Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1746/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 3 pkt 6, ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza,, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] odmówił [...] umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne: na koncie osobistym za okres od 01.1993 r. do 12.1995 r. i od 03.1996 r. do 12.1996 r. oraz na koncie pracowniczym za okres od 12.1992 r. do 12.1996 r., w łącznej kwocie 45.836, 67 zł. Organ odmówił również umorzenia odsetek w wysokości 195.940 zł.

Organ stwierdził brak przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 12, powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") oraz przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), jak również przesłanki przewidzianej w art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.).

Po rozpoznaniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonych na terenie gminy [...], w miejscowościach [...] i [...], objętych księgami wieczystymi o numerach [...] i [...]. Należności, których dotyczy wniosek o umorzenie, zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej w wyżej wymienionych księgach.

Mając powyższe na względzie, organ stwierdził brak przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, przewidzianych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ przeanalizował również przesłanki umorzenia zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ ustalił, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód w wysokości 885,67 zł z tytułu renty wypłacanej przez KRUS. Stałe miesięczne wydatki skarżącego wynoszą 200 zł. Wprawdzie skarżący wskazał, że ponosi koszty związane z leczeniem, nie podał jednak żadnej kwoty. Dodatkowe obciążenie dla budżetu domowego skarżącego stanowi zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu gotówkowego w kwocie około 98,07 zł.

Organ podniósł, że skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej oraz reguluje w systemie ratalnym zobowiązania wobec banków, co pozwala na uznanie, iż nie znajduje się w sytuacji zagrażającej zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, a jego sytuacja pozwala na podjęcie spłaty zadłużenia wobec ZUS w miarę możliwości finansowych.

Organ wskazał, że skarżący złożył zaświadczenie lekarskie z dnia 24 sierpnia 2015 r., kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 marca 2015 r., kserokopię karty informacyjnej z dnia 30 stycznia 2014 r. i 25 czerwca 2015 r., zaświadczenie z KRUS z dnia 17 kwietnia 2014 r., zaświadczenia lekarskie z dnia 12 czerwca 2015 r. oraz z dnia 15 czerwca 2015 r. Przedłożone dokumenty obrazują sytuację zdrowotną skarżącego i jego żony. Wynika z nich zła sytuacja zdrowotna skarżącego. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dokumentów wskazujących na brak możliwości wykonywania pracy bądź sprawowania opieki na przewlekle chorym członkiem rodziny. Z tych przyczyn stan zdrowia skarżącego nie uzasadniał umorzenia należności.

Analizując istnienie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności organ stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności. Odmienne stanowisko, w świetle zasady równego traktowania dłużników, obligowałoby bowiem wierzyciela do uwzględnienia wszystkich wniosków, w których zobowiązani powołują się na problemy finansowe, co powodowałoby konieczność ponoszenia przez fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych skutków finansowych błędnych działań podejmowanych przez płatników. Trudna sytuacja finansowa nie stanowi zatem wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] zaskarżył w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego – art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi niedostateczne rozważenie przesłanek umorzenia zaległych należności, wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Tymczasem organ pominął całkowicie postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Zakład nie uwzględnił okoliczności egzekwowania przez komornika z renty skarżącego alimentów zasądzonych na rzecz żony. Pominął również fakt umorzenia skarżącemu zaległości podatkowych przez Urząd Skarbowy w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 1647 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja o odmowie umorzenia [...] zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne: na koncie osobistym za okres od 01.1993 r. do 12.1995 r. i od 3.1996 r. do 12.1996 r. oraz na koncie pracowniczym za okres od 12.1992 r. do 12.1996 r., w łącznej kwocie 45.836, 67 zł. Organ odmówił również umorzenia odsetek w wysokości 195.940 zł.

W myśl przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 2 tej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przepis art. 28 ust. 3 ustawy wymienia w pkt 1 – 6 okoliczności, które pozwalają na uznanie, że zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 3a, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ponadto, zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umarzać należności z tytułu składek:

1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r.,

2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r.

- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Zawarte w przywołanych przepisach ustawowych, normujących umarzanie należności z tytułu składek, sformułowania "mogą być umarzane", "może umarzać" oznaczają, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego.

Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc, czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

Z powyższymi przepisami pozostaje w związku norma art. 9 k.p.a., który przewiduje, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Organ ma obowiązek wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Brak należytego uzasadnienia stanowiska organu godzi w zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z dnia 30 września 2015 r. nie spełnia powyższych wymogów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał bowiem wszechstronnego rozważenia istotnych w sprawie okoliczności i nie uzasadnił w przekonujący sposób rozstrzygnięcia nieuwzględniającego wniosku skarżącego [...] o umorzenie należności.

Wskazać należy, że w świetle przepisów art. 28 ust. 2 oraz 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli w postępowaniu z wniosku o umorzenie należności Zakład nie ustali całkowitej nieściągalności, to musi stwierdzić czy zostało wykazane, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zapłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, m.in. z uwagi na pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz z uwagi na to, że zobowiązany lub członek jego rodziny dotknięty jest przewlekłą chorobą. Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek umorzenia, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, ale to organ odpowiada za przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość czynności organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i prawnym.

Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności organ ustalając sytuację majątkową dłużnika powinien m. in. porównać stwierdzoną aktualną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać dochody zobowiązanego (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183). Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego w rodzinie strony z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy strona jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania siebie i swojej rodziny.

W związku z powyższym w pierwszym rzędzie podnieść należy, że oceniając przesłankę całkowitej nieściągalności zadłużenia Zakład wskazał, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonych na terenie gminy [...], w miejscowościach [...] i [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...] i [...], a należności, o których umorzenie wnosi skarżący, zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej w wyżej wymienionych księgach. W aktach sprawy brak jednak odpisów z wyżej wymienionych ksiąg wieczystych bądź wydruków z bazy Elektronicznych Ksiąg Wieczystych. Organ nie wskazał też aktualnie obowiązujących numerów ksiąg wieczystych. Brak również ustaleń, jaki jest udział skarżącego w tych nieruchomościach. W konsekwencji nie można odnieść się i zweryfikować twierdzenia organu, iż nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalność zadłużenia.

Ponadto brak ustalenia wielkości udziałów skarżącego we współwłasności oraz rodzaju i wielkości nieruchomości nie pozwala na pełną ocenę sytuacji majątkowej skarżącego.

Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi również do wniosku, że Zakład nie dokonał ustaleń w zakresie sumarycznego zestawienia dochodów i wydatków skarżącego, nie ustalił, jaką kwotą dysponuje skarżący na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz nie rozważył czy spłata zobowiązań z tytułu składek jest w tej sytuacji możliwa bez wywołania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego, w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak przewiduje to § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład nie skonfrontował sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności i nie wskazał dochodów wnioskodawcy, które zdaniem Zakładu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia.

Zakład stwierdził w zaskarżonej decyzji, że stałe miesięczne wydatki skarżącego wynoszą 200 zł. Skarżący ponosi również koszty związane z leczeniem oraz spłaca kredyt gotówkowy w kwocie 98,07 zł. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jedyny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego stanowi renta z KRUS w wysokości 885,67 zł.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ poprzestał na wskazaniu tych okoliczności, jednakże nie dokonał łącznego zestawienia ponoszonych wydatków z dochodami skarżącego. Organ nie odniósł się też do treści decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...], w której stwierdzono, iż z renty rolniczej skarżącego potrącana jest miesięcznie kwota 463,44 zł, zaś skarżącemu do wypłaty przysługuje kwota 422,23 zł miesięcznie (decyzja k. [...] akt adm.). Podobnie organ nie odniósł się do treści informacji KRUS z dnia 17 kwietnia 2014 r., w której wskazano na potrącanie ze świadczenia [...] kwoty 326 zł na poczet świadczeń alimentacyjnych (k. [...] akt administracyjnych). W tej sytuacji niezbędne jest ustalenie i zestawienie faktycznego dochodu i wydatków skarżącego z kwotą zaległych należności z tytułu składek wraz z odsetkami, wynoszącymi łącznie 241.776, 67 zł.

