Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 272/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku powtórnego rozpatrzenia złożonego przez R.S. – I. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o numerze [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika wynikających z decyzji o numerze [...] w tym na:

- ubezpieczenie społeczne za okres: [...]do [...]należność główna kwocie [...]zł i odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, naliczonych na dzień [...]r.,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres: okres: [...]do [...] w wysokości [...]zł i odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł naliczonych na dzień [...]r.

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych za okres: [...]do [...] w kwocie [...]zł; odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł naliczonych na dzień [...] r.

Powyższa decyzja została wydana po uprzednim uchyleniu decyzji ostatecznej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r . o sygn. akt V SA/Wa 287/07. W uzasadnieniu wyroku Sąd zobowiązał organ do oceny argumentacji przedstawionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, iż brak w uzasadnieniu rozpatrzenia przez Prezesa ZUS w sposób kompleksowy okoliczności związanych z sytuacją majątkową strony stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. To zaś mogło w ocenie Sądu mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie zaskarżonej decyzji.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11, poz. 74 z 2007 r.)

W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Prezes ZUS-u w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy.

W dniu [...] r. do Oddziału ZUS-u w Z. wpłynął wniosek R. S. –I. i jej małżonka M. I. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek za okres od [...] do [...] wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę. Strona wnosząc prośbę powoływała się na trudną sytuację finansową. Zwróciła uwagę, że z powodu przewlekłej choroby zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą z dniem [...] r. Ponadto, mąż skarżącej zmuszony był z dniem [...] r. zlikwidować działalność gospodarczą z powodu całkowitej utraty płynności finansowej. Jako jedyne źródło utrzymania skarżąca wskazała swoje świadczenie rehabilitacyjne. We wniosku wskazano też, iż powodem trudnej sytuacji finansowej i w konsekwencji ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek wobec ZUS jest niewypłacalność jej dłużników. Kwota posiadanych wierzytelności została określona przez stronę na [...] zł, lecz ich egzekucja okazała się bezskuteczna. Do znacznego pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawczyni przyczyniła się również kradzież urządzeń i sprzętu - wycenianego na [...] zł - niezbędnego do świadczenia usług. We wniosku podniesiono ponadto, że małżonkowie I. nie posiadają majątku trwałego ani nieruchomości, które można by było spieniężyć, w związku z czym egzekucja należności z tytułu zaległych składek spowoduje ciężkie skutki dla ich rodziny, nie pozwalając na zaspokojenie bieżących potrzeb.

Wniosek uzupełniono o dokumenty mające potwierdzać jego zasadność w postaci: decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek, wyroków sądu informujących o przysługujących wierzytelnościach pieniężnych, zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z [...] r., zeznania podatkowego za[...] r., umowy o udzielenie kredytu zawartej z [...] Oddział w G. z [...] r. i umowy kredytowej ze [...] S.A. L. O/K. z dnia [...]r.

W dniu [...] r. ZUS Oddział w Z. odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika wynikających z decyzji o numerze [...] w tym na: ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł , ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę [...] zł , F.P. i F.G.P.S.P w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ na wstępie wskazał, iż R. S.-I. prowadziła działalność gospodarczą w ramach spółki "A", s. c., która obowiązana była do opłacania co miesiąc należnych składek z tytułu ubezpieczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ten obowiązek nie został spełniony w następstwie czego powstała zaległość z tytułu nieopłaconych składek. W dniu [...] r. wydana została decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności na R. S. – I. i M. I. za zaległości z tytułu nieopłaconych składek wynikających z działalności w spółce.

Dalej podkreślono, iż przepisy prawa ubezpieczeniowego stwarzają możliwość umorzenia należności z tytułu składek tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności- zgodnie z treścią art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), co w sprawie nie zachodzi. Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje bowiem, iż R S. – I. posiada składnik majątkowy w postaci samochodu ciężarowego [...] oraz przysługują jej wierzytelności pieniężne. Ta sytuacja materialna jak i brak szczególnie uzasadnionych okoliczności powoduje, iż w sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległych należności. Ponadto za odmownym załatwieniem wniosku przemawia dobro Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego dysponentem jest ZUS.

