Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1063/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Poznaniu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] uchyliło postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], którym odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...].

Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Poznaniu zwrócił się do Starosty [...] o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem [...] czerwca 2017 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ark. mapy [...], obręb G., na podstawie art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 121 poz. 770 ze zm.).

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem [...] czerwca 2017 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], która pozostała po "[...], która to Spółka nie została przerejestrowana do Krajowego Rejestru Sądowego i utraciła byt prawny. Zawiadomienie opublikowano w Biuletynie Informacji Publicznej oraz wywieszono na tablicy informacyjnej w siedzibie Starostwa.

W dniu [...] lipca 2017 r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...], w której stwierdzono nieodpłatne nabycie z dniem [...] czerwca 2017 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ark. mapy [...], obręb G.. Odwołania od powyższej decyzji złożyli J. H., J. W., S. W. i M. B., wskazując, że przysługuje im przymiot strony postępowania, gdyż zgodnie z art. 28 kpa sprawa ta dotyczy ich interesu prawnego. Odwołujący się wskazali, że są wspólnikami "[...]" z siedzibą w G. i podnieśli, że posiadają uprawnienia do udziału w majątku likwidowanej Spółki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] września 2017 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Starosta [...] zamieścił w [...] Gazecie [...] w wydaniu nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. ogłoszenie informujące o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem [...] czerwca 2017 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ark. mapy [...], obręb G.. Wspólników Spółki "[...]" oraz ich spadkobierców wezwano, aby w terminie 2 miesięcy zgłosili swój udział w postępowaniu i wykazali prawo do bycia stroną postępowania.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] zamieszczonym na stronie BIP Powiatu [...] i tablicy informacyjnej, Starosta zawiadomił o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i pouczył strony o treści art. 10 kpa.

W dniu [...] lutego 2018 r. Starosta [...] wydał decyzję w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem [...] czerwca 2017 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ark. mapy [...], obręb G.. Wskazaną decyzję zamieszczono na stronie BIP Powiatu [...], a doręczono Prokuratorowi Okręgowemu. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Starosta [...] poinformował Prokuratora Okręgowego, że decyzja stała się ostateczna z dniem [...] marca 2018 r.

W dniu [...] czerwca 2018 r. do Starostwa w G. wpłynęły wnioski sporządzone przez: J. W. - J., S. W., M. B. oraz J. H. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2018 r. W jednobrzmiących wnioskach stwierdzono, że Starosta pominął wyżej wskazane osoby jako strony postępowania. Wnioskodawcy wskazali, że o decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2018 r. dowiedzieli się oni z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego w G. nr [...]

W dniu [...] lipca 2018 r. Starosta [...] wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że opierając się na rozważaniach zawartych w orzeczeniach Sądu Rejonowego P. z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...], "organ orzekający nie traktował jako stron postępowania osoby, które wpisane były w rejestrze handlowym ([...]) jako likwidator i wspólnicy [...] na dzień [...] grudnia 2015 r.". Uzasadniając swoje stanowisko Starosta [...] wyjaśnił jakie ustalenia faktyczne poczynił w oparciu o orzeczenia Sądu Rejonowego P. oraz uzasadnień tych orzeczeń. Jednocześnie organ ten wskazał, że w sprawie wyznaczono dwumiesięczny termin, który umożliwiał wspólnikom i ich spadkobiercom wykazanie swojego prawa do uczestnictwa w postępowaniu, jednak tego nie uczyniono.

