Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 493/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.116 par.1 par.2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zwany dalej Dyrektorem IAS lub organem odwoławczym, po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej jako Skarżący) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako Naczelnik US) z dnia 17 października 2019 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego - byłego prezesa zarządu "A" Sp. z o.o. (dalej jako Spółka), solidarnie ze Spółką, za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, październik, listopad i grudzień 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Spółka nie uregulowała w terminie podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, październik, listopad i grudzień 2014 r. wynikającego ze złożonych deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7 i ich korekt (za styczeń i lipiec w części, za pozostałe miesiące – w całości), w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 - dalej jako O.p.) oraz odsetki od tych zaległości.

Naczelnik US po przeprowadzeniu postępowania podatkowego (wszczętego z urzędu postanowieniem z dnia 16 września 2019 r.) wobec Skarżącego w sprawie orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za ww. miesiące 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, decyzją z dnia 17 października 2019 r. orzekł o odpowiedzialności byłego prezesa zarządu Spółki za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, październik, listopad i grudzień 2014 r. wraz z odsetkami za zwlokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania, w którym pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, Dyrektor IAS, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję na wstępie podkreślił, po przytoczeniu art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i pkt 4 oraz art. 108 § 1, § 2 pkt 3 i § 3 O.p., że w rozpatrywanym przypadku spełnione zostały kryteria wskazane w ww. przepisach. Postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki za jej zaległości zostało wszczęte i było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – Naczelnika US – na podstawie deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7 i ich korekt w 2015 r., a zatem przed dniem wszczęcia (tj. w dniu 18 września 2019 r.) postępowania w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe ww. Spółki w trybie art. 116 O.p. Spełniona została zatem przesłanka, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 ww. ustawy.

Mając na uwadze przesłankę odpowiedzialności członka zarządu przewidzianą w art. 116 § 2 O.p. organ odwoławczy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził że Skarżący pełnił obowiązki prezesa jednoosobowego zarządu Spółki od dnia 9 grudnia 2002 r. do dnia 10 listopada 2015 r., a co za tym idzie, pełnił te obowiązki również w czasie, w którym upływał termin płatności podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, październik, listopad i grudzień 2014 r. Tym samym zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego solidarnej ze Spółką - za ww. zaległości podatkowe Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

Odnosząc się do drugiej pozytywnej przesłanki orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu solidarnie ze Spółką, a mianowicie jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, Dyrektor IAS podkreśla, że w trakcie prowadzonych wobec zobowiązanej Spółki postępowań egzekucyjnych nie stwierdzono istnienia majątku, z którego można byłoby skutecznie i w znacznej części zaspokoić zaległości podatkowe Spółki z tytułu ww. zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Prowadzone przez Naczelnika US postępowania egzekucyjne wykazały, że Spółka:

- nie posiadała środków na rachunkach bankowych (...), rachunki Spółki były zablokowane, umowa rachunku w pierwszym z ww. banków została rozwiązana, a ponadto do rachunku w Bank SA wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej;

- nie posiadała wymagalnych wierzytelności wobec kontrahentów;

- nie posiadała nieruchomości (pismo Urzędu Miasta z dnia 9 kwietnia 2019 r. oraz wykaz ksiąg wieczystych ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości – Centralna Baza Danych Ksiąg wieczystych z dnia 11 września 2019 r.);

- nie posiadała żadnego innego majątku (protokół o stanie majątkowym zobowiązanego sporządzony w dniu 26 marca 2015 r. z prezesem zarządu - Skarżącym).

Organ odwoławczy dalej podkreślił, że w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej organ egzekucyjny Naczelnik US przekazał akta sprawy Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym celem prowadzenia łącznej egzekucji, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 7 września 2015 r. sygn. akt [...]. Komornik Sądowy postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego, tj. Spółki – z uwagi na bezskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego (z uzasadnienia postanowienia wynika, że egzekucja z ruchomości, wierzytelności i rachunków bankowych okazała się bezskuteczna). W wyniku prowadzonej egzekucji na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za okresy objęte decyzją nie uzyskano żadnych kwot.

Organ odwoławczy podkreślił, że wobec Spółki oprócz Naczelnika US egzekucję prowadził (po zbiegu) również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym (egzekucja umorzona ww. postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r.). Ponadto Komornik ten prowadził wobec Spółki także szereg innych postępowań egzekucyjnych, co wynika z odpisu pełnego z KRS z dnia 10 września 2019 r.). Wymienione postępowania umarzano z uwagi na fakt, iż z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.

