Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 854/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 - 6, art. 30, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1 pkt 1  3 , ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka (sprawozdawca), sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 15 maja 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A.D. (dalej również jako: "wnioskodawczyni", strona", "skarżąca") o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec – grudzień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia.

W złożonym w dniu 2 kwietnia 2013 r. oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji majątkowej strona podała, że prowadzi od dnia 15 czerwca 2006 r. jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie produkcji broni i amunicji, z tytułu której osiąga wynagrodzenie w wysokości ok. 500 – 1.000 zł miesięcznie. Zamieszkuje w S.M., gdzie prowadzi również działalność gospodarczą w pracowni na terenie nieruchomości stanowiącej własność jej męża A.D. Nie posiada nieruchomości. Jest właścicielką samochodu marki BMW 316i, rok prod. 1995 r. Obciążają ją zobowiązania z tytułu podatków w wysokości 8.187,68 zł, z tytułu kredytów w wysokości 256.208,05 zł oraz wobec kontrahentów w wysokości 4.942,97 zł. Wskazując na wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie wymieniła koszty podatku w wysokości 109 zł, energii elektrycznej w wysokości 148,69 zł, wywozu nieczystości w wysokości 130 zł oraz określiła koszty utrzymania samochodu na kwotę ok. 2.000 zł. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że nie stać jej na uiszczenie zobowiązań z tytułu składek, gdyż od kilkunastu miesięcy żyje poniżej minimum socjalnego. W zakresie sytuacji zdrowotnej powołała się na przewlekłą chorobę męża. Jednocześnie w formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji majątkowej zawarto oświadczenie męża strony, iż nie wyraża on zgody na gromadzenie i ujawnienie jego danych osobowych. Wskazano również, że strona i jej mąż pozostają w ustroju majątkowej rozdzielności małżeńskiej.

Do oświadczenia dołączono kopie następujących dokumentów: nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym kwoty 2.782,19 zł wraz z odsetkami, decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2013 r., faktur dokumentujących zakup energii elektrycznej, rachunku dotyczącego wywozu nieczystości, PIT/B – informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej i PIT-36 – zeznania o wysokości dochodu (straty) w 2012 r., harmonogramu spłaty rat pożyczki i kredytu bankowego, wezwań do zapłaty kwot 650,19 zł i 1.510,59 zł, zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności głównej 111.440,05 zł, zajęcia rachunku bankowego, aktu notarialnego z dnia "[...]", Rep. A Nr "[...]", ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy stroną a jej mężem, zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych, koncesji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu replikami, kopiami i rekonstrukcjami historycznej broni palnej – czarnoprochowej oraz wytwarzania i obrotu bronią myśliwską gładkolufową, montowaną z gotowych elementów

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dalej również jako "Zakład" lub "ZUS", odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na FPiGŚP za marzec – grudzień 2012 r. w części finansowanej przez płatnika składek wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia w łącznej kwocie 13.299,02 zł. Ponadto Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na FPiGŚP za ww. okresy w odniesieniu do składek na ubezpieczenie własne płatnika w łącznej kwocie 3.484,85 zł. Wydaną natomiast w tym samym dniu decyzją Nr "[...]" Zakład umorzył postępowanie z wniosku strony o umorzenie należności dotyczącej składek zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 3.641,44 zł.

W motywach rozstrzygnięcia odmawiającego umorzenia należności Zakład wskazał, iż podane przez stronę okoliczności nie wypełniają przesłanek określonych w art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej jako: "u.s.u.s.". W toku wszczętego wobec strony postępowania egzekucyjnego ustalono bowiem, że posiada ona wraz z mężem nieruchomość o nr KW "[...]", na której Zakład dokonał w dniu "[...]" wpisu hipoteki przymusowej. Odmowę umorzenia składek Zakład uargumentował również tym, że ocena sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawczyni nie wykazała, by zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie". ZUS nie znalazł ponadto podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074).

W związku ze złożonym przez stronę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia "[...]", odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na FPiGŚP.

Uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. ZUS wskazał, że w toku egzekucji ww. należności z tytułu składek za okres kwiecień – grudzień 2012 r. zajęto rachunki bankowe strony oraz dokonano wpisu hipotek przymusowych na nieruchomości rolnej niezabudowanej o nr KW "[...]" i powierzchni 0,4131 ha, położonej w T., stanowiącej wspólność ustawową majątkową małżeńską strony i jej męża. Podał również, że na skutek zbiegu egzekucji prowadzonej przez Zakład z innymi organami egzekucyjnymi oraz komornikami sądowymi prowadzone jest aktualnie postępowanie w przedmiocie zbiegu egzekucji, który nie został jeszcze rozstrzygnięty. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a zatem przedwczesne byłoby stwierdzenie, że strona nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Tym samym nie można również stwierdzić, że w wyniku tego postępowania nie uzyska się kwot przekraczających wydatki związane z tym postępowaniem, zaś wysokość dochodzonych należności przekracza koszty upomnienia. Ponadto, uzasadniając swe rozstrzygnięcie w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., Zakład wskazał, że strona figuruje w centralnej ewidencji pojazdów jako właściciel samochodu osobowego oraz podkreślił, że w dniu 12 kwietnia 2012 r. nabyła ona pawilon – kiosk o powierzchni 20 m² położony w O. przy ul. "[...]" za cenę 17.000 zł.

Wskazując, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona odwołała się do przesłanek umorzenia ww. należności z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., Zakład przywołał brzmienie § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki; Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Podniósł, że użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności" oznacza, iż w jego zakresie mieszczą się wszystkie przypadki, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Dodał, że wprawdzie postępowanie o umorzenie należności jest procesem administracyjnym, to jednak należy mieć na uwadze podstawową zasadę polskiego systemu prawa, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Mając powyższe na uwadze, ZUS wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi od dnia 15 czerwca 2006 r. działalność gospodarczą w następujących formach: A, B i C. Pomimo prowadzenia działalności gospodarczej w P., S.M. i O. oraz faktycznego zamieszkiwania z mężem A.D. w S.M. jest zameldowana jest w S. Małżonkowie w dniu 8 kwietnia 2011 r. ustanowili małżeńską rozdzielność majątkową. Zakład odwołał się również do wysokości podanych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 2 kwietnia 2013 r.: wynagrodzenia w wysokości 500 – 1.000 zł, wydatków na utrzymanie z tytułu miesięcznych opłat na łączną kwotę 387,69 zł oraz zobowiązań na łączną kwotę 269.338,70 zł, tj. z tytułu podatków 8187,68 zł, z tytułu kredytów bankowych 256.208,05zł i wobec dostawców 4.942,97 zł. Zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona określiła swe miesięczne wydatki na łączną kwotę 400 zł (podatki, opłaty za mieszkanie, działkę, działalność – ok. 100 zł, utrzymanie auta – 100 zł, energia elektryczna – ok. 200 zł). Stwierdził, że kwota ta różni się od wysokości wydatków wykazanych w oświadczeniu z dnia 2 kwietnia 2013 r. i jest od niej niższa o 1.987,69 zł. Przywołał również okoliczność, że w 2010 r. strona wykazała stratę w wysokości 2.149,62 zł, natomiast w 2011 r. – dochód w wysokości 13.254,57 zł. Z kolei w 2012 r. osiągnęła przychód w wysokości 350.762,60 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 367.371,57 zł. Ponadto na podstawie przedłożonej książki przychodów i rozchodów ustalono, że w okresie od 1 stycznia do 25 lipca 2013 r. wnioskodawczyni osiągnęła przychód w wysokości 12.779,47 zł, ponosząc koszty na łączną kwotę 3.194,73 zł. Pozostała do dyspozycji strony kwota stanowiła 9.584,74 zł, tj. ok. 1369,25 zł miesięcznie. Ustalono, że wnioskodawczyni nie korzystała z pomocy społecznej.

