Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 684/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116,
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Hanna Filipczyk, asesor WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. i 2018 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy wydaną wobec K.B. decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] września 2021 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki R. S.A. z tytułu podatku od towarów i usług za 02,03,05/2017 r. i 05-07,11,12/2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] lipca 2021 r. (doręczonym w dniu 27 lipca 2021 r.) organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej ze spółką odpowiedzialności Skarżącej za wspomniane zaległości. Następnie decyzją z [...] września 2021 r. organ ten orzekł o tej odpowiedzialności.

Od tej decyzji Skarżąca odwołała się.

Wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor wskazał, że zaległości, za które odpowiada Skarżąca wynikają z nieuregulowania kwot wykazanych w złożonych deklaracjach oraz ich korektach. Zaległości te objęte zostały tytułami wykonawczymi, których odpisy doręczono spółce w latach 2017-2019. W sprawie spełniony został zatem warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 - dalej: "O.p."), tj. wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło przed wszczęciem postępowania w zakresie odpowiedzialności członka zarządu.

Analizując przesłanki odpowiedzialności członka zarządu, Dyrektor zauważył, że Skarżąca została powołana na stanowisko prezesa zarządu uchwałą z 17 grudnia 2015 r., zaś zrezygnowała z tej funkcji z dniem 9 września 2019 r. Skarżąca pełniła więc swoją funkcję w czasie upływu terminów płatności spornych zobowiązań, co oznacza, że w sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 116 § 2 O.p.

Zdaniem organu odwoławczego spełniona została również druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Wskazał, iż w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć rachunków bankowych spółki oraz innych wierzytelności pieniężnych u kontrahentów spółki. W wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych nie uzyskano jednak żadnych kwot. Wskutek czynności terenowych ustalono, iż spółka nie prowadzi działalności pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych. Zapytania skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych nie doprowadziły do ujawnienia wierzytelności, praw majątkowych oraz majątku ruchomego i nieruchomości, będącego własnością spółki, podlegającego zajęciu egzekucyjnemu i sprzedaży. Ponadto w plikach JPK nie odnaleziono kontrahentów spółki. W związku z tym postanowieniem z [...] września 2019 r. oraz postanowieniem z [...] października 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. umorzył postępowanie egzekucyjne.

Tym samym za prawidłowy Dyrektor uznał wniosek organu I instancji o bezskuteczności egzekucji z majątku spółki.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie ziściła się jedna z przesłanek upadłości, jaką jest zaprzestanie płacenia wymagalnych zobowiązań. W jego ocenie w stosunku do spółki stan niewypłacalności wystąpił w dniu 21 lipca 2016 r., kiedy to opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące. Pierwszą i drugą nieuregulowaną przez spółkę należnością był bowiem pobrany, a niezapłacony podatek dochodowy od osób fizycznych za 02/2016 r. i 03/2016 r. Dyrektor podkreślił, że stan niewypłacalności został utrwalony w kolejnych okresach rozliczeniowych, gdyż spółka posiada także zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r., odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 06,07,09,12/2016 r., z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 02,03/2016 r., 01-12/2017 r. i 01-12/2018 r. Ponadto spółka jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek.

Tym samym podstawy do złożenia wniosku o upadłość zaistniały już w lipcu 2016 r., a więc w czasie pełnienia funkcji członka zarządu przez Skarżącą. Jej obowiązkiem jako prezesa zarządu było zatem wystąpienie z takim wnioskiem bądź wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego najpóźniej pod koniec sierpnia 2016 r., kiedy mijał 30-dniowy termin od momentu opóźnienia w spłacie wymagalnych zobowiązań przekraczający trzy miesiące. Wniosek taki nie został jednak skutecznie złożony. Dyrektor zauważył mianowicie, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nadany w dniu [...] sierpnia 2019 r. zwrócono zarządzeniem z [...] października 2019 r. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych.

