Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 132/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 75 poz 493
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie

SENTENCJA

Warszawa, 22 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu 22 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] listopada 2021 r., Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. O., utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2020 poz. 2187) nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku, w związku z powzięciem informacji o zniszczeniu na działkach gruntowych o nr ew. [...] i [...], obręb [...], gmina [...], chronionego siedliska przyrodniczego.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

M. O. w wiadomości e-mail przesłanej w dniu 24 września 2019 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. zgłosiła, iż w okresie od dnia 21 czerwca do dnia 17 lipca 2019 r., na działkach nr [...] i [...] w K., została wycięta kępa leśna. W następnej korespondencji e-mail z dnia 24 i 25 września 2019 r. Skarżąca uzupełniała materiał dowodowy o zdjęcia terenu działek przed i po wycięciu drzew oraz o mapę Google Maps, na której oznaczono kępę drzew oraz miejsce jej złożenia po wycięciu.

Zgłaszająca wyjaśniła, że wycięcie drzew nastąpiło w skutek przygotowywania terenu pod budowę gazociągu. W świetle dokonanych przez nią ustaleń "(...) las ten nie tylko nie miał być wycięty ale miał być objęty szczególną ochroną w trakcie prowadzenia inwestycji, poprzez zastosowanie przekroczenia bezwykopowego obejmującego jednocześnie koryto rzeki W.". Ponadto, według "Projektu budowlanego dla gazociągu wysokiego ciśnienia [...] 8,4 Mpa od tłoczni P. do węzła T., część "Inwentaryzacja drzew i krzewów oraz plan gospodarki zielenią Operat taksacyjny lasów", las ten został oznaczony jako siedlisko przyrodnicze o kodzie 91EO - "zadrzewienia nadrzeczne". Jak wyjaśniła strona, do czasu zapoznania się z projektem budowlanym udostępnionym jej we wrześniu 2019 r., nie była świadoma, że kępa drzew na jej działce ma status siedliska o kodzie 91 EO.

Zgłaszająca zawnioskowała, aby na analizowanych nieruchomościach stworzyć warunki do bytowania dzikich zwierząt, w szczególności rzadkich i chronionych. Ponadto poprosiła o zbadanie, jak mogło dojść do pomyłki podczas tak ważnej inwestycji oraz o wskazanie działań mających na celu ochronę terenu przed dalszą dewastacją podczas budowy gazociągu i na wypadek ponownego zalania przez rzekę W.. Zdaniem Strony działki te znajdują się na terenie okresowo zalewanym przez rzekę W., co utrudnia uprawę, ale jednocześnie podnosi walory krajobrazowe i przyrodnicze otoczenia

RDOŚ w K., w związku z powzięciem informacji o przesłankach wskazujących na możliwość wystąpienia szkody w środowisku na działkach o nr ewid. [...] i [...] położonych w K., gmina O., pismem z dnia 12 listopada 2019 r., znak: [...], zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie szkody w środowisku. Przedmiot postępowania stanowiło ustalenie, czy doszło do szkody w chronionym siedlisku przyrodniczym oznaczonym kodem 91E0.

Zgodnie z ustaleniami RDOŚ w K. wycięcie drzew zgłoszone przez M. O. nastąpiło w związku z budową gazociągu wysokiego ciśnienia [...] 8,4 MPa od tłoczni P. do węzła T., w ramach budowy gazociągu [...] wraz z infrastrukturą do jego obsługi na terenie województw – [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Dla wymienionego przedsięwzięcia RDOŚ w K. wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...], o uwarunkowaniach środowiskowych na terenie województwa [...], [...] i [...] według wariantu II. Inwestorem ww. przedsięwzięcia jest [...] S.A. z siedzibą w W..

Pismem z dnia 20 listopada 2019 r., znak: [...], RDOŚ w K. zwrócił się do [...] S.A. z siedzibą w W., o udzielenie informacji na temat zniszczenia siedliska przyrodniczego na nieruchomościach gruntowych oznaczonych nr. ewid. [...] i [...], obręb [...], K., gmina O..

Pismem z dnia 11 grudnia 2019 r. [...] S.A. z siedzibą w W., poinformował, iż zgodnie z Projektem budowlanym w miejscu przekroczenia koryta rzeki W. zastosowana będzie metoda bezwykopowa - HDD (Horyzontalny Przewiert Sterowany). Metoda ta "wymaga zajęcia terenu pod place maszynowe po każdej stronie przewiertu (. . .). W miejscu przekroczenia koryta rzeki W., wielkość placu maszynowego z uwagi na długość planowanego przewiertu HDD jest powiększona i będzie wynosić ok 145m x 125m, co wymaga zajęcia min.: działek [...] i [...] położonych w K., gm. O.. Projekt budowlany zatwierdzony został decyzją Wojewody S. nr [...] z dnia [...] września 2017 r. o pozwoleniu na budowę określającą również zakres drzew i krzewów przeznaczonych do usunięcia oraz zakres drzew nie podlegających wycince. Zadrzewienie na działkach [...] i [...] w K. podlegało, zgodnie z przywołaną powyżej decyzją, usunięciu. Na przedmiotowych działkach znajdował się pas zadrzewień śródpolnych o szerokości ok 20 m i długości ok. 60 m, składający się z m.in. następujących gatunków: śliwa domowa, wierzba krucha, robinia akacjowa, bez czarny, jabłoń domowa, jesion."

Inwestor wskazał, iż wykonawca wyciął drzewa, które przeznaczone były do usunięcia i nie stanowiły chronionego siedliska przyrodniczego. Zgodnie z "Projektem Budowlanym Inwentaryzacja drzew i krzewów oraz planem gospodarki zielenią" oraz "Projektem wykonawczym inwentaryzacja drzew i krzewów oraz planem gospodarki zielenią, Operat taksacyjny dla Zadania 2 - ode. O. – P.", przedmiotowe działki o nr ewid. [...] i [...] należące do zadania 2, występują jako działki, na których znajdują się zadrzewienia, jednak nie są oznaczone jako chronione siedliska przyrodnicze, ani nie są oznaczone kodem 91E0. Inwestor wskazał również, iż w rzeczywistości chronione siedlisko przyrodnicze zlokalizowane jest poza strefą oddziaływania realizowanej inwestycji i znajduje się w odległości ponad 130 m poza pasem budowlano-montażowym. Dodatkowo wskazano, iż w projekcie budowalnym na str. 27 w pkt 12 dotyczącym danych o ochronie środowiska i obszarach przyrodniczych, błędnie wpisano kilometraż gazociągu, sugerując, iż w kilometrze od 0+100 do 0+400 występuje chronione siedlisko przyrodnicze. Zgodnie z informacjami podanymi w tabeli nr 9, a także wydaną decyzją lokalizacyjną Wojewody S. Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], wynika, iż siedlisko 91E0 występuje w odległości większej niż 130 m od osi gazociągu (na lewo od linii gazociągu). Chronionym obszarem zadrzewienia nadrzecznego są łęgi wzdłuż rzeki N., tj. km 19+270 - 19+390, zatem taki kilometraż powinien pojawić się na str. 27 zamiast 0+100 - 0+400.

