Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 870/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8, art. 41 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Teza: Właściwy organ Policji po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie ze służby złożonego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) powinien zwolnić go w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdy w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu przeciwko policjantowi postępowanie o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, w tym w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

TEZY

Właściwy organ Policji po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie ze służby złożonego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) powinien zwolnić go w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdy w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu przeciwko policjantowi postępowanie o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, w tym w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 870/13

UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] P. Komendant Wojewódzki Policji w B. (dalej: KWP) utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w B. (dalej: KMP) z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], którym - na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) - zwolniono ze służby mł. asp. A. Z. z nadaniem temu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności. Utrzymanie w mocy dotyczyło zasadniczej części rozstrzygnięcia tj. zwolnienia, natomiast w zakresie ustalenia jego daty rozkaz I instancji uchylono i określono ją na nowo na dzień 31 sierpnia 2013 r.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komendant Miejski Policji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia mł. asp. A. Z. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Ustalono, że w dniu 12 lipca 2012 r. funkcjonariusz, poza godzinami służby, kierował samochodem będąc w stanie nietrzeźwości tj. posiadając w kolejnych badaniach: 0, 99 mg/dm3, 0,88 mg/dm3, 0, 90 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu. Prokurator Prokuratury Rejonowej B. – P. wszczął śledztwo (Ds. [...]) w sprawie tego zdarzenia, a następnie w dniu [...] lipca 2012 r. wydał postanowienie o przedstawieniu A. Z. zarzutów w sprawie popełnienia przestępstwa z art. 178 "a" § 1 Kodeksu karnego. Funkcjonariusz został zawieszony w czynnościach służbowych na okres 16 lipca – 15 października 2012 r. (na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji).

W trakcie postępowania organ I instancji:

- zasięgnął opinii NSZZ Policjantów w sprawie rozwiązania stosunku służbowego (w piśmie z dnia 19 lipca 2012 r. organ związkowy wskazał, że ewentualne rozwiązanie powinno nastąpić po uprawomocnieniu się wyroku sądowego);

- włączył do akt jako materiał dowodowy sprawy m.in.: notatkę urzędową i notatki służbowe funkcjonariuszy Policji, którzy dokonali zatrzymania, wydruk testu badania na zawartość alkoholu i protokół użycia urządzenia kontrolnego do oznaczania ilości alkoholu w wydychanym powietrzu (obydwa z dnia zatrzymania), świadectwo wzorcowania analizatora wydechu, telegram KMP z pisemnym poleceniem wszczęcia czynności w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, notatki przełożonych funkcjonariusza z jego stawienia się w Komisariacie Policji I w dniu 13 lipca 2012 r. i protokół z przeprowadzonego wówczas badania trzeźwości, protokół zapoznania strony z materiałami sprawy, odpis postanowienia Prokuratora o przedstawieniu zarzutów o popełnieniu czynu z art. 178 "a" § 1 Kodeksu karnego;

- wydał w dniu [...] lipca 2012 r. postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego o włączenie do akt sprawy dokumentacji lekarskiej funkcjonariusza, wskazującej na fakt występowania u niego przewlekłej psychozy alkoholowej i stosowanie kuracji leczniczej. Organ wskazał, że dokumenty te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podobnie jak dotychczasowy przebieg służby strony oraz fakt popełnienia czynu poza godzinami jej pełnienia. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wymaga dla zwolnienia funkcjonariusza ustalenia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, który uniemożliwia jego pozostawanie na służbie, który to fakt wynika bezspornie ze zgromadzonego materiału dowodowego. Organ nie zgodził się z opinią NSZZ Policjantów, wskazując że istnieje odrębna podstawa do zwolnienia funkcjonariusza z powodu skazania go prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego (art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji) oraz że w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania zasada domniemania niewinności;

