Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 487/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 7, art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Sędzia WSA Anetta Chołuj Protokolant Specjalista Renata Pawlak` po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z siedzibą w S. z dnia [...] numer [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz K. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu 13 czerwca 2018 r. K. H. (dalej: Strona, Skarżąca) zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR, Agencja) w M. z siedzibą w S. o przyznanie płatności na rok 2018 r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej. Powierzchnia działek zadeklarowanych w powyższym wniosku do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 46,57 ha. W dniach 11 i 12 lutego 2019 r. w gospodarstwie Strony została przeprowadzona kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej. Strona nie była obecna przy dokonywaniu kontroli w terenie.

Strona pismem z dnia 11 marca 2019 r. złożyła uwagi do kontroli terenowej, w treści których wniosła o faktyczne ustalenie powierzchni kwalifikowanej do płatności. Wskazała, że elementy krajobrazu (liczne rowy, pasy zadrzewień o szerokości do 2 m, zwarte formacje drzew o powierzchni powyższej 100m2, obszary powierzchni wykoszonej i niewykoszonej) uniemożliwiają dokonanie rzetelnych pomiarów w tak krótkim czasie, jak to miało miejsce. Podkreślono, że podstawą wyjściową pomiarów w terenie powinny stanowić geodezyjne powierzchnie działek referencyjnych, od której powinno się wyłączyć powierzchnie obszarów nie uprawniających do płatności. Podniesiono również, że odciśnięte ślady kół samochodu na działkach wskazują, że mogło dojść do nierzeczywistych pomiarów z powodu braku możliwości objazdu samochodem niektórych miejsc, w których występują trudne warunki terenu.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. D. Oddział Regionalny ARiMR poinformował Stronę o nieuwzględnieniu powyższych uwag z powodu braku ich zasadności. W piśmie tym wskazano, że pomiary zostały dokonane z najwyższą starannością w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie inspektorów terenowych, a ponadto wyjaśniono sposób dokonania pomiarów.

W wyniku kontroli terenowej sporządzony został raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 15 kwietnia 2019 r. numer [...]. W wyniku tej kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku a stanem istniejącym. Mianowicie, dla działki rolnej [...], zgłoszonej do jednolitej płatności obszarowej, zadeklarowanej na działce numer [...] jako powierzchnia 13,65 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną [...] ha. Wskazano, że działka ta została obarczona następującymi błędami: GR5 – wystąpiły kody pokontrolne w odniesieniu do co najmniej jednej działki rolnej (wpisano przynajmniej jeden z kodów oznaczonych symbolem DR), DR13+ zadeklarowana powierzchnia działki jest większa od powierzchni stwierdzonej, DR37 – identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS, DR49- do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego, DR51 – w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności, DR52 – stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, DR53 – stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z jednolitej płatności obszarowej wynosiła zatem 0,31 ha.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2019 r. Strona wniosła uwagi do powyższego raportu, otrzymanego w dniu 15 kwietnia 2019 r. W treści uwag wskazała, że dla działki rolnej [...] zmierzono powierzchnię 13,34 ha, ustalono tolerancję pomiaru 0,22 ha, więc powierzchnia stwierdzona winna wynosić 13,56, a nie 13,34 ha. Zdaniem Strony, inspektorzy nie wyjaśnili w raporcie, dlaczego nie uwzględnili tolerancji pomiaru, zważywszy, że najtrudniej dla niej było ustalić granice zasięgu uprawy w terenie z powodu zalania łąk wodą i licznym rowom wypełnionym wodą. Część ustaleń, w tym zdjęcia (wskazano które), była robiona z konieczności z pewnych odległości i chociażby z tego powodu pomiary i inne ustalenia mogą być obarczone pewnym błędem. Wskazano, że powierzchnia deklarowana działki za 2018 rok została zmniejszona do 13,65 ha w stosunku do powierzchni deklarowanej w latach 2016 i 2017 (wynoszącej 13,72 ha) dlatego, że Agencja kwalifikowała w tych latach 13,65 ha do jednolitej płatności obszarowej. Tymczasem powierzchnia geodezyjna tej działki wynosi 14,05 ha. W piśmie tym podano szczegółowo gdzie znajdują się zadrzewienia grupowe o powierzchni do 100m2 i wskazano, że ich łączna powierzchnia wynosi 0,19 ha, która to powierzchnia powinna zostać odliczona od powierzchni geodezyjnej. W ten sposób uzyskuje się powierzchnię 13,86 ha, która jest większa od zadeklarowanej o 0,21 ha i stanowi rezerwę na niewykoszone powierzchnie. Zdaniem Strony inspektorzy bezpodstawnie wyłączyli z powierzchni teren łąk przedstawiony na załączonym szkicu. Zakwestionowano także zasadność zastosowania kodu DR51 ponieważ, jak wskazała Strona, na działce tej nie ma terenów porośniętych chwastami wieloletnimi, a stwierdzenie o ich występowaniu mogło wyniknąć z pomyłki. Na działce znajduje się bioróżnorodna łąka trwała, a jedynie w miejscach niewykoszonych lub wykoszonych wyżej mogą znajdować się chwasty wieloletnie. W ocenie Strony błędnie wyłączono również fragment o powierzchni 0,03 ha oznaczony kodem DR52, na którym znajduje się kilka drzew, pod koronami których prowadzona jest uprawa łąki, co nie uprawnia do trwałego wyłączenia. Strona podniosła również, że błędnie zastosowano kod DR51 i DR52 dla działki nr [...], ponieważ w jej granicach nie ma terenów porośniętych chwastami wieloletnimi, ani zakrzaczeń czy zadrzewień. Brak jest również zdaniem Strony podstaw do zastosowania kodu DR52 dla działki [...]. Do pisma Strona załączyła m.in. szkic zadrzewień i powierzchni wykoszonej dla działki [...], mapkę działki [...] z oznaczeniem powierzchni zadrzewionej oraz nie uwzględnionej przez inspektora powierzchni wykoszonej, zdjęcia z zaznaczeniem terenów wykoszonych oraz szkic zadrzewień na działce nr [...] (łącznie 10 załączników).

