Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2278/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a; art. 140aa ust. 1 i 4; art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par 2 ust. 1 pkt 4;
journal: Dz.U. 2013 poz 951
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z [...] kwietnia 2015 r., którą nałożono na M. O. (dalej skarżąca) karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 2 ust. 35a, art. 61, art. 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3 i 4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej p.r.d., a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 460 ze zm.), dalej u.d.p. oraz § 2, § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 305), dalej rozporządzenie techniczne.

Podstawę faktyczną ww. rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. W trakcie kontroli stwierdzono, że długość zespołu pojazdów wraz z ładunkiem wyniosła 38,02 m, a dopuszczalna masa całkowita 42,95 t.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia [...] września 2014 r. na obwodnicy B. na drodze krajowej nr [...] (punkt kontrolny na ul. S. w B.) zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz trzyosiowej przyczepy ciężarowej o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował P. M., który wykonywał przejazd z ładunkiem dźwigara (żelbetonowego przęsła mostu) w imieniu skarżącej. Pojazd ten jechał w pilotowanym konwoju pięciu pojazdów. Przebieg kontroli utrwalono protokołem, który kierowca podpisał bez uwag. Z jego zapisów wynika, że w wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

1. długość zespołu pojazdów wyniosła 38,02 m, co po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru dało przekroczenie dopuszczalnej długości o 19,27 m, czyli ok. 102,77% dopuszczanej wartości;

2. masa całkowita przyczepy wyniosła 42,95 t, co po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi dało przekroczenie o 2,95 t, czyli 7,375% dopuszczalnej wartości.

Nadto ustalono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierowca do kontroli okazał m.in. dokument WZ, dowody rejestracyjne samochodu ciężarowego oraz przyczepy, wypis z licencji wydanej dla skarżącej na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy oraz zezwolenie wydane na skarżącą kategorii V. Kierowcy okazano zaś do wglądu świadectwa legalizacji ponownej wag użytych do zważenia ww. zespołu pojazdów, świadectwa legalizacji ponownej przymiaru wstęgowego, a także protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Z okazanych dokumentów sporządzono dokumentację fotograficzną.

W czasie kontroli kierowca, pouczony o odpowiedzialności karnej, został przesłuchany w charakterze świadka i zeznał, że był obecny przy załadunku, po zakończeniu którego pojazd nie został ani mierzony, ani zważony.

W tym stanie rzeczy WITD z urzędu wszczął wobec skarżącej jako przewoźnika postępowanie, o czym ją zawiadomił i pouczył o przysługujących prawach.

Następnie WITD nałożył na skarżąca karę pieniężną 15.000 zł jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym wydawane jest na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI;

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Skarżąca w złożonym w odwołaniu wniosła o uchylenie decyzji i zarzuciła rażące naruszenie:

1. art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy.

Za niesłuszne uznała twierdzenie organu jakoby zobowiązana była posiadać na skontrolowany przejazd zezwolenie kategorii VII, skoro parametry skontrolowanego zespołu pojazdów nie spełniały kryteriów dla tego zezwolenia VII.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wstępie przywołał ustawową definicję pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 ust. 35a p.r.d. i przytoczył treść przepisów art. 64 ust. 1 i 2 p.r.d. Wyjaśnił, że brak zezwolenia lub naruszenie jego postanowień skutkuje nałożeniem kary w oparciu o art. 140aa p.r.d.

Organ stwierdził, że zgodnie z treścią rozporządzenia technicznego dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać 40 ton. W myśl art. 62 ust. 4a p.r.d. długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z:

1. pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m;

2. motocykla i przyczepy, motoroweru i przyczepy, roweru i przyczepy, wózka rowerowego i przyczepy, którego długość nie może przekraczać 4 m.

Stosownie zaś do § 2 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia technicznego dopuszczalna długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy 18,75 m.

Natomiast w myśl art. 41 ust. 1 u.d.p. po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. Na podstawie delegacji z art. 41 ust. 1 u.d.p. wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t, został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061), dalej rozporządzenie o drogach.

