Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 313/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 206
journal: Dz.U. 2017 poz 60
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta i Gminy Z. na opinię Śląskiego Kuratora Oświaty w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Z., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) oraz art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60) z dnia 25 stycznia 2017 r. uchwaliła projekt dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjum na terenie Gminy Z. do nowego ustroju szkolnego wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe (uchwała nr [...] z dnia [...] r.).

W § 2 uchwały określono plan sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjum prowadzonych przez Gminę Z. na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. W § 3 uchwały wskazano, że z dniem 1 września 2017 roku rozpoczyna się kształcenie w klasie pierwszej ośmioletniej czterech szkół podstawowych: im. [...] w J., im. [...] w P., im. [...] w Z. i szkoły w Z. W taki sam sposób określono plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Z. od dnia 1 września 2019 r.( § 6 uchwały). W § 4 uchwały stwierdzono, że z dniem 31 sierpnia 2019r. kończy działalność Gimnazjum im. [...] w Z..

[...] Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 208 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, w dniu 17 lutego 2017r. zaopiniował uchwałę Rady Miejskiej w Z. z dnia [...]. uznając w niej za konieczne zwiększenie liczby szkół podstawowych w Z..

W uzasadnieniu opinii, na podstawie informacji pozyskanych przez pracowników Kuratorium Oświaty w K. wskazał, że funkcjonowanie od 1 września 2017 r. jednej szkoły podstawowej w Mieście Z., nie zapewni odpowiednich warunków realizacji obowiązku szkolnego przez uczniów zamieszkałych w obwodzie tej szkoły.

Kurator przedstawił wyniki analizy organizacji pracy i warunków funkcjonowania szkoły podstawowej im. [...] w roku szkolnym 2016/2017, w tym liczbę uczniów uczęszczających do szkoły, ilość oddziałów, ilość sali lekcyjnych i miejsce dla uczniów, pracowni, organizację zaplecza sportowego i biblioteki szkolnej, świetlicy i gabinetów specjalistycznych.

Biorąc pod uwagę liczbę dzieci w ewidencji ludności w latach 2018/2019 i 2019/2020 Kurator uznał, że nastąpi pogorszenie warunków realizacji obowiązku szkolnego przez uczniów zamieszkałych w obwodzie tej szkoły. Deklarowane zaadaptowanie od 1 września 2017r. dwóch pomieszczeń na sale lekcyjne, tj. czytelni (51 m2) oraz gabinetu logopedycznego (25,11 m2), nie zapewni jednozmianowości pracy szkoły (biorąc pod uwagę liczbę oddziałów oraz podział oddziałów na grupy na językach obcych, zajęciach komputerowych i wychowaniu fizycznym w klasach sportowych). Także wykorzystanie czytelni na salę lekcyjną pogorszy warunki korzystania z zasobów biblioteki przez uczniów i nauczycieli, uniemożliwi korzystanie z Internetowego Centrum Edukacji (pozostanie jedno pomieszczenie - 50,5 m2, w którym aktualnie zgromadzony jest księgozbiór), co stanowi naruszenie § 8 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 200lr. Nr 61, poz. 624 ze zm.). Kurator zauważył, że urządzenie sali lekcyjnej z gabinetu logopedycznego nie zapewni właściwych warunków do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze względu na małą powierzchnię pomieszczenia, natomiast brak gabinetu logopedycznego utrudni udzielanie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, o której mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2013r., poz. 532), a w bieżącym roku szkolnym z różnorodnych form pomocy i wsparcia specjalistycznego korzysta duża grupa uczniów szkoły, w tym uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (11 uczniów) oraz opinie poradni psychologiczno- pedagogicznej (46 uczniów),

Wzrost liczby oddziałów spowoduje pogorszenie (i tak trudnych) warunków realizacji zajęć wychowania fizycznego. W bieżącym roku szkolnym tygodniowo prowadzi się 111 godzin tych zajęć (84 godz. w kl. IV-VI oraz 27 godz. w klasach I-III), co w przeliczeniu stanowi średnio 22,2 godziny dziennie; zajęcia wychowania fizycznego prowadzone są w sali gimnastycznej, w pomieszczeniu zaadaptowanym na salę gimnastyczną (mała sala gimnastyczna), sali zabaw dla klas I- III oraz na holu szkolnym z wykorzystaniem trzech stołów do tenisa.

Odnosząc się do stanowiska organu prowadzącego zawartego w uzasadnieniu uchwały ("rekrutacja do dwóch szkół podstawowych uniemożliwi utworzenie klas sportowych") Kurator uznał je za bezpodstawne, ponieważ zasady tworzenia oddziałów sportowych określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 października 2012 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania oddziałów sportowych, szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego (Dz. U. z 2012r. poz. 1129) wskazują, iż oddziały te tworzone są dla co najmniej 20 uczniów, a za zgodą organu prowadzącego, liczba uczniów w grupie ćwiczeniowej może być mniejsza niż 10. Biorąc pod uwagę liczbę uczniów podlegających obowiązkowi szkolnemu w Mieście i Gminie Z., w latach 2017 - 2019 będzie możliwość utworzenia oddziałów sportowych.

W opinii przyjęto, ze względu na zwiększenie od 1 września 2017r. liczby oddziałów, że warunki funkcjonowania Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. ulegną pogorszeniu, co stanowi istotny argument do przekształcenia Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową.