W odniesieniu do zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, wraz z odsetkami za zwłokę w części finansowanej przez ubezpieczonych stwierdzono, iż należności te z mocy ustawy nie podlegają umorzeniu gdyż do tych należności nie stosuje się art. 28 ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócono się o dokonanie dokładnej analizy sytuacji materialno finansowej strony. Podkreślono, iż wierzytelności, posiadane przez stronę wraz ze współmałżonkiem są nieściągalne, a prowadzone postępowania egzekucyjne zostały umorzone z uwagi na całkowitą nieściągalność. Pojazd marki [...] stanowi zabezpieczenie kredytu zaciągniętego na zakup w/w samochodu, który nie został spłacony. Stąd prawa do pojazdu posiada bank udzielający kredytu. Potwierdzeniem krytycznej sytuacji finansowej strony jest wpisanie jej i małżonka na listę dłużników niewypłacalnych przez Sąd Rejonowy w G. Do wniosku dołączono następujące dokumenty: kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w G., X Wydziału Gospodarczego z [...] r. o wpisie M.I. do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, postanowienie Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w M. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko S.J., kopię wysłuchania wierzyciela i dłużnika przed zawieszeniem lub umorzeniem postępowania wystawionego przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia [...]r., kopię pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. dotyczącego zwrotu R. S.–I. i M. I. tytułu wykonawczego .

Decyzją z dnia [...]r nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń w Z. z dnia [...] r odmawiającą R. S. –I. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. o sygn. akt V SA/Wa 287/07. uchylił decyzję z dnia [...]r. nr [...]wydaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako naruszająca prawo .

Prezes ZUS Odział w Z. po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia Sądu wezwał stronę do uaktualnienia jej sytuacji materialnej przesyłając do wypełnienia kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek. Strona zastosowała się do wezwania i w dniu [...] r. przesłała powołany kwestionariusz z datą jego wypełnienia – [...] r., w którym między innymi w rubryce V źródła utrzymania oświadczyła, iż pobiera świadczenia emerytalno – rentowe w kwocie [...] zł (netto), a jej majątek rzeczowy to ciągnik siodłowy [...] zajęty przez Komornika Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G.

Materiał dowodowy zebrany w aktach uzupełniono także o: wydruki dotyczące zgłoszenia do ubezpieczeń/ zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej (ZUS ZUA) R. S.- I. ze wskazaniem daty [...] jako daty powstania obowiązku ubezpieczeń, wydruki raportów imiennych dla płatników uprawnionych do wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego dotyczące R. S.-I. (ZUS RCA), w których płatnik składek wskazał jako identyfikator raportu [...] i podstawy wymiaru składki w odpowiedniej kolejności: [...] zł, decyzje o ponownym ustaleniu renty dla R. S.-I.

W tak ustalonym stanie faktycznym oraz będąc w posiadaniu informacji o zmniejszeniu w trybie egzekucji administracyjnej świadczeń rentalnych R. S.-I.Prezes ZUS-u po rozpatrzeniu wniosku o ponowne jego rozpatrzenie wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu tejże decyzji Prezes ZUS-u przywołał treść art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych przewidującej możliwość umarzania należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tej ustawy. Przywołał także treść przepisów § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), które jako wyjątek wynikający z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, iż należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Analizując w tym zakresie istnienie przesłanek ustawowych jak i wynikających z rozporządzenia wykonawczego organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku. Organ podkreślił, iż decyzje w sprawie umorzenia należności z tytułu składek podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. To zaś oznacza, iż nawet ustalenie, że istnieją przesłanki określone w art. 28 w/w ustawy, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, nie oznacza, że ZUS jest zobligowany do umorzenia zaległych należności. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny. Organ podkreślił, iż podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.