W przewidzianym prawem terminie wszyscy wnioskodawcy wnieśli zażalenia, domagając się uznania ich za strony postępowania i uchylenia postanowienia Starosty z dnia [...] lipca 2018 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. uchyliło postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając wydane postanowienie Kolegium wskazało, że w sprawie należało rozważyć status jako strony w odniesieniu do udziałowców wygasłej Spółki. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 9 ust. 2b zd. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 121, poz. 770 ze zm. – dalej jako: Przepisy wprowadzające ustawę o KRS) prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. Rozwiązanie powyższe jest bardziej restrykcyjne niż to zamieszczone w art. 25e ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 687 ze zm.), odnoszącym się do następstw innych przypadków wykreślenia podmiotu z rejestru. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że gdyby uznać, że wygaśnięcie praw majątkowych wspólników powoduje, iż wspólnicy wygasłej Spółki nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, a co za tym idzie nie są stroną postępowania administracyjnego przed starostą, to w takim razie decyzja starosty wydana na podstawie art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, nie miałaby żadnego adresata. Niemniej decyzja administracyjna musi być skierowana do jakiegoś podmiotu. Kolegium stanęło na stanowisku, że nie można przyjąć, że jedyną stroną postępowania byłby Skarb Państwa. Decyzję o stwierdzeniu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 9 ust. 2i), a Skarb Państwa reprezentowany jest przez starostę właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu wykreślonego z rejestru (art. 9 ust. 2j). Wobec tego, jeśli nieruchomość i siedziba podmiotu wykreślonego z rejestru znajdowałyby się w granicach tego samego powiatu, wówczas starosta występowałby w podwójnej roli: jako organ administracji publicznej i jako reprezentant Skarbu Państwa. Okoliczność, że starosta wydający decyzję działa w formie władczej powoduje, że ten sam starosta traci status strony jako podmiot, który wykonuje funkcje właścicielskie za Skarb Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że ustalenie danych osobowych wspólników wygasłej Spółki ma znaczenie nie tylko w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 9 ust. 2i ustawy o KRS, ale jest potrzebne również do protokolarnego przejęcia mienia ruchomego pozostałego po wygasłej Spółce. Kolegium wyjaśniło, że tryb nadzwyczajny jakim jest wznowienie postępowania składa się z trzech etapów: w pierwszym – organ bada formalne przesłanki wszczęcia postępowania; w drugim – po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania, bada przyczyny wznowieniowe określone w art. 145 § 1 kpa, a w trzecim – jeśli zostaną ujawnione przesłanki wznowieniowe, to organ uchyla weryfikowaną decyzję i ponownie rozstrzyga sprawę. W ocenie Kolegium w badanej sprawie przedwcześnie, organ I instancji zajął stanowisko, co do tego czy odwołującym się przysługuje status strony. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że rzeczą organu I instancji było wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i dopiero na drugim etapie postępowania, umożliwiając wnioskodawcom merytoryczną polemikę ze stanowiskiem organu, rozstrzygnąć kwestię interesu prawnego wnioskodawców. Uchylając zaskarżone postanowienie Kolegium przesądziło, że rzeczą Starosty była ocena poprawności formalnej złożonych wniosków, natomiast kwestia ustaleń co do osób, którym przysługuje przymiot strony, należą do czynności, które Starosta będzie prowadził po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

W przewidzianym prawem terminie skargę do sądu administracyjnego wniósł Prokurator Okręgowy w Poznaniu domagając się uchylenia postanowienia Kolegium. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia art. 9 ust. 2b Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, a także art. 28 i art. 145 § 1 pkt 1 kpa, z uwagi na fakt, że skoro wnioskodawcy na żadnym etapie postępowania nie byli stronami postępowania i nie mogli brać udziału w postępowania, to ich pominięcie w tym postępowaniu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia nie narusza prawa w stopniu mającym, bądź mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 – dalej jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017, poz. 1257 – dalej jako: kpa).

Kwestią bezsporną pozostaje, że rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania organ I instancji, odmówił wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Poza sporem pozostaje, że motywem wydanego postanowienia Starosty [...], był - oczywisty (w ocenie tego organu) - brak interesu prawnego, po stronie wnioskodawców. Z tej też przyczyny organ I instancji uznał, za celowe odmówić wznowienia postępowania w sprawie.

Istota sporu w okolicznościach badanej sprawy sprowadza się do zasadności stanowiska Kolegium, że brak interesu prawnego po stronie wnioskujących o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], wspólników wygasłej Spółki "[...]" nie miał charakteru "oczywistego".

Podkreślić trzeba, że na podstawie art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Trafnie podniosło Kolegium, że na wstępnym etapie rozpatrywania wniosku wznowieniowego – gdy decyduje się kwestia wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania – bada się przede wszystkim zachowanie ustawowego (art. 148 § 1 lub § 2 kpa) terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Prawidłowo wskazano też w zaskarżonym postanowieniu, że w przypadku gdy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest – tak jak w niniejszej sprawie – na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 kpa ("strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"), to badanie interesu prawnego wnioskodawcy następuje, co - do zasady - już po wznowieniu postępowania administracyjnego. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy już z treści wniosku wynika, iż brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Taka sytuacja – w ocenie organu I instancji – ziściła się na gruncie badanej sprawy. Stanowisko takie prezentuje również Skarżący. Tymczasem Kolegium trafnie, w ocenie Sądu, podniosło, że brak interesu prawnego podmiotów wnioskujących o wznowienie postępowania w sprawie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] – nie ma charakteru oczywistego.

Mając na uwadze istotę sporu w niniejszej sprawie należało zatem zdefiniować "oczywistość" braku interesu prawnego po stronie wnioskującego o wznowienie postępowania administracyjnego w doktrynie i judykaturze administracyjnoprawnej.

