Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 672/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2 I 4
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 23 ust. 1, art. 23A ust. 1, art. 28 ust. 1 I 2, art. 72, art. 48 ust. 2 I 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na 2008 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania W. L. od decyzji Kierownika Biura Powiatu ARiMR z siedzibą w Z. nr [...] z [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że 17 kwietnia 2008 r. do Biura Powiatu ARMiR z siedzibą w Z. wpłynął wniosek Z. L. o przyznanie płatności na rok 2008. Wnioskodawca zadeklarował do płatności 3 działki rolne znajdujące się na jednej działce ewidencyjnej położonej w gminie O., obrębie ewidencyjnym N. (dz. ewidencyjna nr [...]). W części VII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw wnioskodawca zadeklarował:

- do jednolitej płatności obszarowej 8,66 ha (w tym działki rolne o identyfikatorach A - 7,96 ha, AA - 0,40 ha i AB - 0,30 ha),

- do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych 7,96 ha (działka rolna o identyfikatorze A1 o powierzchni 7,96 ha).

W dniu 9 września 2008 r. w gospodarstwie W. L. przeprowadzono kontrolę na miejscu metodą inspekcji terenowej. Kontroli podlegały działki rolne AA i AB, dla których stwierdzono zgodność deklarowanych powierzchni i grup upraw na kontrolowanych działkach wykazanych w ww. wniosku z 17 kwietnia 2008 r. Kopia raportu z czynności kontrolnych została przesłana producentowi rolnemu 16 września 2008 r. listem poleconym.

30 września 2008 r. G S.A. przeprowadziła kontrolę sprawdzającą metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie producenta - kontrola ta dotyczyła wszystkich zadeklarowanych działek rolnych (A/A1, AA i AB). W wyniku przeprowadzonej kontroli inspektorzy potwierdzili poprawność zadeklarowanych działek rolnych AA i AB pod względem ich powierzchni oraz rodzaju uprawy. Odnośnie deklaracji działki rolnej A (płatność JPO) kontrolerzy zastosowali kody błędów DR25 (Brak możliwości identyfikacji granic działki rolnej, ponieważ jest ona położona na znacznie większym obszarze od zadeklarowanej powierzchni) i DR6 (Nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw. Stwierdzona uprawa/uprawy należą do tej samej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana). Dla działki A1 (płatność UPO) kontrolerzy zastosowali również kod błędu DR25 oraz kod DR7 (Na obszarze całej działki rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy uprawy. Stwierdzona uprawa/uprawy należą do innej grupy upraw, niż deklarowana.). W uwagach w protokole kontroli kontrolerzy wskazali, że nie stwierdzono deklarowanej rośliny uprawnej (mieszanka wieloletnia traw z motylkowymi drobnonasiennymi) - stwierdzając trawy wieloletnie użytkowane jako łąka, z wykoszonymi samosiewkami brzózek. Na dowód stwierdzonych nieprawidłowości został wykonany szkic z pomiaru działki, z umiejscowionym kierunkiem wykonania zdjęć oraz opis zastanego stanu faktycznego.

W dniu 1 grudnia 2008 r. w protokole kontroli dokonano skreśleń kodów błędów: DR25, DR6 i DR7 na działkach A i A1, wpisując jednocześnie kod błędu DR5 (Działka rolna nie została zlokalizowana i skontrolowana). Z protokołu z czynności kontrolnych (nr [...]) wynika także, iż producent nie był obecny w trakcie wykonywanej kontroli. Kopia tego raportu przesłana została producentowi 9 grudnia 2008 r. listem poleconym.

Pismem z 19 grudnia 2008 r. pełnomocnik W. L. złożył do Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR umotywowane zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole z czynności kontrolnych. Do pisma załączono m.in. kopię decyzji z [...]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zezwalającej na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym wiosną 2008 r. materiału siewnego wyprodukowanego bez użycia metod ekologicznych w tym: koniczyny łąkowej, koniczyny białej oraz mieszanki traw łąkowo-pastwiskowej, a także kopię faktury Vat sprzedaży [...] z 16 maja 2008 r., dotyczącej zakupu przez W. L.: koniczyny łąk. Cz. Rozeta w ilości 25 kg, koniczyny białej Haifa w ilości 25 kg oraz mieszanki kośno-pastwiskowej 10 kg w ilości 5 sztuk.

