Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 929/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1, art. 37a ust. 7-9
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 5, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez Skarb Państwa oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2010 r.) Starosta G. (dalej Starosta albo organ I instancji), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 37a ust. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84, poz. 948 ze zm., dalej uPKP), art. 130 ust. 1 i 2, art. 132 ust. 1a i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn) w pkt 1 ustalił na rzecz L. i B. W., zam. [...] G., ul. S. [...] (dalej Wnioskodawcy) odszkodowanie w kwocie [...] zł za nieruchomość położoną w G. przy ul. W., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb G., ark. mapy [...], dz. nr [...] o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej KW [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., którą z dniem [...] czerwca 2003 r. nabył na własność Skarb Państwa jako grunt wchodzący w skład linii kolejowej z równoczesnym nabyciem prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności urządzeń znajdujących się na gruncie przez Polskie Koleje Państwowe SA (dalej PKP SA). W pkt 2 Starosta zobowiązał PKP SA do zapłaty jednorazowo Wnioskodawcom odszkodowania w kwocie [...] zł. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Wojewoda W. (dalej Wojewoda) decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2006 r.) stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa, z dniem [...] czerwca 2003 r. prawa własności gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej, położonego w G., oznaczonego geodezyjnie jako: obręb G., ark. mapy [...] , dz. nr [...] o pow. [...] ha, zapisanego w księdze wieczystej KW [...] Sądu Rejonowego w G., stanowiącego do dnia [...] maja 2003 r. własność Wnioskodawców, z równoczesnym nabyciem z dniem [...] czerwca 2003 r. przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Od tej decyzji, Wnioskodawcy odwołali się do Ministra Budownictwa, który decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2007 r.) utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2006 r. Od decyzji z [...] stycznia 2007 r. strony nie wniosły skargi do sądu administracyjnego. Wojewoda w decyzji z [...] maja 2006 r. potwierdził, że nabycie przez Skarb Państwa prawa własności gruntu następuje za odszkodowaniem zgodnie z art. 37a uPKP, a w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, że dotychczasowym właścicielom przysługuje roszczenie o odszkodowanie. Ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpi na wniosek dotychczasowego właściciela złożony do Starosty G. do dnia [...] grudnia 2007 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, a zobowiązanym do wypłaty odszkodowania będzie PKP SA.

Wnioskodawcy złożyli podanie o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość dnia [...] maja 2006 r. i dodatkowo dnia 26 stycznia 2007 r., zachowując ustawowy termin o którym stanowił art. 37a ust. 7 uPKP. PKP SA nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów, że grunt stanowiący działkę nr 62/7 pozostawał od maja 1973 r. do 31 maja 2003 r. w jej samoistnym posiadaniu.

W odwołaniu z dnia [...] lipca 2010 r. PKP SA w Warszawie Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Poznaniu (dalej Odwołujący bądź PKP SA) wniósł o zmianę decyzji z [...] czerwca 2010 r. przez ustalenie, że nie jest obowiązany do zapłaty odszkodowania w kwocie [...] zł, ustalonego na podstawie art. 37a uPKP, ewentualnie o uchylenie decyzji z 30 czerwca 2010 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzji z 30 czerwca 2010 r. Odwołujący zarzucił:

- naruszenie art. 6 kpa, przez nieprawidłowe ustalenie znaczenia normy prawnej wynikającej z art. 37a ust 7 uPKP,

- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 37a ust 7 uPKP i ustalenie w ten sposób, że Odwołujący nie był w posiadaniu samoistnym nieruchomości przez okres 30 lat, co miało wpływ na wynik postępowania,

błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że ewentualne posiadanie samoistne Odwołującego zostało przerwane w 1998 r.,

naruszenie art. 7 kpa przez niepodjęcie niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie przerwania samoistności posiadania,

- naruszenie art. 107 kpa przez brak wskazania dowodów na podstawie których organ ustalił, że w 1998 r. doszło do przerwania samoistności posiadania i że właściciele nie mieli jakichkolwiek praw w dochodzeniu roszczeń w okresie 1945 - 1989.