W doktrynie prawa wskazuje się, że postanowienie o odmowie wznowienia ze względów podmiotowych może dotyczyć żądania podmiotu, który nie powołuje się na to, iż ma w sprawie własny interes prawny. Z taką sytuacją bezspornie w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia, bowiem wnioskodawcy utrzymują, że interes prawny w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. im właśnie przysługuje (uw. Sądu).

Tymczasem, kwestia oceny, czy wnoszący żądanie o wznowienie postępowania podmiot, powołujący się na własny interes prawny, rzeczywiście ma w sprawie własny interes prawny wynikający z przepisów prawa materialnego, może podlegać analizie, ocenie, rozstrzygnięciu – tylko - w postępowaniu wznowieniowym i rozstrzygnięcie w tej kwestii powinno zapaść w formie decyzji administracyjnej (por. A.Plucińska-Filipowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. LEX/el. 2011).Należy zauważyć, że również Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) może zakończyć postępowanie tylko w przypadkach gdy brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest na tyle oczywisty, że bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak jest interesu prawnego. Odmowa wznowienia postępowania z uwagi na oczywisty brak interesu prawnego - jest wykluczona - w sytuacjach wątpliwych, dość skomplikowanych, czy też wymagających - jak w niniejszej sprawie (uw. Sądu) - np. badania dokumentacji - pod kątem - istnienia interesu prawnego wnioskodawcy. Jednoznacznie wskazuje się, że stwierdzenie potrzeby badania akt sprawy w celu ustalenia legitymacji wnioskodawcy - oznacza konieczność - wznowienia postępowania i zbadania w jego toku tej kwestii (wyrok NSA z 6 maja 2011 r., II OSK 761/10, orzeczenia.nsa.gov.pl, a także P.M.Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Wyd/el). Ustalenia te - jak zauważa NSA - powinny nastąpić już po wznowieniu postępowania, w celu przeprowadzenia tego badania dopiero w drugim etapie postępowania wznowieniowego, przeznaczonego właśnie dla badania przyczyny wznowienia, jak stanowi art. 149 § 2 kpa. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z tego powodu, że podanie o wznowienie nie zostało złożone przez stronę, jest więc możliwe tylko wówczas, gdy - z samego podania - o wznowienie wynika w oczywisty i niebudzący wątpliwości sposób, że wnoszący to podanie nie jest stroną (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 872/16, wyrok NSA z dnia 08 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 933/14).

Zdaniem Sądu z taką zaś sytuacją - tj. "oczywistości" braku przymiotu strony u wnioskodawców - wbrew sugestiom płynącym z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, jak trafnie przyjęło Kolegium, nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Nie sposób bowiem w okolicznościach badanej sprawy mówić o oczywistym (ewidentnym) braku przymiotu strony postępowania administracyjnego w odniesieniu do podmiotu, który składając wniosek o wznowienie tego postępowania powołuje się na własny interes prawny, i dla weryfikacji twierdzeń którego - tak jak w rozpatrywanej sprawie, w której przymiot strony zależy od statusu Spółki "[...]" - niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, obejmującego badanie i ocenę określonego materiału dowodowego (tu m.in. dokumentacji oraz orzeczeń rozstrzygających wniosek tej Spółki o wpis do KRS, a także losów samego wniosku). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie takie badanie zostało przeprowadzone przez organ I instancji już na wstępnym etapie analizy wniosku wznowieniowego i w konsekwencji w sprawie tej doszło do merytorycznego rozpoznania tego wniosku bez wymaganego, uprzedniego wznowienia postępowania. Tymczasem badanie przyczyn wznowienia postępowania – w tym przypadku zawierające się w pytaniu, czy wnioskodawcy są stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], która bez własnej nie brała udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa – nie należy do stadium wszczęcia postępowania, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa, który w kontrolowanym postępowaniu został naruszony, przez organ I instancji.

Zgodzić należy się z Kolegium, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż należy zauważyć, że nawet w przypadku, jeśli organ administracji, po wznowieniu postępowania i należytym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się zaskarżonego postanowienia Kolegium – podtrzyma swoje przekonanie, że wnioskodawcy jednak nie posiadali deklarowanego interesu prawnego w sprawie zakończonej stwierdzeniem nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], to i tak będzie zobligowany orzec merytoryczne (a nie jak dotychczas: formalnie) w sprawie wznowieniowej, tj. w takim przypadku: odmówić uchylenia w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] (por. wyrok NSA z 06.05.2010 r., II OSK II OSK 773/09, CBOSA).