Ponadto do pisma dołączono pismo pokontrolne z jednostki certyfikującej w P. z 23 września 2008 r. wskazujące, że gospodarstwo rolne W. L. uzyskało status gospodarstwa w I roku przestawiania na produkcję metodami ekologicznymi oraz zdjęcia wykonane 15 grudnia 2008 r., mające poświadczać o występowaniu koniczyny na działce A/A1.

Wymienioną na wstępie decyzją z [...] organ I instancji przyznał W. L. płatność JPO w pełnej wysokości (tj. [...] zł) oraz odmówił przyznania płatności UPO i nałożył sankcje trzyletnie w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powierzchnia stwierdzona po kontroli na miejscu wynosiła dla UPO - 0,00 ha, tym samym nastąpiło zawyżenie powierzchni uprawnionej do dopłat względem powierzchni deklarowanej (tj. UPO - 7,96 ha), a procentowa różnica stwierdzona po kontroli na miejscu przekroczyła 50 %, co skutkuje odmową przyznania płatności i nałożeniem na producenta sankcji trzyletnich.

W odwołaniu od tej decyzji W. L. podniósł, że 19 grudnia 2009 r. złożył zastrzeżenia do ustaleń z kontroli na miejscu, na które nie otrzymał odpowiedzi, jednocześnie oświadczając, że w 2008 r. była susza, a Wojewoda z tego powodu uznał teren województwa rejonem klęski. Skarżący wskazał też, że do pisma z 19 grudnia 2008 r. dołączył zdjęcia, na których wyraźnie widać rosnącą koniczynę, która skiełkowała i odbiła po jesiennych deszczach. Wobec nieotrzymania odpowiedzi na to pismo, producent zażądał przywrócenia płatności UPO i zniesienia nałożonej sankcji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji wskazał na ogólne zasady przyznawania płatności, określone w art. 18 ust. 1, art. 7 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wyjaśnił, że przyznanie pełnej kwoty płatności bezpośredniej jest powiązane ze spełnieniem przez producenta zasad odnoszących się do gruntów rolnych, a w szczególności do wskazania we wniosku uprawnień do płatności działek rolnych, zgodnych z ich stanem faktycznym na gruncie. Grunty nie spełniające wymogów określonych w prawie krajowym i unijnym podlegają bowiem wyłączeniu, a w razie przekroczenia dopuszczalnej różnicy w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, zostaje nałożona sankcja.

W zakresie ustaleń faktycznych w sprawie, organ II instancji stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo przeanalizował materiał dowodowy - którym był raport z kontroli na miejscu nr [...] - słusznie wykluczając błędnie zmieniony przez kontrolerów dla działki rolnej A/A1 (7,96 ha) kod błędu DR5, bowiem jego pozostawienie spowodowałoby wykluczenie całej powierzchni zarówno z płatności JPO, jak również UPO. Jednocześnie organ przyjął wcześniejsze ustalenia kontrolerów, tj. kody nieprawidłowości dla działki rolnej A (JPO) - DR25 i DR6 oraz działki A1 (UPO) - DR25 i DR7.

Ponadto organ II instancji zauważył, że W. L. składając własnoręcznie podpis w sekcji VIII wniosku ("oświadczenia i zobowiązania"), oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a także zobowiązał się do informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który miałby wpływ na przyznanie płatności bezpośrednich, jak również o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni rolnych, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta.

Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego faktu suszy (która przeszkodziła skiełkowaniu zasianej koniczyny) organ wyjaśnił, że przypadki działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 podlegają zgłoszeniu właściwemu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności, wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami tego organu – czego rolnik nie uczynił.