W uzasadnieniu Odwołujący podkreślił, że kluczową kwestią w tej sprawie było ustalenie przez organ, czy nieruchomość oznaczona geodezyjnie jako dz. nr [...] (obręb G., ark. mapy [...]) była w posiadaniu samoistnym Odwołującego przez okres 30 lat nieprzerwanie do dnia [...] maja 2003 r. Odwołujący podkreślił, że nie zawsze jednolity fundusz własności państwowej należało identyfikować z zakazem wstępowania państwowych osób prawnych w stosunki właścicielskie czy odpowiadające właścicielskim. Starosta, badając ewentualną kwestię utraty samoistności w posiadaniu przedmiotowego gruntu przez PKP, oparł się na bliżej nie określonych pismach kierowanych od 1998 r. przez właścicieli nieruchomości do PKP. Samoistność posiadania jako niezmiernie ważna w owej sprawie, a nadto korzystająca z domniemania ciągłości (art. 340 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm., dalej kc), winna zostać poddana znacznie dogłębniejszej analizie. Zdaniem odwołującej czynności podjęte przez organ zmierzające do ustalenia, że w 1998 r. nastąpiło przerwanie samoistności posiadania naruszają art. 7 kpa. Ustalenia organu opierają się wyłącznie na bliżej nieokreślonych pismach i nie uwzględniają przeciwnego stanowiska odwołującego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2011 r.) Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r.

Opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie Wojewoda wskazał, że Wnioskodawczyni pismem z [...] maja 2006 r. wystąpiła do Starosty o odszkodowanie za nieruchomość położoną w G. przy ul. W., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb G., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...]0 ha.

Wojewoda decyzją z [...] maja 2006 r. stwierdził, że działka nr [...] stanowiąca do [...] maja 2003 r. własność Wnioskodawców, z dniem [...] czerwca 2003 r. stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa i że z tym samym dniem Odwołujący nabył prawo użytkowania wieczystego tego gruntu. W punkcie 3 ww. decyzji wskazano, że nabycie przez Skarb Państwa prawa własności gruntu następuje za odszkodowaniem zgodnie z art. 37a uPKP. Od tej decyzji odwołanie wnieśli Wnioskodawcy, a Minister Budownictwa decyzją z 10 stycznia 2007 r. utrzymał ją w mocy.

Decyzją z [...] maja 2007 r. znak [...] Starosta ustalił na rzecz Wnioskodawców odszkodowanie w kwocie [...] zł za ww. nieruchomość i zobowiązał Odwołującego do zapłaty jednorazowo Wnioskodawcom ustalonego w decyzji odszkodowania. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez PKP SA Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2007 r.), uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Starostę. Prawomocnym wyrokiem z [...] października 2008 r., II SA/Po 226/08 (dalej wyrok II SA/Po 226/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA), oddalił skargę Wnioskodawców na decyzję z 14 grudnia 2007 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] września 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2009 r.), Starosta ustalił na rzecz Wnioskodawców odszkodowanie za ową nieruchomość, jednakże Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] ponownie uchylił decyzję z [...] września 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z [...] czerwca 2010 r. nr [...] Starosta ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz Wnioskodawców za ową nieruchomość.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez PKP SA Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2010 r.

