Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 260/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi "A" SA w B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. K. pismem z dnia [...] r. wniósł o nakazanie usunięcia nieprawidłowości polegających na użytkowaniu pobocza drogi wewnątrzzakładowej "A" w B. w sposób zagrażający bezpieczeństwu hali zlokalizowanej przy ul. [...]w B. oraz życiu i zdrowiu jej właściciela. Uzasadniając to żądanie twierdził, że pobocze drogi zostało oparte na ścianie jego hali, co przy eksploatacji drogi powoduje jego nacisk na tę ścianę wywołując jej odkształcenie. Występuje proces "wciskania ściany do wewnątrz" powodujący "zmęczenie ściany". Równocześnie podał, że nie chodzi mu o likwidację drogi technologicznej (rozbiórkę) ani o jej wyłączenie z użytkowania, a jedynie o należyte utrzymanie drogi.

Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., powołując się na art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego, zobowiązał Prezesa "A" S.A. w B. do uwolnienia nacisku pobocza drogi wewnątrzzakładowej na ścianę budynku będącego własnością W. K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że z opinii technicznej mgr inż. arch. A. M., przedstawionej przez W. K. wynika, że przyczyną pęknięć ściany jest nacisk pobocza drogi opartego o tę ścianę.

Na skutek odwołania "A" S.A. w B. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem uznając, że podstawa materialnoprawna decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego) nie jest adekwatna do stanu faktycznego sprawy, gdyż nie stwierdzono nieprawidłowego stanu jezdni i jego pobocza, która jest użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem. Organ powołał się przy tym na opinię z [...] r. wydaną przez biegłego sądowego mgr inż. J. G. oraz ekspertyzę techniczną z dnia [...] r. opracowaną przez rzeczoznawcę mgr inż. J. W., a zweryfikowaną przez mgr inż. B. K.. Wskazał także na dwie rozbieżne w sprawie opinie, to jest inż. Z. Z. z dnia [...] r. i mgr inż. arch. A. M. wskazujące całkowicie różne przyczyny pęknięć ściany budynku W. K.. Jednocześnie podniósł, że opinia A. M. nie zawiera udokumentowania technicznego popartego obliczeniami wskazującymi przenoszenie sił pionowych i drgań z ruchu pojazdów na ściany budynku. W konsekwencji przyjął, że spór między stronami jest sporem cywilnym, rozstrzyganym przez sądy powszechne.

W wyniku skargi wniesionej przez W. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 marca 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3586/01, uchylił opisane wyżej decyzje organów I i II instancji.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że jest związany oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 12 marca 1999 r. o sygn. akt II SA/Ka 1081/97, według której decyzją Wojewody K. z [...] r. została przesądzona kwestia "legalności" wybudowania drogi, której dotyczy sprawa, wraz z poboczem i kwestia ewentualnego żądania likwidacji tej drogi jako samowoli budowlanej. Dalej Sąd stwierdził, że gdyby zostało wykazane, że to w następstwie użytkowania drogi doszło do uszkodzenia murów hali produkcyjnej W. K. oraz że dalsze jej użytkowanie stwarza zagrożenie dla konstrukcji tych murów, to żądanie usunięcia takiego zagrożenia stanowiłoby przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzyganej w oparciu o art. 66 pkt 3 i art. 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji).