[...] S.A. wskazał ponadto, iż wycinka odbywała się pod nadzorem ornitologicznym dra inż. M. W.. Podczas przeprowadzonej kontroli nie zaobserwował on zakładania gniazd na terenie przedmiotowych działek, ani też w bezpośrednim ich sąsiedztwie. W związku z możliwym występowaniem na terenie wycinki drzew gatunku chronionego - pachnicy dębowej (Osmoderma eremita Scop.), przeprowadzono kontrolę pod kątem występowania tego gatunku. W raporcie z dnia [...] lipca 2019 r., specjalista z zakresu entymologii - dr inż. D. H., nie stwierdziła śladów żerowania tego gatunku.

Pismem z dnia 9 marca 2020 r., RDOŚ w K. skierował do stron postępowania zawiadomienie o zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie wraz z informacją o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwością wniesienia uwag co do zebranych materiałów i dowodów.

W wiadomości e-mail z dnia 27 lipca 2020 r. M. O. podkreśliła, że zgodnie z "Inwentaryzacją drzew i krzewów oraz planem gospodarki zielenią" wymienionym w treści decyzji Wojewody S. z dnia [...] września 2017 r., znak: [...], drzewa nieowocowe rosnące naturalnie na przebiegu gazociągu między 0+000 - 0+400 zostały wycięte bez wymaganego zezwolenia Drzewa te nie były formalnie zgłoszone do programu Natura 2000, ale w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko, opisane są jako wąski pas roślinności łęgowej, w przeszłości należącej do większego kompleksu leśnego, współcześnie pełniący funkcję zadrzewienia śródpolnego, Drzewa znajdowały się na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz w korytarzu ekologicznym i migracyjnym rzeki W..

Zgłaszająca 20 sierpnia 2020 r. wniosła następujące uwagi:

1) w ocenie strony informacje podane w Banku Danych o Lasach nie są zgodne ze stanem faktycznym (brak liczby, gatunków, wieku drzew, oraz informacji o braku planu dla lasu znajdującego się na ww. działkach). Zadeklarowała, że wskazane na działkach [...] i [...], jako siedlisko drzewa zostały obsadzone dookoła kilkoma drzewami owocowymi oraz kilkoma wierzbami w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia przez jej dziadka.

2) "Dokument oznaczony jako Mapa Nr 2 wskazuje, że siedlisko przyrodnicze dotyczy większego lasu znajdującego się w niedalekim sąsiedztwie działek [...] i [...]". Odnosząc się do przytoczonego fragmentu z raportu oddziaływania na środowisko, sporządzonego przez Tractebel na potrzeby Gazociągu wysokiego ciśnienia DN 1000 MOP 8,4 Mpa od tłoczni P. do węzła T., wskazała, iż opis Zadania 2, przybliżony kilometraż gazociągu ok. 0+000 - 0+300, jest ogólny i nie wymienia wszystkich gatunków drzew jednak opisuje właściwie ogólny charakter i wiek drzewostanu.

3) Raport z etymologii zawiera fotografie pniaków już po ścięciu drzew. Dodatkowo wskazano wymiary drzew, które w pierścienicy przekraczały 50 cm, w tym: jesion o pierścienicy 60 cm, dwie wierzby o pierścienicach 65 cm i 73 cm. Skarżąca podkreśliła, że na działce znajdowała się grupa starych wielopniowych wierzb, "których scalona wartość wyraźnie, na oko przekraczała 50 cm w pierścienicy", dla których Skarżąca nie potrafiła wykonać pomiaru, jednak posiada ich grupowe fotografie.

4) W tabelach inwentaryzacyjnych w części drzew i krzewów wymagających zezwolenia na usunięcie, brak jest drzew rosnących na działkach [...] i [...]. Tabela "Drzewa i krzewy niewymagające zezwolenia na ich usunięcie" zawiera 19 drzew wraz z ich opisem. Tabela drzew i krzewów przeznaczonych do zachowania, nie wymienia żadnych drzew znajdujących się na działkach.

5) W ocenie strony nie było konieczności usuwania drzew nieowocowych na potrzeby pasa montażowego dla przewiertu HDD pod korytem W. w skali na jaką się to odbyło na działkach [...] i [...].

6) Podczas wycinki drzew na działkach o nr ewid. [...] i [...] nie było odpowiedniego nadzoru przyrodniczego lub nadzór był nieskuteczny.

7) Strona wskazała, iż w wyniku wycięcia drzew na jej nieruchomości powstała szkoda przyrodnicza oraz emocjonalna. Strona skarżąca zadeklarowała, że chciałaby mieć czynny udział w procesie rekultywacji i pielęgnacji terenu na działkach [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], RDOŚ w K. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy szkodowej, nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku, w związku z powzięciem informacji o zniszczeniu na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] i [...], obręb [...], gmina O., chronionego siedliska przyrodniczego. Organ I instancji stwierdził, że w świetle zebranych dowodów, brak jest jakichkolwiek przesłanek świadczących o występowaniu przed wycinką na terenie analizowanych nieruchomości konkretnych gatunków chronionych, w tym ptaków i bezkręgowców. Tym samym nie wystąpiła szkoda w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej i przepisy tej ustawy nie mają zastosowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. O.. Skarżąca nie zgodziła się również ze stwierdzeniem Organu I instancji, że nie wystąpiła szkoda w środowisku.

Pismem z dnia 28 stycznia 2021 r. skierowanym do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, poinformowała o dodatkowych dowodach w sprawie oraz przesłała dokumentację fotograficzną drzew będących przedmiotem sprawy, a także zwróciła się o "(...) pomoc w wycenie szkody jaka powstała na działkach numer [...] i [...] w K. w roku 2019 w trakcie przygotowania terenu pod inwestycje prowadzoną przez firmę G."

Kolejnym pismem z dnia 29 marca 2021 r. skierowanym do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, poinformowała o kontynuowanych pracach budowlanych na przedmiotowych działkach, pomimo trwającego wyjaśnienia "sprawy szkodowej", oraz skierowała prośbę o poradę specjalistyczną związaną z ustaleniem właściwego rozwiązania dla odbudowy środowiska przyrodniczego na ww. działkach.

Pismem z dnia 30 marca 2021 r. zgłaszająca szkodę uzupełniła poprzednie pismo o informacje związane z brakiem dojazdu do działek, proponując rozwiązanie budowy podjazdu w formie mostu lub pomostu, które umożliwią dojazd na nieruchomości gruntowe strony oraz ochronią przed ewentualną kolejną wycinką drzew

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawa szkodowa ma zastosowanie do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska stwarzającą ryzyko szkody w środowisku. W przypadku gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych, by zdarzenie mogło zostać uznane za szkodę w środowisku nie jest wymagana przesłanka działalności stwarzającej ryzyko szkody w środowisku. Może do niej dojść wskutek innej działalności niż działalność stwarzająca ryzyko szkody w środowisku w powiązaniu z winą podmiotu korzystającego ze środowiska (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2). Aby uznać zdarzenie za szkodę w środowisku należy wykazać związek przyczynowy pomiędzy działalnością określonego podmiotu korzystającego ze środowiska, a zdarzeniem rozumianym jako szkoda w środowisku lub bezpośrednie nią zagrożenie. Zgodnie z § 2 pkt 2 tej ustawy kryterium oceny wystąpienia szkody w środowisku w chronionym siedlisku przyrodniczym jest zmiana albo zmiany powodujące jeden albo więcej z następujących mierzalnych skutków mających znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych siedlisk: niszczenie chronionego siedliska przyrodniczego w całości lub w części, pogorszenie stanu lub funkcji chronionego siedliska przyrodniczego, pogorszenie stanu ochrony gatunków typowych dla chronionego siedliska przyrodniczego.