O tym, że stwierdzony przez organ I instancji brak interesu prawnego po stronie wnioskodawców nie miał charakteru oczywistego świadczą akta sprawy dokumentujące czynności Starosty [...], który prowadził konkretne ustalenia faktyczne.

Mocno należy zaakcentować, że stan faktyczny badanej sprawy jest szczególny. W okolicznościach badanej sprawy nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie o przerejestrowanie Spółki zostało zainicjowane i bezspornie toczyło się. Jak wynika z akt sprawy, w dacie orzekania przez organy, na rozpoznanie oczekiwała skarga kasacyjna złożona w tej sprawie. Wystąpienie tych wszystkich elementów, niewątpliwie wymagało poczynienia ustaleń i oceny ich przez organ, właśnie - pod kątem - posiadania deklarowanego interesu prawnego. Należy jeszcze raz podkreślić, że – w konkretnych okolicznościach badanej sprawy – wspólnicy, co bezsporne, występowali o przerejestrowanie spółki. Jednocześnie, zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające do KRS, zostało przez ustawodawcę literalnie wskazane, jako przesłanka wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 9 ust. 2i tej samej ustawy (którą w badanej sprawie wydano [...] lutego 2018 r. i której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania). To bezpośrednie powiązanie przez ustawodawcę zaistnienia przesłanek z art. 9 ust.2b z przepisem art. 9 ust. 2i powołanej ustawy, powoduje, że poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych w kontekście statusu wnioskodawców oraz losów samej Spółki, jest ze sobą nierozerwalnie związane.

Zauważyć też trzeba, że na mocy zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa) oraz z woli samego ustawodawcy wyrażonej w art. 149 § 2 kpa, wnioskujący o wznowienie postępowania mają zagwarantowane prawo do mającej miejsce w - dwuinstancyjnym - postępowaniu administracyjnym (art. 16 kpa), polemiki z organem w kwestii wystąpienia przyczyn wznowienia. Powyższe wnioski są tym bardziej uzasadnione, że zasadą jest, że prowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia następuje już po wznowieniu postępowania. Jedynie wyjątkiem od tej zasady jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w przypadku żądania podmiotu, który nie powołuje się na to, iż ma w sprawie własny interes prawny. Skoro prowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia już po wznowieniu postępowania stanowi regułę ogólną, to oznacza, że wyjątki od tej zasady muszą być interpretowane wąsko, a nie rozszerzająco jak uczynił to organ I instancji.

Akta sprawy dowodzą, że nie można przyjąć, że w badanej sprawie brak interesu prawnego wnioskodawców był na tyle oczywisty, by uzasadniał wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania – jak uczynił to organ I instancji. Ustalenie, że ziściły się przesłanki z art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające do KRS, niewątpliwie wymagało poczynienia ustaleń faktycznych. Ten fakt, w ocenie Sądu, dowodzi zasadności stanowiska Kolegium. Ubocznie należy też zauważyć, że brak interesu prawnego po stronie wspólników [...] nie była dla Starosty [...], tak oczywisty jak organ ten przekonuje w uzasadnieniu uchylonego przez Kolegium postanowienia, skoro w toku postępowania w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa nieruchomości położonej w G., przy ul. [...] – Starosta [...] zawiadomieniem wydanym w dniu [...] listopada 2017 r. wzywał właśnie wspólników spółki lub ich spadkobierców do wykazania swojego uczestnictwa w tym postępowaniu w charakterze strony (k. 120 akt adm.). Zważywszy na tę okoliczność stanowisko organu I instancji pozostaje wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony organ ten poszukiwał wspólników spółki (lub ich spadkobierców) – właśnie w celu wykazania przez nich interesu prawnego – w postępowaniu w sprawie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w G., przy ul. [...]. Z drugiej natomiast strony, po przeprowadzeniu tego postępowania bez udziału wspólników spółki [...] ten sam organ odmawia im wznowienia postępowania, powołując się na - oczywisty - brak po ich stronie interesu prawnego do udziału w tym samym postępowaniu.

Sąd nie podziela również stanowiska, jakoby Kolegium naruszyło wydając zaskarżone postanowienie przepis art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym(Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.). Kolegium nie orzekło, bowiem merytorycznie o wznowieniu postępowania z uwagi na przysługujący wnioskodawcom interes prawny, ale wskazało na konieczność zachowania przewidzianych prawem etapów postępowania wznowieniowego. Z tej też przyczyny Sąd nie podziela stanowiska skargi, jakoby Kolegium wydało zaskarżone postanowienie z naruszeniem 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające do KRS.

