Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 651/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 125 par. 1, art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 651/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 sierpnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r., sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w Z., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 lutego 2009 r. Nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lutego 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiającej umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za okres od VIII 1999 r. do IX 1999r. w wysokości 4.405,70 zł.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia pismem z dnia [...] listopada 2000 r. firma Z. s.c. Z. S., A. P. zwróciła się do Urzędu Skarbowego o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 1999r. do września 2000r. w kwocie 67.660,90 zł.

Pismem z dnia [...] lipca 2002r. G. P. podając się za pełnomocnika Spółki "A" złożył żądanie rozszerzenia zakresu postępowania objętego powyższym wnioskiem o kwestię umorzenia zaległości podatkowych oraz sankcji wynikających z ostatecznych decyzji Izby Skarbowej, a dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od [...].08.1999r. do [...].09.2000r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] Urząd Skarbowy umorzył przedmiotowe postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę i dodatkowe zobowiązanie wygasło wskutek zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług, na poczet tych należności.

Od decyzji tej pełnomocnik doradca podatkowy G. P. wniósł odwołanie. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] Urząd Skarbowy odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi.

Od powyższej decyzji doradca podatkowy G. P. wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [..] czerwca 2003r. nr [...] Izba Skarbowa w Krakowie uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył odsetki od zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od [...].09.1999r. do [...].09. 2000 r. w kwocie 63.255,20 zł , odmawiając umorzenia odsetek od zaległości za miesiąc sierpień i wrzesień 1999 r. w kwocie 4.397,60 zł oraz dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od [...].09.1999 r. do [...].09. 2000r.

Od decyzji tej pełnomocnik spółki radca prawny E. G. wniósł odwołanie podnosząc, iż nie brał udziału w toczącym się postępowaniu, a sama decyzja nie została mu w ogóle doręczona. Do odwołania dołączona została kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...].01.2003 r.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że powyższe odwołanie wniesione zostało z uchybieniem 14 dniowego terminu określonego w art. 233 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z czym postanowieniem nr [...] z [...].03.2004 r. pozostawił je bez rozpatrzenia.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki E. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 maja 2007r. sygn. akt I SA/Kr 487/04 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej uznając, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe dopuszczając do udziału w sprawie doradcę podatkowego G. P. powołującego się na pisemne pełnomocnictwo dotyczące innych postępowań, nie wyjaśniły w sposób prawidłowy treści i zakresu udzielonego umocowania.

W związku z tym orzeczeniem Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrzył odwołanie Firmy "A" Spółka z o. o. z siedzibą w Z. i decyzją z dnia 6 listopada 2007r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po uchyleniu tej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia zakresu pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę z o. o. "A" G. P..

Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że G. P. nie posiadał umocowania do wystąpienia w imieniu Spółki z wnioskiem z dnia [...] lipca 2002r. Z uwagi na to Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] września 2008r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wniosku z dnia [...] lipca 2002r. o rozszerzenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych.

Równocześnie decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...] organ I instancji odmówił umorzenia odsetek za zwłokę objętych wymienionym na wstępie wnioskiem spółki cywilnej z dnia [...] listopada 2000r.

Strona skarżąca zaskarżyła do Dyrektora Izby Skarbowej zarówno wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jak i decyzję odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę.

W dniu [...] grudnia 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie nr [...], w którym uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy wszczęcia postępowania i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Natomiast postępowanie odwoławcze od decyzji odmawiającej umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za okres od VIII 1999 r. do IX 1999 r. zostało zawieszone postanowieniem z dnia 2 stycznia 2009 r. nr [...] do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania o rozszerzanie zakresu żądania.

Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego strona skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie, w związku z rażącym naruszenie prawa, a to:

- art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez błędną wykładnię oraz

- art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nie uwzględnienie terminu biegu przedawnienia.

W uzasadnieniu postanowienia przywołanego na wstępie, w którym utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego organ wskazał, iż zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. To, czy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ należy do organu, który wyda rozstrzygnięcie w sprawie głównej.

W związku z tym organ stwierdził, iż błędnym jest twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej, jakoby naczelnik urzędu skarbowego nie mieścił się w pojęciu " inny organ", o którym jest mowa w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Organ odwoławczy zawieszając postępowanie odwoławcze uznał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka do jego zawieszenia bowiem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił właściwie tego, czy G. P. miał umocowanie do występowania przed organami podatkowymi z wnioskiem o rozszerzenie zakresu wniosku o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od [..].08.1999r. do [...].09.2000r.

Rozstrzygnięcie zagadnienia, czy zaskarżona decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2008r. nr [...] jest zgodna z obowiązującymi przepisami wymaga wyjaśnienia, jaki był zakres żądania Spółki Cywilnej "Z", stanowiącego podstawę wydania tej decyzji.

Gdyby bowiem G. P. miał umocowanie prawne do złożenia pisma z dnia [...] lipca 2002r. to w takim przypadku decyzja, której dotyczy zawieszone postępowanie odwoławcze naruszałaby obowiązujące przepisy, gdyż nie załatwiałaby całego żądania Spółki.

