Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 506/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 3, art. 244 par. 1, art. 245, art. 246 par. 1 oraz art. 252
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2511/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: oddalić zażalenie. 4 1


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D.W. i M.W. (dalej jako "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. W mieszkaniu nie posiadają ogrzewania ani zimnej wody.

W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący podali, że mieszkają w mieszkaniu o powierzchni 57 m2. Wskazali, że ich mieszkanie sprzedała spółdzielnia i mają w sądzie sprawę o eksmisję. Ich dochody są na poziomie minimum socjalnego, a wydatki związane z prowadzeniem licznych spraw administracyjnych "pochłaniają" jedną całą emeryturę. Podali, że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, mają tylko 20-letni rower. Nie mają kont bankowych, nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie korzystają z pomocy dzieci, osób trzecich ani opieki społecznej. J.W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, zaś M.W. "może niedawno założyła jakąś działalność", ale nie osiąga z niej żadnych dochodów. Wskazali, że wykupują tylko leki ratujące życie, a na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł.

Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wywiązali się z nałożonego obowiązku uprawdopodobnienia, że uiszczenie kosztów sądowych w sprawie spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla nich i rodziny. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie wiadomo tylko jaki dochód osiągają skarżący. Nie wiadomo jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. na czynsz, media, lekarstwa. Wskazali jedynie, że na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie – z uwagi na postawę skarżących – nie jest możliwa ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.

Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zgadzając się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia i podnosząc argumenty dotyczące zasadności skargi. W ocenie skarżących, postanowienie to jest niesprawiedliwe i rażąco narusza prawo obywatela do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.

Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trafnie ocenił sytuację materialną skarżących. Zasadnicze znaczenie ma, że skarżący nie przedstawili żądanych dokumentów i oświadczeń, które miały w sposób jednoznaczny i precyzyjny przedstawić ich sytuację majątkową. Jednocześnie nie sposób pominąć, że skarżący otrzymują stały dochód z tytułu emerytury. Unikają ponadto precyzyjnego wskazania swoich miesięcznych wydatków, poprzestając jedynie na wskazaniu ogólnej kwoty przeznaczanej na żywność. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący występują w licznych postępowaniach sądowoadministracyjnych, ponieważ każda z tych spraw powinna być traktowana odrębnie, a skarżący wnosząc kolejne skargi muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia w tych sprawach kosztów sądowych.

Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie wykazali, że nie stać ich na poniesienie kosztów postępowania, co uniemożliwia przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

-----------------------

2

1