Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1708/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 185 par. 1, art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia del. WSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 717/05 w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 717/05 wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), po rozpoznaniu skargi Samodzielnego Klinicznego Szpitala w W., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z [...] nr [...] i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Z uzasadnienia wyroku wynikało, że organy egzekucyjne odmówiły Szpitalowi umorzenia kosztów w sumie 1.587.510,60 zł naliczonych w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległych składek ubezpieczeniowych w sumie 16.157.330,25 zł, Organy przyznały, że wystąpiła przesłanka do umorzenia kosztów z art. 64e § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Szpital wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ale równocześnie dłużnik nie podejmował kroków mających na celu uregulowanie zadłużenia; skuteczną egzekucję przeprowadził dopiero komornik sądowy (po przejęciu sprawy do łącznego prowadzenia). Ustawodawca stworzył kompleksowy program udzielania pomocy jednostkom służby zdrowia – w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Strona miała zatem możliwość podjęcia działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji finansowej, w związku z czym dzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów postępowania w drodze pomocy indywidualnej stało się niecelowe i byłoby uprzywilejowaniem Szpitala w stosunku do innych podmiotów zadłużonej służby zdrowia. Nawet pozytywna dla strony decyzja nie zmieniłaby zasadniczo jej trudnej sytuacji finansowej, gdyż koszty postępowania egzekucyjnego stanowiły jedynie część ciążących na niej zobowiązań finansowych, ulegających stałemu powiększaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik Szpitala wniósł o uchylenie postanowienia odmawiającego umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że ustawa z 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie rozwiązywała wszystkich problemów służby zdrowia i dotyczyła zapewnienia, pod określonymi warunkami, środków na spłatę zobowiązań pracowniczych przy założeniu, że zobowiązania publicznoprawne i cywilnoprawne zostaną spłacone w oparciu o środki szpitali. Tymczasem zobowiązania pracownicze Szpitala sięgały kwoty 8.325,10 zł, gdy jego zobowiązania publicznoprawne to 45.221.595 zł, a cywilnoprawne 65.884.141 zł przy rocznym wpływie w 2004 r. 70.495.068 zł określonym przez kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia dotyczącym limitów świadczeń zdrowotnych. Limitów tych Szpital nie był w stanie dochować, gdyż po ich wyczerpaniu musiałby zaprzestać świadczenia pomocy polegającej na ratowaniu życia i zdrowia ludzkiego, a gdyby nawet to uczynił, to przychody znacznie mniejsze od zobowiązań nie pozwalały na rzeczywiste skorzystanie z rozwiązań przewidzianych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., która zakładała spłatę zaległości w okresie 24 miesięcy. Skoro istniały dwie spośród przesłanek, przewidzianych w art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż za umorzeniem kosztów przemawiał ważny interes publiczny oraz fakt, że Szpital nie mógł ponieść kosztów bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, to wniosek o pozytywne rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu powinien być uwzględniony.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślił też, że doraźne działanie, jakie było przedmiotem skarżonego postępowania, nie mogło spowodować zasadniczej zmiany jeżeli chodziło o możliwość dalszego funkcjonowania szpitala, gdyż koszty stanowiły drobną część jego zadłużenia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny mógł umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Po myśli § 2 tego artykułu koszty egzekucyjne mogły być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykazał, że nie był w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawiał ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Sąd przyznał, że przepis został sformułowany w taki sposób, że rozstrzygnięcie pozostawiał organowi administracyjnemu w ramach tak zwanego uznania. Kontrola sądowoadministracyjna tego rodzaju rozstrzygnięć była ograniczona, a skarga strony mogła być uwzględniona w zasadzie wówczas, kiedy z ustalonych okoliczności wynikało, że podjęta decyzja lub postanowienie przekraczają granice tego uznania w kierunku dowolności.

Jedynym argumentem, dla którego odmówiono uwzględnienia wniosku strony o umorzenie kosztów, było wejście w życie ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, która dawała stronie skarżącej możliwość skorzystania z rozwiązań kompleksowych w niej przewidzianych. Organy egzekucyjne nieustosunkowały się do argumentów Szpitala, który twierdzi, iż z uwagi na wielkość swoich zobowiązań w porównaniu z przychodami rocznymi na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz restrykcyjnymi warunkami określonymi w tej ustawie wątpliwa była możliwość skorzystania z przewidzianych w niej rozwiązań.