Organ odwoławczy nadto zwrócił uwagę, że jak wynika z odpisu KRS (wg stanu na dzień wydania decyzji) Spółka została rozwiązana na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 2 grudnia 2019 r. (ww. orzeczenie na dzień wydania decyzji nie jest prawomocne).

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na okoliczność, iż w toku podejmowanych przez organy egzekucyjne działań do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela, zasadne jest stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p.

Gdy chodzi o przesłanki wyłączające odpowiedzialność byłego członka zarządu, o których mowa w treści powołanego art. 116 § 1 O.p. Dyrektor IAS podkreślił, że okoliczności, które stanowią negatywne przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z o.o. zobowiązany jest udowodnić ten członek zarządu, który pragnie uwolnić się od odpowiedzialności przewidzianej przepisami art. 116 O.p., a mianowicie:

- wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r., poz. 243 i 326) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie - Prawo restrukturyzacyjne, albo

- wykaże, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego własnej winy;

- wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znaczenie części.

Organ odwoławczy zauważa, że w przedmiotowej sprawie Spółka – oprócz objętych niniejszą decyzją zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, październik, listopad i grudzień 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę (termin płatności najwcześniejszej zaległości za styczeń 2014 r. – 25 lutego 2014 r.) posiadała także zaległości płatnicze z tytułu:

- podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2009 r. w kwocie 61.284,40 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 60.402,00 zł (termin płatności najwcześniejszej zaległości za lipiec i sierpień: 25 sierpnia 2009 r. i 25 września 2009 r.);

- podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. w kwocie 95.430,90 zł wraz z odsetkami zawłokę w wysokości 90.014,00 zł (termin płatności: 31 marca 2010 r.);

- wobec ZUS z tytułu składek za okres od listopada 2013 r. do października 2015 r. na:

• Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 81.125,21 zł,

• Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych w kwocie 20.031,54 zł,

• Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 5.157,44 zł,

• z tytułu kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnień w kwotach: 6.889,70 zł i 301,60 zł; (termin płatności najwcześniejszej zaległości w składach za listopad 2013 r.: 16 grudnia 2013 r.).

- zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 2014 r. w kwocie 8.910,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 3.748,00 (termin płatności najwcześniejszej zaległości za styczeń 2014 r.: 20 lutego 2014 r.).

Mając na uwadze treść art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 obowiązującej w czasie gdy przypadały terminu płatności ww. nieuiszczonych zaległości ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze organ odwoławczy wywodzi, że właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. Niemniej jednak dla oceny – kiedy powstał obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki należy wziąć pod uwagę czas zaistnienia jednej z dwóch przesłanek określonych w ww. przepisach, tj. sytuacji, gdy spółka:.

- nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych, lub

- zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Zatem, zdaniem organu odwoławczego, właściwym czasem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości będzie zaistnienie jednej z ww. przesłanek, przy czym istotnym jest, która z tych okoliczności zaistnieje pierwsza, bowiem przesłanki wskazane w ww. przepisie mają charakter alternatywny i równorzędny.

Jeśli chodzi o sytuację finansową Spółki Dyrektor IAS stwierdza, że według sprawozdania finansowego za 2009 rok nie wystąpił stan nadwyżki zobowiązań nad majątkiem Spółki.

Niemniej pierwsze zaległości płatnicze powstały wskutek nieuregulowania podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2009 r. (termin płatności odpowiednio: 25 sierpnia 2009 r. i 25 września 2009 r.). Spółka zaprzestała zatem regulowania swoich zobowiązań począwszy od dnia 26 września 2009 r. – z tym dniem bowiem zaprzestała regulowania drugiego z kolei zobowiązania wobec Naczelnika US z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. W rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, tj. uznanie Spółki za niewypłacalną z uwagi na niewykonywanie swoich wymaganych zobowiązań pieniężnych. Zatem, zgodnie z wykładnią art. 21 1 Prawa upadłościowego i naprawczego zarząd Spółki był obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (tj. od dnia 26 września 2009 r.), zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.