Decyzją z dnia [...] numer [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. z siedzibą w S. przyznał Stronie jednolitą płatność obszarową za 2018 r. w wysokości 21.0005,87 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 236,26 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, płatność za zazielenienie za 2018 r. w wysokości 14.097,85 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 158,56 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz płatność redystrybucyjną za 2018 r. w wysokości 4.752,81 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 53,46 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, a ponadto przyznał Stronie z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 428,11 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na treść przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308 ze zm., dalej jako u.p.s.w.b.), treść rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L. 227 z 31 lipca 2014 r. s. 69 ze zm.), rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L. 181 z 20 czerwca 2014 r. s. 48 ze zm.), rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L. 181 z 20 czerwca 2014 r. s. 1 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 października 2018 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2018 r. (Dz. U. poz. 1966). Cytując przepisy wskazanych wyżej aktów prawnych, organ przedstawił sposób wyliczenia kwot poszczególnych płatności.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik Strony wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2019 r. (data stempla pocztowego) złożył uwagi do raportu z czynności kontrolnych wraz z 10 załącznikami, nie był obecny w terenie, nie otrzymał kopii raportu bezpośrednio po zakończeniu kontroli i nie mógł wnieść uwag zanim nie otrzymał raportu. Zwrócono uwagę, że wydanie decyzji w oparciu o zakwestionowane wyniki kontroli przed rozpoznaniem uwag do raportu "może być przedwczesne, naruszające obowiązującą procedurę". Zdaniem pełnomocnika Strony kontrola terenowa (na którą nie zdążył dojechać) trwała zbyt krótko. Stwierdzono, że powierzchnia użytkowana odpowiada stanowi faktycznemu na obszarze zadeklarowanym we wniosku i brak jest podstaw do zastosowanych wykluczeń obszarów.

Pismem z dnia 4 czerwca 2019 r. D. Oddział Regionalny ARiMR poinformował Stronę o nieuwzględnieniu powyższych uwag z powodu braku ich zasadności. W piśmie odniesiono się do uwag i wskazano, że kontrola odbyła się w sposób prawidłowy. Podano sposób pomiaru i wyliczenia powierzchni stwierdzonej dla działki rolnej [...], z uwzględnieniem tolerancji pomiaru. Odwołano się do treści pisma z dnia 12 kwietnia 2019 r., a ponadto poinformowano, że przesłane przez Stronę wyjaśnienia wraz z kserokopiami dokumentów zostaną przesłane do właściwego Biura Powiatowego celem dalszej obsługi, informując, że zgłoszone wyjaśnienia są rozpatrywane w odniesieniu do konkretnych stwierdzeń zawartych w raporcie i na podstawie takiej analizy zostaje wydana decyzja w sprawie.