Wskazując na powyższą sytuację materialną strony w kontekście przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, Zakład stwierdził, że niezbędne potrzeby życiowe nie są zaspokojone w sytuacji, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie jej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego (ubóstwo). Jak wskazał, od dnia 1 października 2012 r. minimum egzystencji w 1-osobowym gospodarstwie pracowniczym wynosi ok. 521 zł. Podkreślił, iż minimum egzystencji kształtuje się różnie w zależności od ilości członków rodziny. Niemniej jednak w przypadku wnioskodawczyni trudno było ustalić dochód rodziny, gdyż nie wykazała ona dochodu osiąganego przez jej męża, który pomimo rozdzielności majątkowej mieszka wraz z wnioskodawczynią i to jego osoby dotyczyły przedłożone w toku postępowania dowody dokumentujące wysokość ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania. W ocenie Zakładu, nie sposób było w powyższej sytuacji przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby wnioskodawczynię możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zauważył przy tym, że strona nie korzysta z pomocy społecznej, a prawo do tych świadczeń przysługuje osobom, których dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych ustalonych w oparciu o próg interwencji socjalnej, tj. od dnia 1 października 2012 r. kwoty 456 zł.

ZUS nie stwierdził ponadto wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności. W jego ocenie, w sprawie nie zaistniała ponadto przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, którą jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazał, że strona w oświadczeniu z dnia 2 kwietnia 2013 r. wskazała na długotrwałą i przewlekłą chorobę męża, ale w toku postępowania nie przedłożyła dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia, a ponadto prowadzi ona nadal działalność gospodarczą.

ZUS nie znalazł również możliwości umorzenia należności w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z 2002 r. ze zm.), gdyż w/w przepis dotyczy należności za okres do dnia 31 grudnia 2001 r. Wskazał, że wniosek o umorzenie nie spełnił również wymogów określonych w art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551), gdyż unormowanie to dotyczyło nieopłaconych składek za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r.

Końcowo, odwołując się do zasady interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela, Zakład podniósł, że trudności finansowe nie mogą stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności, zwłaszcza, że strona nadal prowadzi działalność gospodarcza i osiąga z tego tytułu przychody. Przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek nie mogły stanowić również zobowiązania wobec innych podmiotów i instytucjach. Jak wskazał ZUS, ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą powoduje, że w przypadku niepowodzeń finansowych zobowiązany winien samodzielnie poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji. Podkreślił, ze istnieje możliwość udzielenia ulgi w postaci układu ratalnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, nie zgadzając się z opisaną wyżej decyzją Zakładu, podniosła, że udokumentowała dostatecznie poniesienie straty za 2012 r. Wskazała przy tym na poniesione inwestycje na poczet działalności gospodarczej, które nie przeniosły efektu. Wyraziła wdzięczność w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu w przedmiocie części składek finansowanych przez pracowników, a zarazem zdziwienie w odniesieniu do negatywnego dla niej rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie. Wskazała, że jej sytuacja finansowa jest od 2012 r. fatalna i w efekcie po uiszczeniu podstawowych opłat nie pozostaje jej nawet kwota minimum egzystencjalnego. Odniosła się przy tym krytycznie do możliwości korzystania z pomocy społecznej. Końcowo wniosła o wstrzymanie egzekucji oraz narastania kosztów i odsetek za zwłokę dnia zakończenia niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2013 r. strona skarżąca ponowiła argumentację, że uzyskiwane przez nią aktualnie dochody nie zapewniają minimum egzystencjalnego, jak również wskazała, że Zakład dokonał bezprawnych wpisów hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do jej męża wobec umowy rozdzielności majątkowej, która została zawarta przez małżonków w 2011 r., tj. jeszcze przed dniem powstania zobowiązań. W związku z powyższym, strona skarżąca wniosła o nakazanie przez Sąd natychmiastowe usunięcia ww. wpisów hipoteki. W dalszej zaś części pisma wyraziła swą negatywną ocenę działalności ZUS i jego pracowników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, sprowadzający się zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) do kryterium jej zgodności z prawem, ma istotne znaczenie dla katalogu możliwych rozstrzygnięć sądu, który został wskazany w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten bowiem stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na decyzję sąd może ją uchylić w całości albo w części (pkt 1), stwierdzić jej nieważność w całości lub w części (pkt 2) lub też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa (pkt 3).