W ocenie organu II instancji, przeprowadzona [...] kontrola w gospodarstwie skarżącego, mimo błędnie zastosowanych kodów błędów, w pełni oddaje stan faktyczny zastany na gruncie, czego potwierdzeniem jest dokumentacja fotograficzna jak również szkic z pomiaru działki rolnej z zaznaczonymi kierunkami wykonania zdjęć. Z załączonego dowodu zdjęciowego wynika, iż działka rolna A/A1 prawidłowo została wskazana w protokole z czynności kontrolnych jako trawy wieloletnie użytkowane jako łąka wraz z wykoszonymi samosiewkami brzózek, gdyż nie ma podstaw do stwierdzenia, że na deklarowanej działce była mieszanka wieloletnich traw z motylkowymi drobnonasiennymi.

W ocenie organu, załączone do pisma skarżącego z 19 grudnia 2008 r. zdjęcia, które przedstawiają koniczynę, nie mogą być dowodem potwierdzającym deklarowany rodzaj użytku na działce A/A l ze względu na termin ich wykonania tj. 15 grudnia 2008 r., bowiem w okresie, jaki upłynął od poprzedniej kontroli stan mógł ulec zmianie i nie odzwierciedlałby stanu faktycznego działek rolnych, który został stwierdzony, a nie ma podstaw do stwierdzenia, że kontrola została wykonana nieprawidłowo.

Uznając, że stan faktyczny w sprawie ustalony został w sposób obiektywny, a stwierdzona dla płatności uzupełniającej różnica przekracza 50% nieprawidłowości, organ odwoławczy wskazał, iż płatność ta została odmówiona i nałożone zostały sankcje, zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą (...) oraz z art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 - zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 % rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie W. L. wskazał na błędy "merytoryczne i fachowe" w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu II instancji, np. poprzez wpisanie w uzasadnieniu decyzji, że wniosek złożył Z. L.. Ponadto kontrolerzy błędnie stwierdzili na działce A/A1 "trawy wieloletnie użytkowane na gruntach ornych jako łąka", gdyż łąki są określane jako wariant 2.4, a działka rolna A/A1 leży na gruntach ornych określonych wariantem 2.2 i nie powinna być określona jako łąka. Również niewłaściwie do kontroli z [...]. pobrano złe dane działki ewidencyjnej nr [...]– powinno być 9,04 ha, a nie 9.4 ha. Ponadto kontrola stwierdziła trawy wieloletnie bez roślin motylkowych, natomiast według skarżącego, "w momencie kontroli i po okresie suszy" zaczęła kiełkować koniczyna biała i czerwona, miały one ok. 3-5 cm wysokości ("trzeba było się pochylić, rozchylić trawy aby zobaczyć je"). Na dowód tego, skarżący wskazał na zdjęcia "zrobione w grudniu 2008 roku, gdzie koniczyna miała ok. 10-15 cm wysokości".

Skarżący zarzucił też, że w decyzji organu II instancji wskazano błędną datę skreśleń kodów błędów, tj. 1 grudnia 2008 r., tymczasem na kopii otrzymanego przez niego raportu z kontroli widnieje data 8 grudnia 2008 r. Skarżący uważa też, że kontrolujący powinni przekazać kopię raportu kontroli w tym samym dniu, w którym została wykonana kontrola, a nie po 2 miesiącach i 12 dniach. Zdaniem skarżącego, nie ma też potrzeby udowadniania suszy, "która jest udowodniona urzędowo", bowiem wojewoda ogłosił województwo "rejonem klęskowym". Ponadto skarżący wyjaśnił, że "koniczyny i trawy zgodnie ze sztuką rolniczą, należy wysiewać w drugiej połowie maja w celu uniknięcia przymrozków".

Do skargi załączono m.in. protokół "z kontroli komisji złożonej z przedstawicieli izby rolniczej", na okoliczność stwierdzenia stanu uprawy koniczyn i traw na działce [...], sporządzony 29 lipca 2009 r. Zdaniem skarżącego, z kontroli tej wynika, że "wszystko to co zostało posiane wiosną 2008 r." i co wskazał na zdjęciach z grudnia 2008 r., "rośnie nadal i jest we właściwym stanie".