- wydał w dniu [...] sierpnia 2012 r. postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadków funkcjonariuszy Policji dokonujących zatrzymania w dniu 12 lipca 2012 r. Wskazał, że z treści zgromadzonych w sprawie dokumentów jednoznacznie wynika fakt kierowania przez stronę pojazdem w stanie nietrzeźwości, co potwierdzają notatki urzędowe funkcjonariuszy, którzy dokonali zatrzymania, wynik trzykrotnego badania alcosensorem, przyznanie się zatrzymanego do spożywania alkoholu przed jazdą, brak żądania ponownego badania, brak zgłoszenia jakichkolwiek uwag w trakcie zatrzymania, brak żądania pobrania krwi, protokół badania na zawartość alkoholu – dokonanego urządzeniem dopuszczonym do takich czynności w przepisach wewnętrznych Policji. Organ nie zgodził się z oceną pełnomocnika strony, jakoby nie miały wartości dowodowej w sprawie notatki służbowe i urzędowe funkcjonariuszy Policji oraz przesłane przez Prokuratora kopie postanowień o przedstawieniu zarzutów i o wszczęciu śledztwa. Jego zdaniem, wskazane notatki dają wiedzę na temat okoliczności, które miałyby zostać ustalone w wyniku wnioskowanego przez pełnomocnika przesłuchania funkcjonariuszy oraz stanowią dokumenty urzędowe. Nadto Prokurator przy piśmie z dnia 18 lipca 2012 r. przesłał kopie wskazanych postanowień poświadczone przez referendarza (jak wyjaśnił organ, drugie poświadczenie znajdujące się na tych kopiach, dokonane przez pracownika Wydziału Prezydialnego KMP, dotyczyło nie wiarygodności postanowień, ale zamieszczonej na nich dyspozycji dotyczącej zawieszenia funkcjonariusza). Prokurator poinformował również o nieprzesłuchaniu w sprawie karnej świadków. Kwestionowane przez stronę kopie, choć nie stanowią dokumentów urzędowych, to jednak powinny być oceniane w świetle całokształtu materiału dowodowego. Mają zatem, zdaniem organu, moc dowodową, tyle że słabszą niż oryginał dokumentu. Organ wskazał też, że zarzut pełnomocnika strony o nieprowadzeniu przez Prokuratora śledztwa w sprawie A. Z. o czyn z art. 178 "a" § 1 Kodeksu karnego nie ma znaczenia dla przedmiotowego postępowania, bowiem jego wynik nie jest zależny od wyniku postępowania karnego.

Zdaniem organu, zatrzymany funkcjonariusz Policji sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu, mimo ponad 28-letniej służby "dał wyraz ignorancji prawa" mając świadomość konieczności jego przestrzegania, utracił przez to zaufanie społeczne i uniemożliwił sobie dalsze pełnienie funkcji stróża prawa. Charakter popełnionego czynu jest szczególnie naganny, popełniony z niskich pobudek i wpływa nie tylko na wizerunek sprawcy, ale także całej formacji policyjnej. Wskazano, że funkcjonariusz powinien przestrzegać prawa "w najwyższym stopniu". Uchybienie temu obowiązkowi w sposób, w jaki to uczyniła strona, uniemożliwia jej pozostawanie w służbie, czemu dodatkowo dano wyraz nadaniem rozkazowi o zwolnieniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ ocenił, że należy niezwłocznie przeciwdziałać negatywnym skutkom obniżenia zaufania społeczeństwa do Policji, bowiem brak zaufania do tej formacji osłabia społeczne poczucie bezpieczeństwa.

Zwolnienie ze skutkiem natychmiastowym jest również spowodowane, jak wskazano, faktycznym niepełnieniem służby przez stronę, pozostającą zawieszoną w czynnościach służbowych i pobierającą 50 % wynagrodzenia. Taka sytuacja dezorganizuje funkcjonowanie komórki organizacyjnej, w której pełnił służbę i powoduje obowiązek obciążenia większą ilością zadań pozostałych funkcjonariuszy.

