Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 254/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 2b
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB); oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...], mocą której Kierownik Biura uchylił decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. i odmówił M. P. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

M. P. złożyła w dniu [...]-05-2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek wraz z załącznikami graficznymi o przyznanie płatności na 2012 r. We wniosku zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni wynoszącej 18,96 ha do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz powierzchnię 5,79 ha do przyznania uzupełniającej płatności podstawowej (UPO).

W dniu [...]-XII-2012 r. Kierownik Biura Powiatowego po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał płatności na rok 2012 w łącznej wysokości 16 659,79 zł.

W dniu [...]-06-2014 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...]-XII-2012 r. w sprawie przyznania płatności na rok 2012. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podstawą do wznowienia postępowania jest raport z czynności kontrolnych z dnia [...]-08-2013 r. wraz z załącznikami w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z którego wynika, że stwierdzone podczas kontroli powierzchnie, deklarowane również we wniosku na rok 2012, nie były przedmiotem użytkowania rolniczego na przełomie kilku ostatnich lat.

Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, w dniu [...]-07-2014 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mocą której odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej, odmówił przyznania uzupełniającej płatności podstawowej oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych i nałożył sankcje. Od decyzji tej pełnomocnik wniósł odwołanie.

Decyzją z dnia [...]-11-2014 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy, pismem z dnia [...]-01-2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie użytkowania działek rolnych, położonych na wskazanych w powyższym piśmie działkach ewidencyjnych. W odpowiedzi na wezwanie wpłynęły wyjaśnienia w sprawie złożone przez pełnomocnika strony.

Postanowieniem z dnia [...]-05-2015 r. Kierownik Biura włączył do sprawy nowe dowody tj. protokół przesłuchania M. P. z dnia [...]-11-2014 przez prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] oraz protokół jej przesłuchania z dnia [...]-09-2014 r. przez Wydział do Walki z Korupcją .

W dniu [...]-05-2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję o nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mocą której odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej., odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych i nałożył sankcje.

W związku z odwołaniem pełnomocnika strony od powyższej decyzji w dniu [...].08.2015 r. Dyrektor [...] OR ARiMR po rozpatrzeniu odwołania wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił skarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując naruszenie w przedmiotowej decyzji art. 151 § 1 kpa.

W dniu [...].09.2015 r. Kierownik BP ARiMR po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił decyzję dotychczasową nr [...] z [...] grudnia 2012 r. oraz odmówił przyznania:

- jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 13 879,86 zł,

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 1226,32 zł,

- płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych i nałożył sankcję w wysokości 1553,61 zł.

Organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego ustalił, że działki rolne, do których w pierwotnej decyzji została przyznana płatność, nie były użytkowane przez stronę w roku 2012, co wynikało z uzyskanych przez organ zeznań strony złożonych w dniu [...].09.2014 r. w Wydziale do Walki z Korupcją i [...].11.2014 r. przed Prokuratorem.

Tym samym organ uznał, że przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa faktycznie zaistniały, co skutkowało uchyleniem decyzji ostatecznej i rozstrzygnięciem sprawy poprzez odmowę przyznania płatności na rok 20121 w postaci jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych i wymierzenie sankcji.

W dniu [...].10.2015 r. strona złożyła odwołanie od decyzji zarzucając naruszenie wskazanych w odwołaniu przepisów prawa procesowego, prawa materialnego oraz art. 2 i 32 Konstytucji i wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a w przypadku nie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa o uchylenie decyzji i orzeczenie zgodnie z decyzją z [...] grudnia 2012 roku nr [...]. Pełnomocnik podkreślił, ze przyznanie płatności za 2012 r. miało miejsce po przeprowadzeniu kontroli na miejscu w 2012 r. zatem brak jest podstaw ażeby zarzucić stronie w 2015 r., iż grunty te nie były przez nią uprawiane i posiadane w związku z czym brak było podstaw do wydania skarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...].12.2012 r. organ II instancji włączył do akt sprawy dokumenty w postaci protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego P. P. z dnia [...].09.2014 r. przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...], protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego P. P. z dnia [...].09.2014 r. i z dnia [...].09.2014 r. w Wydziale do Walki z Korupcją [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.1164 j.t. ze zm), tj. art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 1a ustawy, których treść przytoczył.

