Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 5/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 72 ust. 2, 75 ust. 3, 94 okt 2, 103
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 87, 91
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant Agnieszka Gugała- Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 października 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 568/09 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyrównania świadczenia pieniężnego wypłaconego po przywróceniu do służby wojskowej i przyznanie odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie zaległych świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od J. P. na rzecz Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B. 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 568/09, po rozpoznaniu skargi J.P., stwierdził nieważność decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]wydanych w przedmiocie wyrównania świadczenia pieniężnego wypłaconego po przywróceniu do służby wojskowej i przyznania odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie zaległych świadczeń pieniężnych.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

Decyzją nr [...]z dnia [...] lutego 2009 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. orzekł o braku obowiązku wyrównania świadczeń pieniężnych wypłaconych J.P. po przywróceniu do służby wojskowej o zaliczoną na poczet tych świadczeń kwotę 22.729,61 zł i przyznał odsetki ustawowe w kwocie 811,62 zł z tytułu zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych. Ponadto odmówił wypłacenia odsetek ustawowych od zaległych świadczeń pieniężnych przewyższających kwotę 811,62 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104 k.p.a., art. 8 ust. 1, art. 72 ust. 2, art. 94 ust. 1 i 2, art. 95 pkt 2 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), w zw. z art. 14 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu sił zbrojnych RP (Dz.U. Nr 76, poz. 804 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją nr [...]z dnia [...] grudnia 2002 r. wypowiedział J.P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Z uwagi na skrócony (na wniosek) okres wypowiedzenia zwolnienie ze służby nastąpiło w dniu 28 lutego 2003 r. Z tytułu zwolnienia J.P. otrzymał odprawę (8.174,02 zł), ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (2.509,57 zł) i odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia (12.046,02 zł). Wojskowe Biuro Emerytalne w S. wypłaciło mu uposażenie za okres od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 28 lutego 2004 r. (25.812,72 zł) oraz emeryturę wojskową od dnia 1 marca 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. (37.213,82 zł). Z uwagi na to, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., J.P. został przyjęty na stan ewidencyjny i z uwagi na przywrócenie do służby wojskowej Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., wypłacił mu w dniu 22 sierpnia 2006 r. uposażenie i inne należności pieniężne za okres pozostawania poza służbą.

Po rozpatrzeniu odwołania J.P. Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że przepis art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP stanowi, że okres, za który wypłacone zostało jednorazowe odszkodowanie traktowany jest za równorzędny ze służbą wojskową. Bezsporny jest fakt, że w dacie nieskutecznego zwolnienia odwołującego się ze służby w 2003 r. organ administracji wypłacił mu uposażenie za okres 1 marca 2003 r. – 30 września 2003 r. Z uwagi na powyższe nie jest dopuszczalne wypłacenie po raz drugi za ten sam okres tego świadczenia po stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. Odmienna wykładnia pozostawałaby w sprzeczności z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, ze żołnierzowi przysługuje tylko jedno uposażenie. Okoliczność, że odwołujący się nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 28 sierpnia 2003 r., ale pełni ją nieprzerwanie od dnia 16 lipca 1973 r. do dnia dzisiejszego rodzi ten skutek, ze wypłacona z tytułu pierwotnego zwolnienia ze służby wojskowej odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop stały się świadczeniami nienależnymi. Z uwagi na to, że przepisy art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazują, że świadczenia te przysługują wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, nie może nabyć do nich prawa żołnierz, który nie został zwolniony ze służby. Tym samym decyzję dotyczącą wyrównania należności pieniężnych za okres od dnia 1 października 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. z uwzględnieniem kwot odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypłaconych w związku z pierwotnym, ale nieskutecznym zwolnieniem ze służby uznano za uzasadnioną. Żaden przepis nie zabrania zaliczania świadczeń otrzymanych wcześniej przez żołnierza zawodowego z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej w razie późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji w tym przedmiocie. Zgodnie z treścią art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności żołnierzowi przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inne należności pieniężne stały się wymagalne. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu odpadła przesłanka przyznająca mu prawo do wcześniej wypłaconych świadczeń pieniężnych. Z tego powodu nie można faktu uzyskania tych świadczeń uznać za zgodny ze stanem prawnym, jaki powstał po stwierdzeniu nieważności tej decyzji. Świadczenia te stały się bowiem świadczeniami nienależnymi. Wobec tego powstała sytuacja prawna i faktyczna, w której Wojewódzki Sztab Wojskowy w S. pozostawał w zwłoce z wypłatą wnioskodawcy uposażeń i innych należności pieniężnych, zaś wnioskodawca w okresie pozostawania poza służbą dysponował pieniędzmi wojska nienależnie pobranymi. W takiej sytuacji, odsetki mogą być naliczane tylko od różnicy pomiędzy sumą świadczeń wypłaconych ze zwłoką, a sumą świadczeń wypłaconych z tytułu nieskutecznego zwolnienia ze służby. Różnica ta wynosi 20.042,33 zł. Suma świadczeń wypłaconych odwołującemu się w okresie pozostawania poza służbą odpowiada sumie uposażeń i innych należności pieniężnych, jakie otrzymałby w okresie od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. zatem początkowym dniem terminu za który przysługują odsetki jest dzień 1 stycznia 2006 r., a dniem końcowym 22 sierpnia 2006 r., tj. dzień w którym dokonano zapłaty zaległych należności.

