Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 19/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 44 poz 262
law: Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej
article: art. 30 par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 288 ust. 2 zd. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143ba ust. 6
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 74 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 130 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchyla
article: art. 91 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] uzupełnioną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania płatności cukrowej za 2007 r. 2. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika E. D., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L., z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...], w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, uzupełnioną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., Nr [...] o rozstrzygnięcie w sprawie płatności cukrowej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy:

W dniu 11 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął wniosek A. D. o przyznanie płatności na rok 2007. Wniosek obejmował: Płatność Bezpośrednią – Jednolitą Płatność Obszarową, Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz Płatność Cukrową.

W dniu 10.08.2007 r. A. D. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej.

W dniu 28.03.2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął wniosek E. D. na rok 2007 o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego. Do wniosku dołączono umowę darowizny, zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...].03.2008 r. Mocą tej umowy A. i Z. małżonkowie D., w związku z nabyciem prawa do renty strukturalnej, darowali swej córce E. D. opisane w § 1 tego aktu gospodarstwo rolne.

W dniu [...] kwietnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu A. D. renty strukturalnej.

W dniu [...] lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał decyzję Nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, którą przyznał E. D.: Jednolitą Płatność Obszarową, Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Przedmiotowa decyzja uwzględniała w całości żądania E. D. dotyczące wymienionych płatności, w związku z przejęciem gospodarstwa rolnego A. D. W odniesieniu do płatności cukrowej organ stwierdził, iż przepisy prawa nie przewidują możliwości przejęcia prawa do płatności cukrowej zadeklarowanej we wniosku w wyniku przekazania gospodarstwa w ramach programu rent strukturalnych.

W odwołaniu od decyzji strona powołała się na przepisy prawa krajowego i unijnego, które jej zdaniem stanowią podstawę do przejęcie po ojcu również uprawnień w zakresie płatności cukrowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r.. Nr [...]. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] lipca 2008 r.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej przez E. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt: I SA/Lu 600/08, uchylił decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2008 r., podając jako przyczynę brak rozstrzygnięcia w sentencji decyzji wniosku w zakresie płatności cukrowej. Skarga kasacyjna organu od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt: II GSK 427/09.

Mając powyższe na uwadze Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., w której odmówił przyznania płatności cukrowej na rok 2007.

Od decyzji E. D. wniosła odwołanie, w którym nie zgadza z odmową przyznania płatności cukrowej na rok 2007.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej wskazał w pierwszej kolejności na zmianę podstaw prawnych przyznawania płatności rolnych. W dacie składania wniosku o przyznanie płatności za 2007 r. obowiązywała ustawa z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm.). Ustawa została znowelizowana ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) i obowiązuje obecnie w brzmieniu: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, ze zm.). Organ wskazał, iż pomimo zmiany przepisów w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, z mocy uregulowania intertemporalnego zawartego w art. 53 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) i Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) - przeprowadzona kontrola administracyjna wniosku nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Wniosek w tym zakresie został złożony przez A. D., jednakże ponieważ w toku postępowania nastąpiło przejęcie gospodarstwa rolnego przez E. D., zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co skutkowało uwzględnieniem w całości wniosku strony w zakresie wspomnianych płatności.

Odnosząc się do kwestii płatności cukrowej organ wskazał, iż mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (czyli w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2008 r.) nie regulowały kwestii przejęcia prawa do płatności cukrowej w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności przekazującemu.

Organ zwrócił uwagę na treść art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., który to przepis obowiązuje od 1 stycznia 2007 r. i wskazuje na możliwość przyznania płatności cukrowej rolnikowi, który odziedziczył gospodarstwo w przypadkach dziedziczenia faktycznego lub przewidywanego, pod warunkiem, że kwalifikuje się on do objęcia systemem jednolitych płatności obszarowych. W ocenie organu stosowanie przez nowe państwa członkowskie wprost tego przepisu nie jest możliwe. Zasada bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego oznacza, że osoby, którym przyznaje ono jakieś uprawnienia, mogą się powołać na nie bezpośrednio, bez pośrednictwa prawa krajowego. Aby jednak przepis wspólnotowy mógł być bezpośrednio skuteczny, tj. aby podmiot indywidualny mógł się na niego bezpośrednio powołać, muszą być spełnione następujące warunki:

1) norma winna być sformułowana wystarczająco jasno, kompletnie i precyzyjnie;

2) nakładać na państwo członkowskie bądź osoby fizyczne czy prawne obowiązek działani,a lub zaniechania działania;

3) nadawać się do stosowania przez organy i sądy krajowe, bez wprowadzania dodatkowych środków.