Tymczasem, jak wynika z pisma Sądu Rejonowego z dnia 8 lipca 2019 r., złożony przez Spółkę wniosek z dnia 24 marca 2015 r. o ogłoszenie upadłości, który wpłynął do Sądu w dniu 25 marca 2015 r. postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt [...] został przez Sąd oddalony na podstawie art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego. W postanowieniu wskazano, że dłużnik posiada wymagalne zobowiązania wobec licznych wierzycieli na kwotę 1.012.504,79 zł, majątek Spółki to 31.173,02 zł środków w kasie oraz 289.781,96 zł wierzytelności przysługujących Spółce, przy czym koszty postępowania upadłościowego oszacowano na kwotę 227.382,99 zł. Z powyższego Dyrektor IAS wywodzi, że w odniesieniu do Spółki nie zgłoszono we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego), pomimo tego, że w przypadku tej Spółki zaistniały okoliczności do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wcześniej niż został on faktycznie zgłoszony, ponieważ począwszy od dnia 26 września 2009 r. Spółka zaprzestała regulować swoje wymagalne zobowiązania, a sytuacja ta w następnych okresach się utrzymywała. Powołane powyżej zaległości Spółki, w opinii organu odwoławczego wskazują, że generowała ona kolejne zadłużenia i nie było to krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności. Natomiast wniosek z dnia 24 marca 2015 r. o ogłoszenie upadłości był wnioskiem spóźnionym, bowiem nie został zgłoszony w ww. właściwym czasie (w terminie 14 dni liczonym od 26 września 2009 r.).

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że wniosek o upadłość został zgłoszony we właściwym czasie i fakt oddalenia tego wniosku przez sąd, jak wynika to z ugruntowanego w tych sprawach orzecznictwa, pozostaje bez wpływ na istnienie tej przesłanki, Dyrektor IAS zauważa, że aby członek zarządu mógł zwolnić się z odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 O.p., musi wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. A zatem samo zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie zwalnia z tej odpowiedzialności – musi być on bowiem zgłoszony w czasie właściwym. W przedmiotowej sprawie, w opinii organu odwoławczego, czas właściwy przypadał w 2009 r., zatem wniosek Spółki złożony w Sądzie w dniu 25 marca 2015 r. należy uznać za spóźniony w świetle obowiązującego w tym czasie prawa upadłościowego i naprawczego.

W myśl art. 116 1 pkt 1 lit. b O.p. osoba trzecia może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. jeżeli wykaże, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. W opinii organu odwoławczego odnosząc się do kwestii badania przesłanki winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości stwierdzić należy, że do badania istnienia przesłanki winy bądź jej braku można przejść jedynie wtedy, gdy ustalono, ze nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości (nie wszczęto postępowania układowego). Gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony, art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki winy (jej braku) po stronie członka zarządu spółki.

Organ odwoławczy stwierdza, że w trakcie postępowania strona nie wskazała również mienia należącego do Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. W opinii organu odwoławczego takiego mienia nie stanowią powoływane w piśmie z dnia 24 września 2019 r. wierzytelności, albowiem żadna z tych wierzytelności nie stanowi mienia należącego do Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, co bezspornie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Tym samym, w opinii organu odwoławczego, nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, o których mowa w art. 116 § 1 O.p., a przepis ten nie został naruszony, wbrew podnoszonym w odwołaniu zarzutom.

Reasumując, zdaniem organu odwoławczego, orzeczenie odpowiedzialności Skarżącego (jako byłego członka zarządu Spółki z o.o.) za zaległości podatkowe Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi solidarnie z ww. Spółką było zasadne i nie doszło do zarzucanych przez stronę naruszeń prawa.

W obecnym stanie prawnym – jeśli zachodzą określone ustawą Ordynacja podatkowa pozytywne przesłanki orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z o.o. i nie występują przesłanki wyłączające odpowiedzialność – organ podatkowy zobowiązany jest do orzeczenia tej odpowiedzialności. Nie istnieje zatem prawna możliwość odstąpienia od wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu (byłego członka). Ponadto w tej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność byłego członka zarządu, o których mowa w art. 116 1 ww. ustawy.

Ponadto organ odwoławczy zauważa, że ww. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. nie uległo przedawnieniu w myśl art. 70 § 1 O.p. z uwagi na przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniu 5 maja 2015 r. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W dniu 21 kwietnia 2015 r. wystosowano bowiem do Bank SA zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zastało odebrane przez Bank w dniu 5 maja 2015 r., natomiast Spółce zostało doręczone w dniu 13 maja 2015 r. w trybie art. 44 k.p.a. Bank w odpowiedzi z dnia 11 maja 2015 r. wskazał, że nie może zrealizować zajęcia ze względu na brak środków na rachunku.

Zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, październik i listopad 2014 r. nie uległy również przedawnieniu w myśl art. 70 § 1 O.p. z uwagi na przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniu 18 czerwca 2015 r. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W dniu 12 czerwca 2015 r. wystosowano bowiem do Bank SA zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane przez Bank w dniu 18 czerwca 2015 r., natomiast Spółce zostało doręczone w dniu 6 lipca 2015 r. Bank w odpowiedzi z dnia 18 czerwca 2015 r. wskazał, że rachunki należące do Spółki zostały zablokowane oraz poinformował o wystąpieniu zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżący wnosząc o jej uchylenie, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił:

1. naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wykazywanych przez skarżącego podstaw do wyłączenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe podatnik;

2. naruszenie art. 121 w zw. z art. 124 O.p. poprzez niewykazanie w sposób dostateczny, dlaczego organ odmówił zasadności twierdzeniom Skarżącego, w szczególności z jakich powodów odmówił uznania, iż w przedmiotowej sprawie skarżący w sposób skuteczny wykazał, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w czasie właściwym, jak również wskazał mienie, z którego zaspokoić może się organ podatkowy;

3. naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy materiał dowodowy, okoliczności faktyczne i prawne sprawy przemawiają za uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania podatkowego;

4. naruszenie art. 107 § 1 O.p. poprzez uznanie, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki do uznania, iż odpowiada on za zaległości podatkowe podatnika jako osoba trzecia, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że skarżący skutecznie wykazał, iż nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe jako osoba trzecia;

5. naruszenie art. 116 § 1 O.p. poprzez uznanie, iż członek zarządu nie wykazał podstaw do zwolnienia go od odpowiedzialności podatkowej, jako osoby trzeciej, za zobowiązania podatnika będącego spółką kapitałową, w której to spółce funkcję prezesa zarządu sprawował skarżący.

Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Otóż, zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1. nie wykazał, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, albo

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2. nie wykazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W sprawie nie budzi wątpliwości tak Sądu jak i skarżącego, że w rozważanej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki skutkujące orzeczeniem odpowiedzialności solidarnej skarżącego ze spółką za jej zaległości podatkowe w VAT, za okres objęty skarżoną decyzją. Spór koncentruje się na przesłankach negatywnych, a więc wyłączających solidarna odpowiedzialność skarżącego ze spółką za ww. zaległości w VAT.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że wniosek o upadłość został przez niego zgłoszony we właściwym czasie i okoliczność, że po złożeniu wniosku zaistniały przeszkody uniemożliwiające sądowi gospodarczemu przeprowadzenie postępowania pozostaje bez znaczenia, bowiem wynik postępowania upadłościowego nie jest istotny przy ocenie przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 O.p. odnosząc się do powyższego zarzutu Dyrektor IAS trafnie zauważa, że aby członek zarządu mógł zwolnić z odpowiedzialności przewidzianej w art. 166 O.p., musi wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. A zatem samo zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie zwalnia z tej odpowiedzialności – musi być on bowiem zgłoszony w czasie właściwym.

W przedmiotowej sprawie prawidłowo wykazano, że czas właściwy przypadał w 2009 r., zatem wniosek Spółki złożony w Sądzie w dniu 25 marca 2015 r. należy uznać za spóźniony. Pierwsze zaległości płatnicze Spółki powstały wskutek nieuregulowania podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2009 r. (termin płatności odpowiednio: 25 sierpnia 2009 r. i 25 września 2009 r.). Spółka zaprzestała zatem regulowania swoich zobowiązań począwszy od dnia 26 września 2009 r. – z tym dniem bowiem zaprzestała regulowania drugiego z kolei zobowiązania wobec Naczelnika US z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. W rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, tj. uznanie Spółki za niewypłacalną z uwagi na niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zatem, zgodnie z wykładnią art. 21 § 1 Prawa upadłościowego i naprawczego zarząd Spółki był obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (tj. od dnia 26 września 2009 r.), zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Tymczasem, jak wynika z pisma Sądu Rejonowego z dnia 8 lipca 2019 r., złożony przez Spółkę wniosek z dnia 24 marca 2015 r. o ogłoszenie upadłości wpłynął do Sądu dopiero w dniu 25 marca 2015 r., a postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. został przez Sąd oddalony na mocy art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego. Sąd wskazał, że dłużnik posiada wymagalne zobowiązania wobec licznych wierzycieli na kwotę 1.012.504,79 zł, majątek Spółki do 31.173,02 zł środków w kasie oraz 389.781,96 zł wierzytelności przysługujących Spółce, przy czym koszty postępowania upadłościowego oszacowano na kwotę 227.382,99 zł.