Decyzja organu I instancji została doręczona funkcjonariuszowi w dniu 11 września 2012 r., natomiast jego pełnomocnikowi w dniu 10 października 2012 r.

Od rozkazu nr [...] złożone zostały dwa odwołania: w dniu 25 września 2012 r. uczynił to samodzielnie A. Z., natomiast w dniu 24 października 2012 r. odwołanie złożył jego pełnomocnik. Odnośnie obydwu wymienionych środków zaskarżenia KWP wydał na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu ich niedopuszczalności, a następnie KMP – uznając że rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie wszedł do obrotu prawnego – wydał w dniu [...] października 2012 r. kolejny rozkaz o zwolnieniu ze służby mł. asp. A. Z. z dniem 12 października 2012 r. i nadał temu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od drugiego rozkazu zwalniającego zostało utrzymane w mocy przez KWP w dniu [...] grudnia 2012 r. Na skutek złożonych przez A. Z. dwóch skarg, WSA w Białymstoku wyrokami z dnia 4 czerwca 2013 r. wyeliminował w obrotu prawnego obydwa postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (II SA/Bk 123/13) oraz rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby z dnia [...] grudnia 2012 r. i poprzedzający go rozkaz personalny w tym samym przedmiocie z dnia [...] października 2012 r. (II SA/Bk 124/13). Wyroki uprawomocniły się bez zaskarżenia.

W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 123/13 wskazano, że organy błędnie oceniły, iż rozkaz personalny nr [...] nie wszedł do obrotu prawnego (na skutek doręczenia go stronie, a nie pełnomocnikowi), a w konsekwencji błędnie wydały kolejny rozkaz o zwolnieniu funkcjonariusza. Zdaniem sądu należało łącznie rozpoznać odwołanie strony i odwołanie pełnomocnika.

Z kolei w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 124/13 wskazano, że zaskarżony rozkaz personalny z dnia [...] października 2012 r. i utrzymujący go w mocy rozkaz z dnia [...] grudnia 2012 w przedmiocie zwolnienia ze służby rozstrzygają po raz drugi kwestię już przesądzoną rozkazem nr [...] (również o zwolnieniu strony, tyle że wcześniejszym). Jako naruszające zasadę res iudicata podlegają stwierdzeniu nieważności. Sąd, identycznie jak w sprawie II SA/Bk 123/13, polecił rozpoznać odwołania od rozkazu nr [...].

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ II instancji rozpoznał odwołania A. Z. i jego pełnomocnika.

W odwołaniu sporządzonym przez pełnomocnika zarzucono naruszenie:

1. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wobec uznania oczywistości popełnienia przez stronę przestępstwa, co uniemożliwia jej pozostawanie na służbie – mimo niezebrania wyczerpującego materiału dowodowego;

2. art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;

3. art. 107 § 1 k.p.a. wobec oparcia rozstrzygnięcia o nieaktualne informacje o prowadzonym przez Prokuraturę śledztwie Ds. [...];

4. art. 110 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji I instancji pełnomocnikowi już po terminie ustalonego zwolnienia ze służby;

5. art. 108 § 1 k.p.a. wobec nadania rygoru natychmiastowej wykonalności mimo niezaistnienia w sprawie przesłanki "niezbędności" ze względu na interes społeczny.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja o zwolnieniu ze służby ma charakter konstytutywny, który to skutek następuje w dniu jej prawidłowego doręczenia. Jeśli zatem doręczono ją pełnomocnikowi w dniu 10 października 2012 r., to zwolnienie ustalone na dzień 31 sierpnia 2012 r. jest niezgodne z prawem.