Niezależnie od zasadności tych argumentów przyjąć należało, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie wątpliwa i niepewna możliwość skorzystania z innych rozwiązań.

W ocenie Sądu ustalone okoliczności faktyczne wskazywały, iż za wnioskowanym przez stronę skarżącą umorzeniem wysokich kosztów postępowania egzekucyjnego przemawiał również ważny interes publiczny, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy. W interesie tym było zapewnienie mieszkańcom należytej opieki zdrowotnej. Informacje znajdujące się w aktach postępowania nie świadczyły o tym, ani też organy podatkowe nie sugerowały, aby trudna finansowa sytuacja skarżącego Szpitala związana była na przykład z niewłaściwym nim zarządzeniem, niegospodarnością czy innymi negatywnymi przesłankami. Z punktu widzenia interesu publicznego, społecznego, negatywnie raczej ocenić by należało sytuację, że jednostka służby zdrowia przestała podejmować w ostatnich miesiącach czy tygodniach roku działania mające na celu ratowanie życia i zdrowia ludzkiego z tego powodu, że wyczerpały się limity finansowe, wynikające z kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia, a tego rodzaju okoliczności, jak wynika z akt sprawy, były właśnie powodem narastającego zadłużenia skarżącego Szpitala. Sytuację służby zdrowia w Polsce niewątpliwie należy uregulować kompleksowo, ale odsyłanie do takich przyszłych i niepewnych rozwiązań i pomijanie jednocześnie istniejącej możliwości pozytywnego załatwienia wniosku strony skarżącej i umorzenie zaległych, wysokich kosztów postępowania świadczy w ocenie Sądu o pewnej dowolności i przekroczeniu przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostawionych przez ustawodawcę w przepisie art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji granic tak zwanego uznania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) poprzez wadliwe wykonanie kontroli decyzji pod względem jej zgodności z prawem, co doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zgodnej z prawem, w związku z art. 133 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wydanie wyroku niezgodnie z przedstawionymi aktami sprawy, tj. nieuwzględnienie całego materiału zgromadzonego w sprawie przez organy prowadzące postępowanie, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był wydać wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy,

2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 kpa poprzez uznanie, iż organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

3) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 6 kpa w związku z art. 134 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zastosowanie innych kryteriów kontroli decyzji administracyjnej niż kryterium legalności, a tym samym wykroczenie poza zakres sprawy administracyjnej.

4) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że zaskarżone postanowienie musi być uchylone zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c bowiem, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie w sposób dowolny dokonały oceny zebranego materiały dowodowego, przekraczając postawione przez ustawodawcę w przepisie art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji granice tak zwanego uznania administracyjnego.

5) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne uzasadnienie polegające na wadliwej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydając zaskarżony wyrok naruszył mający zastosowanie w sprawie przepis art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten w pkt 2 przewidywał możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawiał ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Użyte przez ustawodawcę słowo "może" wskazywało, że decyzja w tym zakresie miała charakter uznaniowy, a to oznaczało, że organ administracyjny przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy należność powinna, czy nie powinna być umorzona, nie rozstrzygał Sąd, lecz organ administracji, który, w razie istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego - mógł ale nie musiał – umorzyć należność. Sądowa kontrola tego rodzaju rozstrzygnięć administracyjnych obejmowała jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Nie zwalniało to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia zaległości, jak to wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 listopada 1996 r. w sprawie III RN 24/96. Również w wyroku WSA III SA/Wa 1980/04 w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej, wskazano, że o tym czy podatek powinien, czy nie powinien być umorzonym, nie rozstrzyga Sąd, lecz organ administracji, który w razie istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, może – ale nie musi – umorzyć zaległości.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie wystąpiły okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, mogło lecz nie musiało prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje organ egzekucyjny, który może lecz nie musi umorzyć te koszty. Uznanie administracyjne nie wyrażało się w swobodzie oceny okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu przesłanek do umorzenia. Z tego też względu odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie naruszała prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia jak i wtedy gdy nie miały one miejsca (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 1811/96).

Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego była ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie mógł nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola obejmowała zbadanie, czy wydane postanowienie poprzedzone zostało prawidłowo prowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie mógł ocenić wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy sprawiedliwości (patrz wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 646/05). W zaskarżonym wyroku Sąd de facto nakazał organom administracji podjęcie określonego rozstrzygnięcia, przekraczając swoje uprawnienia w zakresie orzekania, albowiem jak wyżej wskazano kompetencja Sądu sprowadza się do zbadania legalności prowadzonego w sprawie postępowania, a nie do decydowania jakie ma być w sprawie wydane rozstrzygnięcie.

W przedmiotowej sprawie organy administracji dokładnie zbadały sytuację finansową strony. Nawet pozytywna dla strony decyzja w przedmiocie umorzenia kosztów nie zmieniłaby zasadniczo trudnej sytuacji finansowej Szpitala, albowiem dochodzone w sprawie koszty egzekucyjne stanowią jedynie część ciążących na nim zobowiązań finansowych, które w dodatku ulegały stałemu powiększeniu. Wskazano również, iż strona nie podjęła też żadnych działań w celu uregulowania zaległości oraz nie starała się o przystąpienie do układu ratalnego.

Wprawdzie w interesie publicznym leży prawidłowe funkcjonowanie Szpitala, jednak w interesie publicznym nie leżały działania nierozwiązujące zaistniałego problemu trudnej jego sytuacji finansowej. Problem mógł być rozwiązany przez działania kompleksowe zmierzające do poprawy sytuacji finansowej służby zdrowia. Temu celowi mała służyć ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 78, poz. 684). Strona miała zatem możliwość podjęcia działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji finansowej w oparciu o przepisy powołanej wyżej ustawy. W sytuacji, gdy ustawodawca stworzył kompleksowy program udzielania pomocy jednostkom służby zdrowia, udzielenie ulgi w spłacie w drodze pomocy indywidualnej stało się niecelowe i byłoby uprzywilejowaniem jednostki w stosunku do innych podmiotów zadłużonej służby zdrowia. Nie można się więc zgodzić ze stanowiskiem Sądu, iż organy orzekające w sprawie nie odniosły się do argumentów Szpitala odnośnie możliwości poprawy jego sytuacji finansowej w oparciu o regulacje wskazanej wyżej ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Wskazano wyraźnie, iż Szpital miał możliwość skorzystania z dobrodziejstw tej ustawy. Postawiony przez Sąd w tym zakresie zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Pojęcie "interesu publicznego", do którego odwołał się WSA, powinno być oceniane pod względem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie całego społeczeństwa kosztami pomocy. Interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Niemożność zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględnić różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Po pierwsze, skarżący wskazał, że umorzenie kosztów egzekucyjnych wobec wysokiego zadłużenia strony nie poprawiłoby sytuacji finansowej. Ponadto, mimo iż ani organ egzekucyjny, ani odwoławczy nie powołał tej okoliczności w uzasadnieniu uchylonych postanowień, przy ocenie "ważnego interesu publicznego" należało zarówno go uwzględnić z perspektywy funkcji spełnionych przez skarżącą, jak i z punktu widzenia stanu finansów systemu ubezpieczeń społecznych.

W przedmiotowej sprawie wierzyciel był również organem egzekucyjnym, a należności z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowiły w części przychód ZUS-u (art. 76 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), z których finansowane są m.in. wypłaty bieżących świadczeń osobom uprawnionym. Brak wpłaty kosztów egzekucyjnych to również konsekwencje w wymiarze ekonomiczno-społecznych dla świadczeń emerytalnych osób indywidualnych.

Organ egzekucyjny nie powołał wprawdzie ww. faktów w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, niemniej jednak nie można uznać, że pominięcie tej kwestii może być przesłanką do stwierdzenia znacznego naruszenia prawa i powodem uchylenia postanowienia organu I instancji oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny muszą być spełnione przewidziane prawem przesłanki. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawowana była w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne było stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie należy stwierdzić, iż odpowiadało ono prawu i brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Dokonana przez organy orzekające w sprawie ocena dowodów na podstawie całego zebranego materiału dowodowego uzasadniała na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalenie skargi.

