Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1513/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Obwieszczenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o drogach publicznych.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 385/08 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 385/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.), art. 13 ust. 1, ust. 2 pkt 4, ust. 2a, ust. 2b i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia A. S. z dnia [...] stycznia 2008 r. na postanowienie Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w sprawie uznania wniesionych zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] za nieuzasadnione, utrzymało w mocy w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podało, że Prezydent Miasta Szczecina występując w przedmiotowej sprawie w roli wierzyciela, po uprzednim doręczeniu upomnienia w dniu [...] września 2005 r. A. S., wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] obejmujący należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania w łącznej kwocie [...] zł wraz z kosztami upomnienia w kwocie 8, 80 zł.

Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych oraz uchwałę nr XIII/269/03 Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta Szczecina oraz sposobu ich pobierania oraz uchwałę Rady Miasta Szczecina Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004r.

Odpis tytułu egzekucyjnego organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu A. S. w dniu [...] maja 2007 r, który pismem z dnia [...] maja 2007 r. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wnioskując o umorzenie egzekucji oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego tytułu wykonawczego do czasu rozpatrzenia zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. organ egzekucyjny uznał wniesione przez A. S. zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało zarzuty do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W dniu [...] grudnia 2007r. Prezydent Miasta Szczecina wydał postanowienie, na podstawie którego zarzut nieistnienia obowiązku oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 został uznany za nieuzasadniony. W uzasadnianiu postanowienia organ wskazał, że zobowiązany nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność nieistnienia obowiązku lub okoliczności, w których obowiązek wszakże powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn.

Ponadto organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. zobowiązany wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił naruszenie prawa procesowego w postaci art. 33 pkt 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez zawarcie w zaskarżonym postanowieniu lakonicznego uzasadnienia oraz naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez nienależytą, tj. zbyt szeroką wykładnię, wydanie postanowienia przez osobę nieuprawnioną i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie uzasadniając utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy przytoczyło treść art. 33 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym podstawowym środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest "zarzut". Zgodnie z pouczeniem zawartym w tytule wykonawczym zarzut wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w powołanym przepisie, tj.:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art.15 §1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego w ustawowym terminie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy, organ egzekucyjny stosownie do trybu określonego w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, wydaje postanowienie dopiero po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela podjętego w formie postanowienia, które to rozstrzygnięcie jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Ww. artykuł enumeratywnie wymienia jakie okoliczności mogą stanowić podstawę zarzutu, katalog ten jest wyczerpujący i zamknięty.

W ocenie Kolegium, w rozpoznanej sprawie, miały zastosowanie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13b ust. 1,2,3,4 i 5 oraz art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także uchwała Nr XIII/269/03 Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta Szczecina oraz sposobu ich pobierania i uchwała Rady Miasta Szczecina Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r.

Zgodnie z § 7 ust. 1 w/w uchwały opłatę za parkowanie uiszcza się przed rozpoczęciem parkowania bez uprzedniego wezwania poprzez:

1) wykupienie biletu oraz czytelne, jednoznaczne i trwałe jego skasowanie przez zakreślenie znakami "X" miesiąca, dnia, godziny i minuty (z dokładnością do 5 minut) rozpoczęcia postoju;

2) wykupienie abonamentu;

3) wniesienie opłaty zryczałtowanej.

Obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa, a niewniesiona opłata podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zatem osoba, która parkuje pojazd w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu parkingowego winna mieć pełną świadomość, że narusza obowiązujące prawo w tym zakresie i może otrzymać zawiadomienie, które stwierdza jedynie fakt nie uiszczenia opłaty z tytułu parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania.

