Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 952/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2022 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent [...] (dalej jako: Prezydent) decyzją z [...] r. zarządził skierowanie T.B. (dalej jako: Skarżący) na badania lekarskie w zakresie kat. B prawa jazdy, [...] w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu Prezydent przedstawił stan faktyczny i prawny. Podał, że 23 czerwca 2021 r. do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta [...] wpłynął wniosek Sądu Rejonowego [...]wraz z kopią opinii sądowo-psychiatrycznej w sprawie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem T. B. Z opinii tej wynika, że 3 grudnia 2020 r. Skarżący kierując pojazdem spowodował zdarzenie drogowe uszkadzając inny pojazd, a następnie oddalił się z miejsca zdarzenia. U kierującego rozpoznano organiczne zaburzenia osobowości. Wobec tego należało stwierdzić, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia wymienionego w kontekście posiadania przez niego uprawnień do kierowania pojazdami.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł w terminie odwołanie.

Wyjaśnił, że nie przypomina sobie, aby 3 grudnia 2020 r. uczestniczył w zdarzeniu drogowym. Natomiast psycholodzy na odległość wydali opinię o jego zdrowiu, bez przeprowadzenia badań. Nie przypomina sobie także, aby kiedykolwiek badał go lekarz psychiatra. Zaznaczył, że zdarzenie miało miejsce w czerwcu lub lipcu, poszkodowany szybko odjechał, a on nie zdążył z nim nawet porozmawiać. Stąd też nie jest prawdą, że odjechał z miejsca zdarzenia. Wskazał, że to było "małe otarcie", policjanci pouczyli go, żeby ostrożnie jeździć. Zaznaczył, że samochód jest mu niezbędny do poruszania się po mieście. Stwierdził, że ma kilka drobnych schorzeń, które nie utrudniają mu prowadzenia pojazdu, a 11 sierpnia 2021 r. rozpoczął badania w Ośrodku Medycyny Pracy [...]. Wniósł o odstąpienie od zatrzymania mu prawa jazdy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej jako: Kolegium) organ decyzją z [...] r., na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021, poz. 1212, dalej jako: u.k.p.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z l4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji będącą przedmiotem odwołania.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badania lekarskie, w sytuacji określonej w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy). Stosownie zaś do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie Prezydent w sposób prawidłowy dokonał oceny istniejących przesłanek do skierowania Skarżącego na badanie lekarskie, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Konieczność przeprowadzenia stosownego specjalistycznego badania lekarskiego uzasadnia załączona do akt sprawy opinia sądowo-psychiatryczna z [...] r. wydana na polecenie Sądu Rejonowego [...]. Wynika z niej, że skarżący jest obwiniony o to, że 3 grudnia 2020 r. [...] kierując samochodem [...] nie zachował ostrożności podczas manewru cofania, w wyniku czego najechał na zaparkowany samochód, a następnie oddalił się z miejsca zdarzenia drogowego. Skarżący nie przyznał się do popełnienia wykroczenia. Podczas kontaktu telefonicznego wypowiadał się nielogicznie, a jego syn [...] podał, że stan zdrowia ojca pogorszył się i pamięć ojca nie jest ostatnio dobra.

W związku z wątpliwościami co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego, Sąd Rejonowy [...] postanowił o powołaniu biegłego lekarza psychiatry. Podczas badania biegły rozpoznał u Skarżącego organiczne zaburzenia osobowości. Wykazał on obniżenie zborności wypowiedzi, trudności w koncentracji uwagi, rozwlekłość toku myślenia, wtórne łagodne obniżenie funkcji pamięci. Biegły stwierdził, że najprawdopodobniej główną przyczyną popełnionego wykroczenia było ograniczenie sprawności psychoruchowej. Biegły zaznaczył, że podczas badania Skarżący był osłabiony, poruszał się z trudem, nie był zdolny do stawienia się na badanie, które ostatecznie odbyło się w jego miejscu zamieszkania. Podsumowując biegły wyjaśnił, że stwierdza u badanego ciężki stan ogólny w zakresie zdrowia somatycznego, przez co nie jest on zdolny do udziału w czynnościach sądowych, a niezdolność ta ma charakter stały.

