Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2078/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący - sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak Sędziowie: NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr. ) Asesor WSA Michał Sowiński Protokolant Michał Petranik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2005 r. sprawy ze skargi C. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz C. S.A. w W. kwotę 1.492,- zł (jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt dwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] .02.2002 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego Port Lotniczy w W. wymierzył Spółce Akcyjnej C. w Warszawie należności celne od oznaczonych w sentencji wyrobów alkoholowych i tytoniowych pochodzenia zagranicznego, wyprowadzonych zdaniem organu orzekającego do polskiego obszaru celnego z prowadzonych przez Spółkę "C." punktów sprzedaży detalicznej i magazynów w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego W. O., w których w wyniku kontroli dokonanej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w dniach od [...] maja 2001 r. stwierdzono brak tych towarów w stosunku do stanu ewidencyjnego.

Stwierdzając, że brakujące towary nie zostały wywiezione za granicę ani użyte lub zużyte w wolnym obszarze celnym, Dyrektor Urzędu Celnego uznał, ustalony brak oznacza, że brakujące towary zostały wprowadzone do pozostałego polskiego obszaru celnego nielegalnie, skutkując powstanie długu celnego.

Według decyzji, ustalenie długu celnego dokonane zostało po zbilansowaniu niedoboru (lub nadwyżki towarowej) w sklepie z niedoborem (lub nadwyżką) w magazynie i gdy ilość nie bilansowała się do zera za podstawę obliczenia długu przyjęto istniejący niedobór towaru.

Jako podstawę prawną powstania długu celnego Spółki C. organ orzekający wskazał w sentencji decyzji przepisy art. 210 §1 pkt 2, §2 i §3 pkt l Kodeksu celnego stanowiące o powstaniu długu celnego osoby, która dokonała nielegalnego wyprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania Spółki "C", Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w W. decyzją z dnia [...] .12.2002 r. nr [...] uchylił decyzję organu celnego pierwszej instancji z [...] . 2.2002 r. w części dotyczącej pozycji 7, 15 i 87, obejmujących wódkę T., whisky B. i likier A. D., ustalając od tych towarów niższą należność celną, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną długu celnego Spółki C. organ odwoławczy wskazał jednak przepisy art. 213 Kodeksu celnego, stanowiące o powstaniu długu celnego w wypadku zużycia lub użycia w wolnym obszarze celnym towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, na warunkach innych niż przewidziane w przepisach prawa celnego.

Zdaniem organu odwoławczego, o zużyciu lub użyciu towaru w wolnym obszarze celnym świadczy stwierdzenie braku towaru.

Decyzja Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy z dnia [...] .12.2002 r. została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt V SA 180/03, po uwzględnieniu skargi C. S.A. w W.

Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uznania Spółki C. za dłużnika celnego na podstawie przepisu art. 213 Kodeksu celnego, a decyzja została wydana z naruszeniem art. 213 kodeksu celnego oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 kodeksu celnego.

Zgodnie z art. 213 § 2 Kodeksu celnego w wypadku stwierdzenia braku towarów organ celny uznaje, że towary zostały zużyte lub użyte w wolnym obszarze celnym jedynie wówczas, gdy braku towarów nie można wyjaśnić w sposób wystarczający. Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza postanowienia Komendy Powiatowej Policji w S. B. z [...] .05.2001 r. sygn. akt [...], Prokuratury Rejonowej w P. z [...] .08.2002 r. sygn. akt [...], Prokuratury Okręgowej w W. z [...] .09.2002 r. sygn. akt [...], Prokuratury Apelacyjnej w W. z [...] .12.2002 r. sygn. akt [...] w przedmiocie dowodów rzeczowych w postaci odzyskanych 2.690 szt. butelek alkoholu, protokół oględzin tego towaru, jego wykaz i protokół przesłuchania G. D. wskazuje, że w dniach [...] i [...] .05.2001 r. pracownicy skarżącej (kierownik sklepu i kierowca) dokonali kradzieży towaru z pomieszczeń Spółki C. w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego W. oraz, że w wyniku czynności Komendy Powiatowej Policji w S. B. Policja odzyskała 2.690 szt. skradzionych butelek alkoholi.

