Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 78/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny - W TRYBIE  ART. 149
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1 i 5 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. O. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 maja 2009 r. w sprawie II SA/Bk 302/08 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. wymierza Staroście S. grzywnę w kwocie 2917,14 (słownie: dwa tysiące dziewięćset siedemnaście złotych czternaście groszy), 2. zasądza od Starosty S. na rzecz skarżącego A. O. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wniesiona na tle następujących okoliczności.

Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1974 r., w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1973 r. nr 48, poz. 282), została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczona działkami nr [...], [...] i [...]o łącznej powierzchni 2,0190 ha położona w S. przy ul. C., stanowiąca własność T. i L. O. W treści aktu notarialnego nie wskazano celu nabycia nieruchomości. Z zatwierdzonego decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Powiatowego w S. z [...] czerwca 1974 r. planu realizacyjnego wynika zaplanowane wzniesienie na spornym terenie kotłowni miejskiej. Budowa kotłowni miejskiej nie została zrealizowana, natomiast działki oznaczone nr [...] o pow. 0,5242 ha zostały oddane w 1982 r. w bezterminowe użytkowanie Spółdzielni PSS "S." w S. z przeznaczeniem pod rozbudowę istniejącej piekarni w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony decyzją z 18 maja 1982 r. Na przekazanej działce nr [...] został wybudowany ze środków własnych spółdzielni "S." budynek produkcyjno – spedycyjny nowej piekarni, budynek magazynowo – warsztatowy oraz wieżowa trafostacja. Działka nr [...] stanowi drogę dojazdową do piekarni.

Z wnioskiem o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wystąpili T. i L. O. (w miejsce zmarłej w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego L. O. wstąpili jej spadkobiercy: dzieci – A. O., M. R., J. O. i M. O.).

Starosta S. decyzją z [...] lutego 2007r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że zrealizowanie innego celu niż zakładany przy wywłaszczeniu, tj. rozbudowa piekarni PSS "S." zamiast budowy kotłowni na użytek spółdzielni mieszkaniowej stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą zwrot działek na podstawie art. 229 a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Rozbudowa piekarni mogła bowiem stanowić podstawę wywłaszczenia w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej – aktu notarialnego z 16 sierpnia 1974 r.

Powyższa decyzja, na skutek odwołania A. O., została utrzymana w mocy przez Wojewodę P. decyzją z [...] marca 2007r. (nr [...]). W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że w przedmiotowej sprawie zrealizowanie innego celu niż zakładany przy wywłaszczeniu stanowi negatywną przesłankę umożliwiającą zwrot spornych działek na podstawie art. 229 a ustawy. Rozbudowa piekarni PSS "S." mogła bowiem stanowić podstawę wywłaszczenia w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wnieśli A. O., T. O., M. R., J. O. i M. O.

Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na toczące się przez Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie o stwierdzenie zgodności art. 229 a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej a następnie, po wydaniu w dniu 3 kwietnia 2008 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, w którym przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami został uznany za niezgodny w/w przepisami Konstytucji i z tego powodu stracił moc z dniem 9 kwietnia 2008 r., postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2008 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

W toku postępowania, jego uczestnik tj. PSS "S. " wniósł o oddalenie skargi podnosząc m. in., że wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] marca 2008 r. (sygn. akt [...]), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] listopada 2008 r. (sygn. akt [...]) Sąd nakazał Gminie Miasto S. złożenie oświadczenia woli, że - jako właściciel nieruchomości położonej w S., stanowiącej działki nr [...] i [...], dla której to nieruchomości założona jest księga wieczysta KW nr [...] prowadzona przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. P. z siedzibą w S. - oddaje tę nieruchomość PSS "S. " w S. w użytkowanie wieczyste na 99 lat oraz przenosi nieodpłatnie na rzecz Spółdzielni własność budynku parterowo - murowanego (piekarnia) oraz magazynu warsztatu, znajdujących się na tej nieruchomości.