Decyzją numer [...] z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy stan sprawy i podzielił ustalenia i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji. Wyjaśniono m.in. sposób zastosowania tolerancji pomiaru i jej cel, jakim jest ustalenie dopuszczalnego marginesu błędu w deklarowanych powierzchniach działek. Wskazano, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty Strony dotyczące nierzetelnego przeprowadzenia czynności kontrolnych i zaznaczono, że uczestnictwo w trakcie przeprowadzenia kontroli w terenie nie jest obowiązkowe, a Strona ma prawo do zgłoszenia zastrzeżeń. Podano, że Strona otrzymała kopię raportu w terminie zgodnym z przepisami prawa, do którego złożyła zastrzeżenia, jednakże wobec ich nie uwzględnienia nie dokonano korekty raportu z czynności kontrolnych.

W skardze na powyższą decyzję Strona wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 -3, art. 8 ust. 1 -3 i art. 37 ust. 7 u.p.s.w.b. oraz art. 7, 8, 9, 19 § 1, 75 § 1 i art. 77 k.p.a. W uzasadnieniu Strona przedstawiła ponownie swoje stanowisko w sprawie, jak również wniosła o skorygowanie w tekście uzasadnienia decyzji nieprawdziwych jej zdaniem, wskazanych w skardze faktów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora OR ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. W odniesieniu do takiego przedmiotu sprawy dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie tego rodzaju płatności.

Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie przez producenta rolnego wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania (tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej).

W sprawach omawianych płatności znajduje zastosowanie ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.s.w.b., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że u.p.s.w.b. zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a.

Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 (przykładowo wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 98/14, CBOSA) – ze względu na tożsamość regulacji – pozostaje aktualny również pod rządami u.p.s.w.b. W konsekwencji, to na Skarżącej jako beneficjencie pomocy w toku postępowania przez organami ARiMR spoczywał procesowy obowiązek wykazania, iż działalność rolnicza prowadzona jest przez nią na całej zadeklarowanej do płatności powierzchni.

Odnosząc powyższe uwagi do podniesionych w skardze zarzutów trzeba zatem od razu stwierdzić, że nietrafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a., jako że przepisy te nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Prawidłowość działań organów Sąd należy poddać ocenie pod kątem zastosowania się do wymogów wynikających z przywołanej regulacji u.p.s.w.b., tj. skontrolować, czy w świetle przepisów regulujących przyznawanie wsparcia bezpośredniego organy właściwie dokonały weryfikacji danych, które zawarła w swoim wniosku Skarżąca.

Szczegółowe warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych na rok 2018 zostały uregulowane w art. 7 ust. 1 powołanej już wcześniej ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (u.p.s.w.b.). Stosownie do jego treści płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących

w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

W myśl ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b., jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013;

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność dodatkowa natomiast jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha (art. 14 ust. 1 u.p.s.w.b.).

Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.p.s.w.b., Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez rolnika jako użytkowana rolniczo następuje przy pomocy systemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia (WE) nr 1306/2013.

Biorąc pod uwagę treść stawianych w sprawie zarzutów, należy jeszcze zacytować treść przepisu art. 37 ust. 4 u.p.s.w.b. Zgodnie z treścią tego przepisu, czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014. Z kolei jak stanowi ust. 7 tego artykułu, w przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.

W pierwszej kolejności, przed analizą kwestii merytorycznych, należało zatem zbadać, czy organ prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie powyższy przepis proceduralny. Skarżąca już w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazywała, że wydanie decyzji w oparciu o zakwestionowane wyniki kontroli przed rozpoznaniem uwag do raportu "może być przedwczesne, naruszające obowiązującą procedurę". Pełnomocnik Strony podnosił również, że dniu 29 kwietnia 2019 r. (data stempla pocztowego) złożył uwagi do raportu z czynności kontrolnych wraz z 10 załącznikami, nie był obecny w terenie, nie otrzymał kopii raportu bezpośrednio po zakończeniu kontroli i nie mógł wnieść uwag zanim nie otrzymał raportu. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazywał natomiast, że Strona otrzymała kopię raportu w terminie zgodnym z przepisami prawa, do którego złożyła zastrzeżenia, jednakże wobec ich nie uwzględnienia nie dokonano korekty raportu z czynności kontrolnych.

