Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 142/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi Zakładu Odzieżowego [...] Spółki z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych - oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i w związku z art. 18 oraz na podstawie art. 33 § 1 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutów, umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ egzekucyjny, realizując cztery tytuły wykonawcze wystawione na spółkę "D" S.A. dokonał zajęcia wierzytelności należnych tej spółce od Zakładu Odzieżowego "D" Sp. z o.o. na podstawie art. 89 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie o zajęciu z dnia 10 sierpnia 2005 r. doręczone zostało Spółce dnia 16 sierpnia 2005 r.

W związku z brakiem realizacji obowiązku ciążącego na Spółce Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] września 2005 r. na podstawie art. 71b ustawy egzekucyjnej, wydał postanowienie Nr [...] określające na 331.993,34 zł wysokość nieprzekazanie przez Zakład Odzieżowy "D" Sp. z o.o. kwoty zajętej wierzytelności i w dniu 15 września 2005 r. wystawił cztery tytuły egzekucyjne, które zostały w całości zrealizowane.

W wyniku postępowania wszczętego pismem Spółki zawierającym zarzuty na postępowanie egzekucyjne organ II instancji postanowieniem z dnia 7 listopada 2005 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na niespełnienie przez wystawione tytuły wymogów art. 27 ustawy egzekucyjnej.

Wskutek powyższego w dniu 8 listopada 2005 r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy SM/8D/05 ( otrzymany przez Spółkę w tej samej dacie) obejmujący należności objęte wcześniej wystawionymi tytułami egzekucyjnymi oraz w tym samym dniu dokonał, zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego .

Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] stanowiło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2005 r. , określające wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.

W dniu 9 listopada 2005 r. Zakład Odzieżowy "D" Sp. z o.o. złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu, zarzucając brak podstawy prawnej do jego wystawienia oraz dokonanie zajęcia rachunku bankowego w sytuacji wcześniejszego wyegzekwowania przez organ egzekucyjny całej kwoty objętej ww. tytułem wykonawczym. Ponadto Spółka podnosi, że na dzień wystawienia tytułu nie jest dłużnikiem Spółki "D" S.A. , zatem dokonane przez wierzyciela zajęcie rachunku bankowego nie mogło wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, bowiem wierzytelność nie istniała. W ocenie Spółki powyższe uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Organ I instancji uznając zarzuty za nieuzasadnione stwierdził, że podstawą prawną dochodzenia należności jest postanowienie z dnia [...] września 2005 r., utrzymane w mocy przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. znak [...] oraz podniósł, że wyegzekwowane na podstawie wadliwych tytułów wykonawczych kwoty zostały zwrócone na rachunek bankowy Spółki. Z tych względów odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, zarzucając organowi egzekucyjnemu, że odmówił mocy dowodowej przedstawionym dokumentom – tj. umowie przelewu wierzytelności z dnia 5 sierpnia 2005 r., fakturze VAT Nr [...], oświadczeniu o potrąceniu z dnia 13 sierpnia 2005r., zestawieniu rachunków na dzień 16 sierpnia 2005 r. Zdaniem Spółki ww. dokumenty potwierdzały, że zawarta umowa przelewu wierzytelności była skuteczna, co powodowało nieistnienie zobowiązań po stronie Zakładu Odzieżowego "D" Sp. z o.o. , które podlegałyby zajęciu. Ponadto Spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 60 ustawy egzekucyjnej i podniosła zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów art. 27 § 1 ust. 3 ustawy egzekucyjnej oraz wskazała na nieprawidłową stawkę odsetek za zwłokę określonych przez organ egzekucyjny na 11,5% w skali roku.

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji organ odwoławczy wskazując na treść art. 498 § 1 kc, stwierdził, że zebrany materiał w sprawie wskazuje, że Spółka dokonuje kompensaty faktur, których wymagalność i możliwość dochodzenia przed sądem następuje już po skutecznym dochodzeniu zajęcia przez organ egzekucyjny w dniu 16 sierpnia 2005 r. , bowiem faktury od Nr [...] do Nr [...] mają terminy płatności od 17 sierpnia 2005 r. do 30 sierpnia 2005 r. Oceniając oświadczenie woli z dnia 13 sierpnia 2005 r. o dokonaniu kompensaty organ wskazał, że obejmuje ono również faktury wystawione dnia 16 sierpnia 2005 r., a więc w dniu zajęcia, co budzi wątpliwości odnośnie faktycznej daty złożenia oświadczenia woli.

Wskazując na treść art. 504 Kc organ wskazał, że zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny wyłącza możliwość umorzenia tej wierzytelności przez potrącenie, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia. Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 89 § 1 ustawy egzekucyjnej zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały z chwilą zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw robót i usług.

Odnosząc się do zarzutu wskazania przez organ egzekucyjny w tytule wykonawczym niewłaściwej stawki odsetek za zwłokę, organ wyjaśnił, że wskazana stawka nie jest stawką od zaległości podatkowych, gdyż należność egzekwowana od Zakładu Odzieżowego "D" Sp. z o.o. jest wierzytelnością, jaka przypada na rzecz Spółki "D" S.A. i ma charakter cywilnoprawny, co czyni uzasadnionym zastosowania stawki odsetek ustawowych oraz uznał, że tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 ustawy egzekucyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie, zarzuca organowi egzekucyjnemu uchybienie przy zwracaniu i ponownym zajęciu tej samej wierzytelności, stwierdzając, że nie została jej przekazana kwota 38.717,85 zł. Polemizuje z interpretacja art. 504 kc przyjętą przez organy egzekucyjne, wywodząc, że brzmienie tego przepisu dopuszcza możliwość potrącenia wierzytelności w sytuacji, gdy w chwili zajęcia wierzytelności te istniały choćby nie były jeszcze wymagalne. Bezspornym, zdaniem Spółki pozostaje też fakt, ze zgodnym oświadczeniem woli z dnia 13 sierpnia 2005 r. strony objęły kompensatą również niewymagalne wierzytelności. Na poparcie swych wywodów powołuje wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt II CR 384/77 oraz przedkłada dowody wskazujące na fakt częściowego wykonania usług objętych fakturami Nr [...] i [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 152, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Poza sporem jest, że na podstawie czterech tytułów wykonawczych wystawionych na "D" S.A. organ egzekucyjny, w oparciu o przepis art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 986 ze zm.), dokonał zajęcia wierzytelności od Zakładu Odzieżowego "D" Sp. z o.o. Strona skarżąca nie neguje, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 10 sierpnia 2005 r. zostało doręczone dłużnikowi w dniu 16 sierpnia 2005 r. (akta sprawy nie zawierają przedmiotowego zawiadomienia oraz dowodu jego doręczania – znajduje się w nich jedynie pismo skarżącej z dnia 7 września 2005 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie organu podatkowego z dnia 31 sierpnia 2005 r., w którym strona skarżąca uznaje zajęte wierzytelności).

Podstawą wystawienia na stronę skarżącą tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 8 listopada 2005 r. stanowiło ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 14 września 2005 r. wydane w oparciu o art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej.

Podstawę zarzutu skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowił zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 ustawy), a to wobec ponownego zajęcia tej samej wierzytelności, która to wierzytelność wobec skutecznego potrącenia z dnia 13 sierpnia 2005 r. uległa umorzeniu.

Odnosząc się do powyższego zarzutu, za całkowicie bezpodstawny uznać należy zarzut niedokonania stronie skarżącej przez organ egzekucyjny zwrotu całej wyegzekwowanej kwoty tj. 352.968,75 zł bowiem jak wynika z materiału dowodowego, kwota ta została zwrócona poleceniami przelewu z dnia 9 listopada 2005 r. (odpowiednio na kwoty: 220.568, 10 zł; 93.685,80 zł; 38.670,85 zł). Nie jest także trafny zarzut ponownego zajęcia tej samej wierzytelności, gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie poprzednio wystawionych tytułów wykonawczych zostało umorzone z uwagi na niespełnienie przez te tytuły wymogów art. 27 ustawy egzekucyjnej, a kwota ta, jak wskazano wyżej, została skarżącej w całości zwrócona.

Do rozważenia pozostaje zatem zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na skutkujące ich umorzeniem potrącenie wzajemnych wierzytelności.

Jak wynika z zawartej w dniu 5 sierpnia 2005 r. umowy przelewu wierzytelności pomiędzy Zakładem Odzieżowym "D" Sp. z o.o., (cedent) , a "[...]" S.A. (cesjonariusz) , cesjonariusz zobowiązał się do zapłaty cedentowi, w dniu 12 sierpnia 2005 r. , kwoty 2.423.927,11 zł. Sprzedaż powyższych wierzytelności potwierdzona fakturą VAT Nr [...] z dnia 5 sierpnia 2005 r. W konsekwencji tej umowy, czego organ egzekucyjny nie neguje, "D" Sp. z o.o. uzyskała wierzytelność w stosunku do "D" S.A. o zapłatę ceny sprzedaży wierzytelności.

W dniu 13 sierpnia 2005 r. Zarząd "D" S.A. złożył oświadczenie woli o kompensacie kwoty wynikającej z tytułu nabycia wierzytelności (która to wierzytelność była wymagana) z kwotami należnymi "D" S.A. z tytułu faktur: [...] w kwocie odpowiadającej kwocie wskazanej w fakturze VAT z dnia 5 sierpnia 2005 r.

Zgodnie z art. 498 Kc potrącenie wzajemnych wierzytelności, jeżeli ich przedmiotem są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone co do gatunku jest możliwe wówczas gdy obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym.

W toku postępowania strona skarżąca nie negowała, iż przedmiotowe oświadczenie woli obejmowało faktury, które w dacie złożenia oświadczenia nie były wymagalne, jak też faktury (Nr [...]), których wymagalność następowała po skutecznym zajęciu wierzytelności w dniu 16 sierpnia 2005 r.

Poza sporem pozostawał też fakt spełnienia przez złożone stronie skarżącej oświadczenia o kompensacie wzajemnych należności wymogu art. 499 zdanie pierwsze Kc. Wskazać jednakże należy, że przepis ten, w zdaniu drugim, reguluje skutki potrącenia w aspekcie czasowym, stanowiąc, że "oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Oznacza to, że złożone skutecznie oświadczenie o potrąceniu, wywiera skutki prawne od chwili kiedy potrącenie stało się w ogóle możliwe, a więc od daty, w której istniał stan potrącalności obu wierzytelności (por. wyrok SN dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt III CK 152/02).

Skoro wierzytelności strony skarżącej w dacie złożenia oświadczenia o potrąceniu ani też w dniu ich zajęcia nie były wymagalne, prawidłowo organ egzekucyjny uznał, że oświadczenie z dnia 13 sierpnia 2005 r. nie wywołało właściwych dla potrącenia skutków prawnych (tj. ich umorzenia).

Natomiast art. 89 § 1 ustawy egzekucyjnej stwarza możliwość zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług także na te wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia. Z kolei stosownie do art. 504 Kc zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza możliwość umorzenia wierzytelności przez potrącenie m.in. wówczas, gdy wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym później niż wierzytelność zajęta.

Mając na uwadze powyższe i wobec braku innych zarzutów skargi, na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjnym orzeczono jak w sentencji.