Zarzut o naruszeniu przepisu art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa z tego powodu, że zobowiązanie podatkowe zostało przedawnione jest dla Dyrektora Izby Skarbowej niezrozumiały. Gdyby bowiem zobowiązania, których dotyczą omawiane wnioski o umorzenie uległy przedawnieniu to po co pełnomocnik domaga się ich umorzenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik strony skarżącej zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

a) rażące naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:

- naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej

- naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej

- naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej

- naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej

- naruszenie art. 217 Ordynacji podatkowej

- wadliwe zastosowanie art. 13 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej;

b) sprzeczność ustaleń organu podatkowego z materiałem dowodowym zebranym w sprawie poprzez przyjęcie, że wyrok WSA w Krakowie sygn. akt l SA/Kr 487/04 nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia, czy G. P. był pełnomocnikiem Spółki w omawianej sprawie a co za tym idzie, nie wynika z niego podstawa do wznowienia postępowania, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W treści uzasadnienia zarzutów skargi, pełnomocnik podniósł, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Stwierdzono także, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem podatkowym, podobnie jak Dyrektor Izby Skarbowej, a przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej mówi o innym organie, a wiec organie innym niż organ podatkowy, co wyklucza zawieszenie postępowania w przedmiotowej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji (postanowień) administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd zatem, w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Nadto należy zwrócić uwagę, iż na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, iż Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 125 § 1 oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Przepis art. 201 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa określa przypadki, w których zawieszenie postępowania podatkowego jest obligatoryjne. Organ ma zatem obowiązek w toku postępowania z urzędu badać, czy nie powstało zdarzenie bądź sytuacja, które wymagają zawieszenia postępowania, a w razie ich wystąpienia z urzędu postępowanie takie zawiesić. Według jednej z przesłanek zawieszenie postępowania może nastąpić, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Zdaniem Sądu taka sytuacja w sprawie nie zaistniała.

W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż zawieszenie postępowania na omawianej podstawie uzależnione jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek:

1) postępowanie administracyjne (podatkowe) jest w toku,

2) istnieje zagadnienie wstępne oraz

3) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o ostatnią przesłankę, to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.

Przy czym zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to przy tym zagadnienie, które nie było przedmiotem prawomocnie przesądzonym w innej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1997r. sygn. akt I SA/Lu 1199/96, System Informacji Prawnej LEX nr 32663, ).

Zagadnieniem wstępnym może być zatem tylko tego rodzaju kwestia prawna, której rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Ponadto, zagadnieniem wstępnym może być tylko taka kwestia prawna, która albo ujawniła się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wprost wynika konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Przy czym od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć ma merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy głównej.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły łącznie przesłanki warunkujące zawieszenie postępowania. Sąd celowo w sposób bardzo szczegółowy przytoczył w treści niniejszego uzasadnienia przebieg dotychczasowego postępowania organów w sprawie udzielenia stronie skarżącej ulgi podatkowej, by wskazać na dostrzeżone naruszenie zasady wnikliwości i szybkości postępowania (wyrażonej w art. 125 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa), a także zasady zaufania (wyrażonej w art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa). Nadto Sąd rozstrzygając sprawę zasadności zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdza, iż w sprawie nie wystąpiło "zagadnienie wstępne", o którym mowa w tym przepisie.

Nie może bowiem stanowić "zagadnienia wstępnego" kwestia zbadania zakresu żądania strony wszczynającej postępowanie (jak wskazał organ "wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania o rozszerzanie zakresu żądania"), bo ta kwestia powinna być badana w sprawie, jako pierwsza. W świetle wskazanych naruszeń powołanych wyżej przepisów należy zwrócić uwagę, iż postępowanie w sprawie udzielenia ulgi zostało wszczęte na wniosek strony i to do strony w razie wątpliwości należało zwrócić się z wezwaniem o wskazanie zakresu żądania, które stanowić będzie podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia ulgi.

Podstawowym obowiązkiem organów jest bowiem rozstrzygnięcie sprawy objętej zakresem żądania strony, a kwestia zakresu żądania (nawet w przypadku jego rozszerzenia lub wniesienia nowego żądania) powinna być badana na wstępie.

Z tych względów Sąd stwierdza, iż sprawa udzielenia ulgi wszczęta na wniosek strony powinna być załatwiona w całości i nie ma podstaw faktycznych ani prawnych do traktowania kwestii zasadniczej dla załatwienia sprawy, a to zakresu żądania, jako "sprawy" odrębnej od rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia ulgi w zakresie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za okres od VIII 1999r. do IX 1999r. Jak bowiem wskazano już wyżej to strona postępowania powinna wskazać, czy składa jeden wniosek, czy też kilka wniosków o wszczęcie postępowania wraz z określeniem zakresu wniosku (wniosków).

W związku z dostrzeżonymi naruszeniami przepisów art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 125 § 1 oraz art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia organu I instancji poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzone koszty obejmują zwrot wpisu od skargi w wysokości 100,00 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.