Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 360/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Kamila Paszowska - Wojnar, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 3 czerwca 2020 r. nr SKO 4162/76/2020, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: organ I instancji, Prezydent) z dnia 7 kwietnia 2020 r. nr BK.5410.688.50.2020 o nałożeniu na podstawie art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1 i ust. 2a w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: u.p.r.d.) na stronę jako współwłaściciela samochodu ciężarowego marki [...] nr rej. [...], VIN [...], kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku powiadomienia o nabyciu pojazdu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 lutego 2020 r. do Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu wpłynęło zawiadomienie - złożone przez P. S. reprezentującego stronę, jako współwłaściciela firmy A. S.C. A. S., P. S. - o nabyciu ww. samochodu ciężarowego. Do zawiadomienia dołączona została kopia faktury zakupu samochodu z 14 stycznia 2020 r. Organ I instancji z uwagi na niezachowanie 30 dniowego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu wszczął postępowanie z art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140 mb u.p.r.d.; nie uwzględnił wyjaśnień strony o niemożności dokonania zgłoszenia z poziomu Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej ePUAP, która według twierdzeń strony była niedostępna. Stwierdził organ I instancji, że nawet jeżeli (o czym brak informacji) ePUAP był w danym momencie niedostępny, to strona miała możliwość złożenia zawiadomienia na dres e-mail: komunikacja@um.walbrzych.pl., ponadto strona mogła załatwić sprawę w siedzibie organu przez pełnomocnika, a także złożyć dokument w Biurze Obsługi Klienta urzędu Miejskiego (BOK UM), bądź też listownie. Dalej organ I instancji wskazał, że p.r.d. nie pozostawia organowi wyboru w kwestii nałożenia kary w przypadku niedopełnienia obowiązku. Stąd też organ I instancji po zbadaniu przesłanek nałożenia kary stwierdził, że waga naruszenia jest znikoma, jest to pierwsze naruszenie dokonane przez firmę (dot. wszystkich zawiadomień przesłanych w dniu 26 lutego 2020 r.) i strona nie uzyskała żadnej korzyści finansowej w związku z niedopełnieniem obowiązku. Organ I instancji nałożył karę 200 zł.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary, pomimo stwierdzenia w decyzji przesłanek ku temu oraz art. 366 Kodeksu cywilnego poprzez nałożenie odrębnie na stronę oraz P. S. jako współwłaścicieli samochodu, chociaż powinni być karą obciążeni solidarnie. Argumentowała również strona, że dokonała zgłoszenia, jak tylko umożliwiło to działanie ePUAP.

SKO po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. Organ II instancji stwierdził, że wobec naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabycia organ był zobligowany do nałożenia kary. Odnośnie okoliczność, że faktura został wystawiona na spółkę cywilną A. S.C., to w ocenie organu oznacza to, że nabyty pojazd objęty jest współwłasnością łączną i obowiązek z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. ciąży na obojgu współwłaścicielach jako nabywcach pojazdu, a tym samym każdy z nich podlega odpowiedzialności administracyjnej i karze z tytułu naruszenie obowiązku. Jako niezasadne ocenił organ argumenty o odpowiedzialności solidarnej. Odnośnie braku zastosowania przepisów k.p.a., w tym art. 189f, organ II instancji wyjaśnił, powołując się na art. 189a § 2 k.p.a., że wobec uregulowania kary w przepisach szczególnych (u.p.r.d.) instytucja odstąpienia od nałożenia kary z k.p.a. nie ma zastosowania. Nadto wskazał na odesłanie zawarte w art. 140n ust. 6 u.p.r.d. do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, co wyłącza stosowanie przepisów k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zarzuciła naruszenie: art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary, pomimo stwierdzenia w decyzji przesłanek ku temu; art. 366 Kodeksu cywilnego poprzez nałożenie kary odrębnie na obu współwłaścicieli samochodu, chociaż powinni być karą obciążeni solidarnie oraz art. 7 k.p.a. Wskazała również strona na wadliwość działania ePUAP-u.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tym miejscu uzasadnienia Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, podkreśla, że zgadza się z rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odnoszącym się do tego samego problemu prawnego (sygn. akt III SA/Wr 336/20), w konsekwencji rozważania zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku przyjmuje za własne.

Oceniając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji według powyższych kryteriów Sąd uznał, że naruszają one przepisy prawa w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia. Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. oraz art. 189f k.p.a.