Wyrokiem z 14 maja 2009r. (sygn. akt II SA/Bk 302/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2007r. nr [...] oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] wydaną w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ul. A. K., oznaczonej jako działki nr geod. [...]o pow. 0,4900 ha i nr [...] o pow. 0,0342 ha. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145a § 1 kpa. Przepis ten przewiduje możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Odnosząc powyższe Sąd zauważył, że decyzje organów obu instancji, zostały wydane m.in. na podstawie art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a przepis ten Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. uznał za niezgodny z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to zaś spowodowało, że w sprawie powstał nowy stan faktyczny, a Sąd zaś nie może zastępować organów administracji w ustalaniu tego stanu, który powstał po stwierdzeniu niekonstytucyjności w/w przepisu, a następnie dokonywać jego oceny prawnej. Uchylając obie wydane w tej sprawie decyzje Sąd polecił zatem, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji rozpoznały ją przy uwzględnieniu okoliczności wynikających z omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz wyroków Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] marca 2008r. (sygn. akt [...]) oraz Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] listopada 2008r. (sygn. akt [...]).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła "S. " Powszechna Spółdzielnia Spożywców w S.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 czerwca 2010r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw.

Konsekwencją oddalenia skargi kasacyjnej było uprawomocnienie się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 14 maja 2009r., który wraz z uzasadnieniem, został przekazany organowi dnia 14 lipca 2010r. (data wpływu).

W następstwie powyższego wyroku Starosta S. w dniu 20 stycznia 2011r. zawiadomił strony o rozprawie administracyjnej w sprawie zwrotu nieruchomości, wyznaczonej na dzień 28 stycznia 2011r.

W dniu 27 stycznia 2011r. Burmistrz S. zwrócił się do organu I instancji o odroczenie wyznaczonej rozprawy z powodu zmiany obsługi prawnej urzędu i braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ I instancji uwzględnił powyższy wniosek, o czym poinformował telefonicznie strony postępowania. Następnie zawiadomieniem z 28 stycznia 2011r. przedłużył termin załatwienia przedmiotowej sprawy, ze względu na skomplikowany charakter sprawy, do dnia 25 marca 2011r.

Pismem z dnia 30 stycznia 2011r. A. O. wezwał Starostę S. do niezwłocznego podjęcia czynności administracyjnych wynikających z wyroku WSA w Białymstoku z 14 maja 2009r.

Następnie w dniu 3 lutego 2011r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o wymierzenie, w trybie art. 154 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Staroście S. grzywny w maksymalnej wysokości ze względu na niewykonanie prawomocnego orzeczenia sądu. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że pomimo, iż od zwrotu akt administracyjnych minęło ponad siedem miesięcy, organ I instancji nie podjął żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia uzasadniając jedynie ten fakt skomplikowanym charakterem sprawy. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości "ciągnie się" prawie dwadzieścia lat.

W odpowiedzi na skargę Starosta S. wyjaśnił, że po zwrocie akt do organu, pracownik posiadający w zakresie obowiązków prowadzenie spraw zwrotu wywłaszczonych nieruchomości przebywał w okresie od 30 lipca do 3 listopada 2010r. na zwolnieniu lekarskim, a następnie od 20 grudnia do 31 grudnia 2010r. na urlopie wypoczynkowym. Organ wyjaśnił jednocześnie, że zawiadomieniem z 28 stycznia 2011r. przedłużono termin załatwienia przedmiotowej sprawy do 25 marca 2011r. ze względu na jej skomplikowany charakter.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej cytowanej: p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) w związku z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 18 lutego 2011r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2010 r. i w drugim półroczu 2010 r. (M.P. Nr 15, poz. 156) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w 2010 r. wyniosło 2.822,66 zł, a w drugim półroczu 2010r. wniosło 2.917,14 zł. Wymaga przy tym podkreślenia, że uznaniu sądu pozostawiono miarkowanie wysokości wymierzanej grzywny, w zależności o okoliczności konkretnej sprawy.

