Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 932/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 105 par 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Dnia 4 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Piotr Fronc WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2022 roku sprawy ze skargi M. O., I. O. i E. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2022 roku, znak: WS-VI.7534.3.189.2021.KP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. O., I. O. i E. P. jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2022 roku, znak: WS-VI.7534.3.189.2021.KP umarzająca postępowanie odwoławcze w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. O. i E. P. od zaskarżonej decyzji Starosta M. znak: GM.6821.24.2020 z dnia 24.09.2021 r. oraz uchylająca zaskarżoną decyzję Starosty M. znak: GM.6821.24.2020 z dnia 24.09.2021 r. w całości i umarzająca postępowanie przed organem I instancji w stosunku do M. O..

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2020 roku (data wpływu: 1 września 2020 roku) M. O. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1975 roku "od jej ś.p. Siostry J. M. z domku K. i jej męża E., która nie została wykorzystana na cel dla którego była wywłaszczona. Jest to działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,0108 ha, powstała z podziału działki nr [...] objętej Księgą Wieczystą [...], zgodnie z mapą i projektem podziału opracowanym przez geodetę uprawnionego mgr inż. K. C., przyjętą do ewidencji materiałów Państwowego Zasobu Geodezyjnego pod numerem [...]"

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że "zgodnie z art. 216 § 1 Kodeksu cywilnego oraz załączonym Aktem Notarialnym [...] par. 5, czyniącym mnie adresatem spłaty, wynika że jestem współwłaścicielką przedmiotu zapisu, ponieważ nie otrzymałam spłaty ani się jej nie zrzekłam. Mogę zatem wystąpić o zwrot wywłaszczonej części współwłasności, wchodzącej w środek naszej działki nr [...], stanowiącej jej integralną część zarówno przed wywłaszczeniem, jak i do chwili obecnej na gruncie, jako posiadanie samoistne."

W toku postępowania przez organem I instancji skarżąca skorygowała swój wniosek, wskazując w piśmie z dnia 19 maja 2021 r., że wnosi "na podstawie art. 415 k.c. i następne o naprawienie szkód przez organy administracji działające w imieniu Skarbu Państwa i doprowadzenie do zgodności posiadania samoistnego w terenie z prawem własności tak aby działka [...], [...] i [...] stanowiły prawnie jedną całość o numerze np. [...]".

Ponadto skarżąca wskazała w piśmie z dnia 11 czerwca 2021 r., że "poprzednim uzupełnieniem zmieniłam formalny cel wystąpienia z pojęcia "zwrot" na pojęcie "naprawienie szkód" przy czym zasadniczy cel zasadniczy pozostaje ten sam, to znaczy doprowadzenie do zgodności posiadania samoistnego w terenie z prawem własności tak jak to było przed wywłaszczeniem."

Po rozpoznaniu wniosku Starosta M. decyzją z dnia 24 września 2021 roku, znak: GM.6821.24.2020 odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w O., gm. M., oznaczonej jako: cz. działki ewid. [...] /oznaczonej w projekcie podziału jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,0108 ha/, stanowiącej własność Gminy M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]

W uzasadnieniu wskazano, że zarządzeniem nr [...] Naczelnika Gminy M. z dnia 09 września 1975 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi O. orzeczono o wywłaszczeniu parcel, położonych w gm. kat. O., oznaczonych m.in. jako pgr. [...], stanowiącej własność E. M. s. A. i K. oraz J. M. c. W. i M., zam. [...].

Zgodnie z wykazem synchronizacyjnym znajdującym się na mapie do celów prawnych przyjętą do PODGiK w M. za numerem 3802/196/2013 z dnia 10 maja 2013 r. działka ewidencyjna nr [...] powstała z pgr. [...] i [...]. Jednocześnie na podstawie wykazu synchronizacyjnego znajdującego się na mapie nr [...] z dnia 12.05.2014 r. z projektem podziału dz. ewidencyjnej nr [...] na działki nr [...] i [...] wynika, iż cz. pgr. [...] odpowiada działce [...]. Wyżej wymieniony podział został zrealizowany na potrzeby prowadzonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ([...]), ale nie został zatwierdzony, ze względu na umorzenie postępowania.