Uzasadniając zarzuty merytoryczne wskazano, że organ oddalił wnioski dowodowe zmierzające do wyjaśnienia sprawy, zbagatelizował zarzuty dotyczące stanu postępowania karnego, nie uwzględnił faktu, że popełnienie czynu (ewentualne) miało miejsce poza służbą, nie uzasadnił w sposób należyty przesłanki "niezbędności" nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a wskazane uzasadnienie nie jest logiczne. Powołuje się w nim bowiem organ na konieczność zapewnienia sprawnego funkcjonowania komórki organizacyjnej, w której pełnił służbę funkcjonariusz, a tymczasem nie uwzględnia jego wniosku o zwolnienie z lipca 2012 r., tylko dalej prowadzi postępowanie o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i wypłaca funkcjonariuszowi 50 % uposażenia. Zdaniem odwołującego się świadczy to o zamiarze ukarania funkcjonariusza, a nie o dbałości o interes społeczny.

W odwołaniu sporządzonym przez skarżącego zarzucono naruszenie:

1. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez uznanie oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa uniemożliwiającego dalsze pełnienie służby, mimo niezebrania wyczerpującego materiału dowodowego na tę okoliczność;

2. art. 108 § 1 k.p.a. wobec nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku ku temu przesłanek.

Uzasadniając zarzuty funkcjonariusz wskazał, że uniemożliwiono mu weryfikację treści notatek służbowych sporządzonych w chwili zatrzymania, bowiem oddalono bezpodstawnie wnioski o przesłuchanie sporządzających te notatki funkcjonariuszy. Nie zbadano faktu, czy Prokuratura prowadzi wobec niego śledztwo (jak wskazał, śledztwo o sygnaturze Ds. [...] nie jest wobec niego prowadzone). Ustalono oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, mimo że nie został za ten czyn skazany prawomocnym wyrokiem. Nie uzasadniono w sposób przekonujący "niezbędności" nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazał, że trudno podzielić wskazane przesłanki nadania rygoru skoro jest zawieszony w obowiązkach służbowych i nie wykonuje pracy.

Zaskarżonym w sprawie niniejszej rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] P. Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie 138 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał w znacznej części w mocy rozkaz Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], uchylił go natomiast i orzekł merytorycznie jedynie w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia ze służby, którą wskazał na dzień 31 sierpnia 2013 r.

Organ odwoławczy, orzekając na podstawie zgromadzonego w I instancji materiału dowodowego, ocenił go jako zebrany w sposób wyczerpujący i dający podstawy do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji tj. zwolnienia z uwagi na oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa uniemożliwiającego pozostawienie funkcjonariusza na służbie. Wykazanie faktu prowadzenia pojazdu przez odwołującego się pozostającego w stanie nietrzeźwości zostało, zdaniem organu, udokumentowane notatkami urzędowymi funkcjonariuszy dokonujących zatrzymania, wydrukiem testu badania na zawartość alkoholu oraz protokołem użycia urządzenia kontrolno – pomiarowego. Wobec funkcjonariusza wszczęto także śledztwo o czyn z art. 178 "a" § 1 Kodeksu karnego. W aktach znajduje się również oświadczenie strony z dnia 17 lipca 2012 r. zawierające przyznanie się do jazdy pod wpływem leków i spożytego alkoholu. Postępowanie przeprowadzono z poszanowaniem praw zatrzymanego funkcjonariusza, a odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych (o przesłuchanie zatrzymujących funkcjonariuszy), była spowodowana zamiarem uniknięcia przewlekłości postępowania. Podważanie w odwołaniu wiarygodności notatek urzędowych i kopii dokumentów uzyskanych z akt śledztwa stanowi podważanie wiarygodności dokumentów sporządzonych przez organy władzy państwowej. Odnośnie wymierzonego środka (zwolnienia ze służby), wskazano że jest on umotywowany nieprzestrzeganiem przez stronę obowiązku praworządnego zachowania się przez funkcjonariusza nie tylko w godzinach pełnionej służby, ale i poza nią oraz niedopuszczalnością występowania sytuacji, w której osoba, na której ciążą zarzuty karne, realizuje jednocześnie zadania służbowe Policji. Nadto wykazany czyn został popełniony umyślnie, z niskich pobudek i powoduje poważne skutki społeczne. Zdaniem organu, nie można było uwzględnić żądania strony o zwolnienie na własną prośbę na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, bowiem zaistniały przesłanki do wskazania innej podstawy zwolnienia, które w ocenie organu należało zastosować. Z uwagi natomiast na brak możliwości realizacji zwolnienia w dacie wskazanej w rozkazie wydanym w I instancji, zmieniono ten rozkaz określając datę zwolnienia ze służby na dzień 31 sierpnia 2013 r.