W sprawie spór sprowadza się do dwóch kwestii: - pierwsza dotyczy zasadności nałożenia przez organy kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli pojazdu (nabywców) w związku z niedochowaniem obowiązku zawiadomienia starosty w nieprzekraczalnym terminie 30 dni o nabyciu pojazdu zarejestrowanego; - druga dotyczy zasadności odmowy przez organy zastosowania w sprawie przepisów k.p.a., w tym art. 189f dotyczącego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Zdaniem organów z przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. wynika, że w przypadku kiedy nabyty pojazd objęty jest współwłasnością, to obowiązek zawiadomienia o nabyciu ciąży na obojgu współwłaścicielach (nabywcach), a tym samym każdy z nich podlega odpowiedzialności administracyjnej i karze pieniężnej z tytułu naruszenie ww. obowiązku. Natomiast brak podstaw do zastosowania przepisu art. 189f k.p.a. organ wiąże z faktem uregulowania kary w przepisach szczególnych, tj. u.p.r.d., a tym samym zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., instytucja odstąpienia od nałożenia kary z k.p.a. nie ma zastosowania. Nadto organ wskazuje na odesłanie w u.p.r.d. do odpowiedniego stosowania działu III Ordynacji podatkowej, co wyłącza stosowanie k.p.a.

Strona natomiast stoi na stanowisku, że w przypadku współwłasności przy nabyciu pojazdu, naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu powinno skutkować nałożeniem jednej kary i odpowiedzialnością solidarną współwłaścicieli. Zdaniem strony w sprawie ma również zastosowanie art. 189f k.p.a.

W zaistniałym sporze Sąd, jako nieprawidłowe ocenił stanowisko organów.

Odnośnie pierwszej kwestii spornej, to przywołać należy zarówno regulacje u.p.r.d., jak również przybliżyć regulacje dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34, dalej: dyrektywa 2000/53/WE).

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Powyższe zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu nie jest nowym obowiązkiem Powołana regulacja obowiązuje od momentu wejścia w życie przepisów u.p.r.d. Do dnia orzekania zmianie jednak uległa m.in. w zakresie podmiotu, do którego ma być dokonane zgłoszenie (od 1 stycznia 1999 r. staroście), oraz co do skutków, jakie powoduje brak wypełnienia obowiązku.

Do dnia 1 stycznia 2020 r. naruszenie stanowiło jedynie wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 3000 zł albo karą nagany. Natomiast od 1 stycznia 2020 r. na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) dodany został do u.p.r.d. art. 140 mb i 140n, które stanowią, że niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej od 200 do 1000 zł nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 140n ust. 7 u.p.r.d. jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do osoby będącej osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej.

W uzasadnieniu do wprowadzonej ww. zmiany przepisów (druk sejmowy VIII.3495) wskazano, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.

Dalej podkreślono, że zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34), dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zauważono, że zaproponowana sankcja administracyjna jest niższa od obecnie obowiązującej sankcji, którą przewiduje art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2018 r. poz. 618, ze zm.) i która w formie kary grzywny może zostać wymierzona do wysokości 3000 złotych. Zaproponowane przepisy obniżą więc sankcję z 3000 zł do 1000 zł.

Należy przypomnieć, że w dyrektywie 2000/53/WE w motywie 1 wskazano, że różne środki podejmowane na szczeblu krajowym, dotyczące pojazdów wycofanych z eksploatacji, powinny zostać zharmonizowane, po pierwsze, aby zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty.

Z kolei motyw 2 stanowi, że niezbędne są wspólnotowe ramy dla zapewnienia spójności działań poszczególnych państw w realizacji wyżej wymienionych celów, szczególnie w zakresie projektowania pojazdów z uwzględnieniem recyklingu i odzysku, w zakresie wymagań dotyczących podmiotów zajmujących się zbieraniem odpadów i ich przetwarzaniem oraz w zakresie osiągania celów związanych z ponownym użyciem, recyklingiem oraz odzyskiem, z uwzględnieniem zasady pomocniczości oraz zasadą "zanieczyszczający płaci".

Z motywu 6 dyrektywy 2000/53/WE wynika, że Państwa Członkowskie powinny podjąć środki w celu zapewnienia odpowiednich warunków dla stworzenia przez podmioty gospodarcze systemów zbierania, przetwarzania i odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji. A motyw 15 przewiduje, że w celu zapewnienia, aby pozbywanie się pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stanowiło zagrożenia dla środowiska naturalnego, należy stworzyć odpowiedni system ich zbierania.

