Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 986/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 35 , 268, 273 , 280
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) SWSA Piotr Fronc SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 27 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.Sp.z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 6 czerwca 2022 r., znak: KR.ZUO.3.471.1.28.OP.2022.AF w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni w Nowym Sączu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, informacją Nr 28 ZZ Nowy Sącz, OP/I kwartał/2022, z dnia 27 kwietnia 2022 roku, znak: KR.ZUO.3.471.1.28.OP.2022.AF, ustalił podmiotowi: T. E. Sp. z o. o. z siedzibą w J. G. za okres I kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za korzystanie do celów energetycznych z wód potoku Bystry dla Elektrowni Wodnej K..

W dniu 25 maja 2022 roku wpłynęła do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Zarządu Zlewni w Nowym Sączu, reklamacja T. E. Sp. z o. o. z dnia 16 maja 2022 r. od ustalenia opłaty podwyższonej określonej w ww. informacji. W reklamacji tej wskazano na brak podstawy do naliczenia opłaty podwyższonej, bowiem nie ziściły się przesłanki określone w art. 281 ust. 1 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.). Dalej podniesiono, iż na gruncie aktualnego orzecznictwa (szczególnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) w zakresie możliwości naliczenia opłat podwyższonych wobec braku wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, wskazuje się na konieczność uprzedniego wydania przez organ ostatecznej decyzji o wygaśnięciu tego pozwolenia. Do czasu wydania takiej decyzji mającej charakter ostateczny, opłaty podwyższone nie mogą być naliczane. Zasadnym jest bowiem uznanie, że taka decyzja ma charakter konstytutywny. Oznacza to, że pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóty, dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu jego wygaśnięcia (tak: WSA w Krakowie w wyroku z dnia 3 marca 2021 r., II SA/Kr 1424/20 oraz w wyroku z dnia 31 marca 2021 r., II SA/Kr 1422/20). Wskazano ponadto, że opłatę podwyższoną można zastosować wyłącznie w razie korzystania z usług wodnych określonych w art. 280 Prawa wodnego. Przepis ten obejmuje wyłącznie korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego) oraz usług polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi (art. 35 ust. 3 pkt 5 Prawa wodnego). Katalog ten nie zawiera usług wodnych obejmujących korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej (art. 35 ust. 3 pkt 6 Prawa wodnego), z których korzysta Spółka. Stanowią one wyodrębniony rodzaj usług wodnych, co jednoznacznie wynika z zamkniętego katalogi usług wodnych, zawartych w art. 35 Prawa wodnego. Finalnie stwierdzono, że ustalenie opłaty podwyższonej nie ma oparcia ani w stanie prawnym, ani w faktycznym.

Organ nie uwzględnił reklamacji i na podstawie art. 273 ust. 6, art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz art. 104 k.p.a., decyzją z 6 czerwca 2022 r., znak: KR.ZUO.3.471.1.28.OP.2022.AF określił T. E. Sp. z o.o. w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego za okres I kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za korzystanie do celów energetycznych z wód potoku Bystry dla Elektrowni Wodnej K..

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przepisy Rrzporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 736 ze zm.) określają jednostkowe stawki w formie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody. Naliczenie opłaty zmiennej w myśl ww. rozporządzenia reguluje Prawo Wodne (art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 1, art. 272 ust. 1). Zgodnie z § 5 ust 1 pkt 37 powyższego Rozporządzenia opłata zmienna dla podmiotu: T. E. Sp. z o. o. została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (1,24 zł za 1 MWh) i ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej wyrażonej w MWh (111,245 MWh). Ilość pobranych wód w I kwartale 2022r. przyjęto na podstawie art. 552 ust. 2d, 2e i 2f ustawy - Prawo wodne, zgodnie z oświadczeniem podmiotu: T. E. Sp. z o. o. z dnia 11 kwietnia 2022r. (data wpływu 15 kwietnia 2022r.). Wyjaśnił ponadto, że opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 280 pkt 1 ustawy - Prawo wodne). Wysokość opłaty podwyższonej, została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500 % opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych, ustalonej w nowej informacji nr 629/ZZ Nowy Sącz OZ/I kwartał/2022 z dnia 16 maja 2022r. w wysokości 138 PLN za okres I kwartału 2022r. Na podstawie powyższego naliczona opłata w pkt. 1 niniejszej decyzji za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych z potoku Bystry do celów energetycznych Elektrowni Wodnej K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego wynosi 690 PLN.