W oparciu o powyższe GITD ustalił, że ww. droga krajowa nr [...] na odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W ocenie organu zarówno miejsce ważenia, jak i użyte do kontroli wagi legitymowały się odpowiednio protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z [...] grudnia 2011 r. oraz ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z terminem ważności odpowiednio do [...] października 2014 r. i [...] grudnia 2014 r. Długość pojazdu zmierzono zaś przymiarem wstęgowym legitymującym się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z terminem ważności do [...] grudnia 2019 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia, który został także poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Ponownie rozpoznając sprawę GITD nie dopatrzył się także przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. W jego ocenie skarżąca nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Organ wyjaśnił, co rozumie pod niezdefiniowanymi w ustawie pojęciami "ładunku sypkiego" oraz "drewna", a także przypomniał fakt, że skarżąca przewoziła dźwigar. W konsekwencji GITD uznał, że z tego powodu nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., gdyż przewożony ładunek nie był ani ładunkiem sypkim, ani drewnem. Ponadto, z uwagi na treść art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. organ wskazał co rozumie pod użytymi tam pojęciami "należyta staranność" i "brak wpływu" i uznał, że między zachowaniem skarżącej, a stwierdzonymi naruszeniami istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Skarżąca jako podmiot wykonujący przejazd, posiadając wiedzę na temat ww. ładunku, który podjęła się przetransportować, powinna była przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny.

Uznając zarzuty odwołania za nieuzasadnione GITD stwierdził, że WITD wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 8 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach dowody, które były konieczne do prawidłowego jej rozstrzygnięcia oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Wskazane w nim okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach, były okolicznościami, na które skarżąca miała wpływ, a przy wykonywaniu tego przejazdu nie dochowała należytej staranności w jego realizacji.

Za bezpodstawny organ odwoławczy przyjął także zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Wskazał, że obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 zd. 1 k.p.a., tj. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć , zaś skarżąca została poinformowana o wszystkich istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla jej prawnej odpowiedzialności. W trakcie czynności kontrolnych nie zgłaszała ona jakichkolwiek zastrzeżeń, nie domagała się objaśnień od kontrolujących itp.

M. O. niezgadzając się z decyzją GITD w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniosła o jej uchylenie.

W uzasadnieniu podniosła, że skontrolowany pojazd spełniał prawie wszystkie wymiary – oprócz jednego - długości bowiem pojazd miał 38 m, zaś długość 30 m jest przewidziana dla zezwolenia kategorii V, które kierowca okazał w czasie kontroli. Na dowód przywołała brzmienie lp. 5 tabeli załącznika nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Stąd za niezrozumiałe uznała stwierdzenie organu, że skoro ww. pojazd nie spełniał jednego z warunków przewidzianych dla zezwolenia kategorii V, to ona winna była się legitymować zezwoleniem kategorii VII w sytuacji, gdy skontrolowany pojazd nie spełniał także jednego z warunków dla uzyskania zezwolenia VII.

GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając decyzję wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.

Jak wynika z akt sprawy [...] września 2014 r. na obwodnicy B. na drodze krajowej nr [...] (punkt kontrolny na ul. S. w B.) zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz trzyosiowej przyczepy ciężarowej o nr rej. [...] przewożący żelbetonowe przęsło mostu. Oprócz tego pojazdu, w zatrzymanym konwoju uczestniczyły jeszcze cztery pojazdy (k. 10 akt administracyjnych - notatka urzędowa).

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- długość zespołu pojazdów wyniosła 38,02 m, co po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru dało przekroczenie dopuszczalnej długości o 19,27 m, czyli ok. 102,77% dopuszczanej wartości;

- masa całkowita przyczepy wyniosła 42,95 t, co po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi dało przekroczenie o 2,95 t, czyli 7,375% dopuszczalnej wartości.

Podczas kontroli kierowca okazał m.in. zezwolenie kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] listopada 2014 r., który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określonych w pozycji 5 tabeli.

