Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1066/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 138 ust. 1 lit. b, art. 83
journal: Dz.U. 2004 nr 79 poz 737
law: Konwencja o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r.,  zmieniona aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji  Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami  stanowiącymi jej integralną część.
article: art. 28, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2168
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
article: art. 20, art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z "(...)" grudnia 2018 r. nr "(...)"Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej ("UP RP" lub "organ") na podstawie art. 921 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 776, dalej: "P.w.p."), art. 138 pkt. 1 lit. b w związku z art. 83 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich z dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 ze zm., dalej: "KPE") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu "(...)" listopada 2018 r. sprawy z wniosku "(...)"Sp. z o.o. z siedzibą w "(...)" (dalej: "wnioskodawca" lub "uczestnik") przeciwko "(...)"z siedzibą w "(...)" Szwajcaria (dalej także jako: "uprawniony" lub "skarżący"):

- w pkcie 1 decyzji - unieważnił patent europejski o numerze "(...)"na wynalazek pt.: ""(...)"",

- w pkcie 2 decyzji - przyznał wnioskodawcy od uprawnionego kwotę 2680 zł (dwa tysiące sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawny:

Decyzją Europejskiego Urzędu Patentowego został udzielony patent europejski ze skutkiem w Polsce o nr "(...)"na rzecz "(...)"z siedzibą w "(...)", Szwajcaria, na wynalazek o tytule: "(...)"". O udzieleniu patentu europejskiego ogłoszono 19 marca 2014 r. w Europejskim Biuletynie Patentowym nr "(...)".

Pismem z 29 grudnia 2016 r. wnioskodawca złożył w UP RP wniosek o unieważnienie w całości ww. patentu oraz o zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 89 ust. 1 oraz art. 24, 25, 26, 27 i 33 P.w.p., zarzucając spornemu wynalazkowi:

– brak nowości wobec dokumentu D1 - monografii farmakopealnej produktu leczniczego "(...)" (1997) oraz dokumentu D2 - zgłoszenia patentowego "(...)" (22 grudnia 2005 r. - data zgłoszenia);

– brak poziomu wynalazczego wobec dokumentu D1

– oraz brak ujawnienia w sposób jasny i wyczerpujący, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić.

W uzasadnieniu swojego interesu prawnego wnioskodawca wskazał, że ma zamiar wprowadzić do obrotu na terytorium Polski produkt leczniczy zawierający substancję czynną na bazie kwasu metylokrzemowego. Wnioskodawca stwierdził, iż jest podmiotem gospodarczym konkurującym z uprawnionym, gdyż prowadzi swoją działalność w zakresie produkcji i dystrybucji produktów farmaceutycznych. W dniu 6 lutego 2016 r. wnioskodawca zawarł umowę licencyjną z ukraińską spółką akcyjną "(...)"w zakresie uzyskania licencji na będącą własnością tej firmy "(...)" (dowód: kopia umowy licencyjnej - załącznik 6). Ponadto wnioskodawca zaznaczył, że cała koncepcja produktu chronionego w oparciu o przedmiotowy patent została opracowana przez J. S.we współpracy ze współpracownikami skupionymi wokół ww. ukraińskiej spółki o nazwie "(...)"z siedzibą w "(...)" (dowody: załączniki 4, 7-13).

Pismem z 19 czerwca 2017 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie przedmiotowego patentu w całości. Uprawniony uznał za bezzasadne zarzuty, iż wynalazki będące przedmiotem patentu "(...)"nie spełniają przesłanek zdolności patentowej. Ponadto podniósł, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego będącego warunkiem złożenia wniosku o unieważnienie patentu. Odnosząc się do przeciwstawionego dokumentu D1, uprawniony wskazał, że wnioskodawca, definiując we wniosku istotne cechy techniczne wynalazku, nie zdefiniował ani nie wskazał poszczególnych istotnych cech technicznych spośród grupy cech technicznych stanowiących cechy niezależne, a w szczególności:

– w zastrz. 1 pominięto cechę struktury związku, tj. wzór strukturalny złożonego związku nie został zdefiniowany jako istotna cecha techniczna - cecha D1;

– w zastrz. 2 wszystkie istotne cechy sposobu wytwarzania adsorbentu zdefiniowanego w zastrzeżeniu 2, w którym opisano parametry ilościowe etapów sposobu, były rozpatrywane we wniosku jako jedna wspólna istotna charakterystyczna cecha A2.

