Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 8/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 17 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 7 listopada 2022 r. znak: [...] utrzymująca

w mocy decyzję Wójta Gminy S. Nr [...] z 20 września 2022 r. uchylającą w całości decyzje administracyjną znak: [...] z dnia 27

stycznia 2020 r. z późniejszymi zmianami i od dnia 1 września 2022 r. odmawiająca A. C. (dalej: skarżąca, strona) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawą decyzji były następujące ustalenia:

Decyzją z 27 stycznia 2020 r. znak: [...] przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką W. U., na okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 listopada 2022 r.

Decyzją z 20.09.2022 r. Nr [...] organ I instancji uchylił w całości ww. decyzję administracyjną z 27 stycznia 2020r. z późniejszymi zmianami

i od dnia 1 września 2022 r. odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ podał iż, od 1.09.2022 r. córka skarżącej przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę, a więc skarżąca nie sprawuje nad córką osobistej całodobowej opieki.

W odwołaniu skarżąca podała, że córka od 1 września 2022r. rozpoczęła

naukę w pierwszej klasie Szkoły Branżowej I stopnia w Specjalnym Ośrodku Szkolno

- Wychowawczym dla Dzieci Niesłyszących w R., zaś do placówki tej

skierowana została na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na wadę słuchu (głuchota czuciowo - nerwowa stopnia znacznego) oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim (niepełnosprawność sprzężona).

W dni nauki szkolnej, tj. od poniedziałku do piątku córka przebywa w grupie wychowawczej w ośrodku, gdzie przywożona jest przez nią w poniedziałki

bezpośrednio na zajęcia lekcyjne, zaś w piątki po zajęciach szkolnych, tj. o 14.30 odbiera córkę z tej placówki, przy czym w tym czasie kontaktuje się z wychowawcami grup wychowawczych w celu omówienia zadań do realizacji w domu. Oprócz tego w ciągu tygodnia córka systematycznie uczestniczy w zajęciach rehabilitacyjnych według harmonogramu ustalonego przez Specjalistyczny Ośrodek Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu PZG w R. i na te zajęcia osobiście ją zawozi

i uczestnicy w zajęciach razem z córką. Według Skarżącej córka przebywa w ośrodku nie więcej niż 5 dni w tygodniu (jest to cztery doby) i jest to zgodne z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego uważa, że świadczenie zostało jej niesłusznie odebrane.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji SKO w pierwszej kolejności wskazało, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym wskazujące okoliczności powodujące brak prawa do tego świadczenia, określone zostały

w ustawie z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U.

z 2022r.poz.615, ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art.17 ust.1 pkt 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy

zarobkowej przysługuje matce albo ojcu,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności

stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. SKO wskazało, iż stosownie do powyższego przepisu istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania.

SKO podniosło, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad dzieckiem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy

z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Z powyższego, według SKO wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się

o przyznanie świadczenia nad niepełnosprawnym dzieckiem. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły.

SKO uznało, iż w rozpoznawanej sprawie organ I instancji trafnie uznał,

że skoro córka skarżącej od 1 września 2022r. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niesłyszących w R., to w takiej sytuacji zaistniała negatywna przesłanka powodująca brak prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl przepisu art.17 ust.5 pkt 2 lit. b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona

w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku

szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni

w tygodniu. SKO powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018r., I OSK 2572/18, w którym podkreślono, że ustawodawca wprowadził to kryterium, aby bez względu na inne okoliczności, w sytuacji gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce przekracza 5 dni w tygodniu, uznawać, że osoby opiekujące się niepełnosprawnymi mogą podjąć zatrudnienie. Natomiast w sytuacji

gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce nie przekracza 5 dni

w tygodniu, należy zbadać czy okoliczności pozwalają opiekunowi osoby niepełnosprawnej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia (por. wyrok NSA

z 22.02.2021r., I OSK 2506/20 - Lex nr 3147108).

SKO wyjaśniło, iż skarżąca przywozi córkę do w/w Ośrodka rano w poniedziałki

i odbiera ją w piątki po lekcjach, nadto - jak podała w oświadczeniu z 7.09.2022r. – odwiedza córkę w tygodniu w miarę potrzeb, aby ją zawieźć na wizyty lekarskie i rehabilitację. Skarżąca twierdzi więc, że skoro córka śpi w internacie 4 noce to korzysta z całodobowej opieki nie więcej niż 5 dni w tygodniu. Niewątpliwie sytuacja taka może mieć miejsce, gdyż Skarżąca zawozi córkę w poniedziałki rano i odbierają

z ośrodka po skończonych lekcjach w piątki. SKO zauważyło, że przez te niecałe - zdaniem Skarżącej - pięć dni, córka nie pozostaje pod jej bezpośrednią opieką, lecz opiekę ma zapewnioną przez ośrodek. Taka sytuacja, według Kolegium, nie wyklucza podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Opieka nad córką w weekendy

nie stoi temu na przeszkodzie. Jeśli chodzi o wizyty lekarskie, SKO wskazało, że osoby pracujące i członkowie ich rodzin korzystają z wizyt lekarskich i wówczas dotarcie na wizytę do lekarzy wiąże się albo z koniecznością wzięcia urlopu, albo zaplanowania wykonywanej pracy w taki sposób, aby wyjazd na wizytę do lekarza był możliwy.

