Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1923/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 12, 75 par. 1, 76, 77 par. 1, 78, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 109 ust. 3, 6
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] maja 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania B.N. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie stwierdzenia, że B.N. jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej W., zarejestrowanej pod numerem wpisu [...] w następujących okresach: od 15 lutego 2000 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1marca 2003 r. do 31 marca 2003 r., od 1 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 stycznia 2005 r., od 1 marca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 25 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., od 1 marca 2006 r. do 31 maja 2006 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 28 lutego 2007 r., od 1 maja 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., od 1 października 2007 r. do 31 maja 2008 r., od 1 lipca 2008 r. do 28 lutego 2009 r., od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r. od 1 grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektorat w T. pismem z dnia [...] września 2008 r., znak: [...] wystąpił z wnioskiem do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego B.N. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie ustawy o świadczeniach.

Rozpatrując wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] stwierdził, iż B.N. jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach: od 15 lutego 2000 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1marca 2003 r. do 31 marca 2003 r., od 1 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 stycznia 2005 r., od 1 marca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 25 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., od 1 marca 2006 r. do 31 maja 2006 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 28 lutego 2007 r., od 1 maja 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., od 1 października 2007 r. do 31 maja 2008 r., od 1 lipca 2008 r. do 28 lutego 2009 r., od 1 sierpnia 2009 r. do 30 września 2009 r. od 1 grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ powołał następujące przepisy:

- art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym"), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r.,

- art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniu w NFZ"), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.,

- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r.

Jak przyjął organ, w myśl tych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi (brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach obowiązujące do dnia 19 września 2008 r.). Począwszy od 20 września 2008 r., art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach stanowi, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa powyżej, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 12. ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, powstaje i wygasa (powstawał i wygasał) w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych") obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadząc działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Organ wskazał, że w okresie prowadzenia przez B.N. pozarolniczej działalności, działalność gospodarczą, w tym osób fizycznych, regulowały i regulują: art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) i art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2007 r., Nr 155 poz. 1095 z późn. zm.).Przepisy te dopuszczały możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącym osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (według pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). Obecna treść art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Natomiast obowiązujący od dnia 20 września 2008 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (wprowadzony ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 141, poz. 888) usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników. Jednocześnie, dodany i obowiązujący również od 20 września 2008 r. art. 7ba ustawy - Prawo działalności gospodarczej stanowi, że wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlega informacja o zawieszeniu wykonywania działalności oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z przyjętym orzecznictwem, przed 20 września 2008 r., określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji, powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność ta została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Na skutek zaistniałego domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na ubezpieczonym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych, zaś skarżący, mimo wezwania takich dowodów nie przedstawił.

Odnosząc powyższe do omawianej sprawy organ I instancji przyjął, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą z dniem 15 lutego 2000 r., zarejestrowana pod nr wpisu [...] i działalność jest kontynuowana, gdyż nie nastąpiło wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej.

Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA, z tym że w okresach: od 1 lipca 2002 r. do 30 kwietnia 2003 r., od 1 lipca 2003 r. do 31 marca 2004 r., od 1 lipca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r., od 1 lutego 2005 r. do 28 lutego 2005 r., od 1 czerwca 2005 r. do 5 września 2005 r., od 6 grudnia 2005 r. do 11 marca 2006 r., od 1czerwca 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., od 1marca 2007 r. do 30 kwietnia 2007 r., od 1 września 2007 r. do 30 września 2007 r., od 1 marca 2008 r. do 31 marca 2008r., od 1 czerwca 2008 r. do 30 czerwca 2008 r., od 1 marca 2009 r. do 31 lipca 2009 r., od 1 października 2009 r. do 30 listopada 2009 r. od 1 stycznia 2010 r. do nadal grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. dokonywała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na zgłoszone przerwy oraz zawieszenie prowadzonej działalności pozarolniczej.

Zdaniem organu Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał szczegółowej analizy prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz przeprowadził kontrole w dniach 3 października i 24 października 2006r., które potwierdzały, że w okresach zgłaszanych przerw, to jest: od 1 lipca 2002 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 października 2002 r., od 1 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r., od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r., od 1 lipca 2004 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r., od 1 czerwca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 25 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., od 1sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006r. B.N. dokonywała zapisów w podatkowej książce przychodów i rozchodów dotyczących m.in. zakupu materiałów i narzędzi, napraw i sprawdzania rotametrów, wysyłki materiałów reklamowych.

