Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 611/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a  par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Marta Kołtun - Kulik po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności sprawy.

B. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r., wydanego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa Gorzelni [...] S.A.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z powyższego wniosku wskazując, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1996 r. Minister ustalił ponadto, że B. W. nie posiada legitymacji procesowej w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1951 r. Nie był on w chwili wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia właścicielem lub współwłaścicielem przejętej na rzecz Państwa [...], a powołana przez niego umowa sprzedaży z [...] maja 1996 r., Rep A nr [...], dotycząca nieruchomości zlokalizowanej w P. przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...], wraz z budynkami – nie może stanowić podstawy do uznania wnioskodawcy za stronę postępowania.

Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpił B. W. uzasadniając, że nie zgadza się z oceną jego legitymacji procesowej, z uwagi na umowę zakupu nieruchomości od przedsiębiorstwa [...] S.A.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2016 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister stwierdził, że w przypadku, gdy w sposób nie budzący wątpliwości, bez przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, można stwierdzić, że wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., organ ma obowiązek wydać postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Przywołany przepis przewiduje dwie przesłanki uzasadniające wydanie takiego postanowienia. Pierwsza – dotyczy sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, zaś druga – innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przez które należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie.

Stan faktyczny przedmiotowej sprawy wskazuje, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego był już przedmiotem rozpatrzenia przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. W wyniku rozpoznania wniosku [...] S.A. Minister wydał decyzję z [...] listopada 1996 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności wskazanego orzeczenia. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna.

W ocenie Ministra żaden ze znajdujących się w materiale dowodowym dokumentów nie potwierdza, aby B. W. był właścicielem lub współwłaścicielem przejętej na rzecz Państwa [...] w P.. Umowa sprzedaży z [...] maja 1996 r., Rep[...], zawarta pomiędzy wnioskodawcą a [...] S.A. w likwidacji, dotycząca nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w P., nie może stanowić podstawy do uznania legitymacji procesowej wnioskodawcy. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu nadzorczym w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu nacjonalizacyjnego podmiotu, który już po przejęciu przedsiębiorstwa na rzecz Skarbu Państwa uzyskał prawa do nieruchomości, nie znajduje uzasadnienia na gruncie art. 28 k.p.a. Stronami w tego typu sprawach mogą być jedynie podmioty będące właścicielami majątku w chwili jego przejęcia (lub ich następcy prawni), działający przez swoje statio fisci Skarb Państwa i jednostka samorządu terytorialnego (w przypadku gdy prawa do nieruchomości uzyskała w drodze komunalizacji). Prawa strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej nie posiadają zaś pozostałe podmioty, mimo iż mogą legitymować się obecnie tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu.

Organ dodał, że kwestie dotyczące skuteczności wskazanej uprzednio umowy nie mają związku z orzeczeniem nr [...], z tej też przyczyny nieuprawnione jest łączenie sporu zaistniałego między Skarbem Państwa a B. W., z legitymacją wnioskodawcy w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...]. Nie można również przyjąć, że przedmiotem przywołanej przez B. W. Wosia umowy, poza wymienionymi w niej działkami, było nabycie uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia z 1951 r.

Ze skargą na powyższe postanowienie wystąpił B. W. zarzucając mu naruszenie:

1. art. 28 k.p.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że wnioskodawca B. W. nie ma interesu prawnego i legitymacji czynnej do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr 17;

2. art. 61a k.p.a., polegające na jego zastosowaniu, poprzez uznanie, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] nie może być wszczęte, bowiem było już przedmiotem rozpoznania i zakończyło się decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1996 r., mimo że postępowanie to toczyło się z wniosku innego podmiotu – likwidatora firmy [...] S.A., a skarżący, mimo uprawnienia do bycia uczestnikiem postępowania, nie był o nim zawiadomiony;

3. art. 7 k.p.a. oraz art. 75 i 77 k.p.a., polegającą na nierozpoznaniu całości materiału sprawy, a w szczególności pominięciu przy jej rozpoznaniu treści zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] grudnia 1950 r. o wznowieniu postępowania w przedmiocie przejęcia na własność państwa [...] S.A.;

4. art. 3 ust. 1 litera A ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej – dalej: ustawa nacjonalizacyjna – polegające na uznaniu, że przedsiębiorstwo [...] S.A. przechodziło na własność państwa na podstawie tego przepisu z mocy samego prawa, mimo że materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż firma [...] S.A., w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, nie prowadziła gorzelni przemysłowej oraz art. 3 ust. 1 litera B ustawy nacjonalizacyjnej, polegającą na uznaniu, że przedsiębiorstwo [...] S.A. przechodziło na własność państwa na podstawie tego przepisu z mocy samego prawa, mimo że materiał dowodowy wykazuje, że postępowanie nacjonalizacyjne w tym trybie nigdy nie było wszczęte, a firma [...] S.A. nie miała zdolności zatrudnieniowej powyżej 50 pracowników na jedną zmianę i tym samym jej przedsiębiorstwo nie podlegało nacjonalizacji;

