Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 463/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 68 ,  art. 70  par. 4 i  par. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Grzegorz Granieczny (spr.), Wojciech Organiściak, Protokolant Izabela Maj - Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.:

1. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec zobowiązanego K.P. na podstawie tytułów wykonawczych:

1) nr [...], wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w dniu 5 grudnia 2001r. obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r.w wysokości [...] zł,

2) nr [...], wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w dniu 5 października 2004r. obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 1997r.w wysokości [...] zł,

2. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego K.P. na podstawie, następujących tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.:

1) nr [...] z dnia 24 kwietnia 2001r. obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r.w wysokości [...] zł,

2) nr [...] z dnia 24 kwietnia 2001r. obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r.w wysokości [...] zł,

3) nr [...] z dni 14 grudnia 2005r. obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r.w wysokości [...] zł,

Na powyższe postanowienie K.P. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów: art. 59, art.70 i art. 120 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową oraz przepisów art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. K.P. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia [...]. W krótkim uzasadnieniu zażalenia, skarżący podniósł, że jego zobowiązania podatkowe, będące przedmiotem postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych, wygasły na skutek przedawnienia.

Postanowieniem z dnia [...] – Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].

Uzasadniając powyższe postanowienie organ odwoławczy powołał się na przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz na przepisy art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że art. 59 § 1 u.p.e.a. enumeratywnie wymienia przypadki obligatoryjnego umorzenia postepowania egzekucyjnego. Zgodnie z powołanym w zażaleniu art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo, jeżeli obowiązek nie istniał. Organ odwoławczy stwierdził, że żaden z przypadków wymienionych w tym przepisie nie ma zastosowania do obowiązków, będących przedmiotem postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.: nr [...] z dnia 24 kwietnia 2001r., nr [...] z dnia 24 kwietnia 2001r. i nr [...] z dni 14 grudnia 2005r. Zdaniem organu odwoławczego zobowiązania podatkowe K.P. objęte wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Bieg przedawnienia tych zobowiązań podatkowych uległ przerwaniu na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, w związku z zastosowaniem środków egzekucyjnych. W przypadku zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998-1999, których egzekucja jest prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] i nr [...], przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło przez zastosowanie w dniu 15 września 2003r. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w A Sp. z o. o. Natomiast bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego tytułem wykonawczym nr [...] (z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r.) został przerwany na skutek zajęcia rachunku bankowego.

Skarżący K.P., działający przez pełnomocnika adw. L. C., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], w części utrzymującej w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] o odmowie umorzenia postepowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 24 kwietnia 2001r.: nr [...] i nr [...] oraz z dnia 14 grudnia 2005r. nr [...].

W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów:

1) art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1a ust. 12 pkt "a" u.p.e.a poprzez przyjęcie, że:

- zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieistniejącej wierzytelności bankowej przerwało bieg przedawnienia,

- zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę o wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej od zajęcia przerwało bieg przedawnienia,

2) art. 44 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie za skuteczne doręczenie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego doręczonego pod adres, który nie był adresem miejsca zamieszkania skarżącego,

3) art. 70 § 8 w zw. z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że wpis hipoteki dokonany już po upływie terminu przedawnienia liczonego od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, ale liczonym od dnia zastosowania środka egzekucyjnego zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej wywołuje skutki określone w art. 70 § 4 tej ustawy.