Kurator szczegółowo przedstawił warunki obecnie funkcjonującego Gimnazjum. Wyjaśnił, że funkcjonuje ono w nowoczesnym budynku oddanym do użytku w 2011 r., dostosowanym do potrzeb uczniów niepełnosprawnych (podjazd, winda, toalety). Jego zdaniem Gimnazjum posiada bardzo dobrą bazę do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, min.:

• nowoczesne sale dydaktyczne ze sprzętem multimedialnym (12 pracowni przedmiotowych: polonistyczna, polonistyczno - katechetyczna, dwie matematyczne, informatyczna, biologiczna, fizyczno - chemiczna, geograficzna, historyczna, języka angielskiego, języka niemieckiego, artystyczna),

• sale dodatkowe (gabinet pielęgniarki i zajęć rewalidacyjnych, gabinet pedagoga, sala zajęć rewalidacyjnych, która jest również pomieszczeniem przeznaczonym na potrzeby samorządu uczniowskiego),

• świetlicę, zaplecze kuchenne,

• bibliotekę z czytelnią,

• pracownię informatyczną (24 stanowiska komputerowe), dodatkowo: 15 stanowisk komputerowych do dyspozycji uczniów w pracowni matematycznej, 9 stanowisk - w pracowni polonistycznej, w każdej sali zajęć zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

• baza sportowa - boisko wielofunkcyjne (1250 m2) oraz hala sportowca (510 m2).

Kurator zauważył, że Gmina Z. planuje w budynku wygaszanego gimnazjum prowadzenie innej działalności oświatowej, co wynika z uzasadnienia uchwały. W uzasadnieniu uchwały wskazano też, że Szkoła Podstawowa im. [...] w Z. "jest położona w dogodnej lokalizacji (zapewniającej bezpieczeństwo uczniom), otoczona zieloną przestrzenią. To tu dzieci bardzo dobrze się czują i rozwijają". Jednak, jak wskazał Kurator, z pozyskanych informacji wynika, że przez teren szkoły przebiega droga jednokierunkowa, dwie bramy (wjazdowa i wyjazdowa) nie są zamykane - umożliwiają swobodne korzystanie z tej drogi, co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa uczniów.

[...] Państwowy Inspektor Sanitarny stwierdził m.in. brak zabezpieczenia szlaku komunikacyjnego przed bezpośrednim wyjściem na drogę wewnętrzną szkoły, usytuowanie kontenerów na odpady komunalne w pobliżu placu zabaw. Wniósł zastrzeżenia do stanu technicznego części sal lekcyjnych, świetlicy, korytarza na I piętrze oraz sanitariatów. Poinformował, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami natury technicznej, będącymi naruszeniem rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z2003r. Nr 3, poz. 69 ze zm.) dyrektor szkoły otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. stwierdzono niesystematyczne prowadzenie książki obiektu budowlanego, co skutkowało nałożeniem na osobę odpowiedzialną za jej prowadzenie mandatu karnego.

Biorąc pod uwagę powyższe Kurator stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał nie potwierdza zasadności argumentów przedstawionych przez Radę Miejską w Z. dotyczących funkcjonowania jednej ośmioletniej szkoły podstawowej w Mieście Z.. Przyjęta koncepcja narusza art. 5 ust. 7 pkt. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2U16r. poz. 1943 ze zm.), który stanowi, że do zadań organu prowadzącego należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.

W dniu 28 lutego 2017 r. do Kuratorium Oświaty w K. wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę opinii wydanej przez Kuratora i wydanie opinii pozytywnej, bez wskazywania zmiany, którą należy uwzględnić.

W uzasadnieniu wezwania w pierwszym rzędzie podkreślono, że [...] Kurator Oświaty w swojej opinii pominął okoliczność, iż od 1 września 2017 r. Gmina Z. planuje przeniesienie oddziałów przedszkolnych z budynku Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. do budynku Gimnazjum im. [...] w Z., czego skutkiem powstaną dwie nowe sale lekcyjne. Wraz z dodatkowymi salami lekcyjnymi powstałymi skutkiem przeniesienia gabinetu logopedycznego oraz wykorzystania czytelni skutkować będzie zwiększeniem liczby dostępnych sali lekcyjnych do 20. Dodano ponadto, że wykorzystanie czytelni na salę lekcyjną nie pogorszy warunków korzystania z zasobów biblioteki przez uczniów i nauczycieli, jak również nie będzie uniemożliwiać korzystanie z Internetowego Centrum Edukacji. W czytelni planowane jest albowiem prowadzenie lekcji języka polskiego, co pozwoli w pełni wykorzystać księgozbiór podręczny. W czasie przerw uczniowie bez ograniczeń będą mogli korzystać zarówno z czytelni jak i Internetowego Centrum Informacji Multimedialnej, pod opieką bibliotekarza. Wskazano, że nie jest planowana likwidacja gabinetu logopedycznego, a jedynie jego przeniesienie. Zostanie on urządzony w pomieszczeniu z oddzielnym wejściem pomiędzy pracowniami o nr 24 i 25 - pow. 12 m2 (obecne zaplecze tych sal). Planowane zmiany nie będą zatem skutkować utrudnieniem udzielania uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, o której mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2013r. poz. 532).

Ponadto Rada Gminy Z. podniosła, że szacując liczbę oddziałów, które będą funkcjonować przy założeniu, że Szkoła Podstawowa im. [...] w Z., od 1 września 2017 r. będzie jedyną szkołą podstawową w mieście Z., [...] Kurator Oświaty oparł się jedynie na liczbie dzieci w ewidencji ludności. Nie uwzględnił jednakże przy tym, że część z dzieci wymienionych w ewidencji ludności przebywa stale poza granicami kraju i Miasta Z.. Przyjęto, że liczba oddziałów w roku szkolnym 2017/2018 zwiększy się o 2 i w roku szkolnym 2018/2019 również zwiększy się o 2 oddziały, odpowiednio do 20 i 23 oddziałów, a nie jak przyjął [...] Kurator Oświaty o 3 oddziały w każdym roku szkolnym, odpowiednio do 21 oddziałów i do 24 oddziałów. W konsekwencji zaplanowane wygospodarowanie nowych sal lekcyjnych pozwoli na zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.