Doszczegółowienie w art. 6 pkt 11 lit. a) ustawy szkodowej precyzuje, że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych jest zmianą mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, z tym że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie m in. z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247, z póżn. zm.), dalej jako: "ustawa OOŚ".

Rozpatrywane zgłoszenie szkody w środowisku stwierdzone we wrześniu 2019 r., w związku z powzięciem informacji o zniszczeniu na działkach gruntowych o nr ewid. [...] i [...], obręb [...] (gm. O.), chronionego siedliska przyrodniczego, dotyczy działań dokonanych przez Inwestora - [...] S.A. z siedzibą w W.. Działalność [...] S.A. kwalifikuje go, zgodnie z definicją wskazaną w art. 3 pkt 20 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973), dalej jako: "ustawa Poś", jako podmiot korzystający ze środowiska, czyli przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz U. z 2021 r. poz. 162).

Działanie [...] S.A. dla inwestycji pn.: "Gazociąg wysokiego ciśnienia DN 1000 MOP 8.4 MPa od tłoczni P. do węzła T. w ramach budowy gazociągu [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województw [...], [...], [...], [...], [...] i [...] " odbywa się na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę, wydanej przez Wojewodę S.. Decyzja ta, zgodnie z art 72 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ, jest wydawana po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, sporządzanej w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Zgodnie z decyzją RDOŚ w K. z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], oraz postanowieniem RDOŚ w K. z dnia . października 2016 r., znak: [...], na odcinku gazociągu [...] - Zadanie 2, znajduje się [...] Obszar Chroń onego Krajobrazu, ale brak jest informacji o siedlisku przyrodniczym o kodzie 91EO, obejmującym swoim zasięgiem działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położone w miejscowości K.. Faktem pozostaje zapis dotyczący przedmiotowego miejsca, tj. kilometraż: 0+000 - 0+300 km, jako istotnego pod względem przyrodniczym szerokiego obszaru korytarza ekologicznego doliny rzeki W. z kilkoma pasami zadrzewień łęgowych. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...] wskazano, iż "skutkiem realizacji przedsięwzięcia będzie ponadto stosunkowo niewielka utrata lesistości terenu - inwestycja przebiega przede wszystkim przez tereny otwarte pól, łąk i nieużytków. Jednak nawet w terenach zalesionych po zakończeniu robót i wprowadzeniu nasadzeń kompensujących wycinkę drzew i krzewów bez zalesienia pozostanie jedynie wąski pas. Ta zmiana w skali całych obszarów chronionego krajobrazu i parków krajobrazowych także nie będzie miała istotnego wpływu na krajobraz i nie stoi w sprzeczności z celami ochrony wskazanymi dla tych obszarów".

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Wojewody S. z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], którym udzielono zgody na odstępstwo od konieczności wycinki istniejących drzew, stanowiących łęgi nad rzeką N.. Brak jest wzmianki o odstępstwach od zakazu wycinki drzew porastających działki stanowiących przedmiot niniejszej sprawy, gdyż porastające tam drzewa nie stanowiły obszaru chronionego siedliska o kodzie 91E0.

Organ podkreślił, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ w K. z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...], wskazano na możliwość występowania na terenie przedmiotowych działek pachnicy dębowej, jako stanowiska chronionego gatunku bezkręgowców, jednak, jak wynika z analizy nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. dr inż. D. M., na tym terenie nie stwierdzono śladów żerowania tego gatunku. W aktach sprawy zawarta jest informacja o stanowisku chronionego gatunku ptaków (bez wskazania gatunku) znajdującego się na przedmiotowych działkach. Niemniej jednak, raport z zakresu ornitologii wskazuje, iż podczas przeprowadzonej kontroli nie zaobserwowano zakładania gniazd na terenie przedmiotowych działek ani też w bezpośrednim ich sąsiedztwie.

Zgodnie z raportem oddziaływania na środowisko z 2016 r. sporządzonym na rzecz [...] S.A., dalej jako: "raport ooś", na str. 14 raportu wskazano, że "profil gazociągu na odcinku [...] przebiega głównie przez obszary użytkowane gospodarczo, takie jak: łąki, pola uprawne, ugory, nieużytki. Stwierdzono obecność dwóch płatów siedlisk objętych ochroną: lasu olchowego o charakterze zadrzewienia nadrzecznego (siedlisko 91E0*) oraz jednej łąki rajgrasowej (siedlisko 6510). Oba siedliska znajdują się częściowo w obrębie pasa montażowego. Ponadto, poza strefą oddziaływania inwestycji (> 130 m od linii gazociągu), w dolinie W. zinwentaryzowano płat łęgu topolowego (siedlisko 91E0*), a w dolinie N. płat wilgotnej łąki kaczeńcowej - siedlisko uznane za cenne przyrodniczo, lecz niepodlegające ochronie. W obrębie opisywanego odcinka w buforze badawczym nie stwierdzono żadnych gatunków roślin, grzybów i porostów podlegających ochronie". Płat łąki rajgrasowej (siedlisko 6510) został stwierdzony w rejonie odcinka - około 0+300 - 7+000 kilometrażu rurociągu. Natomiast płat siedliska 91E0* został stwierdzony w rejonie odcinka - około 18+600 - 19+900 kilometrażu rurociągu. Ww. płaty stwierdzone zostały zatem poza granicami omawianych działek.

W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Organ I instancji prawidłowo wskazał, iż w świetle raportu o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w odniesieniu do omawianego w sprawie terenu nieruchomości, siedlisko 91 EO znajduje się poza pasem montażowym, dlatego nie przewidywano dla tego siedliska zagrożeń ze strony inwestycji. Opis fragmentu odcinka przebiegającego przez działki o nr ewid. [...] i [...] wskazuje, iż jest to "obszar szczególnego zagrożenia powodzią rzeki W.; obecny wąski pas roślinności łęgowej w przeszłości należącej do większego kompleksu leśnego, w obecnej chwili pełniący funkcję zadrzewienia śródpolnego (...)".

Organ wyjaśnił, że szkoda w gatunkach chronionych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z między innymi, decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art, 71 ust. 1 ustawy OOŚ art. 6 pkt 11 lit, a tiret 4 ustawy szkodowej).

Skoro w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ w K. z dnia [...] grudnia 2C16 r., znak [...], dla budowy gazociągu zidentyfikowano możliwość negatywnego wpływu na gatunki chronione (tj. na stanowiska chronionych gatunków ptaków i gatunku chronionego - pachnicy dębowej) w odniesieniu do działek o nr ewid. [...] i [...], przesądziło to o wyłączeniu stosowania ustawy szkodowej w odniesieniu do wyżej wskazanych gatunków. Nie ma przy tym znaczenia, iż w toku prac (przygotowujących teren pod budowę gazociągu) okazało się, iż na ww. działkach nie występowały konkretne gatunki chroń one ptaków oraz nie występowała pachnica dębowa (gatunek chroniony).

Odnosząc się do spornej kwestii występowania na analizowanym terenie siedliska przyrodniczego o kodzie 91 EO, organ wyjaśnił, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ w K. z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...], w odniesieniu do działek nr [...] i [...] nie identyfikuje negatywnego wpływu na siedlisko o kodzie 91 EO. A zatem niniejsze postępowanie obejmujące stosowanie ustawy szkodowej dotyczyło zbadania, czy doszło do szkody w ww. siedlisku chronionym.