Skargę na powyższy rozkaz personalny złożył A. Z. kwestionując go w całości i zarzucając naruszenie:

1. art. 41 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że skarżący w dniu 17 lipca 2012 r. złożył wniosek o zwolnienie ze służby, zatem w terminie 3 miesięcy (do dnia 17 października 2012 r.) powinien zostać wydany rozkaz o zwolnieniu na wskazanej podstawie;

2. art. 110 k.p.a. poprzez określenie daty zwolnienia ze służby jako przypadającej na 12 miesięcy później niż złożony wniosek o zwolnienie na własną prośbę;

3. art. 7 w związku z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, w tym niedołączenie do akt materiałów z postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem strony o zwolnienie ze służby w dniu 17 lipca 2012 r.;

4. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wobec wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, mimo że postępowanie o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stało się bezprzedmiotowe z uwagi na upływ terminu 3 miesięcy przewidzianego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji;

5. art. 107 § 3 k.p.a. wobec nieodniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów odwołania.

Wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając zarzuty skarżący zaakcentował, że zgłoszenie wystąpienia ze służby, jakiego dokonał na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, nakładało na KMP wydanie rozkazu o zwolnieniu na wskazanej podstawie w terminie 3 miesięcy od daty wpływu wniosku. To jednak z naruszeniem prawa nie nastąpiło, a zwolnienia dokonano po upływie ponad 12 miesięcy od złożenia raportu. Nadto organ I instancji określił termin zwolnienia przypadający wcześniej niż doręczenie rozkazu pełnomocnikowi strony, co było nieprawidłowe, jak również nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uzupełnił własną argumentację, wskazując że przepis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie służy ochronie funkcjonariuszy w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki zwolnienia ustalone w art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o Policji.

Podczas rozprawy w dniu 3 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że sprawa karna zakończyła się dobrowolnym poddaniem się karze i wymierzeniem stronie grzywny (k. 45).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżony rozkaz personalny nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przypomnieć należy, że sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem działań administracji publicznej, jednakże nie w każdym przypadku stwierdzenia naruszeń jest zobowiązany uchylać wydane decyzje, czynności i inne akty. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1a i 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżone decyzje i postanowienia w całości lub w części, jeśli: stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub stwierdzi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do uwzględnienia skargi prowadzi zatem tylko takie naruszenie, które miało (w przypadku naruszeń prawa materialnego) lub mogło mieć (w przypadku naruszeń prawa procesowego) wpływ na wynik sprawy. Skład orzekający w sprawie niniejszej nie stwierdził naruszeń tej kategorii w działaniu organów Policji.

Zarzuty skargi sprowadzają się przede wszystkim do zakwestionowania podstawy zwolnienia funkcjonariusza tj. zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 zamiast art. 41 ust. 3 ustawy o Policji i nieprawidłowego przeprowadzenia tego zwolnienia m.in. w zakresie daty ustania służby.

Wskazać trzeba, że art. 41 ustawy o Policji przewiduje trzy sposoby zwalniania policjantów ze służby:

tryb obligatoryjny na podstawie art. 41 ust. 1 - w przypadku spełnienia jednej z określonych w nim przesłanek (np. orzeczenia trwałej niezdolności do służby, wymierzenia środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu) organ bezwzględnie zwalnia policjanta ze służby i działa w tym względzie z urzędu;

tryb fakultatywny na podstawie art. 41 ust. 2 – w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, do których należy m.in. popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, jeśli jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie – wówczas również organ działa z urzędu;

tryb wnioskowy na podstawie art. 41 ust. 3 - w sytuacji gdy policjant zgłasza pisemny wniosek o wystąpienie ze służby, zwalnia się go w terminie do 3 miesięcy od dnia zgłoszenia.