Odnosząc się do kwestii przebiegającej przez teren szkoły drogi jednokierunkowej podkreślono, że droga prowadząca przez plac szkolny jest drogą wewnętrzną, wykorzystywaną przez rodziców dowożących dzieci oraz przez pracowników szkoły. Jest drogą jednokierunkową, odpowiednio oznaczoną. Jest ponadto drogą pożarową ujętą w planie ewakuacji budynku i zgodnie z § 12 ust. 9 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych z dnia 24 lipca 2009 r. (Dz.U. Nr 124, poz. 1030) droga pożarowa powinna zapewniać przejazd bez cofania.

Ponadto zaakcentowano, że Szkoła Podstawowa im. [...] w Z. posiada dobrą bazę do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych wskazując na poszczególne sale i ich przeznaczenie.

Rada dodała jednocześnie, że nie bez znaczenia dla sprawy jest aspekt ekonomiczny. Większe środki finansowe trafią na rozwój jednej szkoły (przy dwóch będą podzielone).

W ocenie Rady powyższe okoliczności nie zostały uwzględnione przez [...] Kuratora Oświaty co stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, poprzez brak zebrania w sprawie kompletnego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wyjaśnienia stanu faktycznego i błędne ustalenie przez [...] Kuratora Oświaty, iż przyjęta przez Radę Miejską w Z. koncepcja funkcjonowania jednej szkoły podstawowej na terenie Miasta Z. nie pozwala na zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, w sytuacji, w której funkcjonowanie jednej szkoły podstawowej na terenie Miasta Z. pozwala na spełnienie wymogów art. 5 ust. 7 pkt. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.).

Pismem z dnia 16 marca 2017 r. organ udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, odmawiając zmiany opinii i podnosząc, że nie doszło do naruszenia prawa oraz brak jest podstaw prawnych do jej zmiany z uwagi na związanie organu opinią.

W dniu 6 marca 2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy Z. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na opinię [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] r. nr [...] zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania w sprawie kompletnego materiału dowodowego i w konsekwencji brak ustalenia stanu faktycznego w sprawie, skutkujące błędnym przyjęciem, że dla zapewnienia warunków pozwalających na bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki, koniecznym jest zwiększenie liczby szkół podstawowych w Mieście Z. poprzez przekształcenie Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową;

2. art. 5 ust. 7 pkt. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.) poprzez błędne uznanie, że przyjęta przez Radę Miejską w Z. koncepcja funkcjonowania jednej szkoły podstawowej na terenie Miasta Z. nie pozwala na zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

3. art. 7 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) w zw. z art. z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty poprzez wskazanie, w treści zaskarżonej opinii, że Gmina Z. ma zwiększyć liczbę szkół podstawowych, przekształcając Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową, czym [...] Kurator Oświaty wykroczył poza zakres swoich ustawowych kompetencji wydając opinię w zakresie leżącym w kompetencji jednostki samorządu terytorialnego.

Na podstawie powyższego strona skarżąca wniosła o stwierdzenia bezskuteczności opinii [...] Kuratora Oświaty w zakresie zmiany, którą należy uwzględnić w uchwale podejmowanej w terminie do 31 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, poprzez zwiększenie liczby szkół podstawowych w Mieście Z., przekształcając Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową. Wniósł także ewentualne uchylenie opinii [...] Kuratora Oświaty w zakresie, w którym organ wskazał zmianę, którą należy uwzględnić w uchwale podejmowanej w terminie do 31 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, poprzez zwiększenie liczby szkół podstawowych w Mieście Z., przekształcając Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową.

W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja zawarta w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia 27 lutego 2017 r. Dodatkowo strona skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 127 przepisów wprowadzających ustawę - prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 60 ze zm.) z dniem 1 września 2017 r. likwiduje się klasę I, a w latach następnych kolejne klasy dotychczasowego gimnazjum. Wskazany przepis nie nakazuje przy tym jednostkom samorządu terytorialnego przekształcenia gimnazjów w szkoły podstawowe. Zgodnie z art. 7 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty z zakresu edukacji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty jednostki samorządu terytorialnego mogą zakładać szkoły publiczne. [...] Kurator Oświaty nie może zatem nakazać Gminie zwiększenia liczby szkół podstawowych, gdyż tworzenie nowych szkół podstawowych należy do kompetencji Gminy.

W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zebrania w sprawie kompletnego materiału dowodowego i w konsekwencji braku ustalenia stanu faktycznego w sprawie, Kurator stwierdził, że jest on bezpodstawny, ponieważ nie doszło do naruszenia przez organ ani art. 7 k.p ani art. 77 § 1 .kp.a. Biorąc pod uwagę treść art. 208 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, o myśli którego "opinia kuratora zawiera w szczególności ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w uchwale oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki", organ, po przedstawieniu przez skarżącego informacji o zamierzonych rozwiązaniach, podjął działania w celu pozyskania informacji w tym zakresie. Zgodnie z posiadanymi kompetencjami, określonymi w art. 33 ustawy o systemie oświaty, dokonano oceny warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej Szkoły Podstawowej im. [...] w Z., a także zapewnienia uczniom bezpieczeństwa w czasie ich pobytu w szkole, biorąc pod uwagę także zmiany planowane przez skarżącego w związku z wprowadzeniem reformy oświaty. W dniu [...]., pracownicy kuratorium, dokonali czynności kontrolnych w szkołach prowadzonych przez skarżącego, sprawdzając warunki funkcjonowania Szkoły Podstawowej im. [...] oraz Gimnazjum im. [...] w Z. , w szczególności w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki od 1 września 2017 r. Sporządzona na tej podstawie informacja została zakwestionowana przez dyrektora Szkoły Podstawowej w części dotyczącej liczby sal lekcyjnych jakimi dysponuje Szkoła Podstawowa im. [...], na zorganizowanym z inicjatywy organu spotkaniu mieszkańców Z. ze [...] Kuratorem Oświaty w dniu [...]. W związku ze stanowiskiem dyrektora Szkoły Podstawowej, w dniu [...]. podjęto w Szkole Podstawowej im. [...] w Z. dodatkowe czynności w celu zweryfikowania pozyskanych informacji. W tym dniu sprawdzono także warunki funkcjonowania Przedszkola Publicznego w Z. pod kątem możliwości utworzenia dodatkowych oddziałów przedszkolnych. Wyniki kontroli dokonanej w dniu [...] r. potwierdziły ustalenia pracowników kuratorium dokonane podczas czynności w dniu [...] r. Z ustaleń organu wynika m. in., że funkcjonujące na terenie szkoły podstawowej przedszkole zajmuje 5 sali, w których odbywają się zajęcia, a warunki lokalowe szkoły nie dają możliwości utworzenia dodatkowych grup przedszkolnych.