W ocenie Kolegium wskazane wyżej okoliczności dają podstawę do uznania, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego. Mając na uwadze treść opinii sądowo-psychiatrycznej stwierdziło, że zaistniała potrzeba zweryfikowania, czy aktualny stan zdrowia odwołującego się pozwala na bezpieczne kierowanie pojazdami w ruchu drogowym. Organowi uprawnienia takie nadają powołane wyżej przepisy ustawy o kierujących pojazdami.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiódł Skarżący, wskazując na zarzuty zbieżne z zawartymi już w odwołaniu. Nadto stwierdził, że otrzymanej kopii opinii psychiatrycznej nie jest w stanie odczytać. Wskazał na potrzebę "gruntownego przebadania" wszystkich dokumentów, zwrócił się o "przedłużenie" mu prawa jazdy do wiosny 2022 r. Do skargi dołączył ostateczne orzeczenie psychologiczne z [...] r., w którym stwierdzono istnienie przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Nadto, wskazało na rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto, wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy

co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a), Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z [...] r. o skierowaniu Skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji jest art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Powyższa regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.

Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Oczywistym zatem być musi, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (patrz: wyrok NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16, LEX nr 2118707).

Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mającym wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym, co należy podkreślić, wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że to w związku z wątpliwościami co do stanu zdrowia psychicznego Skarżącego, Sąd Rejonowy [...] postanowił o powołaniu biegłego lekarza psychiatry. Wskazany biegły rozpoznał u Skarżącego organiczne zaburzenia osobowości. obniżenie zborności wypowiedzi, trudności w koncentracji uwagi, rozwlekłość toku myślenia, wtórne łagodne obniżenie funkcji pamięci. Biegły stwierdził, że najprawdopodobniej główną przyczyną popełnionego wykroczenia było ograniczenie sprawności psychoruchowej. Biegły zaznaczył, że podczas badania Skarżący był osłabiony, poruszał się z trudem, nie był zdolny do stawienia się na badanie, które ostatecznie odbyło się w jego miejscu zamieszkania. Podsumowując biegły wyjaśnił, że stwierdza u badanego ciężki stan ogólny w zakresie zdrowia somatycznego, przez co nie jest on zdolny do udziału w czynnościach sądowych, a niezdolność ta ma charakter stały.

Słusznie zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie uznały, że wskazane wyżej okoliczności dają podstawę do przyjęcia, że zaistniała potrzeba zweryfikowania, czy aktualny stan zdrowia Skarżącego pozwala na bezpieczne kierowanie pojazdami w ruchu drogowym. Organowi uprawnienia takie nadają powołane wyżej przepisy ustawy o kierujących pojazdami.

W ocenie Sądu organy zgromadziły w sprawie kompletny i wszechstronny materiał dowodowy wyjaśniając wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zebrana dokumentacja pozwoliła zatem wyprowadzić prawidłowy wniosek co do zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń odnośnie do stanu zdrowia skarżącego.

Przekonanie Skarżącego o tym, że może prowadzić pojazdy mechaniczne w ruchu lądowym nie jest wystarczające, by zanegować zaskarżone rozstrzygnięcie.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym, dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Celem wprowadzonych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, a oczywistym jest też i to, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Stan zdrowia kierowcy jest niewątpliwie istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy korzystają z tych uprawnień (vide: wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., I OSK 1052/17, dostępny w CBOSA).

Wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to zatem, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości.

Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości, które, tak jak w niniejszej sprawie mają zobiektywizowane uzasadnienie. W tej sytuacji skierowanie na badania lekarskie nie jest sankcją ani autorytatywnym rozstrzygnięciem, co do kwestii mających wpływ na uprawnienie strony do kierowania pojazdami mechanicznymi, lecz działaniem w interesie samej strony, a przede wszystkim w interesie społecznym - bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego (patrz: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 października 2019 r., II SA/Go 417/19, dostępny w CBOSA).

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.