Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1286/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-11-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "G" Sp. z o.o. w N., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 18.06.2013r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za grudzień 2010r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "G" Sp. z o.o. w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 18.06.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od gier za grudzień 2010r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1275/13 "G" Sp. z o.o. w N. zajmuje się głównie działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Udziałowcami spółki są: "A" Holding Sp. z o.o. (430 udziałów), P.K. (210 udziałów), "K" Sp. z o.o. (415 udziałów), "G" Sp. z o.o. (820 udziałów), O.G. (210 udziałów), "F" Sp. z o.o. (415 udziałów). Kapitał zakładowy strony skarżącej wynosi 2 500 000 zł. a wartość środków trwałych 4 128 811,19 zł., przy czym składają się na nie : budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i morskiej o wartości 567 595,74 zł., urządzenia techniczne i maszyny o wartości 6 094,45 zł. oraz inne środki trwałe o wartości 3 555 121 zł. Wśród nich spółka posiada 200 automatów do gry. "G" Sp. z o.o. w N. na dzień 30.09.2013r. zatrudniała 43 osoby, z czego liczba etatów stanowiła 25,5.

Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 888 485 zł. przy przychodzie na poziomie 148 551 284,25 zł. a podstawa opodatkowania łącznej dostawy towarów i świadczenia usług w miesiącu sierpniu 2013r. wyniosła 6 602 690 zł.

Ze "sprawozdania zarządu z działalności "G" SP. z o.o. w 2012r." wynika natomiast, że jej przychód w 2011r. wyniósł 166 792 884,63 zł. a w 2012r. 174 003 302,26 zł., z kolei strata w 2011r. szacowana była na 4 767 572,63 zł a w 2012r. opiewała na kwotę 1 289 183,83 zł.

Według bilansu na dzień 31.12.2012r. spółka na koniec roku posiadała w kasie i na rachunkach środki pieniężne w wysokości 439 346,46 zł. a jako inne środki pieniężne zaksięgowana była suma 1 651 115,77 zł. Stan kapitału (funduszu) zapasowego na koniec okresu wynosił natomiast 1 196 194,89 zł.

Spółka podaje , iż obecnie w kasie znajduje się 250 zł. a jej dwa konta w Banku Śląskim S.A. zajęte są do kwoty 6 523 878,31 zł. Z przedstawionych "historii operacji" wymienionych rachunków bankowych fakt ten jednak nie wynika.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Nie sposób też nie zgodzić się z tezą, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Sytuacja strony skarżącej nie daje natomiast, zdaniem orzecznika, podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, o czym świadczy wielkość przychodów w 2012r. oraz bieżących obrotów (dowód: deklaracja vat -7 za miesiąc sierpień 2013r. na łączna kwotę 6 602 690 zł.). Wypracowuje też środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Wartość kapitału zakładowego spółki jest wysoka i dysponuje ona środkami trwałymi wycenianymi na sumę 4 128 811,19 zł., obejmującymi m.in budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i morskiej o wartości 567 595,74 zł. Podkreślić natomiast należy, iż posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r., sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Spółka wykazała wprawdzie , iż rok 2012 zamknęła stratą, trzeba jednak zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11).

W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie, który w rozpatrywanym przypadku wynosi 148 551 284,25 zł. (por. postanowienie NSA z dnia 18.04.2012r., sygn. akt II FZ 280/12).

Poza tym należy zwrócić uwagę, iż wedle danych ze "sprawozdania zarządu z działalności "G" SP. z o.o. w 2012r." jej przychód w 2012r.(174 003 302,26 zł.) wzrósł w stosunku do roku 2011r. (166 792 884,63 zł.) a strata zmalała (w 2011r. szacowana była na 4 767 572,63 zł. a w 2012r. opiewała na kwotę 1 289 183,83 zł.). Widać więc, że na przestrzeni ostatnich dwóch lat miała miejsce tendencja polepszania kondycji finansowej spółki.

Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma natomiast znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe ( por. postanowienie NSA z 15.09.2001r. , sygn. akt I FZ 244/11). Za zupełnie słuszny uznać należy również pogląd, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z 09.04.2009 r., sygn. I FZ 66/09).

Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony skarżącej jest też fakt posiadania przez spółkę kapitału zapasowego , którego wartość na koniec 2012r. wynosiła 1 196 194,89 zł.

W końcu podkreślić wypada , że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników (por. art. 275 § 3 k.s.h.). W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została jednak wykorzystana przez stronę skarżącą. Nie podjęła ona nawet próby zrealizowana w/w operacji a zaznaczyć trzeba , że czterech z jej sześciu udziałowców stanowią spółki kapitałowe (sp. z o.o. ).

Pamiętać należy, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w/w okoliczności, z całą pewnością nie zachodzi. Stąd też , przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne, nawet biorąc pod uwagę ilość złożonych skarg i łączną wartość wpisów od nich, wynoszącą w sprawach o sygn. akt od I SA/Kr 1275/13 do I SA/Kr 1307/13 - 71 967 zł.

W związku z powyższym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.).