Odnosząc się do zarzutów reklamacji organ podał, że usługi wodne polegają na zapewnieniu podmiotom publicznym, podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą i gospodarstwom domowym, możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania wód oraz szczególnego korzystania z wód. Wskazanym podmiotom zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych Prawem Wodnym. W rozliczeniach z Odbiorcą usługi wodnej stosuje się jednakowy system naliczania opłat, zgodnie z zasadami ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo Wodne oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 roku, poz. 736 ze zm.). Zgodnie z art. 280 pkt la ustawy Prawo Wodne: "Opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego". Wysokość opłaty podwyższonej, ustalana jest zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500 % opłaty zmiennej. Opłata zmienna ustalana jest zgodnie z art. 552 ust. 2b Prawa wodnego na podstawie oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne. Odnosząc się do zarzutu ustalenia opłaty podwyższonej mimo posiadanego pozwolenia wodnoprawnego OS.II.6224/ZAK-05/01 z dnia 27 lutego 2001r. wydanego na wniosek Zakładu Energetycznego K. S.A. R.D. Z., poinformowano, iż w myśl art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 roku, Nr 130, poz. 1087 ze. zm.): pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Przepis ten ustala z mocy samego prawa nowy (skrócony) okres obowiązywania takiego pozwolenia. W przepisie art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz. 1087 ze zm.) ustawodawca nie zawarł uregulowań prawnych związanych z obowiązkiem wydawania decyzji w przedmiocie wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, w przeciwieństwie do regulacji zawartej wart. 205 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Na prawidłowość oceny przez tutejszy Organ statusu decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym znak OS.II.6224/ZAK-05/01 z dnia 27 lutego 2001r., wskazano również Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP), który kwalifikuje ustawę z 3 czerwca 2005 r. w części, obejmującej m.in. art. 11, jako akt obowiązujący. Z analizy aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach wynika, że w chwili obecnej przeważający jest pogląd o deklaratoryjnym, a nie konstytutywnym charakterze decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na skutek upływu czasu, na który zostało ono wydane. Dla przykładu podano, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2018 r., II OSK 2459/16 stwierdził, że decyzja taka stanowi jedynie "potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z pozwolenia, którego termin obowiązywania już upłynął". Podobnie w wyroku z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1236/19, WSA w Krakowie stwierdził, przytaczając argumentację przytoczonego wyżej wyroku NSA z dnia 9 października 2018 r., że akt w postaci decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenie wodnoprawnego jest aktem, który "wyłącznie potwierdza istniejący stan prawny. Potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z pozwolenia, którego termin obowiązywania upłynął, następuje zatem w drodze decyzji o charakterze deklaratoryjnym, a nie konstytutywnym. Istnienie prawnej możliwości stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, którego okres ważności już upłynął, ma charakter deklaratoryjny w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia, a brak wydania takiej decyzji nie jest co do zasady przeszkodą w wymierzeniu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia". Odnosząc się do zarzutu iż opłatę podwyższoną można zastosować wyłącznie w razie korzystania z usług wodnych określonych w art. 280 Prawa wodnego, poinformowano iż zdaniem Organu art. 280 pkt 1 lit. a Prawa wodnego, obejmuje swym zakresem pobór wody do celów elektrowni wodnych. Zgodnie z tym przepisem opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych i powierzchniowych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 270 ust. 1 Ustawy Prawo Wodne opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód (...) do celów elektrowni wodnych. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu opłatę za pobór wód do celów elektrowni wodnych ponosi się wyłącznie za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie, rozumianej jako woda, która została pobrana, wykorzystana, a następnie odprowadzona w tej samej ilości i niepogorszonej jakości, oraz za pobraną bezzwrotnie wodę technologiczną nieprzeznaczoną wprost do produkcji energii elektrycznej. Przepis ten zatem wprost stanowi, że za pobór wód do celów elektrowni wodnych należna jest wyłącznie opłata zmienna i to obliczana w szczególny sposób, tj. nie za ilość pobranej wody, ale za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie. Artykuł 272 ust. 3 Prawa Wodnego wskazuje podstawę obliczania tej opłaty. Wysokość opłaty za pobór wód do celów elektrowni wodnych ustala się jako sumę iloczynów jednostkowej stawki opłaty i ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej, wyrażonej w MWh oraz stawki opłaty i ilości wód podziemnych lub powierzchniowych pobranych bezzwrotnie na potrzeby technologiczne, wyrażone w m3, nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej. Natomiast art. 274 pkt 3 lit. a Prawa wodnego ustala górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne o których mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1-3, które wynoszą: za pobór wód w formie opłaty zmiennej w zależności od ilości pobieranej wody w ramach pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego: "do celów elektrowni wodnych -1,24 zł za 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz 0,35 zł za pobór bezzwrotny 1 m3 wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej". Podobnie § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 736 ze zm.), wskazuje, że "przepisy rozporządzenia określają jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej - za pobór wód do celów elektrowni wodnych za jednostkę wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz za bezzwrotny pobór wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej". Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 37 "jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnego albo pozwolenia zintegrowanego, wynoszą do celów elektrowni wodnych -1,24 zł za 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz 0,35 zł za bezzwrotny pobór lm3 wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej". W sformułowaniu zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego ("pobór wód podziemnych lub powierzchniowych") nie określono celu, w którym ten pobór ma następować, w kategorii tej mieści się więc pobór wód w każdym możliwym celu, również w celu energetyki, w tym energetyki wodnej. Wykładając zatem art. 35 ust. 3 pkt 6 Prawa wodnego zgodnie z zasadą racjonalności logicznej prawodawcy uznać należy, że w jednostce redakcyjnej chodzi o takie użycie wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, które nie polega na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych. Skoro w zamkniętym katalogu usług wodnych podlegających opacie sformułowanym w art. 268 ust. 1 p.w. ustawodawca nie ujął poboru wody do celów elektrowni wodnych lub też wykorzystania wody dla celów energetyki, zamieścił tam natomiast ogólnie opisana usługę "pobór wód podziemnych i powierzchniowych" to oczywistym staje się, że w jego zamyśle "pobór wód do celów elektrowni wodnych" mieści się w "poborze wód podziemnych i powierzchniowych" o którym mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1 p.w.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył w piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r. T. E. sp. z o.o. w J. G., wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a to naruszenie: 1) art. 273 ust. 6 oraz art. 281 ust. 5 Prawa wodnego i przyjęcie, iż skarżąca nie posiadała aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody dla celów przemysłowych, podczas gdy w rzeczywistości spółka posiada pozwolenie wodnoprawne; art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 130 poz. 1087), poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że pozwolenia wodnoprawne wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasają po upływie 20 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji; naruszenie art. 280 pkt 1 Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że treść przepisu "bez wymaganego pozwolenia" odnosi się do podmiotu któremu nie udzielono pozwolenia albo któremu wydano pozwolenie w przeszłości ale w obrocie nie istnieje decyzja ostateczna o wygaśnięciu pozwolenia; art. 281 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 280 pkt 1 lit, art. 35 ust. 3 pkt. 1 i 6, art. 270 ust. 4 ustawy Prawo wodne, poprzez błędna wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że usługa wodna obejmująca korzystanie z wód do celów energetyki wodnej jest tożsama z usługą wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do ustalenia wobec Spółki opłaty podwyższonej. Skarżąca zarzuciła ponadto organowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7 i art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, a tym samym niewyjaśnienia rzeczywistego stanu sprawy, co spowodowało bezpodstawne przyjęcie, że Spółka nie posiada wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód potoku Bystry do celów energetycznych na potrzeby Elektrowni Wodnej K.. W uzasadnieniu skargi podano argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów, w tym wyroki WSA w Krakowie z dnia 3 marca 2021 r., II SA/Kr 1424/20 oraz z dnia 31 marca 2021 r., II SA/Kr 1422/20).