Organ zauważył, iż z treści przywołanego przepisu wynika, że uprawnienie do płatności cukrowej przechodzi na rolnika-następcę w przypadku "dziedziczenia faktycznego" i "dziedziczenia przewidywanego". Ze względu na fakt, iż interpretacja pojęcia dziedziczenia faktycznego na gruncie prawa polskiego nie budziła wątpliwości (jest nim dziedziczenie w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), ustawodawca w art. 26 i 27 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidział możliwość przyznania płatności cukrowej spadkobiercom rolnika, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności cukrowej, po spełnieniu stosownych warunków wynikających z treści w/w przepisów.

Z uwagi natomiast na fakt, iż pojęcie "dziedziczenia przewidywanego" zawarte w art. 143ba ust. 6 rozporządzenia nr 1782/2003 nie występuje w prawie polskim, implementacja tego pojęcia na grunt przepisów krajowych wymagała zastosowania w tym zakresie odpowiednich przepisów wykonawczych. Takie przepisy zostały wprowadzone do stosowania ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), która weszła w życie z dniem 15 marca 2008 r.

W związku z powyższym organ stwierdził, iż możliwość przyznania płatności cukrowej E. D. w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego przez A. D. w związku z wypłacaną rentą strukturalną, z uwagi na przepisy prawa krajowego nie jest możliwa dla spraw z kampanii 2007 roku.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej podniósł zarzuty wydania decyzji bez podstawy prawnej i z pominięciem przywoływanych przez stronę w odwołaniach przepisów, które winny mieć zastosowanie w sprawie. W skardze podniesiono pominięcie przez organ art. 30 ust. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zarzucono także pominięcie w sprawie art. 74 ust. 4 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym wszystkie prawa i obowiązki przekazującego wynikające ze stosunku prawnego pomiędzy przekazującym a właściwym organem powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc przechodzą na przejmującego. W ocenie pełnomocnika skarżącej, organ odmawiając bezpośredniego zastosowania przepisów rozporządzeń unijnych naruszył art. 91 ust. 3 Konstytucji oraz art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnoty Europejskie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje w części na uwzględnienie, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. w części dotyczącej odmowy przyznania płatności cukrowej za rok 2007. Ponieważ analogiczne wady stwierdzono w odniesieniu do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] lipca 2008 r., uzupełnionej decyzją z [...] czerwca 2010 r., na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), należało uchylić również tą decyzje w analogicznym zakresie.

W kwestii podstaw prawnych rozpoznania wniosku o płatności rolnej organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu, czyli ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Błędnie natomiast została powołana norma intertemporalna, z której wynika taki wniosek. Organ powołał się na art. 53 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Należy jednak zauważyć, że przepis ten w takim brzmieniu istniał już w pierwotnej wersji ustawy, a zatem chodzi w nim o stosowanie przepisów dotychczasowych, do wniosków złożonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 26 stycznia 2007 r. Istotna zmiana ustawy, o której wspomina organ nastąpiła nowelizacją z 2008 r. – wspomniana ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej, która nadała nowe brzmienie m.in. tytułowi ustawy z 2007 r. - o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Właściwa dla badanej sprawy norma intertemporalna zawarta jest w art. 4 ustawy nowelizującej z 2008 r. Zgodnie z tym przepisem Do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1 [ustawy z 26 stycznia 2007 r.], wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. To z tej regulacji wynika, że w badanej sprawie należało stosować przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2008 r.

Stwierdzone uchybienie nie może jednak skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie miało wpływu na wynik sprawy. Mimo błędnego powołania regulacji intertemporalnej organ zastosował prawidłowo przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2008 r.

Zaskarżona w badanej sprawie decyzja obejmowała kilka elementów – przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, a także odmowę przyznania płatności cukrowej.

W zakresie pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia o płatności obszarowej i płatnościach uzupełniających zaskarżona decyzja nie była kwestionowana. Argumenty strony koncentrują się na podważaniu zasadności odmowy przyznania płatności cukrowych. W zakresie pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia, sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd był w tym przypadku ograniczony zakazem orzekania na niekorzyść strony skarżącej, wyrażonym w art. 134 § 2 p.p.s.a. nie stwierdził przesłanek do odstąpienia od tego zakazu w postaci naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Dalsze rozważania koncentrować się będą wokół kwestii odmowy przyznania płatności cukrowej.