Podnosząc takie zarzuty skarżący wniósł "o zmianę zaskarżonych decyzji

i uznanie ich za bezzasadne".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na pismo organu odwoławczego, skarżący pismem z dnia

2 listopada 2009 r. ponowił dotychczasowe zarzuty, a dodatkowo wskazał m.in. na fakt nie powiadomienia go o kontroli przeprowadzonej 30 września 2008 r. oraz załączył do pisma m.in. kopię protokołu kontroli Polskiego Centrum Badania i Certyfikacji SA Oddział w P., a 1 września 2008 r. , z którego – zdaniem skarżącego – wynika, że "nie ma żadnych zastrzeżeń o których mowa w sprawie".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji organu

II instancji Sąd uznał, że skargę należy oddalić, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta nie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm. – zwaną dalej: ustawą o płatnościach), w brzmieniu obowiązującym od 15 marca 2008 r.: "Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W myśl ust. 4 tego artykułu, wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni.

Płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach). Wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (art. 18 ust. 2 tej ustawy).

Rodzaje roślin objętych płatnością uzupełniającą określa § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265), w tym m.in. mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami (pkt 13).

W myśl § 13 tego rozporządzenia, do przyznawania płatności uzupełniającej stosuje się odpowiednio przepisy art. 10, 15, 19-22, art. 49 ust. 1 i 3, art. 50, 51, 53, 65-68 i art. 71a-73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.) – zwanego dalej: rozporządzeniem nr 796/2004.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 "Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności". Przepis art. 23a ust. 1 zdanie pierwsze tego rozporządzenia stanowi, że: "Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczającym 14 dni". (Przepisy rozporządzenia 796/2004 dotyczące kontroli mają zastosowanie do wszystkich płatności objętych systemem płatności obszarowej).

Z przepisów tych wynika, że kontrole na miejscu (obok kontroli administracyjnych) stanowią instrument weryfikowania "zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności", niewątpliwie też ustalenia dokonywane w trakcie kontroli na miejscu (inspekcji terenowej) stanowią dowód stanu upraw na deklarowanych do płatności działkach rolnych. Z brzmienia cytowanego przepisu art. 23a ust. 1 zd. pierwsze rozporządzenia nr 796/2004 wynika również, że kontrole na miejscu nie muszą być zapowiadane, zatem brak powiadomienia o kontroli albo nie uczestniczenie producenta w kontroli nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu skutecznej kontroli i nie oznacza naruszenia prawa producenta do udziału w postępowaniu o przyznanie płatności. Ponadto z art. 28 ust. 1 omawianego rozporządzenia wynika, że z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Raport taki wykazuje m.in.:

- skontrolowane programy pomocy i wnioski,

- osoby obecne przy kontroli,

- sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, wyniki pomiarów każdej zmierzonej działki i zastosowane metody pomiaru

- czy rolnik został powiadomiony o kontroli, a jeżeli tak, o ile wcześniej.

W myśl ust. 2 zdanie pierwsze i drugie tego artykułu: "Rolnik może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię raportu z przeprowadzonej kontroli".

Odnosząc te przepisy do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że ustalenia dokonane w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej w dniu 30 września 2008 r. na działkach rolnych skarżącego producenta rolnego wskazują na brak na działce A1 (7,96 ha), zgłoszonej do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, deklarowanej rośliny uprawnej, tj. mieszanki wieloletniej traw z motylkowymi drobnonasiennymi. Dla tej działki A1 (płatność UPO) kontrolerzy zastosowali kod błędu DR25 oraz kod DR7, oznaczający, iż "na obszarze całej działki rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy uprawy. Stwierdzona uprawa/uprawy należą do innej grupy upraw, niż deklarowana". Zamiast uprawy deklarowanej, kontrolerzy stwierdzili "trawy wieloletnie użytkowane jako łąka", z wykoszonymi samosiewkami brzózek.