W świetle ustalonego stanu faktycznego SKO stwierdziło, że z chwilą umieszczenia córki w Ośrodku, zakres i czas opieki skarżącej nad córką (w stosunku

do stanu uprzedniego) uległ na tyle zmniejszeniu, że opieka nad córką nie stoi na przeszkodzie w podjęciu przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, co nie wskazuje na wystąpienie przesłanki określonej w art.17 ust.1 ustawy, a mianowicie konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania tej opieki. Zdaniem Kolegium, przepis art.17 ust.1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres i czas opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło),

a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Reasumując SKO wskazało, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy, w myśl którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Zasadnym było uchylenie przez organ I instancji w/w decyzji własnej z 27.01.2020r. i odmowa świadczenia pielęgnacyjnego od 1 września 2022r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie :

1.art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

2. art.7, 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie statusu i charakterystyki placówki w której przebywa córka skarżącej, jak również brak oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w wyniku czego doszło do niesprawiedliwej

oceny, że skarżąca może podjąć zatrudnienie i z tego powodu świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje;

3. art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje, w przypadku, kiedy to niepełnosprawna córka skarżącej przebywa w wymiarze do 5 dni w tygodniowo w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla dzieci i młodzieży w R. a skarżąca nie może podjąć zatrudnienia, gdyż oznaczałoby to utratę możliwości sprawowania opieki nad córką;

4. prawa materialnego, tj: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że wymóg zapewnienia całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu jest spełniony w przypadku opieki zapewnianej od poniedziałku do piątku;

5. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię określenia opieki stałej lub długotrwałej i wynikające z powyższego błędne przyjęcie,

że art. 17 ust. 1 stawia przed opiekunem konieczność wykazania ciągłego

przebywania z osobą wymagająca opieki;

Podnosząc powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz

rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Skarżąca wskazała m.in zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagając opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Podniosła, że córka od urodzenia cierpi na obustronną głuchotę, jest niepełnosprawna intelektualnie. Rozwój myślenia słowno – pojęciowego ma bardzo ubogi i pozostaje na poziomie niedorozwoju umiarkowanego, a rokowania na

przyszłość nie są optymistyczne. W związku z postępowaniem choroby podstawowej

tj. niedosłuchem obustronnym głębokiego stopnia oraz współtowarzyszącym jej upośledzeniem umysłowym utrzymują się problemy natury psychologicznej. Dziecko jest niezwykle wrażliwe i źle reaguje na wszelkie niepowodzenia. Małoletnia nie notuje również wyraźnego progresu w zakresie logopedycznym. Brak postępów w nauce i wzrastające opóźnienie w stosunku do rówieśników powodują, że córka skarżącej się zniechęca, traci wolę do dalszej pracy i walki z chorobami. Skarżąca wskazała siebie jako jedyne wsparcie dla córki. Podniosła, iż małoletnia wymaga pomocy przy wielu czynnościach życia codziennego, którą co prawda aktualnie od poniedziałku do piątku uzyskuje w placówce jednak skarżąca nawet kilka razy w tygodniu zmuszona jest zabierać córkę z Ośrodka na rehabilitację oraz wizyty lekarskie, a czynności te mają charakter stały i cykliczny. Wskazała, że córka legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 15 stycznia 2020r. zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością

stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji

i edukacji. Podkreśliła, iż od lat jest w pełni oddana sprawom córki, co wiąże się z koniecznością rezygnacji z pracy zarobkowej. Jej wszelkie zamierzenia i działania są podporządkowane dobru dziecka. Wyjaśniła, że odwozi córkę osobiście do placówki

w poniedziałek w godzinach rannych i odbiera ją w piątki ok. 14. Dojazd trwa około 1 godziny. W dni powszednie skarżąca pozostaje w stałym kontakcie z wychowawcami grup celem omówienia spraw bieżących oraz ustalenia zadań do realizacji w domu. Dodatkowo w każdym tygodniu zabiera córkę kilkukrotnie z placówki na odbywające

się według stałego harmonogramu – zajęcia rehabilitacyjne w Specjalistycznym Ośrodku Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu PRG w R..