W tej mierze Sąd zauważa, że Strona, nie będąc obecna podczas kontroli w terenie, mimo to złożyła przez swojego pełnomocnika uwagi do kontroli terenowej w piśmie z dnia 11 marca 2019 r., w treści którego wniosła o "faktyczne ustalenie powierzchni kwalifikowanej do płatności", wskazując na nieprawidłowe jej zdaniem pomiary w tym zakresie. D. Oddział Regionalny ARiMR poinformował Stronę o nieuwzględnieniu powyższych uwag z powodu braku ich zasadności pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. Ponadto, po otrzymaniu przez Stronę raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 15 kwietnia 2019 r., działający w jej imieniu pełnomocnik w piśmie z dnia 27 kwietnia 2019 r. złożył kolejne uwagi, tym razem skierowane do powyższego raportu z czynności kontrolnych. Pismo to zawierało szereg zastrzeżeń do ustaleń raportu oraz 10 załączników, w tym zdjęć, na których zobrazowano podnoszone w jego treści kwestie. Zawierało przy tym rozwinięcie już wcześniej złożonych zarzutów (podniesionych w piśmie z dnia 11 marca 2019 r.), jak i sformułowanie kolejnych (np. odnoszących się do braku chwastów wieloletnich na działkach, jak również dotyczących innych działek niż tylko działka [...]). Powyższe pismo zawierające uwagi do raportu, noszące datę 27 kwietnia 2019 r. zostało, jak wskazywała Strona, nadane w placówce pocztowej w dniu 29 kwietnia 2020 r., a więc z zachowaniem terminu określonego w art. 37 ust. 7 u.p.s.w.b. (w aktach brak jest koperty czy innego dowodu wskazującego na fakt jego nadania w tym dniu, jednakże organ nie kwestionował w żaden sposób dotrzymania przez Stronę powyższego terminu). Nie sposób przy tym nie zauważyć, że D. Oddział Regionalny ARiMR poinformował Stronę o nieuwzględnieniu powyższych uwag z powodu braku ich zasadności pismem z dnia 4 czerwca 2019 r., a decyzja organu I instancji została wydana w dniu 14 maja 2019 r., a więc zanim rozpatrzone zostały uwagi Strony do raportu z czynności kontrolnych. Dodatkowo w treści tej decyzji organ I instancji nie odniósł się w żaden sposób do zastrzeżeń zgłaszanych przez Stronę, a jedynie przywołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, dotyczące poszczególnych płatności i sposobu ich wyliczenia. Również organ II instancji w decyzji odwoławczej z dnia [...] kwestii tej szczegółowo nie analizował, ograniczając się do stwierdzenia, że Strona złożyła zastrzeżenia do raportu, które nie zostały uwzględnione (nie dokonano korekty raportu).

W ocenie Sądu takie postępowanie jest nieprawidłowe.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 7 u.p.s.w.b, w przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.

Powołany wyżej przepis należy zdaniem Sądu rozumieć w ten sposób, że uprawnienie do zgłoszenia przez rolnika umotywowanych zastrzeżeń na piśmie co do ustaleń zawartych w raporcie nie jest uprawnieniem funkcjonującym w próżni, lecz obliguje organ do odniesienia się do tych zastrzeżeń w treści decyzji, po wcześniejszym otrzymaniu i przeanalizowaniu pełnej i szczegółowej odpowiedzi na zgłoszone zastrzeżenia od osoby sporządzającej raport.