Organ podkreślił również, że Skarżąca nie wykazała, jakoby nie miała możliwości złożenia takiego wniosku z przyczyn od niej niezależnych, co mogłoby wskazywać na brak jej winy. W jego opinii przesłanki zwalniającej z odpowiedzialności podatkowej nie stanowią również podejmowane przez Skarżącą działania, ukierunkowane na pozyskanie inwestora zewnętrznego.

Na koniec zauważył, że Skarżąca nie wskazała realnego mienia spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa i w konsekwencji zaspokoiłaby zaległości podatkowe w znacznej części.

Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1, 1a i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm., dalej: "u.p.u."), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż dłużnika uważa się za niewypłacalnego, w sytuacji gdy wyłącznie nie wykonuje on zobowiązania podatkowego, podczas gdy w przedmiotowym przepisie mowa jest o niewykonywaniu swoich wymagalnych zobowiązań, tj. dotyczy więcej niż jednego zobowiązania (w niniejszym wypadku chodzi o jeden rodzaj zobowiązania podatkowego - podatek od towarów i usług, uprzednio nieuregulowane zobowiązanie dotyczyło podatku dochodowego, niemniej chodzi o jednorodne zobowiązanie), które znajduje się w stanie wymagalności, a więc w stanie, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania od dłużnika, aby ten świadczył (w niniejszej sprawie dopiero ewentualnie od 2018 r.).

Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie prawa procesowego, tj.:

- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez przedwczesne uznanie, iż Skarżąca była zobligowana do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie pełnienia funkcji członka zarządu, podczas gdy nie wynika to z zebranego materiału, a nadto ewentualnie brak jest winy w braku zgłoszenia ww. wniosku,

- art. 210 § 4 O.p., poprzez nierzetelne uzasadnienie decyzji polegające na nieodniesieniu się do wszystkich okoliczności sprawy, w tym do tego, iż spółka w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez Skarżącą regulowała wszystkie należności, a nadto, iż pozyskała inwestora zewnętrznego,

- art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 188 i art. 197 § 1 O.p. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uznanie przez organ, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający i wydanie decyzji w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie były wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy przez brak zgromadzenia materiału dowodowego zgłoszonego przez Skarżącą, tj. przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia okresu występowania przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż ani organ ani Skarżąca nie są specjalistami z dziedziny rachunkowości, a taka ocena specjalisty jest niezbędna z uwagi na przedmiot sporu, czego organ nie uczynił, działając wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów i dążenia do zachowania w toku postępowania prawdy obiektywnej,

- art. 2a O.p. w zakresie, w jakim niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego oraz stosowania przepisów prawa podatkowego, a dotyczących problemu prawnego w postaci spełnienia przesłanek do ekskulpacji odpowiedzialności za długi spółki przez byłego członka zarządu, których brak ustalono bez specjalistycznej wiedzy biegłego, nie rozstrzygnięto na korzyść Skarżącej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Strony spierają się o to, czy zaistniały przesłanki do przypisania Skarżącej solidarnej ze spółką odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.

Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie zaś z § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Odpowiedzialność członka zarządu obejmuje także odsetki od zaległości podatkowych i koszty egzekucyjne, co wynika z treści art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p.

W orzecznictwie ugruntowane już jest stanowisko, że rolą organów podatkowych jest wykazanie powstania zaległości w dacie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka zarządu spółki, a także wykazanie bezskuteczności egzekucji względem tej spółki. Z kolei rzeczą osoby, na którą organy te zamierzają przenieść odpowiedzialność (o ile zamierza ona uwolnić się od tej odpowiedzialności), jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość, albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu, albo w końcu, że istnieje mienie, z którego można zaspokoić zaległości podatkowe spółki (por. wyrok NSA z 11 października 2018 r., II FSK 2733/16).

