Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 1669/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący NSA Alicja Plucińska - Filipowicz (spr.) Sędziowie NSA NSA Teresa Kobylecka WSA Wojciech Mazur Protokolant Agnieszka Foks - Skopińska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2004r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] stycznia 2002r. Nr [...] i [...] w przedmiocie odstąpienia od pobierania opłaty za wprowadzanie zanieczyszczeń do środowiska. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...] stycznia 2002 rozpoznało odwołanie K. W. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2001 r Nr [...] i Nr [...] dotyczącej odstąpienia od pobrania opłaty za wprowadzenie zanieczyszczeń do środowiska.

Decyzją Nr [...] organ odwoławczy na podstawie art. 138 8 2 kpa uchylił decyzję pierwszej instancji na Nr [...] dotycząca odstąpienia od pobrania opłaty za lata 1998. 1999 i 2000.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż K. W., właścicielka firmy "Usługi [...]" w R. wystąpiła z wnioskiem o niepopieranie od nie ww opłat motywując swój wniosek trudna sytuacją rodzinna oraz prowadzonej przez nią firmy. Organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 199T r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów /Dz. U. Nr 162, poz. 111T ze zm./.Zgodnie z przepisem § 8 tego rozporządzenia "od pobrania opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza można odstąpić, jeżeli jej łączna wysokość za rok kalendarzowy nie przekracza kwoty 1213.90 zł". Kolegium podało następnie, że "pomimo faktu, iż zużycie oleju napędowego w Pani firmie jest nieduże nie oznacza to dla organu I instancji obowiązku odstąpienia od pobrania opłaty. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż organ I instancji jedynie może odstąpić od jej pobrania." Rozstrzygniecie w sprawie powierzono wiec do uznania organu I instancji.

"Uwzględniając Pani trudną sytuacje rodzinną oraz słabą kondycje firmy na polskim rynku usług transportowych Kolegium przesłało" organowi I instancji pismo. w którym "zaleciło rozważenie zastosowania art. 142 kpa". Jednakże akta sprawy zostały przekazane do rozpatrzenia Kolegium na podstawie art. 133 kpa, "a tym samym odmówiono rozpatrzenia w trybie art. 132 kpa".

Wobec jednak podniesienia przez skarżącą okoliczności wadliwego wyliczenia zużycia oleju w 1998 roku, organ odwoławczy uznał, iż sprawa "wymaga dodatkowego wyjaśnienia, jaki wymiar opłaty" powinna skarżąca Uiścić. W końcowej części uzasadnienia mowa jest o tym, iż "w tej sytuacji" organ I instancji powinien ponownie wyjaśnić kwestię związaną z opłatą za rok 1998 w zakresie ustalenia faktycznego zużycia oleju.

Decyzją Nr [...] natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzje Nr [...] w sprawie odmowy odstąpienia od pobrania opłaty za wprowadzenie zanieczyszczeń do środowiska w roku 2001 z tytułu działalności firmy "Usługi [...]" w R.

W uzasadnieniu tej decyzji również wskazano, że skarżąca we wniosku wszczynającym postępowanie powołała się na trudną sytuację rodzinną oraz prowadzonej przez nią firmy, zaś stosownie do cytowanego wyżej przepisu § 8 rozporządzenia w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów organ I instancji może jedynie, a nie musi odstąpić od pobrania opłaty. Kwestie związane z tymi opłatami należą do "władztwa uznaniowego organu I instancji" W związku z tym "organ II instancji może jedynie wystosować do organu I instancji polecenie rozważenia możliwości załatwienia sprawy w trybie art. 132 kpa." Uwzględniając trudną sytuacje rodzinną oraz słabą kondycje firmy "Kolegium przesłało organowi I instancji pismo", w którym "zaleciło rozważenie zastosowania art, 142 kpa. W odpowiedzi na owo pismo" organ i instancji przesłał akta sprawy i "poddał sprawę do rozpatrzenia Kolegium na podstawie art. 133 kpa, a tym samym odmówił wydania decyzji w trybie art. 132 kpa."

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, iż zaskarżone decyzje są dla niej krzywdzące, gdyż nie wzięcie pod uwagę trudnej sytuacji w jakiej się znalazła spowoduje, że będzie musiała ponieść przedmiotowe opłaty, w wyniku czego grozi jej likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie podnosząc argumenty takie jak w zaskarżonych decyzjach podkreślając przy tym, iż organ odwoławczy "nie jest władny do dokonania zmiany decyzji organu i instancji."

Sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie przeprowadzonej w dniu 13 styczniu 2004 r. Obecna na rozprawie skarżąca oświadczyła, iż była zmuszona zlikwidować firmę transportową i przez okres roku pozostawała na zasiłku dla bezrobotnych. Przedmiotowych opłat nie uiściła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Nie jest w sprawie sporne, iż decyzja wydawana na podstawie przepisu § 8 cytowanego rozporządzenia jest decyzją uznaniową.