Odnosząc się do wskazywanego przez skarżącego w trakcie postępowań przed organem pierwszej i drugiej instancji rzekomego mienia Spółki, Dyrektor IAS trafnie wywiódł, że w trakcie postępowania skarżący nie wskazał mienia należącego do Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Mając na uwadze zawarty w skardze zarzut, że wykreślenie z rejestru Spółek B SA oraz C Sp. z o.o. nie uniemożliwia ściągnięcia z ww. pod miotów wierzytelności, istnieją bowiem instytucje prawa prywatnego przewidziane na okoliczności takie, jak wskazane powyżej – Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że stanowisko skarżącego jest błędne. Nie stanowią mienia w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. wierzytelności wskazane przez skarżącego w B SA w upadłości likwidacyjnej i C Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Jak ustalono w tracie postępowania:

- B SA w upadłości likwidacyjnej została wykreślona z KRS w dniu 1 września 2011 r.,

- C Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej została wykreślona z KRS w dniu 13 października 2017 r.,

a zatem dochodzenie od ww. podmiotów jakichkolwiek wierzytelności jest już niemożliwe.

Argumenty Skarżącego sprowadzają się do uznania, że organy podatkowe winny samodzielnie i niejako w zastępstwie podatnika (Spółki) dochodzić wierzytelności u jej zlikwidowanych kontrahentów (np. stosując art. 299 Kodeksu spółek handlowych lub art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego). Dyrektor IAS trafnie wywiódł, że nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy osoba trzecia, aby zwolnić się od odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatnika, wskazuje mienie spółki (wierzytelności w nieistniejących już podmiotach), którego Spółka nie mogła z różnych powodów samodzielnie od wielu lat ściągnąć. Nie jest rolą Naczelnika US dochodzenie wierzytelności podatnika za tego podatnika, a do tego sprowadzają się oczekiwania skarżącego jako byłego prezesa zarządu Spółki. Ponadto z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki było bezskuteczne. Mienie spółki, aby skutecznie ochronić od odpowiedzialności członka jej zarządu, jak trafnie zauważa organ odwoławczy, musi istnieć i być wskazane w momencie, w którym toczy się postępowanie w kwestii przedmiotowej odpowiedzialności, a perspektywa czasowa uzyskania zaspokojenia z tego mienia zaległości podatkowych nie może być odległa bądź w ogóle niesprecyzowana.

Tym samym w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, o których mowa w art. 116 § 1 O.p., a na które powołuje się Skarżący – a zatem przepis ten nie został naruszony. Z ww. powodów nie doszło r również do zarzucanego naruszenia art. 107 § 1 tej ustawy poprzez uznanie, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki do orzeczenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

W skardze nadto Skarżący stawia zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 121 w zw. z art. 124 O.p. przez prowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wykazywanych przez skarżącego podstaw do wyłączenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki. Stwierdził też, że organ nie wykazał w sposób dostateczny, dlaczego odmówił uznania argumentów skarżącego o jego zdaniem skutecznym zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie właściwym, jak też o wskazaniu mienia, z którego egzekucja umożliwia zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, wbrew stanowisku Skarżącego, że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest precyzyjne i w sposób klarowny wyjaśniające zasadność przesłanek, którymi organy obu instancji kierowały się przy załatwieniu sprawy. Uzasadniając decyzję Dyrektor IAS wskazał powody, dla których podjął takiego rodzaju rozstrzygnięcie i swoje stanowisko w niniejszej sprawie umotywował. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był zupełny, a udokumentowany stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Także ocena zebranego materiału dowodowego jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a cały materiał dowodowy, w tym dokumentu przedstawione przez stronę, poddano badaniu, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym odniesiono się do wszystkich istotnych okoliczności dotyczących sytuacji faktycznej. Natomiast okoliczność, że organ odwoławczy w zakwestionowanej decyzji zajął stanowisko odmienne od żądania strony nie oznacza, że niniejsze postępowanie było przeprowadzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Za bezpodstawny, zdaniem Sądu, należy też uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy zdaniem skarżącego materiał dowodowy oraz okoliczności faktyczne i prawne sprawy przemawiały za uchyleniem tej decyzji i umorzeniem postępowania podatkowego. odnosząc się do tego zarzutu zauważyć należy, że niekorzystne dla Skarżącego rozstrzygnięcie nie oznacza prowadzenia postępowania w sposób naruszający ww. przepis. Skarżący nie wskazał żadnych argumentów dających podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, wprost przeciwnie, orzeczenie odpowiedzialności Skarżącego (jako byłego członka zarządu spółki) za zaległości podatkowe Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi solidarnie z ww. Spółką było zasadne i nie doszło do zarzucanych przez Skarżącego naruszeń prawa. W obecnym stanie prawnym – jeśli zachodzą określone ustawą Ordynacja podatkowa pozytywne przesłanki orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z o.o. i nie występują przesłanki wyłączające odpowiedzialność – organ podatkowy zobowiązany jest do orzeczenia tej odpowiedzialności. nie istnieje zatem prawna możliwość odstąpienia od wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu (byłego członka).

Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w wyroku.