Ustosunkowując się do twierdzenia wnoszącego zażalenie, iż organ nieprawidłowo zinterpretował art. 13f cyt. ustawy o drogach publicznych przyjmując, że korzystającym z drogi jest właściciel pojazdu Kolegium uznało, że twierdzenie to jest nieuzasadnione. Faktem jest, że zobowiązanym do opłaty za płatny postój jest korzystający z drogi, jednakże, w sytuacji, gdy korzystającym z drogi nie jest właściciel pojazdu wówczas winien on wskazać osoby, które użytkowały jego samochód, a nie uiściły opłaty z tego tytułu. Zobowiązany ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie tylko on kierował samochodem, a robiły to również inne osoby. Zatem w braku wskazania konkretnych osób, które kierowały w tym czasie samochodem zobowiązanego należy przyjąć, że osobą odpowiedzialną jest właściciel samochodu.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie jest możliwa z logicznego punktu widzenia sytuacja, w której samochód o określonej wartości, często bardzo wysokiej, udostępniany jest bliżej nieokreślonej liczbie osób, których właściciel pojazdu nie zna lub nie jest w stanie zidentyfikować przy dołożeniu zwykłej staranności. Co więcej, zobowiązany nie przedłożył na potwierdzenie faktu, że nie był on korzystającym z drogi w dniach i terminach wskazanych w upomnieniu jakiegokolwiek dokumentu skoro powołuje się możliwość użytkowania samochodu przez najemcę, biorącego w użyczenie lub złodzieja.

Natomiast na organie nie ciąży obowiązek ustalenia osób korzystających z drogi, które użytkowały pojazd skarżącego, a obowiązek ten spoczywa na skarżącym, gdyż to on podnosząc ten zarzut zamierza wywołać określony skutek prawny w postaci uchylenia się od odpowiedzialności.

Zdaniem Kolegium, nie było wątpliwości, że samochód marki [...] o nr rej. [...] należący do skarżącego został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i opisany przez nich na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, które zostało umieszczone za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Zatem nie jest możliwe, aby uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, inspektor SPP, wypisał zawiadomienie o nieopłaconym postoju, wpisując w nich markę i nr rejestracyjny samochodu zobowiązanego, mimo że tego dnia, o wskazanej godzinie w tej części miasta nie widział takiego pojazdu na terenie strefy, bądź też wystawił takie wezwanie, widząc prawidłowo wypełniony i ważny blankiet opłaty za postój.

Kolegium podkreśliło, że ww. zawiadomienia zostały wystawione w różnych okresach czasu przez różne osoby w różnych częściach miasta, a w związku z tym jako mało prawdopodobna organ uznał okoliczność, że zawiadomienia były wypisywane omyłkowo lub też "dla żartu".

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, wskazana w tytule wykonawczym podstawa prawna jest prawidłowa, gdyż wierzyciel, jak wynika z treści pozycji 29 tytułu, ma obowiązek wskazać akt normatywny stanowiący podstawę, że należność powstała z mocy prawa. Wierzyciel nie ma obowiązku podania konkretnego przepisu prawa. Podanie w tytule wykonawczym nieprawidłowego publikatora, tym bardziej jeżeli chodzi jedynie o ogłoszenie tekstu jednolitego nie może przesądzać, o stwierdzeniu, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów zażalenia organ II instancji stwierdził, że osoba, która podpisała postanowienie działała z upoważnienia Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] września 2007 r., co wynika z treści pieczątki, którą się posłużyła, a fakt parkowania w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu nie budził w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości.

Działający w imieniu A. S. pełnomocnik - adwokat S. P. wniósł skargę na postanowienie Kolegium z dnia [...] marca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż właściciel pojazdu jest zobowiązany do uiszczania opłat za postój pojazdu w granicach strefy płatnego parkowania również za innych korzystających, naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż prezydent miasta jest "organem uprawnionym" w rozumieniu tego przepisu, naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 13f ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż możliwa jest egzekucja opłat dodatkowych w sytuacji, w której uchwała Rady Miasta Szczecina nr XIII/269/03 w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2005 roku w sposób niedopuszczalny różnicuje wysokość opłaty, dowolne przyjęcie, iż osoba podpisująca postanowienie Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] grudnia 2006 roku działała z upoważnienia organu.

Pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Szczecina, wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego zarzucał, że zaskarżone postanowienie nie jest trafne, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło prawo materialne w postaci przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym po dniu 24 listopada 2003 roku. Zgodnie z przywołanym przepisem obowiązek uiszczania opłat za parkowanie w granicach strefy płatnego parkowania spoczywa na korzystającym z drogi publicznej.

Wobec braku definicji legalnej pojęcia "korzystającego" zarówno w samej ustawie o drogach publicznych, jak i aktach prawa miejscowego na podstawie reguł semantycznych języka polskiego należy uznać, że korzystającym jest tylko ta osoba która w danym momencie - w ściśle określonym miejscu i godzinie - korzystała ze strefy płatnego parkowania. A. S. w toku całego postępowania wskazywał, że nie parkował pojazdu w granicach strefy w czasie i miejscach wskazanych w upomnieniu.