Na powyższą decyzję skargę złożył J.P.. Zarzucając naruszenie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, art. 103 i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 481 § 1 i 2 k.c., wniósł o jej zmianę, domagał się przyznania należnych odsetek w kwocie 20.041,83 zł, podniósł, że art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazuje jakie należności mogą być potrącane z jego uposażenia, w sprawie dokonano potrąceń wbrew temu przepisowi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 października 2009 r. na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. z dnia [...] lutego 2009 i zobowiązał organ do ponownego rozpoznania wniosku J.P. z dnia 12 lutego 2009 r., przy uwzględnieniu stanowiska Sądu.

Sąd wskazał, że Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją Nr [...]z dnia [...] grudnia 2002 r. działając w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r., o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w zw. z § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), w związku z przeformowaniem WKU K. i likwidacją wskutek tego stanowiska służbowego zajmowanego dotychczas przez sierż. szt. rez. J.P., a jednocześnie w związku z odmową przyjęcia przez niego proponowanego stanowiska służbowego dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta z dniem [...] stycznia 2003 r. stała się ostateczna.

W dniu 29 marca 2006 r., skarżący wystąpił z wnioskiem do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Dowódca Wojsk Lądowych w dniu [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 157 § 1 zw. z art. 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał decyzję Nr [...], w której stwierdził nieważność ww. decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego Nr [...]. W związku z powyższą decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych organ uznał, że skarżący nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 28 sierpnia 2003 r., ale pełni ją nieprzerwanie od dnia 16 lipca 1973 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, co zdaniem organu nakazywało uznać, że wypłacona z tytułu pierwotnego zwolnienia ze służby wojskowej odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop stały się świadczeniami nienależnymi.

W związku z powyższym Sąd zaznaczył, że w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r., pod rządem której prowadzone było postępowanie, brak jest przepisu przewidującego bezpośrednio, bądź pośrednio możliwość orzekania w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Nienależne świadczenie to instytucja prawa cywilnego, podlega ono zwrotowi na zasadach określonych w art. 405 i następnych Kodeksu cywilnego (art. 410 § 1 k.c.). Natomiast przepis art. 103 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, czyli w art. 87–91 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Stosownie do art. 87 k.p. z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składki na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – podlegają potrąceniu tylko sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne. Zatem organ pierwszej instancji mógłby dokonać potrąceń, gdyby posiadał tytuł wykonawczy. Wyjątek stanowi art. 91 k.p., zezwalający na potrącenie z wynagrodzenia innych należności niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 tylko za zgodą pracownika (żołnierza zawodowego) wyrażoną na piśmie. Dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia wymaga zatem, w razie negatywnego stanowiska bezpodstawnie wzbogaconego, uzyskania wyroku sądu powszechnego uwzględniającego wniesione w tym zakresie powództwo.

