Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1235/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1235/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009r., sprawy ze skargi E. C., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 lipca 2009 r. nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2009 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 kwietnia 2009r., Nr[...] odmawiającą skarżącemu E. C. rozłożenia na raty płatności zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nie uregulowanego podatku za miesiące od XI 1999r. do VI 2007r. w kwocie podstawowej na dzień złożenia wniosku tj. 04.03.2009r. - 67.211,08 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W piśmie z dnia 31 marca 2009 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o rozłożenie na raty posiadane zadłużenie w zakresie należności głównej za wskazany okres (ok. 67000), wnosząc o 4 równe raty płatne w terminach: do 30 czerwca 2009 r. – rata I, do 31 grudnia 2009 r. – rata II, do 30 czerwca 1020 – rata III i do 31 grudnia 2010 r. – rata IV.

Skarżący uzasadnił swój wniosek wysoką kwotą zaległości, która przekracza jego możliwości finansowe oraz brakiem wystarczającego majątku umożliwiającego spłatę zaległości. Zdaniem skarżącego jednorazowe uregulowane należności nie jest możliwe albowiem pozostaje on bez pracy, dokonał likwidacji działalności gospodarczej, a nadto jego sytuacja rodzinna, zdrowotna i materialna jest bardzo trudna. Za zły stan swoich finansów skarżący obwinił nieuczciwego kontrahenta.

Decyzją z dnia 16 kwietnia 2009 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącemu rozłożenia na raty płatności zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nie uregulowanego podatku za miesiące od XI 1999r. do VI 2007r., nie znajdując przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego.

W uzasadnieniu odniesiono się do sytuacji finansowej skarżącego, z której wynika, że nie uzyskuje dochodów, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Żona uzyskuje dochody z tytułu emerytury w kwocie 788,79 zł netto. Wydatki miesięczne ponoszone przez skarżącego na utrzymanie rodziny wynoszą 500 zł, a wyżywienie pozyskiwane jest z upraw na gospodarstwie rolnym. Ustalono, że skarżący posiada zadłużenie, wobec ZUS w kwocie około 40.000 zł oraz wobec firmy "S" sp. z o. o. w T. w kwocie około 860.000 zł. Przyczyną powstania zaległości było powstanie dużych odsetek od nieterminowych wpłat od Spółki "W" oraz przywłaszczenie przez "N" drewna kopalnianego o wartości 1.260.000 zł. Zdaniem organu sytuacja finansowa skarżącego jest stabilna, tzn. od lipca 2008r., tj. od momentu wydania decyzji odmawiającej umorzenia odsetek w wysokości 33.977 zł od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lata 1999 – 2007, nie uległa ona ani polepszeniu, ani pogorszeniu. Jedyną rzeczą, która uległa minimalnej zmianie, jest kwota zaległości, która obecnie wynosi 67.211,08 zł, oraz nastąpił znaczny wzrost odsetek do kwoty 44.749 zł. Podniesiono, że w okresie ostatnich 12 miesięcy na poczet swoich zaległości skarżący dokonał spłaty należności głównej w kwocie 567,20 zł. Dodatkowo w lipcu 2008r. skarżący uzyskał ulgę w spłacie zaległości podatkowych poprzez umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie 21.456 zł od zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. Organ podatkowy wskazał, że do powstania takich zaległości przyczynił się sam podatnik poprzez nierzetelne prowadzenie ksiąg, co z kolei skutkowało wydaniem decyzji wymiarowych za 1999 r. i 2000 r. Podkreślono, że uprzednio dwukrotnie udzielono skarżącemu ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty wraz z odsetkami przy czym tylko początkowe raty były płacone w terminie. Skarżący ubiegał się także o restrukturyzację, jednakże na skutek nie spełnienia jej warunków postępowanie w tym zakresie umorzono przy czym w decyzji wydanej w tym zakresie przedłużono skarżącemu termin spłaty dwóch ostatnich rat. Ponadto w 2003 roku umorzono skarżącemu odsetki od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w kwocie 9084,40 zł, a w 2008 r. umorzono skarżącemu odsetki od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w kwocie 13 495,50 zł. Uznano, że udzielenie tak korzystnego wsparcia nie wpłynęło na poprawę sytuacji finansowej skarżącego, gdyż posiadane długi mają tendencje wzrostową (ciągły wzrost odsetek).

