Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 1426/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skargi G.G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w M. odmówił skierowania G.G. na wojskową komisją lekarską celem zmiany kategorii zdrowia. Rozstrzygnięcie to wydał w formie postanowienia, w którego podstawie prawnej powołano art. 123 kpa. w związku z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( j.t. Dz. U. Nr 21 z 2002 r., poz. 205, z późn. zm.). Organ orzekający wskazał w uzasadnieniu, że wnioskodawca został w dniu [...]r. uznany prawomocną decyzją za [...] do służby wojskowej – kategoria "[...]". Z tego powodu na podstawie art. 58 ust. 2 powołanej ustawy nie podlega obowiązkowi służby wojskowej i zgodnie z § 11 pkt 2 zarządzenia MON Nr 63 z 8 lutego 1994 r. został [...] z ewidencji wojskowej.

W zażaleniu wnioskodawca zarzucił, że art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP przyznaje prawo zmiany ostatecznego orzeczenia o zdolności do służby wojskowej. Odmowa przyznania takiego prawa osobom z kategorią "[...]" kłóci się z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.

Zaskarżonym aktem administracyjnym, który także przybrał postać postanowienia, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. utrzymał w mocy postanowienie I instancji, podzielając w całości przedstawione w nim ustalenia i wnioski.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G.G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 32 Konstytucji RP oraz art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Skarżący podniósł, że jego stan zdrowia uległ zmianie, w związku z czym, przyznanie mu w [...] r. kategorii "[...]" okazało się niesłuszne i pochopne. Wojewódzka Komisja Lekarska w K. postanowieniem z dnia [...]r. odmówiła mu jednak przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia przyznającego mu taką kategorię zdrowia. Wskazała mu natomiast na możliwość ponownego ustalenia zdolności do służby wojskowej. Składając przedmiotowy wniosek skarżący dostosował się do tego pouczenia.

Jego zdaniem nie ma podstaw prawnych wyłączających możliwość weryfikacji zdolności do służby wojskowej w stosunku do osób, którym przyznano kategorię "[...]". Na rozprawie sądowej skarżący wyjaśnił, że ta kategoria zdrowia [...].

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo podniósł, że według art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP kierowanie do wojskowych komisji lekarskich może dotyczyć poborowych lub żołnierzy rezerwy. Skarżący nie jest ani poborowym, ani żołnierzem rezerwy. Z uwagi na [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga dotyczy rozstrzygnięcia o odmowie skierowania do wojskowej komisji lekarskiej. Okoliczności sprawy wskazują, że w pierwszej kolejności należy ocenić charakter prawny tego rozstrzygnięcia w świetle przepisów obowiązujących w czasie jego podjęcia.

Otóż kierowanie do wojskowej komisji lekarskiej przewiduje art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( j.t. Dz. U. Nr 21 z 2002 r., poz. 205, z późn. zm.). Według niego poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, oraz żołnierzy rezerwy, do wojskowej komisji lekarskiej kieruje z urzędu lub na wniosek tych osób wojskowy komendant uzupełnień, a żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową – dowódca jednostki wojskowej. Skierowanie takie poprzedza więc wszczęcie postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi, a zatem nie jest elementem tego postępowania, tym bardziej, że wydawane jest przez inny organ. Wydane na podstawie m.in. przepisów powołanej ustawy rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. Nr 57, poz. 278, z późn. zm.) nie używa jednolitej terminologii w omawianym zakresie, gdyż raz mówi o kierowaniu do komisji lekarskich ( § 13 i § 14 ) a raz o zarządzeniu skierowania do takiej komisji ( § 14 ust. 1 ). W załączniku nr 4 do rozporządzenia nadano tej czynności formę karty skierowania.