Zdaniem Sądu oczywiste jest, że organ dokonując potrąceń nie posiadał ani tytułu wykonawczego, ani zgody żołnierza zawodowego wyrażonej na piśmie. To zaś nakazuje stwierdzenie, że zaskarżona decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane bez podstawy prawnej. Konsekwencją zaś rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji z [...] lutego 2009 r. było błędne rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2, ponieważ ustalając termin początkowy organ uznał, że "termin ten winien być ustalony na dzień, który następował po dniu, w którym przysługujące wnioskodawcy od 1 marca 2003 r. należności wyczerpały sumę świadczeń wypłaconych z tytułu nieskutecznego zwolnienia ze służby (85.756,15 zł.)". Z dokonanych przez organ wyliczeń wynika, że suma świadczeń wypłaconych wnioskodawcy w okresie pozostawania poza służbą odpowiada sumie uposażeń i innych należności pieniężnych, jakie otrzymałby w okresie od 1 marca 2003 r. do 31 grudnia 2005 r., dlatego odsetki zostały naliczone od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia zapłaty zaległych należności, tj. do 22 sierpnia 2006 r.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 października 2009 r. skargę kasacyjną wniósł Dowódca P. Okręgu Wojskowego, zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), przez błędne przyjęcie, że jedynie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić, wobec braku zgody skarżącego, podstawę do dokonania odpowiedniego potracenia z jego uposażenia, oraz naruszenie przepisu art. 75 ust. 3 powołanej ustawy polegające na przyjęciu, że skarżącemu należą się odsetki ustawowe za okres przed dniem 1 stycznia 2006 r.

W oparciu o powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że po stwierdzeniu decyzją nr [...]z dnia [...] kwietnia 2006 r. nieważność decyzji Nr [...]z dnia [...] grudnia 2006 r. Dowódcy POW w przedmiocie wypowiedzenia J.P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, zaistniała taka sytuacja, jakby żołnierz w ogóle nie został zwolniony z pełnienia zawodowej służby wojskowej i pełnił ją nieprzerwanie od dnia 16 lipca 1973 r. W związku z pierwotnym zwolnieniem ze służby skarżącemu przyznano odprawę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia. Ponadto Wojskowe Biuro Emerytalne wypłaciło mu uposażenie za okres od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 28 lutego 2004 r. oraz emeryturę wojskową w okresie od dnia 1 marca 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Za cały okres skróconego wypowiedzenia żołnierz otrzymywał uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, które określano jako odszkodowanie. Okres, za który przyznano jednorazowe odszkodowanie jest traktowany na równi ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA 3563/02 (Lex 158423).

Zdaniem kasatora z uwagi na to, że organ administracji wypłacił uposażenie za okres od 1 marca 2003 r. do dnia 30 września 2003 r. nie może po raz drugi za ten sam okres wypłacić tego świadczenia. Odmienna wykładnia byłaby sprzeczna z treścią art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że żołnierzowi przysługuje tylko jedno uposażenie.

Ponadto okoliczność, że skarżący nie został zwolniony ze służby wojskowej z dniem 28 lutego 2003 r. rodzi ten skutek, że wypłacone z tego tytułu odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop stały się świadczeniami nienależnie pobranymi, bowiem zgodnie z art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 powołanej ustawy świadczenia te przysługują wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu ze służby. Dlatego w ocenie organu wyrównanie należności pieniężnych J.P. powinno obejmować okres od dnia 1 października 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. i uwzględniać kwotę odprawy i ekwiwalentu wypłaconych w związku z jego nieskutecznym zwolnieniem ze służby. Żaden przepis nie zabrania zaliczenia świadczeń otrzymanych wcześniej przez żołnierza zawodowego z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej w razie późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego naliczenia odsetek ustawowych organ podniósł, że na uwadze należy mieć dyspozycję art. 75 ust. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z jego treścią, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inne należności pieniężne stały się wymagalne. Podstawową funkcją odsetek jest funkcja odszkodowawcza za to, że uprawniony nie ma możliwości czerpania korzyści z należnych mu w danym czasie świadczeń pieniężnych. Tymczasem, wobec stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej odpadła przesłanka przyznająca prawo do wcześniej wypłaconych mu świadczeń, co powodowało że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. pozostawał w zwłoce z wypłatą na rzecz skarżącego uposażeń i innych należności pieniężnych, ale żołnierz w okresie pozostawania poza służbą dysponował pieniędzmi wojska nienależnie pobranymi. Stąd prawidłowo uznano, że odsetki mogą być naliczane tylko od różnicy pomiędzy sumą świadczeń wypłaconych ze zwłoką, a sumą wszystkich świadczeń wypłaconych z tytułu nieskutecznego zwolnienia ze służby (20.042,33 zł).