Organ podkreślił, że ustawa szkodowa odnosi się do szkód w środowisku w chronionych siedliskach przyrodniczych (art. 6 pkt. 11 lit a), przez które rozumie się:

a) siedliska przyrodnicze należące do typów siedlisk określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tj. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U z 2014 r. poz. 1713). W wyżej wskazanym akcie wykonawczym (tj. załączniku nr 1 do rozporządzenia) nie został wymieniony analizowany w niniejszym postępowaniu bór mieszany świeży (BMŚW), co powoduje, iż nie jest to chronione siedlisko przyrodnicze w rozumieniu przepisów ustawy szkodowej;

b) siedliska oraz miejsca rozrodu gatunków chronionych;

c) miejsca tokowania, lęgu, pierzenia i zimowania ptaków wędrownych oraz miejsca ich zatrzymywania się i żerowania wzdłuż tras wędrówek..

Jak wynika z akt sprawy, działki o nr [...] i [...] porastały drzewa, które nie stanowiły obszaru chronionego siedliska o kodzie 91 EO. Na str. 55 raportu ooś wskazano, iż w kilometrażu gazociągu ok. 0+000-0+300 (zadanie 2) znajduje się obszar szczególnego zagrożenia powodzią rzeki Wisły - wąski pas roślinności łęgowej w przeszłości należącej do większego kompleksu leśnego, w obecnej chwili pełniący funkcję zadrzewienia śródpolnego w obrębie, którego występują: wierzba biała, wierzba krucha, wierzba trójpręcikowa, jeżyna popielica, mozga trzcinowata, kielisznik zaroślowy. Dalej znajduje się drugi pas zadrzewień łęgowych z kombinacją gatunków typowych dla łęgów wierzbowych. Pomiędzy płatami łęgów znajdują się tereny uprawne głównie z uprawami zbóż oraz łąka wielokośna, [...] Obszar Chronionego Krajobrazu, korytarz ekologiczny i migracyjny rzeki W.. Wyżej wskazane gatunki roślin nie są gatunkami chronionymi w rozumieniu ustawy szkodowej, gdyż nie zostały ujęte w ww. rozporządzeniach. Nie stwierdzono, również aby wycięte zadrzewienia stanowiły siedliska oraz miejsca rozrodu konkretnych gatunków chronionych, ani miejsca tokowania, lęgu, pierzenia i zimowania ptaków wędrownych oraz miejsca ich zatrzymywania się i żerowania wzdłuż tras wędrówek, dlatego też przepis ten nie ma zastosowania, a zatem postępowanie w przedmiocie stwierdzenia szkody w chronionych siedliskach jest bezprzedmiotowe.

Niemniej jednak, nawet jeśli przyjąć, że wycięty drzewostan z terenu przedmiotowych działek stanowił chronione siedlisko przyrodnicze o kodzie 91EO - łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (na co nie wskazuje zebrana dokumentacja), to brak stanu początkowego (tj. stanu, do którego można by porównać dane ilościowe siedlisk chronionych) powoduje brak możliwości porównania stanu sprzed zdarzenia (przed wycinką drzew), ze stanem po jego zajściu i możliwości wykazania, iż różnica ta jest mierzalną zmianą mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych siedlisk przyrodniczych. Organ wyjaśnił, że skoro nie można ustalić stanu faktycznego sprzed wycinki, tj. w trakcie postępowania nie można było ustalić, czy przed realizacją inwestycji na działce występowały siedliska chronione, nie można ustalić czy ewentualnie doszło do szkody w środowisku.

Ponadto podniósł, że nawet gdyby przyjąć, że na analizowanym terenie znajdowało się siedlisko o kodzie 91 EO, to jednak takie siedlisko dość powszechnie występuje na terenie całego kraju, tj. swym zasięgiem obejmuje cały niż, od wybrzeża [...] po większe potoki górskie (co wynika z podręcznika metodycznego "Lasy i bory. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Tom 5", wydanie z 2004 r., str. 206). Mając na uwadze ewentualną skalę założonych zniszczeń (tj. niewielka powierzchnia siedliska rzędu ok. 0,2 ha) i rozpowszechnienie siedliska na znacznym terenie całego kraju, nie ma przesłanek do stwierdzenia, że zmiana w postaci zniszczenia siedliska przyrodniczego na danym terenie ma charakter znaczącej zmiany negatywnie wpływającej na właściwy stan ochrony danego siedliska przyrodniczego w odniesieniu do naturalnego zasięgu siedliska przyrodniczego lub kondycji tego siedliska na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej. W takim przypadku i tak należałoby przyjąć, że nie wystąpiła szkoda w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej i przepisy tej ustawy nie mają zastosowania.

W odniesieniu do złożonych przez Skarżącą przy piśmie z dnia 28 stycznia 2021 r., dodatkowych dowodów do odwołania od decyzji RDOŚ w K. z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], dotyczących m.in. wyceny szkód powstałych przy realizacji gazociągu oraz weryfikacji danych, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie posiada do tego kompetencji. Zarówno Organ I, jak i II instancji, nie mają również podstaw prawnych do weryfikacji danych zawartych w Banku Danych o Lasach, jak również do podważania dokumentów dotyczących inwentaryzacji łęgu sporządzonego przez firmę [...] S.C.

Odnosząc się do pism M. O. z dnia 29 i 30 marca 2021 r., dotyczących kwestii nasadzenia zastępczego za wycięcie drzew wskazał, że powyższa kwestia nie dotyczy niniejszego postępowania.

Ponadto, przedmiotem niniejszego postępowania wyjaśniającego jest ustalenie, czy doszło do szkody w środowisku w świetle przepisów ustawy szkodowej. Weryfikowanie poprawności miejsca wejścia lub wyjścia przewiertu bezwykopowego wykracza poza kompetencje Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Z uwagi na to, że stwierdzone i wycięte na terenie działek o nr ewid. [...] i [...] drzewa nie stanowiły siedliska przyrodniczego (siedlisko o kodzie 91E0 znajdowało się poza pasem montażowym), organ uznał, że nie doszło do szkody w środowisku w chronionych siedliskach. Ponadto, nawet gdyby hipotetycznie na przedmiotowych działkach znajdowało się siedlisko o kodzie 91E0, to brak stanu początkowego (tj. stanu, do którego można by porównać dane ilościowe siedlisk chronionych) powoduje brak możliwości porównania stanu sprzed zdarzenia (przed wycinką drzew), ze stanem po jego zajściu i możliwości wykazania, iż różnica ta jest mierzalną zmianą mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych. Co więcej, nawet gdyby przyjąć, że na analizowanym terenie znajdowało się siedlisko o kodzie 91E0, to jednak rozpowszechnienie tego siedliska na znacznym terenie całego kraju, powoduje, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że jego usunięcie stanowi mierzalną zmianę, która negatywnie wpływa na właściwy stan ochrony danego siedliska przyrodniczego w odniesieniu do naturalnego zasięgu siedliska przyrodniczego lub kondycji tego siedliska na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej. W związku z tym postępowanie w przedmiocie stwierdzenia szkody w chronionych siedliskach również jest bezprzedmiotowe.

M. O. wniosła skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze podniosła, że od co najmniej czterech pokoleń, moja rodzina jest w posiadaniu działek oznaczonych numerami [...] i [...], położonych w K. w gminie O. w województwie [...].