Zdaniem organu podatkowego przyjęta przez skarżącego postawa, mająca na celu osiągnięcie kolejnej ulgi w formie umorzenia odsetek za zwłokę, tym razem od zaległego podatku od towarów i usług, nie daje żadnej gwarancji, że pozostałe długi zostaną spłacone, a sytuacja finansowa skarżącego ulegnie polepszeniu. Dodano również, że w 2004 roku kiedy skarżący posiadał duże zaległości podatkowe za lata 1999 – 2004 r. darował swoim dzieciom nieruchomość zabudowaną w Zawoi o pow. 23 a 28 m² za co został skazany wyrokiem sądu karnego za udaremnianie wykonania orzeczenia urzędu skarbowego poprzez usunięcie składników swojego majątku. Organ podatkowy wskazał, że w okresie którego dotyczą przedmiotowe zaległości podatkowe skarżący prowadził działalność gospodarczą i posiadał środki oraz majątek, które pozwalały na terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy pierwszej instancji podkreślił, że kwota osiąganych przez rodzinę skarżącego dochodów w całości przeznaczana jest na jej utrzymanie, a zatem osiągane dochody nie pozwolą na uregulowanie zaległości w czterech równych ratach. Ponadto skarżący we wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie wskazał źródła dochodów pozwalających na pokrycie rat. Twierdzenia skarżącego, że liczy na pomoc rodziny nie zostały uznane przez organ za wiarygodne albowiem dotychczas rodzina skarżącego nie pomagała mu w skutecznej spłacie zadłużenia. W ocenie organu zasugerowana przez skarżącego rata byłaby niemożliwa do zapłaty. Organ podatkowy nie dopatrzył się zatem istnienia przesłanek udzielenia ulgi w postaci rozłożenia zaległości podatkowej na raty, tj. ważnego interesu podatnika i ważnego interesu publicznego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie prośby i rozłożenie należności na raty. Skarżący powtórzył argumenty zawarte we wniosku.

Dyrektor Izby Skarbowej, poddając analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy i argumenty zawarte w odwołaniu, w decyzji z dnia 14 lipca 2009 r. Nr [...] w pełni podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji.

Na w/w decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do powstania zaległości z tytułu podatku VAT doszło w wyniku tego, że stał się ofiarą przestępstwa sfałszowania weksli i deklaracji wekslowych, na podstawie których uzyskano w sądzie nakaz zapłaty, co z kolei przyczyniło się do "zrujnowania" skarżącego. Skarżący podniósł, że nie ma żadnego majątku, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, opiekuje się częściowo sparaliżowaną żoną, co wiąże się z wysokimi kosztami leczenia. Skarżący dodał, że ma na utrzymaniu córkę studentkę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z dnia 11 grudnia 2009 r. skarżący zgłosił wniosek dowodowy w postaci pisma Prokuratury Rejonowej w T. z dnia 1 września 2009 r. na okoliczność, że w dniu 14 sierpnia 2009 r. wszczęto śledztwo ([...]) w sprawie doprowadzenia skarżącego w latach 2000 – 2002 do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 1 260 000 w postaci towaru stanowiącego zabezpieczenie kolejnych dostaw w ramach umowy z "N" S.A. w T., który uległ zniszczeniu. Skarżący podał, że w związku z tą stratą nie zapłacił przedmiotowego podatku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych (w niniejszej sprawie rozłożenia zaległości na raty) wydawane przez organy podatkowe w trybie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 05 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Ustawodawca w wyżej wskazanym przepisie zatem pozostawił do wyłącznej kompetencji organów podatkowych ocenę, czy okoliczności faktyczne konkretnej sprawy przemawiają za "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym" w umorzeniu zaległości podatkowych, a więc za rezygnacją przez Skarb Państwa z wierzytelności podatkowej. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody zarówno w wykładni pojęć: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". W razie stwierdzenia, że dany przypadek mieści się hipotezie normy art. 67a §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, będzie mógł go zastosować. Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek lub obu łącznie powoduje konieczność rozważenia czy zaległość podatkowa, odsetki od tej zaległości mogą być umorzone.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż ważny interes podatnika występuje w sytuacjach, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Są to oczywiście jedynie przykładowe sytuacje. Przyjmuje się, że skoro umorzenie zaległości podatkowej, czy też odsetek od tej zaległości jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, a co za tym idzie musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika.

Przystępując zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, należy stwierdzić, że kontrola Sądu sprowadza się do oceny czynności prowadzonego postępowania podatkowego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych i prawidłowości ich oceny .