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga również, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle przywołanych powyżej przepisów prawa, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej ma ściśle zakreślone ramy. Jak już wskazano, kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem zgodności z prawem, co ma istotne przełożenie na charakter orzeczeń sądów administracyjnych, które tylko w wyjątkowych sytuacjach, nieznajdujących jednakże zastosowania w niniejszej sprawie, mogą orzekać merytorycznie. Co do zasady zaś sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, gdyż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji. W przyjętym przez ustawodawcę systemie kasacyjnym rolą sądu administracyjnego jest zatem wyłącznie zbadanie, czy akt administracyjny lub czynność organu administracji zostały wydane czy też podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, a nie rozstrzyganie o uprawnieniach czy też obowiązkach jednostki. Z powyższych względów, prawidłowo sformułowane żądanie strony (poza przypadkami stwierdzenia nieważności decyzji lub stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa) będzie dotyczyło uchylenia decyzji, a nie wydania przez sąd orzeczenia merytorycznego, którego strona może domagać się jedynie w toku postępowania administracyjnego.

Powyższe w rozpoznawanym przypadku oznacza, że ewentualne uwzględnienie żądania strony o uznanie jej uprawnienia do umorzenia należności z tytułu składek należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, który co prawda nie dysponuje uprawnieniami, by nakazać Zakładowi podjęcie konkretnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego przez stronę wniosku, niemniej jednak w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa przez Zakład, może nakazać mu podjęcie odpowiednich działań, które pozwolą na wyeliminowanie tego naruszenia i w rezultacie wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami prawa.

Podobne uwagi należałoby również odnieść do kierowanych przez stronę do Sądu pozostałych wniosków zawartych w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2013 r. Wyraźnego podkreślenia wymaga w szczególności, że poza zakresem kognicji sądu administracyjnego pozostają sprawy związane z dokonywanymi na wniosek organu egzekucyjnego wpisami hipoteki przymusowej czy też ich ewentualnym wykreśleniem, które to sprawy pozostają w kompetencji sądów wieczystoksięgowych, tj. w niniejszej sprawie Sądu Rejonowego prowadzącego księgę wieczystą o nr KW "[...]" dla nieruchomości gruntowej w T. o powierzchni 0,4131 ha, nabytej w 1999 r. do majątku wspólnego skarżącej i jej męża. Zarzuty i wnioski, jakie strona podniosła w tym zakresie, wskazując na bezprawne, w jej ocenie, dokonanie wpisu hipoteki przymusowej, mogły być podnoszone w ramach prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to bowiem ustanawia szereg środków prawnych służących podjęciu przez zobowiązanego i inne osoby obrony w przypadku skierowania wobec ich majątku niesłusznej egzekucji administracyjnej, np. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wniosek o wyłączenie rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji administracyjnej czy też skarga na czynność egzekucyjną. Trudno w oparciu o akta niniejszej sprawy stwierdzić, czy strona skorzystała z przysługujących jej w tym zakresie środków prawnych, jednak istotne jest to, że kwestie te nie mogły mieć znaczenia dla dokonywanej przez Sąd oceny niniejszej sprawy, której przedmiot ogranicza się do odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Analogicznie należałoby odnieść się również do żądania zawartego w skardze o wstrzymanie egzekucji administracyjnej oraz wstrzymania naliczania odsetek za zwłokę i kosztów, przy czym zaznaczenia wymagało, że bieg odsetek za zwłokę został na mocy woli ustawodawcy wyrażonej w art. 23 ust. 1 u.s.u.s. w związku z art. 53 § 1 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), powiązany z okresem istnienia zaległości z tytułu składek, co w praktyce przejawia się w ten sposób, że dopóki istnieje zaległość, będą powstawały też inne koszty m.in. w postaci odsetek za zwłokę. Rozpoznaniu Sądu nie mogły również z oczywistych względów podlegać zawarte w piśmie skarżącej z dnia 23 grudnia 2013 r. sugestie, iż Zakład powinien był dokonać potrącenia kwoty zaległych składek z kwoty dotychczas uiszczonych przez nią składek, gdyż przepisy prawa nie przewidują takiej formy kompensacji należnych wobec ZUS zobowiązań, a opłacone już składki stanowią podstawę wymiaru należnej stronie w przyszłości emerytury.