Kurator wskazał, że przed wydaniem opinii zwrócił się również do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Powiatowego Zarządu Dróg, o zajęcie stanowiska w kwestii zapewnienia bezpieczeństwa oraz odpowiednich warunków pobytu uczniów w Szkole Podstawowej im. [...] w Z., w ramach kompetencji posiadanych przez te instytucje.

Z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...]r., wynika m.in., że książka obiektu budowlanego (szkoły podstawowej w Z.) nie jest prowadzona od 2008 r. Z pisma [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., wynika m. in. brak zabezpieczenia szlaku komunikacyjnego przed bezpośrednim wyjściem na drogę wewnętrzną szkoły podstawowej w Z.. Natomiast z pisma Powiatowego Zarządu Dróg w M.z dnia [...]., w którym stwierdzono, że droga przebiegająca przez teren Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. nie należy do kategorii dróg powiatowych, stąd nie posiada informacji na temat tego, na jakich zasadach teren należący do szkoły jest wykorzystywany jako droga ogólnodostępna.

Organ dodał, że wpłynęły również stanowiska rodziców, z których wynika, iż część z nich popiera funkcjonowanie dwóch szkól podstawowych, a inna część opowiada się za jedną szkołą podstawową w mieście Z..

Odnosząc się do zarzutu błędnego uznania przez [...] Kuratora Oświaty, że przyjęta przez Radę Miejską w Z. koncepcja funkcjonowania jednej szkoły podstawowej na terenie miasta Z. nie pozwala na zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, podkreślono, iż to koncepcja skarżącego, dotycząca pozostawienia jednej ośmioletniej szkoły podstawowej w mieście Z., narusza treść art. 5 ust. 7 pkt. 1 ustawy o systemie oświaty. Organ prowadzący odpowiada bowiem za działalność szkół na danym terenie, w szczególności zapewnia warunki działania szkoły, w tym bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki.

W ocenie Kuratora, zasadnym jest stwierdzenie w opinii, że ze względu na zwiększenie od 1 września 2017r. liczby oddziałów warunki funkcjonowania Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. ulegną pogorszeniu. Funkcjonowanie od 1 września 2017r. jednej szkoły podstawowej w mieście Z. nie zapewni odpowiednich warunków realizacji obowiązku szkolnego przez uczniów zamieszkałych w obwodzie tej szkoły.

Ustosunkowując się do deklarowanego przez skarżącego zaadaptowania od 1 września 2017 r. dwóch pomieszczeń na sale lekcyjne, tj. czytelni (51 m2) oraz gabinetu logopedycznego (25,11 m2), organ stwierdził, że nie zapewni to jednozmianowej pracy szkoły.

Dodał ponadto że, proponowane przez skarżącego wykorzystanie czytelni na salę lekcyjną pogorszy warunki korzystania z zasobów biblioteki, która składa się z dwóch pomieszczeń: czytelni i biblioteki, a także uniemożliwi korzystanie z Internetowego Centrum Edukacji. Brak czytelni nie zapewni sprawnego funkcjonowania biblioteki szkolnej i realizacji przez nią wszystkich zadań określonych w § 8 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001r. Nr 61, poz. 624 ze zm.), z którego wynika, że szkoła określa szczegółowo organizację biblioteki szkolnej i zadania nauczyciela bibliotekarza zgodnie z potrzebami danej szkoły, w szczególności z uwzględnieniem zadań w zakresie: udostępniania książek i innych źródeł informacji; tworzenia warunków do poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł oraz efektywnego posługiwania się technologią informacyjną; rozbudzania i rozwijania indywidualnych zainteresowań uczniów oraz wyrabiania i pogłębiania u uczniów nawyku czytania i uczenia się; organizowania różnorodnych działań rozwijających wrażliwość kulturową i społeczną. Czytelnia jest niezbędnym miejscem do realizacji statutowych zadań szkoły i upowszechniania czytelnictwa, szczególnie przy dużej liczbie uczniów. Rozwijanie kompetencji czytelniczych wśród dzieci i młodzieży jest jednym z podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa, który świadczy o tym, jak duże znaczenie ma dla Minister Edukacji Narodowej promowanie czytelnictwa oraz jaką wagę przykłada do roli i znaczenia bibliotek szkolnych (informacja MEN z dnia 16 marca 2017 - www.men.gov.pl)

Pomieszczenie biblioteki o powierzchni 50,5 m2 w którym zgromadzone są woluminy, jest miejscem wypożyczeń książek, nie ma w nim warunków na realizację innych zadań. Istotnym jest również fakt, że księgozbiór biblioteki musi być zwiększony ze względu na potrzeby czytelnicze uczniów klas VII i VIII, co wymaga także dodatkowej powierzchni.

Ponadto, w ocenie Kuratora, proponowane przez skarżącego utworzenie sali lekcyjnej z gabinetu logopedycznego nie zapewni właściwych warunków do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze względu na małą powierzchnię pomieszczenia, natomiast brak gabinetu logopedycznego utrudni udzielanie uczniom pomocy psychologiczno - pedagogicznej. Gabinet logopedyczny (25,11 m2) jest zbyt małym pomieszczeniem na utworzenie sali lekcyjnej. Biorąc pod uwagę liczebność uczniów poszczególnych klas (od 16 do 28) pomieszczenie nie powinno być przeznaczone na salę lekcyjną. Informacja o wynikach kontroli "Bezpieczeństwo i higiena nauczania w szkołach publicznych" przeprowadzonej przez NIK (zatwierdzona przez prezesa NIK w dniu [...].) wskazuje, że "pomimo, iż obowiązujące przepisy prawa nie regulują maksymalnej liczebności klas (z wyjątkiem klas I - III szkół podstawowych), ani minimalnej powierzchni przypadającej na jednego ucznia, należy wziąć pod uwagę, że nadmierne zagęszczenie klas nie sprzyja efektywnej pracy umysłowej oraz nie gwarantuje w pełni bezpieczeństwa przebywających w takich pomieszczeniach osób".

Jednocześnie Kurator zaakcentował, że w salach poza uczniami i nauczycielem znajdują się meble, sprzęt i pomoce dydaktyczne oraz, że zachować należy odpowiednią odległość pomiędzy ławkami a także odległość ławek od tablicy.

Odnosząc się do planowanego przez organ prowadzący szkołę przeniesienia dwóch oddziałów przedszkolnych z budynku Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. do budynku Gimnazjum im. [...] w Z., Kurator zauważył, że nie wykorzysta się w ten sposób potencjału i zasobów tej szkoły., a nadto obowiązujące przepisy prawa oświatowego dają organom prowadzącym możliwość ustalenia sieci prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, co wynika z art. 15 ustawy z dnia 29 grudnia 2015r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016r. poz. 35). Przeniesienie oddziałów przedszkolnych do innego budynku wymaga zastosowania art. 59 ust. 6 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z cytowanym artykułem organ prowadzący był obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia, zawiadomić o planowanych zmianach rodziców dzieci oraz kuratora oświaty. Do końca lutego 2017r. do Kuratorium Oświaty w K. nie wpłynęło stosowne zawiadomienie. Rada Miejska w Z. nie podjęła wymaganych działań w tym zakresie, stąd nie będzie możliwości prawnej przeniesienia od 1 września 2017r. oddziałów Publicznego Przedszkola w Z. funkcjonujących w budynku Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. do budynku Gimnazjum im. [...] w Z., zapowiadanego przez organ prowadzący.

Ponadto, jak podniósł Kurator, wzrost liczby oddziałów spowoduje pogorszenie (i tak trudnych) warunków realizacji zajęć wychowania fizycznego w Szkole Podstawowej im. [...] w Z.. W bieżącym roku szkolnym tygodniowo prowadzi się 111 godzin tych zajęć (84 godz. w kl. IV-VI oraz 27 godz. w klasach I-III), co w przeliczeniu stanowi średnio 22,2 godziny dziennie. Zajęcia wychowania fizycznego prowadzone są: w sali gimnastycznej, w pomieszczeniu zaadaptowanym na salę gimnastyczną (mała sala gimnastyczna), sali zabaw dla klas I-III oraz na holu szkolnym, na którym ustawiono trzy stoły do tenisa. Podkreślono, że korytarz szkolny nie może być traktowany jako pomieszczenie przygotowane do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego.

Dodatkowo podkreślono, że w kolejnych dwóch latach wzrośnie liczba oddziałów Szkoły Podstawowej im. [...] w Z., o klasy VII i VIII, w związku przekształceniem szkoły w ośmioletnią szkołę podstawową, co spowoduje konieczność zapewnienia możliwości realizacji wychowania fizycznego kolejnym 6 oddziałom (obecne 3 oddziały kl. VI oraz 3 oddziały kl. V, tj. 24 godziny dodatkowo). Szkoła Podstawowa im. [...] w Z. ma możliwość rozwoju infrastruktury sportowej i rekreacyjnej, stąd planowane utworzenie nowego placu zabaw, bieżni i skoczni, jednak ze względu na warunki atmosferyczne oraz program nauczania z bazy sportowej na zewnątrz budynku uczniowie nie mogą korzystać w każdym czasie. Większość zajęć w ciągu roku szkolnego musi odbywać się w budynku. Biorąc pod uwagę zaplecze sportowe, którym dysponuje szkoła podstawowa, od 1 września br., nie zostaną zapewnione odpowiednie warunki do realizacji podstawy programowej wychowania fizycznego oraz szkolenia sportowego.

Zdaniem Kuratora rozdzielenie uczniów na dwa budynki zapewni warunki realizacji podstawy programowej oraz polepszy również warunki funkcjonowania Szkoły Podstawowej im. [...] w Z..

Organ podkreślił również, że przebiegająca przez teren Szkoły Podstawowej im. [...] w Z. droga jednokierunkowa, z której mogą korzystać również mieszkańcy Z. (nie tylko rodzice uczniów, pracownicy szkoły, mieszkańcy domu nauczyciela), powoduje zagrożenie bezpieczeństwa uczniów. Dwie bramy (wjazdowa i wyjazdowa) nie są zamykane, co umożliwia swobodne korzystanie z tej drogi, brak również zabezpieczenia szlaku komunikacyjnego przed bezpośrednim wyjściem na drogę wewnętrzną szkoły.

