Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1657/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Oświata
Zatrudnienie
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329
law: Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o systemie oświaty.
article: art. 101
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
Teza: Wotum nieufności rady pedagogicznej wobec dyrektora szkoły nie uzasadnia odwołania go ze stanowiska w trybie natychmiastowym w trakcie roku szkolnego.

TEZY

Wotum nieufności rady pedagogicznej wobec dyrektora szkoły nie uzasadnia odwołania go ze stanowiska w trybie natychmiastowym w trakcie roku szkolnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bogusławy O. na uchwałę Zarządu Miasta C. z dnia 21 marca 2001 r. (...) w sprawie odwołania Bogusławy O. ze stanowiska Dyrektora Gimnazjum Nr 3 w C. - stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Stan sprawy kształtował się następująco. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. II SA 2070/00 stwierdzono nieważność uchwały Zarządu Miasta C. z dnia 14 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie uchylenia uchwały (...) Zarządu Miasta z dnia 13 kwietnia 1999 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły.

W wykonaniu tego wyroku 14 marca 2001 r. Zarząd uchwałą (...) przywrócił Bogusławę O. na stanowisko dyrektora Gimnazjum Nr 3 w C.

Następnie w dniu 21 marca 2001 r. uchwałą nr 13/2001 Zarząd Miasta C. odwołał Bogusławę O. z dniem 21 marca 2001 r. ze stanowiska dyrektora Gimnazjum. W uzasadnieniu powołał się na fakt, iż po przywróceniu skarżącej, do Zarządu Miasta wpłynęło 14 marca 2001 r. pismo protestujące Rady Pedagogicznej. Podniesiono w nim argumenty, iż zachowanie i postępowanie Bogusławy O. nie licuje z powagą szkoły. W dniu 15 marca 2001 r. Zarząd został też powiadomiony o zorganizowaniu komitetu protestacyjnego w Gimnazjum, którego celem było rozpoczęcie akcji protestacyjnej przeciw przywróceniu dyrektora. Do tej akcji przyłączyła się w całości Rada Pedagogiczna, /uchwała z dnia 15 marca 2001 r. o wotum nieufności/. Również w dzień poprzedzający przywrócenie dyrektora, przedstawiciele rodziców w liczbie 34 wystosowali kategoryczny sprzeciw /pismo z 13 marca 2001 r./. Wskazano, że wywołuje to czynny protest rodziców. Bogusława O. nie podjęła zresztą swoich funkcji.

Dlatego Zarząd uznał, iż straciła ona zdolność kierowania szkołą i odwołał ją na podstawie art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

W dniu 9 kwietnia 2001 r. Bogusława O. wniosła do Zarządu Miasta wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazała w nim, iż działanie zarządu jest dowolne i pozbawione podstawy prawnej.

W odpowiedzi Zarząd na posiedzeniu w dniu 11 kwietnia 2001 r. odmówił uchylenia uchwały uznając, że została ona podjęta zgodnie z prawem.

W dniu 11 maja 2001 r. Bogusława O. wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały odwołującej ją ze stanowiska. Podkreśliła, iż z funkcji została odwołana z dniem 21 marca br. Wcześniej przebywała w szpitalu od dnia 14 marca 2001 r. Uważa odwołanie jej na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty za bezpodstawne. W okresie kiedy wykonywała funkcje dyrektora, ani rada pedagogiczna ani rodzice ani organ nadzorujący nie mieli do niej żadnych zastrzeżeń. Pismem z dnia 15 marca 2001 r. Kuratorium Oświaty w Warszawie Delegatura w C. wyraziło pozytywną opinię o niej. Powoływane w uzasadnieniu uchwały wotum nieufności udzielone jej przez Radę Pedagogiczną nie znajduje zaś podstaw ustawowych.

W odpowiedzi na skargę Zarząd wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, iż sytuacja jaka zaszła mieści się w pojęciu przypadku "szczególnie uzasadnionego". Zdaniem Zarządu skarżąca działa sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, gdyż chce wyegzekwować prawo bycia dyrektorem wbrew woli rodziców, uczniów i całej Rady Pedagogicznej.