Jednocześnie w motywie 26 dyrektywy zaakcentowano, że w celu monitorowania realizacji celów, określonych w niniejszej dyrektywie, konieczne jest gromadzenie danych o pojazdach wycofanych z eksploatacji na poziomie całej Wspólnoty. A art. 5 ust. 1 i 2 ww. dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych środków w celu zapewnienia systemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji przez uprawnione zakłady przetwarzania.

W przepisach krajowych zbiór danych o pojazdach, o jakim stanowi dyrektywa 2000/53/WE, umożliwia centralna ewidencja pojazdów, która zastąpiła wojewódzkie ewidencje pojazdów, działające uprzednio na podstawie art. 60 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 80a ust. 2 u.p.r.d. w ewidencji gromadzi się dane o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach, w tym m.in. o zbyciu pojazdu: datę zgłoszenia zbycia pojazdu, datę zbycia pojazdu, dane nabywcy (art. 80b ust. 1 pkt 5 u.p.r.d.), a także o obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, dane techniczne o pojeździe, o dokumentach pojazdu, o demontażu pojazdu. Gromadzone dane o pojazdach pozwalają na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu i realizują cel dyrektywy 2000/53/WE.

Jak wskazano na wstępie art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. stanowi, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu. Przy czym - co było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych (i czego Sąd nie neguje i nie jest to w sprawie sporne) - obciąża on jednocześnie zbywcę i nabywcę pojazdu. W przypadku obrotu pojazdami na rynku wewnętrznym wtórnym, na podstawie umów dwustronnych zarówno nabywca jak i zbywca pojazdu powinni dokonać wymaganych zawiadomień dla zapewnienia zaewidencjonowania zmiany właściciela pojazdu i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 637/20, WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 603/20, WSA w Olsztynie z 2 lutego 2021 sygn. akt II SA/Ol 947/20, WSA w Warszawie z 24 lutego 2021 r., sygn.. akt VII SA/Wa 2139/20, postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I OW 75/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Dostrzec również trzeba, że z powołanych orzeczeń wynika również pogląd, że w przypadku, gdy zawiadomienie złożone zostanie już przez jeden z podmiotów zobowiązanych (zbywcę bądź nabywcę), to zasadniczo cel zawiadomienia może być już osiągnięty, co jednak nie zwalnia drugiego z obowiązanych podmiotów z obowiązku zawiadomienia i nie powoduje, że wobec niego nie mają zastosowania przepisy dotyczące kar pieniężnych z art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d. Zauważono jednak, że może to mieć znaczenie przy ustalaniu zakresu naruszenia. (por. wyrok sygn. akt II SA/Ol 947/20). Art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d., który normuje konsekwencje naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu przewiduje bowiem, że: Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

A w wyroku III SA/Łd 603/20 Sąd wskazał, że okoliczność uchybienia przez jeden z podmiotów zobowiązanych do zawiadomienia np. zbywcę przy jednoczesnym wykonaniu obowiązku przez nabywcę winna być elementem oceny przy stosowaniu art. 189f k.p.a. Do kwestii zastosowania w sprawie przepisów działu IVa k.p.a., Sąd odniesie się w dalszej części uzasadnienia.

Nie kwestionując ww. poglądu, co do jednoczesnego obowiązku zbywcy i nabywcy pojazdu, wskazać trzeba, że odrębnym od powyższego zagadnieniem jest obowiązek zawiadomienia w przypadku, gdy nabycie lub zbycie pojazdu dotyczy pojazdu objętego współwłasnością (czy to po stronie nabywcy, czy zbywcy), jak również skutków (dla współwłaścicieli nabywców i współwłaścicieli zbywców) uchybienia ww. obowiązkowi w takiej sytuacji.

W ocenie Sądu, w przypadku, gdy pojazd objęty będzie współwłasnością obowiązek zawiadomienia będzie spoczywał na każdym ze współwłaścicieli (odpowiednio po stronie nabywcy i po stronie zbywcy), co jednak nie oznacza, że na każdego z takich współwłaścicieli, może zostać nałożona kara administracyjna. Przede wszystkim w takiej sytuacji cel zawiadomienia - zaewidencjonowanie zmiany właściciela pojazdu i identyfikacja podmiotu odpowiedzialnego za pojazd - zostanie osiągnięty już w przypadku, gdy zawiadomienia dokona jeden ze współwłaścicieli, np. jeżeli jeden ze współwłaścicieli nabywców dokona zawiadomienia, to obowiązek właściciela - nabywcy z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. jest wypełniony. Podobnie będzie z wypełnieniem obowiązku przez właściciela zbywcę.

