Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2207/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lipca 2002 r. T. G. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę przyznania uprawnień wskazała pobyt w czasie okupacji w obozie w D. Strona podała, iż jej dokumenty znajdują się w F. P.-N. P. Do wniosku załączyła pismo z [...] lutego 2001 r. P. C. K. zawiadamiające, iż w ewidencji prowadzonej przez P. C. K. figuruje rodzina R. jako rodzina, która została wysiedlona w 1941 r. do m. M., pow. P. T., a ponadto informujące, iż P. C. K. jest w posiadaniu spisu więźniów obozu karnego w D., w którym figuruje R. T.

Decyzją z [...] września 2002 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 22 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371] umorzył postępowanie w sprawie ze względu na upływ terminu przewidzianego w ww. artykule do występowania z wnioskiem.

Pismem z [...] września 2002 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z [...] lutego 2003 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiesił postępowanie do czasu podjęcia rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny co do zgodności z Konstytucją art. 22 ust. 3 cyt. ustawy, a następnie, po rozstrzygnięciu przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego dotyczącego ww. przepisu, postanowieniem z 26 sierpnia 2003 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

Decyzją z [...] czerwca 2004 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku strony z 20 września 2002 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 22 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uchylił decyzję własną o umorzeniu postępowania i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż pobyt strony w obozie w D. nie został potwierdzony zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym. Zarówno Archiwum Państwowe w W. jak i Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu poinformowały, iż w zasobach archiwalnych brak jest dokumentów świadczących o wysiedleniu w czasie drugiej wojny światowej mieszkańców miejscowości P. - R. i osadzeniu rodziny T. G. jak i jej samej w obozie hitlerowskim w D.. Tym samym organ uznał, iż w sprawie brak jest dostatecznych dowodów, na podstawie których można było przyznać uprawnienia z wnioskowanego tytułu, tj. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, i wobec tego odmówił przyznania uprawnień kombatanckich.

W dniu [...] lipca 2004 r. T. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazała na dokument z P. C. K. potwierdzający jej pobyt wraz z rodzicami w obozie karnym w D. Skarżąca wyjaśniła, iż w obozie w D. przebywała wraz z rodzicami i rodzeństwem około czterech miesięcy. Następnie cała rodzina została przekazana do gospodarstwa w M. Do skargi załączyła dokument wystawiony przez P. C. K. nr [...] .

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] sąd administracyjny powołany jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, tzn. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana.

Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż skarżącej należało odmówić przyznania - z uwagi na doznane represje - uprawnień kombatanckich.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie urzeczywistnienia prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego w niniejszej sprawie przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji, [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie nasuwających się w sprawie wszystkich wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji, [v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23]. Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny, [v. wyrok NSA z 23 02 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684].

Przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego precyzują rodzaje działalności, (charakter prześladowań), które mogą być podstawą do ubiegania się o uprawnienia. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym za represję uznaje się m.in. przebywanie z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości [Dz.U. Nr 106, poz. 1154], za inne miejsce odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, uznano m.in. przejściowy obóz policji bezpieczeństwa w D.

W niniejszej sprawie T. G. wraz z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich złożyła potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pisma Zarządu Głównego Biura Informacyjnego P. C. K., z którego treści wynikało, iż okoliczność na którą się powołuje i z którą wiąże swoje uprawnienia kombatanckie, tj. przebywanie podczas okupacji w obozie karnym w D., jest prawdziwa. Skarżąca we wniosku powołała się również na dokumenty znajdujące się w F.P.-N. P.

W świetle powyższego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie wyjaśniające i kierując się w nim przepisami prawa materialnego powinien mieć na uwadze również okoliczności i dowody, na które powoływała się strona postępowania. Tymczasem organ pominął zupełnie dowód złożony przez stronę wraz z wnioskiem, tj. pismo wystawione przez P. C. K. Nie sprawdził jego wiarygodności, nie odniósł się też do niego w swojej decyzji. Ponadto nie wziął pod uwagę, iż dokumenty, które mogą potwierdzać wniosek strony, znajdują się w posiadaniu Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie. Nie prowadził żadnego postępowania w tym kierunku. Zwracając się do strony pismem z [...] września 2003 r. o rekomendację, kwestionariusz, życiorys, zaniechał wezwania jej o inne dowody, potwierdzające doznane represje. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dość, iż nie zebrał wszystkich dowodów w sprawie i nie usunął wszystkich wątpliwości, to również nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a w każdym razie nie zawarł tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu braki w postępowaniu wyjaśniającym, spowodowane nie przeprowadzeniem postępowania w celu zbadania okoliczności i dowodów, na które powoływała się skarżąca, skutkują naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa i uzasadniają uwzględnienie skargi.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 119 pkt 2, 120 i art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, świetle art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.