W związku z powyższym, jak wskazała skarżąca nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Stosunek pracy wymaga podporządkowania regułom i obowiązkom

w środowisku pracy, zwłaszcza w zakresie czasu pracy, a z uwagi na obowiązki wobec córki nie ma możliwości sprostać rygorom stosunku pracy. Trudno założyć, że pracodawca byłby skłonny zaakceptować nieobecność skarżącej w pracy w wakacje

i ferie. Żaden system pracy nie przewiduje takiej liczby dni wolnych, które zabezpieczałyby skarżącej możliwość sprawowania pieczy w omawianych okresach. Tym samym zasadnym jest przyjąć, że konieczność sprawowania opieki, choć

aktualnie w mniejszym niż dotychczas zakresie czasowym, stanowi istotną przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Podkreśliła, iż nie ma innej osoby, która mogłaby

Ją zastąpić przy pomocy córce.

Skarżąca podniosła, iż córka nie przebywa w placówce przez okres 5 pełnych dni. Jest to okoliczność o doniosłym znaczeniu z punktu widzenia normy prawnej art.

17 ust. 5 pkt 2b omawianej ustawy. Wykładnia omawianego przepisu nie wzbudza kontrowersji interpretacyjnych. Przesłankę negatywną stwarza umieszczenie podopiecznego w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym (z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą) w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji łub rehabilitacji osoby niepełnosprawnej. Nie powinno budzić wątpliwości, że świadczenie nie przysługuje

gdy - w konkretnym przypadku - osoba wymagając opieki przebywa w placówce dłużej niż 5 dni w tygodniu. Tym samym pobyt krótszy nie może eliminować opiekuna z prawa do uzyskania świadczenia rodzinnego bowiem stanowiłoby to przejaw interpretacji rozszerzającej normy prawnej. Powyższe oznacza, że w realiach niniejszej sprawy - przebywania córki skarżącej w zakresie czasowym krótszym niż przewiduje norma prawna – nie zachodzi podstawa do odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Skarżącej, organ dokonał wadliwej, rozszerzającej wykładni normy prawnej art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dokonana interpretacja prowadzi bowiem do zawężenia beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego. Takie działanie jawi się również jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego stanowiąc wyraz dodatkowego pokrzywdzenia ludzi, którzy

na skutek choroby dziecka są już ciężko dotknięci przez los. Skarżąca wskazała, że ocena organu zdaje się zmierzać do stwierdzenia, że opiekun jest zobowiązany do stałego przebywania w obecności osoby pozostającej pod opieka. Taki tok rozumowania wykluczać winien z grona beneficjentów opiekunów dzieci uczęszczających do placówek przedszkolnych czy też szkolnych bowiem w tym czasie opiekunowie mogliby potencjalnie podjąć zatrudnienie np. na część etatu. Taką wykładnie przepisu trudno byłoby uznać za właściwą i zgodną z intencjami ustawodawcy.

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje

w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego

lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 7 listopada 2022 r.

Podstawę prawną, w oparciu o którą organy administracji publicznej rozstrzygały rozpoznawaną sprawę, stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako: u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17. ust.1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności

stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w art. 17 ust. 5 ustawodawca zawarł wyłączenia uniemożliwiające

przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad

osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne,

o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Przepis art. 17 ust. 1 należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak np: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13;

z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie

w wyrokach z 24 kwietnia 2018 r., II SA/Ol 231/18, z 7 maja 2019 r., II SA/Ol 265/19, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z którego muszą zrezygnować z uwagi na konieczność sprawowania opieki lub niepodejmowanie zatrudnienia z tego powodu. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 była pomoc osobom sprawującym długotrwałą opiekę lub niosącym długotrwałą pomoc osobom niepełnosprawnym, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej je do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do

podjęcia zatrudnienia. W świetle tych regulacji, aby uzyskać świadczenie

pielęgnacyjne strona powinna spełniać przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., a równocześnie nie mogą zachodzić okoliczności wyłączające przyznanie świadczenia

pielęgnacyjnego, wymienione enumeratywnie w art. 17 ust. 5 tej ustawy. W punkcie 2 lit. b art. 17 ust. 5 tej ustawy wskazano negatywną przesłankę nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona

w placówce zapewniającej całodobową opiekę i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Ustawodawca wprowadził to kryterium, aby bez względu na inne okoliczności, w sytuacji gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki

w placówce przekracza 5 dni w tygodniu, uznawać, że osoby opiekujące się niepełnosprawnymi mogą podjąć zatrudnienie. Natomiast w sytuacji, gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce nie przekracza 5 dni w tygodniu, należy zbadać czy okoliczności pozwalają opiekunowi osoby niepełnosprawnej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia – por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r., I OSK 2572/18 podzielany w całości przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

W przypadku córki skarżącej pobyt w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niesłyszących w R. nie przekracza 5 dni, a zatem zasadnie organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe celem

ustalenia czy okoliczności pozwalają skarżącej jako opiekunowi osoby niepełnosprawnej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia.