Ponadto uprawniony wskazał, że dokument D2, tj. patent "(...)"nie powinien być uznany za należący do stanu techniki podczas oceny spełnienia przez sporny wynalazek przesłanek zdolności patentowej, ponieważ informacja o wynalazku wg patentu "(...)" została opublikowana w dniu 20 lutego 2007 r., tzn. po dacie zgłoszenia wynalazku chronionego patentem "(...)" (9 lutego 2007 r.).

Uprawniony zakwestionował także interes prawny wnioskodawcy, wskazując, że wnioskodawca nie wskazał, jaki produkt zamierza produkować i wprowadzać na rynek oraz jaką technikę zamierza stosować do tej produkcji. W szczególności wnioskodawca nie wskazał, w jakim stopniu patent "(...)"może stanowić przeszkodę do tych działań. Argumenty wnioskodawcy przedstawione w punktach 66 - 73 i 74 - 76, a także przedstawione jako dowody w załącznikach nr 4, 7 - 12 i załączniku 13 nie tylko nie dowodzą uzasadnionego interesu prawnego ani nie określają spółki "(...)"jako konkurenta uprawnionego z patentu, ale także nie stanowią dowodu w sprawie, ponieważ przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty odnoszą się do "(...)"), a następstwo prawne spółki "(...)"nie wynika z treści wniosku ani z dostarczonych dowodów.

Pismem z 12 grudnia 2017 r. wnioskodawca podtrzymał wszystkie twierdzenia i wnioski zawarte w złożonym wniosku o unieważnienie z 29 grudnia 2016 r. oraz zakwestionował w szczególności okoliczności podniesione w piśmie uprawnionego z 19 czerwca 2017r.

W piśmie z 12 grudnia 2017 r. wnioskodawca odniósł się do zarzutu braku wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego podnosząc, że:

– bezpodstawne są zarzuty uprawnionego o braku następstwa prawnego pomiędzy podmiotami wskazanymi we wniosku o unieważnienie patentu i przedłożył dodatkowe dowody na tą okoliczność (załączniki 2 - 8).

– zamierza wprowadzić do obrotu w Polsce produkt o nazwie "(...)" zawierający hydrożel metylowy kwasu krzemowego i laktulozę (załącznik 9 - kopia zawiadomienia do Głównego Inspektoratu Sanitarnego (dalej: "GIS") oraz odpowiedź GIS)

– uprawniony wysyła pisma ostrzegawcze do swoich konkurentów, wzywając ich do zaprzestania naruszenia patentu na wynalazek "(...)"poprzez wprowadzenie do obrotu na terytorium Polski i UE produktu leczniczego o nazwie "(...)" (załącznik 10 - kopia pisma ostrzegawczego do wnioskodawcy).

Ponadto w piśmie z 12 grudnia 2017 r. wnioskodawca przytoczył ponownie argumenty przedstawione we wniosku o unieważnienie patentu oraz przedstawił kolejne argumenty i wnioski, które jego zdaniem mają świadczyć o niespełnieniu przesłanek zdolności patentowej rozwiązania wg patentu "(...)".:

– ponownie wskazał, że wynalazek opisany w "(...)"nie spełnia wymogu nowości wobec D1 (Monografii Farmakopealnej produktu leczniczego "(...)" (1996)), enterosgel jest hydrożelem kwasu metylokrzemowego otrzymywanym w procesie polikondensacji silanotriolu metylu wiązań siloksanowych między atomami krzemu, jest absorbentem na bazie kwasu metylokrzemowego o globularnej budowie, przy czym wiązania =Si-OSI= znajdują się wewnątrz globuli, a rodniki organiczne i niewielka ilość nieskondensowanych końcowych grup OH rozkłada się na powierzchni globuli - elementy struktury przestrzennej potwierdzono badaniami m. in. metodami spektroskopowymi IR, wykonano również widmo rozpraszania niesprężystego neutronów;

– zaznaczył, że uprawniony z patentu "(...)" na s. 13 również opisuje metodę potwierdzenia struktury chemicznej uzyskanego związku za pomocą widm w podczerwieni, przy czym widmo przedstawione w patencie "(...)" jest niemal identyczne względem tego powołanego w Monografii Farmakopealnej D1, a nie jest możliwe uzyskanie takiego samego przebiegu linii sygnału w wyniku wykonania dwóch analiz nawet dla tej samej próbki (powielono również błędy w oznaczeniach osi współrzędnych oraz błędne oznaczenie liczb falowych);

– wskazał, że uprawniony z patentu "(...)" twierdzi, że przedmiotem wynalazku jest produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu, przedstawiając jego strukturę na fig. 1, przy czym związek "polihydrat 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu" nie został wyodrębniony w indywidualnej postaci i nie został scharakteryzowany, a nie był on znany ze stanu techniki przed datą pierwszeństwa kwestionowanego patentu (wymieniony został jedynie w zgłoszeniu 2005140169 na podstawie którego uzyskano patent "(...)"oraz w innych powiązanych z tym patentem publikacjach patentowych);

– wskazał na brak spójności pomiędzy przedmiotem wynalazku "(...)"wyrażonego opisem "Adsorbent będący nieliniowym produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu w którym n wynosi od 88 do 98" a przedmiotem opisanym wzorem strukturalnym ze znakiem nieskończoności.

Ponadto wnioskodawca stwierdził, że powyżej wskazana struktura jest błędna z dwóch powodów:

– po pierwsze żaden polimer nie może się składać z nieskończonej liczby monomerów, więc użycie symbolu "∞" jest nieprawidłowe;

– po drugie, istnieje sprzeczność, gdyż z jednej strony ta struktura odpowiada strukturze idealnego polimeru drabinkowego (jak pokazano na wzorze II w publikacji Adrianov K.A. Khanashvii LM, Technologia monomerów i polimerów organiczno-organicznych, Moskwa: Chemistry 1973 p. 207), a jednocześnie w zastrz. 1 kwestionowanego patentu stwierdzono, że adsorbent jest produktem nieliniowej kondensacji, to znaczy jego struktura musi być rozgałęziona i odpowiadać wzorowi I w publikacji Adrianov K.A. Khanashvii LM Technologia monomerów i polimerów organiczno-organicznych. Moskwa: Chemistry 1973 p. 207, tak więc należy stwierdzić, że nieliniowy produkt kondensacji z pewnością nie ma idealnej struktury polimeru drabinkowego.

Wnioskodawca wskazał również, że jak wynika ze wzoru przedstawionego w zastrz. 1 spornego patentu przedmiotem patentu jest liniowy dimer siloksanu z monoorganosiliksanem, jednakże wytwarzanie liniowych dimerów siloksanowych, oligomerów i polimerów opisano tylko dla diorganosiloksanów, wytwarzanie diorganopolisiloksanów w postaci liniowej jest możliwe, ponieważ dwa rodniki organiczne przy atomie krzemu nie pozwalają na rozgałęzianie łańcuchów oligomerów utworzonych kosztem dwóch pozostałych walencyjno-krzemowych (chociaż możliwe jest tworzenie cykli), natomiast wytwarzanie mono-organicznych polisiloksanów o liniowej strukturze nie zostało opisane w literaturze, wiadomo było, ze mono- organiczne polisiloksany mogą mieć rozgałęzioną, schodkową, cykliczną, ale nie liniową strukturę (odniesienie do publikacji Adrianov K.A. Khanashvii LM Technologia monomerów i polimerów organiczno-organicznych. Moskwa: Chemistry 1973 p. 181 i 207).