4) art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę umorzenia postępowań egzekucyjnych w całości, to jest także w tym zakresie, w jakim skierowane są one do składników majątkowych innych niż nieruchomość obciążona hipoteką zabezpieczającą dochodzone należności.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego stwierdził, że egzekucja z rachunku bankowego to "..nic innego jak egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego". Podstawę do takiego stwierdzenia stanowi art. 1a ust. 12a u.p.e.a., który po wymienieniu środków egzekucyjnych: egzekucja z pieniędzy, wynagrodzenia za pracę świadczeń rentowych, rachunku banków wskazuje kolejny sposób egzekucji – z innych wierzytelności. Zdaniem strony skarżącej skoro egzekucja z rachunku bankowego jest egzekucją z wierzytelności, to do jej wszczęcia musi istnieć wierzytelność. Wobec tego na rachunku bankowym muszą znajdować się dostępne dla posiadacza środki pieniężne, których wypłaty można żądać od banku. W przypadku braku środków pieniężnych na rachunku bankowym nie ma wierzytelności z rachunku bankowego. Na rachunku bankowym skarżącego, zajętym w dniu 16 marca 2006r. przez organ egzekucyjny nie było środków pieniężnych, a więc nie istniała wierzytelność z rachunku bankowego. Dla wywołania skutków z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, konieczne jest zastosowanie takiego środka egzekucyjnego w wyniku, którego dochodzi do skutecznego wszczęcia postepowania egzekucyjnego takim znaczeniu, że w istocie zostaje zajęte prawo majątkowe, ruchomość, nieruchomość itp. Ponadto strona skarżąca odwołała się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 listopada 2008r. – sygn. akt I SA/Łd 224/08, w którym stwierdzono, "że aby zajęcie wierzytelności pieniężnych mogło nastąpić, to takie wierzytelności muszą istnieć".

Mając na względzie powyższe, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skoro wierzytelność z rachunku bankowego nie istniała, to nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego i w konsekwencji nie doszło do przerwania biegu przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe skarżącego, objęte tytułem wykonawczym nr [...], uległo więc przedawnieniu.

Ponadto w skardze podniesiono również okoliczność, że skarżącemu nie zostało doręczone zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego.

W ocenie strony skarżącej przedawnieniu uległy również zobowiązana podatkowe objęte tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...]. W tym przypadku strona skarżąca przedawnienie uzasadniała twierdzeniem, że dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie wynagrodzenia za pracę nie przerwało biegu przedawnienia, albowiem należne skarżącemu wynagrodzenie z tego tytułu nie przekraczało kwoty wolnej od zajęcia. Wobec tego i w tym przypadku wierzytelność nie istniała, a więc nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. W konsekwencji nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego, na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Niezależnie od stwierdzenia przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...], strona skarżąca podniosła, że sprzeczne z przepisem art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej jest uznanie, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia pozwala organowi podatkowemu na zabezpieczenie zobowiązań podatkowych hipoteką, po upływie określonego w art. 68 Ordynacji podatkowej terminu przedawnienia tych zobowiązań. Oznacza to, że nawet przy zakwestionowanym przez stronę skarżącą, przerwaniu biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...], w wyniku czynności egzekucyjnej zajęcia wynagrodzenia skarżącego za pracę, nie było możliwe zabezpieczenie tych wierzytelności hipoteką w dniu 20 września 2006r. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca stwierdziła, że zobowiązania podatkowe skarżącego objęte tytułami wykonawczymi nr [...], nr [...] i nr [...] uległy przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej K. wniósł o jej oddalenie.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami zawartymi skardze i podtrzymał swoje stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...]. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że zawiadomienie K.P. o zastosowaniu przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w A Sp. z o. o. zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w dniu 17 września 2003r. Okoliczność, że wysokość pobieranego przez skarżącego wynagrodzenia za pracę nie pozwalała na dokonanie potrąceń nie ma znaczenia dla skuteczności zastosowania wyżej wymienionego środka egzekucyjnego. Wobec tego, zdaniem organu odwoławczego, nastąpiła przerwa biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998-1999. Organ odwoławczy uznał również za nietrafny zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku dochodowym za 2001r., gdyż w przypadku tego zobowiązania organ egzekucyjny również zastosował środek egzekucyjny – zajęcie rachunku bankowego. Organ odwoławczy nie kwestionuje okoliczności, że nie doszło do realizacji zajęcia z powodu braku środków na rachunku skarżącego w B S.A. Brak środków na rachunku bankowym zobowiązanego nie oznacza jednak, że nie nastąpiło skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego. Ponadto organ odwoławczy uznał za bezpodstawny zarzut, że skarżącemu nie doręczono zawiadomienia o egzekucji z rachunku bankowego. Dyrektor Izby Skarbowej nie kwestionuje okoliczności, że przedmiotowe zawiadomienie nie zostało "fizycznie odebrane" przez skarżącego. Jednakże podkreślił, że nastąpiło doręczenie zastępcze w trybie określonym w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do stwierdzenia, przez organ odwoławczy, że zobowiązania podatkowe K.P. objęte tytułami wykonawczymi Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.: nr [...], nr [...] i nr [...] nie uległy przedawnieniu.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Okolicznością bezsporną jest, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę K.P. z tytułu zatrudnienia w A Sp. z o. o. oraz, że o tej czynności egzekucyjnej zostali w sposób prawidłowy zawiadomieni skarżący i jego pracodawca. W ocenie Sądu organ egzekucyjny i organ odwoławczy słusznie uznały, że doręczenie skarżącemu zawiadomienia o zajęciu jego rachunku bankowego w B S. A. było prawidłowe. Przedmiotowe zawiadomienie zostało, bowiem przesłane na adres skarżącego (S., ul. [...]) wskazany jako jego miejsce zamieszkania w tytułach wykonawczych: [...] i nr [...] oraz z dnia 14 grudnia 2005r. nr [...]. Na tych dokumentach zamieszczone jest pouczenie o treści art. 36 § 3 u.p.e.a. tj. że Zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. W sytuacji, gdy skarżący nie dopełnił wyżej wskazanego obowiązku, to organ egzekucyjny i organ odwoławczy słusznie uznały, że zawiadomienie przesłane na adres wskazany w tytule wykonawczym, należy uznać za doręczone. Podstawą prawną do uznania, że w tym przypadku pismo przesłane skarżącemu pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny nie jest jednak wskazany przez organ odwoławczy art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 41 § Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Natomiast zgodnie z § 2 tego artykułu w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zastosowanie art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2003r. – sygn. akt III SA 1611/01.