Można więc przyjąć, że skierowanie przez organ wojskowy danej osoby do wojskowej komisji lekarskiej następuje w drodze aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.). Akt ten dotyczy bowiem sfery uprawnień w zakresie ustalenia zdolności do służby wojskowej, co z kolei należy do zakresu administracji publicznej. W konsekwencji należy skonstatować, że kierowanie przez organy wojskowe do wojskowych komisji lekarskich należy do spraw podlegających sądowej kontroli, a więc spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu art. 1 powołanego wyżej Prawa. Pojawia się jednak pytanie, czy i w jakiej formie możliwa jest odmowa skierowania do wojskowej komisji lekarskiej. Na pierwszą część tego pytania należy odpowiedzieć pozytywnie. Dotyczy to sytuacji, gdy z wnioskiem o takie skierowanie występuje określona osoba. Ponieważ art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wskazuje dokładnie, jakie osoby i w jakich warunkach mogą być skierowane do owych komisji, dlatego, a contrario, osoby, które nie mieszczą się w tym katalogu nie podlegają skierowaniu. Chodzi zatem o względy merytoryczne, które winny być rozstrzygnięte aktem orzekającym co do istoty. Ponieważ cytowana ustawa, ani inny akt prawny, nie zawierają przepisów w kwestii odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, za właściwe należy przyjęcie, iż zastosowanie ma przepis art. 104 Kpa, wymagający wydania decyzji administracyjnej. Sytuacja, gdy uwzględnienie wniosku następuje czynnością materialno – techniczną, a odmowa – decyzją administracyjną, nie jest czymś wyjątkowym w prawie administracyjnym. Przykładowo można wskazać na tryb zameldowania i jego odmowy na gruncie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( j.t. Dz. U. Nr 87 z 2001 r.. poz. 960, ze zm.).

Poczynienie powyższych uwag było niezbędne dla oceny legalności zaskarżonego aktu. W ich świetle nie ulega wątpliwości, że wadliwe było oznaczenie przez organy obu instancji wydanych przez nie aktów jako postanowień. Powołanie w ich podstawach prawnych art. 123 Kpa było całkowicie chybione, gdyż przepis ten dotyczy postanowień wydawanych w toku postępowania, a nie kończących postępowanie. Przedmiot sprawy administracyjnej obejmował wyłącznie skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej, a nie ustalenie zdolności skarżącego do służby wojskowej, które należy do innego organu administracji publicznej. Organy obu instancji były zresztą niekonsekwentne, bowiem na postanowienia z art. 123 Kpa służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 Kpa ), a żaden przepis tego Kodeksu nie przewiduje tego rodzaju postanowień, jakie zostały wydane w tej sprawie, w związku z czym zażalenie na nie by nie przysługiwało. Wskazane uchybienia nie dyskwalifikują jednak aktów obu instancji. Zostały one bowiem wydane przez uprawnione organy i zawierają rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy co do jej istoty. Poza błędnym oznaczeniem rodzaju aktu spełniają one wszystkie wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o uznaniu danego aktu za decyzję przesądza jego treść, a nie nazwa (por. np. wyrok NSA z dnia 3.VIII.2001, sygn. akt III SAB/34/01 – wyd. LEX nr 79247).

Tak więc pozostała do rozważenia merytoryczna poprawność decyzji o odmowie skierowania skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej. W tym zaś zakresie skarga okazała się bezzasadna. Jak już wcześniej wskazano ustawową podstawą do złożenia wniosku o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej daje art. 29 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Zgodnie z tym przepisem wniosek taki do wojskowego komendanta uzupełnień mogą składać wyłącznie poborowi w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, oraz żołnierze rezerwy ( a to w zw. z ust. 1 art. 29 ). Z okoliczności sprawy wynika natomiast jednoznacznie, że skarżący nie jest ani poborowym, ani żołnierzem rezerwy.

Stosownie do art. 46 ust. 1 cyt. ustawy poborowym można być zasadniczo do dnia 31 grudnia roku kalendarzowego, w którym dana osoba ukończyła 24 lata życia. Odstępstwa od tej zasady, powodujące przedłużenie tego okresu do 28 roku życia, zawarte w ust. 2 art. 46, nie mają zastosowania do skarżącego. Tymczasem w chwili wydawania zaskarżonej decyzji skarżący miał ukończony [...] rok życia, a więc nie był już poborowym. Nie był też żołnierzem rezerwy.