W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono początkowy termin wymagalności odsetek, na dzień następny po dniu, w którym przysługujące żołnierzowi od 1 marca 2003 r. należności wyczerpały sumę świadczeń wypłaconych z tytułu nieskutecznego zwolnienia ze służby. Suma świadczeń wypłaconych J.P. w okresie pozostawania poza służbą odpowiada sumie uposażeń i innych należności, jakie otrzymałby w okresie od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., dlatego odsetki naliczone zostały od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia zapłaty zaległych należności, tj. do dnia 22 sierpnia 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż podniesione w niej zarzuty nie w pełni uznane być mogły za usprawiedliwione.

Na wstępie zauważyć należy, że wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występowały przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprawa podlegała rozpoznaniu w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 2 p.p.s.a.).

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mają charakter materialnoprawny i dotyczą naruszenia poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazanych przez organ odwoławczy przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Skoro nie zostały podniesione zarzuty natury procesowej to uznać należało za obowiązujący stan sprawy ustalony przez organy i przyjęty za podstawę wyroku.

W pierwszej kolejności skarżący kasacyjnie organ zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy naruszył, w powyższy sposób, art. 103 tej ustawy przez błędne przyjęcie, iż jedynie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić, wobec braku zgody skarżącego podstawę do dokonania odpowiedniego potrącenia z jego uposażenia. Tak postawiony zarzut jest nieusprawiedliwiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał w wyroku, że przepis art. 103 (tak stanowi art. 103 ust. 1) powołanej ustawy stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, a następnie, odwołując się do treści art. 87 Kodeksu pracy stwierdził, że z przepisu tego jednoznacznie wynika, że organ pierwszej instancji mógłby dokonać potrąceń, gdyby posiadał tytuł wykonawczy. Od powyższej zasady przepis art. 91 Kodeksu pracy dopuszcza wyjątek zezwalając na potrącenie z wynagrodzenia innych należności niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 tylko za zgodą pracownika (żołnierza zawodowego) wyrażoną na piśmie. Dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia wymaga zatem, w razie negatywnego stanowiska bezpodstawnie wzbogaconego, uzyskania odpowiedniego wyroku sądu powszechnego uwzględniającego wniesione w tym zakresie powództwo.

Powyższe stanowisko Sądu I instancji dotyczące dopuszczalnego w świetle art. 103 ustawy pragmatycznej zakresu dokonywania potrąceń z wynagrodzenia żołnierza zawodowego w żaden sposób nie narusza tego przepisu. Jednakże Sąd, formułując zarzut, iż w sprawie z naruszeniem art. 103 ustawy dokonano potrąceń z uposażenia J.P., bowiem organ nie posiadał ani tytułu wykonawczego, ani zgody żołnierza nie wziął pod uwagę, że organy wojskowe nie dokonywały w sprawie potrąceń "nienależnych świadczeń" w oparciu o art. 103 ustawy. Wyliczenia należności J.P. za okres trwający od zwolnienia go ze służby do dnia 31 sierpnia 2006 r. dokonano z uwzględnieniem wysokości wypłaconego w tym okresie skarżącemu uposażenia oraz wypłaconej z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 28 sierpnia 2003 r. odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Wskazano, że wobec stwierdzenia decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] kwietnia 2006 r. nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. odwołujący się nie został zwolniony ze służby z dniem 28 sierpnia 2003 r., ale pełni ją nieprzerwanie od dnia 16 lipca 1973 r. Mając powyższe na uwadze i uwzględniając wypłacone J.P. świadczenia podniesiono, że zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierzowi przysługuje tylko jedno wynagrodzenie, a ponadto wskazano, że przepisy art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 tej ustawy jednoznacznie określają, że odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługują wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej i dokonano odpowiedniego zaliczenia kwot wypłaconych wcześniej J.P. na poczet tych świadczeń.