W nawiązaniu do tego pisma Bogusławy O. wskazała, iż na jej sytuację zawodową w miejscu pracy miało wpływ postępowanie Zarządu oraz upublicznianie bez jej zgody postępowania sądowoadministracyjnego. Oświadczenia pochodzą zaś od osób z którymi nigdy nie współpracowała. Protesty mogły stanowić podstawę do postępowania wyjaśniającego dla oceny jej pracy jako dyrektora, a nie jej odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył że:

Skarga jest uzasadniona. Podstawą odwołania Bogusławy O. z funkcji dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego był art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./. Zgodnie z nim w przypadkach szczególnie uzasadnionych organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub w placówce może odwołać nauczyciela z tego stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Zdaniem Zarządu w przedmiotowej sprawie zaszły takie szczególnie uzasadnione okoliczności. Bogusława O. straciła bowiem możliwości kierowania szkołą o czym świadczy nieobjęcie przez nią swoich obowiązków, wotum nieufności udzielone przez Radę Pedagogiczną i akcja protestacyjna rodziców, poparta jak wynika z akt, przez 34 osoby.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał już jednak w wyroku z dnia 8 listopada 2000 r. II SA 2070/00 dotyczącym poprzedniego odwołania skarżącej, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" jest pojęciem niedookreślonym. Ocena jego niewątpliwie należy do organu powołującego. Nie oznacza to jednak, że nie podlega ona kontroli Sądu. Wprost przeciwnie, jako pojęcie prawne w pełni takiej kontroli podlega.

Zdaniem Sądu, przypadki szczególnie uzasadnione należy rozumieć na tle tej ustawy wąsko. Ograniczają one bowiem uprawnienia obywatela. Już poprzednio Sąd wskazał w sprawie II SA 2070/00, iż w pojęciu tym nie mieszczą się wszystkie przypadki naruszenia prawa. W szczególności dotyczy to drobnych błędów proceduralnych popełnionych przy pierwotnym powołaniu Bogusławy O. na funkcję dyrektora.

W zakresie takich przypadków nie mieści się też protest nauczycieli dokonany w postaci tzw. wotum nieufności. Instytucja taka nie ma bowiem charakteru prawnego. Jak stwierdzał wielokrotnie Sąd Najwyższy na tle art. 45 Kodeksu Pracy żądanie załogi nie może stanowić samoistnej przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o prace z pracownikiem por. wyrok z dnia 25 marca 1981 r. I PR 19/81 - OSNCP 1981 z. 11 poz. 222.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał też za szczególnie uzasadnionych przypadków zastrzeżeń niektórych rodziców. Jak wynika bowiem z rozprawy samo gimnazjum liczy około 600 uczniów, a protest złożyły jedynie 34 osoby. Nie stanowi to w jakimkolwiek stopniu o reprezentatywności tej grupy.

Jak wynika z przebiegu sprawy nie są jasne motywy odwołania dyrektorki gimnazjum. W aktach znajdują się zarzuty dotyczące jej cech osobowościowych obok zarzutów dotyczących ostrego makijażu i sposobu ubierania się. Symptomatyczne jest, iż tego typu argumenty nie padały w poprzedniej sprawie II SA 2070/00 a w aktach znajdują się jedynie pochwalne opinie zawodowe m. in. Kuratorium Oświaty w Warszawie, Delegatura w C. z dnia 15 marca 2001 r.

Jednocześnie z akt a w szczególności z protokołu okazanego na rozprawie wynika niewątpliwie nastawienie władz miasta w osobie prezydenta wobec przedmiotowej sprawy. Wbrew argumentom przedstawianym przez pełnomocnika, iż władze te były zmuszone odwołać Bogusławę O. wskutek protestów rodziców i nauczycieli i starały się te nastroje tonować, z przedstawionych dokumentów wynika wyraźnie stronnicze stanowisko Prezydenta Miasta. Świadczy o tym chociażby przedstawianie wyroku w sprawie II SA 2070/00 jako "dziwnego", sankcjonującego naruszenia prawa, podczas gdy chodziło o nieuznanie jako podstawy odwołania drobnego błędu proceduralnego. Uwagi na str. 10 i 11 protokołu ze spotkania z Radą Pedagogiczną i Radą Rodziców wręcz świadczą o nawoływaniu przez władze miasta do bojkotu decyzji dyrektora.

Z całego przebiegu zebrania wynika też w istocie, iż władze miasta decydując o przywróceniu Bogusławy O. wskutek wyroku Sądu w poprzedniej sprawie, zastanawiały się z Radą Pedagogiczną i Radą Rodziców nad jej odwołaniem.

W sprawie nie jest wiarygodny argument, iż o braku możliwości kierowania świadczył fakt nieobjęcia w dniu 14 marca 2001 r. obowiązków przez skarżącą. Jak wynika bowiem z przedstawionych dokumentów był on spowodowany jej chorobą i pobytem w szpitalu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 24 ust. 1 oraz art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ i art. 38 ust. 2 powoływanej ustawy o systemie oświaty, jak w sentencji.