Jednocześnie Dyrektor podkreślił, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, przy czym zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Dyrektor wskazał ponadto, że w myśl art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2. uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Odnosząc treść powyższych przepisów na grunt rozpatrywanej sprawy Dyrektor przypomniał, że postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich za 2012 r. prowadzone przez Kierownika BP ARiMR w W. zostało zakończone decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] grudnia 2012 r., na mocy której organ I instancji przyznał M. P. płatności na rok 2012 w łącznej wysokości 16 659,79 zł do powierzchni działek rolnych 18,96 ha.

Dyrektor podkreślił przy tym, że we wspomnianej decyzji na stronie 2 wskazano wprawdzie, że powierzchnia, której dotyczą płatności została stwierdzona w kontroli administracyjnej/kontroli na miejscu, jednak jak wynika z dalszej części uzasadnienia decyzji powierzchnię tę ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady WE nr 73/2009, tj. "w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta".

Z akt sprawy nie wynika również aby w niniejszej sprawie, przed wydaniem decyzji z [...] grudnia 2012 r. organ ARiMR przeprowadził czynności kontrolne w terenie.

Dyrektor nie zgodził się zatem z twierdzeniem strony, że powierzchnie działek rolnych, do których przyznano płatność na mocy decyzji z [...] grudnia 2012 r., zostały ustalone w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w terenie.

Wskazał, że organ I instancji przed wydaniem wskazanej decyzji przeprowadził w sprawie weryfikację warunku opisanego w art. 7 ust. 1a ustawy o płatnościach, tj. określił w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009.

Wskazał., że z art. 30 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 wynika, że kontrole na miejscu przeprowadzane są każdego roku wobec 5% rolników ubiegających się o przyznanie płatności, a zatem nie mogą dotyczyć każdego beneficjenta. W rozpatrywanej sprawie kontrola na miejscu przed wydaniem powyższej decyzji w sprawie nie została przeprowadzona.

Kontrola na miejscu w gospodarstwie strony została przeprowadzona w dniu [...].08.2013 r. w sprawie dotyczącej wniosku o przyznanie płatności za rok 2013. W wyniku tej kontroli, jak zapisano w raporcie nr dok. [...], stwierdzono że na działce A (dz. ew. [...]), L (dz. ew. [...]), N, NN, NNN, NNNNN (dz. ew. [...]), O (dz. [...]), P (dz. ew. [...]), R (dz. ew. [...]), W/W1/W2 (dz. ew. [...] i [...]), X (dz. ew. [...]) stwierdzono nieużytek -( zastosowano kod DR18 oznaczający, że na działce zaniechano prowadzenia działalności rolniczej.

Ujawniony fakt dotyczący braku prowadzenia działalności rolniczej w roku 2013 r. przez beneficjentkę na gruntach, które deklarowane były do przyznania płatności w roku 2012, był podstawą wznowienia w dniu [...].06.2014 r. postępowania w sprawie tych płatności, przy czym ze względu na treść art. 149 kpa samo wznowienie postępowania nie przesądza o wyniku sprawy. W prowadzonym postępowaniu wznowieniowym organ dokonuje analizy czy stwierdzone ujawnione okoliczności faktycznie istniały w dniu wydania decyzji i mogły mieć wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie sprawy w pierwotnej decyzji. Dowody jakimi dysponował organ w toku prowadzonego postępowania wznowieniowego, czyli zeznania M. P. (podejrzanej w sprawie karnej dotyczącej dopłat) złożone w toku postępowania pozwoliły organowi I instancji a następnie organowi II instancji na przyjęcie, że nie była ona posiadaczką gruntów , do których uzyskała płatności za 20121 r. ani w tym roku, ani też w latach 2010, 2011 i 2013.

Okoliczności te zostały potwierdzone przez zeznania męża strony P. P. również będącego podejrzanym w prowadzonym postępowaniu karnym.

Dyrektor podkreślił w związku z tym, że brak uprawiania przez stronę jak również jej męża działek deklarowanych przez stronę w poszczególnych latach (2010-2013), w tym także w roku 2012, istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej nr [...], tj. w dniu [...] grudnia 2012 r. i nie był znany organowi, który wydał tę decyzję.

Wskazał, że warunkiem niezbędnym do uzyskania płatności, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach jest posiadanie deklarowanych do płatności działek rolnych na dzień 31 maja i ich utrzymywanie zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy ( w tym wypadku w 2011 roku), przy czym jak wynika z orzecznictwa sądowo administracyjnego (Dyrektor wskazał konkretne wyroki NSA i sądów wojewódzkich) posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych.

Zatem biorąc pod uwagę zeznania strony, która przyznała, że nie była ona użytkownikiem zgłaszanych do płatności działek rolnych, nie uprawiała ich i nie decydowała o tym co będzie uprawiane na tych działkach, nie można uznać aby była posiadaczem deklarowanych do płatności gruntów rolnych.

Tym samym nie spełniała ona warunków do przyznania płatności w związku z czym decyzję organu I instancji należało uznać za zasadną .

Dyrektor uznał w związku z powyższym, że w zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia wskazywanych w odwołaniu przepisów prawa .

Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył pełnomocnik stron. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie jeżeli Sąd nie stwierdziłby rażącego naruszenia prawa wniósł o uchylenie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 11 , art. 77, art. 107 § 3 kpa. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nie przeprowadzenie w sposób rzetelny, wyczerpujący, kompletny postępowania dowodowego dotyczącego sprawy, w konsekwencji błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 80 kpa. poprzez oparcie rozstrzygnięcia o zeznania skarżącej i jej męża złożone w postępowaniu przygotowawczym, które mogły zostać zmienione przez skarżącą w toku sprawy przed sądem, a także poprzez oparcie rozstrzygnięcia na materiale dowodowym ocenionym w sposób wybiórczy,

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej zawartej w art. 8 kpa. poprzez brak przewidywalności działań organu,

4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 5 kpa. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 kpa poprzez wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną bez zaistnienia ku temu przesłanek,

5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 16 kpa zasady trwałości decyzji poprzez uchylenie decyzji ostatecznej na skutek niezgodnego z przepisami wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną,

6. naruszenie obowiązujących przepisów kpa oraz przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu w roku 2015, że w roku 2012 nie zostały spełnione kryteria do przyznania płatności w sytuacji, gdy z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. wynika, że powierzchnię gruntów rolnych ustalono między innymi na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej na miejscu w roku 2012,

7. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez:

- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,

- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;

8. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 124 ust 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 obowiązującego w dacie wydawania decyzji z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] (nieobowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) poprzez arbitralne i bezpodstawne uznanie, że skarżąca w roku 2011 nie spełniła warunków zawartych w tym przepisie,

9. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 roku nr 35 poz. 217 z późn. zm) obowiązującej w dacie pierwotnej decyzji poprzez arbitralne i bezpodstawne uznanie, że skarżąca w roku 2012 nie spełniła warunków zawartych w tym przepisie,

10. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WK) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez arbitralne i bezpodstawne stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy uzasadnia zastosowanie tego przepisu, gdy de facto w roku 2012 nie miały miejsca różnice między powierzchnią dziełek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli,

11. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 ust 2a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a ponadto bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie spełniła warunków do otrzymania płatności uzupełniającej, w sytuacji gdy z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 roku wynika, że m.in. powierzchnię objętą płatnością ustalono na podstawie kontroli przeprowadzonej na miejscu w roku 2012,

12. naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nie udzielanie stronie niezbędnych pouczeń na każdym etapie postępowania pomimo żądania strony w tym zakresie składanym od pierwszej czynności strony dokonanej po wszczęciu postępowania przez organ I instancji,

13. naruszenie zasady równości wyrażonej art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez podjęcie decyzji dyskryminującej wobec skarżącej w sytuacji, gdy inni wnioskujący w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej uzyskali płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

14. naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego tj. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i związanej z nią gwarancji- zasada pewności prawa i ochrony praw słusznie nabytych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca strona rozwinęła postawione zarzuty. W szczególności podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie zeznania strony złożone w postępowaniu przygotowawczym (postępowaniu karnym) nie mogły zostać uznane za dowód w sprawie ponieważ mogły być one elementem strategii procesowej i ulec zmianie, nie można zatem opierać orzeczenia w sprawie na zdarzeniach przyszłych i niepewnych. Nie można było również przyjąć jako dowód zeznań męża strony ponieważ gdyby miał on zeznawać w sprawie mógłby na zasadzie art. 83 kpa odmówić składania zeznań. Tym samym w ocenie strony nie można przyjąć jako dowodu zeznań pozyskanych w innym postępowaniu. Nadto zeznania strony zostały potraktowane wybiórczo i dopasowano je do z góry przyjętej tezy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji uznaje za prawidłowe i czyni je przedmiotem własnych ustaleń.

Należy wskazać, że przedmiotem sporu w sprawie jest to, czy organ miał podstawy do wznowienia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich przyznanych M. P. za 2011 r. decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2012 r. i czy po przeprowadzeniu postępowania uznając, że istnieje rzeczywista przesłanka wznowienia, uchylić decyzję dotychczasową, odmówić płatności oraz nałożyć sankcje jak twierdzi organ, czy też brak było podstaw do takiej decyzji organu - jak twierdzi strona.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. W sprawie jest niesporne, że w związku z wnioskiem strony o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2013 r. na gruntach wskazanych w tymże wniosku jako będących w posiadaniu i użytkowaniu strony przeprowadzona została przez kontrolerów ARiMR kontrola na miejscu. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się raport z tej kontroli z [...] sierpnia 2013 r. z którego wynika, że na działce A (dz. ew. [...]), L (dz. ew. [...]), N, NN, NNN, NNNNN (dz. ew. [...]), O (dz. [...]), P (dz. ew. [...]), R (dz. ew. [...]), W/W1/W2 (dz. ew. [...] i [...]), X (dz. ew. [...]) stwierdzono nieużytek, w związku z czym zastosowano kod DR18 oznaczający, że na działce zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Z treści wniosku o przyznanie płatności za 2012 r. wynika, że wskazane w nim zostały działki rolne położone na zakwestionowanych w raporcie działkach ewidencyjnych. Tym samym okoliczność dotycząca rzeczywistego stanu części gruntów (działki stanowiące nieużytek a więc nieuprawiane od dłuższego czasu) była okolicznością nową i nieznaną organowi w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa na etapie wydawania decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich. Organ (Kierownik Biura) miał zatem prawo na podstawie art. 149 § 1 kpa wydać w dniu [...] czerwca 2014 r. postanowienie o wznowieniu postępowania, celem przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). W toku postępowania organ poza wskazanym raportem z kontroli uzyskał dowody przeprowadzone dla potrzeb postępowania karnego w postaci zeznań podejrzanej M. P. z [...] września 2014 r. i [...] listopada 2014 r. co spowodowało, że postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. organ I instancji wydał postanowienie o włączeniu przedmiotowych zeznań jako dowodu w sprawie. Wydanie przedmiotowego postanowienia miało miejsce już po wydaniu przez organ II instancji decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. o uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2014 r., którą uchylono decyzję z [...] grudnia 2012 r., odmówiono wypłaty płatności i nałożono sankcje. W decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Dyrektor uznał, że zawartość raportu z kontroli z [...] sierpnia 2013 r. wraz ze zdjęciami dotyczącymi kwestionowanych działek, nie daje dostatecznej wiedzy co do bezspornego stanu tych działek w 2012 r. i nakazał przeprowadzenie postępowania, które pozwoli na wydanie prawidłowej ,właściwie uzasadnionej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura zwrócił się zatem do strony pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. o udzielenie przez nią na piśmie lub osobiście wyjaśnień dotyczących użytkowania w 2012 r. wymienionych w piśmie działek. W odpowiedzi pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. pełnomocnik strony poinformował, że strona ze względu na stan w jakim się znajduje i zalecenia lekarskie, nie może złożyć osobiście zeznań. Jednocześnie wskazał, że w dacie składania wniosku, nie było potrzeby składania zgody od właścicieli gruntów na wnioskowanie o dopłaty. Wskazał, że ze względu na upływ czasu osoby, które mogłyby wskazać na użytkowanie gruntów nie pamiętają już dokładnie tego faktu i nie wyrażają zgody na jego pisemne potwierdzenie. Podkreślił, że obecnie nie jest możliwe uzyskanie zeznań świadków, co nie może pociągać w stosunku do strony negatywnych konsekwencji. Wskazał, że w 2012 r. organ przeprowadził kontrolę na miejscu zatem stwierdzając przesłanki do przyznania dopłat stwierdził również użytkowanie gruntów.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że pozyskanie przez organ dowodów w postaci zeznań strony składanych w charakterze podejrzanej przesunęło punkt ciężkości w zakresie badania sprawy z ustalenia czy strona wykorzystywała rolniczo sporne działki rolne, których dotyczył raport, czy też nie użytkowała całości wykazanych we wniosku za 2012 r. działek rolnych.

Należy przypomnieć bowiem, że zgodnie z art. z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym w sprawie (t.j. Dz. U. 2012 r. poz. 1164 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 7 ust.1 a ustawy z 26 stycznia 2007 r., jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 ustawy w brzmieniu na datę wydania decyzji z 9 stycznia 2012 r. rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw. Nadto w myśl art. 7 ust.2 b ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, do których została przyznana jednolita płatność obszarowa;

Zgodnie z art. 124 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 akapit 2 do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję do celów statystycznych, zaś zgodnie z art. 124 ust. 2 rozporządzenia do celów przyznania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, stosowany jest na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego, co gwarantuje jednoznaczną identyfikację każdej działki referencyjnej.

Na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych. W przypadku gdy stosuje się różne systemy współrzędnych, w obrębie każdego z państw członkowskich są one kompatybilne.

Państwa członkowskie zapewniają ponadto wiarygodny sposób identyfikacji działek rolnych, a w szczególności wymagają złożenia pojedynczego wniosku zawierającego szczegółowe dane lub wraz z określonymi przez właściwe organy dokumentami, umożliwiającymi lokalizację oraz pomiar każdej działki rolnej.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy i odnosząc je do stanu faktycznego sprawy należy podkreślić, że dopłaty bezpośrednie o jakich mowa w art. 7 ust. 1a, ust. 2 i ust. 2b ustawy o płatnościach, mogą być przyznane rolnikowi jeżeli spełnia wymogi o jakich jest mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, w tym jeżeli grunty które zgłosił do płatności są w jego posiadaniu na 31 maja roku, w którym składany jest wniosek, z tym, że grunty te muszą być utrzymane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, zaś rolnik przestrzega powyższych wymogów przez cały rok kalendarzowy. Jak trafnie zauważył organ zgodnie z wypracowanym orzecznictwem sądowo administracyjnym (przytoczonym przykładowo w zaskarżonej decyzji) aby otrzymać dopłaty rolnik musi posiadać grunty nie tylko na dzień 31 maja danego roku, którego dotyczą dopłaty ale przez cały rok kalendarzowy i utrzymywać je w dobrej kulturze rolnej. Ponadto jak słusznie zauważył organ posiadanie działek rolnych zgłoszonych do dopłat musi mieć faktyczny charakter a więc rolnik musi decydować o uprawach, podejmować czynności dotyczące koniecznych zabiegów agrotechnicznych. Z zeznań zarówno strony jak również jej męża, który przygotowywał wnioski o płatność, które strona podpisywała wynika, że strona nie zawierała z nikim i w żadnej formie umów w zakresie rolniczego wykorzystywania zgłaszanych działek. Działki nie były od nikogo dzierżawione a były (poza działkami rodziców, które za ich zgodą wykorzystywali sąsiedzi rodziców) wyszukiwane przez męża strony, który był pracownikiem Biura powiatowego ARiMR [...] na "geoportalu’". Część z tych działek była uprawiana - co do reszty zgłaszanych działek, strona z mężem zakładała, że będą one przez kogoś uprawiane - jednak nie przez stronę ani jej męża, ponieważ nie posiadali sprzętu. Należy zaznaczyć przy tym, że jakkolwiek zeznania strony dotyczyły konkretnie 2010 r., to ich treść odnosi się do działania strony również w latach 2011-2013 co wynika wyraźnie z zeznań z [...] września 2014 r. W ocenie Sądu zeznania M. P. i jej męża w sposób jednoznaczny wskazują na sposób działania strony w zakresie dopłat i chęć uzyskania płatności mimo niespełnienia warunków do ich otrzymania. Sąd jest zdania, że okoliczność, iż w sprawie karnej strona mogłaby odwołać zeznania ze względów "taktycznych" pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy, ponieważ w ocenie Sądu zeznania te odpowiadają prawdzie. Zaznaczenia wymaga, że jak wynika z tych zeznań strona zamierzała poddać się dobrowolnie karze, zatem w jej interesie leżało ażeby w sposób zgodny z faktami określić swoje działanie. Należy zauważyć ponadto, że zeznania te, są zbieżne z zeznaniami męża, który w sposób szczegółowy opisał kwestie związane ze składaniem wniosku i unikaniem wykrycia nieprawidłowości. Zeznania te potwierdza również w pewnym stopniu treść raportu, w którym wskazano, iż część działek stanowiła nieużytki. Należy zaznaczyć przy tym, że zeznania te w ocenie Sądu zostały potwierdzone pośrednio przez brak jakiegokolwiek dowodu, czy to w postaci zeznań świadków, czy też przez jakikolwiek dokument, z którego by wynikało, że strona czy też jej mąż np. kupowali nawozy, płacili za wynajęty sprzęt, czy za pracę osób, które w ich imieniu i na ich rzecz wykonywaliby jakiekolwiek prace. Należy zauważyć, że w sytuacji składania wniosków o płatność za 2010-2013 r., jest to okoliczność zastanawiająca i dowodząca okoliczności, że działki nie były wykorzystywane rolniczo przez stronę. W ocenie Sądu symptomatyczne są wyjaśnienia jakie w piśmie z 26 stycznia 2014 r. złożył w imieniu strony jej pełnomocnik. Z wyjaśnień tych wynika, że strona nie jest w stanie złożyć osobiście wyjaśnień, chociaż mogła złożyć je na piśmie a nadto, że ze względu na upływ czasu świadkowie, którzy mogliby potwierdzić fakt użytkowania działek nie pamiętają okoliczności z tym związanych, zatem nie chcą zeznawać. Trudno uwierzyć ażeby nie znalazła się żadna osoba, która potwierdziłaby fakt (choćby ustnej) umowy np. dzierżawy czy zgody właściciela na uprawianie jakiejkolwiek działki, czy też faktu uprawiania chociaż części z nich przez stronę. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że organ miał podstawy do uwzględnienia zeznań strony i jej męża w przedmiotowej sprawie, mimo że zostały one złożone dla potrzeb sprawy karnej, ponieważ zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Tak więc organ mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie także na zeznaniach składanych w innej sprawie i nie można uznać, że skoro potencjalnie mogły być zmienione, należało je potraktować jako zdarzenie przyszłe i niepewne. Nawiasem mówiąc na rozprawie pełnomocnik organu stwierdził, że ma wiedzę, iż mąż strony został skazany w sprawie karnej , w której był podejrzanym w związku z dopłatami.