W sprawie niniejszej doszło do swoistej konkurencji dwóch podstaw zwolnienia, bowiem organ zastosował art. 41 ust. 2 pkt 8 w sytuacji, gdy policjant wystąpił z raportem o zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Zdaniem sądu, postępowanie organu tj. wybór podstawy zwolnienia i sposób jego przeprowadzenia nie naruszają prawa. Nie jest bowiem tak, jak twierdzi skarżący, że złożenie wniosku o zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji powoduje w każdym przypadku obowiązek zastosowania tego przepisu. Istotne znaczenie mają okoliczności, w których dochodzi do złożenia wniosku o zwolnienie.

Skarżący został zatrzymany w dniu 12 lipca 2012 r. podczas prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości. Dnia następnego tj. 13 lipca 2012 r. przełożony policjanta wszczął procedurę zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, o czym funkcjonariusz został poinformowany tego samego dnia (vide własnoręczna adnotacja skarżącego na piśmie z dnia 13 lipca 2012 r., k. 10 akt adm.). Również w dniu 13 lipca 2012 r. policjant złożył raport o zwolnieniu go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji tj. w związku z zamiarem przejścia na emeryturę (k. 145 akt adm.). Zestawienie powyższych okoliczności pokazuje, że zgłaszając zamiar wystąpienia ze służby, co nastąpiło dzień po zatrzymaniu, skarżący miał świadomość, a co najmniej liczył się z negatywnymi konsekwencjami swego postępowania tak w sferze prawa karnego (przedstawienie zarzutów nastąpiło w dniu 16 lipca 2012 r.), jak i w sferze stosunku służbowego (art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji). W takiej sytuacji wzgląd na charakter służby policjantów, a w szczególności szczególne wymagania w zakresie niekaralności i nieposzlakowanej opinii nie pozwalają twierdzić, jak uczyniono to w skardze, że pierwszeństwo zwolnienia policjanta ze służby ma tryb przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.

Skład orzekający w sprawie niniejszej w całości podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko sądów administracyjnych, że wybór właściwego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego należy do organu, który powinien w tym względzie kierować się dyspozycją art. 7 k.p.a. tj. powinien załatwić sprawę mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazany przepis nie przyznaje bezwzględnego pierwszeństwa interesowi strony, ale nakazuje rozważyć zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony. To zalecenie ma szczególne znaczenie w sprawach, w których dochodzi do zbiegu podstaw zwolnienia jak w sprawie niniejszej (por. np. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2010 r., I OSK 1405/10, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r., II SA/Wa 1924/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Celem zastosowanego przez organy przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest podjęcie przez przełożonego policjanta fakultatywnej decyzji o jego zwolnieniu na skutek utraty przymiotu nieposzlakowanej opinii z uwagi na zaistnienie okoliczności oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Chodzi zatem o usunięcie z szeregów Policji osób, których zachowanie wskazuje na oczywiste popełnienie czynów z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. Leży to zarówno w interesie Policji, jak i państwa, na którego autorytet funkcjonariusze tej formacji powoływać się mogą przy wykonywaniu obowiązków służbowych. Nie do zaakceptowania jest zatem sytuacja, w której czynności polegające na strzeżeniu porządku i bezpieczeństwa publicznego będą wykonywać osoby dopuszczające się czynów przeciwko tym wartościom.

Natomiast celem przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji jest ochrona policjantów przed niepodejmowaniem przez przełożonego decyzji o zwolnieniu ze służby lub określaniem przez nich dowolnych, dłuższych niż ustawowy terminów zwolnienia. Norma ta nie chroni zatem funkcjonariuszy przed zastosowaniem trybu zwolnienia z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji tj. zwolnienia uzasadnionego zaistnieniem okoliczności w sposób oczywisty wskazujących na popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa. Oznacza to, że właściwy organ Policji po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie ze służby złożonego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji powinien zwolnić go w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdy w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu przeciwko policjantowi postępowanie o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, w tym w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Jak jednoznacznie wskazał NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie I OSK 1405/10: "szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty".