Jakkolwiek, jak wyżej wskazano, zarzut dotyczący naruszenia art. 103 ustawy pragmatycznej nie mógł być uwzględniony, to jednak co do omawianej kwestii skarga kasacyjna nie pozostała bezskuteczna. Podnieść bowiem należy, że w jej uzasadnieniu przytoczono niesporne w sprawie okoliczności faktyczne, iż w związku z "pierwotnym" zwolnieniem ze służby skarżącemu przyznano odprawę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia, a ponadto uposażenie za okres od dnia 1 marca 2003 r. do 28 lutego 2004 r. oraz emeryturę wojskową od 1 marca 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r. Za cały okres skróconego wypowiedzenia, który jest traktowany na równi ze służbą żołnierz otrzymywał uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, które określono jako odszkodowanie. Ponowna wypłata uposażenia za okres od 1 marca 2003 r. do 30 września 2003 r. byłaby sprzeczna z art. 72 ust. 2. Okoliczność, że skarżący nie został zwolniony ze służby wojskowej z dniem 28 lutego 2003 r. rodzi ten skutek, że odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługujące wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu ze służby, stały się świadczeniami nienależnie pobranymi w świetle art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 powołanej ustawy.

Zgodnie z uchwałą pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1) przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Rozumiejąc szeroko powyższy obowiązek należało rozważyć również skonkretyzowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a przytoczone wyżej zarzuty materialnoprawne, powiązane z zarzutem naruszenia art. 103 ustawy, które okazały się uzasadnione. Słusznie bowiem organy przyjęły w kwestionowanych decyzjach, odwołując się od wykładni art. 72 ust. 2, art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonały stosownego zaliczenia wcześniej wypłaconych J.P. kwot na poczet należności z tytułu uposażenia wyliczonych na jego rzecz po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r.

Konsekwencją powyższego stanowiska jest uznanie zasadności również zarzutu dotyczącego naruszenia z art. 75 ust. 3 omawianej ustawy. Przyjmując, że odpowiednie zaliczenie kwot wcześniej już wypłaconych było dopuszczalne, należało uznać, że przyjęcie przez organy wojskowe początkowego terminu naliczania odsetek od dnia 1 stycznia 2006 r., to jest "następnego po dniu, w którym przysługujące wnioskodawcy od 1 marca 2003 r. należności wyczerpały sumę świadczeń wypłaconych z tytułu nieskutecznego zwolnienia ze służby (85.756,15 zł)" nie naruszało praw skarżącego gwarantowanych powołanym przepisem.

Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że J.P. dochodził odsetek od uposażenia, którego wypłata następowała w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W takiej sytuacji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc może co do zasady powstać dopiero po ostatecznym stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy. Nie ma bowiem podstaw, by przyjąć, że zostały spełnione przesłanki nabycia prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy za każdy miesiąc okresu, w którym żołnierz miał status przeniesionego do rezerwy.

Po "przywróceniu do służby wojskowej" ustalono na rzecz J.P. wysokość należności z tytułu uposażenia za poprzedni okres, dokonując jednocześnie zaliczenia na jego poczet wskazanych kwot, przy czym wypłacone skarżącemu wcześniej należności pieniężne odpowiadały przysługującym należnościom, jakie otrzymałby w okresie od 1 marca 2003 r. do 31 grudnia 2005 r. Następnie, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, przyznano skarżącemu odsetki od 1 stycznia 2006 r. do dnia zapłaty zaległych kwot (22 sierpnia 2006 r.), a więc przyjęto korzystniejsze zasady ustalania początkowej daty wymagalności pozostałej, po zaliczeniu, kwoty z tytułu wypłaty uposażenia w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nie było więc podstaw do uwzględnienia skargi J.P. również w tym zakresie.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, która z podanych wyżej przyczyn okazała się nieuzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała w sposób nakazujący uwzględnienie skargi przepisy prawa, w oparciu o które wydana została zaskarżona decyzja i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.