Sąd dostrzega przy tym, że Strona złożyła wcześniej (w piśmie z dnia 11 marca 2019 r.) uwagi odnoszące się do czynności kontrolnych w terenie, co do których otrzymała odpowiedź D. Oddziału Regionalnego ARiMR w postaci pisma o ich nieuwzględnieniu noszącego datę 12 kwietnia 2019 r., a więc przed wydaniem decyzji organu I instancji. Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakt, iż Strona była nieobecna podczas samej kontroli, zaś przepis art. 37 ust. 7 u.p.s.w.b, wyłącza możliwość złożenia przez rolnika zastrzeżeń do raportu, jeśli po zakończeniu kontroli zgłosi ona umotywowane zastrzeżenia, jednakże pod warunkiem, że był obecny podczas kontroli. Nie można też nie zauważyć, że w myśl cytowanego przepisu powyższe wyłączenie dotyczy zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie, a zatem zastrzeżenia zgłoszone wcześniej musiałyby jednak dotyczyć tych kwestii, które znalazły się następnie w treści raportu. Tylko w takim przypadku prawo do zgłoszenia kolejnych zastrzeżeń do tych samych ustaleń (już po otrzymaniu raportu) byłoby wyłączone.

Oznacza to, że fakt zgłoszenia przez Stronę w dniu 29 kwietnia 2019 r. umotywowanych zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych z dnia 15 kwietnia 2019 r. obligował organ do uwzględnienia tej okoliczności w treści decyzji, w tym do ustosunkowania się do zgłoszonych zastrzeżeń.

W sprawie nie można pominąć, że decyzja organu I instancji została wydana przed uzyskaniem odpowiedzi na umotywowane zastrzeżenia Strony do raportu, a ponadto żaden z organów nie uznał za stosowne w jakikolwiek sposób odnieść się merytorycznie w treści decyzji do pisemnych zastrzeżeń Strony zgłaszanych czy to do samej kontroli czy do raportu z czynności kontrolnych. W tej sytuacji słusznie Strona stawia w sprawie zarzut przedwczesnego wydania decyzji organu I instancji, a więc przed rozpoznaniem zgłoszonych przez nią uwag do raportu, w oparciu o zakwestionowane przez nią wyniki kontroli.

Należy również dostrzec, że w piśmie z dnia 4 czerwca 2019 r. (stanowiącym odpowiedź na zgłoszone w dniu 29 kwietnia 2019 r. zastrzeżenia Strony do raportu), wprost wskazano, że przesłane przez Stronę wyjaśnienia wraz z kserokopiami dokumentów zostaną przesłane do właściwego Biura Powiatowego celem dalszej obsługi, a także poinformowano Stronę, że zgłoszone wyjaśnienia są rozpatrywane w odniesieniu do konkretnych stwierdzeń zawartych w raporcie i na podstawie takiej analizy zostaje wydana decyzja w sprawie. Mimo zawarcia w tym piśmie powyższych, słusznych stwierdzeń, tak się jednak nie stało, gdyż decyzja organu I instancji na moment sporządzenia tego pisma była już wydana. Decyzja ta, nosząca datę 14 maja 2019 r., zapadła zatem bez dokonania analizy zastrzeżeń Strony.

Trzeba przy tym zauważyć, że Strona w zgłoszonych pisemnych zastrzeżeniach z dnia 27 kwietnia 2019 r. rozszerzyła zakres dotychczas zgłaszanych uwag zawartych w piśmie z dnia 11 marca 2019 r. Ponadto nie uszło uwadze Sądu, że pismo D. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 4 czerwca w przedmiocie nieuwzględnienia zastrzeżeń Strony zawartych piśmie z dnia 27 kwietnia 2019 r. nie stanowi pełnej odpowiedzi na te zastrzeżenia. Pominięto w nim bowiem niektóre zgłaszane kwestie, jak np. tę dotyczącą chwastów wieloletnich.

Powyższe uchybienia proceduralne przesądzają o naruszeniu przez organy przepisów art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 37 ust. 7 u.p.s.w.b. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena merytorycznej zawartości decyzji jest na tym etapie przedwczesna, skoro organy winny w pierwszej kolejności naprawić błędy w postępowaniu, co może mieć wpływ na kierunek rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy winny uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w wyroku i odnieść się do zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych zgłaszanych przez Stronę, wyjaśniając swoje stanowisko w tym zakresie. Powyższe będzie wymagać wcześniejszego uzyskania pełnej odpowiedzi na zastrzeżenia Strony do raportu z czynności kontrolnych zawarte w piśmie z dnia 27 kwietnia 2019 r.