Następnie Sąd zawarł szereg szczegółowych rozważań co do dalszego prowadzenia sprawy. Przede wszystkim Sąd stwierdził, że należy ustalić czy sama konstrukcja drogi może oddziaływać negatywnie i czy faktycznie oddziałuje na obiekt budowlany W. K.. Takie oddziaływanie może być przy tym następstwem parcia na ten obiekt samego tylko pobocza czy też także jezdni drogi, względnie może być następstwem jedynie użytkowania drogi. Następstwo parcia pobocza występowałoby, gdyby zostało wykazane, że faktycznie istniejące wzdłuż ściany tego budynku pobocze drogi przylegające do ściany północnej budynku zostało zrealizowane w związku z budową drogi i poprzez swój ciężar powoduje samo przez się parcie na tę ścianę, zagrażające jej konstrukcji. Sąd zaznaczył przy tym, że nie da się wykluczyć, że grunt nasypowy przylegający do tej ściany, stanowiący faktycznie obecnie pobocze drogi, nie został tam umieszczony w związku z budową tej drogi, a jest następstwem budowy hali. Sąd stwierdził, że należy mieć też na uwadze, że skoro budynek został wybudowany na granicy działek i na terenie o znacznym nachyleniu na kierunku wschód – zachód oraz o pewnym nachyleniu na kierunku północ – południe, to biorąc pod uwagę rozmiary hali oraz okoliczność, że poziom posadzki obu części hali jest praktycznie taki sam, można wywnioskować, że w znacznej części został on "zagłębiony" w terenie, przy czym, zagłębienie to miało miejsce wzdłuż jego ściany północnej i wschodniej. Dalej Sąd wskazał, że ze złożonych wyżej opinii technicznej i ekspertyzy budowlanej oraz dołączonej do nich dokumentacji geodezyjno-wysokościowej wynika, że istnieje w tym miejscu również naturalne nachylenie terenu na kierunku północ-południe i w następstwie takiego usytuowania ściany północnej budynku, powstała wzdłuż niej "niecka". W konsekwencji, jak wskazał, następowałby w kierunku tej ściany naturalny spływ wody opadowej z działki, na której usytuowana jest obecnie droga. Woda ta spływałaby następnie bezpośrednio przy tej ścianie. Gdy jednocześnie weźmie się pod uwagę, że nie stwierdzono, aby ściana ta była w tym miejscu zabezpieczona przed wilgocią, to nasuwa się wniosek, że tylko likwidacja tego zagłębienia mogła stanowić zabezpieczenie przed takim spływem wód. To zaś mogłoby przemawiać za tym, że niecka ta została zasypana nie w związku z budową drogi ale w związku z realizacją spornego budynku. Gdyby tak istotnie było to ewentualne niekorzystne następstwa występującego nacisku – parcia tej "obsypki" na ścianę budynku W. K. nie mogłyby obciążać właściciela objętej postępowaniem drogi wewnątrzzakładowej. Wtedy do rozważenia pozostałaby kwestia czy przy budowie drogi doszło ewentualnie do zwiększenia miąższości tej "obsypki". Tylko bowiem wówczas ta dodatkowa część "obsypki" stanowiłaby część obiektu budowlanego w postaci drogi. Nadto, jak wskazał Sąd, zupełnie oddzielnego wyjaśnienia i rozważenia wymaga kwestia, czy rzeczywiście droga, której dotyczy sprawa, z uwagi na jej konstrukcję i posadowienie na nierównym terenie (biorąc pod uwagę jego naturalne ukształtowanie) może powodować parcie na ścianę budynku, w tym także z uwagi na jej sposób użytkowania – biorąc pod uwagę zarówno częstotliwość jak i tonaż wykonywanego po niej transportu. Dopiero wówczas będzie możliwe stwierdzenie czy istnieją w sprawie podstawy do zastosowania art. 66 Prawa budowlanego. Ponieważ ostateczne wyjaśnienie powyższych kwestii w oparciu o prawidłowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wymaga niewątpliwie wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 k.p.a. to powinien je organ ustalić w oparciu o opinię biegłego. Za opinię taką może być uznana także ekspertyza lub ocena o jakich mowa w art. 81c Prawa budowlanego. Sąd wskazał, że z wydanej opinii biegłego powinno wynikać także czy i jaki wpływ na stan hali produkcyjnej W. K., może mieć materialne zużycie tego obiektu, związane z jego wiekiem, dotychczasowym sposobem użytkowania i zakresem względnie brakiem jego konserwacji. Sąd wskazał też, że wyjaśnienia wymaga ponadto kwestia występujących na objętych postępowaniem terenie szkód górniczych.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji zobowiązał [...] do przedłożenia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania konstrukcji drogi wewnątrz zakładu oraz pobocza zlokalizowanego wzdłuż granicy działki, zaś W. K. do przedłożenia oceny technicznej budynku hali w zakresie jaki wpływ na obecny stan techniczny miał dotychczasowy sposób użytkowania hali oraz materialne zużycie obiektu związane z jego wiekiem. Obie strony postępowania wykonały nałożone na nich obowiązki.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] r. organ ten nałożył na W. K. obowiązek uzupełnienia oceny technicznej o opinię dotyczącą wpływu parcia gruntu na konstrukcję murowaną ściany od strony północnej oraz wypływające z niej wnioski. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 11 września 2008 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gl 549/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił wskazane wyżej postanowienia organów I i II instancji. W ocenie Sądu nakładając na W. K. obowiązki w trybie art. 81 c ustawy Prawo budowlane organy wykroczyły poza ramy prowadzonego postępowania administracyjnego, wydając kontrolowane postanowienie z naruszeniem art. 81c ust. 2 tej ustawy