[...] Kurator Oświaty wyjaśnił nadto, że wskazując potrzebę zwiększenia liczby szkół podstawowych w mieście Z. poprzez przekształcenie Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową nie wykroczył poza zakres swoich ustawowych kompetencji. Ustawa o systemie oświaty (art. 17 ust. 7) oraz ustawa- Prawo oświatowe (art. 39 ust. 8), nakłada na radę gminy obowiązek ustalenia planu sieci publicznych szkół, co następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Pokreślono, że zarówno kurator oświaty jak i organy prowadzące są w równym stopniu współodpowiedzialne za sieć szkół na danym terenie oraz zapewnienie uczniom odpowiednich warunków nauczania, wychowania i opieki.

Intencją wskazania zmiany w sieci szkół podstawowych w mieście Z. było wykorzystanie na cele edukacyjne nowoczesnego budynku, w którym funkcjonuje Gimnazjum im. [...] w Z., ponieważ oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa, a szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju (preambuła ustawy o systemie oświaty).

Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, nie nakazują jednostkom samorządu terytorialnego przekształcenia gimnazjów w szkoły podstawowe, jednak biorąc pod uwagę, że należy zapewnić wszystkim uczniom właściwe warunki nauki, wychowania i opieki, w ocenie organu wyrażonej w opinii, przekształcenie Gimnazjum im. [...] w Z. w ośmioletnią szkołę podstawową zaspokoi zbiorowe potrzeby wspólnoty z zakresu edukacji publicznej, co w myśl art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2016r. poz. 446 ze zm.) należy do zadań własnych gminy. Jednak kompetencja do wyrażenia opinii wiążącej w tym zakresie przyznana została kuratorowi oświaty na mocy powszechnie obowiązującego prawa.

Kurator podniósł, że organ prowadzący nie może lekceważyć głosu rodziców, jednak powołanie się na stanowisko rad rodziców Szkoły Podstawowej im. [...] oraz Przedszkola Publicznego w Z., które tworzy wąska grupa osób, jednak nie może być traktowane jako opinia większości rodziców w tak ważnej sprawie, jaką jest sieć szkół podstawowych w mieście Z..

W dodatkowym piśmie przesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Rada Miejska w Z. ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę, polemizując ze stanowiskiem Kuratora Oświaty w zakresie czy to ilości oddziałów szkolnych przewidywanych w roku szkolnym 2018/2019 czy zaplecza wymaganego do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego, gabinetu logopedycznego czy czytelni. Ponadto wskazano, że zaproponowana w zaskarżonej opinii zmiana uchwały polega w istocie na autorytatywnym narzuceniu gminie obowiązku przekształcenia gimnazjum w szkołę podstawową. Należy to do zadań własnych gminy, a ustawa nie przyznała kuratorowi dodatkowych uprawnień w tym zakresie. Stwierdzono, że skoro jednostkom samorządu terytorialnego przyznana została samodzielność w wykonywaniu powierzonych mu ustawowo zadań, to ingerencja w tę samodzielność poprzez wiążące wskazywanie na sposoby wykonywania zadań samorządowych w zasadzie winna być wykluczona, a na pewno nie może opierać się na domniemaniu działania organu wykonującego czynności nadzorcze. Samodzielność samorządu podlega ochronie sądowej (art. 16 ust. 2 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP). W szczególności Kurator Oświaty nie może zastępować organów samorządu we wskazaniu na sposoby wykonywania zadań oświatowych kierując się np. efektywnością lub celowością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Takim przepisem jest niewątpliwie art. 208 ust.5 zd. drugie ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017r. poz. 60) – dalej "przepisy wprowadzające". Na jego mocy opinia kuratora oświaty przewidziana w stosunku do podjętej przez Radę gminy uchwały w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe poddana jest kontroli sądów administracyjnych.

Wobec sformułowanego w skardze zarzutu wkroczenia w gestię samodzielności gminy i wydania zalecenia stanowiącego niedopuszczalną ingerencję przez [...] Kuratora Oświaty Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne rozważyć jakiego rodzaju kompetencje nadane zostały kuratorowi oświaty z mocy art. 208 ust. 3 przepisów wprowadzających. Przepis ten bowiem stanowi podstawę prawną zaskarżonej opinii.

Zgodnie z przywołaną regulacją kurator oświaty wydaje opinię w przedmiocie określonego w projekcie uchwały o dostosowaniu sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę na okres od 1 września 2017r. do 31 sierpnia 2019r., planu sieci prowadzonych przez gminę gimnazjów na w/w okres oraz warunków przekształcenia dotychczasowych gimnazjów w ośmioletnie szkoły podstawowe prowadzone przez gminę. Kurator oświaty wydając opinię, przedstawia swoje merytoryczne stanowisko co do zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w projekcie planu sieci szkól podstawowych i gimnazjów oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki w projektowanym planie sieci szkół.

Brzmienie art. 208 ust. 3 przepisów wprowadzających wskazuje jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było ograniczenie swobody organów prowadzących szkoły w zakresie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego poprzez przekazanie ostatecznego w tym zakresie stanowiska organowi nadzoru pedagogicznego.

Uzależnienie woli organu gminy od opinii kuratora oświaty znajduje swoje umocowanie w treści art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Opinię kuratora wydawaną na podstawie art. 208 ust. 3 przepisów wprowadzających można bowiem porównać do określonego stanowiska, o którym mowa w art. 89 ustawy ustrojowej. Stanowisko to zajmowane jest przez kuratora oświaty w ramach wyprzedzającego nadzoru pedagogicznego, wykonywanego w imieniu wojewody.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że tego typu kompetencje kuratora oświaty przewidziane zostały także w przepisach ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2U16r. poz. 1943 ze zm.). Jak stanowi art. 17 ust. 7 tej ustawy ustalenie planu sieci publicznych szkół, następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Z kolei w jej art. 62 ust. 5b przyznano kuratorowi kompetencję do wydania opinii o połączeniu szkół w zespół. W świetle tego przepisu opinia kuratora w sprawie połączenia w zespół szkoły podstawowej i gimnazjum ma charakter bezwzględnie wiążący. Połączenie szkół w zespół jest zatem możliwe jedynie po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora w tej sprawie. Również zgodnie z art. 59 ust.2 w/w ustawy szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Mając na względzie przedstawione regulacje prawne Sąd uznaje, że mocą art. 208 ust. 3 przepisów wprowadzających przyznano kuratorowi uprawnienie do wydania, określonego jako opinia, aktu nadzoru stanowiącego dopuszczalną ingerencję w samodzielność prawną gminy. Akt ten musi jednak spełniać warunki ustrojowe dopuszczalności tej ingerencji przez szczegółowe wyprowadzenie, że zamierzona działalność gminy jest sprzeczna z prawem (por. wyrok NSA sygn. z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 105/14 publ. CBOSA)).

Przedstawione stwierdzenie nakłada na Sąd obowiązek kontroli, czy zaskarżona opinia spełnia takie warunki.

Art. 208 ust. 3 przepisów wprowadzających określa dwa rodzaje przesłanek, które kurator oświaty bierze pod uwagę opiniując uchwalę rady gminy wydawaną na podstawie art. 206 ust. 1 w/w przepisów. Po pierwsze ocenia opiniowaną uchwałę co do zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w projekcie planu sieci szkół podstawowych i gimnazjów.

Pierwsza przesłanka, a więc ingerencja organu nadzoru w sytuacji, w której opiniowana uchwala pozostaje w sprzeczności z prawem nie budzi wątpliwości co do możliwości ingerencji w samodzielność prawną gminy.

Po drugie, kurator oświaty dokonuje oceny uchwały pod kątem zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki w projektowanym planie sieci szkół.

W tym przypadku ocena w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki nie będzie naruszać zasad ustrojowych, a przede wszystkim pozostawać będzie w zgodzie czy to z art. 7 czy art. 2 Konstytucji RP, jeśli dokonywana będzie w ramach generalnych kompetencji tego organu.

Pozycja i kompetencje kuratora oświaty określone zostały w ustawie o systemie oświaty. Analiza przepisów tego aktu prawnego wskazuje, że kurator oświaty posiada głównie uprawnienia koordynacyjne i władczo-kontrolne w stosunku do szkół. Realizuje politykę oświatową państwa, a także współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, które winny być zgodne z polityką oświatową państwa. Wykonywany przez kuratora oświaty nadzór pedagogiczny na terenie województwa obejmuje całość zagadnień edukacyjnych. Sprawowany jest on nad publicznymi i niepublicznymi szkołami i placówkami oraz placówkami doskonalenia nauczycieli, w tym nad niepublicznymi placówkami doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, które znajdują się na obszarze danego województwa. Kurator jest organem odpowiedzialnym przede wszystkim za jakość edukacji na szczeblu województwa, posiada także szereg uprawnień kontrolnych w stosunku do szkół zarówno publicznych, jak i niepublicznych. Zauważyć przy tym należy, że ustawa o systemie oświaty nie precyzuje pojęcia "nadzór pedagogiczny". Jego zakres określony został w art. 31 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym nadzór pedagogiczny polega na m. in. ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkół, placówek i nauczycieli, analizowaniu i ocenianiu efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek (por. wyrok NSA sygn. I OSK 105/14 z dnia 9 kwietnia 2014r. publ. CBOSA).

Aby opinia kuratora oświaty wydawana na podstawie art. 208 ust. 3 przepisów wprowadzających nie wykraczała poza przyznane kuratorowi kompetencje, a co za tym idzie działania jego odbywały się na podstawie i w granicach prawa, musiałaby zawierać ocenę kwestii związanych z pełnionym przez niego nadzorem pedagogicznym. Kurator powinien zatem, badając legalności projektu sieci szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez gminę stwierdzić, czy przedłożony przez gminę projekt jest zgodny ze standardami dotyczącymi spełnienia obowiązku szkolnego. Z tej perspektywy obowiązany jest ocenić, czy projektowana sieć szkół przedstawiona w opiniowanej uchwale będzie właściwa min. ze względu na przebieg procesów kształcenia i wychowania oraz efekty działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek, stan i warunki działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej, realizację podstaw programowych i ramowych planów nauczania, przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach, zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Przy wydawaniu opinii kurator oświaty zobligowany jest do wzięcia pod uwagę nie tylko okoliczności wskazanych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty czy też w jej art. 17 ust. 3 i 3a ale również te wszystkie aspekty, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa. Co więcej, ustawodawca zezwolił organowi nadzoru, jakim jest kurator oświaty, na sformułowanie w wydanej opinii zaleceń, zawierających wprowadzenie zmian w projekcie dostosowania sieci szkół podstawowych do nowego ustroju szkolnego.

Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, co do tego, że zalecenia zawarte w opinii kuratora oświaty naruszają samodzielność gminy, jeżeli mieszczą się w przywołanych powyżej kompetencjach określonych jako nadzór pedagogiczny. Funkcja nadzorcza kuratora oświaty, wywodzona ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego nad szkołami, oraz prawo realizowania polityki oświatowej Państwa, a także kształtowanie i rozwój bazy materialnej szkół i placówek publicznych, legitymują kuratora oświaty do wydawania wiążącej organ prowadzący szkołę opinii zawierającej wskazania dla organu prowadzącego szkołę.