Pełnomocnik zwrócił uwagę, że skarżący nie kwestionuje przy tym konieczności ponoszenia opłat w razie korzystania ze strefy, lecz nie może odpowiadać za działania osób trzecich. I choć obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy prawa, to jednak okoliczność ta nie zwalnia wierzyciela od wykazania, że obowiązek ten ciąży na konkretnej osobie. Wedle pełnomocnika wierzyciel nie udowodnił, że obowiązek zaktualizował się w stosunku do skarżącego.

Zdaniem skarżącego, brak w ustawodawstwie regulującym problematykę strefy płatnego parkowania przepisu z którego wynikałoby domniemanie, iż to na właścicielu ciąży obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej jest celowym zabiegiem legislacyjnym. Nałożenie przez ustawodawcę wyraźnie i świadomie obowiązku ponoszenia opłat na korzystającego z drogi publicznej należy uznać za jednoznaczne z przyjęciem konstrukcji odpowiedzialności za własny czyn.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, jakoby skarżący był zobligowany do wskazania organowi egzekucyjnemu osób, które użytkowały jego samochód. Obowiązek taki może powstać wyłącznie na podstawie przepisu art. 78 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ale prawo żądania takich informacji przysługuje organowi uprawnionemu, a nie każdemu. Oznacza to, że żądając tego typu informacji Prezydent Miasta Szczecina winien wskazać konkretny przepis rangi ustawowej przyznający mu takie uprawnienie.

Ponadto skarżący wskazał, iż mimo zgłoszenia w zażaleniu zarzutu dotyczącego braku wykazania przez organ egzekucyjny uprawnienia osoby, która podpisała postanowienie Prezydenta Miasta Szczecina, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zbadało tej kwestii, poprzestając na analizie treści pieczątki, mimo iż to na organie egzekucyjnym (wierzycielu) spoczywał obowiązek wykazania stosownego umocowania dla konkretnego pracownika do wydawania postanowień.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga nie jest zasadna.

Sąd badając zgodność zaskarżonego postanowienie z przepisami cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych, nie stwierdził w tym zakresie żadnych uchybień.

W ocenie Sądu I instancji, zaskarżone, ostateczne postanowienie, nie narusza prawa, a zarzut skargi, kwestionujący legalność procedury nakładania opłat za postój, która, jak podkreślił Sąd, w istocie nie miała miejsca, oraz egzekwowanie obowiązku uiszczenia opłaty jest chybiony.

W pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył treść art. 13 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz treść art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy, w myśl którego opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo.

Natomiast kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi.

Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3).

Sąd powołał także przepisy prawa miejscowego wydane na podstawie delegacji zawartych we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych, a mianowicie uchwałę Nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta Szczecina oraz sposobu ich pobierania (Dz.Urz.Woj.Zach. Nr 113, poz. 1932 z 2004r. Nr 99, poz. 2168) oraz uchwałę ją zmieniająca Nr XXIX/576/2004 z dnia 22 listopada 2004 r., które, jak zaznaczył, stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta Szczecina.

Według Sądu I instancji zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa - bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 534/06, nie publikowane). Zdaniem Sądu, nie ma zatem podstaw do kwestionowania poglądu, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych nie jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Okoliczność, że przepis wprowadzający tę opłatę jest usytuowany dopiero w art. 13f ustawy o drogach publicznych, nie zmienia faktu, że odnosi się do opłaty, o której mowa w art. 13 ust.1 pkt 1. Opłata dodatkowa funkcjonalnie związana jest z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ustawowe określenie: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust.1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zwłaszcza że ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego.

Sąd I instancji zaznaczył następnie, że nie powinno budzić wątpliwości, że w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia - co do zasady - obciąża właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, lecz taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.

Tym samym, zdaniem Sądu, w przypadku obowiązku opłaty za parkowanie nie ma potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, a w konsekwencji po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Sporządzane zaś przez inspektora w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój "zawiadomienie" (którego nie należy utożsamiać z upomnieniem w rozumieniu art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) dokumentuje jedynie fakt nie uiszczenia opłaty, pełniąc jednocześnie dla właściciela pojazdu informacje o powstałym obowiązku dokonania opłaty (co jednocześnie implikuje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej) - lecz nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru".