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie skarga podlegała oddaleniu. Sąd nie dopatrzył się bowiem ani naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia prawa procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja o ustaleniu dla skarżącej opłaty podwyższonej za korzystanie do celów energetycznych z wód potoku Bystry dla Elektrowni Wodnej Kuźnice, tj. za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jako podstawę zaskarżonej decyzji powołano przede wszystkim normy wynikające z art. 273 ust. 6 i art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2021 r., poz. 2233, dalej: p.w.). Stosownie do art. 273 ust. 6 p.w. w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Stosownie zaś do art. 281 ust. 5 p.w. wysokość opłaty podwyższonej ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat podwyższonych w formie informacji. Z kolei, zgodnie z art. 280 pkt 1 p.w. opłatę podwyższoną ponosi się w razie: 1) korzystania z usług wodnych polegających na: a) poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, b) wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Już w tym miejscu należy zauważyć, że Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym usługa wodna obejmująca korzystanie z wód do celów energetyki wodnej stanowi usługę wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych, o której mowa w art. 280 pkt 1 lit. a p.w. W związku z tym należało wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 p.w. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych jest usługą wodną. Z kolei, według art. 35 ust. 3 pkt 6 p.w. usługą wodną jest również korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej. Na tej podstawie można założyć, że pojęcie "korzystanie z wód" ma odmienne znaczenie od "poboru wody". Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2021 r., III OSK 3881/21 (Lex 3310054), "kierując się regułą lege non distinguente nec nostrum est distinguere (tam gdzie rozróżnień nie wprowadza sam prawodawca, tam nie jest wolno ich wprowadzać interpretatorowi), należy uznać, że w rozumieniu omawianego przepisu korzystanie z wody ma znaczenie odmienne niż jej pobór. Interpretując art. 35 ust. 3 pkt 6 ustawy Prawo wodne trzeba przyjąć, że chodzi o takie użycie wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, które nie polega na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych. (...) systemowo za taką wykładnią przemawia treść art. 268 ust. 1, art. 270 ust. 1 i 4 oraz art. 272 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W unormowaniu art. 268 ust. 1 ustawodawca zamieścił bowiem zamknięty katalog usług wodnych, za które uiszcza się opłatę, w którym znajduje się "pobór wód podziemnych lub powierzchniowych", natomiast nie ma w nim mowy o "korzystaniu z wód na cele energetyki, w tym energetyki wodnej". Natomiast w art. 270 ust. 1 i 4 oraz art. 272 ust. 3 przewidziano szczegółowe zasady na jakich opłatom podlega pobór wody do celów elektrowni wodnych. (...) przepisy art. 270 ust. 1 i 4 oraz art. 272 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. regulują jedynie metodę wyliczania wysokości opłaty jaką należy uiszczać za pobór wód na cele elektrowni wodnych, natomiast obowiązek ponoszenia takiej opłaty wynika z art. 268 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy."