W sprawie jest niewątpliwe i między stronami niesporne, że zaległości podatkowe, których dotyczy niniejsze postępowanie wygenerowane zostały wskutek nieuregulowania przez spółkę kwot podatku od towarów i usług wykazanych w deklaracjach podatkowych. W momencie orzekania w sprawie zaległości te były nadal wymagalne. Postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności Skarżącej za te zaległości zostało wszczęte po uprzednim wszczęciu egzekucji wobec spółki.

Nie budzi też wątpliwości (Skarżąca tego nie kwestionuje), że ziściła się pierwsza z przesłanek pozytywnych z art. 116 § 2 O.p., tj. pełnienie przez Skarżącą funkcji w zarządzie spółki w okresie gdy powstały zobowiązania objęte decyzją. W skład organu zarządzającego Skarżąca została powołana stosowną uchwałą z 17 grudnia 2015 r. Z powierzonej funkcji prezesa zarządu miała zrezygnować z dniem 9 września 2019 r.

W ocenie Sądu organy podatkowe dowiodły także wystąpienia drugiej przesłanki pozytywnej w postaci bezskuteczności egzekucji skierowanej do majątku spółki. Powołały się w tym zakresie na postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] września 2019 r. i [...] października 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki z uwagi na stwierdzenie, że egzekucja okazała się bezskuteczna. W postanowieniach tych opisano szczegółowo okoliczności, które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia. Wskazano także podjęte w trakcie postępowania egzekucyjnego czynności, które nie przyniosły jednak rezultatów.

Dokonano m. in. zajęcia rachunków bankowych oraz innych wierzytelności pieniężnych u kontrahentów spółki, skierowano zapytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, dokonano sprawdzenia w systemach informatycznych, przeprowadzono oględziny. W wyniku tych czynności nie wyegzekwowano niestety środków pieniężnych i nie odnaleziono składników majątku, zaś w toku czynności terenowych nie odnotowano oznak prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej pod znanym adresem.

W sprawie spełnione zatem zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki. Skarżąca uważa natomiast, że w sprawie zachodzi przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) O.p. Twierdzi mianowicie, że złożyła w odpowiednim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości. Zastrzegła przy tym, iż ewentualne uznanie, że wniosek ten był spóźniony nie może obarczać winą Skarżącą.

Argumentacja ta jest chybiona. Oceny powyższej kwestii należy dokonać w świetle art. 21 ust. 1 w zw. z art. 10 i art. 11 u.p.u. Ustalenie, czy we właściwym czasie zgłoszono upadłość wymaga uprzedniego stwierdzenia co do tego, czy i kiedy dłużnik stał się niewypłacalny. Zgodnie bowiem z art. 10 u.p.u. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Przepis art. 11 ust. 1 u.p.u. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r.) stanowi zaś, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił tę zdolność, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2).

Przesłanki ogłoszenia upadłości z art. 11 ust. 1 u.p.u. i art. 11 ust. 2 u.p.u. są alternatywne i rozłączne; dla stwierdzenia niewypłacalności wystarczające jest stwierdzenie jednej z nich. Poprzestanie na badaniu przesłanki z art. 11 ust. 1 u.p.u. jest zatem dopuszczalne. Przyczyna niewypłacalności związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy i kiedy zobowiązania przekraczały jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań. Nawet zatem dobra sytuacja finansowa dłużnika rozumiana jako brak przesłanki z art. 11 ust. 2 u.p.u. nie zwalnia go od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli nie reguluje (nie wykonuje) on wymagalnych zobowiązań.