Art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej przewiduje, że przerwa biegu terminu przedawnienia następuje wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym, jest m.in. egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Podstawę do zastosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie - odpowiednio - o zajęciu prawa majątkowego, protokół zajęcia prawa majątkowego, protokół zajęcia i odbioru nieruchomości, protokół odbioru dokumentu (art. 67 u.p.e.a.). Jak podkreśla Leonard Etel: "Zawiadomienie podatnika o zastosowanym środku egzekucyjnym poprzez doręczenie mu (zgodnie z przepisami k.p.a.) jednego z tych dokumentów - skutkuje przerwą biegu terminu przedawnienia." (Leonard Etel [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009). Natomiast żaden z obowiązujących przepisów nie wymaga dla wywołania skutku w postaci przerwy biegu przedawnienia, aby zastosowany środek egzekucyjny był skuteczny tzn. by doprowadził do wyegzekwowania dochodzonej kwoty. Przeciwko twierdzeniom, że dla przerwania terminu biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, konieczny jest skutek w postaci wyegzekwowania kwoty dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2010r. – sygn. akt II FSK 2063/09.

Reasumując powyższe należy uznać, że w przypadku zobowiązań podatkowych K.P., zarówno objętych tytułami wykonawczymi: nr [...] i nr [...] jak również objętego tytułem wykonawczym nr [...], organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych przerywających, z mocy art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg przedawnienia tych zobowiązań.

W obowiązujących przepisach nie znajduje potwierdzenia, zawarty w skardze zarzut, że nie jest możliwe ustanowienie hipoteki na zabezpieczenie zobowiązań podatkowych po upływie określonego w art. 68 Ordynacji podatkowej terminu przedawnienia tych zobowiązań, w przypadku, gdy w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego bieg tego terminu został przerwany. Nie wynika to ani z powołanego w skardze art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, ani z żadnego innego przepisu.

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w określonym wyżej zakresie.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).