Stwierdzone nieprawidłowości kontrolerzy opisali w raporcie z przeprowadzonych czynności kontrolnych, wykonali zdjęcia działki oraz szkic z pomiaru działki,z umiejscowionym kierunkiem wykonania zdjęć. W ocenie Sądu, ustalenia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych znajdują przekonujące potwierdzenie w sporządzonej dokumentacji fotograficznej – brak więc podstaw faktycznych do ich kwestionowania.

Skarżący kwestionując takie ustalenia kontroli i zarzucając iż nie został powiadomiony o kontroli i z tego powodu nie brał w niej udziału - twierdzi, że kontrolujący "powinni się pochylić" i rozchylając trawy mogliby stwierdzić istnienie roślin motylkowych (mających 3-5 cm wysokości), z drugiej jednak strony, w postępowaniu administracyjnym i w odwołaniu powoływał się na fakt, iż w maju, czerwcu i lipcu 2008 r. na terenie województwa była dotkliwa susza i dlatego "większość traw i koniczyn nie wzeszła, dopiero po opadach sierpniowych

i wrześniowych zaczęły się wschody" i w połowie grudnia 2008 r. zasiewy koniczyny

i trawy osiągnęły ok. 10-15 cm wysokości. Sporządzone przez niego w tym czasie zdjęcia upraw dołączył do odwołania.

Odnosząc się do prezentowanej przez skarżącego argumentów stwierdzić należy przede wszystkim, iż zasadnie organ odwoławczy zauważył, że skarżący naruszył zasady obowiązujące przy składaniu wniosków o płatności, bowiem zadeklarował we wniosku składanym 17 kwietnia 2008 r. do płatności uzupełniającej działkę A1 o pow. 7,96 ha "mieszankę wieloletnią traw z motylkowymi drobnonasiennymi", natomiast w trakcie postępowania administracyjnego przedłożył kopię faktury Vat z 16 maja 2008 r. dotyczącą zakupu nasion koniczyny oraz mieszanki kośno-pastwiskowej oraz wyjaśnił, że zasiewu dokonał dopiero w drugiej połowie maja 2008 r., aby uniknąć ryzyka przymrozków. Tym samym skarżący potwierdził niezgodność danych podanych we wniosku, ze stanem rzeczywistym – pomimo stosownego pouczenia zawartego w formularzu wniosku o obowiązku podawania prawdziwych danych. Należy przy tym zauważyć, że w sytuacji, gdy zmienił się stan na działkach rolnych (np. z powodu nie zasiania koniczyny) i nie kwalifikują się one do uzyskania płatności po złożeniu przez producenta wniosku, może on - zgodnie z art. 22 rozporządzenia nr 796/2004 - wycofać w każdej chwili wniosek lub jego część, przy czym wycofanie nie zostanie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości, jeżeli rolnik został poinformowany o nieprawidłowościach we wniosku albo o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu.

Również powoływanie się przez skarżącego na fakt suszy, która uniemożliwiła wzejście latem 2008 r. zasianej koniczyny, nie może skutkować podważeniem wiarygodności ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu. Zasadnie bowiem

w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że - zgodnie z art. 72 ww. rozporządzenia nr 796/2004 – "przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności". W myśl powołanego art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład:

a) śmierć rolnika;

b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy;

c) poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku;

e) epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza.

Te "stosowne dowody", o których mowa w art. 72 rozporządzenia nr 796/2004, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308). Dowodem potwierdzającym działanie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności jest m.in. protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią, huraganem, pożarem lub plagą gryzoni, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody na podstawie przepisów o szczegółowych kierunkach działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobach ich realizacji (§ 1 pkt 3) oraz pisemne oświadczenie rolnika o położeniu gospodarstwa rolnego na obszarze, na którym został wprowadzony stan klęski żywiołowej na podstawie przepisów o stanie klęski żywiołowej (§ 1 pkt 4).