Ustalając sytuację majątkową skarżącego organ nie uwzględnił także warunków mieszkaniowych skarżącego i nie ocenił podnoszonej przez [...] okoliczności zamieszkiwania przez skarżącego w przerobionej oborze, za którą ponosi opłaty (oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej k. [...] akt administracyjnych).

Analizując przesłankę umorzenia należności z uwagi na sytuację zdrowotną, Zakład wymienił szereg dokumentów wskazujących na stan zdrowia skarżącego i jego żony. Oceniając powyższą przesłankę organ ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej. Z akt sprawy wynika, że skarżący cierpi na przewlekłą astmę oskrzelową. Organ podnosząc, że skarżący nie przedstawił dokumentów wskazujących na brak możliwości wykonywania pracy, nie odniósł się do treści decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] lutego 2015 r., w której stwierdzono, iż renta przysługuje z tytułu niezdolności. Organ nie odniósł się do okoliczności, iż skarżący wymaga stałego leczenia, prowadzenia oszczędzającego trybu życia i okresowych kontroli lekarskich. Powyższe wynika z powołanego w uzasadnieniu decyzji zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 czerwca 2015 r.

Organ ponadto błędnie przyjął, że dokumentacja medyczna powinna obrazować problemy zdrowotne skarżącego w czasie, gdy powstało zadłużenie, a więc w latach 1992-1996. Tymczasem z przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacać tych należności z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego. Oceniając powyższą przesłankę należy zatem brać pod uwagę stan zdrowia skarżącego w chwili orzekania przez organ.

Wreszcie trzeba zauważyć, że w myśl art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części. Zatem wszechstronnie rozpatrując sprawę z wniosku o umorzenie należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych winien rozważyć czy w sytuacji, gdy uznaje brak podstaw do ich umorzenia w całości, nie zachodzą przyczyny, dla których zasadnym byłoby częściowe umorzenie należności, których łączna kwota w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wynosi 241.776,67 zł zł. Dopiero tak przeprowadzona ocena będzie stanowiła ocenę pełną z punktu widzenia normy art. 28 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie Zakład nie przedstawił jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tego rodzaju oceny mimo, że stwierdził trudną sytuację finansową wnioskodawcy.

Wskazać także należy, że oceniając wniosek w świetle przepisu art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw organ nie dokonał wykładni pojęcia ważnego interesu osoby zobowiązanej, co dopiero pozwoliłoby na kontrolę stanowiska organu i prawidłowości stwierdzenia, iż taki interes nie występuje po stronie skarżącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r., II GSK 271/09, LEX nr 596706).

Omówione wadliwości postępowania przy wydaniu zaskarżonej decyzji skutkowały uznaniem zaistnienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podstawy do jej uchylenia przez Sąd.

Ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w sposób nie budzący wątpliwości ustalić czy w sprawie brak całkowitej nieściągalności należności, a następnie w sposób wszechstronny rozważyć czy w istocie istnieje możliwość poniesienia przez skarżącego ciężaru uiszczenia należności z tytułu zaległych składek czy też zachodzą podstawy do umorzenia należności z tego tytułu w całości lub w części, mając na względzie przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Podstawę dla wymienionych rozważań powinny przy tym stanowić ustalenia istotnych w sprawie okoliczności aktualne na dzień wydania ponownej decyzji. Organ powinien również szerzej odnieść się do kwestii przedawnienia należności i wyjaśnić, dlaczego należności objęte wnioskiem w niniejszej sprawie nie uległy przedawnieniu.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję.