Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1762/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 art. 52
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Domagała, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na odstępstwo od zakazów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. zezwalającą na odstępstwo od zakazu umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych, lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących w stosunku do gawrona oraz innych gatunków ptaków, które mogą zostać wypłoszone, tj. grzywacza, kosa, szpaka zwyczajnego, kwiczoła, zięby, sierpówki, sikory bogatki, dzwońca, kapturki, kulczyka, makoloągwy, modraszki, muchołówki szarej, szczygła, kowalika, mazurka, pełzacza ogrodowego, pierwiosnka, rudzika, sójki, sikory ubogiej, drozda śpiewaka, dzięcioła dużego, grubodzioba oraz zaganiacza, w celu ograniczenia populacji gawronów w obrębie zabytkowego cmentarza przy ul. [...].

Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

Wnioskiem z 24 lipca 2018 r. Miasto [...] zwróciło się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o zezwolenie na odstępstwo od zakazu umyślnego płoszenia i niepokojenia z użycie technik sokolniczych do 180 osobników gawronów celem ochrony przed zanieczyszczeniami odchodami ptaków w obrębie cmentarza wpisanego do rejestru zabytków, znajdującego się przy ul. [...]. Planowane działania mogą dotyczyć także następujących gatunków ptaków: kosa, szpaka zwyczajnego, kwiczoła, zięby, sierpówki, sikory bogatki, dzwońca, kapturki, kulczyka, makoloągwy, modraszki, muchołówki szarej, szczygła, kowalika, mazurka, pełzacza ogrodowego, pierwiosnka, rudzika, sójki, sikory ubogiej, drozda śpiewaka, dzięcioła dużego, grubodzioba oraz zaganiacza. Ptaki drapieżne wypuszczane będą w przypadku wyraźnych nalotów gawronów.

Decyzją z [...] lutego 2019 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...]:1) umorzył postępowanie w zakresie płoszenia i niepokojenia grzywacza z uwagi na fakt, że jest to gatunek łowny, a więc nie podlega ochronie na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia [...]grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 poz. 2183); 2) zezwolił na odstępstwo od zakazu umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych, lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących w stosunku do gawrona oraz pozostałych ptaków objętych wnioskiem (z wyłączeniem grzywacza), w celu ograniczenia populacji gawronów w obrębie zabytkowego cmentarza przy ul. [...]. Jednocześnie decyzja została obwarowana następującymi warunkami (1) gawrony (do ok. 180 osobników) płoszone będą metodą sokolniczą tj. przy wykorzystaniu specjalnie ułożonych ptaków drapieżnych; (2) wskazane w pkt (1) czynności będą wykonywane systematycznie i pod nadzorem ornitologa, który będzie na bieżąco prowadził ewidencję realizowanych czynności w postaci dziennika nadzoru ornitologicznego; (3) nadzór przyrodniczy odnotowywał będzie inne niż gawron i kawka gatunki i liczbę osobników ptaków, które zostały wypłoszone przez stosowane ptaki drapieżne; (4) w przypadku stwierdzenia złożonych i wysiadywanych jaj lub już wyklutych piskląt w gniazdach, ptaki nie będą płoszone. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że brak jest skutecznych rozwiązań alternatywnych; realizacja wnioskowanych czynności nie jest szkodliwa dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów oraz, że wnioskowane czynności wynikają ze słusznego interesu strony oraz z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym. Realizacja wnioskowanych czynności pozwoli zmniejszyć nadmierne zagęszczenie gawronów w tym rejonie, które zanieczyszczają odchodami teren zabytkowego cmentarza i generują znaczny hałas, który stanowi uciążliwość dla mieszkańców.

Po rozpatrzeniu odwołania Towarzystwa [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] lutego 2019 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w tej sprawie zachodzą kumulatywnie przesłanki określone w art. 56 ust. 2 oraz ust. 4 i 4c w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.) oraz w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, tj. brak jest rozwiązań alternatywnych dla wnioskowanych zadań oraz podejmowane czynności nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt. W przypadku oceny pierwszej z przesłanek GDOŚ uznał, że w analizowanym stanie sprawy, nie ma zastosowanie żadne inne racjonalne rozwiązanie które dorównywałoby skutecznością metodzie ochrony biologicznej w postaci zatrudnienia sokolnika z ptakiem drapieżnym. Organ II instancji podniósł, że akustyczne metody płoszenia są mniej skuteczne (ptaki po pewnym czasie przyzwyczajają się do dźwięków, które miały je odstraszać i zaczynają te dźwięki ignorować) i mogą stanowić dużą uciążliwość dla przebywających na terenach, objętych ww. działaniami. Zakładanie zabezpieczeń, uniemożliwiających ptakom siadanie na różnego rodzaju obiekty, znajdujące się na przedmiotowych obszarach, również nie może być rozważane, jako racjonalne rozwiązanie alternatywne. Brak jest zatem równie skutecznych metod ograniczenia uciążliwości ze strony ptaków, w stosunku do działań, jakimi są umyślne płoszenie i niepokojenie przez zastosowanie metody sokolniczej. Rozpatrując drugą przesłankę organ II instancji uznał, że sokolnicza metoda płoszenia jest najbardziej przyjazną środowisku, opierającą się na naturalnym instynkcie ucieczki ptaków przed drapieżnikami, nie doprowadza ona do śmierci płoszonych ptaków, a w jedynie sprawia, że ptaki zmuszone są do zmiany miejsca przebywania. Na tą okoliczność GDOŚ przywołał opracowanie anglojęzyczne, dotyczące płoszenia dziko występujących ptaków na lotnisku im. [...] w [...]. Ponadto według organu odwoławczego wnioskowane działania dotyczą terenu, który znajduje się niemal w centrum miasta [...], między terenami zabudowanymi i obejmuje powierzchnię ok. 2,5 ha. Zgodnie z materiałami zebranymi w trakcie postępowania, nie stanowią ostoi dla bardzo nielicznych gatunków ptaków, których trend liczebności byłby spadkowy, a dla których płoszenie metodą sokolniczą, przeprowadzone we wskazanych lokalizacjach, mogłoby doprowadzić do znaczącej straty w wielkości populacji. Odnosząc się do podniesionych zarzutów, GDOŚ wskazał, iż populacja gawrona nadal jest populacją średnio liczną i mogącą liczyć obecnie, zgodnie z dostępnymi danymi w granicach 170000-210000 par, zaś w świetle przytoczonych danych statystycznych spadkowy trend gawrona od 2014 r. nie jest już tak silny, jak w latach poprzednich. Organ II instancji podniósł, że w przypadku zastosowania tej jednej metody, nie można również mówić o skumulowanym oddziaływaniu na ptaki, ponieważ na obszarze całego województwa [...] w 2018 r. wydane zostały tylko 3 decyzje zezwalające na płoszenie na niewielkich obszarach. Ponadto jedna spośród ww. 3 decyzji została przez GDOŚ uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Mając na uwadze powyższe, prewencyjny i nieintensywny charakter działań, a także warunki wykonania zezwolenia (nadzór ornitologiczny, zaniechanie płoszenia w przypadku stwierdzenia złożenia, wysiadywania jaj lub piskląt) GDOŚ uznał, że spełnione zostały kumulatywnie warunki oraz zasadnym było wydanie zezwolenia.

Skargę na decyzję z [...] maja 2019 r. wniosło [...] Towarzystwo [...], zarzucając naruszenie art. 56 ust. 4c ustawy o ochronie przyrody w związku z błędną wykładnią art. 5 pkt 24 tej ustawy - gdyż populacja gawrona aktualnie nie pozostaje, w szczególności na [...], we właściwym stanie ochrony tego gatunku. Ponadto w sprawie zmniejszenia uciążliwości powodowanych w parkach [...] przez gawrona istnieją rozwiązania alternatywne, które - w przeciwieństwie do płoszenia metodą sokolniczą - nie dotyczyłyby także większości pozostałych gatunków ptaków, tam występujących. Ponadto skarżący podniósł naruszenie przepisów postępowania: Ponadto skarżący podniósł naruszenie przepisów postępowania w postaci:

1) art. 7 K.p.a. w związku z nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem stanu prawnego i faktycznego sprawy, w tym niewłaściwą oceną wpływu dozwolonych czynności na utrzymanie we właściwym stanie populacji gawrona - w świetle definicji tego stanu podanej w art. 5 pkt. 24 ustawy o ochronie przyrody, jak również z zaniechaniem ustalenia o braku kompletności merytorycznej wniosku Miasta [...];

2) art. 10 § 1 K.p.a. - ponieważ GDOŚ zaniechał powiadomienia stron (w tym [...]) o możliwości zapoznania się z kompletnymi aktami administracyjnymi, w tym zebranym przez organ materiałem dowodowym oraz o prawie do złożenia końcowych wniosków i oświadczeń przed wydaniem ostatecznej decyzji;

3) art. 81 k.p.a. - gdyż organ odwoławczy uznał za prawidłowo udowodnione okoliczności (dowody, które przeprowadził - np. z literatury naukowej), pomimo iż strony nie miały możliwości zapoznać się z nimi przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, iż GDOŚ nie odniósł się do zarzutu nieaktualnych danych o liczebności gawronów (publikacja z 2009 r.). Organ II instancji błędnie ocenił, że brak jest racjonalnych rozwiązań alternatywnych i mniej wpływających negatywnie na populacje gawrona i pozostałych gatunków ptaków, bowiem jak wskazuje skarżący alternatywnymi rozwiązaniami mogłyby być np. właściwe kształtowanie koron drzew, przez co ogranicza się na terenach miejskich niepożądaną niekiedy liczebność ptaków krukowatych, czy też wprowadzenie zakazu karmienia dzikich ptaków w zieleni miejskiej [...], w szczególności w okresie zimowym - które skutkuje powstaniem uciążliwości w związku ze skupieniami ptaków krukowatych, także gawronów i kawek w miejscach takiego dokarmiania. Błędnie organ odwoławczy przyjął, że populacja gawrona na poziomie regionalnym, krajowym oraz Wspólnoty Europejskiej pozostaje we właściwym stanie ochrony, co umożliwiłoby wydanie zezwolenia na wykonanie czynności zabronionych wobec tego gatunku. Ponadto wniosek wszczynający był nieprawidłowy, ponieważ nie podano liczby osobników gatunkowych ptaków, których będą dotyczyć zabronione ustawowo czynności płoszenia i niepokojenia. Skarżący zwrócił również uwagę na to, że GDOŚ powołał się na anglojęzyczne opracowanie dotyczące płoszenia ptaków z lotniska [...] w [...], które to opracowanie dotyczy ptaków nie występujących na terenie Europy. Opracowanie dotyczące skutków płoszenia ptaków w [...] nie może być odnoszone do sytuacji ptaków na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem są to zupełnie inne ptaki. Za uchybienie prawidłowości przeprowadzonej kontroli instancyjnej, podniesiono także fakt, iż przeprowadzone przez GDOŚ postępowanie dowodowe z danych literaturowych nt. występowania gawrona oraz trendów liczebności, jak i oddziaływania stosowania metody sokolniczej na ptaki - nie zostały przeprowadzone prawidłowo, ponieważ organ II instancji nie umożliwił stronom zapoznania się z nimi jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Ponadto w sprawie zmniejszenia uciążliwości powodowanych w parkach [...] przez gawrona istnieją rozwiązania alternatywne, które - w przeciwieństwie do płoszenia metodą sokolniczą - nie dotyczyłyby także większości pozostałych gatunków ptaków, tam występujących.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę z [...] czerwca 2019 r. wniósł o oddalenie skargi w całości.

W piśmie z 20 listopada 2019 r. Towarzystwo [...], będące uczestnikiem postępowania, wniosło o uwzględnienie skargi. Uczestnik postępowania podniósł, że populacja gawrona nie znajduje się we właściwym stanie ochrony i wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dwóch dokumentów ostatniego Biuletynu Monitoringu Przyrody oraz wydruku wykresu dotyczącego spadku populacji gawrona w Polsce.

Na rozprawie w dniu 2 grudnia sąd dopuścił dowód z dokumentów złożonych w piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie naruszył prawa utrzymując w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2019 r. Zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, regionalny dyrektor ochrony środowiska na obszarze swojego działania i na obszarach morskich może zezwolić w stosunku do gatunków: 1) objętych ochroną częściową - na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1 i 1a oraz art. 52 ust. 1 i 1a; 2) objętych ochroną ścisłą - na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 11 i ust. 1a pkt 1-3 i 5 oraz art. 52 ust. 1 pkt 2, 4-10 i 12-15 i ust. 1a pkt 2-6. Z kolei zgodnie z art. 56 ust. 4c ustawy o ochronie przyrody, zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do gatunków ptaków, określonym w art. 52 ust. 1 pkt 13, mogą być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli czynności te nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt. W powołanym artykule 52 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie przyrody wskazano na czynności w postaci umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących. Dla wydania zezwolenia takiego jak objęte wnioskiem Miasta [...]w tej sprawie, nie było konieczne dodatkowo stwierdzenie którejkolwiek z przesłanek szczególnych, o których mowa w art. 56 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, w tym przesłanki ochrony zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego, ewentualnie słusznego interesu strony lub koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska (zob. art. 56 ust. 4 pkt 3 i 7 ustawy o ochronie przyrody). Okoliczność, że wystąpienie wspomnianych przesłanek szczególnych nie jest koniczne dla uwzględnienia wniosku strony nie oznacza jednak, że ustalenie ich zaistnienia pozostaje zupełnie bez wpływu na ocenę legalności decyzji podjętej na podstawie art. 56 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że decyzja ta ma charakter uznaniowy i organ ochrony środowiska nie może działać tu w sposób dowolny. W szczególności w przypadku tego rodzaju decyzji istotne jest zbadanie, czy organ ochrony przyrody nie naruszył zasady proporcjonalności (por. np. H. Izdebski, Zasada proporcjonalności a władza dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego, ZNSA 2010, Nr 1, s. 9 i n. i cytowane tam orzecznictwo).

Trafnie ustaliły organy, że udzielenie przedmiotowej zgody nie jest szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt. Zgodnie z art. 5 pkt 24 ustawy o ochronie przyrody, przez właściwy stan ochrony gatunku rozumie się sumę oddziaływań na gatunek, mogącą w dającej się przewidzieć przyszłości wpływać na rozmieszczenie i liczebność jego populacji na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub naturalnego zasięgu tego gatunku, przy której dane o dynamice liczebności populacji tego gatunku wskazują, że gatunek jest trwałym składnikiem właściwego dla niego siedliska, naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się ani nie ulegnie zmniejszeniu w dającej się przewidzieć przyszłości oraz odpowiednio duże siedlisko dla utrzymania się populacji tego gatunku istnieje i prawdopodobnie nadal będzie istniało. Przede wszystkim, w świetle konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP), stanowiącej fundament szeroko pojętego prawa ochrony środowiska, zasada ustawowa utrzymania właściwego stanu gatunku nie może być rozumiana w ten sposób, że zabronione jest podejmowanie jakichkolwiek działań mogących negatywnie oddziaływać na zwierzęta objęte określoną zgodą administracyjną. Wręcz przeciwnie, to negatywne oddziaływanie jest wpisane w istotę czynności, o których mowa w art. 56 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Dotyczy to również zwolnienia od zakazu w postaci umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących, o którym mowa w art. 56 ust. 4c ustawy o ochronie przyrody. Przy czym należy mieć na uwadze, że chodzi o względnie niewielką ingerencję, której celem nie jest zabicie zwierząt, a tylko zmuszenie ich do zmiany miejsca bytowania, przy czym należy pamięć, że w realiach niniejszej sprawy zezwolenie zostało obwarowane licznymi warunkami (m. in. nadzór ornitologa, odstąpienie od płoszenia w razie stwierdzenia złożonych i wysiadywanych jaj lub wyklutych już piskląt). Realizacja warunku w postaci braku szkodliwości dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt polega zatem na ustaleniu, czy dane działania objęte wnioskiem o zwolnienie spod zakazów nie będzie szkodliwe dla stanu gatunku jako takiego na określonym terenie, a nie szkodliwe dla egzemplarzy tego gatunku, wobec których mają być skierowane działania objęte zezwoleniem.

W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że prowadzone od 2016 r. na terenie zabytkowego cmentarza przy ul. [...] w [...] działania prowadzą do pogorszenia stanu chronionych gatunków objętych zezwoleniem. Wręcz przeciwnie, w aktach sprawy znajduje się Inwentaryzacja ornitologiczna awifauny sporządzona w czerwcu 2018 r., z której wynika, że stosowanie sokolniczych metod płoszenia gawronów ma znikomy wpływ na awifaunę lęgową. Ponadto, dokumenty przedłożone przez [...] w piśmie z 20 listopada 2019 r. nie prowadzą do wniosków podważających ustalenia powołanej Inwentaryzacji. Dokumenty te korespondują natomiast z ustaleniem organu, że trend spadkowy w odniesieniu do gatunku gawrona od 2014 r. nie jest już tak dynamiczny. Trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że dokument dotyczący płoszenia ptaków na lotnisku w [...] nie miał charakteru rozstrzygającego, a nadto znany był skarżącemu i uczestnikowi z poprzednich postępowań.

Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (m.in. dane dotyczące liczebności jego populacji – populacja średnioliczna), także przy uwzględnieniu materiałów przedłożonych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie wynika, że objęte wnioskiem Miasta [...] oddziaływanie na gawrony może wpływać na rozmieszczenie i liczebność populacji tego gatunku na terenie kraju lub państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub naturalnego zasięgu tego gatunku, a także pozbawienie go odpowiednio dużego siedliska dla utrzymania populacji tego gatunku. Nie ma podstaw do podważenia stanowiska organu II instancji, że w przypadku zastosowania tej jednej metody płoszenia, nie można mówić o skumulowanym oddziaływaniu na ptaki, ponieważ na obszarze całego województwa [...] w 2018 r. wydane zostały tylko 3 decyzje zezwalające na płoszenie na niewielkich obszarach. Wnioskowane przez Miasto [...] działanie (płoszenie metodą sokolniczą) dotyczy terenu, który znajduje się niemal w centrum miasta [...], między terenami zabudowanymi i obejmuje powierzchnię ok. [...] ha.

W ocenie Sądu, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie dopuścił się istotnych uchybień przez zbieraniu i ocenie materiału dowodowego niezbędnego do oceny, czy zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku Miasta [...]. Sąd podziela również pogląd GDOŚ co do braku rozwiązań alternatywnych. Przesłankę tę również należy odczytywać przez pryzmat zasady proporcjonalności, zakładającej m. in. pewien wymóg racjonalizmu w działaniu i konieczność ważenia różnych dóbr, których ochrona może pozostawać w konflikcie. Postulat przycięcia koron drzew nie spełnia wymogu racjonalnego rozwiązania alternatywnego, albowiem prowadzi do istotnego uszkodzenia innego ważnego elementu przyrody, jakim są drzewa. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że chodzi o drzewa znacznej wielkości, które źle znoszą cięcia korony, a nadto cięcia musiałaby być rozległe, aby miały skutecznie ograniczyć budowanie gniazd m. in. przez gawrony. Z kolei dbanie o to, aby ograniczyć ilość ptasich odchodów na zabytkowym cmentarzu, jest w sposób oczywisty uzasadnione interesem społecznym, w szczególności ochroną zabytków. Trudno uznać za racjonalny wariant alternatywny zakazu dokarmiania ptaków. Przede wszystkim zakaz taki jest praktycznie niemożliwy do wyegzekwowania, a nadto pociągałby za sobą nieracjonalnie wysokie koszty (np. przebudowa okolicznych śmietników). GDOŚ trafnie wskazał również na nieskuteczność akustycznego płoszenia ptaków, powodującego ponadto nadmierne uciążliwości dla osób odwiedzających cmentarz.

Bezzasadne okazały się również formułowane przez skarżącego oraz [...] zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska istotnie nie zawiadomił stron o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem, ale skarżący oraz [...] nie wykazali, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niemożliwość złożenia w toku postępowania administracyjnego, dopuszczonych przez Sąd dowodów uzupełniające z dokumentów, nie wpływa na zmianę stanowiska w tej sprawie. Informacje zawarte w tych dokumentach nie prowadzą do podważenia ustaleń poczynionych przez organy obu instancji w toku postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.

-----------------------

6