Skoro ustalono, że pobór wód powierzchniowych do celów energetyki podlega opłacie, należało rozważyć, czy spełniona została przesłanka nałożenia opłaty podwyższonej, o której stanowi art. 280 pkt 1 in fine p.w. – pobór wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Kwesta ta w przedmiotowej sprawie była sporna, jako że skarżąca twierdziła, że dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym wydanym 27 lutego 2001 r. przez Starostę Tatrzańskiego wydanym na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne. Zdaniem organu pozwolenie to wygasło, a w konsekwencji po jego wygaśnięciu skarżąca pobiera wody powierzchniowe bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W sporze tym Sąd obecnie orzekający musiał przyznać rację organowi.

W tej kwestii kluczowe znaczenie ma art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1087). Stanowi on mianowicie, że "Pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne". Jak zasadnie sygnalizuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2022 r., III OSK 5571/21, w art. 1 ustawy z 2005 r. wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i zmiany te stały się częścią ustawy Prawo wodne z 2001 r. Regulacja dotycząca wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydanego na okres dłuższy niż 20 lat została zawarta nie w art. 1 ustawy z 2005 r., lecz w samodzielnej, odrębnej jednostce redakcyjnej, to jest art. 11, który nie stał się częścią Prawa wodnego z 2001 r. Ustalenie to ma istotne znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę treść art. 573 Prawa wodnego z 2017 r., zgodnie z którym moc utraciła ustawa z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne z 2017 r., nie zaś art. 11 ustawy z dnia 2005 r. Skoro więc nie uchylono art. 11 ustawy z 2005 r., to wyrażona w nim norma wywołała skutek w postaci "wygaszenia" określonych tam pozwoleń wodnoprawnych. W konsekwencji należało przyjąć, jak to uczynił organ, że w odniesieniu do pozwolenia wodnoprawnego z 27 lutego 2001 r., na które powołuje się skarżąca, zdarzenie postaci upływu 20 lat od dnia jej ostateczności nastąpiło przed ustaleniem dla niej opłaty podwyższonej, a tym samym, że przedmiotowe pozwolenie wygasło.

Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2022 r., III OSK 5571/21, "Z chwilą wystąpienia tej przesłanki decyzja o udzieleniu pozwolenia samoistnie, bezpowrotnie i nieodwracalnie wygasa. Po upływie wskazanego w art. 11 ww. ustawy z 3 czerwca 2005 r. okresu 20 lat, wygasłe wskutek tego pozwolenie nie może już uprawniać do dalszego korzystania z wód w oznaczonym w tym pozwoleniu zakresie. Z tym właśnie zdarzeniem został powiązany skutek w postaci wygaśnięcia pozwolenia, a nie z wydaniem jakiejkolwiek decyzji w przedmiocie wygaśnięcia. Przyjęcie, (...) że konieczne jest wydanie konstytutywnej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie oznaczałoby, że wbrew temu, jak wprost stanowi art. 11 ustawy z 3 czerwca 2005 r., pozwolenie wodnoprawne wygasałoby nie z chwilą upływu 20 lat od dnia, w którym decyzja o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stała się ostateczna, ale z bliżej nieokreśloną w czasie chwilą wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia." Naczelny Sąd w przywołanym wyroku na potwierdzenie swojego stanowiska przedstawił również argumentację opartą na wykładni historycznej przepisów regulujących czas obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego w prawie polskim. Przywołano także stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2016 r. (II OSK 1210/14, orzeczenia.nsa.gov.pl), które podziela i Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę, zgodnie z którym "Niewątpliwie celem tego przepisu było wcześniejsze wygaszenie pozwoleń wodnoprawnych wydanych w poprzednim stanie prawnym i w efekcie ujednolicenie statusu prawnego zarządzania zasobami wodnymi prowadzonego na podstawie tych pozwoleń". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2022 r., "pogląd ten ma potwierdzenie w treści uzasadnienia projektu ustawy z 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 130 poz. 1087, zob. rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3601). Jednym z głównych celów ustawy z 3 czerwca 2005 r. było zweryfikowanie i poprawienie przepisów obowiązującej ustawy, które utrudniają prawidłowe stosowanie ustanowionego Prawem wodnym systemu gospodarowania wodami. Ustawa z 3 czerwca 2005 r. dokonała w zakresie swej regulacji wdrożenia dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 237 z 22.12.2000, str. 1). Z opisu projektu ustawy z 3 czerwca 2005 r. wynika także, że celem tego aktu prawnego było zweryfikowanie i poprawienie przepisów obowiązującej ustawy, które utrudniają prawidłowe stosowanie ustanowionego przepisami ustawy - Prawo wodne systemu gospodarowania wodami. Ustawa z 3 czerwca 2005 r. transponowała do prawa polskiego przepisy RDW dotyczące ogólnych zasad, którymi należy się kierować w gospodarowaniu wodami, ustalenia koniecznych celów środowiskowych, sprecyzowania celów ochrony wód oraz określenia działań dla ich osiągnięcia, oraz wprowadzenia terminu osiągnięcia dobrego stanu zasobów wodnych, a także dotyczące wprowadzenia systemu opiniowania i konsultacji w procesie przygotowania planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. Z tych powodów kluczowe znaczenie miało uregulowanie w art. 11, że pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne."

W okolicznościach sprawy, wobec tego, że skutek w postaci wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego z 2001 r. nastąpił z mocy prawa, nie miał znaczenia brak wydania decyzji stwierdzającej jej wygaśnięcie. Istnienie prawnej możliwości wydania decyzji stwierdzającej, w sposób deklaratoryjny, wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego nie jest przeszkodą w stwierdzeniu w postępowaniu o wymierzenie opłaty podwyższonej, że korzystanie ze środowiska nastąpiło bez stosownego pozwolenia (por. wyrok NSA z 11 października 2022 r., III OSK 5237/21, jak też z 9 października 2018 r., II OSK 2459/16, a nadto z 7 lutego 2019 r., II OSK 701/17).

W świetle powyższego zarzuty skarżącej należało uznać za niezasadne, w szczególności w zakresie sygnalizowanych w skardze naruszeń prawa materialnego. Jak wynika z powyższych rozważań, Sąd orzekający w sprawie podzielił stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2022 r. (do sygn. III OSK 5571/21 oraz III OSK 5237/21), którymi uchylono przywołane w skardze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – odpowiednio z 31 marca 2021 r. (II SA/Kr 1422/20) i z 3 marca 2021 r. (II SA/Kr 1424/20). Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, także tych przepisów, które przywołano w skardze. Z tej przyczyny skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.