W piśmie z 12 grudnia 2017 r. uprawniony z patentu zakwestionował interes prawny wnioskodawcy, wskazując, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zamiar wprowadzenia na rynek polski produktu leczniczego zawierającego substancję czynną na bazie kwasu metylokrzemowego. Z ostrożności procesowej, uprawniony odniósł się do zarzutów wnioskodawcy w zakresie braku nowości i poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Uprawniony podniósł, że nie otrzymał dokumentu D1 w postaci Monografii Farmakopealnej produktu leczniczego "(...)" - hydrożelu kwasu metylokrzemowego złożonego w 1997 roku w celach rejestracji produktu leczniczego w Ministerstwie Ochrony Zdrowia Ukrainy w "(...)" (pkt 17. Wniosku), na który powołuje się wnioskodawca, stawiając zarzut braku nowości patentu "(...)". Skarżący zaznaczył, że wnioskodawca oznaczeniem D1 oznaczył dwa dokumenty tj. dokument z 1997 r. wymieniony powyżej oraz załącznik 4 Monografia farmakopealna z dn. 13 maja 1996 r., przy czym żaden z tych dokumentów nie został określony datą publikacji i wnioskodawca nie wykazał daty udostępnienia w/w dokumentów do wiadomości powszechnej. Zatem żaden z dokumentów D1 nie może stanowić stanu techniki przedmiotowego rozwiązania (Art. 25.2 pwp lub 54.2 KPE). Ponadto, odnosząc się do otrzymanego dokumentu D1 - załącznik 4, uprawniony stwierdził, iż niezgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, D1 ujawnia związek metylokrzemowy o n = 30-46 (por. str. 2 tłumaczenia), a nie o n = 88-98 według zastrz. 1 przedmiotowego patentu. Już choćby z powodu tej różnicy, istotnej dla rozwiązania według patentu "(...)", dokument D1 - załącznik 4 nie może stanowić podstawy do podważenia nowości rozwiązania. Uprawniony wskazał, że drugim dokumentem wskazywanym przez wnioskodawcę jako stan techniki jest rosyjski patent "(...)"opublikowany w dniu 20 lutego 2007 r., czyli 11 dni po dacie zgłoszenia patentu europejskiego tj. 9 lutego 2007 r. Zatem, zgodnie z art. 25 P.w.p. oraz art. 54 KPE dokument D2 nie stanowi stanu techniki dla przedmiotowego patentu. Zarzut braku nowości nie został zatem poparty żadnym stanem techniki.

Zdaniem uprawnionego zarzut braku poziomu wynalazczego również jest bezpodstawny. W odniesieniu do kwestii poziomu wynalazczego skarżący stwierdził, że wnioskodawca ograniczył się jedynie do wskazania orzecznictwa i komentarzy oraz wadliwego określenia problemu technicznego w zakresie absorbentu. Mianowicie, zgodnie z zastrz. 1 przedmiotem wynalazku jest nieliniowy produkt kondensacji, podczas gdy wnioskodawca bezpodstawnie stwierdził, że celem wynalazku jest uzyskanie absorbenta w postaci liniowego, związku wyjściowego dla owej nieliniowej kondensacji (por. pkt 53 wniosku). Zdaniem uprawnionego na podstawie błędnie określonego problemu technicznego wnioskodawca stwierdził brak poziomu wynalazczego wynalazku według patentu "(...)"bez żadnego faktycznego uzasadnienia. Ponadto uprawniony wskazał, iż zarzut braku poziomu wynalazczego w odniesieniu do zastrzeżenia dotyczącego sposobu w ogóle nie został wspomniany we wniosku. We wniosku nie określono również, na podstawie jakiego stanu techniki ów zarzut został postawiony, bowiem dokument D1 został wskazany tylko w nagłówku tej części pisma, przy czym nie wiadomo, czy odnosi się do załącznika 4 czy do dokumentu z 1997 r. Wnioskodawca nie przedstawił choćby pobieżnej analizy, w jaki sposób specjalista doszedłby do rozwiązania chronionego przedmiotowym patentem w oparciu o stan techniki. Dlatego zarzut braku poziomu wynalazczego, w jego ocenie, nie został wykazany przez wnioskodawcę.