Dla skuteczności wniesienia środka określonego powyższym artykułem konieczne jest spełnienie dwóch niezależnych przesłanek. Po pierwsze, organ administracji publicznej, który został zobowiązany wyrokiem sądu administracyjnego do podjęcia określonych działań musi pozostawać w bezczynności, a więc nie podejmować działań mających na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyr. NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, niepubl.). Po drugie strona, przed wniesieniem skargi zobowiązana jest pisemnie wezwać organ do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Instytucja przedmiotowego wezwania związana jest niejako ze zobligowaniem organu do zastosowania się do treści wyroku przed interwencją sądu administracyjnego. Wezwanie takie można skierować do organu w każdym czasie po upływie ustawowego terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Dopiero, gdy organ administracji po wezwaniu nie wykona wyroku lub nie załatwi sprawy, albo gdy uczyni to dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność, wówczas istnieje przesłanka do ukarania organu grzywną, o której mówi przepis art. 154 §1 p.p.s.a. (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt II SA/Wa 1981/07. Lex nr 164771).

Jak wynika z powyższego z bezczynnością organu po wyroku uchylającym decyzję mamy do czynienia wówczas gdy, organ zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uwzględniającym skargę na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., mimo pisemnego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, pozostaje bezczynny do dnia wniesienia skargi. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Bezsprzecznym jest fakt, że skarżący przed wystąpieniem do Sądu, pisemnie wezwał Starostę S. do wykonania wyroku z dnia 14 maja 2009r. sygn. akt II SA/Bk 302/08 (pismo z dnia 30 stycznia 2011r.). Wobec tego skarżący spełnił wymóg zawarty w art. 154 § 1 p.p.s.a. i jego skarga jest dopuszczalna.

Z akt administracyjnych wynika natomiast, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 maja 2009r. uchylający decyzję Wojewody P. z [...] marca 2007r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty S. z [...] lutego 2007r. w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, Starosta S. otrzymał w dniu 14 lipca 2010r. W wyroku tym Sąd polecił organom, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniły okoliczności wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. oraz wyroków Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] marca 2008r. (sygn. akt [...]) oraz Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] listopada 2008r. (sygn. akt [...]). Po otrzymaniu powyższego orzeczenia organ dopiero po sześciu miesiącach podjął czynności procesowe w sprawie poprzez zawiadomienie o rozprawie administracyjnej, którą nota bene na dzień przed wyznaczonym terminem – odwołał. Następnie zawiadomieniem z dnia 28 stycznia 2011r., wydanym na podstawie art. 36 § 1 kpa, poinformował strony, że sprawa zostanie rozpatrzona po terminie przewidzianym w art. 35 § 3 kpa, ze względu na jej skomplikowany charakter. Nowy termin zakończenia sprawy organ wyznaczył na dzień 25 marca 2011r.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności przemawiają za wymierzeniem organowi grzywny, albowiem bezsporne jest, że Starosta S. przekroczył maksymalny termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 Kpa, czego zresztą nie kwestionuje sam organ. Podany zaś w odpowiedzi na skargę fakt przebywania pracownika organu na zwolnieniu lekarskim, a następnie na urlopie nie może uzasadniać bezczynności organu w wykonaniu prawomocnego wyroku. Dodatkowo należy podkreślić, że nowy termin zakończenia sprawy wyznaczony na dzień 25 marca 2011r. również nie został przez organ zachowany.

Dokonując ustalenia wysokości grzywny Sąd uznał, że adekwatna będzie kwota równa przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w roku 2010, ustalając wysokość grzywny na kwotę 2917,14 zł.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 154 § 1 oraz § 6 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.;pływał dnia 2 listopada 2008r. , z dnia 16 lutego 2009r. postanowienia o zawieszeniu postepowania postanowieniem SK