Następnie Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 i art. 38 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nakazał [...] S.A. w B. rozbiórkę wewnętrznej drogi wraz z poboczem, zlokalizowanej na posesji przy ul. [...] w B. przylegającej do ściany hali położonej przy ul. [...] w B..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że droga, której dotyczy decyzja, została wybudowana później niż hala oraz bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nadto podano, że droga ta przylega do hali i znajduje się na wysokości około 2 m od poziomu posadzki hali. W końcu stwierdzono, że w miejscu przylegania drogi do hali ściana hali pęka. W związku z tym zobowiązano [...] SA w B. do przedłożenia oceny technicznej i wskazano, że z przedłożonej oceny technicznej dr inż. G. N. wynika, iż występuje parcie drogi i pobocza na ścianę hali, gdyż ściana ta stanowi ścianę oporową dla pobocza i drogi wewnętrznej. Z uwagi na to dwukrotnie zobowiązywano "A" do przedłożenia projektu i opinii co do sposobu skutecznego zabezpieczenia drogi wewnętrznej, eliminującego parcie gruntu na budynek hali. Wobec nieprzedstawienia tych dokumentów nałożono obowiązek rozbiórki drogi.

Odwołanie od tej decyzji wniosła "A" S.A. w B. zarzucając, że decyzja jest wadliwa, nie została poprzedzona wyczerpującym postępowaniem oraz że nie stwierdzono żadnej przesłanki uzasadniającej nakaz rozbiórki.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku, uchylił decyzję organu I instancji oraz nałożył na [...] S.A. w B. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w drodze wewnętrznej i poboczu, określając w pkt 1, 2 i 3 decyzji rodzaje robót, które obciążają "A" oraz wyznaczył termin wykonania robót.

W motywach powyższej decyzji przede wszystkim organ odwoławczy stwierdził, że w WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 marca 2004 r. przesądził, że kwestia legalności wybudowania przedmiotowej drogi wraz z poboczem została już ostatecznie rozstrzygnięta. Z wyroku tego wynika także, że przedmiotem postępowania jest stan techniczny drogi. Dalej wyjaśnił, że po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przedłożonych w sprawie przez strony opinii technicznych m.in. oceny technicznej sporządzonej przez A. M. z dnia [...] r., G. N. z dnia [...] r., oraz mgr inż. P. R. z dnia [...] r., a także ekspertyzy technicznej wykonanej przez J. W. w kwestii dotyczącej szkód górniczych występujących na terenie objętym postępowaniem, należy uznać, że wszystkie wątpliwości niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, jakie zostały wskazane w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2004 r. zostały wyjaśnione. Przede wszystkim z przedłożonych ekspertyz w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że sporna droga ze względu na jej konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę budynku W. K. Zaznaczył także organ, że w ocenie technicznej sporządzonej przez mgr inż. A. M. z dnia [...] r. oraz opinii technicznej sporządzonej przez mgr inż. P. R. z dnia [...] r., zostały wskazane roboty budowlane, do jakich skarżąca powinna być zobowiązana w celu uwolnienia ściany budynku stanowiącego własność W. K. od nacisku masy pobocza drogi.