Rację ma Skarżąca, iż stanu niewypłacalności nie można utożsamiać z opóźnieniem w zapłacie jednej tylko zaległości. Sąd przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku tutejszego Sądu z 26 listopada 2020 r. w sprawie III SA/Wa 2755/19. Zdaniem Sądu brak zapłaty jednej należności nie może stanowić podstawy do uznania dłużnika za niewypłacalnego, gdyż w art. 11 ust. 1 u.p.u. ustawodawca posługuje się liczbą mnogą – "wymagalnych zobowiązań pieniężnych" – zarówno w brzmieniu tego przepisu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., jak i od 1 stycznia 2016 r.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 grudnia 2014 r. (II FSK 2839/12), odnosząc się do twierdzenia, że w sytuacji, gdy istnieje tylko jeden wierzyciel, upadłości nie ogłasza się, wskazał, że z art. 11 u.p.u. nie da się takiego twierdzenia wywieść. Przepis ten stanowi, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Liczba mnoga może być odnoszona do niewykonywanych zobowiązań, a nie do ilości wierzycieli. Pogląd ten wyrażony na gruncie prawa upadłościowego w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r., jest – zdaniem Sądu – aktualny również w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Zatem – w opinii Sądu – należy przyjąć, że dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie ureguluje drugiego w kolejności zobowiązania.

Ze znajdującej się w aktach sprawy listy zaległości z tytułu wszystkich podatków wynika, że w okresie sprawowania przez Skarżącą funkcji prezesa zarządu pierwszą nieuregulowaną przez spółkę należnością był pobrany, a niewpłacony podatek dochodowy od osób fizycznych za luty 2016 r. (płatny do 21 marca 2016 r.), drugą natomiast pobrany, a niewpłacony podatek dochodowy od osób fizycznych za marzec 2016 r. (płatny do 20 kwietnia 2016 r.). Mając zatem na uwadze 20 kwietnia 2016 r. jako datę braku zapłaty drugiego z kolei zobowiązania, przyjąć należy, że zarządzana przez Skarżącą spółka – jak trafnie uznały organy podatkowe - utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań 21 lipca 2016 r. Zatem w tej dacie spełniła się przesłanka niewypłacalności spółki (będąca podstawą ogłoszenia jej upadłości) wskazana w treści art. 11 ust. 1 u.p.u.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.u., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Tym samym wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien być zgłoszony 20 sierpnia 2016 r. Organ odwoławczy poprawnie (choć mało precyzyjnie – "najpóźniej pod koniec sierpnia 2016 r.") usytuował więc na osi czasu moment wystąpienia z tym wnioskiem.

Bez znaczenia jest przy tym, iż brak płatności dotyczył jednego rodzaju zobowiązania podatkowego. Akcentowana w skardze jednorodność zobowiązania nie zmienia faktu, iż każde ze wskazanych zobowiązań jest odrębną (dotyczącą danego okresu) należnością, choć z tego samego tytułu (z tego samego podatku).

Prawidłowo także organy podatkowe oceniły, że nieregulowanie wymagalnych zobowiązań miało cechy trwałości (brak płatności nie był chwilowy, a sytuacja spółki stale się pogarszała). Kolejne nieuiszczone należności (z tytułu innych, niż podatek dochodowy od osób fizycznych, podatków) dotyczyły zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za czerwiec, lipiec, wrzesień i grudzień 2016 r. (z chwilą powstania zobowiązania w tym podatku zaliczki utraciły byt prawny, pozostała natomiast zaległość z tytułu odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek z tytułu tego podatku). W następnych latach stan niewypłacalności pogłębiał się – spółka w dalszym ciągu nie regulowała podatku dochodowego od osób fizycznych (01-12/2017 r. i 01-12/2018 r.), pojawiły się też zaległości w podatku od towarów i usług (za okres objęty niniejszym postępowaniem) oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. Z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 marca 2021 r. wynika nadto, że spółka zaprzestała płacenia składek, a finalnie z dniem 1 kwietnia 2019 r. została jako płatnik składek wyrejestrowana z ubezpieczeń.

Organy podatkowe ustaliły zatem w sposób niebudzący wątpliwości, że we wskazanym okresie spółka nie realizowała swoich zobowiązań publicznoprawnych. W odpowiednim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony. W skardze Skarżąca argumentuje, że w okresie pełnienia przez nią funkcji sytuacja materialna spółki nie przedstawiała się niekorzystnie. Zarzuca także organowi, iż ten "zaniechał badania rzeczywistego stanu majątku spółki na dzień powstałych zobowiązań podatkowych".