Analiza pozostałych zarzutów skargi i stanowiska strony przedstawionego w jej uzupełnieniu wskazuje natomiast, że zasadniczą uwagę strona poświęca wyrażeniu swej krytycznej oceny działalności ZUS i jego pracowników. Decydując się na emocjonalny, a przy tym agresywny i obraźliwy, ton wypowiedzi pod adresem ZUS, skarżąca w istocie sama zrezygnowała z możliwości przedstawienia merytorycznego stanowiska w sprawie, nie odnosząc się w szczegółach do żadnego z dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych i wyprowadzonej w oparciu o nie oceny co do przedmiotu sprawy. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że uzasadnienia dla orzeczenia Sądu zgodnego z interesem strony nie mogły stanowić obraźliwe i niedopuszczalne, a przy tym zupełnie abstrakcyjne, tj. nieodnoszące się do konkretnych działań organu, insynuacje pod jego adresem. Wskazać przy tym należy, że skutkiem przyjętej przez stronę postawy, której przy całym zrozumieniu dla położenia, w jakim znalazła się aktualnie skarżąca, mimo wszystko nie sposób tolerować, jest wyłącznie sytuacja, w której wobec braku merytorycznych zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji i sposobu prowadzenia postępowania w sprawie, Sąd w procesie kontroli tej decyzji pominął w zasadniczej części stanowisko strony, skupiając się wyłącznie na tych kwestiach, które były istotne dla oceny zgodności podjętego przez ZUS rozstrzygnięcia z przepisami prawa.

Jak wynika z akt sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrywał złożony przez stronę wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie w aspekcie czterech podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia, a ponadto art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw oraz art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. W ocenie Sądu, dwie ostatnie z ww. norm prawnych można było wykluczyć z bardziej szczegółowej analizy już na samym wstępie, albowiem jak prawidłowo ocenił ZUS, regulują one możliwość umorzenia zaległości z tytułu składek dotyczących innych okresów aniżeli zaległości objęte złożonym w niniejszej sprawie wnioskiem.

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. pod pojęciem "należności z tytułu składek" ustawodawca określił składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę, przy czym stosownie do art. 28 ust. 4 u.s.u.s. umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Przechodząc do analizy stanu sprawy w kontekście poszczególnych uregulowań dotyczących umorzenia należności z tytułu składek, Sąd stwierdził, że nie budziła wątpliwości wyrażona w stanie faktycznym sprawy ocena Zakładu, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wskazać przy tym należy, że powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, które ustawodawca uznaje za spełniające kryterium całkowitej nieściągalności, w tym m.in. zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (pkt 3), niezaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym (pkt 4), stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5). Prawidłowo ustalony w toku postępowania stan majątkowy skarżącej wskazywał na osiąganie przez nią dochodu oraz posiadanie majątku nieruchomego i ruchomego, a zatem i na możliwość prowadzenia egzekucji należności z tytułu składek. Z możliwości tej ZUS skorzystał, gdyż, jak wynikało z akt sprawy, na jego wniosek Sąd Rejonowy dokonał na nieruchomości w T. wpisu 4 hipotek przymusowych na łączną kwotę 20.659 zł w oparciu o 12 tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek za okres od kwietnia do grudnia 2012 r. Ponadto ZUS wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest cały czas w toku oraz, że nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej, który do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie został jeszcze rozstrzygnięty.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem ustalono na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji nie było też prawnej możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o to kryterium. Tym samym, do czasu stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy założeniu nieistnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 4a i 6 u.s.u.s., nie jest możliwe umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o przesłankę całkowitej nieściągalności, tj. na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s.