We wszystkich takich wypadkach rolnik – zgodnie z art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 – obowiązany jest zgłosić na piśmie organowi ARiMR te nadzwyczajne okoliczności w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący nie dokonał takiego zgłoszenia, przy czym należy tu zauważyć, że dokonanie zgłoszenia po powiadomieniu rolnika

o stwierdzonych nieprawidłowościach nie wywołuje skutków prawnych. Zasada taka została potwierdzona w motywie 68 rozporządzenia 796/2004, w którym stwierdzono, że: "Rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe władze krajowe

o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie powinni podlegać zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony przez właściwe władze o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach".

Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego przy piśmie z 19 grudnia 2008 r. zdjęć, mających przedstawiać rośliny motylkowe na działce A1, w ocenie Sądu nie mogą one stanowić dowodu podważającego odmienne ustalenia dokonane przez kontrolujących w dniu 30 września 2008 r. Niezależnie od wątpliwości, czy istotnie potwierdzają one istnienie deklarowanych przez skarżącego roślin (które miał zasiać w drugiej połowie maja 2008 r.) o wysokości ok. 10-15 cm – jak twierdzi skarżący – zasadnie organ odwoławczy zauważył, że wartość dowodowa tych zdjęć jest znikoma, także ze względu na termin ich wykonania, tj. 15 grudnia 2008 r. oraz brak możliwości określenia miejsca wykonania fotografii. Przede wszystkim jednak zasadnie organ stwierdził, że w okresie jaki upłynął od kontroli, stan na gruncie mógł ulec diametralnej zmianie, zatem zdjęcia te nie mogą podważyć stanu faktycznego działek rolnych, stwierdzonego w trakcie przeprowadzonej kontroli. Dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy miał zatem podstawy faktyczne do uznania, że raport z kontroli na miejscu oraz jego załączniki w postaci dokumentacji zdjęciowej mają większą wartość dowodową niż materiał zdjęciowy sporządzony 15 grudnia 2008 r. przez skarżącego, bowiem stanowią one obiektywne odzwierciedlenie sytuacji istniejącej na działkach rolnych w dniu wykonania kontroli.

Tych ustaleń nie mogą również podważyć inne przedkładane przez skarżącego dowody, w tym faktura z 16 maja 2008 r. potwierdzająca fakt nabycia nasion koniczyny oraz pismo pokontrolne z jednostki certyfikującej w P. z 23 września 2008 r. wskazujące, że gospodarstwo rolne skarżącego uzyskało status gospodarstwa w I roku przestawiania na produkcję metodami ekologicznymi. Z pisma jednostki certyfikującej nie wynika bowiem, iż na działce A1 występowała zadeklarowana "mieszanka wieloletnia traw z motylkowymi drobnonasiennymi", nie dołączono do pisma żadnych zdjęć, obrazujących stan działek rolnych.

Także załączony do skargi protokół z kontroli sporządzony [...] nie może być dowodem potwierdzającym występowanie w trakcie kontroli na miejscu

w dniu 30 września 2008 r. na przedmiotowej działce rolnej A1 zadeklarowanej przez skarżącego we wniosku z 14 kwietnia 2008 r. mieszanki traw wieloletnich

z motylkowymi drobnonasiennymi. Protokół ten nie jest bowiem dokumentem urzędowym, zatem potwierdza on jedynie to, że osoby które go podpisały (dwaj przedstawiciele izby rolniczej – jak ich określił skarżący), sporządziły taki dokument, przy czym są to osoby nie posiadające kompetencji do przeprowadzania stosownych czynności kontrolnych dla potrzeb płatności rolnych. Przede wszystkim jednak, ustalenia takiej prywatnej (na potrzeby skarżącego) kontroli dokonanej 29 lipca 2009 r. nie mogą podważać ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu 30 września 2008 r.

Ustaleń zawartych w raporcie z kontroli nie podważają również dokonane

w grudniu 2008 r. poprawki kodów nieprawidłowości, przyjętych w czasie kontroli, bowiem poprawki te nie zostały – z korzyścią dla producenta – uwzględnione w decyzji. Również data dokonania skreśleń kodów błędów, tj. 1 albo 8 grudnia 2008 r., nie ma w tym względzie znaczenia, przy czym niesporne jest, że w dniu 8 grudnia 2008 r. protokół ten został zatwierdzony, a w dniu następnym przesłany skarżącemu.