Prawomocnym wyrokiem z [...] marca 2011 r. IV SA/Po 944/10 (dalej wyrok IV SA/Po 944/10), WSA uchylił decyzję Wojewody z 23 sierpnia 2010 r. (dalej decyzja z 23 sierpnia 2010 r.) określając, że nie może być wykonana.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda wskazał, że nie można uznać, że działka nr [...] pozostawała do dnia [...] maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym Odwołującego nieprzerwanie przez 30 lat. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nieruchomość ta została obciążona służebnością drogi na rzecz Cukrowni w G. (prawdopodobnie służebność ta została ustanowiona na etapie budowy linii kolejowej w roku 1875). Jak wynika bowiem z aktu notarialnego z [...] lutego 1969 r. nr rep. [...], którym poprzedniczka prawna Wnioskodawców nabyła własność działki nr [...], w dziale II księgi wieczystej G. tom [...] karta [...], wpisana była służebność drogi na rzecz Cukrowni w G.. Jak wskazał Sąd Rejonowy w G., notariusz przenosząc dnia 13 lutego 1969 r. wpisy z księgi wieczystej G. tom 51 karta 1370, nie przeniósł do Kw [...] wpisu dotyczącego służebności drogi na rzecz Cukrowni. Sąd Rejonowy poinformował, że nie dysponuje obecnie księgą wieczystą G. tom [...] karta [...] i w związku z tym nie może z urzędu podjąć jakichkolwiek czynności pozwalających na ujawnienie wpisu służebności w Kw [...] (pismo Sądu Rejonowego w G. z [...] lipca 2008 r. Dz. Ko 39/08). Owa służebność drogi przeszła następnie na Odwołującego, który przejął w swe struktury organizacyjne linię kolejową G.-A. Nie ma żadnych dokumentów świadczących o tym, by nastąpiło zrzeczenie się służebności drogi lub umowy, czy porozumienia rozwiązującego tę służebność. Pośrednim potwierdzeniem powyższych rozważań są także wpisy służebności drogi na rzecz Cukrowni G. znajdujące się w księgach wieczystych nieruchomości sąsiadujących z działką nr [...].

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, ustanowienie w przeszłości służebności drogi na przedmiotowym gruncie i korzystanie przez Odwołującego i jego poprzedników prawnych z tej działki na zasadzie ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest ww. służebność wyklucza uznanie, że Odwołujący jest samoistnym posiadaczem gruntu (wyrok IV SA/Po 944/10).

Dokonując analizy sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego organ II instancji stwierdził, że biegły prawidłowo wycenił wartość działki zajętej pod linię kolejową, a opinia ta może być podstawą do ustalenia odszkodowania.

Składając dnia [...] sierpnia 2011 r. skargę do WSA, [...] SA w W., Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w P. (dalej Skarżący) zarzucił decyzji z 5 lipca 2011 r. naruszenie:

- prawa materialnego - art. 37a ust 7 uPKP przez błędne jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, wynikające z bezpodstawnego ustalenia, że Skarżący przed dniem [...] maja 2003 r. nie był w posiadaniu samoistnym przez okres 30 lat działki nr [...] o powierzchni [...] ha, które to naruszenie bezpośrednio miało wpływ na wynik niniejszego postępowania,

- prawa materialnego, tj. art. 5 (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) i art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1082 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej ukwh), przez bezpodstawne i bezprawne kwestionowanie aktualnej treści księgi wieczystej nr [...] z jednoczesnym nieuprawnionym (wobec braku ustawowych kompetencji ku takiemu działaniu) ustaleniem tej treści z "rzeczywistym" stanem prawnym, co miało bezpośredni i istotny wpływ na wynik tego postępowania.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z [...] lipca 2011 r. w całości i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący zwrócił uwagę, że organ II instancji w sposób nieuprawniony dokonał ustalenia treści księgi wieczystej z przyjętym przez siebie stanem prawnym dochodząc do przekonania, że działka nr [...] została obciążona służebnością drogi na rzecz Cukrowni w G. Wojewoda nie może dokonywać ustalenia treści ksiąg wieczystych w rozumieniu art. 10 ukwh, co w tej sprawie uczynił. Ustalenia takiego nie dokonał również organ do tego uprawniony i zgodnie z aktualną księgą wieczystą spornej nieruchomości od 1969 r. nie jest ona obciążona żadną służebnością. W aktualnym stanie faktycznym i prawnym owej sprawy nie ma wyrażonego w przewidzianej przepisami prawa formie potwierdzenia, by między rokiem 1969 a 2003, a więc przez okres ponad 30-letni, sporna nieruchomość była obciążona jakąkolwiek służebnością. W związku z powyższym uznać również należy, że w przedmiotowej sprawie naruszono zasadę działania organów administracji publicznej wyłącznie na podstawie prawa - wynikającą z art. 6 kpa (k. 4-7 akt IV SA/Po 929/11).