Organ zaakcentował, iż: dochody strony do dnia [...]r. z tytułu świadczenia emerytalne - rentowego stanowiły kwotę w wysokości [...] zł netto, z której to prowadzono skutecznie postępowanie egzekucyjne, strona spłaca zobowiązania wobec innych wierzycieli. Natomiast pominięty został przez stronę fakt jej zatrudnienia z którego to tytułu kwota uzyskiwanego dochodu stanowi [...] zł brutto miesięcznie. Zauważono też, iż zgodnie z przedstawioną dokumentacją Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. oraz Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w M. umorzone zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec dłużników R. S.- I. z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. Jednocześnie organ podkreślił, iż w przypadku R. S.-I. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję.

Końcowo organ zauważył, iż ewentualne umorzenie należności stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, należności z tytułu składek w znaczny sposób zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększaniu długu publicznego.

Podzielił też stanowisko, iż uwzględniając treść art. 30 w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do należności finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 ustawy. Stąd zadłużenie z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres od [...] do [...] na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i odsetki za zwłokę z tego tytułu nie podlegają umorzeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu zarzucając błędną ocenę stanu majątkowego oraz jej zdolności finansowych. Podkreśliła, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych błędnie zalicza w stan jej majątku: wierzytelności przysługujące od dłużników podczas gdy są one całkowicie nieściągalne, oraz pojazd [...] o nr rej [...] mimo, iż od [...]r. nie jest on w posiadaniu skarżącej. Wynika to z faktu, iż pojazd ten został trwale uszkodzony i oddany firmie złomującej. R S.-I. podniosła przy tym, iż pojazdu tego nie może wyrejestrować z powodu braku dokumentacji. Podkreśliła też, iż Komornik Sądowy Rewiru przy Sądzie Rejonowym w G. umorzył prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne z wniosków jej wierzycieli z powodu braku majątku. Końcowo strona podniosła, iż w jej ocenie zostały spełnione warunki do umorzenia należności z tytułu składek wynikające z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obecnie uzyskiwane dochody w kwocie [...] zł, z której to jest prowadzona egzekucja nie pozwalają nawet na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podkreślając iż strona posiada majątek ruchomy oraz wierzytelności co powoduje, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności warunkująca umorzenie należności z tytułu składek. Wyjątek zaś zawarty w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kiedy to należności z tytułu składek mimo ich całkowitej nieściągalności mogą zostać umorzone, w ocenie organu w sprawie nie zaistniał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd kontrolował legalność wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceniał prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy (w związku z postanowieniami art. 135). Oddziaływanie wyroku sądu administracyjnego na ponowne postępowanie administracyjne jednak nie oznacza, że nabiera ono szczególnego charakteru. Rozstrzygając sprawę w ponownym postępowaniu organ dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu.

Jak wskazano na wstępie uzasadnienia decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wydana po uprzednim uchyleniu decyzji ostatecznej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007r. o sygn. akt V SA/Wa 287/07. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa. W szczególności organ w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 k.p.a. podał okoliczności faktyczne i prawne z powodu których wydał decyzję odmowną .

Granice sprawy nakreślone zostały wnioskiem skarżącej z dnia [...] r., w którym wnosiła ona o umorzenie należności z tytułu składek za okres od [...] do [...]wraz z odsetkami za zwłokę .

Przepis art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako "u.s.u.s.") stanowi, iż należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągal-ność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Organ orzekający wskazał, że skarżąca do [...]r. uzyskiwała dochód z tytułu świadczenia emerytalno rentowego, z którego skutecznie prowadzono procedurę egzekucyjną. W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym mającym na celu wyjaśnienie aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy pominięty został przez stronę fakt jej zatrudnienia i uzyskiwania z tego tytułu dochodu (kwota [...] zł brutto). W związku z powyższym bezskuteczność do wierzytelności wynikających z dokumentacji Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. jak i Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w M. nie oznacza, że występuje nieściągalność w stosunku do pozostałego majątku .