W takim więc zakresie, w jakim odzyskany towar pochodził (w granicach stwierdzonego niedoboru) z pomieszczeń skarżącej w wolnym obszarze celnym, nie można mówić o jego zużyciu lub użyciu przez skarżącą w wolnym obszarze celnym, skoro towar fizycznie istnieje, że zatem w takim zakresie nie zachodzi przewidziana w art. 213 Kodeksu celnego przesłanka (zużycie lub użycie towarów) przypisania skarżącej długu celnego.

Sąd uznał również, że nie może odnieść skutku zarzut organu celnego, że "ilość (odzyskanych) towarów... nie pokrywa się co do ilości i asortymentu z (brakującymi) towarami".

Organy celne odmawiały bowiem współdziałania ze skarżącą we wprowadzeniu do jej magazynu w wolnym obszarze celnym tych odzyskanych towarów, które rzeczywiście z jej pomieszczeń w tym obszarze pochodziły, uchyliły się od podjęcia ze skarżącą czynności zmierzających do ustalenia, w jakim zakresie odzyskane towary pokrywały się z towarami brakującymi i nie dysponują w tym zakresie stosownymi dowodami.

W wyroku wskazano również, ze organy celne nie mogą odmówić wprowadzenia do wolnego obszaru celnego pochodzących z tego obszaru towarów odzyskanych po kradzieży, mimo bowiem przejściowej utraty faktycznego władztwa (posiadania) właścicielem tego rodzaju towarów pozostała skarżąca, która uprawniona jest do przywrócenia stanu poprzedniego, także gdy chodzi o ich złożenie w wolnym obszarze celnym i w takim zakresie stwierdzony w czasie kontroli, podjętej po zawiadomieniu o przestępstwie, brak (niedobór) towarów jako znajdujący wystarczające wyjaśnienie w rozumieniu art. 213 § 2 Kodeksu celnego nie może być kwalifikowany jako równoznaczny ze zużyciem lub użyciem jako przesłanka powstania długu celnego na podstawie art. 213 Kodeksu celnego.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] .06. 2004 r. nr [...] uchylił decyzję organu celnego pierwszej instancji z [...] . 2.2002 r. w części dotyczącej pozycji 7, 15 i 87, obejmujących wódkę T., whisky B. i likier A. D., ustalając od tych towarów niższą należność celną, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną powstania długu celnego Spółki C. organ orzekający wskazał w sentencji decyzji przepisy art. 210 §1 pkt 2, §2 i §3 pkt l Kodeksu celnego stanowiące o powstaniu długu celnego osoby, która dokonała nielegalnego wyprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.

Organ stwierdził, że z postanowień art.210 § 3 Kodeksu celnego wynika, iż krąg osób, które mogą zostać dłużnikami w przypadku nielegalnego wprowadzenia towaru jest bardzo szeroki. Jest to zarówno osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, jak i osoba, która uczestniczyła we wprowadzeniu i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne. Za dłużnika może stać uznana również osoba, która nabyła, posiadała lub posiada towar nielegalnie wprowadzony i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Według organu w przedmiotowej sprawie dłużnikiem jest Spółka Akcyjna C. To ona jest podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowy i zgodny z przepisami celnymi sposób postępowania z towarami wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego.

W związku z podniesioną przez strony w postępowaniu odwoławczym okolicznością, że brak towarów był następstwem ich kradzieży z pomieszczeń Spółki w wolnym obszarze celnym dokonanej przez jej pracowników w dniach [...] i [...] maja 2001 r. oraz że już w dniu [...] .05.2001 r. Policja po ujawnieniu miejsca ukrycia (w miejscowości B.) skradzionego towaru odzyskała 2.690 bulek alkoholu różnych marek bez znaków akcyzy i Prokuratura Rejonowa w P. w ramach prowadzonego w sprawie kradzieży postępowania karnego nakazała ich zwrot Spółce C. jako poszkodowanemu właścicielowi, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że okoliczności te nie zwalniają Spółki z obowiązku uiszczenia cła, nie wykazano bowiem, by brakujące towary były tożsame z towarami, które zostały zabezpieczone przez Policję.

W konsekwencji, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, nie podlegał uwzględnieniu wniosek Spółki o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania karnego w sprawie kradzieży towaru i nie istnieje obowiązek organu celnego powrotnego wprowadzenia do pomieszczeń Spółki w wolnym obszarze celnym odzyskanych towarów.

Według Dyrektora Izby Celnej "ilość (odzyskanych) towarów... nie pokrywa się co do ilości i asortymentu z (brakującymi) towarami".