W skardze na tą decyzję "A" S.A. w B. zarzuciła naruszenie art. 80 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części nakładającej na nią obowiązek usunięcia wskazanych w niej nieprawidłowości. Ze skargi oraz jej uzasadnienia wynika, że skarżąca zaprzecza ustaleniu, iż droga wewnętrzna, której dotyczy sprawa, jest w nieodpowiednim stanie technicznym i z tego powodu wywiera nacisk na ścianę hali, stojącej na nieruchomości, będącej własnością W. K.. Twierdząc tak przede wszystkim powołano się na ekspertyzy techniczne sporządzone przez J. W. oraz G. N., z których ma wynikać zdaniem skarżącej, że droga jest w dobrym stanie technicznym i jej użytkowanie nie ma wpływu na stan budynku W. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 1084/10, oddalił skargę. Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co stanowiło realizację wskazań sądu w poprzednich wyrokach, wykazującego nieodpowiedni stan techniczny drogi i jej pobocza, manifestujący się w negatywnym wpływie na ścianę hali. Zdaniem Sądu ten nieodpowiedni stan techniczny drogi i pobocza wynika z: opinii technicznej A. M. z [...] r., G. N. z [...] r., P. R. z [...] r. oraz ekspertyzy technicznej J. W. dotyczącej szkód górniczych występujących na terenie objętym postępowaniem. Sąd stwierdził też, że z powyższych opinii, ekspertyz wynika, że sporna droga ze względu na jej konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę hali. Zaznaczył, że w ocenach technicznych A. M., a w szczególności P. R. z [...] r. wskazano roboty budowlane jakie skarżąca powinna wykonać celem uwolnienia ściany hali na całej jej długości od nacisku masy pobocza tej drogi.

Pełnomocnik "A" S.A. w B. zakwestionował powyższy wyrok składając skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny w pływ na wynika sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z:

- art. 153 tej ustawy, polegające na oddalenie skargi, mimo że organ administracji i Sąd administracyjny pierwszej instancji nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 3586/01,

- art. 80 i art. 77 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo że decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem zasady swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów, przez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz

- art. 78 k.p.a. i art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. i w zw. z art. 77 k.p.a., polegające na tym, że organ administracji nie uwzględnił wniosków skarżącej dotyczących przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego ani dowodu tego nie przeprowadził z urzędu, oraz na tym, że organ administracji, wobec odmowy W. K. przeprowadzenia badania stanu technicznego jego budynku, z własnej inicjatywy nie zebrał całego materiału dowodowego.

Ponadto pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 66 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego, polegające na jego zastosowaniu, mimo że brak było ku temu przesłanek, oraz polegające na jego błędnej wykładni, która miała się przejawiać przyjęciem, iż droga, której dotyczy sprawa, jest w nieodpowiednim stanie technicznym, i że ten stan techniczny stanowi przyczynę uszkodzenia ściany hali należącej do W. K., mimo że w sprawie brak jest związku przyczynowego między stanem drogi, a stanem hali i nadto w sytuacji, gdy stan drogi został oceniony jako właściwy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 styczna 2013 r. sygn. akt II OSK 1822/11 uchylił opisany wyżej wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny najpierw omówił powinności, które stosownie do art. 80 k.p.a. oraz stanowiącego jego rozwinięcie art. 107 § 3 k.p.a. spoczywają na organach w związku z ustalaniem stanu faktycznego sprawy opartego na ocenie dowodów i uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia, podzielając zarazem sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut, że Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę nie dostrzegł naruszenia tych przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu okoliczności faktyczne, które przesądziły o wydaniu zaskarżonej decyzji, a więc fakty sprowadzające się do stwierdzenia, że droga wewnątrzzakładowa ze względu na jej konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę hali zostały ustalone na podstawie szeregu wskazanych w decyzji ekspertyz technicznych, gdy tymczasem niektóre z nich mogą prowadzić do wniosków przeczących dokonanemu ustaleniu faktycznemu, a mianowicie mogą stanowić podstawę ustalenia faktu, że droga wewnątrzzakładowa nie wywiera parcia na ścianę budynku.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w ekspertyzie technicznej sporządzonej w 1994 r. wspólnie przez J. W. i B. K., nie twierdzi się, aby droga, wywierała parcie na ścianę, natomiast stwierdza się, że droga została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną i jest w dobrym stanie technicznym. Ekspertyza ta, nie odnosi się do szkód górniczych, w aktach brak innej ekspertyzy technicznej sporządzonej przez J. W., która do tych szkód by się odnosiła, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na ekspertyzę techniczną wykonaną przez J. W. w kwestii dotyczącej szkód górniczych. W opinii technicznej G. N. sporządzonej w [...] r. stwierdza się natomiast, że parcie gruntu na ścianę pionową jest zjawiskiem normalnym. Odnośnie do parcia gruntu na ścianę, w szczególności powodowania uszkodzeń ściany przez to parcie, nie wypowiedziano się kategorycznie. Stwierdzono, że wymaga obliczeń potwierdzenie możliwości przeniesienia parcia przez ścianę, a obliczeń tych nie wykonano. W końcowych wnioskach opinii zasugerowano jednakże, że zły stan ściany może być spowodowany jej dziewięćdziesięcioletnią eksploatacją i szkodami górniczymi. Dalej Sąd ten wskazał, że w aktach znajduje się także orzeczenie techniczne sporządzone przez Z. Z. w [...] r., które nie zostało wspomniane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a którego wnioski jednoznacznie stwierdzają, że pęknięcie ściany budynku spowodowane zostało warunkami termicznymi w czasie prowadzenia produkcji przemysłowej i częściowo szkodami górniczymi, a nie pojazdami na drodze zakładowej. Powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako dowód ocena techniczna sporządzona przez P. R. nie jest oceną techniczną, lecz, jak wynika z akt, wstępną ofertą skierowaną do skarżącej przygotowania projektu budowy ściany oporowej i zabezpieczenia budynku W. K..