Z wyżej wskazanych względów wybór trybu zwolnienia skarżącego dokonany przez organ na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a nie na podstawie art. 41 ust. 3 tej ustawy, należy ocenić jako zgodny z prawem. Wybór ten został również uzasadniony w sposób, który nie narusza wymagań sformułowanych w art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu prowadzącym do wyeliminowania zaskarżonego rozkazu z obrotu prawnego. W konsekwencji bezskuteczny pozostaje także zarzut sformułowany w punkcie 5 skargi, w którym wskazano na nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu do zarzutów odwołania.

Jak wynika z treści obydwu odwołań (skarżącego i jego pełnomocnika, k. 86–87 oraz k. 124-126 akt adm.) zakwestionowano w nich przede wszystkim ustalenie, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste, mimo – zdaniem odwołujących się - niezgromadzenia wystarczającej ilości przekonujących dowodów. Podważano zatem jedną z przesłanek zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Zdaniem składu orzekającego, choć uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego można postawić zarzut pewnej lakoniczności w zakresie umotywowania przesłanki oczywistości popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa, to z pewnością nie może to prowadzić do uchylenia rozkazu. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa organ ustalił w oparciu o dowody zebrane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, które wymienił jako podstawę również i swego rozstrzygnięcia (s. 3 uzasadnienia rozkazu nr 557/2013, k. 139 akt adm.). Były to: notatki służbowe funkcjonariuszy Policji dokonujących zatrzymania, wydruk testu badania na zawartość alkoholu, protokół użycia urządzenia kontrolno pomiarowego oraz dokumenty wskazujące na wszczęcie przez Prokuraturę Rejonową B. – P. śledztwa w sprawie popełnienia przez skarżącego czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Co prawda zabrakło może rozbudowanej oceny tych dowodów (w uzasadnieniu zawarto jedynie lakoniczne stwierdzenie, iż "udokumentowanie, poprzez wykonanie zgodnych z obowiązującą procedurą badań pomiaru trzeźwości, jest niezbitym dowodem na oczywistość zaistnienia tych faktów"), to jednak brak ten nie podważa końcowej konkluzji organu o oczywistości zaistnienia zarzucanego stronie czynu. Brak rozbudowanej oceny materiału dowodowego nie może mieć wpływu na wynik sprawy zwłaszcza wobec oświadczenia pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. Pełnomocnik wskazał bowiem na poddanie się karze przez skarżącego i wymierzenie mu grzywny w sprawie karnej. Oznacza to, że trafność ustalenia przez organ faktu oczywistości popełnienia czynu, w oparciu o materiał znajdujący się w aktach i bez konieczności jego uzupełnienia (o co wnosił skarżący w trakcie postępowania administracyjnego), została dodatkowo potwierdzona post factum.

Na marginesie wskazać należy, że uzasadnienia wydawanych w sprawie postanowień o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych nie pozostawiają wątpliwości co do dokonywania przez organ materiału dowodowego na bieżąco oraz wyjaśniania stronie motywów swego postępowania w zakresie gromadzenia i oceny dowodów (vide k. 30 i 43 – postanowienia dowodowe).

W sposób należyty i niebudzący żadnych zastrzeżeń uzasadnił natomiast organ brak możliwości pozostawania skarżącego w dalszej służbie tj. drugą, oprócz oczywistości popełnienia czynu, przesłankę zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organ powołał się na obowiązek posiadania przez policjanta nieposzlakowanej opinii w trakcie trwania całej służby oraz obowiązek szczególnej dbałości o wiarygodny wizerunek Policji w oczach społeczeństwa (s. 4 uzasadnienia decyzji odwoławczej, k. 139 verte akt adm.), a więc na względy interesu społecznego, które w tym przypadku – ze względu na charakter popełnionego czynu - powinny uzyskać pierwszeństwo przed względami interesu prywatnego funkcjonariusza.