Działki [...] i [...] sąsiadują ze sobą, mają podobne wymiary oraz kształt, który w obu przypadkach zbliżony jest do prostokąta. Leżą one w regionie Niziny [...], na terenie wyraźnie ukształtowanym przez działalność rzeki W.. Działki te, mają łączną powierzchnię 1,20 hektara z czego 0,43 hektara to las łęgowy w postaci dwóch osobnych płatów lasu, pomiędzy którymi od ponad pięciu dekad, uprawiana jest łąka. Jeden z płatów łęgu porasta naturalne obniżenie terenu- starorzecze (wzdłuż polnej drogi), które okresowo wypełnia się wodą. Drugi płat łęgu, lepiej nasłoneczniony i rosnący wzdłuż W. (około 180 metrów od brzegu rzeki), został całkowicie zniszczony w trakcie przygotowywania terenu pod budowę gazociągu. Zniszczony płat łęgu graniczył od strony W. z działką numer [...] na której także rosły drzewa, powiększające nieco ogólną powierzchnie lasu łęgowego.

W roku 2019 w dokumencie przysłanym na adres rodziców, zawiadamiano o rozpoczęciu robót w K., związanych z budowa linii gazociągu (Znak: [...]), jednocześnie dokument ten informował tym, że w dniu [...].02.2019 miała się odbyć wizja w terenie, podczas której miał zostać spisany protokół opisujący stan nieruchomości.

Dopiero na miejscu okazało się, że w tym dniu odbywała się inwentaryzacja drzew na moich działkach o czym poinformował ją brat (pełnomocnik). Zastanawiające jest dlaczego inwentaryzacje robiono dopiero w dniu [...].02.2019 skoro decyzja Wojewody S. Nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę a także zezwalająca na usunięcie drzew i krzewów, była wydana dużo wcześniej bo dnia [...]-09-2017. W kwietniu 2019 roku mogła już przylecieć do Polski i postanowiła zrobić własną, aktualną i dokładną w miarę możliwości inwentaryzację. O samym rozpoczęciu wycinki dowiedziała się telefonicznie od sąsiada w czerwcu, już po powrocie do [...]. Prosiłam kierownika budowy przez telefon oraz w emailu o wstrzymanie wycinki wierząc, że znajdują się na moich działkach gatunki chronione oraz dlatego, że osoba z nadzoru inwestycji twierdziła, że wycinka nie będzie kontynuowana przed jesienią 2019 roku. Z tych też powodów zgłosiłam sprawę policji. Kierownictwo budowy wstrzymało prace na krótko i zlecono ocenę entymologa pod kątem występowania pachnicy dębowej, podczas gdy płat lasu był już częściowo wycięty. Zapewniono mnie, że sprawę dokładnie zbadano, pachnicy nie stwierdzono i nakazano kontynuować prace wycinkowe. Przyleciała ponownie do Polski w lipcu i kolejny raz prosiła o wstrzymanie prac już powycinkowych uzasadniając, że pniaki potrzebne będą do potwierdzenia inwentaryzacji lasu. Odmówiono, uzasadniając tym, że teren będzie pilnie potrzebny pod budowę. Drewno z wycinki złożono na polu, około 150 metrów od moich działek, za zgodą właściciela terenu.

Zdaniem skarżącej las ten nie tylko nie miał być wycięty, ale miał być objęty szczególną ochroną w trakcie prowadzenia inwestycji, przez zastosowanie przekroczenia bezwykopowego obejmującego jednocześnie koryto rzeki W.. Pozostało jej w tej sytuacji zgłoszenie wystąpienia szkody w środowisku do Regionalnej dyrekcji Ochrony Środowiska w K..

Las łęgowy był dojrzały, dobrze wykształcony i miał charakter naturalny. Występujące drzewa i rośliny zgadzały się z Mapą Potencjalnej Roślinności Naturalnej Polski według Matuszkiewicza, co dodatkowo potwierdza naturalny charakter lasu. Zgodnie z powyższym i zgodnie z własną inwentaryzacją zrobioną w kwietniu 2019 roku, las odpowiadał typowi chronionego siedliska priorytetowego o kodzie 91E0- łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe. Skarżąca wskazała, że jej dziadek posadził kilka jabłoni i grusze na granicy lasu i łąki, ale to było w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia i drzewa te były dobrze wkomponowane w pozostałą roślinność oraz wzbogacały ekoton - strefę przejściową między lasem a łąką.

Drzewa owocowe posadzone przez dziadka zostały dosyć dobrze zinwentaryzowane (oprócz gruszy) i opisane w tabeli dołączonej do Projektu Budowlanego, zatytułowanej- Drzewa i krzewy niewymagające zezwolenia na wycinkę. Podczas prowadzenia sprawy szkodowej w pierwszej instancji, firma [...] przedstawiła inwentaryzacje lasu łęgowego autorstwa firmy [...] S.C. która ma dotyczyć chyba tylko jednego z płatów łęgu i ma znacznie gorszy standard, od tej opisującej drzewa na gruncie niezakwalikowanym jako leśny. Między innymi nie zawiera ona mapy oraz etykiet przyporządkowanych do poszczególnych drzew, pomiary także nie są wykonane w stopniu dokładności wymaganym przez Wojewodę S. w decyzji nr [...] z dnia [...].09.2017 r.

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w K., brała udział przy ustalaniu Decyzji o Środowiskowych Uwarunkowaniach, sporządzonej w ramach oddziaływania przedsięwzięcia budowy gazociągu, na środowisko.

W decyzji z dnia [...]-10-2016 r. numer-[...] ustalającej środowiskowe warunki realizacji inwestycji w wariancie 2 dla zadania 2- odcinek [...] w rozdziale I, punkcie 2, podpunkcie 16) zapisano:

"Na odcinku gazociągu w km ok. 0+000 - 0+300 stanowiącym korytarz ekologiczny i migracyjny ssaków wodnych, ptaków, ryb i płazów wzdłuż rzeki W. należy

a. Prace przeprowadzić w okresie wrzesień-luty za wyjątkiem obiektów i konstrukcji pod budową przewiertu i prac przewiertowych pod W.

b. Zastosować metody bezwykopowe w rejonie doliny rzeki (na całym odcinku) wejście w zadaniu województwo m.) wyjście ok. 0+372 (województwo [...]) c. Zapewnić nadzór herpetologiczny".

Zgodnie z tym wymogiem, wyjście przewiertu bezwykopowego miało znajdować się pomiędzy dwoma płatami lasu łęgowego. Instalacja gazociągu miała ominąć bokiem jeden z płatów lasu (linia gazociągu przebiega ukośnie przez moje działki) po czym w tak zwanym punkcie wyjścia na długości 0+372 (wejście po drugiej stronie W.) miał rozpocząć się przewiert bezwykopowy obejmujący drugi z płatów lasu wraz z korytem rzeki W.. Działki skarżącej mieszczą się między: około 0+200 a 0+400 km na lini przebiegu gazociągu, odcinka [...] Zadanie 2.

Dodatkowo w punkcie 2 i podpunkcie 1) decyzji ustalającej środowiskowe warunki realizacji inwestycji, zapisano:

"Wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie budowlanym:

1) Zastosować technikę przewiertu sterowanego HDD w szczególności km gazociągu ok. 0+000 - przekroczenie rz. Wisły na terenie gminy O. o długości ok. 960 m, w km rzeki ok. 760 + 420, wejście w zadaniu 1 (województwo [...]) wyjście w km ok. 0+372 zadania 2 (województwo [...])"