Odmowa organów celnych wprowadzenia do magazynu C. S.A. w wolnym obszarze celnym Portu Lotniczego W. O. odzyskanego przez Policję towaru nie może więc być uznana, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, za działanie bezprawne.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że kontrola, w wyniku której stwierdzono brak towarów w pomieszczeniach Spółki "C.", przeprowadzona została w obecności i z udziałem dwóch pracowników Spółki, którzy upoważnieni byli przez nią do udziału w kontroli i podpisali protokół kontroli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka C. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] .06.2004 r., zarzucając ustalenie dłużnika należności celnych w sposób sprzeczny z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13.10.2003 r. sygn. akt VSA180/03 i naruszenie przepisów:

-art. 187 §1 i art. 188 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności przez pominięcie dowodów zgromadzonych przez Prokuraturę Rejonową w P. w sprawie karnej sygn. akt [...] i aktu oskarżenia sygn. akt [...] przeciwko G. D., J.W. i S. T. oskarżonych o kradzież towarów z pomieszczeń skarżącej w wolnym obszarze celnym,

-art. 210 Kodeksu celnego przez uznanie skarżącej za podmiot długu celnego, pomimo ustaleń zapadłych w ww. sprawie karnej przeciwko G. D., J. W. i S. T. oskarżonym o kradzież towarów z pomieszczeń skarżącej w wolnym obszarze celnym.

Skarżąca ponowiła składane w postępowaniu administracyjnym wyjaśnienia, że brak towarów w jej pomieszczeniach w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego W. O. był wynikiem ich kradzieży dokonanej [...] i [...] .05.2001 r. przez pracowników Spółki - kierownika sklepu G. D. i kierowcę J. W..

Już [...] .05.2001 r. Komenda Powiatowa Policji w S. B. ustaliła miejsce ukrycia przedmiotu kradzieży, na terenie posesji przy ul. [...] w miejscowości B., odzyskała łącznie 2.690 butelek alkoholi różnych marek, pochodzenia zagranicznego, które złożone zostały w Komendzie Powiatowej Policji w S. B. i podlegają powrotnemu wprowadzeniu do magazynu skarżącej w wolnym obszarze celnym, zgodnie z postanowieniem Prokuratury Rejonowej w P. nakazującym ich wydanie skarżącej jako pokrzywdzonemu kradzieżą właścicielowi tych towarów.

Mimo wielokrotnych żądań skarżącej i ustaleń zawartych w wyroku NSA z dnia 13.10.2003 r. sygn. akt VSA180/03 organy celne odmówiły wprowadzenia tych towarów do magazynu w wolnym obszarze celnym. W związku z tym skarżąca wniosła o zobowiązanie Dyrektora Izby Celnej do dopuszczenia do zwrotu do tego magazynu odzyskanego po kradzieży towaru. W świetle tych okoliczności i dyspozycji powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów art. 210 Kodeksu celnego brak jest, zdaniem skarżącej, podstaw do przypisania jej określonego tą decyzją długu celnego.

Sprzeczne jest również z ustaleniami wyroku NSA z 13.10.2003 r. – stanowisko Dyrektora Izby odnośnie braku wykazania tożsamości towarów .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania skarżący złożył do akt wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] marca 2005 r. sygn. akt II Ks 6/02, na mocy którego oskarżonych G. D., P. I., J. W. i S. T. uznano winnymi zarzucanych im czynów tj. m. inn. usunięcia spod dozoru celnego, należącego do C. S.A. towaru w postaci 2690 butelek alkoholu i wywiezienia go poza wolny obszar celny portu Lotniczego W. O. ( k. 160-168 akt sąd. ).

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do przepisów art. 210 Kodeksu celnego, uznanych w zaskarżonej decyzji za podstawę prawną przypisania skarżącej określonego tą decyzją długu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego (§ 1 ust. 2 ). Przesłanka ta została spełniona w niniejszej sprawie i ustalenia organu odnośnie powstania długu celnego w sposób określony w art. 210 § 1 ust. 2 są prawidłowe.

Brak jest natomiast przesłanek do przypisania skarżącej przedmiotowego długu celnego.