W oparciu o przedstawione ustalenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektorat w T. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., znak: [...] wymierzył skarżącej składki na ubezpieczenie zdrowotne za powyższe okresy. Wskutek odwołania B.N. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...] oddalił jej odwołanie. Na skutek apelacji skarżącej Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję, a sprawę przekazał organowi do ponownego rozpoznania z tego powodu, że przed wydaniem decyzji wymiarowej w przedmiocie składek na ubezpieczenie zdrowotne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych winien uzyskać decyzję NFZ w przedmiocie objęcia B.N. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Było bezsporne, że skarżąca od dnia 1 sierpnia 1998 r. jako osoba uprawniona do emerytury spełniała warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Organ uwzględnił wyjaśnienia skarżącej, że wielokrotne przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej były spowodowane koniecznością sprawowania stałej opieki na niepełnosprawnym dzieckiem i uczestniczeniem w procesie jego leczenia i rehabilitacji i wziął pod uwagę przerwy, kiedy skarżąca przebywała z synem na turnusach rehabilitacyjnych oraz w szpitalu. Zatem okresy, zgłoszone jako przerwy w działalności gospodarczej, podczas których dokonywała skarżąca zapisów w książce przychodów i rozchodów zakwalifikowano jako okresy, w których taką działalność jednak prowadziła. Takie stanowisko, nie zakwestionowane przez Sąd Apelacyjny - przedstawił Sąd Okręgowy w sprawie [...], a także sama skarżąca w piśmie z dnia 20 stycznia 2007 r. skierowanym do ZUS, w piśmie z dnia 26 lutego 2007 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w G. oraz piśmie z dnia 25 marca 2010 r., skierowanym do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. W oparciu o powołane dokumenty organ uznał, że skarżąca wykazywała aktywność zawodową związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej w okresach zgłoszonych przerw, gdyż uzyskiwała przychód i ponosiła koszty z tego tytułu.

Z kolei odnośnie podlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych po wejściu w życie art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, skarżąca na podstawie tego uregulowania zawieszała wykonywanie działalności gospodarczej w okresach od 9 lutego 2009 r. do 31 lipca 2009 r., od 1 października 2009 r. do 30 listopada 2009 r. od 1 stycznia 2010 r. do nadal. Jednakże zgłoszenie zawieszenia działalności dokonane w dniu 9 lutego 2009 r. na mocy art. 27a ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wywierało skutki wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 1 marca 2009 r.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła, iż nie uwzględniono okresów: od 1 lipca 2007 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 października 2002 r., od 1 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r., od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r., od 1 lipca 2004 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r., od 1 czerwca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 26 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., w których nie prowadziła działalności gospodarczej, a tym samym nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Rozpoznając to odwołanie, Prezes NFZ w powołanej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W pełni zaakceptował ustalenia organu I instancji. Nie dopatrzył się w nim błędów proceduralnych. Podniósł, że organ powołał dowody, które uzasadniały przedstawione stanowisko. Następnie organ I instancji także prawidłowo zastosował przepisy materialne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz obrazę przepisów proceduralnych: art. 8, 12, art. 75 – 78 k.p.a., art. 80, 81, 107 § 3 k.p.a. Skarżąca wniosła o jej zmianę w części i ustalenie, że nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach: od 1 lipca 2007 r. do 31 lipca 2002 r., od 1 września 2002 r. do 31 października 2002 r., od 1 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 marca 2003 r. do 31 marca 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r., od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r., od 1 lipca 2004 r. do 1 sierpnia 2004 r., od 17 sierpnia 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r., od 1 czerwca 2005 r. do 10 czerwca 2005 r., od 26 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., od 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz w miesiącach: kwiecień, maj 2008 r. oraz sierpień i wrzesień 2009 r. Skarżąca podniosła, że postępowanie toczyło się nie na podstawie zebranych przez organ dowodów, ale na podstawie dowodów przedstawionych przez ZUS (wnioskodawcę), w tym niedozwolonych, jak wyrok Sądu Okręgowego w G., protokole kontroli.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga B.N. zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja Prezesa NFZ narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Należy podkreślić, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany, m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak i wnikliwego oraz szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Jednocześnie postępowanie winno być prowadzone szybko, co w tej sprawie również nie zostało dochowane, gdyż wniosek został złożony przez ZUS w dniu 16 września 2008 r., a decyzję pierwszoinstancyjną wydano w dniu [...] maja 2010 r. Jednakże to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