W ocenie Sądu przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. ustanawia jeden obowiązek dla właściciela pojazdu (obciążający zgodnie z ww. poglądami jednocześnie zbywcę i nabywcę) - zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Skoro zatem jest to jeden obowiązek dla właściciela, to na podstawie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. może prowadzić do jednej kary w związku z niedopełnieniem tego obowiązku, niezależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie zbywcy i nabywcy).

Z treści art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d. wynika, że odpowiedzialność administracyjna związana jest z jednym zdarzeniem – brakiem zawiadomienia przez właściciela o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stąd też niedopuszczalne jest, aby jeden czyn obwarowany sankcją administracyjną był traktowany jako dwa odrębne zdarzenia, zależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie podmiotów zobowiązanych). Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli (nabywców i zbywców) odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d. w związku z tym samym nabyciem lub zbyciem pojazdu i tym samym zawiadomieniem - prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn.

Zwraca również Sąd uwagę, że zmiany w u.p.r.d. związane są realizacją celów dyrektywy 2000/53/WE, a zatem wchodzą w zakres stosowania prawa Unii. A tym samym muszą być zgodne z prawem Unii, w szczególności z ogólnymi zasadami tego prawa, w tym z zasadą proporcjonalności. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) powyższa zasada która wymaga, aby środki wprowadzone na mocy przepisu były właściwe dla osiągnięcia zakładanego celu i nie wykraczały poza to, co niezbędne dla jego realizacji, powinna być przestrzegana zarówno przez prawodawcę wspólnotowego, jak i ustawodawców i sądy krajowe, które stosują prawo wspólnotowe (por. wyrok z dnia 17 stycznia 2008 r. w sprawach połączonych C 37/06 i C 58/06 Viamex Agrar Handel, ECLI:EU:C:2008:18, pkt 33).

Nałożenie za ten sam czyn – brak zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu – kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli pojazdu stanowiłoby kilkukrotne ukaranie za to samo naruszenie i byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia i celu przepisu.

Tym samym, w sprawie organy nakładając odrębnie karę pieniężną na stronę i drugiego współwłaściciela pojazdu w związku z nabyciem pojazdu, naruszyły przepis art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. W przypadku obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu spoczywającego na współwłaścicielach (w sprawie nabywcach), naruszenie takiego obowiązku może skutkować nałożeniem jednej kary pieniężnej na obu współwłaścicieli – nabywców pojazdu.

Bez wpływu na taką ocenę pozostaje fakt, że nabycie udokumentowane jest fakturą wystawioną dla nabywcy A. s.c. (wspólnikami są A. S. i P. S.), ponieważ spółka cywilna jest odrębnym podmiotem-podatnikiem na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, a takiego statusu nie posiada w u.p.r.d.

Nie ulega również wątpliwości, że kara winna być nałożona z zachowaniem art. 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.

W decyzji organy wypowiedziały się względem zastosowania ww. przepisu, jednakże wobec stwierdzenia przez Sąd ww. wadliwości, co do nałożenia odrębnych kar na współwłaścicieli (nabywców), na obecnym etapie postępowania przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do stanowiska organów. Sąd ograniczy się do wskazania, że przy wymierzaniu kary organ winien ocenić i uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich doszło do naruszenia, w tym powody zaniechania dopełnienia obowiązku.

Odnośnie natomiast drugiej kwestii spornej, tj. możliwości zastosowania przepisów Działu IVa k.p.a, to stanowisko zajęte przez organy w sprawie nie znajduje uzasadnienia.

Wbrew twierdzeniu organu nie ma podstaw, aby dział IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne", podlegał wyłączeniu w przypadku deliktów administracyjnych, poddanych regulacji u.p.r.d. Zgodnie z art. 189b k.p.a., przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Niewątpliwie, kara pieniężna nakładana w trybie przepisów u.p.r.d. (dział Vb) zawiera się ww .definicji.