Natomiast właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi właśnie poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty), z wykazaniem żądanej należności. Sąd I instancji wyjaśnił, że w razie niestwierdzenia za wycieraczką pojazdu wskazanego wyżej zawiadomienia - mimo nieuiszczenia opłaty za postój - właściciel pojazdu ma więc dodatkową możliwość - po otrzymaniu upomnienia - uiszczenia opłaty dodatkowej bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wszczyna bowiem dopiero doręczenie tytułu wykonawczego. Jeżeli właściciel pojazdu kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej poprzez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oceny zasadności tego zarzutu dokonuje wierzyciel, a jego ocena - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podlega kontroli organu II instancji, a następnie sądu administracyjnego.

Mając na względzie przywołane regulacje, Sąd I instancji odwołał się do materiału dowodowego zgromadzonego przez organy egzekucyjne i stwierdził, że w aktach administracyjnych znajdują się kopie 11 zawiadomień z okresu od 8 stycznia 2004 r. do 2 sierpnia 2004 r., sporządzonych przez różnych - jak wynika to z odmiennych numerów służbowych i podpisów - inspektorów Strefy Płatnego Parkowania, co pozwala na stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje, a zatem zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. W toku prowadzonego postępowania w przedmiocie zarzutu strona nie podniosła argumentów kwestionujących uprawnienia inspektorów SPP lub podważających wiarygodność wystawionych przez nich zawiadomień, albowiem za takie nie można uznać wyrażonej w zarzutach czy zażaleniu na postanowienie organu I instancji dezaprobaty dłużnika odnoszącej się do obowiązku ponoszenia opłat w strefie płatnego parkowania.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, dysponując takimi dowodami organ I instancji (wierzyciel), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a.), miał podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez skarżącego opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty 228,80 zł, z tytułu 6 nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne.

Jednocześnie Sąd I instancji nie zgodził się z zarzutem skarżącego dotyczącym braku upoważnienia do podpisania postanowienia z upoważnienia Prezydenta Miasta stwierdzając, że Kierownik Referatu w Wydziale Podatków, Opłat i Egzekucji D. G. w dacie wydania postanowienia, tj. [...] grudnia 2007 r. posiadał upoważnienie Prezydenta Miasta Szczecina wydane dnia [...] września 2007 r., obejmujące prawo do wydawania decyzji, postanowień oraz dokonywania innych czynności w sprawach należących do zakresu działania Wydziału, wynikających z powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pismo z dnia [...] września 2007 r. Nr [...]).

Z powyższych względów WSA w Szczecinie oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata S. P. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną - zbyt szeroką - wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez przyjęcie, iż właściciel pojazdu jest zobowiązany do uiszczania opłat za postój pojazdu w granicach strefy płatnego parkowania również przez innych korzystających. W ramach powołanej podstawy kasacyjnej zarzucił także naruszenie przepisu art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że prezydent miasta jest "organem uprawnionym" w rozumieniu tego przepisu, do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu informacji, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Jednocześnie zamieścił wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia pojęcia "korzystającego" pozostaje w zupełnym oderwaniu od treści normy wyrażonej w art. 13 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym pod dniu 24 listopada 2003 r. Kasator podniósł, że wobec braku definicji "korzystającego" zarówno w samej ustawie o drogach publicznych, jak i aktach prawa miejscowego należy posłużyć się regułami gramatycznymi języka polskiego i uznać, że korzystającym jest tylko ta osoba, która w danym momencie - w ściśle określonym miejscu i godzinie - korzystała ze strefy płatnego parkowania. Pełnomocnik uzupełnił powyższy wywód o stwierdzenie, że bez znaczenia jest, to czy korzystającym jest najczęściej właściciel, biorący w użyczenie, czy władający pojazdem na podstawie innego stosunku prawnego bądź bezprawnie, bowiem obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie obciąża każdorazowo korzystającego i to on jest zawsze adresatem normy. Ponadto pełnomocnik dodał, że żaden przepis nie wprowadza domniemania, że korzystającym jest właściciel.