Sąd nie podziela także twierdzeń strony co do tego, że brak podstaw do wznowienia postępowania i odmowy przyznania dopłat z wymierzeniem sankcji wynikał z okoliczności, że w roku 2012 miał fakt kontroli na miejscu, która potwierdziła fakt użytkowania gruntów przez stronę na wskazanej we wniosku powierzchni upraw, co zaowocowało wydaniem decyzji z [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu dopłat. Dokonując oceny przedstawionego zarzutu należy wskazać, że z treści decyzji (z jej uzasadnienia) jednoznacznie wynika, że w sprawie miała miejsce jedynie kontrola administracyjna. W decyzji brak jest jakichkolwiek odniesień do rzekomej kontroli na miejscu wskazania jej daty, odwołania się do raportu z kontroli, jego zapisów. W aktach nie ma żadnego dokumentu dotyczącego kontroli za 2012 r. i sama strona nie wskazuje, że otrzymała raport z kontroli – do czego miałaby przecież prawo. Należy uznać więc, że zapis w decyzji, że powierzchnia ( do dopłat) została stwierdzona w kontroli administracyjnej/ kontroli na miejscu, jest wynikiem wyłącznie niestaranności organu, który sporządzając decyzję powinien wykreślić zbędne określenie. Okoliczność ta nie może jednak przesądzić o zasadności twierdzeń strony w tym zakresie.

Biorąc powyżej przedstawione okoliczności pod rozwagę brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia treści art. 7, 11, 77, 80 kpa poprzez brak należytego zebrania i oceny materiału dowodowego ponieważ organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, omówił zebrane w sprawie materiały dowodowe i ich znaczenie dla rozstrzygnięcia, zatem brak jest też podstaw do uznania za trafny zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 3 kpa. Organ prawidłowo uznał w świetle ustalonego stanu faktycznego, że decyzja z [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu dopłat powinna zostać uchylona, ponieważ strona nie spełniła przesłanek o jakich mowa w treści art. 7 ust. 1 ustawy o dopłatach zatem brak było podstaw do przyznania tych dopłat w świetle art. 7 ust. 1a, art. 7 ust. 2 i art. 7 ust. 2b tej ustawy – zatem przepisy te nie zostały naruszone. Nadto należy stwierdzić również, że bezzasadny jest zarzut dotyczący naruszenia treści art. 7 ust. 2a ustawy o płatnościach, który stanowi, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni uprawy chmielu, do której przyznano mu płatność uzupełniającą do powierzchni uprawy chmielu za 2006 r., zwana dalej "płatnością uzupełniającą do powierzchni uprawy chmielu niezwiązaną z produkcją", ponieważ we wniosku za 2012 r. skarżąca nie ubiegała się o wskazywaną w nim płatność a jedynie o płatność uzupełniającą do powierzchni upraw podstawowych i specjalną płatności obszarowej do powierzchni upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych.

Prawidłowo organ uznał również, że skoro strona nie posiadała spornych działek rolnych i ich faktycznie nie użytkowała w 2012 r. ani sama ani z mężem, organ był zobowiązany do naliczenia sankcji zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 w wysokości odpowiadającej stwierdzonej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną (18,23 ha - JPO i 5,79 ha - UPO) i stwierdzoną (0,00ha). Tym samym nie doszło więc wbrew zarzutom skargi do naruszenia treści art. 16 kpa i art 151 § 1 pkt 2 kpa. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach ponieważ strona brała czynny udział w sprawie,, miała również zagwarantowane prawo wypowiedzi. W ocenie Sądu nie miał miejsca również podnoszony zarzut dotyczący naruszenia treści art. 8 kpa, 2 i 32 Konstytucji ponieważ w sprawie ostatecznie podstawą do wydania zaskarżonej decyzji nie był fakt braku uprawiania części działek rolnych w 2011 r., a okoliczność braku posiadania wszystkich działek i braku ich użytkowania.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.