Powyższą ocenę, że w sytuacji prowadzenia wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, dopiero po zakończeniu tego postępowania będzie można stwierdzić, czy faktycznie brak jest majątku pozwalającego na spłatę dochodzonych przez ZUS należności z tytułu nieuiszczonych składek, zaakceptował w swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1413/12 (opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA, prezentując powyższe stanowisko, zaakcentował, że art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stanowi materialnoprawną podstawę umorzenia należności z tytułu składek z powodu ich całkowitej nieściągalności, a więc na skutek okoliczności, które nie mają charakteru przemijającego, lecz trwały. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w pełni uprawnione jest zatem twierdzenie, że ocenę o trwałym charakterze przesłanki nieściągalności należności z tytułu składek można wywieść dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego ustali się, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego byłaby możliwa egzekucja.

Mając zaś na uwadze powołane wyżej unormowania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., wskazać należy, że na tle okoliczności niniejszej sprawy istotna jest zwłaszcza przesłanka umorzenia należności z tytułu składek wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Nie budziło bowiem wątpliwości skarżącej, a przy tym nie wymagało też szerszego komentarza Sądu to, iż w jej sytuacji nie mogła znaleźć zastosowania norma prawna wyrażona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, albowiem strona nie powołała się na okoliczność poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Podobnie należało odnieść się do przesłanki wyrażonej w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W odniesieniu do tej przesłanki, ZUS trafnie wyeksponował bowiem, że pomimo powołania się przez stronę w oświadczeniu z dnia 2 kwietnia 2013 r. na przewlekłą chorobę męża, okoliczność ta nie została przez nią udokumentowana, a ponadto fakt, iż strona prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą wskazuje, że choroba męża strony nie skutkuje wskazaną w ww. przepisie koniecznością sprawowania nad nim opieki, która uniemożliwiałaby stronie zarobkowanie pozwalające na opłacenie należności.

Odnosząc się natomiast szerzej do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, co było uzasadnione w świetle sytuacji finansowej przedstawionej przez stronę we wniosku o umorzenie należności, wskazać należałoby, że w myśl tego przepisu istotne jest dokonanie oceny, czy spłacenie należności pociągnęłoby dla skarżącego oraz jego rodziny zbyt ciężkie skutki, gdyż pozbawiłoby jego oraz rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1196/12 (opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), do takiej oceny niezbędna jest szczegółowa analiza sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny (dochodów i wydatków), stanu zdrowia i wieku w kontekście możliwości podjęcia zatrudnienia i uzyskiwania z tego tytułu dochodów, a następnie wyciągnięcie wniosków, czy spłacenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie pozbawiłoby zobowiązanego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. NSA w uzasadnieniu ww. wyroku podkreślił, że "zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a usus oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest więc zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia w przypadku skarżącego zagraża jego egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji".

NSA wskazywał przy tym wielokrotnie w swym orzecznictwie, czego przykładem jest tu m.in. wyrok z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12 (opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ciężar dowodzenia wskazanych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Zaniechanie więc przeciwstawienia stanowisku organów administracji publicznej dowodów na okoliczność sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz ponoszonych wydatków na utrzymanie, spowodowało brak przekonującego argumentu uzasadniającego ocenę o wadliwości decyzji ZUS odmawiającej umorzenia należnych składek. Strona postępowania nie jest bowiem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Podkreślenia przy tym wymaga, że choć ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia spoczywa, co do zasady, na wnioskodawcy, to jednak organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy materiał dowodowy zgromadzony został w sposób wystarczający dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.

W kontekście powyższych uwag należy zwrócić uwagę na zasadniczą trudność, z jaką spotkał się ZUS, dokonując rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a która była spowodowana tym, że strona od początku postępowania w sprawie zastrzegła, że nie udzieli informacji na temat męża A.D. i osiąganych przez niego dochodów. Powołując się na potrzebę ochronę danych osobowych małżonka, zastrzegła, że nie wyraża on zgody na gromadzenie i ujawnienie danych dotyczących jego osoby, jak również wskazała na ustanowioną pomiędzy nimi rozdzielność majątkową. Przy czym powyższe wyjaśnienia o braku zgody męża wnioskodawczyni na podanie danych dotyczących jego osoby zostały opatrzone również jego podpisem. Jednocześnie skarżąca powołała się na długotrwałą i przewlekłą chorobę męża, zaś przedstawiając wysokość miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, złożyła faktury i decyzję w sprawie podatku od nieruchomości adresowane na nazwisko jej męża. Jako swój adres zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej podała S.M., tj. adres nieruchomości stanowiącej własność jej męża. Z kolei we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oceniła jako okoliczność bez znaczenia prawnego to, czy mieszka cyt.: "u mamy czy męża".