W uzasadnieniu decyzji ustalającej środowiskowe warunki realizacji inwestycji w wariancie 2 dla zadania 2- odcinek [...] w następujący sposób opisano odcinek gazociągu na którym znajdował się mój płat lasu łęgowego:

"- km ok 0+000- 0+300 - obszar szczególnego zagrożenia powodzią rzeki W.; obecny wąski pas roślinności łęgowej w przeszłości należącej do większego kompleksu leśnego, pełniący funkcję zadrzewienia śródpolnego, w obrębie którego- występują: wierzba biała, wierzba krucha, wierzba trójpręcikowa, jeżyna popielica, mozga trzcinowata, kielisznik zaroślowy. Dalej znajduje się pas zadrzewień łęgowych z kombinację gatunków typowych dla łęgów wierzbowych. Pomiędzy płatami łęgów znajdują się tereny uprawne głównie zbóż oraz łąka wielokośna. Odcinek przebiega przez [...] Obszar chronionego Krajobrazu, korytarz ekologiczny i migracyjny rzeki W.."

Jest to bardzo nieprecyzyjny opis, bo co właściwie oznacza określenie "wąski pas roślinności łęgowej"? Opis ten ponadto słowo w słowo przepisany jest z Raportu Oddziaływania na Środowisko wykonanego przez firmę [...] na zlecenie [...] (strona 53). Wygląda więc jakby ta część raportu nie została zweryfikowana ze stanem faktycznym w terenie, a tylko podana całkowicie na podstawie raportu.

Stwierdzenie we wcześniej zacytowanym opisie: " w przeszłości należący do większego kompleksu leśnego" może jedynie oznaczać, że drzewa na jej działkach w przeszłości były jedną częścią z lasem oddalonym o niecałe 70 metrów od granicy działki numer [...], a który jednoznacznie oceniony został jako siedlisko priorytetowe 91E0*. Materiał dowodowy dostarczony przeze nią w postaci fotografii poszczególnych drzew z opisami oraz drewno z wycinki leżące nadal w polu może to potwierdzić. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w K. przywiązywała jednak większą wagę do dokumentacji, niejednokrotnie niezweryfikowanej niż do dowodów rzeczowych.

Skarżąca sformułowała następujące zarzuty:

1) doszło do naruszenia przez organy administracji publicznej art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie przez organy administracyjne, iż ze względu na brak możliwości ustalenia stanu początkowego działek nr [...] i [...] w K., sprzed zdarzenia tj. przed wycinką na nich drzew nie ma możliwości wykazania, iż w niniejszym przypadku mamy do czynienia ze szkodą w środowisku. Podczas gdy z art. 6 pkt 10 cytowanej powyżej ustawy wynika, że stan początkowy ma być "oszacowany" na podstawie dostępnych informacji, a nie dokładnie ustalony jedynie na podstawie danych sprzed powstania szkody. Istnieje realna możliwość oszacowania stanu początkowego terenu przed wycinką drzew. Dostarczyła szczegółową dokumentację fotograficzna drzew wraz z pomiarami i opisami o dużej dokładności. Organ II Instancji pominął dostarczony przez nią materiał dowodowy i oparł swoje stanowisko wyłącznie na dokumentacji przedłożonej przez Inwestora. Tego rodzaju działanie organów administracji publicznej narusza więc w omawianym powyżej przypadku, elementarną zasadę wymienioną w art. 8 k.p.a. poprzez brak starannego i zgodnego z przepisami prawa, prowadzenia postępowania przez Organy obu Instancji, mającego zagwarantować równość wobec prawa, a tym samym podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa i przyjęcie.

2) postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w całości. O ile trudno jest dokładnie oszacować rozmiar szkody w przypadku negatywnego wpływu wycinki lasu na korytarz ekologiczny i migracyjny ssaków wodnych, ptaków, ryb i płazów wzdłuż W., to przecież samo stwierdzenie o wystąpieniu szkody bez podawania jej skali jest zasadne. Dodatkowo, zniszczone drzewa, które w całości stanowiły chronione siedlisko były istotnym mierzalnym elementem korytarza ekologicznego, który można oszacować wystarczająco dokładnie na podstawie przedstawionych dowodów oraz dokumentacji z prowadzenia budowy. Drzewa miały być pozostawione zgodnie z zapisem z Raportu oddziaływania na środowisko w rozdziale dotyczącym -Wykorzystania terenu na etapie eksploatacji (str. 106):

"Jedynie budowa na terenach leśnych za pomocą przewiertu sterowanego, nie wymaga wycinania drzew i krzewów, w takim przypadku gazociąg należy ułożyć poniżej systemu korzeniowego drzew (§20 ust.2). Dla pozostałych terenów (nieleśnych) pozostawienie zadrzewień wymaga uzyskania odstępstwa właściwego terenowo wojewody od warunków technicznych."

Zgodnie z mapą - Inwentaryzacji drzew i krzewów numer [...] dołączoną do Projektu Budowlanego numer [...] oraz zgodnie z innymi ważnymi dokumentami, zniszczony łęg był oznaczony jako las rosnący na gruncie klasy II. Na tej samej mapie oznaczono etykiety inwentaryzacyjne drzew rosnących poza jej lasem, ale już samo oznaczenie lasu na mapie nie miało oznaczonych etykiet. Sugeruje to, że inwentaryzacja lasu nie była zrobiona przed sporządzeniem mapy (mapa z datą - sierpień 2017) lub, że inwentaryzacja lasu autorstwa [...] S.A. nie została uwzględniona przy wykonaniu mapy.

Jeżeli uznano za konieczne usunięcie drzew na potrzeby pasa montażowego, niezbędne było uzyskanie zgody na wycinkę lasu łęgowego od Wojewody [...]. Ponieważ jednak, mimo prowadzonego wyjaśniania sprawy szkodowej, budowę gazociągu kontynuowano, można było zaobserwować, że teren na którym rósł wcześniej las był odgrodzony od terenu budowy a zatem bezsprzecznie można stwierdzić, że było możliwe wykonanie przewiertu bez niepotrzebnego niszczenia cennego lasu.

Zniszczony płat łęgu na działkach, nie został zinwentaryzowany przez inwestora zgodnie z wytycznymi ustawy o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w S., art. 16 ust, 2 pkt 1 oraz wymogów decyzji Wojewody [...] nr [...] Znak: [...]. Oznacza to między innymi, że każde drzewo miało mieć osobną pikietę z dokładnym opisem gatunku i wymiarów. Przedstawiono jedynie inwentaryzacje mniej dokładną i o niskim standardzie w porównaniu do wymogów wcześniej wspomnianej ustawy oraz decyzji Wojewody dotyczącej wycinki drzew.

Co za tym idzie drzewa nie zostały objęte zezwoleniem na usunięcie drzew i krzewów zawartym w punkcie II decyzji Wojewody [...] nr [...] Znak: [...]. Nie ustalono kwoty ani nie wniesiono opłaty za wycięcie moich drzew jak należało to zrobić w świetle art. 84 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w związku z art.16 ust. 1 ustawy o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w S. oraz Dz. U. Z 2017r., poz. 1330.