Podkreślił także, że nałożenie wolą ustawodawcy na korzystającego obowiązku uiszczenia opłat za parkowanie należy uznać za jednoznaczne z przyjęciem konstrukcji odpowiedzialności za własny czyn, co nawet w zestawieniu z okolicznością powstania tego obowiązku z mocy ustawy nie zwalnia wierzyciela od wykazania, że obowiązek ten ciąży na konkretnej osobie.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 78 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym kasator stwierdził, że wbrew treści tego przepisu - choć nie wprost - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjął, że to skarżący był zobligowany do wskazania organowi egzekucyjnemu osób, które użytkowały jego samochód. Według pełnomocnika, Sąd I instancji dopuścił się tym samym naruszenia tego przepisu, ponieważ przepis art. 78 ust. 4 powołanej ustawy daje prawo żądania takich informacji "organowi uprawnionemu" w rozumieniu tej właśnie ustawy, co zgodnie z zasadami logiki oznacza, że prawa tego nie przypisał pozostałym organom.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie ma miejsca. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny ocenia tylko zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Jednak powyższy zarzut nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838), w brzmieniu obowiązującym w dniu 8 stycznia 2004 r., stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych. Z treści przytoczonego przepisu bezspornie wynika, że na korzystających z dróg publicznych ciąży obowiązek ponoszenia opłaty parkingowej. Niewątpliwie rację ma kasator, że użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby - będą to zarówno osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu, czy zgody.

Natomiast nie można zgodzić się z postawionym przez kasatora zarzutem, że cyt. ustawa o drogach publicznych wymaga od wierzyciela, aby to on wykazał, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej ciąży na konkretnej osobie - osobie innej od właściciela pojazdu, o ile to taka właśnie osoba rzeczywiście korzystała z pojazdu.

Przede wszystkim, jak wskazano już na wstępie, obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy samego prawa, a tym samym jest niezależny od działań zarówno wierzyciela, jak też organu egzekucyjnego. Dlatego trafnie Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku podniósł, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty.

Czym innym jest z kolei możliwość składania przez zobowiązanego zarzutów na etapie postępowania egzekucyjnego. Skoro bowiem obowiązek uiszczania opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa (brak postępowania administracyjnego w tym przedmiocie), to możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. W jego toku zobowiązany może m.in. zgłosić zarzut co do nieistnienia obowiązku, co do niedopuszczalności egzekucji, co do braku uprzedniego doręczenia upomnienia, czy też błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wówczas organ egzekucyjny obowiązany jest odnieść się do zgłoszonego zarzutu badając jego zasadność w zestawieniu ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami, które w przypadku postępowania egzekucyjnego w rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem sprawie sprowadzają się do zawiadomień inspektorów Strefy Płatnego Parkowania w Szczecinie, upomnienia oraz tytułu wykonawczego. Dłużnik zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego winien przedstawić dowody wskazujące, że osoba korzystająca z drogi publicznej nie jest tożsama z właścicielem pojazdu. W szczególności może przedstawić umowę użyczenia czy najmu pojazdu samochodowego, ale także np. postanowienie właściwego organu ścigania stwierdzające fakt kradzieży tego pojazdu, czy jego zaboru w celu krótkotrwałego użycia. Zwrócić należy uwagę, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawo do zgłoszenia zarzutu daje wyłącznie zobowiązanemu. Jest to bowiem dla niego główny i podstawowy środek ochrony własnych interesów przed niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji.

Jeżeli zatem zobowiązany nie przedstawi dowodów uzasadniających zgłoszony zarzut, to organ prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego może ocenić tylko w oparciu o zgromadzone w sprawie, ww. dokumenty.

Toteż Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skoro w aktach administracyjnych znajdowało się aż 11 kopii zawiadomień sporządzonych przez różnych inspektorów Strefy Płatnego Parkowania w Szczecinie w okresie od 8 stycznia 2004 r. do 2 sierpnia 2004 r., to organ egzekucyjny rozpatrując zgłoszone zarzuty bez poparcia ich stosownymi dowodami mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na tych dokumentach i uznać zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, udział zobowiązanego ograniczył się tylko do wyrażenia dezaprobaty wobec ciążącego na nim obowiązku (tak w zarzutach, jak i zażaleniu na postanowienie organu I instancji).

Za chybiony należało uznać także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a to z tego względu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołanego przepisu w ogóle nie zastosował. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, jak usiłuje dowieść kasator, że Sąd I instancji dokonywał wykładni tego przepisu. Natomiast przepis ten został powołany w uzasadnieniu wyroku tylko w stanie faktycznym w ramach opisanych zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego - najpierw w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, a później w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu - na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.