W myśl zasady przewidzianej w § 3 art. 210, dłużnikiem jest osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, jak również osoby, które w tym uczestniczyły i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne. Dłużnikiem są także osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1 i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Elementem istotnym w stwierdzeniu, czy dana osoba stała się dłużnikiem jest ustalenie, czy występuje określony w przepisach stosunek sprawcy do czynu lub do okoliczności mu towarzyszących. Ustalenie takie powinno być dokonane w postępowaniu wyjaśniającym zgodnie z wymogami art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a więc także na podstawie materiału dowodowego z toczących się równocześnie postępowań karnych.

Jak to podkreślił NSA w wyroku z dnia 13.10.2003 r. zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza postanowienia Komendy Powiatowej Policji w S.B. z [...] .05.2001 r. sygn. akt [...], Prokuratury Rejonowej w P. z [...] .08.2002 r. sygn. akt [...], Prokuratury Okręgowej w W. z [...] .09.2002 r. sygn. akt [...], Prokuratury Apelacyjnej w W. z [...] .12.2002 r. sygn. akt [...] w przedmiocie dowodów rzeczowych w postaci odzyskanych 2.690 szt. butelek alkoholu, protokół oględzin tego towaru, jego wykaz i protokół przesłuchania G. D. (k. 159-162, k. 206, 227, 237, 254-18, 294-298 akt adm. "Sprawa nr [...] oraz zał. 66, 67 i 68 t. IV akt adm.) wskazuje, że w dniach [...] i [...] .05.2001 r. pracownicy skarżącej (kierownik sklepu i kierowca) dokonali kradzieży towaru z pomieszczeń Spółki C. w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego W. O. oraz że w wyniku czynności Komendy Powiatowej Policji w S. B. Policja odzyskała 2.690 szt. skradzionych butelek alkoholi.

Ponadto wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] marca 2005 r. sygn. akt II Ks 6/02, oskarżonych G. D., P. I., J. W. i S.T. uznano winnymi zarzucanych im czynów tj. m. inn. usunięcia spod dozoru celnego, należącego do C. S.A. towaru w postaci 2690 butelek alkoholu i wywiezienia go poza wolny obszar celny Portu Lotniczego W. O. ( k. 160-168 akt sąd.).

Osoby skazane ww. wyrokiem i znane organom celnym w toku postępowania celnego, należą więc do kręgu dłużników określonego w § 3 art. 210 Kodeksu celnego.

Wbrew odmiennemu stanowisku, prezentowanemu w zaskarżonej decyzji - przepis art. 210 § 3 Kodeksu celnego nie wymienia jako dłużnika celnego "podmiotu odpowiedzialnego za prawidłowy i zgodny z przepisami celnymi sposób postępowania z towarami wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego" (o ile podmiot ten nie spełnia równocześnie innych przesłanek wymienionych w tym przepisie).

Organ nie wykazał, a nawet nie twierdził, że Spółka C. dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru, czy też w tym uczestniczyła i wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne. Spółka nie należy także do osób, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1 i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Brak jest zatem w stanie faktycznym sprawy podstaw do przypisania skarżącej przedmiotowego długu celnego.

Stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Skoro zatem w wyroku z dnia 13.10 2003 r. NSA wyraźnie wskazał, że organy celne nie mogą odmówić wprowadzenia do wolnego obszaru celnego pochodzących z tego obszaru towarów odzyskanych po kradzieży, mimo bowiem przejściowej utraty faktycznego władztwa (posiadania) właścicielem tego rodzaju towarów pozostała skarżąca, która uprawniona jest do przywrócenia stanu poprzedniego, także gdy chodzi o ich złożenie w wolnym obszarze celnym – to ocena ta jest wiążąca dla organów celnych.

To samo odnosi się do nieskuteczności zarzutu organu celnego, że "ilość (odzyskanych) towarów... nie pokrywa się co do ilości i asortymentu z (brakującymi) towarami" skoro organy celne odmawiały współdziałania ze skarżącą we wprowadzeniu do jej magazynu w wolnym obszarze celnym tych odzyskanych towarów, które rzeczywiście z jej pomieszczeń w tym obszarze pochodziły, uchyliły się od podjęcia ze skarżącą czynności zmierzających do ustalenia, w jakim zakresie odzyskane towary pokrywały się z towarami brakującymi i nie dysponują w tym zakresie stosownymi dowodami.

Skoro zatem, jak wykazano wyżej, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 210 Kodeksu celnego oraz przepisów art. 122, art. 187 § 1i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

W oparciu o przepis art. 152 powołanego Prawa Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.