W odpowiedzi na skargę z [...] września 2011 r. nr [...], Wojewoda wniósł o jej oddalenie (k. 10-11 akt IV SA/Po 929/11).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Wojewody z 5 lipca 2011 r. i poprzedzające jej wydanie postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejście z mocy art. 37a ust. 1 uPKP własności gruntów wchodzących w skład linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa. W art. 37a ust. 7 uPKP określono dwie przesłanki negatywne ustalenia i wypłaty odszkodowania, którymi są, po pierwsze, złożenie wniosku przez dotychczasowego właściciela gruntu przed dniem 1 czerwca 2003 r. albo po 31 grudnia 2007 r. Po drugie, roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje w przypadku, gdy przejęty na własność Skarbu Państwa grunt pozostawał do [...] maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym Skarżącego lub jego poprzednika prawnego nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Dla pojmowania wystąpienia którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek w niniejszej sprawie istotne znaczenie mają dwa wyroki WSA, które w niej zapadły. Wyrokiem z dnia [...] października 2008 r., II SA/Po 226/08, WSA oddalił skargę Wnioskodawców na decyzję Wojewody z [...] grudnia 2007 r. nr [...], uchylającą decyzję Starosty z [...] maja 2007 r. nr [...], ustalającą na rzecz Wnioskodawców odszkodowanie w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że dla obrony przed roszczeniem odszkodowawczym byłych właścicieli, Skarżący winien wykazać, że grunt o powierzchni [...] m2, stanowiący część działki nr [...], pozostawał od maja 1973 r. do [...] maja 2003 r. w samoistnym posiadaniu PKP SA lub jej poprzedników prawnych - i to nieprzerwanie. Z kolei rzeczą poprzednich właścicieli tego gruntu będzie naprowadzenie dowodów wskazujących na niesamoistny charakter tego posiadania i brak przesłanki nieprzerwanego posiadania gruntu przez Skarżącego lub Jego poprzedników prawnych przez 30 lat (do końca maja 2003 r.).

Odnosząc się do możliwości obciążenia służebnością gruntu pod torem kolejowym kolejki wąskotorowej na rzecz Cukrowni SA WSA zwrócił uwagę, że pomocne mogą okazać się między innymi zapisy w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., dla działki nr [...] o pow. [...] ha.

Wyrokiem z [...] marca 2011 r., IV SA/Po 944/10, WSA uchylił decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2010 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z [...] czerwca 2010 r.

Zdaniem WSA, Wojewoda nie ustalił pełnego statusu prawnego nieruchomości, kierując się wskazaniami wyroku II SA/Po 226/08. WSA wyjaśnił, że przyjęcie przez Wojewodę teorii jednolitego funduszu własności państwowej, jako podstawy rozumowania i rozstrzygnięcia w sprawie, było już z założenia błędne, a uznanie tej zasady jako jedynego motywu rozstrzygnięcia, wobec okoliczności wskazujących na ustanowienie służebności drogi na owym gruncie, było niedopuszczalne. Decyzję z 30 czerwca 2010 r. Starosta oparł na starannie zebranym materiale dowodowym, rzetelnej jego ocenie i prawidłowym wnioskowaniu w świetle normy zawartej w art. 37a ust. 7 ukPKP. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Sąd podkreślił, że ustalenie faktu korzystania przez Skarżącego i jego poprzedników prawnych z nieruchomości odjętej Wnioskodawcom, z ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest służebność drogi, wyklucza uznanie, że Skarżący jest samoistnym posiadaczem gruntu.