Dział IVa k.p.a. został wprowadzony do k.p.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego orz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Przepisy tego działu (art. 189a-189k k.p.a.) mają charakter materialnoprawny i regulują kompleksowo zagadnienia zawiązane z nakładaniem kary pieniężnej, w tym, z przesłankami wymiaru kary, możliwością odstąpienia od jej wymierzania, terminami przedawnienia nakładania i egzekwowania takiej kary, odsetkami od zaległej kary, ulgami w jej wymierzaniu. Przepisy działu IVa k.p.a. mają stanowić uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy poszanowaniu zasady, że przepis szczególny ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (lex specialis derogat legi generali, por. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, nr druku 1183).

Istotna jest treść art. 189a § 2 k.p.a. in fine. Przepis ten wprowadza regułę kolizyjną, w myśl której, przepisu działu IVa k.p.a. odnośnie do zagadnień wymienionych w § 2 art. 189a k.p.a. nie stosuje w zakresie w jakim kwestie te regulują przepisy odrębne. Z tak zredagowanego przepisu art. 189a § 2 k.p.a. wynika, że przepisy odrębne nie mogą być uzupełniane ani modyfikowane regulacjami działu IVa k.p.a. W przypadku natomiast, gdy przepisy odrębne w ogóle nie regulują zagadnienia wskazanego w § 2 art. 189a k.p.a., przepisy działu IVa k.p.a. stosuje się wprost w oznaczonym zakresie .

Przepisy u.p.r.d. regulują materialnoprawne przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści powołanej wcześniej reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine oznacza, że zastosowanie znajduje art. 189f k.p.a.

Sąd nie podziela również poglądu organu, że odesłanie z art. 140n ust. 6 u.p.r.d. pozwala jedynie na stosowanie do tego rodzaju kar przepisów działu III Ordynacji podatkowej ("odpowiednio"), a zatem z wyłączeniem możliwości odwoływania się do regulacji działu IVa k.p.a. (w szczególności, art. 189f k.p.a.). "Odpowiednie" stosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, albo z pewnymi modyfikacjami – usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciąganego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczalności jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Odpowiednie stosowanie nie przesądza zatem ani o bezpośrednim, ani o automatycznym stosowaniu określonej regulacji, jest uzależnione m.in. od oceny charakteru instytucji prawnej. Mając na uwadze wprowadzoną nowelizację k.p.a. oraz to, że kara pieniężna nie stanowi zobowiązania podatkowego, a postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów u.p.r.d. nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym - to przy uwzględnieniu "odpowiedniego" stosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz wobec braku w ww. ustawie regulacji o odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej, należy przyjąć, że zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 189f k.p.a. Należy również mieć na uwadze, że intencją zmian w k.p.a było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych.

Skoro przepisy odrębne - u.p.r.d. oraz ustawa Ordynacja podatkowa poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 u.p.r.d. nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f k.p.a.

Pominięcie tej regulacji przez organ, a w konsekwencji, zaniechanie ustalenia przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie, stanowiło kolejne uchybienie dające podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.

Zwraca Sąd uwagę, że kwestia zastosowania art. 189f k.p.a. w przypadku kar wymierzanych na podstawie art. 140mb u.p.r.d. nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, por. m.in. wyrok III SA/Łd 603/20, II SA/ Ol 947/20, II SA/Sz 637/20, II S/Go 373/20, VII SA/Wa 2139/20, CBOSA).

Dodatkowo zauważa Sąd, że tożsama problematyka odnośnie stosowania działu IVa k.p.a. wystąpiła na gruncie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 847) i nakładanych w jej trybie kar pieniężnych. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych jako dominujący można uznać pogląd, że przepisy Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w takim zakresie, w jakim przepisy odrębne, dotyczące nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia ulg w jej wykonaniu, nie zawierają swoistych regulacji m.in. terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, a tak się dzieje w przypadku kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy o grach hazardowych, to zasadnym jest przyjęcie, że przepisy komentowanego Działu winny pełnić funkcję ujednolicania zasad nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej również w sprawach hazardowych. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2433/17; wyrok NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II GSK 53/20; wyrok WSA we Wrocławiu z 27 sierpnia 2020 r. sygn.akt III SA/Wr 10/20, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 stycznia 2021, sygn..akt II SA/Go 694/2, publ. CBOSA).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Sądu dotyczące nałożenia jednej kary na współwłaścicieli – nabywców pojazdu, jak również rozważyć i uzasadnić czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z art. 189f k.p.a.

Z podanych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a.