Ponadto zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości łub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Natomiast stosownie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 09 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1159/20 "Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, iż jedynymi podmiotami uprawnionymi do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są: jej poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Przepis nie przewiduje w tym zakresie żadnych szerszych uregulowań, jak również nie posługuje się zwrotem niedookreślonym "w szczególności", który zwykle pozwala na szerszą wykładnię danego zagadnienia określonego w ustawie. "

Mając na względzie powyższe należy uznać, iż legitymację procesową w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości posiadają jedynie poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy.

W dniu 31 maja 2021 r. tut. Urząd zwrócił się do wnioskodawczym pani M. O. o przedłożenie dokumentów, postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź notarialnego poświadczenia dziedziczenia po wywłaszczonych osobach tj. E. M. i J. M., w celu wykazania swojej czynnej legitymacji w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawczyni nie dostarczyła wyżej wymienionych dokumentów do czasu wydania niniejszej decyzji oraz w dniu 09.09.2021 r. podczas wizyty w siedzibie tut. Urzędu poinformowała, iż postępowanie spadkowe po pani J. M. nie zostało przeprowadzone, natomiast Pan E. M. żyje, ale ze względu na podeszły wiek nie jest w stanie złożyć wniosku o zwrot. Tym samym pani M. O. nie potwierdziła posiadania prawa do występowania z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Ponadto przy wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie Organ uwzględnił stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przez podmiot nieuprawniony czynnie, nie podlega swego rodzaju konwalidacji w toku postępowania i nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a., lecz implikuje konieczność wydania negatywnego orzeczenia w przedmiocie zwrotu nieruchomości (wyrok WSA w Białymstoku z 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 736/08, wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1385/08, ONSAiWSA 2011/1/9 oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 646/18).

Jednocześnie w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zawartej w wyroku z dnia 09 czerwca 2021 r. Sygn. II SA/Kr 1159/20 "Konsekwencją niewykazania czynnej legitymacji procesowej wnioskodawcy w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości jest konieczność wydania decyzji odmownej przy jednoczesnym braku podstaw do badania przez organy prowadzące postępowanie administracyjne ewentualnego spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia."

Mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz pozyskane w toku postępowania dokumenty uznano, że wnioskodawczyni pani M. O. nie posiada legitymacji procesowej w przedmiotowej sprawie, wobec czego niniejszą decyzją odmówiono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. P., M. O. i I. O.. W uzasadnieniu odwołania wskazali, że zamiast naprawienia szkody, w ramach Art. 415 k.c i na podstawie Art. 58 k.c., wyrządzonej przez poświadczenie nieprawdy zaświadczeniem znak: [...] . Odwołujący wnieśli o potwierdzenie na podstawie art. 58 k.c. nieważności Decyzji Wojewody znak:WS-2.1.233.2014.RM odnoszącej się do części działki [...] oznaczonej nr [...] oraz podjętych na jej podstawie czynności prawnych, w szczególności apelacji Urzędu Miasta i Gminy M. od postanowienia Sądu Rejonowego w M. sygn. akt I Ns [...] w celu przywrócenia prawomocności postanowienia o przez nas prawa własności działki [...] w drodze zasiedzenia.

Odwołujący wskazali, że w 2014 roku Urząd Miasta i Gminy M. wystąpił do Wojewody Małopolskiego o potwierdzenie nabycia z mocy prawa własności całej działki [...]. Starosta wystawił zaświadczenie znak: GK.6621.3.Os.26.2014, mimo że wiedzieli a przynajmniej powinni wiedzieć że po przywróceniu prawa zasiedzenia na gruntach państwowych lub samorządowych odwołujący nabyli prawo własności części tej działki oznaczonej nr [...] w 2005 roku. Nabycie prawa własności działki [...] przez zasiedzenie w 2005 r potwierdził Sąd I instancji sygn. akt. I Ns [...]. Wojewoda wydał w 2014 roku Decyzję znak:WS-VII.7532.1.233.2014.RM wyraźnie zaznaczając, że wydaje ją na podstawie zaświadczenia Starosty znak:GK.6621.3.Os.26.2014 ,potwierdzając, że Urząd Miasta i Gminy M. "włada" działką [...]. W rzeczywistości w terenie Urząd Miasta i Gminy M. nigdy nie władał i nadal nie włada częścią tej działki oznaczoną nr [...], wywłaszczonej ale nie wykorzystanej dla którego była wywłaszczona, gdyż wchodziła ona w skład ostatniej działki gruntowej z działką [...] oraz częścią działki [...] przylegającej do reszty niewywłaszczonego gospodarstwa i była razem z nim uprawiana i we władztwie oraz samoistnym posiadaniu najpierw naszej rodziny a następnie naszym. Potwierdzone to zostało ponad wszelką wątpliwość: przez Sąd l instancji i opisane w uzasadnieniu Postanowienia, przez opinię biegłego geodety do zdjęć lotniczych, oraz pismo "właściciela" UMiG M. domagającego się usunięcia nasadzeń.