Organ stwierdził, że okazane zezwolenie było niewystarczające do uznania, że kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi i orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych.

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 ust. 35a p.r.d. Pojazd nienormatywny według ustawowej definicji jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy

Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2013 r. poz. 951), długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy - 18,75 m;

Pomiaru długości i szerokości pojazdu wraz z ładunkiem dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego nr ew. [...] legitymującego się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z terminem ważności do [...] grudnia 2019 r.

W trakcie kontroli ustalono, że długość zespołu pojazdów wyniosła 38,02 m, a więc przekraczała wartość 30 m maksymalną dla zezwolenia kategorii V. Dlatego też zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy transportu drogowego zasadnie uznały, że okazane zezwolenie było niewystarczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z tym zezwoleniem. Jednocześnie wbrew twierdzeniom strony skarżącej podstawą do wyznaczenia wielkości dopuszczalnych norm były wartości maksymalne, uregulowane w treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Za bezzasadne uznać należy stanowisko skarżącej, że skoro parametry ww. pojazdu nie spełniają jednego z warunków określonych w załączniku nr 1 do p.r.d., zatem brak jest możliwości nakładania kar pieniężnych w takich sytuacjach.

W świetle powyższego bezsporne jest, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym, oraz że okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii V nie uprawniało do przejazdu kontrolowanym pojazdem ze względu na przekroczenie dopuszczalnej długości kontrolowanego zespołu pojazdów.

Odnosząc się do spornej pomiędzy stronami możliwości nałożenia kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII wskazać należy, że w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną nakłada się przede wszystkim na podmiot wykonujący przejazd (ust. 3 pkt 1 omawianego przepisu).

W przedmiotowej sprawie długość kontrolowanego pojazdu wraz z ładunkiem wynosiła 38,02 m i została przekroczona o długości o 19,27 m, czyli ok. 102,77% dopuszczanej wartości. W związku z powyższym organ prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach i na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ww. ustawy nałożył karę pieniężną w wysokości 15.000. Skarżąca powoływała się natomiast na zapisy załącznika nr 1 do ustawy - Prawo o ruchy drogowym, wskazujące, dla jakiego pojazdu nienormatywnego wymagane jest zezwolenie kategorii VII. Zdaniem skarżącej muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki wskazane w ww. załączniku, aby uzyskać zezwolenie kategorii VII.

W ocenie Sądu zarzuty skarżącej są bezpodstawne. Stanowiący integralną część ustawy - Prawo o ruchu drogowym załącznik nr 1 "KATEGORIE ZEZWOLEŃ NA PRZEJAZD POJAZDU NIENORMATYWNEGO" w Ip. 7 stanowi, że zezwolenie kategorii VII ma miejsce w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z pojazdem nienormatywnym:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Zdaniem Sądu powyższy zapis nie wskazuje, że muszą zostać spełnione łącznie wszystkie przesłanki wskazane w ww. załączniku (wymiary większe od dopuszczalnych w kategoriach l-VI, rzeczywista masa całkowita większa od dopuszczalnych w kategoriach I-VI, naciski osi przekraczające wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.) aby uzyskać zezwolenie kategorii VII. Gdyby przyjąć argumentację skarżącej, to przewoźnicy nie mieliby możliwości uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu, którego rzeczywista masa całkowita pojazdu mieści się w kategoriach zezwoleń I-VI, ale inne wymiary są większe od wymienionych w tych kategoriach. Tym samym wyłączona zostałaby także możliwość nałożenia kary pieniężnej za przejazd takiego pojazdu. W ocenie Sądu samo ustalenie jakiegokolwiek parametru pojazdu, który nie mieści się w maksymalnych wartościach wskazanych dla zezwoleń kategorii I-VI, skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej jak za brak zezwolenia kategorii VII.

Zdaniem Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz ustalił stan faktyczny zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Sąd nie dopatrzył się także nieprawidłowości co do przeprowadzonej procedury ważenia pojazdu.

Ponadto, w toku postępowania strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.