Przypomnieć w związku z tym należy brzmienie § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Skoro zatem dla spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego istotnym jest czy spłata należności z tytułu składek pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki nie tylko dla zobowiązanego ale i jego rodziny, to oczywistym jest, że przy ocenie sytuacji finansowej zobowiązanego i jego rodziny należy uwzględniać nie tylko wydatki, ale i dochody wszystkich członków tak rozumianej rodziny. W kontekście tych unormowań pozostaje przy tym bez znaczenia, jaki ustrój majątkowy zdecydowali się przyjąć zobowiązany do zapłaty należności z tytułu składek i jego małżonek, tj. ustrój wspólności czy też rozdzielności majątkowej, o ile, jak stanowi ww. przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia, wspólnie oni zamieszkują i gospodarują. Zasadnicze znaczenie ma zatem jedynie fakt wspólnego zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego, o czym skarżąca została pouczona w treści wypełnionego przez nią formularza oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej. Pomimo tego pouczenia, złożony przez nią formularz oświadczenia nie pozwolił poczynić ustaleń w zakresie aktualnej sytuacji finansowej jej rodziny.

W świetle oświadczenia skarżącej wyłaniała się bowiem w pełni uzasadniona wątpliwość co do tego, czy dochody jej gospodarstwa domowego stanowiło wyłącznie jej wynagrodzenie w podanej przez nią wysokości ok. 500 – 1.000 zł miesięcznie. W sytuacji bowiem, gdy po stronie wydatków tego gospodarstwa wskazała wyłącznie opłaty za media i koszt podatku od nieruchomości obciążające jej męża, a nie ją samą, nie mogła spotkać się z pozytywną oceną ZUS, a także i Sądu, jej niekonsekwencja polegająca na zastrzeżeniu w pozycji formularza dotyczącej dochodów członków rodziny, iż jej mąż nie wyraził zgody na ujawnienie danych dotyczących jego osoby. Przeciwnie, powyższe okoliczności, jak również wskazanie przez stronę, że mieszka i prowadzi działalność gospodarczą w pracowni stanowiącej własność męża w S.M., budziły znaczne wątpliwości co do tego, czy strona przedstawiła wszystkie dane umożliwiające dokonanie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oceny, czy spłacenie należności pociągnęłoby dla skarżącej oraz jej rodziny zbyt ciężkie skutki, w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Istotne jest przy tym, że niemożność wyprowadzenia tej oceny została spowodowana działaniem samej skarżącej, która nie podjęła się usunięcia stwierdzonych w tym zakresie braków nawet we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, choć miała taka możliwość po zapoznaniu się ze stanowiskiem ZUS w decyzji z dnia "[...]" odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek. Tymczasem, jak wynika z końcowego fragmentu uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, stanęła ona na stanowisku, że okoliczność ta była bez znaczenia dla sprawy, powodując przy tym powstanie dodatkowych wątpliwości w świetle sugestii, że być może zamieszkuje ona u matki, co korespondowało z ustaleniami organu w zakresie miejsca zameldowania strony w S. W ocenie Sądu, powyższe przekonanie strony o braku znaczenia powyższej okoliczności dla rozstrzygnięcia było bezpodstawne w świetle brzmienia powołanego wyżej § 3 ust. 2 rozporządzenia, a wobec braku jej klarownego oświadczenia co do ilości członków jej rodziny i ich dochodów, doprowadziło do sytuacji, w której nie można było stwierdzić, że w jej przypadku wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, od której istnienia ustawodawca uzależnił możliwość przyznania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek.

Dysponując zatem jedynie danymi, które strona w ograniczony sposób zdecydowała się przedstawić w toku postępowania, w zaskarżonej decyzji ZUS przeanalizował wysokość zadeklarowanych wydatków na utrzymanie w łącznej wysokości 400 zł miesięcznie, przy czym odmiennie niż w poprzednio wydanej decyzji przyjął koszty utrzymania pojazdu w wysokości 100 zł miesięcznie. W oparciu o książkę przychodów i rozchodów uwzględnił ponadto, że w okresie od 1 stycznia do 25 lipca 2013 r. strona osiągnęła dochód z działalności gospodarczej w wysokości 1.369,25 zł miesięcznie. Odwołał się również do ustaleń, z których wynikało, że strona nie korzysta z pomocy społecznej. Wskazał ponadto na pozostałe zobowiązania strony w łącznej wysokości 269.338,70 zł. Na tle ustalonej przez ZUS sytuacji finansowej strony, wobec której aktualnie prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne zobowiązań zarówno o publicznoprawnym, jak i cywilnoprawnym charakterze, symptomatyczna była niechęć strony do korzystania z systemu pomocy społecznej, co w aspekcie uchylenia się przez nią od podania dochodów wszystkich członków rodziny, wzmacniało powstałe już i tak wątpliwości co do tego, czy tak jak podnosiła w skardze, nie dysponuje ona środkami pieniężnymi zapewniającymi jej minimum egzystencji.

Uznając za prawidłowy sposób prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, Sąd wskazał, że zebrany w jego toku materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć należy, że przy ograniczonej inicjatywie dowodowej strony, która nie wskazywała na inne okoliczności niż te, które były przedmiotem postępowania, a przede wszystkim już na początku postępowania zasygnalizowała, że pewnych okoliczności faktycznych nie wyjaśni, czynności i środki dowodowe organu musiały być ograniczone. Niemniej jednak odpowiedzialności za brak pełnych ustaleń w niniejszej sprawie nie można przypisać działaniom organu. Powoduje to, że zaskarżonej decyzji nie można było skutecznie postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), gdyż jak już wskazano, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a ponadto znalazł on należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Zauważyć przy tym należy, że w przypadku oparcia danej instytucji prawa na konstrukcji uznania administracyjnego, tak jak ma to miejsce w analizowanym przypadku, organ administracji publicznej ma możliwość dokonania wyboru podejmowanego rozstrzygnięcia. Jednakże istotne jest, na co wskazał NSA m.in. w wyroku z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1055/12 (opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że organ może (a nie musi) uwzględnić wniosek o umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki (tzn. całkowita nieściągalność - art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub uzasadnione przypadki - art. 28 ust. 3a oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego). W przypadku zaś, tak jak w niniejszej sprawie, gdy przesłanki możliwości umorzenia składek w ogóle nie zaistnieją, organ nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia złożonego wniosku. Odmowa umorzenia z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek nie następuje wówczas na zasadzie uznania administracyjnego, lecz w ramach decyzji związanej.

Tytułem już tylko wyjaśnienia Sąd końcowo dostrzegł potrzebę wskazania, iż wbrew mylnemu przekonaniu strony skarżącej, decyzja Nr "[...]" z dnia "[...]", którą ZUS umorzył postępowanie z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej, nie została wydana w następstwie uwzględnienia wniosku strony, lecz z uwagi na treść art. 30 u.s.u.s., który stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 tej ustawy. Powyższe na gruncie niniejszej sprawy oznacza, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek nie mogła znaleźć w ogóle zastosowania do składek pracowników wnioskodawczyni, które zostały przez nich samych sfinansowane, co jak trafnie wskazał ZUS, jest wyrazem troski ustawodawcy o interesy pracowników. ZUS powinien był też, czego już jednak nie uczynił, w zaskarżonej decyzji wyjaśnić stronie, iż błędnie utożsamia ona rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, (które ma charakter procesowy i podejmowane jest w sytuacji bezprzedmiotowości postępowania), z rozstrzygnięciem w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, które wywołuje skutek materialnoprawny w zakresie ustania obowiązku uiszczenia składek. Braku zawarcia w zaskarżonej decyzji powyższego wyjaśnienia nie można było jednak traktować w kategorii uchybienia, które mogłoby mieć wpływ na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.