Urząd Miasta i Gminy M. na podstawie w/w Decyzji Wojewody złożył apelację od Postanowienia Sądu I instancji i wygrał sprawę. Sąd Apelacyjny nie mógł bowiem zignorować decyzji administracyjnej stwierdzającej, że działka [...] jest we władaniu Urzędu Miasta i Gminy M..

Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 1 czerwca 2022 roku, znak: WS-VI.7534.3.189.2021.KP umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. O. i E. P. od zaskarżonej decyzji Starosta M. znak: GM.6821.24.2020 z dnia 24.09.2021 r. oraz uchylił zaskarżoną decyzję Starosty M. znak: GM.6821.24.2020 z dnia 24.09.2021 r. w całości i umarzył postępowanie przed organem I instancji w stosunku do M. O..

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania przed organem I instancji, I. O. i E. P. nie składali żadnych wniosków, zaś przedmiotowe postępowanie toczyło się z wniosku M. O..

W związku z powyższym rozpatrując złożone odwołanie w części dotyczącej I. O. i E. P. Wojewoda zauważa, że iż przepis art. 129 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznaje uprawnienie do złożenia odwołania tylko stronie decyzji. Zgodnie z utrwalonymi w tej materii poglądami doktryny postępowania administracyjnego, uprawnienie do złożenia odwołania przysługuje także podmiotowi, niebędącemu stroną, którego interes prawny w obaleniu decyzji organu I instancji wynika z przekonania podmiotu, że decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest, bowiem przyjęcie tzw. subiektywnej koncepcji legitymacji procesowej strony. Skuteczne jest, zatem odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że postanowienie organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków, a w związku z tym ma interes w zakwestionowaniu tego rozstrzygnięcia.

Twierdzenie takie poddawane jest jednak weryfikacji przez organ odwoławczy, na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego, w oparciu o dowody zebrane przez organ pierwszej instancji, z ewentualnym ich uzupełnieniem przez organ odwoławczy. Jeżeli nie zostanie ono pozytywnie zweryfikowane, to organ II instancji zobowiązany jest wydać postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego. "(...) Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa" (tak w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.07.1999 r., OPS 16/98).

Z uwagi na fakt, iż pod sygn. [...] nie zarejestrowano jakiegokolwiek podania pochodzącego od I. O. i E. P., wydana zaś decyzja Starosty [...] z 24.09.2021 r. znak: [...] skierowana została wyłącznie do M. O., jako wnioskodawcy w sprawie, stwierdzić należy, iż omawiane odwołanie złożyła osoba niebędąca stroną postępowania nią objętego. Postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wymaga bowiem stosownego wniosku strony w tym zakresie.

Powyższe w przedmiotowej sprawie oznacza, że skoro zaskarżona decyzja, dotyczy praw i obowiązków M. O., zaś w żaden sposób nie odnosi się do praw i obowiązków I. O. i E. P., należy uznać, iż odwołanie złożyły osoby niebędące stronami postępowania nią objętego, a w konsekwencji należało umorzyć postępowanie odwoławcze w tym zakresie.

W związku z powyższym, Wojewoda w pkt. 2 decyzją orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego w zakresie rozpatrzenia odwołania I. O. i E. P. od decyzji Starosty [...] znak: GM.6821.24.2020 z 24.09.2021 r.

Odnosząc się do odwołania M. O. Wojewoda wskazał, że pismem z dnia 31.08.2020 r. M. O. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa zarządzeniem nr [...] Naczelnika Gminy M. z dnia 9.09.1975 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Skarbu Państwa we wsi O. tj. nieruchomości oznaczonej jako część działki ewid. nr [...] (oznaczonej w projekcie podziału jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,0108 ha), stanowiącej własność Gminy M., dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą nr [...]