Wobec wskazanych wyżej okoliczności dotyczących konkretnych dowodów, Sąd drugiej instancji stwierdził, iż organ administracji powinien był wyjaśnić w jaki sposób ustalenie że droga wewnątrzzakładowa ze względu na swoją konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę budynku hali jest potwierdzone w opinii technicznej G. N. sporządzonej w [...] r., jak to ustalenie ma się do wniosków orzeczenia technicznego sporządzonego przez Z. Z. w [...] r., czy ocena techniczna J. W., na którą się powołał, to ekspertyza techniczna sporządzona w [...] r. wspólnie przez J. W. i B. K., a jeżeli tak to jak się ma ta ocena do poczynionych ustaleń, bądź jeżeli nie jest to ta ocena, to gdzie znajduje się ocena na którą się powołał, i w końcu powinien był wyjaśnić dlaczego nadaje takiego znaczenia jak ekspertyzie technicznej ofercie sporządzenia projektu złożonej przez P. R.. Wskazane okoliczności są bowiem elementami materiału dowodowego, które przez organ administracji nie zostały ocenione. Dowody te, w szczególności oceny techniczne J. W., G. N. i Z. Z. zdają się przeczyć poczynionemu ustaleniu, a więc organ powinien albo wykazać, że nie przeczą albo wyjaśnić dlaczego nie są w jego ocenie wiarygodne lub pozbawione mocy dowodowej.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł uchybień w zakresie postępowania dowodowego, związanego z ustaleniem faktycznym uzasadniającym wydanie zaskarżonej decyzji, w tym nie przeprowadzenie tego postępowania w sposób wskazany w wiążącej organy i Sąd ocenie prawnej wynikającej z wyroku WSA w Gliwicach z 18 marca 2004 r. (sygn. akt II SA/Ka 3586/01). Sąd zwrócił także uwagę na zarzut dotyczący przeprowadzenia dowodów (art. 75, art. 77 i art. 78 i art. 84 k.p.a.) wskazując, że organ administracji powinien wykorzystać możliwość jaką daje mu Kodeks postępowania administracyjnego i wezwać na rozprawę strony postępowania oraz autorów ekspertyz technicznych w celu wyjaśnienia złożonych opinii (art. 79 § 2 k.p.a., art. 89 § 1 k.p.a., art. 90 § 2 k.p.a., art. 95 § 1 k.p.a.). Podzielił jednocześnie pogląd WSA w Gliwicach zawarty w powołanym wyroku z 18 marca 2004 r., że za opinię w rozumieniu art. 84 k.p.a. można uznać ekspertyzę lub ocenę sporządzoną w trybie art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.), przynajmniej w tym zakresie, że autor takiej ekspertyzy lub oceny może być wezwany na rozprawę w celu wyjaśnienia sporządzonej ekspertyzy lub oceny. Organ administracji może też zobowiązać autora oceny lub ekspertyzy sporządzonej w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego do tego, aby ustosunkował się do innych dowodów sprzecznych z jego ekspertyzą lub oceną, w tym tak zwanych prywatnych opinii, czyli opinii sporządzonych na zlecenie stron postępowania.

Jednocześnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stan techniczny budynku należącego do W. K. musi być uwzględniony, gdyż w sprawie nie chodzi tylko o stan techniczny drogi wewnątrzzakładowej i sposób jej użytkowania, ale także o to czy ta droga lub sposób jej użytkowania oddziałuje na ścianę budynku należącego do W. K. Ewentualne ustalenie, że pęknięcia ściany wynikają z innych przyczyn niż oddziaływanie drogi, ma znaczenie dla oceny stanu technicznego drogi i sposobu korzystania z niej. Natomiast za przedwczesny uznał Sąd zarzut naruszenia prawa materialnego z uwagi na błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego.

Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej w skrócie P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyniku skargi kasacyjnej "A" S.A. w B., wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1822/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 1084/10 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Na mocy przytoczonego wyżej uregulowania Sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany oceną prawną zarzutów dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku uchylającym wyrok Sądu pierwszej instancji. Jeżeli ocena ta odnosi się do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej w zakresie przepisów regulujących prowadzenie przez organy postępowania, to należy uznać, że jest to wiążąca wykładnia tych przepisów.

Powołany wyżej przepis art. 190 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny wyznacza więc kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego

Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała.

Kierując się zatem oceną i wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r. należało uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W wydanym w niniejszej sprawie wyroku Naczelny Sad Administracyjny negatywnie ocenił ustalenia faktyczne, które przesądziły o wydaniu zaskarżonej decyzji uznając, że zostały one dokonane z naruszeniem przepisów procesowych określonych w art. 80 i 107 § 3 k.p.a. stwierdzając przy tym, że przepisy te zostały naruszone w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy więc przypomnieć, że art. 80 k.p.a. normuje kwestię oceny dowodów. Wynika z niego, ze organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena dowodów, co do zasady swobodna (art. 80 k.p.a), nie może być dowolna i powinna znaleźć należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia (art. 107 § 3 k.p.a). Powołane przepisy, jak stwierdził Sąd drugiej instancji, wskazują zatem jasno, że "organ administracji nie może pominąć przy określaniu stanu faktycznego sprawy dowodów, które przeczyłyby przyjętemu przez organ stanowi rzeczy, przy czym zwrot "nie może pomiąć" nie oznacza, że musi stan faktyczny przyjąć zgodnie z tym przeciwnym dowodem. (...) Zatem zakaz pominięcia dowodu należy rozumieć jako nakaz odniesienia się do każdego dowodu i, w szczególności w przypadku, gdy zebrane dowody nie prowadzą do tego samego wniosku, nakaz wyjaśnienia dlaczego organ administracji ustalony stan faktyczny opiera, na niektórych tylko z zebranych dowodów". W sprawie nie uczyniono zadość tym wymogom co, jak już wskazano, zostało przesądzone przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Z wydanego w niniejszej sprawie wyroku Sądu drugiej instancji wynika, że organ wyjaśnienie ustalenia, że droga wewnątrzzakładowa ze względu na swoją konstrukcję i posadowienie powoduje parcie na ścianę budynku hali będącej własnością W. K., ograniczył się do stwierdzenia, że ustalenie to wynika z powołanych w uzasadnieniu decyzji ekspertyz technicznych A. M. z dnia [...] r., G. N. z dnia [...] r., P. R. z dnia [...] r., a także ekspertyzy technicznej wykonanej przez J. W. w kwestii dotyczącej szkód górniczych występujących na terenie objętym postępowaniem. Tymczasem, jak wskazał NSA, niektóre z tych dowodów mogą prowadzić do wniosków przeczących temu ustaleniu, mianowicie mogą stanowić podstawę ustalenia faktu, że droga wewnątrzzakładowa nie wywiera parcia na ścianę budynku. W ekspertyzach tych bądź nie twierdzi się aby sporna droga wywierała takie parcie (ekspertyza techniczna J. W. i B. K.), bądź stwierdza się, że parcie gruntu na ścianę pionową jest zjawiskiem normalnym (opinia techniczna G. N. z [...] r.). W tej ostatniej opinii nadto nie wypowiedziano się kategorycznie odnośnie parcia gruntu na ścianę hali, a w szczególności powodowania uszkodzeń ściany hali przez to parcie, stwierdza się natomiast, że wymaga obliczeń potwierdzenie możliwości przeniesienia parcia na ścianę, a obliczeń tych nie wykonano. Jednocześnie w opinii tej zasugerowano inną przyczynę złego stanu technicznego ściany tj. dziewięćdziesięcioletnią eksploatację budynku i szkody górnicze. Ponadto w zaskarżonej decyzji powołano się na ekspertyzę J. W. dotyczącą szkód górniczych, tymczasem, w aktach brak takiej ekspertyzy, natomiast ekspertyza J. W. i B. K. nie odnosi się do szkód górniczych. Pominięto także znajdującą się w aktach opinię Z. Z. z [...] r. którego wnioski jednoznacznie stwierdzają, że pęknięcie ściany budynku spowodowane zostało warunkami termicznymi w czasie prowadzenia produkcji przemysłowej i częściowo szkodami górniczymi, a nie pojazdami na drodze zakładowej.