3) doszło do naruszenie przepisu prawa materialnego z art. 6 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U.2020.2187) poprzez uznanie, iż przepis ten nie obejmuje zgłoszonej szkody z uwagi na wydaną Decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...].12.2016 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy gazociągu, w sytuacji, gdy wskazana decyzja nie przedstawia aktualnego stanu zagrożenia szkodą pozostałych chronionych gatunków oraz siedlisk przyrodniczych, występujących na terenach działek [...] oraz [...] w K., a w szczególności płatu lasu olchowego o charakterze zadrzewienia nadrzecznego. Powyższe oznacza, iż w rzeczywistości nie została dokonana uprzednia ocena negatywnego wpływu inwestycji tj. budowy gazociągu na wskazany powyżej płat lasu olchowego. A zatem, wskutek usunięcia tego lasu, zaistniała szkoda w środowisku w rozumieniu przepisów wskazanej powyżej ustawy szkodowej.

Doszło do naruszenia art. 86 Konstytucji RP poprzez odmowę zastosowania przepisów ustawy szkodowej w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do nałożenia na inwestora obowiązku ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie pogorszenie środowiska w oparciu o zasady określone w ww. ustawie oraz art. 74 pkt 4 Konstytucji RP poprzez umorzenie postępowania w przedmiocie możliwego zniszczenia siedlisk chronionych w sytuacji, gdy wniosła uzasadnione zgłoszenie informujące o potencjalnej szkodzie w środowisku, co stoi w sprzeczności z konstytucyjnym nakazem wspierania przez władze publiczne działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.

4) doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i wydanie decyzji w trybie art. 15 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie ( Dz.U. z 2020 poz. 2187) umarzającej postępowanie w sprawie, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy przemawiał za wydaniem przez organ ochrony środowiska decyzji wzywającej do przedłożenia w określonym terminie wniosku o uzgodnienie warunków przeprowadzenia odpowiednio działań zapobiegawczych lub naprawczych lub jeżeli nie przedłożono wniosku zgodnie z wezwaniem - w drodze decyzji, nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań.

Organ wydający zaskarżoną decyzję, nie rozważył wszystkich istotnych kwestii, związanych z niniejszą sprawą, a wydana przez niego decyzja nosi cechy dowolności, co stanowi naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzyskanie decyzji w tym przedmiocie winno, bowiem poprzedzać wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.), przy uwzględnieniu wskazanych powyżej okoliczności, a przede wszystkim tych okoliczności, które podnosiłam wielokrotnie, a następnie wyjaśnienie stanowiska organu poprzez sporządzenie stosownego uzasadnienia, ze szczególnym uwzględnieniem wyważenia dwóch interesów przeciwstawnych sobie - interesu inwestora oraz skarżącej.

5) doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), poprzez błędne rozpatrzenie przez organy obu Instancji, całości materiału dowodowego i pominięcie iż sam Inwestor budowy przedmiotowego gazociągu tj. [...] S.A. z siedzibą w W. w piśmie z dnia 11.12.2019 r. wskazał, iż na stronie 27 pkt 12 dotyczącym danych o ochronie środowiska i obszarach przyrodniczych nieprecyzyjnie wpisano kilometraż gazociągu, sugerujący, iż w kilometrze od 0+100 do 0+400, występuje chronione siedlisko przyrodnicze. Wskazana przez inwestora "nieprecyzyjność" kilometrażu gazociągu jest de facto olbrzymim błędem, który utrudnia jednoznaczne wskazanie, gdzie dokładnie przebiega siedlisko o kodzie 91E0. Już tej przyczyny organ I Instancji winien był zastosować sankcje wymienione w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U.2020.2187).

6) nie zgadza się z wyjaśnieniem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska który założył, że: "gdyby przyjąć, że na analizowanym terenie znajdowało się siedlisko o kodzie 91E0, to jednak takie siedlisko dosyć powszechnie występuje na terenie całego kraju".

Zgodnie z tym samym podręcznikiem lasy łęgowe są co prawda jednym z najpospolitszych siedlisk Natura 2000 w Polsce, jednak lasy łęgowe podzielone są na podtypy i zgodnie z podziałem zamieszczonym w tymże podręczniku, siedlisko przyrodnicze, o kodzie 91E0 - łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe należą do siedlisk o znaczeniu priorytetowym dla Unii Europejskiej co za tym idzie, rozmiar siedliska jest drugorzędny w porównaniu do typu siedliska. Na tej podstawie wystąpiła szkoda w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej i przepisy tej ustawy mają zastosowanie. Dodatkowo podręcznik podaje, że naprawdę dobrze wykształcone dojrzałe lasy łęgowe są istotną wartością przyrodniczą a poza tym wybitną ostoją flory i fauny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie podlegała uwzględnieniu ponieważ decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2021 r. nie narusza przepisów prawa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w zakresie wystarczającym do wyjaśnienia sprawy organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że nie istnieje przedmiot postępowania, a więc nie wystąpiła szkoda w środowisku, która uzasadniałaby zastosowanie przepisów ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. z 2020 r., poz. 2187), zwanej dalej ustawą.

W tej sytuacji uzasadnione było umorzenie wszczętego z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań naprawczych, gdyż zaistniała przeszkoda do wydania przez organ decyzji merytorycznej w sprawie.

Bezsporna w sprawie jest okoliczność, że na działkach nr [...] i [...] położonych w K., stanowiących własność skarżącej doszło do wycinki drzew w związku z podjętymi przez [...] S.A. z siedzibą w W. działaniami przygotowującymi teren pod budowę gazociągu wysokiego ciśnienia DN 1000, MOP 8.4 MPa od tłoczni P. do węzła T.. Co istotne dla przedmiotowego przedsięwzięcia RDOŚ w K. wydał [...] grudnia 2016 r. decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych na terenie województwa [...], [...] i [...] według wariantu II.

Inwestor pozostaje w przekonaniu, że wycinka drzew na działkach skarżącej została wykonana zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] września 2017 r., decyzją lokalizacyjną Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2017 r., zaś skarżąca twierdzi, że działania polegające na przeprowadzeniu wycinki były nielegalne, ponieważ zaplanowana w tym miejscu metoda bezwykopowa dla przekroczenia koryta rzeki W. miała chronić występujące na jej działkach siedlisko przyrodnicze oznaczone kodem 91E0, co wynika wprost z dokumentacji związanej z realizacją inwestycji.

W przedmiotowej sprawie istotę sporu stanowi nie kwestia czy inwestor przeprowadził wycinkę zgodnie z posiadanymi decyzjami, a więc w sposób legalny, ale czy przeprowadzona wycinka spowodowała szkodę w środowisku rozumieniu ww. ustawy.