W świetle wskazanych okoliczności nie było, zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza gdy skutecznie było prowadzone postępowanie egzekucyjne czemu zresztą strona nie przeczy i jak w skardze wskazała dalej jest kontynuowane i zmniejsza efektywnie środki pozostające na bieżące utrzymanie jakie osiąga z tytułu zatrudnienia.

Natomiast argument z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczący wpisania R. S. –I. na listę dłużników niewypłacalnych przez Sąd Rejonowy w G. nie znajduje potwierdzenia w treści postanowienia z [...]r. sygn. sprawy [...] –[...], gdzie z postanowienia tego wynika, iż dotyczy ono M. I., który w rejestrze tym został wpisany jako dłużnik niewypłacalny.

Brak także w aktach dowodu przesądzającego okoliczność pozbawienia strony praw do ciągnika siodłowego "[...]" wskutek nie spłacenia kredytu zaciągniętego na jego zakup. W umowach o udzielenie kredytu zawartych w aktach administracyjnych zawarte zostały zastrzeżenia o zabezpieczeniu kredytu poprzez miedzy innymi umowy rejestrowego zastawu sądowego na ciągniku siodłowym "[...]". Powyższe jednak nie oznacza biorąc pod uwagę istotę zastawu, iż strona przestała być właścicielem pojazdu. Brak zaś spłaty kredytu nie jest tożsamy z przejęciem przez bank prawa własności do pojazdu.

W ocenie Sądu prawidłowo, zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżąca w tym zakresie odwołała się do trudnej sytuacji finansowej swojej rodziny spowodowanej brakiem majątku, niskimi dochodami, nieściągalnością wierzytelności posiadanych przez nią wobec jej dłużników, jak również ujęciem jej i małżonka na liście dłużników niewypłacalnych. Oceniając przywołaną argumentację w świetle całości materiału dowodowego zebranego w aktach administracyjnych organ stwierdził, iż strona nie wykazała by w jej przypadku zachodziła jakakolwiek przesłanka uzasadniająca umorzenie należności . Podkreślił przy tym jednocześnie, iż ewentualne umorzenie stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych z art. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozważył tę okoliczność w aspekcie bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W tym zakresie podkreślenia wymaga, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mają charakter uznaniowy. Również i w tych sytuacjach prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając rozpatrywaną sprawę pod wyżej wskazywanym kątem organ odwoławczy uznał, iż w sprawie nie ma przesłanek wynikających z rozporządzenia wykonawczego. Zastosowanie umorzenia składek na tej podstawie może nastąpić w przypadku zaistnienia szczególnych okoliczności to jest takich, na które nie miał on wpływu lub które były od niego niezależne. Przykładowo w tym względzie podano znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika spowodowane klęską żywiołową, wypadkiem losowym podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny. Podkreślono, iż podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązki z tym związane, stąd skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucane na ogół Fundusz Ubezpieczeń Społecznych a zatem na ogół obywateli.

W świetle powyższego oraz wobec powołanych uwarunkowań prawnych nie można także uznać, że decyzja nie jest prawidłowa i w tym zakresie.

Sąd nie podziela trafności zarzutu błędnej oceny stanu majątkowego i możliwości finansowych przez zaliczenie w ten stan: wierzytelności, które jak strona wskazała są obecnie całkowicie nieściągalne. To, iż wierzytelności są obecnie nieściągalne nie zmienia faktu, iż stronie w dalszym ciągu prawo do tych wierzytelności przysługuje. Podobnie fakt, iż strona nie jest obecnie w posiadaniu ciągnika siodłowego marki [...] nie oznacza, iż przestała być jego właścicielem.

W odniesieniu natomiast do zarzutu skargi, iż "Z powodu braku majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję Komornik Sądowy Rewiru przy Sądzie Rejonowym w G. umorzył prowadzone przeciwko nam z wniosków naszych wierzycieli postępowania egzekucyjne" zauważyć należy, iż w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych w toku postępowania administracyjnego z wniosku R. S.- I. brak dowodu potwierdzającego umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko wnioskodawcom. Brak też takowego dowodu w aktach sądowych o sygn. akt III SA /Gl 1336/08 .