W toku postępowania zwrotowego w pismach z dniach 19.05.2021 r. (data wpływu do urzędu) oraz z dnia 11.06.2021 r. , stanowiących odpowiedź na wezwania organu I instancji o przedłożenie dokumentów potwierdzających legitymację czynną M. O. w przedmiotowej sprawie, M. O. zmieniła zakres złożonego wniosku, wskazując w piśmie z dnia 19.05. 2021r, że wnosi na podstawie art. 415 k.c. i następne "o naprawienie szkód przez organy administracji działające w imieniu Skarbu Państwa i doprowadzenie do zgodności posiadania samoistnego w terenie z prawem własności tak aby działka [...], [...] i [...] stanowiły prawnie jedną całość o numerze np. [...]".

Następnie w piśmie z dnia 11.06.2021 r. wskazała, że "poprzednim uzupełnieniem zmieniłam formalny cel wystąpienia z pojęcia "zwrot" na pojęcie "naprawienie szkód" przy czym zasadniczy cel zasadniczy pozostaje ten sam to znaczy doprowadzenie do zgodności posiadania samoistnego w terenie z prawem własności tak jak to było przed wywłaszczeniem. Czynię to w imieniu współwłaścicieli działki [...]. Wśród wielu decyzji administracyjnych podjętych na temat tego skrawka ziemi niczyjej tylko jedna wydana z up. Starosty przez inż. J. K. z dnia 4.12.2001 r. (zał. wraz z mapką) jest precedensowa i okazała się możliwa. Szkoda że i wtedy "właściciel" nie zauważył że granice z działką nr [...] również błędnie wkartowane."

W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, wnioskodawczym nie przedłożyła dokumentów wymaganych do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a jak wynika z notatki służbowej sporządzonej w dniu 9.09.2021 r. przez pracownika organu I instancji M. O. w trakcie przeglądania akt sprawy, oświadczyła, że spadek po poprzedniej współwłaścicielce nieruchomości - J. M. nie został przeprowadzony, a E. M. żyje, ale ze względu na podeszły wiek nie może złożyć wniosku o zwrot.

Jak wynika zatem z treści pism składanych w toku postępowania zwrotowego oraz odwołania od zaskarżonej decyzji z dnia 24.09.2021 r., M. O. wnosi o zwrot nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] (odpowiadającej działce nr [...]) z uwagi na to, że wskutek działań Gminy M. jak również Wojewody Małopolskiego, nie udało się samoistnym posiadaczom nieruchomości nabyć własności nieruchomości w postępowaniu sądowym na podstawie przepisów o zasiedzeniu nieruchomości.

Zdaniem M. O. ujednolicenie stanu posiadania ze stanem własności stanowiłoby formę naprawy szkody w trybie ww. przepisu, gdyż zwrot tej nieruchomości powinien mieć miejsce wcześniej, gdy decyzją z dnia 2.06.1988 r. Naczelnik Miasta i Gminy M. zwrócił sąsiednią parcelę pgr. [...], poł. w gm. kat. O. na rzecz J. M. i E. M.. Gdyby bowiem parcela 1. kat. [...], położona w gm. kat. O. została wtedy również zwrócona rzecz ww. osób, to następnie J. M. i E. M. przekazaliby prawo własności nieruchomości jej aktualnym posiadaczom.

Jak wynika z akt sprawy, działka nr [...] odpowiada w części parceli pgr. [...]. Obie parcele: 1. kat. [...] i 1. kat. [...] b. gm. kat. O. powstały z parceli pgr [...], wywłaszczonej zarządzeniem Naczelnika Gminy M. nr [...] z dnia 9.08.1975 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi O..

Mając zatem na uwadze, że M. O. w toku postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości prowadzonego na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. i następne zmieniła zakres złożonego wniosku oraz jego podstawę prawną, stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie zwrotu ww. nieruchomości w trybie ww. przepisów stało się bezprzedmiotowe i jako takie - powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W związku z powyższym, Wojewoda w punkcie 1 zaskarżonej decyzji uchylić zaskarżoną decyzję Starosty [...] znak: GM.6821.24.2020.KP z dnia 24.09.2021 r. i orzekł o umorzeniu w całości postępowania przed organem I instancji, prowadzonego w trybie przepisów art. 136 ust. 3 u.g.n i następne w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O., gm. M., oznaczonej jako część działki ewid. nr [...] (oznaczonej w projekcie podziału jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,0108 ha), stanowiącej własność Gminy M..

Jednocześnie odnosząc się do wniosku odwołania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego znak: WS-VII.7532.1.233.2014.RM "na podstawie art. 58 k.c." odnoszącej się do działki nr [...], położonej w O. - w części dotyczącej działki nr [...] - oraz podjętych na jej podstawie czynności prawnych, w tym apelacji wniesionej przez Gminę M. od wyroku Sądu Rejonowego w M. I Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia 11.10.2019 r., w celu "przywrócenia prawomocności" ww. wyroku, Wojewoda wskazał, że jeżeli zamiarem strony jest stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Małopolskiego, w tym celu należy zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności do organu wyższej instancji, tj. do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.

Zgodnie bowiem z art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

Skargę na powyższą decyzję wojewody Małopolskiego wnieśli, M. O., I. O. i E. P., wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że obowiązek naprawienia szkody niekoniecznie wynika z naszego wniosku czy odwołania, ale przede wszystkim z mocy prawa, to jest art. 415 i 416 k.c., a tego obowiązku raczej nie można umorzyć. Podmioty prawne działające w imieniu głównego podmiotu t.j. Skarbu Państwa podejmowały na przestrzeni lat i nadal podejmują w tej sprawie szereg czynności prawnych, które z mocy prawa są nieważne. Ktoś musi tę nieważność potwierdzić, gdyż każda ze stron będzie to interpretować po swojemu a prawo stanie się martwe.

Zaznaczyli, że pierwszą i źródłową w tym zakresie czynnością prawną było podjęcie decyzji o przeniesieniu przedmiotowej działki [...], w składzie działki [...], do zasobów Skarbu Państwa, zamiast podania jej numeru byłym właścicielom do wniosku o zwrot. W czasie aktualizacji map na podstawie zdjęć lotniczych przeniesiono bezprawnie prawo własności części niewykorzystanej działki [...] na rzecz sąsiadów a przecież, "raz ustalonych prawnie granic nie może zmienić nawet sąd". Na takich podstawach sporządzono mapy, jak na ironię z prawa, nazwane mapami do celów prawnych. Część przypisaną do działki [...] udało się nam odzyskać dzięki decyzji kierownika wydziału geodezji podjętej z upoważnienia starosty i załączonej przez nas do akt odwołania jako precedens (decyzja z dnia 2001-10-30 znak: [...]). Części działki przypisanej do działki [...] "właściciel" czyli UMiG M., uczestniczący w procesie podejmowania decyzji jako strona, nie odzyskał, pozostawiając błędnie wkartowaną granicę zupełnie w powietrzu do niczego nie dowiązaną. Uniemożliwiło to w przyszłości zwrot przedmiotowej działki, gdyż nie odpowiadała tej która była wywłaszczona. Na podstawie tych map dokonywano różnych działań prawnych przenoszenia, scalania, synchronizacji i uwidaczniania w księgach wieczystych. Wydano zaświadczenie znak: GK.6621.3.Os.26.2014, że UMiG M. włada całą działką [...] zamiast wyłączyć z niej działkę [...]. Wystąpiono do Wojewody Małopolskiego o potwierdzenie nabycia z mocy prawa własności działki [...] razem z będącą w jej składzie wg. map działką [...], mimo iż w terenie była ona i jest nadal częścią nie wykorzystanej na cel dla którego była wywłaszczona, działki posiadanej przez nas w skład której wchodzą działki [...],[...] i [...]. Wystąpienie miało miejsce 9 lat po uzyskaniu przez nas prawa własności z mocy prawa przez zasiedzenie. Działkę tą podarowała nam rodzina, zamiast zapisanej w akcie notarialnym a nie dokonanej spłaty M. K. po mężu O., sądząc podobnie jak i my, że jest to cała wywłaszczona wcześniej działka tzn. że w jej skład wchodzi również działka [...] i [...]. Wojewoda Małopolski wydał decyzję znak: WS-VII.7532.1.233.2014.RM na podstawie zaświadczenia Starosty [...] z dnia 2014-02-21 znak:GK.VII.7436/5/2001A/V. W tejże Decyzji Wojewoda uwypuklił "decydujące znaczenie dla komunalizacji w omawianym trybie ma stan prawny i faktyczny mienia państwowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. t.j. w dniu 27 maja 1990 r." Stan faktyczny natomiast jest taki, że przedmiotowa działka oznaczona nr [...] nigdy nie była i nadal nie jest we władaniu UMiG M., a jest od zawsze w posiadaniu ostatnio samoistnym naszej rodziny a następnie naszym, jedynie bez prawa własności. Udowodniono to ponad wszelką wątpliwość w postępowaniu sądowym przed Sądem Rejonowym Wydział I Cywilny w M.. UMiG M. złożył apelację od decyzji Sądu I instancji, a sąd II instancji oddalił nasz wniosek o potwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie. Nieważność w/w czynności prawnych wynika z mocy prawa między innymi na podstawie art. 56 k.c., art. 58 k.c.

Ponadto skarżący wskazali, że nieprawdą jest iż: "pod sygn.GM.6821.24.2020 nie zarejestrowano jakiegokolwiek podania pochodzącego od I. O. i E. P.. Skarżący wskazali, że skargi załączyli pismo do Starosty z dnia 2021-10-04 (Zał.8) oraz 2 pisma do Burmistrza UMiG M. przesłane do wiadomości Starosty z dnia 2021-09-31 (zał.9) i 2021-09-10 (Zał.10) jako dowód , w aktach sprawy w Sądzie I instancji jest upoważnienie I. O. do reprezentowania całej wspólnoty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wszystkie strony nie zajęły w zakreślonym terminie stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda Małopolski umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. O. i E. P. od zaskarżonej decyzji Starosta [...] znak: GM.6821.24.2020 z dnia 24.09.2021 r. oraz uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] znak: GM.6821.24.2020 z dnia 24.09.2021 r. w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji w stosunku do M. O..

Należy wskazać, że umorzenie postępowania odwoławczego w stosunku do I. O. i E. P. było spowodowane tym, że zarówno I. O. i E. P. nie byli stronami przedmiotowego postępowania. Trafnie Wojewoda wskazał, że wniosek o wszczęcie postępowania złożyła tylko M. O., a jednocześnie w oparciu o akta sprawy nie można uznać, aby zaskarżona decyzja Starosty M. dotyczyła w jakikolwiek sposób praw czy obowiązków I. O. oraz E. P.. W konsekwencji organ odwoławczy trafnie uznał, że ani I. O. ani E. P. nie są stronami postępowania. Przesądzenie natomiast tej okoliczności, oznacza że skarżący I. O. ani E. P. nie mogli skutecznie wnieść odwołania od decyzji w sprawie, w której nie są stronami. To z kolei obligowało, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 K.p.a. Wojewodę do umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do tych skarżących.

Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze twierdzenia, że "nieprawdą jest iż pod sygn. [...] nie zarejestrowano jakiegokolwiek podania pochodzącego od I. O. i E. P. oraz do ich wskazania, że do skargi załączono "pismo do Starosty z dnia 2021-10-04 (Zał.8) oraz 2 pisma do Burmistrza UMiG M. przesłane do wiadomości Starosty z dnia 2021-09-31 (zał.9) i 2021-09-10 (Zał.10)", należy wskazać, że wbrew treści skargi do skargi nie załączono powołanych dokumentów. Co więcej jak wynika z akt sprawy, pisma takie nie zostały również doręczone do organu I instancji. Należy przy tym zwrócić uwagę, że decyzja Starosty odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została wydana w dniu 24 września 2021 roku, natomiast pismo, które zostało przez Skarżących skierowane do starosty nosi datę – jak wskazują Skarżący – 4 października 2021 roku, a więc już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Pisma natomiast z dnia 10 września 2021 roku oraz z dnia "31 września 2021 roku" zostały skierowane – jak podniesiono w skardze – do Burmistrza M., a do Starosty tylko do wiadomości. Z powyższego wynika zatem, że wbrew treści skargi skarżący I. O. oraz E. P. nie złożyli wniosku do Starosty, to sprawia, że nie byli stronami toczącego się postępowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych pod adresem zaskarżonej decyzji przez skarżącą M. O., należy wskazać, że pismem z dnia 31 sierpnia 2020 roku (data wpływu: 1 września 2020 roku) M. O. złożyła do Starosty [...] wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1975 roku "od jej ś.p. Siostry J. M. z domku K. i jej męża E., która nie została wykorzystana na cel dla którego była wywłaszczona. Jest to działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,0108 ha, powstała z podziału działki nr [...] objętej Księgą Wieczystą [...], zgodnie z mapą i projektem podziału opracowanym przez geodetę uprawnionego mgr inż. K. C., przyjętą do ewidencji materiałów Państwowego Zasobu Geodezyjnego pod numerem [...]".