Wobec pozytywnej oceny dokonanego przez organ wyboru podstawy rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym bezpodstawnym pozostaje także zarzut sformułowany w pkt 1 skargi odnośnie naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, jak również zarzuty z punktów 2 i 4 skargi (naruszenie art. 110 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Skoro nie miał zastosowania przepis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, to i organ nie był związany maksymalnym trzymiesięcznym terminem – liczonym od daty złożenia raportu o zwolnieniu ze służby - na rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie. Także postępowanie o zwolnienie toczące się na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie stało się bezprzedmiotowe na skutek określenia daty zwolnienia po upływie tego trzymiesięcznego terminu.

Odnośnie natomiast wskazywanego w punkcie 2. skargi zarzutu ustalenia daty zwolnienia ze służby wcześniejszej niż data doręczenia rozkazu o zwolnieniu pełnomocnikowi strony wskazać należy, że sytuacja ta miała miejsce na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, ale już nie na etapie odwoławczym, w którym rozkaz wydano w dniu [...] lipca 2013 r. z określeniem daty zwolnienia na dzień 31 sierpnia 2013 r., a doręczono go pełnomocnikowi strony w dniu 1 sierpnia 2013 r. (k. 142 akt adm.). Ewentualne uchybienia powstałe na etapie pierwszoinstancyjnym, wobec ich wyeliminowania w postępowaniu odwoławczym, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., a tym samym nie mogły prowadzić do wyeliminowania zaskarżonego rozkazu z obrotu prawnego.

Wskazać na marginesie należy, że nieprawidłowości związane z doręczaniem wydawanych rozkazów zostały podniesione w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie II SA/Bk 123/13, w której sąd dokonał interpretacji przepisów o doręczeniach i uwzględnił skargę. Uchybień tych w postępowaniu administracyjnym obecnie kontrolowanym nie dopuszczono się ponownie.

Za bezskuteczny uznać również należało zarzut sformułowany w punkcie 3 skargi tj. naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentów postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Istotnie, choć w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego organ powołuje się na raport strony z dnia 13 lipca 2012 r. zawierający prośbę zwolnienia na wniosek, to jednak dokument ten został dołączony do akt administracyjnych już po wydaniu tego rozkazu (k. 145 akt adm.). Nie ma to jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Uzupełnienie materiału dowodowego o wskazany dokument (raport) przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia – choć od strony formalnej niewątpliwie prawidłowe i pożądane – to jednak nie miałoby wpływu na wybór trybu zwolnienia. Ten bowiem był niezależny od faktu, czy ten dokument i ewentualnie inne dokumenty z postępowania prowadzonego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji w aktach sprawy obecnie kontrolowanej znalazły się czy też nie. Wskazać trzeba, że nieudokumentowany, zdaniem skarżącego, fakt pozostawania w toku postępowania w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji był i tak dla obu stron bezsporny i przez żadną z nich nie kwestionowany.

Za trafną ocenić należy również zmianę rozkazu pierwszoinstancyjnego w zakresie określenia daty zwolnienia policjanta ze służby, jako że data pierwotna uległa dezaktualizacji.

Skład orzekający w sprawie niniejszej nie stwierdził również innych, nie zarzuconych w skardze uchybień, uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozkazu o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Co prawda brak jest informacji, że w postępowaniu odwoławczym zapoznawano stronę ze zgromadzonym materiałem dowodowym, jednakże wobec faktu jego nieuzupełniania przed wydaniem zaskarżonego rozkazu a po zwrocie akt przez sąd administracyjny (po rozpoznaniu spraw II SA/Bk 123/13 i II SA/Bk 124/13) – nie mogło to mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.