Jeżeli bowiem jest spełniona przesłanka określona w tym przepisie, a więc wysokość opłaty jest niższa od 1213, 90 złotych, właściwy w sprawie organ i instancji "może" odstąpić od pobrania opłaty. Rozstrzygnięcie następuje decyzją administracyjną.

Jak to jednak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w doktrynie, decyzja uznaniowa powinna zawierać uzasadnienie jednoznacznie wskazujące na to, iż rozstrzygający sprawę organ nie działał dowolnie, lecz rozważył wszystkie okoliczności, które mogą mieć dla sprawy znaczenie.

We wnioskach swoich skarżąca powoływała się na trudną sytuację rodzinną oraz firmy i groźbę likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej w razie nie uwzględnienia jej wniosków. Jak to wynika z materiału zgromadzonego w aktach, Marszałek Województwa w ogóle do tych okoliczności się nie odniósł. Nie wyjaśnił wcale, czy stan faktyczny powoływany przez skarżącą rzeczywiście występuje oraz jaki to ma wpływ na sytuację społeczną oraz gospodarczą danego terenu. Stwierdził jedynie, iż środki z przedmiotowych opłat są potrzebne do realizacji inwestycji związanych z ochroną środowiska. Jest to niewątpliwie słuszny cel społeczny. Przepis art. 7 kpa wymaga jednak przy rozpatrywaniu sprawy rozważenia nie tylko interesu społecznego, ale także słusznego interesu obywatela. Interes społeczny może być przy tym przy tym różnie rozumiany, w interesie społecznym może leżeć nie tylko prowadzenie inwestycji zapewniających ochronę środowiska, ale także zapobieganie bezrobociu, zapewnienie potrzeb społecznych w dziedzinie transportu itd.

Z uzasadnienia decyzji uznaniowej dotyczącej przedmiotowej problematyki, a szczególnie w aspekcie argumentów podniesionych we wniosku strony skarżącej powinno wynikać, że organ orzekający przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie oraz dokonał szczegółowej analizy zgromadzonego materiału.

W niniejszej sprawie natomiast Sąd stwierdził, iż nie zostały spełnione wymogi dotyczące wyjaśnienia sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia decyzji uznaniowej.

Nie jest przy tym słuszne stwierdzenie w decyzjach organu odwoławczego, iż mógł on jedynie "zalecić pismem" organowi i instancji "zastosowanie art. 142 kpa". Chodzi prawdopodobnie o przepis art. 132 kpa a nie 142 kpa, który traktuje o wydawaniu postanowień w toku postępowania administracyjnego.

Przepis art. 132 kpa stosuje organ I instancji wówczas, gdy wpłynie do niego odwołanie, które uzna za zasługujące w całości na uwzględnienie. Wydaje wtedy nową decyzję, w której uchyla lub zmienia zaskarżoną decyzję /tzw. samokontrola organu I instancji/. Kompetencja organu I instancji do zastosowania art. 132 trwa tylko 7 dni od otrzymania odwołania, a po tym terminie ma on obowiązek przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu /art. 133 kpa/. Z regulacji tej wynika jednoznacznie, że organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do kierowania do organu I instancji pism zalecających rozważenie powyższego trybu postępowania. Miał natomiast prawo stwierdzając, że decyzja o charakterze uznaniowym w istocie nie została uzasadniona /nie rozważono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a w szczególności argumentów strony skarżącej/, uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 2 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzję Nr [...] wydało właśnie na podstawie art. 138 § 2 kpa /uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania./ Jednak i ta decyzja jest wadliwa a to z następujących przyczyn.

Kolegium w sentencji orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i nakazało ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast z uzasadnienia można wnosić, iż chodziło tylko o wyliczenie opłaty za 1998 rok. Zachodzi zatem sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem i uzasadnieniem. Nie wyjaśnia się przy tym, czy dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez stronę nieścisłości dotyczące wyliczenia opłaty mają znaczenie. Organ II instancji stwierdził jednocześnie, iż organ I instancji może, a nie musi odstąpić od pobrania przedmiotowej opłaty, zaś z treści uzasadnienia można wnosić, że jest możliwe dowolne rozstrzygnięcie w omawianym zakresie, bez szczegółowego wyjaśnienia sprawy i odniesienia się do argumentów podnoszonych przez stronę.

Wszystkie te okoliczności powodują, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za słuszną i orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt lc oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270/, w związku z art. 9T § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 0 kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww ustawy, z zastrzeżeniem § 2 art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wyrok niniejszy ma ten skutek, iż ponownie powinny zostać rozpoznane odwołania skarżącej od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez Marszałka Województwa [...].