Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 1679/94
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1995-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 26 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: 1. Wyrażona w art. 25 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ reguła, iż wartość celną towaru określa się na podstawie jego wartości transakcyjnej, doznaje ograniczeń wówczas tylko, gdy wynika to z przepisów.

2. Wyrażenie zawarte w art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego "(...) jeżeli organ celny zakwestionował ich wiarygodność" oznacza konieczność merytorycznego podważenia wiarygodności przedstawionych dokumentów.

TEZY

1. Wyrażona w art. 25 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ reguła, iż wartość celną towaru określa się na podstawie jego wartości transakcyjnej, doznaje ograniczeń wówczas tylko, gdy wynika to z przepisów.

2. Wyrażenie zawarte w art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego "(...) jeżeli organ celny zakwestionował ich wiarygodność" oznacza konieczność merytorycznego podważenia wiarygodności przedstawionych dokumentów.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Marian K., prowadzący - jak to wynika z zaświadczenia wystawionego przez Burmistrza Miasta - od 5.1.1994 r. zarejestrowaną działalność gospodarczą, obejmującą import i eksport artykułów przemysłowych i spożywczych, zgłosił do odprawy celnej sprowadzony z zagranicy sprzęt elektroniczny.

Pierwsze dwie dostawy dotyczyły odtwarzaczy - wideo marki VPC ELECTA (...) w ilości odpowiednio: 95 i 105 sztuk.

Dowodem zakupu były faktury wystawione przez firmę z Hongkongu, z których wynikało, że towar ów nabyty został w cenie 42,00 USD za sztukę, bez gwarancji, bez możliwości zwrotu oraz jako sprzedany w stanie, w jakim znajdował się na miejscu składu.

W dniach 6 i 8.1.1994 r. wydane zostały decyzje Dyrektora Urzędu Celnego zawarte w JAD SAD, w których orzeczono o wymiarze należności celnej w oparciu o cenę jednostkową - 63,00 USD, przyjętą przez organ celny w związku z uznaniem, iż przedstawiona przez stronę wartość celna towaru jest zbyt niska.

Z adnotacji zamieszczonych w dokumencie SAD można się było zorientować, że odtwarzacze - wideo pozbawione były wyposażenia dodatkowego /pilot zdalnego sterowania, kabel TV, instrukcja obsługi oraz kabel zasilania - 12 V/, towar był opakowany jednostkowo, bez śladów uszkodzeń.

W odwołaniu złożonym przez pełnomocnika strony od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego zarzucono m.in. naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, poprzez bezpodstawne zakwestionowanie wiarygodności faktur dokumentujących wartość sprowadzonego sprzętu elektronicznego, naruszenie przy tym art. 27 i art. 28 Prawa celnego poprzez zaniechanie ustalenia wartości celnej owych towarów w sposób w nich przewidziany oraz naruszenie art. 29 Prawa celnego poprzez zastosowanie "(...) nielogicznej, uproszczonej i nieobiektywnej metody kalkulacji przy ustalaniu wartości celnej towarów". Odwołanie domaga się zmiany zaskarżonych orzeczeń wskutek uznania wymienionych dowodów /faktur/ za wiarygodne. Zdaniem strony, przepisy art. art. 26-30 Prawa celnego stanowią wyjątek od zasady ustanowionej w art. 25.

Oznacza to tyle, że przede wszystkim podstawą wymiaru należności celnych jest wartość transakcyjna towaru. Tymczasem organy celne z wyjątkowego trybu uczyniły zasadę, dowolnie ustalając cenę sprowadzonego towaru, z całkowitym pominięciem przedstawionych dowodów. Cena towaru, którą organy celne uznały za zbyt niską, wynika - jak to stwierdzono w fakturach - z niskiej ich jakości. Na poparcie tych wywodów strona powołała się na treść opinii o jakości sprowadzonego sprzętu elektronicznego, sporządzonej 11.1.1994 r.

Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego zostały utrzymane w mocy, gdyż organ odwoławczy uznał, iż trafnie została zakwestionowana wartość celna towarów wynikająca z przedstawionych faktur, jako bezspornie zaniżona. Zdaniem organu, zastosowanie art. 28 Prawa celnego było uzasadnione, ponieważ ustalenie wartości celnej w oparciu o art. 27 było niemożliwe.