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż organy podatkowe nie sprostały tym wymogom. Zaskarżona decyzja zatem nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Analiza zaskarżonej decyzji, jak również dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, dowodzi, że dostatecznie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku niniejszego postępowania. Organy rozstrzygały sprawę także w oparciu o fakty wskazane przez podatnika. Zatem przesłanki rozłożenia na raty wynikające z art. 67 a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zostały prawidłowo ocenione w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, również z uwzględnieniem okoliczności podnoszonych stale przez skarżącego, że wpływ na jego sytuację finansową mają niepowodzenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organy podatkowe wnikliwie oceniły sytuację osobistą i rodzinną skarżącego. Słuszne jest stanowisko organów, że okoliczności tych nie sposób ocenić jako nadzwyczajnych z obiektywnego punktu widzenia. Ponadto w okresie, którego dotyczą przedmiotowe zaległości podatkowe skarżący prowadził działalność gospodarczą i posiadał środki oraz majątek, które pozwalały na terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Ponadto organ podatkowy słusznie ocenił, że sam skarżący przyczynił się do powstania tak znacznej zaległości podatkowej poprzez nierzetelne prowadzenie ksiąg, co z kolei skutkowało wydaniem decyzji wymiarowych za 1999 r. i 2000 r. Dodatkowo w 2004 r. pozbył się swojego majątku celem uniknięcia egzekucji należności podatkowych. Skarżący nie dążył zatem do regulowania istniejącego zadłużenia. Organ podatkowy wielokrotnie udzielał skarżącemu ulg w postaci umorzeni odsetek za zwłokę i rozłożenia zaległości na raty jednak mimo to zadłużenie nie ulegało zmniejszeniu.

Odnosząc się do powołanego przez skarżącego dowodu w postaci pisma Prokuratury Rejonowej w T., stwierdzić należy, że pismo to dowodzi jedynie, że śledztwo w sprawie doprowadzenia skarżącego w latach 2000 – 2002 do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 1 260 000 w postaci towaru stanowiącego zabezpieczenie kolejnych dostaw w ramach umowy z "W" S.A. w T., który uległ zniszczeniu jest w toku. Nie jest to dowód świadczący o tym, że skarżący, padł ofiarą przestępstwa na szkodę 1 260 000 zł. Ponadto całość okoliczności sprawy wskazuje, że działalność skarżącego nie charakteryzowała się regularnym uiszczaniem należności podatkowych nawet wtedy, gdy posiadał on stosowne środki.

Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w przedmiotowej sprawie, że nie wystąpiły przesłanki zarówno dotyczące " ważnego interesu podatnika jak i "ważnego interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie art.67a Ordynacji podatkowej.

Organy podatkowe obu instancji analizując stan faktyczny sprawy udzieliły jednoznacznej odpowiedzi w kwestii wystąpienia drugiej przesłanki" ważnego interesu podatnika" i słusznie stwierdziły, że aktualna sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na uregulowanie rat w zaproponowanej przez niego wysokości. Skarżący nie wskazał z jakich źródeł mógłby pozyskać środki na pokrycie tych rat, a sam w skardze stwierdził, że nie posiada żadnego majątku. Ponadto twierdzenia, że w spłacie rat liczy na pomoc najbliższej rodziny nie są wiarygodne albowiem skarżący nie uzyskał takiej pomocy w dotychczasowej spłacie zaległości podatkowych. W tej sytuacji udzielenie ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty byłoby tylko pozorne i finalnie nie doprowadziłoby do uzyskania przez Skarb Państwa swojej należności. Pamiętać należy, że ulgi, o jakich mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej, nie mogą mieć charakteru powtarzającego się czynnika pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Z ich nadzwyczajnego charakteru wynika, że stanowić mogą incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników zobowiązanego do świadczeń podmiotu. Ważnym jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i nie będących następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej (por. wyr. NSA z dnia 10.01.2001 r., sygn. akt III SA 1037/2000). Tymczasem w ocenie Sądu organy podatkowe słusznie oceniły, że w sytuacji skarżącego nie ma prognozy na zapłatę proponowanych rat. Stanowisko to potwierdza fakt, że dotychczas skarżący korzystał już z ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty i regulował w terminie tylko pierwsze kilka rat.

Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 67 a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie rozłożenia zaległości podatkowej na raty. Zaznaczyć należy, że organy podatkowe należycie zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu, stwarzając możliwość uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie, złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r. ( II FSK 198/07), "to co jest ważnym interesem dla podatnika nie może być określane przez organ podatkowy, lecz wyłącznie przez tego podatnika. Organ bowiem upoważniony jest jedynie do oceny przedstawionego przez podatnika własnego interesu z punktu widzenia interesu publicznego".

W opinii Sądu, przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie istotne okoliczności faktyczne, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a ocena tych okoliczności nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd stwierdza, że wobec okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku prawidłowo odmówiono w zaskarżonej decyzji waloru wyjątkowości uzasadniających rozłożenie zaległości podatkowej na raty.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oparciu o przepis o art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.