Stosownie do treści art. 6 pkt 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. z 2020r., poz. 2187 t.j.) przez szkodę w środowisku rozumie się negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska:

a) w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, z tym że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z:

– decyzją, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody lub

– decyzją, o której mowa w art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub

– zatwierdzonym planem urządzenia lasu, dla którego przeprowadzono strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko, o której mowa w art. 46 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283, 284, 322, 471 i 1378), lub

– decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub

– postanowieniami, o których mowa w art. 90 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,

b) w wodach, mającą znaczący negatywny wpływ na potencjał ekologiczny, stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód lub stan środowiska wód morskich w obszarach morskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2169 oraz z 2020 r. poz. 284 i 1378), z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne 2 ,

c) w powierzchni ziemi, przez co rozumie się zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Skarżąca upatruje przesłanek do objęcia przeprowadzonej wycinki drzew przepisami ustawy w tym, że w projekcie budowlanym i zatwierdzającej go decyzji wskazano, że w km 0+100 – km 0+400 przewidziano przekroczenie bezwykopowe obszaru chronionego tj. właśnie lasu o charakterze zadrzewienia nadrzecznego. Nie zauważa skarżąca jednak, że to stwierdzenie występujące także w decyzji lokalizacyjnej (str. 8) dotyczy płatu lasu olchowego. Jednocześnie w projekcie budowlanym w tabeli nr 9 poświęconej wykazaniu dokładnej lokalizacji siedlisk przyrodniczych występujących przy lub na przebiegu gazociągu wykazano, że na tym odcinku gazociągu siedlisko 91E0 występuje w odległości ponad 130 m na lewo od linii gazociągu (ma powierzchnię 16,6 ha, a gatunkiem charakterystycznym jest topola), zaś płat lasu olchowego stanowiącego siedlisko 91E0-3 występuje ok km 19+270 – 19+390 przebiegu gazociągu. Niewątpliwie więc w dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji występują pewne nieścisłości. Kolejną z nich jest to, że w tabelach inwentaryzacyjnych stanowiących załącznik do decyzji zatwierdzającej projekt budowlany drzewa z działek skarżącej ujęto wyłącznie w tabeli wymieniającej drzewa do wycinki niewymagające zgody, zaś w tabeli wskazującej drzewa, których wycinka wymaga uzyskania zgody, nie ujęto drzew z działek skarżącej. Istniejące wątpliwości dotyczące realizacji inwestycji z pewnością nie stanowią podstawy do uznania, że drzewa usunięte z działek skarżącej wchodziły w skład siedliska przyrodniczego 91E0. Wskazywane przez skarżącą rozbieżności nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a organy prowadzące postępowanie nie posiadają kompetencji do oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji dotyczących realizacji inwestycji. Ewentualne niezgodne z decyzjami działanie inwestora polegające na wycince drzew bez uzyskania stosownej zgody nie powoduje w sposób automatyczny, jak tego oczekuje skarżąca, szkody w środowisku w rozumieniu ww. ustawy.

Kluczowy dowód w przedmiotowej sprawie stanowiła decyzja środowiskowa wydana przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania dotyczącego oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i raport oddziaływania na środowisko, na którym decyzja ta została oparta. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ nie oceniał zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia w odniesieniu do siedliska przyrodniczego na działkach skarżącej, ponieważ nie stwierdził występowania tam takiego siedliska. Oznacza to, że wyspecjalizowany w kwestiach środowiskowych organ uznał opracowany raport i poprzedzającą jego opracowanie inwentaryzację przyrodniczą za materiał kompletny i rzetelny. Należy przypomnieć, że w raporcie wskazano dla obszaru w którym położone są działki skarżącej tylko to, że jest to obszar szczególnego zagrożenia powodzią rzeki W., w którym obecny jest wąski pas roślinności łęgowej w przeszłości należącej do większego kompleksu leśnego, w obecnej chwili pełniący funkcję zadrzewienia śródpolnego w obrębie którego występują: wierzba biała, wierzba krucha, wierzba trójpręcikowa, jeżyna popielica, mozga trzcinowata, kielisznik zaroślowy, a dalej drugi pas zadrzewień łęgowych z kombinacją gatunków typowych dla łęgów wierzbowych.

Brak identyfikacji w decyzji środowiskowej identyfikacji możliwego negatywnego wpływu przedsięwzięcia na siedlisko przyrodnicze zobowiązywało organy prowadzące przedmiotowe postępowanie do samodzielnej oceny czy doszło do szkody w siedlisku chronionym, przy której wzięto jednak pod uwagę wynik przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, jak tez dane wynikające z Banku Danych o Lasach, w którym określono las jako bór mieszany świeży. Zdaniem sądu o ile zrozumiałe i zasadne jest uwzględnienie wyniku przeprowadzonej przez właściwy organ oceny oddziaływania na środowisko, jako istotnego argumentu dla uznania, że drzewa na działkach skarżącej nie stanowiły jednak obszaru chronionego siedliska o kodzie 91E0, o tyle poprzestanie przez organ odwoławczy na informacji zawartej w Banku Danych o Lasach bez próby zestawienia tej informacji z informacjami wynikającymi z raportu oddziaływania na środowisko, należy ocenić za zaniechanie wpływające na niedostatek własnej argumentacji organu. Organ będący organem wyspecjalizowanym w sprawach środowiska miał prawo ocenić ten dowód w sprawie w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym (raportem, inwentaryzacją z 2016 r.) i wyjaśnić czy występujące na działkach skarżącej drzewa stanowiły bór mieszany świeży. Tymczasem organ odwoławczy wskazał, że ocenę o braku spełnienia przesłanek wskazujących na możliwość zaistnienia szkody w chronionych siedliskach przyrodniczych (art. 6 pkt 11 lit a) organ oparł zarówno na treści raportu, jak też na treści informacji z Banku Danych o Lasach.

Ten brak spójności i kompletności w zakresie przedstawionej argumentacji nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ odwoławczy zasadnie ze względów ostrożności uznał, że warto dokonać analizy zasadności zastosowania przepisów ustawy, jak dla przypadku gdyby na działkach skarżącej znajdowało się siedlisko przyrodnicze o kodzie 91E0.

Analiza ta nie potwierdziła przypadku wystąpienia szkody w środowisku.

Organ słusznie uznał, że potwierdzenie wystąpienia szkody wyklucza brak stanu początkowego ewentualnego siedliska przyrodniczego, a brak tych danych powoduje, że nie można porównać stanu sprzed zdarzenia ze stanem po dokonaniu wycinki, a następnie ocenić czy ta różnica jest różnicą mierzalną, powodującą zmianę mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych siedlisk przyrodniczych. Niestety organ przedstawił niezwykle lakoniczną argumentację dla oceny o braku dostatecznych danych. Istotne jest to, że brak wystarczających danych o siedlisku dotyczy stanu początkowego, a więc nie jest już możliwe pozyskanie materiałów opisujących siedlisko. Organ odwoławczy nie wyjaśnił tak jak uczynił to organ I instancji, że dla analizy porównawczej nie jest wystarczające stwierdzenie ile i jakie drzewa wycięto, ponieważ o istnieniu siedliska nie decyduje wyłącznie występowanie określonych gatunków drzew, ale istotny jest cały układ przyrodniczy istniejący w danym miejscu w określonych warunkach. Posiadanie materiałów w postaci raportu oddziaływania na środowisko i inwentaryzacji z 2016 r. nie jest wystarczające do opisania stanu początkowego, ponieważ nie opisują dokładnie stanu przyrodniczego.

Drugim zasadnym powodem dla którego organ nie uznał, że doszło do szkody jest ta okoliczność, że skala zniszczenia ze względu na niedużą powierzchnię potencjalnego siedliska przyrodniczego wynoszącą ok 0,2 ha i występowanie tego siedliska na znacznym terenie kraju wyklucza uznanie, że zmiana polegająca na zniszczeniu siedliska na tym niedużym obszarze ma obiektywnie charakter zmiany znaczącej, negatywnie wpływającej na właściwy stan ochrony tego siedliska przyrodniczego w odniesieniu do zasięgu siedliska lub jego kondycji na terenie kraju lub państw Unii Europejskiej. Opracowanie na które powołał się organ rozróżnia podtypy siedliska 91E0 i choć niektóre podtypy na co wskazuje skarżąca są w skali kraju rzadsze, to jednak nadal uzasadnione jest stanowisko o dość powszechnym w skali kraju występowaniu tych siedlisk przyrodniczych.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.