na wielkość i okres przeterminowania zobowiązań) oraz w dniu [...] października 2011 r. - dniu wystąpienia niewypłacalności jako stanu trwałego. Biegły wyjaśnił, że dla stwierdzenia wystąpienia stanu niewypłacalności podmiotu gospodarczego wystarczy wystąpienie jednej z dwóch ww. postaci niewypłacalności. Stwierdził jedynie, że w jego ocenie w sensie ekonomicznym drugie z wyżej wymienionych rozumienie niewypłacalności płatniczej lepiej oddaje istotę i cele niewypłacalności oraz realia gospodarowania.

Zasadne jest zatem ustalenie organów, że przesłanki ogłoszenia upadłości zaistniały już na koniec 2010 r. ewentualnie na początku roku 2011. Oczywiście nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość, mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych, w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

W ocenie Sądu organy podatkowe zasadnie przyjęły, że A.O. nie dopełniła jednego z podstawowych obowiązków członka zarządu jakim jest monitorowanie zadłużenia Spółki pozwalające na zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego. Z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika bowiem, aby skarżąca nie miała wpływu na dokonanie we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Pełniąc funkcję członka zarządu F Sp. z o .o. posiadała wiążące się z tym kompetencje. Nic nie wskazuje, aby była w nich ograniczona.

Zgodzić się należy z organem podatkowym, że zarząd jako organ kierujący bieżącą działalnością spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada informacje o stanie jej majątku, a w szczególności o pogarszającej się sytuacji finansowej, która może uniemożliwić zaspokojenie słusznych interesów wierzycieli. Zatem skarżąca pełniąc funkcję członka zarządu powinna mieć nie tylko wiedzę o stanie finansowym Spółki, ale również powinna liczyć się z wynikającymi z tego faktu konsekwencjami prawnymi.

Nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, że przesłanką zwalniającą ją z odpowiedzialności jest konflikt w zarządzie Spółki F powstały pod koniec maja 2011 r., istniejący również między udziałowcami oraz okoliczność, że od chwili powstania tego konfliktu K.K. i M.K. całkowicie przejęli kontrolę nad spółką i jej dokumentacją, czym uniemożliwili kierowanie sprawami spółki oraz jej kontrolę przez zarząd. Jak bowiem słusznie wskazały organy podatkowe badanie przesłanek egzoneracyjnych dotyczyło okresu przed powstaniem nieporozumień generujących ów konflikt. Nadto nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że bezpośredni wpływ na złą sytuację finansową Spółki miał ww. konflikt oraz wybuch pożaru w magazynach w styczniu 2012 r., bowiem z akt sprawy wynika, że załamanie finansowe Spółki miało miejsce przed tymi zdarzeniami.

Odnosząc się z kolei do podniesionej przez skarżącą kwestii składanych przez nią wniosków o upadłość Spółki stwierdzić należy, że obydwa wnioski skarżącej zostały zwrócone przez Sąd Rejonowy z uwagi na nieusunięcie braków formalnych, a brak podpisu drugiego członka zarządu przy wniosku z dnia [...] marca 2012 r. nie był jedynym nieuzupełnionym brakiem formalnym. Natomiast występujące we wniosku z dnia [...] maja 2012r. braki formalne nie dotyczyły braku podpisu drugiego członka zarządu a także nie zostały uzupełnione. W ocenie Sądu zarzut skarżącej odnośnie zwrotu ww. wniosków na skutek omyłki Sądu Rejonowego jest chybiony.

Podobnie jako okoliczność zwalniającą skarżącą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki nie można uznać działań podjętych przez skarżącą celem wyznaczenia kuratora oraz podejmowanych przez niego działań. Z przedłożonego sprawozdania sporządzonego przez kuratora S.K. wynika bowiem, że "w dniu [...] stycznia 2012 r. odbyło się zgromadzenie wspólników z porządkiem obrad przewidującym odwołanie, dotychczasowego zarządu oraz powołanie nowego zarządu w celu przezwyciężenia pata decyzyjnego i w ten sposób doprowadzenia do normalnego i prawidłowego funkcjonowania spółki. Niestety układ głosów na zgromadzeniu wspólników spowodował, że nie udało się odwołać dotychczasowego zarządu i powołać nowego". Zatem, pomimo formalnego powołania kuratora, skarżąca nadal pozostawała prezesem zarządu Spółki. Powołany kurator zrezygnował z powierzonej mu funkcji, zaś wskazany przez skarżącą nowy kandydat na to stanowisko, w opinii Sądu Rejonowego nie spełniał wymagań.

Podobnie na brak winy skarżącej nie wskazują jej twierdzenia, że "działała zawsze pod presją i kierownictwem K.K. i na jego wyraźne polecenia". Podstawą powstania odpowiedzialności jest bowiem sam fakt bycia członkiem zarządu. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Nadto członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować z funkcji. Natomiast skarżąca, pomimo, jak twierdzi, wywieranej na niej presji, rezygnacji takiej nie złożyła.

Zdaniem Sądu organy podatkowe zasadnie również stwierdziły, że skarżąca nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Oświadczyła, że Spółka posiada "wielomilionową wierzytelność od Towarzystwa Ubezpieczeń [...]". Niemniej jednak nie przedstawiła jednoznacznych dowodów świadczących o faktycznym jej istnieniu i wymagalności. Ze wskazywanych przez skarżącą okoliczności wynika zaś, że rzekoma wierzytelność jest przedmiotem sporu między Spółką a ubezpieczycielem. Natomiast mienie Spółki wykazywane przez członka zarządu zwalnia go od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne, rzeczywiście istniejące, nadające się do efektywnej egzekucji. Orzecznictwo wskazuje, że takie mienie musi charakteryzować się odpowiednimi właściwościami, aby egzekucja z niego była realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela. Tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności. Jednocześnie mieniem określonym w art.116 § 1 pkt 2 ww. ustawy nie jest mienie wskazane przez samo zgłoszenie wniosków dowodowych, które dopiero mają wykazać, że takie mienie istnieje (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2632/15 i powołane tam orzecznictwo).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała przesłanek uwalniających ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe F Sp. z o. o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r.

Nadto organy podatkowe prawidłowo wyjaśniły skarżącej, że przepisy art. 116 § 1-4 Ordynacji podatkowej nie wyłączają odpowiedzialności wskazanych w tym artykule osób trzecich z tytułu naliczonych od zaległości podatkowych odsetek za zwłokę i naliczonych kosztów egzekucyjnych.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.