W uzasadnieniu do tego wniosku skarżąca wskazała, że "zgodnie z art. 216 § 1 Kodeksu cywilnego oraz załączonym Aktem Notarialnym [...] par. 5, czyniącym mnie adresatem spłaty, wynika że jestem współwłaścicielką przedmiotu zapisu, ponieważ nie otrzymałam spłaty ani się jej nie zrzekłam. Mogę zatem wystąpić o zwrot wywłaszczonej części współwłasności, wchodzącej w środek naszej działki nr [...], stanowiącej jej integralną część zarówno przed wywłaszczeniem, jak i do chwili obecnej na gruncie, jako posiadanie samoistne."

Jak wynika z pierwotnej treści wniosku, skarżąca M. O. wystąpiła o zwrot działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,0108 ha, powstałej z podziału działki nr [...] objętej księgą wieczystą [...] W toku postępowania przez organem I instancji skarżąca skorygowała wniosek, wskazując w piśmie z dnia 19 maja 2021 r., że wnosi "na podstawie art. 415 k.c. i następne o naprawienie szkód przez organy administracji działające w imieniu Skarbu Państwa i doprowadzenie do zgodności posiadania samoistnego w terenie z prawem własności tak aby działka [...], [...] i [...] stanowiły prawnie jedną całość o numerze np. [...]".

Ponadto skarżąca wskazała w piśmie z dnia 11 czerwca 2021 r., że "poprzednim uzupełnieniem zmieniłam formalny cel wystąpienia z pojęcia "zwrot" na pojęcie "naprawienie szkód" przy czym zasadniczy cel zasadniczy pozostaje ten sam, to znaczy doprowadzenie do zgodności posiadania samoistnego w terenie z prawem własności tak jak to było przed wywłaszczeniem."

Skarżąca w sposób jednoznaczny zatem zmieniła swój wniosek, tak że nie domagała się już zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ale "naprawienia szkód". Tym samym bezzasadne było wydanie decyzji przez Starostę w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Trafnie Wojewoda Małopolski wskazał, że w takiej sytuacji – to znaczy w razie zmiany wniosku, z której to zmiany wynika, że wnioskodawczyni nie jest zainteresowana prowadzeniem postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – niedopuszczalne jest wydawanie decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2021, poz. 735 ze zm.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

To strona jest bowiem dysponentem przedmiotu postępowania w postaci skierowanego do organu administracji żądania, które może w granicach prawa modyfikować, bądź cofnąć aż do momentu wydania decyzji. Wycofanie wniosku o wszczęcie postępowania oznacza, że prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe i obliguje organ na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. do wydania decyzji umarzającej to postępowanie bez obowiązku badania powodów zajęcia przez stronę takiego stanowiska procesowego (por. np. uzasadnienie wyroków: NSA z dnia 21 lutego 2007 roku, sygn. II OSK 377/06, NSA z 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 394/11, NSA z dnia 17 maja 2022 roku, sygn. I GSK 2934/18).

W takiej sytuacji Starosta winien umorzyć postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę, to znaczy odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji wycofania w tym zakresie wniosku skarżącej stanowiło naruszenie art. 105 § 1 K.p.a.

Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień w zastosowaniu przez organ odwoławczy art. 105 § 1 K.p.a. W sprawie nie budzi wątpliwości to, że skarżąca wycofała wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Fakt ten zresztą kwestionowany nie jest, bo skarżąca nie podważa wystosowania swego pisma i co więcej podtrzymuje swoje żądanie dotyczące naprawienia szkody.

Jakkolwiek zasadnie doszło do umorzenia postępowania, w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to jednak zauważyć należy, że w ogóle nie został rozpoznany skorygowany wniosek skarżącej skierowany jeszcze do Starosty. Pomimo złożenia przez skarżącą M. O. wniosku o "naprawienie szkody" Starosta tej sprawy nie załatwił.

Sąd nie rozstrzyga w tym miejscu, czy wniosek ten jest uzasadniony czy też nie, jednakże złożenie jego przez skarżącą obliguje organ, do jego rozpoznania. Starosta pomimo, że skarżąca po korekcie złożyła wiosek o "naprawienie szkód" orzekł w przedmiocie wycofanego przez nią wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Tymczasem Starosta powinien umorzyć postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozpoznać wniosek, który ostatecznie został sprecyzowany w piśmie z dnia 11 czerwca 2021 roku.

Wobec powyższego skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.