Odpowiadając na skargę kasacyjną samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny w W. wniósł o jej oddalenie ze względu na brak uzasadnionych podstaw oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.

Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie przedstawione w niej zarzuty miały uzasadnione podstawy.

Nie miały takich podstaw zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 133 i art. 134 Prawa o postępowaniu... w związku z art. 6 k.p.a.

Art. 7 k.p.a. był (jest) przepisem procedury administracyjnej, poprzez art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) mogącym mieć zastosowanie w tym postępowaniu. Nie odnosił się natomiast do procedury sądowoadministracyjnej, nie mógł zatem być naruszony skarżonym wyrokiem; WSA we Wrocławiu nie analizował zarzutów rozpoznawanej skargi na tle postanowień art. 7 k.p.a.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te powołane zostały do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie kontroli działań administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – legalności. Zakres przedmiotowy tej kontroli wskazany został w art. 3 i art. 4 Prawa o postępowaniu.... Z przywołanych przepisów wynikało, że sądy administracyjne nie orzekały bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, a to oznaczało, że nie powtarzały czynności organów administracji – nie analizowały całości zgromadzonego materiału dowodowego sprawy administracyjnej (tu – egzekucyjnej), a "jedynie" oceniały czy analiza dowodów przeprowadzona przez organ mieściła się w ramach prawa procesowego właściwego dla danego postępowania; oceny dokonywały na podstawie akt sprawy.

Autor skargi nie wskazał aby Sąd, poza procedurą z art. 106 § 3 i § 5 Prawa o postępowaniu..., która w rozpoznawanej sprawie nie była stosowana, oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodzie, którego nie było w aktach administracyjnych sprawy zgromadzonych przed wydaniem skarżonego orzeczenia (postanowienia).

Podobnie z zarzutem naruszenia art. 134 Prawa o postępowaniu... skarżący nie wykazał, aby Sąd wyszedł poza granice sprawy. Granice te zakreślił przedmiot zaskarżenia - postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 17 maja 2005 r.

Natomiast uzasadnione podstawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, miały pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Jedyne kryterium wymiaru sprawiedliwości należącego do sądów administracyjnych to zgodność z prawem (legalność) przedmiotu zaskarżenia. Sąd w rozpoznawanej sprawie poza kryterium wyszedł kierując się wyłącznie względami słusznościowym (trudna sytuacja ogólna służby zdrowia), nie uwzględniającymi w dodatku – na co zwrócił uwagę skarżący – przeznaczenia części środków pochodzących z należnych kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela (ZUS).

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu... stanowił o obowiązku uchylenia przedmiotu zaskarżenia w sytuacji stwierdzenia przez sąd innego niż wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy, naruszenia przez organ przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem sąd uchylił (miał obowiązek uchylić) zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 (również art. 146-150, które nie miały w sprawie zastosowania). Jeżeli okoliczności te nie wystąpiły Sąd miał obowiązek oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie wskazał przepisów procesowych naruszonych przez organ egzekucyjny, siłą rzeczy nie wskazał możliwego wpływu tych naruszeń na wynik sprawy – na istotę skarżonego postanowienia.

Art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu... wymagał aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpoznawana przez organ, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Te wskazania, w rozpoznawanej sprawie to jednoznaczna sugestia umorzenia Szpitalowi kosztów egzekucyjnych. Takie rozstrzygnięcie wykraczało poza opisane wyżej ramy postępowania sądowoadministracyjnego.

Art. 64e § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie był przepisem procesowym. Sąd wprost przyznał (str. 4 skarżonego wyroku), że wybór sposobu rozstrzygnięcia, po ustaleniu że wystąpiły okoliczności w nim zawarte, należał do organu egzekucyjnego.

Okoliczności przedstawione przez Szpital w skardze do WSA mogły być jedynie podstawą do zasugerowania skarżącemu, iż w zmienionych okolicznościach sprawy – w stosunku do zaprezentowanych we wniosku o umorzenie kosztów – mógł wniosek ponowić.

Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Od orzekania o kosztach postępowania Sąd odstąpił uznając, iż w sprawie wystąpiła okoliczność wskazana w art. 207 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.