Z akt administracyjnych wynika, że córka skarżącej przebywa w ośrodku, gdzie ma zapewnioną całodobową opiekę, od poniedziałku do piątku. Do ośrodka jest odwożona i zabierana z niego przez skarżącą, gdyż ośrodek nie posiada własnego środka transportu. Opiekę nad córką skarżąca sprawuje co do zasady w weekendy, święta i dni wolne od nauki szkolnej, poza tym w wakacje, ferie i w czasie choroby. Mając na uwadze te okoliczności organy obu instancji zasadnie uznały i Sąd tę ocenę podziela, że okresy sprawowanej przez skarżącą opieki nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W ocenie Sądu, umieszczenie córki w ośrodku zapewniającym całodobową opiekę od poniedziałku do piątku znacznie polepszyło sytuację skarżącej w zakresie możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Stanowiska tego nie mogą zmienić przedłożone w toku postępowania sądowego aktualne zaświadczenia Specjalistycznego Ośrodka

Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu PZG w R.. Według Sądu nie wynikają z nich żadne nowe istotne okoliczności faktyczne, np. że dla efektywności działań podejmowanych w tej placówce w stosunku do córki skarżącej, niezbędna jest stała obecność jej matki podczas prowadzonych tam zajęć. Opinia ta potwierdza jedynie ustalenia organów administracji, że skarżąca jest w stałym

kontakcie z tym Ośrodkiem. Należy tu podkreślić, że Sąd nie neguje ogromu wysiłku

i poświęcenia, który skarżąca musi włożyć w wychowanie niepełnosprawnej córki. Jednak jak wyżej wspominał Sąd umieszczenie córki w placówce znacznie polepszyło sytuację skarżącej w zakresie możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie wykluczają tej możliwości – konieczność opieki nad córką w okresie weekendów, ferii, wakacji i okresów choroby dziecka, oraz obowiązki związane z zebraniami, uroczystościami szkolnymi, zawodami sportowymi. Są to bowiem normalne, typowe obowiązki rodziców, w tym matek i ojców samotnie wychowujących dzieci, którzy tak jak skarżąca borykają się z problemami związanymi z pogodzeniem zatrudnienia z koniecznością zapewnienia opieki swoim małoletnim dzieciom. Rodzice wykorzystują urlopy, dni wolne związane z opieką nad dziećmi i zwolnienia lekarskie związane z chorobą dzieci. Wreszcie korzystają z pomocy członków rodziny czy osób trzecich. Dlatego także wyjazdy córki do ośrodka w poniedziałki i jej powroty w piątki

już koło 14.30 nie stoją na przeszkodzie aby skarżąca podjęła zatrudnienie.

Konkludując, Sąd podziela stanowisko organów, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad córką. Okoliczność pozostawania niepełnosprawnej córki przez znaczną część tygodnia poza faktyczną opieka

skarżącej, nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia przez skarżącą lub innej pracy zarobkowej. Opiekę nad niepełnosprawną córką skarżącej wykonuje bowiem całodobowo przez 5 dni wyspecjalizowany personel Ośrodka Szkolno – Wychowawczego, w którym przebywa córka skarżącej. Podany przez skarżącą czas świadczenia przez nią opieki nad córką, obejmujący w zasadzie jedynie dni wolne od nauki szkolnej i czas choroby córki, nie przekreśla możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warto mieć na uwadze, iż każdy rodzic samotnie wychowujący dziecko w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym pozostaje w stanie gotowości do zapewnienia dziecku opieki podczas dni wolnych od nauki i w czasie choroby dziecka, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Opieka sprawowana nad córką przez skarżącą,

nie jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia skarżącej aktywność zawodową, skoro

w dniach powszednich opieka nad jej dzieckiem całodobowo sprawowana jest przez wyspecjalizowany ośrodek.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, że są one bezzasadne. W ocenie Sądu organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe, wszechstronnie i wyczerpująco ustaliły stan faktyczny. Dokonały również prawidłowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wbrew zarzutom skargi przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie był fakt pobytu córki skarżącej w ośrodku, który zapewnia jej opiekę "w wymiarze do 5 dni tygodniowo", lecz brak związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę – art. 151 p.p.s.a.