Tymczasem umyka Skarżącej, iż zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga (o czym była już mowa) analizy stanu majątku spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość, czy też zestawienia wysokości zaległości podatkowych z ówczesnym stanem finansowym podmiotu - wysokością jego aktywów, skalą obrotów, wielkością posiadanego majątku, itd. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań (por. wyrok NSA z 25 października 2016 r., II FSK 2557/14; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r., III SA/Wa 644/20). Nie jest istotne, z jakich powodów zaległości nie były regulowane. Irrelewantne pozostaje, czy wynikało to z braku środków, chęci zapłaty, nadania priorytetu innym rozliczeniom. Nie jest również istotne, czy wysokość tych zobowiązań była zarządowi znana, a ewentualny brak wiedzy wynikał z braku należytego zainteresowania stanem zobowiązań spółki. Z powołanych przepisów wynika, że sam fakt niewykonywania wymagalnych zobowiązań jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż zarząd spółki powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Każdy powinien bowiem wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym zobowiązania z tytułu podatków i innych danin publicznych.

W efekcie w sprawie – wbrew sugestii Skarżącej - nie było potrzeby powołania biegłego, który "ustaliłby czy w dacie ustalonych i wymaganych zobowiązań podatkowych rzeczywiście wystąpił stan, w którym zobowiązania przewyższają majątek spółki". Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., III FSK 2689/21; wyrok WSA w Łodzi z 17 września 2020 r., I SA/Łd 102/20).

Skarżąca próbuje także dowieść, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy. Na swoją obronę wskazuje, iż czyniła starania, by pozyskać inwestora, który zobowiązał się do zakupu spółki oraz uregulowania wszelkich należności. Jak się okazało starania te zakończyły się fiaskiem, co spowodowało, iż w sierpniu 2019 r. Skarżąca złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości (dla pełności wywodu wskazać należy, że wniosek ten zwrócono, co oznacza, iż wniosek nie został zgłoszony prawidłowo).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 czerwca 2021 r. (III FSK 3600/21) o przesłance "braku winy", w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył w terminie z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych.

Żadna z takich przyczyn nie zaistniała w niniejszej sprawie. Eksponowana przez Skarżącą próba ratowania spółki poprzez pozyskanie inwestora, który miałby wspomóc finansowo spółkę (kupić ją i uregulować wszelkie należności), nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej. Zarząd spółki – mając świadomość jej złej kondycji finansowej (na co chociażby wskazują prowadzone wobec spółki od 2017 r. czynności egzekucyjne wynikłe z jej rosnącego zadłużania się) – miał wprawdzie prawo podjąć w tym zakresie działanie naprawcze, niemniej musiał wkalkulować w to ryzyko, że próba uzdrowienia kondycji finansowej spółki poprzez pozyskanie inwestora zewnętrznego, może się nie powieść, a to skutkuje możliwością pociągnięcia członka tegoż zarządu do odpowiedzialności za długi spółki, które nie zostały zaspokojone z jej majątku.

Skarżąca nie dowiodła również istnienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 2 O.p., tj. nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja może być prowadzona.

Reasumując, Sąd nie znalazł powodów do stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy prawa materialnego (art. 11 ust. 1, 1a i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.u.) lub doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności przepisów wskazanych przez Skarżącą (art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., art. 210 § 4 O.p., art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 188 i art. 197 § 1 O.p.). Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, a ocena dowodów nie nosiła znamion dowolnej. Organy podatkowe przedstawiły przy tym logiczną i spójną argumentację prowadzącą do wniosku, że zasadne było orzeczenie o solidarnej ze spółką odpowiedzialności Skarżącej za jej zaległości.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 2a O.p., gdyż nie zachodzą w niej wątpliwości niedające się usunąć w drodze wykładni.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oddalił skargę jako niezasadną.