Istota problemu prawnego zaistniałego w badanej sprawie wynika z faktu, iż wniosek o przyznanie płatności cukrowej złożył A. D. W toku postępowania, przed wydaniem decyzji w tej sprawie zbył przedmiotowe gospodarstwo rolne na rzecz swojej córki – E. D., w drodze umowy darowizny, w związku z nabyciem uprawnień do renty strukturalnej.

Organy orzekające w sprawie słusznie stwierdziły, iż przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej w brzmieniu mającym zastosowanie do rozpatrzenia wniosku nie regulowały kwestii skutków przekazania gospodarstwa rolnego w toku postępowania o przyznanie płatności cukrowej. Ustawa zawierała stosowne uregulowania w tym względzie tylko w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej (art. 21). W kwestii płatności cukrowej ustawa regulowała jedynie skutki śmierci rolnika, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności cukrowej, przed dniem doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności (art. 26). Przepis ten oczywiście nie mógł mieć zastosowania w badanej sprawie. Stosowne regulacje w tym względzie zostały wprowadzone dopiero wspomnianą wyżej nowelizacją z 2008 r. (art. 24 ust. 1a), ale ze względu na omówione wyżej regulacje intertemporalne nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Jedynie przepis art. 24 ust.1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych w pierwotnej wersji, która ma zastosowanie do sprawy niniejszej wskazywał przy płatności cukrowej na treść art. 143 ba ust.6 rozporządzenia nr 1782/2003.

Pomimo braku stosownej regulacji prawnej w przepisach prawa krajowego, odpowiednie uregulowania były zawarte w przepisach prawa unijnego. Chodzi tu o wspomniany przez ustawodawcę art. 146ba rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE, seria L, Nr 270, s. 1, ze zm.). Cytowany przepis upoważniał nowe państwa członkowskie stosujące system jednolitych płatności obszarowych do zdecydowania o przyznaniu rolnikom kwalifikującym się w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych oddzielnej płatności z tytułu cukru za lata 2006-2010. Istotne dla sprawy jest w szczególności uregulowanie zawarte w ust. 6 art. 143ba rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku dziedziczenia faktycznego lub przewidywanego oddzielna płatność z tytułu cukru jest przyznawana rolnikowi, który odziedziczył gospodarstwo, pod warunkiem że kwalifikuje się on w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych.

Należy wskazać, że omawiane rozporządzenie Nr 1782/2003 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2009 r. rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (art. 146). Nowe rozporządzenia zawiera w omawianym zakresie regulacje analogiczne do rozporządzenia Nr 1782/2003. Odpowiednikiem art. 146ba ust. 6 w nowym rozporządzeniu jest art. 130 ust. 3 o brzmieniu analogicznym do dotychczasowego przepisu.

W ocenie organu przepis art. 143ba rozporządzenia Nr 1782/2003 nie może mieć zastosowania w sprawie, gdyż nie nadaje się do bezpośredniego zastosowania. Użyte w tym przepisie pojęcie "dziedziczenia przewidywanego" zawarte nie występuje w prawie polskim, a zatem implementacja tego pojęcia na grunt przepisów krajowych wymagała zastosowania w tym zakresie odpowiednich przepisów wykonawczych. Takie przepisy zostały wprowadzone do stosowania wspomnianą nowelizacją z 2008 r.

Stanowisko to kwestionuje skarżąca, opierając się na stwierdzeniu, że każde rozporządzenie jako akt prawa UE jest bezpośrednio stosowane w porządkach prawnych państw członkowskich. Stanowisko to nie jest trafne.

Zgodnie z art. 288 ust. 2 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE zwraca się jednak uwagę na możliwość ograniczenia zasady bezpośredniego stosowania rozporządzenia. W wyroku z 11 stycznia 2010 r. w sprawie Azienda Agricola Monte Arcosu Srl przeciwko Regione Autonoma della Sardegna, Organismo Comprensoriale n. 24 della Sardegna, Ente Regionale per l'Assistenza Tecnica in Agricoltura (ERSAT), C-403/98, Trybunał stwierdził m.in., że z natury prawnej rozporządzenia i jego funkcji w systemie aktów prawa unijnego wynika, że postanowienia rozporządzenia generalnie znajdują bezpośrednie zastosowanie w porządkach prawnych państw członkowskich, bez potrzeby stosowania środków jego implementacji. Pomimo tego może się zdarzyć, że określone regulacje rozporządzenia będą jednak wymagały zastosowania środków implementujących podjętych przez państwo członkowskie. Dotyczy to w szczególności przypadków, w których prawodawca europejski pozostawił państwom członkowskim szeroki zakres luzu decyzyjnego przy wprowadzaniu postanowień aktu prawa UE. W takich przypadkach jednostka nie może powoływać się bezpośrednio na rozporządzenie i wywodzić stąd swoich uprawnień, w braku krajowych środków wprowadzających postanowienia rozporządzenia (Zb. Urz. 2001, s. I-00103, pkt 26 i 28 uzasadnienia).

Biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia, mimo wszystko w ocenie sądu orzekającego w badanej sprawie, wbrew twierdzeniom organu art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Nr 1782/2003 (podobnie jak jego obecny odpowiednik – art. 130 ust. 3 rozporządzenia Nr 73/2009) nadaje się do bezpośredniego stosowania w polskim porządku prawnym. Pomimo iż rzeczywiście w polskich krajowych przepisach nie występuje pojęcie "dziedziczenia przewidywanego", to zdaniem sądu istnieje możliwość odpowiedniej interpretacji tego pojęcia (wykładni prowspólnotowej) umożliwiającej bezpośrednie zastosowanie przepisów rozporządzenia.

Należy zwrócić uwagę, że sposób rozumienia pojęcia "dziedziczenia przewidywanego" wskazuje rozporządzenie wykonawcze do rozporządzenia Nr 1782/2003 – rozporządzenie Komisji (WE) Nr 795/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady w celu wdrożenia systemu jednolitych płatności określonego w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE, seria L, Nr 141, s. 1, ze zm.). W świetle art. 13 ust. 5 rozporządzenia do celów art. 33 ust. 1 lit b) rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i niniejszego rozporządzenia, stosowane są definicje "dziedziczenia", "powołania do dziedziczenia" i "przewidywanego powołania do dziedziczenia", ustanowione przepisami prawa krajowego. Regulacja ta potwierdza konieczność poszukiwania w przepisach prawa krajowego odpowiedników użytych w rozporządzeniu pojęć. Omawiane rozporządzenie Komisji zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2010 r. przez rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE, seria L, Nr 1120/2009). Treść art. 13 ust. 5 rozporządzenia Nr 795/2004 znalazła się w art. 3 ust. 4 nowego rozporządzenia.

W ocenie sądu orzekającego w badanej sprawie, pojęciem "dziedziczenia przewidywanego" użyte na gruncie art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Nr 1782/2003 (odpowiednio art. 130 ust. 3 rozporządzenia Nr 73/2009) należy obejmować w polskim porządku prawnym sytuację, w której rolnik posiadający uprawnienie do płatności cukrowej przenosi gospodarstwo rolne, z którym wiąże się przyznana płatność, na rzecz osoby należącej do kręgu jego spadkobierców ustawowych (art. 931 i nast. Kodeksu cywilnego), w związku z nabyciem praw do renty strukturalnej.

Taka wykładnia omawianego pojęcia w prawie krajowym jest zgodna z celami regulacji unijnej, co potwierdza także treść preambuły do rozporządzenia wykonawczego Nr 795/2004. W świetle punktu 16 preambuły w przypadku gdy rolnik przechodzi na emeryturę lub umiera, przewidując możliwość przeniesienia prawa do swojego gospodarstwa lub jego części na członka rodziny lub spadkobiercę, który zamierza kontynuować działalność rolniczą w tym gospodarstwie, należy zapewnić, aby przeniesienie prawa do gospodarstwa lub jego części w rodzinie mogło łatwo zostać dokonane w szczególności w przypadku gdy grunty, do których prawa zostały przeniesione były w trakcie okresu referencyjnego wydzierżawiane osobie trzeciej nie przesądzając o możliwości kontynuacji przez spadkobiercę działalności rolniczej. Podobne uregulowanie znalazło się w preambule obecnie obowiązującego rozporządzenia (Nr 1120/2009).

Przedstawiona wykładnia zmierza do zapewnienia w krajowym porządku prawnym zasady bezpośredniego zastosowania prawa UE.