Związanie organów wydających decyzje w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w sprawach. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy oświadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS jako wnioskodawcy (ZUS) oraz skarżącej, w zakresie, w jakim z danych okoliczności wyciągali dla siebie korzystne skutki.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełniała omówionych wyżej kryteriów. Analiza uzasadnienia decyzji pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do wskazywanych przez stronę okoliczności związanych ze zgłoszeniem zawieszenia działalności gospodarczej. Twierdzenia ZUS jako strony postępowania w zakresie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, także powinny były być poparte materiałem dowodowym. Organ nie miał podstaw do przyjmowania jako ustalonych twierdzeń ZUS, nie opartych na materiale dowodowym, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca kwestionowała te okoliczności i wskazywała dowody, które miały potwierdzić z kolei jej stanowisko, częściowo je dołączając, a częściowo odwołując się do dokumentacji zgromadzonej przez ZUS.

Należy bowiem zauważyć, iż obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Jednakże dopiero zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe oparte jest bowiem na zasadzie oficjalności, a rola organu nie jest ograniczona tylko do oceny faktów, które przedstawił wnioskodawca. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (por. wyrok NSA z 26.11.1984 r. sygn. akt II SA 1205/84, NSA nr 2/1984, poz. 98 powołany także przez B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 690, teza 3). Uważa się, że w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (wyrok NSA z 19 października 1988 r., sygn. akt II SA 1947/87, NSA nr 2/1988, poz. 82, oraz W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2002, str. 104 i cytowana tam literatura).

Fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 287/06). Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej było stanem faktycznym, do dnia 19 września 2008 r. a stało się prawnym od dnia 20 września 2008 r. Ocena czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona ustaleniem, czy w okresie, w którym skarżąca zgłosiła zawieszenie prowadzenia działalności, faktycznie działalność ta w ogóle nie była prowadzona (wyrok z dnia 25 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1008/08, Lex 560211). Jest to o tyle istotne, że skarżąca kwestionowała przede wszystkim okresy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu sprzed 20 września 2008 r.

Organ przyjął domniemanie, że z chwilą wpisu do rejestru działalności gospodarczej B.N., podjęła działalność gospodarczą skutkującą obowiązkiem podlegania ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie przyjął, że w okresach, co do których dokonała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na zgłoszone przerwy oraz zawieszenie działalności gospodarczej, działalności tej nie prowadziła. Jednakże co do okresów zgłoszonych przerw w działalności skarżącej, niektóre z nich zostały zakwestionowane przez organ, z powołaniem się na protokoły kontroli przeprowadzonych u skarżącej w dniach 3 października 2006 r. i 24 października 2006 r., na dokumentację związaną z chorobą i leczeniem niepełnosprawnego syna, na książki rozchodów i przychodów oraz ustalenia Sądu Okręgowego w G. zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie [...] i decyzji ZUS z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]. Dokumenty te w większości nie zostały przedłożone organowi przez wnioskodawcę, zwłaszcza protokoły wymienionych kontroli (nawet mimo żądania sądu, pismo Prezesa NFZ z dnia 15 czerwca 2011 r., k. – 80 akt sądowych) podobnie jak dokumentacja dotycząca leczenia i rehabilitacji syna skarżącej. Z kolei co do książki rozchodów i przychodów, dokumentacja ta miała znajdować się w aktach sądowych w sprawie [...] (kopie z tej dokumentacji miały być skserowane przez pracownika organu podczas przeglądania akt [...]), a nadto zostały kopie przedłożone przez skarżącą. Obowiązkiem organu było co najmniej porównać załączone kopie książki przychodów i rozchodów i odnieść się do twierdzeń obu stron dotyczących tego dowodu. Natomiast niedopuszczalne było odnoszenie się przez organ do argumentacji Sądu Okręgowego w G. zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2007 r.,

sygn. akt [...] oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], gdyż oba rozstrzygnięcia zostały wyeliminowane z obrotu na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...], a decyzja ZUS – także na mocy decyzji ZUS Oddziału w Z. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] (kopie w aktach sprawy).

Wobec stwierdzonych naruszeń zasad postępowania mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego, przedwczesnym jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokładnie wyjaśnić ujawnione rozbieżności co do okresu podlegania przez skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z uwzględnieniem art. 75 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O niewykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.