5. § 68 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), polegającą na jego nieuwzględnieniu przy ocenie ważności orzeczenia Nr [...], które wydane zostało po zarządzeniu wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego w dniu [...] grudnia 1950 r., z uchybieniem rocznego terminu wskazanego w tym przepisie, co przesądza o wydaniu orzeczenia Nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z [...] lutego 2016 r. i poprzedzającego go postanowienia z [...] stycznia 2016 r. oraz o zobowiązanie organu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w trybie art. 145a p.p.s.a., do wydania w terminie 14 dni decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia Nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, wobec wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego zarządzeniem z dnia [...] grudnia 1950 r., wydanym z uchybieniem terminu, o którym mowa w powołanym § 68 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniósł się do zarzutu wytoczenia przeciwko wnioskodawcy przez Skarb Państwa powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wywodząc swoje prawo własności do nieruchomości z orzeczenia Nr [...]. Wyrokiem z [...] grudnia 2015 r[...], Sąd Okręgowy w P. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego P. w P. z [...] sierpnia 2014 r[...], nakazujący wpisanie w dziele II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] – jako właściciela – Skarb Państwa w miejsce wnioskodawcy, wywodząc tytuł prawny Skarbu Państwa z faktu pozostawania w obrocie prawnym orzeczenia Nr [...] oraz uznaniu, że sądy powszechne są związane tą decyzją. Sytuacja procesowa wnioskodawcy przed sądami powszechnymi jednoznacznie przesądza o istnieniu jego interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności orzeczenia Nr [...].

Ponadto przed Ministrem Gospodarki toczyło się wcześniej postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] czerwca 1967 r., nr [...], w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] S.A. W toku tego postępowania Minister Gospodarki decyzją z [...] października 2008 r. odmówił wnioskodawcy przymiotu strony i legitymacji wnioskowej, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2009 r., IV SA/Wa 11/09, uchylił ww. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z [...] czerwca 2008 r., a po złożeniu przez Ministra Gospodarki skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 kwietnia 2011 r., I OSK 94/11, skargę kasacyjną oddalił. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przedsiębiorstwo [...] S.A. do czasu zawarcia umowy sprzedaży z [...] maja 1996 r. miało legitymację i przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości w tym, w części dotyczącej nieruchomości, położonej w P. przy ul. [...]. Z chwilą zawarcia umowy sprzedaży z [...] maja 1996 r. uprawnienia w zakresie tej nieruchomości przeszły na nabywców w drodze następstwa prawnego.

Wyżej wymienione orzeczenia dotyczyły dokładnie tego samego problemu, podmiotu i przedmiotu, a mianowicie interesu prawnego wnioskodawcy w stwierdzeniu nieważności procedury nacjonalizacyjnej [...] S.A. i jako takie powinny wiązać organ.

Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi niewłaściwie zastosował art. 61a k.p.a. Fakt, iż postępowanie nieważnościowe toczyło się z wniosku innego podmiotu, niż obecnie uprawniony, nie może stanowić podstawy do odmowy wszczęcia postępowania, zwłaszcza, że w dacie wydania tej decyzji skarżący B. W. nie był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, mimo nabycia w dniu [...] maja 1996 r. udziału w nieruchomości położonej w P. przy ul. [...].

Skarżący wskazał, że w dacie wydania decyzji z [...] listopada 1996 r. ani wnioskującemu likwidatorowi, ani Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie była znana treść zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] grudnia 1950 r. o wznowieniu postępowania nacjonalizacyjnego. W ostatnim czasie odnaleziono to zarządzenie. Uzyskanie przez skarżącego kopii dokumentu, już po wydaniu przez organ administracji zaskarżonej decyzji, stwarza podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym treść zarządzenia z [...] grudnia 1950 r. oraz data jego wydania dowodzą, że zarządzenie to wydane zostało z rażącą obrazą przepisów prawa. Po pierwsze – wydano je po upływie rocznego terminu określonego w powołanym uprzednio § 68 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., po drugie – nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w art. 95 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), umożliwiająca wydanie z urzędu zarządzenia o wznowieniu postępowania administracyjnego. Po trzecie – zarządzenie to wydane zostało przez organ nieuprawniony, bowiem toczyło się z wniosku Ministra Skarbu, a zarządzenie o wznowieniu postępowania wydał Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego, który nie był uprawniony do prowadzenia postępowania nacjonalizacyjnego, w trybie art. 3 ust. 1 litera A punkt (10) ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie na rozprawie, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów z:

- zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] grudnia 1950 r.,

korespondencji wnioskodawcy i firmy [...] S.A. z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz z Ministrem Gospodarki w przedmiocie odszukania i udzielenia wnioskodawcy dokumentu ad.1.