W świetle powyższego należy uznać, że organy orzekające w badanej sprawie dopuściły się naruszenia art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Nr 1782/2003 odmawiając jego zastosowania, pomimo istnienia możliwości takiej interpretacji przepisów krajowego, które pozwalałyby na jego bezpośrednie zastosowanie. Tym samym organy uchybiły przepisom art. 288 ust. 2 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także art. 91 ust. 3 Konstytucji, w świetle którego jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

Stwierdzone uchybienie skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności cukrowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Jak wskazano wyżej, ponieważ analogicznego naruszenia prawa materialnego dopuścił się organ pierwszej instancji, należało również uchylić jego decyzję, na podstawie art. 135 p.p.s.a.

Za nieuzasadniony należy uznać w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 74 ust. 4 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE, seria L, Nr 141, s. 18). Przepis ten z dniem 1 stycznia 2010 r. został zastąpiony prze art. 82 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE, seria L, Nr 316, s. 65).

Cytowane przepisy regulują kwestie związane z przekazywaniem gospodarstw, przy czym jak wynika z ust. 1 lit. a, do celów niniejszego artykułu, "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Prawodawca unijny wprowadził w tego typu przypadkach zasadę sukcesji w zakresie przyznawanej pomocy pomiędzy przekazującym (rolnikiem, którego gospodarstwo jest przekazywane innemu rolnikowi) oraz przejmującym (rolnikiem, na rzecz którego gospodarstwo jest przekazywane).

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wskazany przez skarżącą przepis art. 74 rozporządzenia nr 796/2004 nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Skutki sytuacji zaistniałej w badanej sprawie, czyli przeniesienia przez rolnika uprawnionego do płatności cukrowej gospodarstwa rolnego, z którym wiąże się przyznana płatność, na rzecz osoby należącej do kręgu jego spadkobierców ustawowych (art. 931 i nast. Kodeksu cywilnego), w związku z nabyciem praw do renty strukturalnej, są regulowane przepisem art. 143ba rozporządzenia Nr 1782/2003. Wskazywany przez stronę art. 74 rozporządzenia nr 796/2004 ma zatem zastosowanie do innych postaci "przekazania gospodarstwa". Tylko taki sposób interpretacji wskazanych przepisów zapewnia ich racjonalne zastosowanie, zapobiegające nakładaniu się na siebie ich treści.

Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 30 § 4 KPA. Przepis ten reguluje instytucje procesową następstwa prawnego w toku postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala na wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce dotychczasowej strony jej następców prawnych, przy czym dotyczy to zarówno sukcesji syngularnej (zbycia prawa będącego przedmiotem postępowania), jak i generalnej (śmierci strony). Instytucja następstwa procesowego dotyczy uprawnień procesowych i gwarantuje udział w postępowaniu następcom prawnym, jednakże w żaden sposób nie determinuje przejścia na te podmioty uprawnień materialnoprawnych. Innymi słowy: o tym, czy uprawnienia bądź obowiązki, o których rozstrzyga się w toku postępowania administracyjnego decydują nie przepisy procesowe, lecz przepisy materialnoprawne. W badanej sprawie organ postąpił zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 30 § 4 KPA i dopuścił do udziału w postępowaniu w miejsce wnioskodawcy – A. D., jego córkę – E. D., co wynikało z faktu nabycia przedmiotowego gospodarstwa rolnego w wyniku zawarcia umowy darowizny. Dla oceny kwestii ewentualnego przejścia uprawnień materialnoprawnych, które przysługiwałyby A. D. właściwy jest nie cytowany przepis proceduralny, lecz wspomniane wyżej przepisy prawa materialnego.

Uchylenie decyzji wydanych w obydwu instancjach, w części dotyczącej odmowy przyznania płatności cukrowej, skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy w tym zakresie przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien w szczególności zastosować w sprawie wspomniane wyżej przepisy prawa Unii Europejskiej, kierując się dokonaną w niniejszym uzasadnieniu wykładnią tych przepisów, w szczególności co do pojęcia "dziedziczenia przewidywanego", użytego w art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Nr 1782/2003 (obecnie art. 130 ust. 3 rozporządzenia Nr 73/2009).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała aby poniosła inne koszty postępowania poza uiszczonym wpisem w kwocie 200 zł, stąd zwrot kosztów od organu powinien objąć tą kwotę.

Ponieważ sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części obejmującej rozstrzygnięcie odmowne dla strony, a zatem nie nadające się do wykonania, nie było podstaw do określenia w sentencji, czy zaskarżona decyzja podlega wykonaniu, na podstawie art. 152 p.p.s.a.