Przechodząc do analizy opinii stanowiącej przedmiot skargi Sąd stwierdza, że [...] Kurator Oświaty przedstawił w niej merytoryczne argumenty koncentrując się wyłącznie na kwestiach związanych z pełnionym przez niego nadzorem pedagogicznym. Ocenił, że przyjęta w projekcie sieci szkół koncepcja narusza art. 5 ust. 7 pkt. 1 o systemie oświaty, który stanowi, że do zadań organu prowadzącego należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Stwierdził także naruszenie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003r. Nr 3, poz. 69 ze zm.). Zarzuty te wywiedzione zostały z przedstawionych faktów, którym w istocie organ prowadzący szkołę nie zaprzeczył (przez teren szkoły przebiega droga jednokierunkowa, dwie bramy -wjazdowa i wyjazdowa nie są zamykane - umożliwiają swobodne korzystanie z tej drogi - brak zabezpieczenia szlaku komunikacyjnego przed bezpośrednim wyjściem na drogę wewnętrzną szkoły, usytuowanie kontenerów na odpady komunalne w pobliżu placu zabaw).

Organ prowadzący szkołę nie zaprzeczył również takim faktom jak zaadaptowanie od 1 września 2017r. dwóch pomieszczeń na sale lekcyjne, tj. czytelni (5 m2) oraz gabinetu logopedycznego (25,1 m2), a z tych faktów [...] Kurator wywiódł, że nastąpi w szkole podstawowej obniżenie standardów, nie zapewni się jednozmianowości pracy szkoły (biorąc pod uwagę liczbę oddziałów oraz podział oddziałów na grupy na językach obcych, zajęciach komputerowych i wychowaniu fizycznym w klasach sportowych). Zauważył, że wykorzystanie czytelni na salę lekcyjną pogorszy warunki korzystania z zasobów biblioteki przez uczniów i nauczycieli, uniemożliwi korzystanie z Internetowego Centrum Edukacji (pozostanie jedno pomieszczenie - 50,5 m2). Urządzenie sali lekcyjnej z gabinetu logopedycznego nie zapewni właściwych warunków do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze względu na małą powierzchnię pomieszczenia, natomiast brak gabinetu logopedycznego utrudni udzielanie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, o której mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2013r., poz. 532). Z różnorodnych form pomocy i wsparcia specjalistycznego korzysta duża grupa uczniów szkoły, w tym uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (11 uczniów) oraz opinie poradni psychologiczno- pedagogicznej (46 uczniów).

Organ prowadzący szkołę nie przedstawił też żadnych istotnych kontrargumentów w stosunku do zarzutu braku wystarczającego zaplecza dla realizacji zajęć wychowania fizycznego. Kurator wskazał tu, że wzrost liczby oddziałów spowoduje pogorszenie (i tak trudnych) warunków realizacji zajęć wychowania fizycznego (w bieżącym roku szkolnym tygodniowo prowadzi się 111 godzin, tych zajęć z czego 84 godz. w kl. IV-VI oraz 27 godz. w klasach I-III), co w przeliczeniu stanowi średnio 22,2 godziny dziennie, zajęcia wychowania fizycznego prowadzone są w sali gimnastycznej, w pomieszczeniu zaadaptowanym na salę gimnastyczną (mała sala gimnastyczna), sali zabaw dla klas 1-111 oraz na holu szkolnym z wykorzystaniem trzech stołów do tenisa.

Z przedstawionych w kontrolowanej opinii zarzutów wynika, że ograniczenie sieci szkół podstawowych wyłącznie do jednej szkoły podstawowej w miejscowości Z. będzie miało negatywny wpływ na warunki działalności dydaktycznej i wychowawczej, a także nie zapewni należytego bezpieczeństwa uczniom. Obniżenie standardów w tym zakresie związane będzie ze zwiększeniem liczby uczniów w ramach jednej tylko placówki dydaktycznej i to nawet tylko o taką liczbę uczniów, jaką wskazywał organ prowadzący szkołę.

Natomiast zasadniczo argumentacja organu prowadzącego szkołę sprowadzała się do wykazania przesłanek ekonomicznych i organizacyjnych, które miałyby uzasadniać słuszność rezygnacji z wykorzystania dotychczasowego gimnazjum jako przyszłej szkoły podstawowej.

Tego rodzaju przesłanki nie są przesłankami, które uwzględniać powinien organ nadzoru pedagogicznego.

Oczywistym jest, że wydając przedmiotową opinię kurator nie może działać arbitralnie i opinia taka musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki. Jednakże realizacja tych obowiązków sprowadza się do oceny skutków wprowadzenia danego planu sieci szkół w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W tym też przejawia się uznaniowość opinii, co nie oznacza ingerencji w samodzielność gminy i jej odpowiedzialność za wykonywanie zadań publicznych jako zadań własnych jeżeli pozostaje w ramach wytyczonych pojęciem "nadzór pedagogiczny".

Zdaniem Sądu ani w swojej opinii ani też w zaleceniach skierowanych do organu prowadzącego szkołę organ nadzoru pedagogicznego nie przekroczył swoich kompetencji. Wyraził merytoryczne stanowisko poparte faktami wynikającymi z ustaleń przeprowadzonych w toku prowadzonego postępowania poprzedzającego wydanie opinii. Stanowisko to nie budzi wątpliwości w aspekcie oceny jego legalności. Nie jest dowolne i arbitralne. Zmierza w celu poprawy warunków edukacyjnych uczniów, co jest niewątpliwym celem polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa.

Reasumując, Sąd uznaje kontrolowaną opinię za w pełni legalną, co skutkuje oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.