W tych okolicznościach za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać zatem należy, że organ nie wyjaśnił w jaki sposób przyjęte przez niego ustalenie, że droga wewnątrzzakładowa ze względu na swoją konstrukcje i posadowienie powoduje parcie na ścianę hali jest potwierdzone w opinii technicznej G. N. sporządzonej w [...] r.. Nie wyjaśnił jak to ustalenie ma się do wniosków orzeczenia technicznego sporządzonego przez Z. Z. w [...] r., czy ocena techniczna J. W., na którą się powołał, to ekspertyza techniczna sporządzona w [...] r. wspólnie przez J. W. i B. K., a jeżeli tak to jak się ma ta ocena do poczynionych ustaleń, bądź jeżeli nie jest to ta ocena, to gdzie znajduje się ocena na która się powołał, a nadto dlaczego złożonej przez P. R. ofercie sporządzenia projektu nadał takie znaczenie jak ekspertyzie technicznej. Wskazane okoliczności są elementami materiału dowodowego, które przez organ nie zostały ocenione. Co więcej dowody te, a w szczególności oceny techniczne J. W., G. N. i Z. Z. zdają się przeczyć poczynionemu ustaleniu, a więc organ powinien był wykazać, że nie przeczą albo wyjaśnić dlaczego nie są w jego ocenie wiarygodne bądź pozbawione mocy dowodowej.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę zobowiązany był uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ zgromadzonych w sprawie dowodów nie poddał należytej ocenie. Natomiast czynienie podstawą ustaleń faktycznych materiału dowodowego, który nie został prawidłowo rozważony oraz oceniony stanowi jednocześnie naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Powyższe, w świetle uregulowań art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., stanowi zatem podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny uwzględnić stanowisko i wytyczne zawarte w wyroku NSA dotyczące oceny dowodów zgromadzonych w sprawie jak również przeprowadzenia dowodów, mając jednocześnie na względzie ocenę prawną i wskazania wynikające z wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2004 r. W związku z tym, że w sprawie przeprowadzono wiele dowodów z ekspertyz technicznych, a zasadniczy problem polega na ich ocenie organ kierując się przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego powinien wezwać na rozprawę strony postępowania oraz autorów ekspertyz technicznych w celu wyjaśnienia złożonych opinii (art. 79 § 2 k.p.a., art. 89 § 1 k.p.a., art. 90 § 2 k.p.a., art. 95 § 1 k.p.a.). W tym zakresie organ będzie miał na względzie stanowisko NSA w kwestii uznania za opinię w rozumieniu art. 84 k.p.a. ekspertyzę lub ocenę sporządzoną w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz sposobu przeprowadzenia dowodu z takiej ekspertyzy lub oceny. Organy będą miały przy tym także na uwadze ocenę co do konieczności uwzględnienia stanu technicznego budynku należącego do W. K., gdyż jak wskazał NSA w rozpoznawanej sprawie nie chodzi tylko o stan techniczny drogi wewnątrzzakładowej i sposób jej użytkowania, ale także o to czy ta droga lub sposób jej użytkowania oddziałuje na ścianę budynku należącego do W. K.. Zatem, ewentualne ustalenie, że pęknięcia ściany wynikają z innych przyczyn niż oddziaływanie drogi, ma znaczenie dla oceny stanu technicznego drogi i sposobu korzystania z niej.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że dopiero w wyniku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy będzie możliwe stwierdzenie czy istnieją w sprawie podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a, uznając, że uchylenie decyzji obydwu instancji przez sąd administracyjny jest niezbędne do końcowego załatwienia niniejszej sprawy, gdyż brak dokonania stosownych ustaleń i ocen także przez organ I instancji naruszałby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).Mając na uwadze charakter zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 152 P.p.s.a. określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 500 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego, orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.