- odpisu wyroku Sądu Rejonowego P. w P. z [...] sierpnia 2014 r., [...] (wraz z uzasadnieniem);

- odpisu wyroku Sądu Okręgowego w P. z [...] grudnia 2015 r., [...].

Uzasadniając przeprowadzenie ww. dowodów wskazał, że zarządzenie o wznowieniu postępowania nacjonalizacyjnego z [...] grudnia 1950 r. nie było znane organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji i jako takie stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2016 r. rozstrzyga o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) z wniosku B. W., który żądał stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r., wydanego w przedmiocie przejęcia na własność Państwa [...] S.A. Zdaniem sądu zaskarżone postanowienie co do rozstrzygnięcia odpowiada prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia.

Z art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania (przesłanka podmiotowa). Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn (przesłanka przedmiotowa), przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie.

W niniejszej sprawie zachodzą obydwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania.

Po pierwsze, jak słusznie zauważył organ, sprawa w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r. została już rozstrzygnięta decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1996 r. o odmowie stwierdzenia nieważności (czyli rozstrzygającą o istocie sprawy) i decyzja ta jest ostateczna. W tej mierze nie można podzielić argumentu skarżącego o braku tożsamości sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 1996 r. ze sprawą z obecnego wniosku B. W., z tego względu, że poprzednie postępowanie toczyło się z wniosku innego podmiotu – likwidatora firmy [...] S.A., a skarżący, mimo uprawnienia do bycia uczestnikiem postępowania, nie był o nim zawiadomiony. Skarżący swoją legitymację wywodzi z następstwa prawnego po firmie [...] S.A. w likwidacji, co do części mienia objętego nacjonalizacją, a następstwo to ma wynikać z umowy sprzedaży z [...] maja 1996 r., [...], dotyczącej nieruchomości zlokalizowanej w P. przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...] wraz z budynkami.

Nabycie części mienia (nawet gdyby było skuteczne, o czym będzie jeszcze mowa niżej) przed rozstrzygnięciem sprawy decyzją z [...] listopada 1996 r. i brak udziału skarżącego w postępowaniu zakończonym tą decyzją, stanowić może co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania nadzorczego z 1996 r. (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), ale nie uprawnia do złożenia kolejnego wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, wobec której rozstrzygnięto o istocie żądania.

Należy bowiem odróżnić fakt bycia stroną określonego postępowania administracyjnego od brania (lub nie) w nim udziału. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Przepis ten był i nadal jest źródłem sporów w doktrynie prawa i postępowania administracyjnego, która podzieliła się na przedstawicieli tzw. subiektywnej i obiektywnej wersji pojęcia strony. Jest to jednak zagadnienie bardzo obszerne, wykraczające w znacznej mierze poza potrzeby niniejszego postępowania (szerzej zob. np. A. Wróbel, Komentarz do art. 28 k.p.a., LEX/el 2016). W orzecznictwie sądowym przeważa stanowisko odzwierciedlające poglądy zwolenników obiektywnej teorii strony. Zostało ono przedstawione np. w wyroku NSA z 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93, z glosą I. Lipowicz i A. Agopszowicza (Glosa 1996/1), w którym przyjęto, że "Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku". Na podkreślenie zasługuje też pogląd (zwłaszcza na tle okoliczności tej sprawy), że stroną postępowania administracyjnego – elementem podmiotowym określonej sprawy administracyjnej – może być każdy podmiot, który mieści się w kręgu jednostek, wobec których konkretny organ administracji publicznej posiada upoważnienie do wydania decyzji określającej prawa i obowiązki tych jednostek. Należy jednak podkreślić fakt, że zarówno kompetencje organu administracji publicznej do wydania takiej decyzji, jak i zakres praw i obowiązków jednostki muszą mieć swoje źródło w obowiązujących przepisach prawa materialnego (por. R. A. Rychter, Tożsamość podmiotowa w zakresie stron postępowania, [w:] Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, LEX 2014.).