W skardze do sądu administracyjnego powtórzone zostały argumenty odwołania, natomiast w odpowiedzi wniesiono o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji. Ponadto organ wywodził, że w sprawie zastosowane zostały materiały porównawcze dotyczące podobnego sprzętu, chociaż w zasadzie brak było takich materiałów porównawczych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja utrzymana przez nią w mocy, naruszała przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia.

Pomiędzy stronami nie ma sporu co do tego, że regułą w postępowaniu celnym jest ustalanie wartości celnej towaru według jej wartości transakcyjnej /wraz z kosztami nie ujętymi w cenie towaru, a faktycznie poniesionymi przez kupującego/.

Regułę tę wyraża właśnie ów art. 25 Prawa celnego.

Zatem odstępstwa od reguły muszą wynikać z unormowań ustawowych i być w związku ze swym charakterem stosowane ściśle.

Reguła, iż wartość celną towaru określa się na podstawie jego wartości transakcyjnej, doznaje ograniczeń m.in. wówczas, gdy dołączone do zgłoszenia celnego dokumenty zostaną zakwestionowane jako niewiarygodne. Stanowi o tym art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego. Z przytoczonego unormowania wynika bezspornie obowiązek przedstawienia przez organ celny wywodu podającego przyczyny, dla których uznał przedstawione dokumenty za niewiarygodne. Zatem wyrażenie: "(...) zakwestionował ich wiarygodność" oznacza konieczność merytorycznego podważenia prawdziwości przedstawionych dokumentów, a nie formalną możliwość ich odrzucenia przez organ w postępowaniu celnym bez podania przyczyn takiego stanowiska. Dla uznania, że dokument jest niewiarygodny, nie wystarczy wskazanie na istnienie innego dokumentu, dotyczącego innej sprawy, którego treść nie jest zgodna /np. co do ceny/ z kwestionowanym dokumentem. Twierdzenie więc, że faktura przedstawiona przez stronę zawiera dane, którym należy odmówić wiarygodności, nie jest czynnością retoryczną, lecz czynnością wymagającą dowodu, że dokument ów nie potwierdza rzeczywistych warunków i okoliczności transakcji.

Konsekwencją merytorycznie prawidłowego zakwestionowania przedstawionej faktury w odniesieniu do jednostkowej ceny towaru zgłoszonego do odprawy celnej jest ustalenie, ile rzeczywiście ów towar nabywcę kosztował.

W aktach sprawy znajduje się faktura dokumentująca dokonanie innej transakcji w innej firmie przez innego kupującego, inny odtwarzacz - wideo, którego cenę określono na 70,00 USD. Wszakże owe dane "porównawcze" nie pozostają w żadnym widocznym związku z oceną, jakiej dokonał w niniejszej sprawie organ I instancji. Z adnotacji zawartej na odwrocie JDA SAD wynika, że po prostu postanowiono podnieść wartość jednostkową towaru z 42 USD do 63 USD. Czyn ten nie poparty został żadnym uzasadnieniem, z którego mogłyby wynikać źródła jakiejś kalkulacji, czyli wskazującym na sposób uzyskania przyjętego ustalenia.

Przepis art. 84 Kpa stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji państwowej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Najwidoczniej mimo braku możliwości dokonania we własnym zakresie uzasadnienia przyjętej ceny towaru - organ uznał, iż wiadomości specjalne są w tym wypadku zbędne. Tymczasem strona przysłała opinię, z której wynika, że cena umieszczona w zakwestionowanej fakturze może mieć swe uzasadnienie, skoro mamy do czynienia z towarem o niższej jakości, niż tego wymagają standardy w tej dziedzinie.

Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że decyzja organu I instancji - zmieniająca, bez merytorycznego wykazania podstaw zakwestionowania wiarygodności przedstawionej faktury, cenę jednostkową zgłoszonego do odprawy towaru - narusza, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, unormowania art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego - przez błędną wykładnię i nieścisłe zastosowanie.

Naruszenie prawa materialnego spowodowane zostało uchybieniami wobec wymogów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był zastosować dyspozycję art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa i orzec o uchyleniu decyzji obu instancji celnych.