Odnosząc się do innych zarzutów podniesionych w skardze, należy stwierdzić, że nie mogły mieć one wpływu na wynik sprawy. Takiego wpływu nie mogło bowiem mieć błędne zapisanie imienia skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (sprostowane następnie przez organ).

Również żadnego wpływu na wynik sprawy nie mogło mieć błędne wykazanie przez organ I instancji powierzchni całkowitej deklarowanej działki ewidencyjnej nr [...], tj. 9,4 ha (9 ha 4000 m2), zamiast deklarowanej przez wnioskodawcę we wniosku

z 17 kwietnia 2008 r. powierzchni 9 ha 400 m2.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż kontrolujący powinni przekazać kopię raportu kontroli w dniu, w którym została wykonana kontrola, a nie po

2 miesiącach i 12 dniach, stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 796/2004, "rolnicy otrzymują informacje o wszelkich stwierdzonych niezgodnościach w terminie do trzech miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu", natomiast w myśl ust. 3: "Z zastrzeżeniem wszelkich przepisów szczegółowych w ustawodawstwie dotyczących poszczególnych wymogów i norm, raport z kontroli musi zostać ukończony w ciągu jednego miesiąca od daty kontroli na miejscu. Jednak okres ten można przedłużyć do trzech miesięcy w uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza, jeżeli wymaga tego analiza chemiczna lub fizyczna. Jeżeli agencja płatnicza nie jest właściwym organem kontroli, raport wysyłany jest do Agencji w ciągu miesiąca od jego ukończenia".

Z akt sprawy wynika zatem, że ww. przepisy nie zostały naruszone przez organy ARiMR.

Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organy ARiMR przepisów postępowania poprzez niepowołanie biegłego dla stwierdzenia stanu upraw na działce A1. Wskazać bowiem należy, że to organy Agencji oraz uprawnione podmioty, upoważnione przez Agencję do przeprowadzania kontroli na miejscu, władne są do dokonywania wiążących ustaleń w zakresie danych dotyczących m.in. stanu upraw na deklarowanych do płatności działkach rolnych.

Nietrafny jest również zarzut skargi, iż kontrolerzy błędnie stwierdzili trawy wieloletnie użytkowane na gruntach ornych jako łąka (gdyż łąki są określane jako wariant 2.4, a działka rolna A/A1 leży na gruntach ornych określonych wariantem 2.2

i nie powinna być określona jako łąka), bowiem kontrolerzy nie stwierdzili łąki, lecz "trawy wieloletnie użytkowane jako łąka" wraz z wykoszonymi samosiewkami brzózek.

Zarazem oznacza to, iż nie istnieją podstawy do stwierdzenia, że na deklarowanej działce była mieszanka wieloletnich traw z motylkowymi drobnonasiennymi, kwalifikująca się do płatności UPO – w myśl § 2 ust. 1 pkt 13 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą (...). Stan roślinności na tej działce umożliwiał bowiem stwierdzenie, jakie nieprawidłowości wystąpiły w użytkowaniu gruntów zgłoszonych do płatności, przy czym organy obu instancji dokonały ustaleń

w oparciu o stan faktyczny istniejący na przedmiotowej działce rolnej A1, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie przepisów prawa unijnego i krajowego, dotyczącego wymogów, norm i standardów.

Wobec prawidłowego ustalenia, że powierzchnia stwierdzona po kontroli na miejscu wynosiła dla UPO - 0,00 ha, a tym samym nastąpiło zawyżenie powierzchni uprawnionej do dopłat względem powierzchni deklarowanej (tj. UPO - 7,96 ha)

i procentowa różnica stwierdzona po kontroli na miejscu przekroczyła 50 %, zasadnie

w zaskarżonej decyzji odmówiono przyznania wnioskowanej płatności uzupełniającej oraz nałożono na producenta sankcję przewidzianą w przepisach unijnych.

Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004, "jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, (...) obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie

z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy

w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy".

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.