Z treści art. 100 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że żołnierzem rezerwy może być tylko osoba podlegająca obowiązkowi służby wojskowej. Natomiast obowiązkowi temu nie podlegają osoby, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za [...] (art. 58 ust. 2 ustawy ). Stosownie do § 1 ust. 1 pkt 4 przytoczonego już rozporządzenia MON z 10 czerwca 1992 r. ( Dz. U. Nr 57. poz. 278, ze zm.) taką [...] wyraża właśnie przyznana skarżącemu w [...]r. kategoria "[...]" . Skoro więc nie podlega on obowiązkowi służby wojskowej i nie podlega ewidencji wojskowej ( art. 49 ust. 1 ustawy ), to nie jest żołnierzem rezerwy. Nie jest zatem osobą, która w świetle art. 29 cyt. ustawy jest uprawniona do występowania z wnioskiem o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej. Wskazane podstawy prawne czynią zbędnym odwoływanie się do wymienionego przez organy obu instancji zarządzenia MON nr 63, przewidującego skreślenie z ewidencji wojskowej w razie orzeczenia [...] do służby wojskowej. W świetle art. 93 Konstytucji zarządzenie to miało już tylko charakter wewnętrzny. Zauważyć jednak wypadnie, że obecnie obowiązujące rozporządzenie MON z dnia 2 lipca 2004 r. w sprawie prowadzenia ewidencji wojskowej ... ( Dz. U. Nr 16, poz. 1699 ), mające niewątpliwie charakter normatywny, także przewiduje skreślenie z ewidencji wojskowej osób z kategorią "[...]".

Z kolei skoro nawet w skardze skarżący domaga się skierowania na wojskową komisję lekarską, to chybione są jego zarzuty odnoszące się do treści art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony R.P. Mianowicie cały art. 28 dotyczy orzeczeń powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, a nie wojskowych komisji lekarskich. Tryb zmiany ostatecznych orzeczeń powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich nie przewiduje instytucji skierowania do tych komisji przez wojskowego komendanta uzupełnień. Art. 28 ust. 4 mówi bowiem, że zmiany orzeczenia dokonuje powiatowa komisja lekarska z urzędu, albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień. Tak więc poborowy może bezpośrednio wystąpić z owym wnioskiem do powiatowej komisji lekarskiej, bez konieczności uzyskania skierowania od wojskowego komendanta uzupełnień. Tym niemniej aktualne pozostają w tym wypadku wywody omawiające wymóg posiadania statusu poborowego, który skarżący już utracił.

W tym stanie rzeczy odmowa skierowania skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej nie naruszyła przepisów prawa. Nie doszło też do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, bowiem omówione zasady kierowania do wojskowych komisji lekarskich obowiązują jednakowo wszystkie osoby znajdujące się w sytuacji skarżącego. Natomiast regulację prawną zwalniającą z obowiązku służby wojskowej osoby uznane prawomocnym orzeczeniem za [...] do takiej służby, należy uznać za racjonalną i nie dającą przesłanek do kwestionowania jej zgodności z normami konstytucyjnymi.

W końcu zauważyć trzeba jeszcze jedną okoliczność, Otóż z wyjaśnień skarżącego zaprezentowanych w toku rozprawy sądowej wynika, że żądanie skierowania do wojskowej komisji lekarskiej oraz samą skargę motywuje tym, iż dotychczasowa kategoria zdolności do służby wojskowej utrudnia mu podjęcie pracy zawodowej. Tymczasem taką okoliczność można oceniać tylko w kategoriach interesu faktycznego, a nie prawnego, który w myśl art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje legitymację skargową. Nie zachodzi bowiem żaden prawny iunctim między posiadaną kategorią zdolności do służby wojskowej, a uprawnieniami do podjęcia określonej działalności zawodowej. Natomiast ewentualne kierowanie się przez pracodawców takimi okolicznościami przy zatrudnianiu pracowników stanowi kryterium pozaprawne i może być zwalczane właściwymi środkami prawnymi. Nie ma to jednak żadnego prawnego związku z przedmiotem niniejszego postępowania.

Mając powyższe względy na uwadze, skoro zaskarżona decyzja, mimo wytkniętych uchybień proceduralnych, które nie wpłynęły jednak na wynik sprawy, ostatecznie odpowiada prawu, dlatego z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.

su.