Formułując wiążące wskazania dla organu WSA zauważył, że Wojewoda winien odpowiedzieć na kluczowe – w świetle art. 37a in fine ukPKP - pytanie, czy działka, stanowiąca własność Wnioskodawców pozostawała do 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym Skarżącego nieprzerwanie przez 30 lat. W tym celu organ odwoławczy winien uwzględnić wszystkie dowody zebrane przez Starostę, także dotyczące ustalenia służebności drogi na owym gruncie i je ocenić. W przypadku wątpliwości, organ winien pozyskać nowe dowody, np. uwzględniając informacje przekazane na rozprawie przez pełnomocnika uczestników okoliczności, dotyczące sąsiednich działek, z wpisanym w KW prawem służebności drogi. Należy też zwrócić uwagę na aspekt faktycznego władania (corpus) przedmiotową nieruchomością, co podkreślał zarówno Skarżący, jak i Wnioskodawcy. Według Skarżącego, jedyne przeznaczenie przedmiotowego gruntu wiąże się z istniejącymi torami, a ściśle – z przejazdami kolei po torach, wobec tego Wnioskodawcy nie mogli tym gruntem władać. Tymczasem na podstawie fotografii znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy trudno przyjąć, że tory są eksploatowane. Na wniosek przeciwny mogą wskazywać m. in. pisma Skarżącego z [...] maja 2003 r. i [...] września 2004 r.

Jeżeli postępowanie dowodowe wykaże, że na działce z torami kolejowymi, ustanowiona została służebność drogi na rzecz Skarżącego bądź jej poprzedników prawnych, to fakt ten uniemożliwia uznanie, że grunt ten pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP lub jej poprzedników prawnych. Z kolei ustalenie, że działka, stanowiąca własność Wnioskodawców nie pozostawała do [...] maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym Skarżącego nieprzerwanie przez 30 lat, nakazuje zastosować normę zawartą w art. 37a ust. 7 ukPKP zdanie 1-sze i ust. 8, i 9.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) pozostawał związany dokonaną oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w obu przedstawionych wyrokach WSA. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011 r., s. 426 uw. 2-4; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LexisNexis 2012 r., s. 396-397 uw. 1-2). Artykuł 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9. 2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.01.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604,). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z 21.4.2010 r., II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Ocena prawna i wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji, mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z 23.3.2010 r., I FSK 178/09, Lex nr 593711). Należy dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności i wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 ppsa określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił ustalenia dokonane przez organy obu instancji, przyjmując je za własne i czyniąc je podstawą prowadzonych rozważań. Z perspektywy art. 153 ppsa Sąd miał na względzie, że Wojewoda prawidłowo ustalił, że działka nr [...], będąca do dnia [...] maja 2003 r. własnością Wnioskodawców, została w przeszłości obciążona służebnością drogi na rzecz Cukrowni w G.. Okoliczność ta została stwierdzona na podstawie treści aktu notarialnego z [...] lutego 1969 r., nr rep. [...], w którym poprzedniczka prawna Wnioskodawców nabyła własność działki nr [...]. Czynności notarialne dokonane przez notariusza mają charakter dokumentu urzędowego (art. 2 § 2 ustawy z 14 lutego 1991 r. prawo o notariacie (Dz.U. nr 22, poz. 91 ze zm.). Akty i inne dokumenty notarialne są dokumentami urzędowymi i wprost odnoszą się do nich przepisy kpc o dokumentach urzędowych (T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego Komentarz LexisNexis 2009 t. 1 s. 703 uw. 9; K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993 s. 84-85). Podobna sytuacja istniała pod rządem ustawy z dnia 25 maja 1951 r. Prawo o notariacie (j.t. Dz.U. 1963 r., nr 19, poz. 106 ze zm.; dalej ustawa z 1951 r.), bowiem akt notarialny sporządzało wówczas państwowe biuro notarialne (art. 1 ustawy z 1951 r.; K. Piasecki w: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, W. Pr. 1989, t. 2, uw. 9).