Na marginesie jednakże niniejszego orzeczenia zauważyć należy, iż Sądowi znane są z urzędu dokumenty jakie zostały dołączone do innej skargi, a to wniesionej przez M. I. na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek zakończonej decyzją nr [...] (sprawa o sygn. akt III SA 1336/08). Są to między innymi: postanowienie Komornika sądowego Rewiru[...]przy Sądzie Rejonowym w G. z [...] r. o zakończeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie przeciwko R. S. i M. I., postanowienie Komornika sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w G. z [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie przeciwko R. S. i M. I. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, postanowienie Komornika sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w G. z [...] r. o zakończeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie przeciwko R. S. i M. I. wobec dalszej bezskuteczności i zwrocie tytułu wykonawczego. Podkreślić przy tym też należy, iż zostały one przedłożone dopiero w postępowaniu sądowym jako załączniki do wniesionej skargi. Nie były zgłaszane przez R. S. – I. lub M. I. organowi administracyjnemu w postępowaniu administracyjnym w sprawach będących obecnie przedmiotem sporu sądowego. To zaś oznacza, iż dokumenty te i ich treść nie były znane organom rozpatrującym wnioski w obu instancjach w zakresie umorzenia należności z tytułu składek. W tej zatem sytuacji, strona zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego może zwrócić się do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...]r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek z powołaniem się na przesłankę wynikającą z powołanego przepisu w zakresie wykazania zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.) warunkującej umorzenie wnioskowanej należności w tym trybie. Niewątpliwie bowiem wskazane dowody istniały w dniu wydania zaskarżonej decyzji przez ZUS Oddział w Z., lecz nie były one organowi temu znane. Sąd mając powyższe okoliczności na względzie nie mógł uchylić zatem decyzji w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit b p.p.s.a., gdyż zaistnienie w/w przesłanki wznowieniowej nie było wynikiem naruszenia prawa przez organ. Fakt bowiem istnienia wskazanych wyżej postanowień został przez stronę ujawniony dopiero na etapie skargi do WSA, natomiast strona organów o tych dowodach nie powiadamiała w toku postępowania administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do argumentu, iż niekorzystna sytuacja w jakiej się strona skarżąca znajduje potwierdzona materiałem dowodowym uzasadnia spełnienie warunków do umorzenia należności z tytuł składek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd zauważa, iż jak już wyżej nadmieniono, decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznaniowy. To zaś oznacza, iż nawet gdy w sprawie wystąpią przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek decyzję w zakresie ich umorzenia ustawodawca pozostawił uznaniu organu. To natomiast powoduje, iż w tego rodzaju sprawach sądowej kontroli legalności zaskarżonych aktów administracyjnych nie jest poddawana kwestia prawidłowości zastosowania lub nie wnioskowanej przez stronę ulgi w spłacie należności z tytułu składek. Kontroli podlega realizacja zasad ogólnych unormowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego w toku prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, a zatem czy podjęta ocena istnienia rzeczowych przesłanek w kontrolowanej sprawie została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zebranego w sposób prawidłowy - wyczerpujący i czy w uzasadnieniu decyzji dano temu wyraz .W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się uchybień.

Prawidłowo też organ w odniesieniu do zadłużenia strony z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych odmówił ich umorzenia z powodu braku podstaw do orzekania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Znajduje to potwierdzenie w orzeczeniu SN z 24 czerwca 2008 r. o sygn. akt UK 360/07 (publ. LEX nr 496399)w którym Sąd stwierdził "Ani przepis art. 28 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ani przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej". To zaś powoduje, iż nie mogła w tym zakresie być wydana decyzja merytorycznie rozstrzygająca wniosek w tym zakresie .

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.