Zachowanie przewidzianej prawem procedury jest konieczne dla umożliwienia wnioskodawcom polemiki ze stanowiskiem organu, na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium. Trafności argumentacji Kolegium dowodzi pośrednio sama skarga, bowiem w art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające do KRS zostały określone przesłanki, których zaistnienie wymaga poczynienia pewnych ustaleń faktycznych, co do losów samej Spółki, które jak Sąd wskazał powyżej, są nierozerwalnie powiązane ze statusem samych wnioskodawców. Przepis art. 9 ust. 2b stanowi, bowiem, że prawa wspólników członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. Nie może zatem budzić uzasadnionych wątpliwości, że prowadzone przez organ I instancji ustalenia dotyczyły właśnie interesu prawnego wnioskodawców, którym prawo przyznaje możliwość polemiki w - dwuinstancyjnym - toku postępowania administracyjnego.

Z tych też przyczyn w ocenie Sądu nie są zasadne zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 28 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Należy, bowiem zauważyć, że Kolegium nie przesądziło w sposób wiążący i – należy podkreślić kwestii tej niniejszym wyrokiem nie przesądza Sąd – aby wnioskodawcom przysługiwał interes prawny w sprawie, której wznowienia się domagają. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika jedynie, że ocena co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 28 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa – zważywszy na konkretne okoliczności niniejszej sprawy – winna nastąpić po wznowieniu postępowania, w drodze - merytorycznego - rozstrzygnięcia. Nie można zatem zgodzić się z zarzutami skargi, aby Kolegium uchylając postanowienie pierwszoinstancyjne, naruszyło przepisy art. 28 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Niewątpliwie, bowiem wadliwe jest takie procedowanie, kiedy na etapie wstępnego badania wniosku organ administracji prowadzi postępowanie wyjaśniające, bez możliwości zagwarantowania wnioskodawcom udziału w czynnościach procesowych. Organ nie ma uprawnienia na etapie wstępnym weryfikowania legitymacji procesowej wnioskodawców w oparciu o zebrane w sprawie dowody oraz analizę stanu prawnego w sytuacji, gdy jednocześnie wnioskodawca nie ma procesowo zapewnionego dostępu do materiału dowodowego i nie ma możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jego interesu prawnego (por. wyroki NSA: z 19.09.2014 r., II OSK 641/13; oraz z 11.04.2017 r., II OSK 2025/15 – dostępne w CBOSA).

W konsekwencji Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania - nie powołuje się na swój interes - prawny. Ustalenie, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może bowiem nastąpić wyłącznie w toku postępowania. Oznacza to, że jeśli okoliczność, czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), to może być ona badana już po wszczęciu postępowania wznowieniowego (por. wyrok NSA z 11.04.2017 r., II OSK 2025/1; por. też wyroki NSA: z 17.04.2012 r., II OSK 191/12; NSA z 07.05.2013 r., I OSK 2185/11 – wszystkie dostępne w CBOSA).

Zgodzić należy się z argumentacją skargi, co do tego, że wadliwie Kolegium w swoich wywodach całkowicie pominęło rolę Prokuratora, który był adresatem decyzji. Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w tym zakresie, nie miała jednak wpływu na wynik sprawy. Tymczasem, organ I instancji, musi dokonać oceny formalnej złożonych wniosków o wznowienie z uwzględnieniem faktu, że ustalenia dotyczące statusu wnioskodawców należą do czynności prowadzonych po wznowieniu postępowania.

Reasumując, należy zauważyć, że wnioskodawcy podnoszą, że – bez własnej winy – nie brali udziału w postępowaniu. Jedyną wskazaną przez organ I instancji okolicznością uzasadniającą odmowę wznowienia postępowania, był oczywisty brak interesu prawnego po stronie wnioskodawców. Zważywszy na konkretne okoliczności, badanej sprawy, trafnie wskazało Kolegium, że po złożeniu wniosków o wznowienie postępowania przez J. W., M. B., J.. A.. H. i S.. W., rzeczą Starosty [...] było dokonanie oceny poprawności formalnej tych wniosków, natomiast badanie przymiotu strony w odniesieniu do tych osób winno nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania przez ten organ.

Z uwagi na brzmienie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, Sąd za zgodne z prawem uznał zaskarżone postanowienie, w którym Kolegium uchyliło postanowienie organu I instancji i zawarło wskazania, co do ponownego rozpoznania sprawy w z uwzględnieniem poszczególnych procedury wznowienia postępowania. Ocena statusu wnioskodawców nastąpić będzie mogła natomiast dopiero na drugim etapie postępowania wznowieniowego, w razie wydania postanowienia w sprawie wznowienia postępowania.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.