Przy obiektywnej wersji pojęcia strony, do której przychyla się sąd w niniejszym składzie, z założenia, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy podmiot mający interes prawny na gruncie art. 28 k.p.a., który mieści się w kręgu jednostek, wobec których organ administracji publicznej posiada upoważnienie do wydania decyzji określającej jego prawa i obowiązki – wynikają tego rodzaju konsekwencje procesowe, że nie tylko osoby (podmioty) uczestniczące czynnie w postępowaniu są jego stronami, ale również te podmioty mające interes prawny, których prawa i obowiązki mogą być wiążąco określone we wszczętym postępowaniu, mimo że nie uczestniczyły w nim czynnie. W konsekwencji tego stanu rzeczy, osobie, która należała do kręgu stron postępowania z tej racji, że mając interes prawny na gruncie art. 28 k.p.a. organ mógł wiążąco określić jej prawa i obowiązki w postępowaniu wszczętym na wniosek innej strony, służy tylko ewentualne żądanie wznowienia postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie ponowny wniosek o wszczęcie tej samej sprawy.

Tak więc w takim wypadku, kiedy sprawa stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r. została już rozstrzygnięta decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1996 r., a skarżący mógł być wówczas (ostatnie słowo wymaga podkreślenia) stroną tego postępowania, jego obecne żądanie nie może doprowadzić do ponownego rozstrzygnięcia w tym samym przedmiocie, gdyż na przeszkodzie temu stoi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Ponadto, jak skarżący sam przyznaje odwołując się do dokumentów załączonych do skargi, Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z [...] grudnia 2015 r., [...], oddalił apelację między innymi Bohdana Wosia od wyroku Sądu Rejonowego P. z [...] sierpnia 2014 r., [...], nakazującego wpisanie w dziele II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] – jako właściciela – Skarb Państwa, w uwzględnieniu powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z orzeczeń tych jednoznacznie wynika, że umowa sprzedaży z [...] maja 1996 r., na którą powołuje się skarżący, nie odniosła żadnego skutku prawnego i B. W. nigdy nie stał się właścicielem mienia znacjonalizowanego orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r., w części o jakiej mowa we wspomnianej umowie.

Oprócz więc przeszkody o charakterze przedmiotowym, skarżący nie może się wykazać również żadnym tytułem własności do znacjonalizowanego mienia, co uzasadnia przyjęcie, że żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego pochodzi od osoby niebędącej stroną (negatywna przesłanka podmiotowa). "W postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczeń dotyczących nacjonalizacji przedsiębiorstwa, stronami postępowania są wszyscy właściciele nieruchomości przejętych w trybie przepisów ustawy z 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej" (zob. wyrok NSA z 19.01.2011 r., I OSK 450/10, LEX nr 952046). Brak tytułu prawnego do znacjonalizowanej nieruchomości przesadza tym samym o braku interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego.

Odmienne stanowisko co do interesu prawnego skarżącego wyrażone w wyroku NSA z 13 kwietnia 2011, I OSK 94/11, do którego odwołuje się skarżący, oparte zostało na innym stanie faktycznym. Mianowicie w chwili orzekania przez NSA nie było jeszcze wyroków SR z 22 sierpnia 2014 r., I C 102/10 i SO z 18 grudnia 2015 r., II CA 678/15, uwzględniających powództwo Skarbu Państwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. NSA dysponował wiedzą, że skarżący ujawniony był w księdze wieczystej jako współwłaściciel, a poprzednie powództwo Skarbu Państwa zostało oddalone (w 2009 r.). Jak się jednak okazało oddalenie powództwa Skarbu Państwa w 2009 r. było wynikiem innej treści żądania, które nie mogło być uwzględnione, co jasno wynika z uzasadnienia wyroku z 22 sierpnia 2014 r., I C 102/10.

O posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie może świadczyć również jego sytuacja procesowa, związana z uwzględnieniem powództwa Skarbu Państwa wyrokiem z [...] sierpnia 2014 r., [...]. Skarżący wywodzi bowiem, że stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r. zmieniłoby jego status w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Do stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1951 r. nie może jednak dojść przed wykazaniem przez skarżącego, że ma tytuł prawny do znacjonalizowanej nieruchomości i w sytuacji, gdy istnieje przeszkoda o charakterze przedmiotowym do wszczęcia takiego postępowania. Ponadto wyrok uwzględniający powództwo Skarbu Państwa jest prawomocny – apelacja skarżącego została bowiem oddalona wyrokiem SO z [...] grudnia 2015 r., [...], a wyrok prawomocny jest wiążący (art. 365 § 1 k.p.c.) dla organu administracji i sądu administracyjnego. Ewentualna możliwość korzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia wyroku sądu powszechnego nie może świadczyć o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Jak wyjaśniono wyżej, przy obiektywnej wersji pojęcia strony interes prawny musi wynikać z prawa materialnego.

Odnoszenie się zaś do zarzutów naruszenia przez orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego nr [...] z [...] sierpnia 1951 r. przepisów k.p.a., ustawy nacjonalizacyjnej z 3 stycznia 1946 r., czy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa, jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy nastąpiła odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1951 r. W zaskarżonym postanowieniu o istocie żądania B. W.

organ bowiem nie orzekał.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.