Notariusz przenosząc dnia [...] lutego 1969 r. wpisy z księgi wieczystej G. tom [...] karta [...], nie przeniósł do KW [...] wpisu dotyczącego służebności drogi na rzecz Cukrowni. Służebność drogi przeszła następnie na Skarżącego, który przejął w swe struktury organizacyjne linię kolejową G.-A. Ustalenia powyższe pozostają w zgodzie z wiążącymi wskazaniami oraz oceną prawną zawartymi w uzasadnieniach obu przedstawionych powyżej wyroków. Po uprawomocnieniu się wyroków: II SA/Po 226/08 i IV SA/Po 944/10 nie dokonano odmiennych ustaleń w tej materii, mimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. podjął działania dla uzyskania dokumentów, których nie zdołałyby uzyskać organy administracji obu instancji i strony, reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników (k. 45-45v, 51-55, 61, 66, 67-73, 77-79, 84 akt IV SA/Po 929/11).

Wykazanie, że na działce z torami kolejowymi, ustanowiona została służebność drogi na rzecz poprzedników prawnych Skarżącego uniemożliwia uznanie, że grunt ten pozostawał do dnia [...] maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym Skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze, organy obu instancji nie naruszyły w niniejszej sprawie art. 5 i 10 ukwh. Przepisy te nie znajdowały zastosowania w kontrolowanej sprawie. Skarżący nie dokonał bowiem jakiejkolwiek czynności prawnej z osobą uprawnioną według treści księgi wieczystej. Niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nie wpłynęła w sposób bezpośredni na sytuację prawną Skarżącego. Innymi słowy, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni jedynie nabycie w drodze czynności prawnej. Nie ma ona charakteru absolutnego i nie wyłącza możliwości rzeczywistego ustalenia stanu prawnego nieruchomości w oparciu o innego rodzaju dokumenty, którymi są wypisy z aktów notarialnych, czy orzeczenia sądowe. Skarżący pomija to, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko służebności drogi koniecznej (art. 7 pkt 4 ukwh; S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Własność i inne prawa rzeczowe" LexisNexis 2011 s. 74, uw. 3; S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczysto księgowych. Komentarz, LexisNexis 2010 s. 62-63 uw. 1, 2 in fine).

Wojewoda dokonując ustaleń stanu faktycznego na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1969 r. nr rep. [...] i akt księgi wieczystej, nie naruszył art. 6 kpa, ponieważ działał na podstawie przepisów prawa nakazujących uwzględnienie wszelkich dostępnych dowodów, które nie są niezgodne z prawem, celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 75 § 1 kpa). Nietrafnym okazał się zarzut bezpodstawnego i bezprawnego kwestionowania aktualnej treści księgi wieczystej Kw nr [...]. Obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie nie tylko aktualnego stanu prawnego nieruchomości, ale przede wszystkim zdarzeń faktycznych i prawnych z przeszłości – okresu nie krótszego niż ostatnie 30 lat przed dniem [...] maja 2003 r. (art. 37a ust. 1 i 7 ukPKP). Na konieczność uwzględnienia stanu prawnego, istniejącego w całym okresie funkcjonowania na danej działce linii kolejowej – począwszy od podjęcia działań prawnych dla pozyskania owej nieruchomości dla budowy linii kolejowej – wskazał Trybunał Konstytucyjny w części II punkcie 3 uzasadnienia postanowienia z 24 maja 2010 r. P 13/09. Trybunał Konstytucyjny wskazał na istnienie sytuacji, w której wnioskodawcy domagający się odszkodowania, nie byli dotychczasowymi właścicielami gruntu w rozumieniu art. 37a ust. 7 zd. 1 ukPKP, skoro nieruchomość w sprawie II SA/Gd 504/08 była już uprzednio własnością Skarbu Państwa ex lege. Na konieczność badania dawnego stanu prawnego wskazywały przykładowo prawomocne wyroki WSA w Poznaniu z: 17.11.2010 r. IV SA/Po 497/10 i 23.11.2010 r. IV SA/Po 539/10.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja, wbrew zarzutom skargi, nie narusza art. 37a ust. 7 ukPKP.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

ja