Ponadto uprawniony zaznaczył, że nie wskazano, na jaką okoliczność wnioskodawca podniósł zarzut braku spójności w nazewnictwie, gdyż zarzut ten nie został oparty ani na przepisach prawa ani nie określono do jakiej przesłanki zdolności patentowej ów zarzut ma się odnosić. Zdaniem uprawnionego, twierdzenia zawarte w tym punkcie są absurdalne. W zastrzeżeniach patentowych przedstawiono wzór strukturalny związku ze wskazaniem powtarzającej się struktury (zastrz. 1) oraz określono sól sodową (zastrz. 2) stanowiącą substrat w sposobie według patentu "(...)". Reasumując swoje stanowisko przedstawione w piśmie z 12 grudnia 2017 r., uprawniony stwierdził, że wynalazek według patentu "(...)"spełnia przesłanki zdolności patentowej, tzn. jest nowym rozwiązaniem o charakterze technicznym i nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. Co istotne, zdaniem uprawnionego zgłaszający nie wykazał interesu prawnego będącego warunkiem złożenia wniosku o unieważnienie patentu.

Pismem z 14 lutego 2017 r. wnioskodawca podtrzymał wszystkie twierdzenia i wnioski zawarte we wniosku o unieważnienie oraz w piśmie z 12 grudnia 2017 r. Wniósł o unieważnienie w całości patentu na wynalazek "(...)"oraz podtrzymał wniosek zawarty w piśmie z 12 grudnia 2017 r. o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka.

W piśmie tym wnioskodawca ustosunkował się do kwestionowanej daty dokumentu D1, wskazując, że data 1997 pojawiła się omyłkowo przy dokumencie stanowiącym załącznik 4 - Monografii Farmakopealnej - "(...)", a zarzut uprawnionego co do braku wskazania daty na dokumencie D1 jest całkowicie bezzasadny. Jak wskazuje wnioskodawca na pierwszej stronie Monografii Farmakopealnej - "(...)", stanowiącej zał. 4 we wniosku o unieważnienie spornego patentu z 29 grudnia 2016 r., w prawym górnym rogu widnieje pieczęć, na której wpisano datę "13 maja 1996", przy czym data publikacji jest zawarta we wpisie farmakopealnym dla preparatu ""(...)"", który zawiera datę ważności wpisu - 1 czerwca 1996 r. do 1 czerwca 2001 r. Wnioskodawca zaznaczył, że wiadomym jest, że farmakopea stanowi urzędowy spis leków dopuszczonych w danym kraju lub na danym terenie do obrotu, oraz obwarowany tymi samymi zastrzeżeniami spis surowców służących do ręcznego sporządzania niektórych z tych leków w aptece (leków recepturowych). Zawiera ona także opis wszystkich tych substancji, sposoby ich przechowywania oraz dostępu do nich osób powołanych, rodzaje opakowań, dozwolone metody dystrybucji, dawkowanie, sposoby kontroli jakości, a w przypadku leków robionych w aptece, także metody ich przygotowywania. Opisuje ona też metody identyfikacji leków, ich standaryzację, sposoby nazewnictwa i możliwe zamienniki. Wnioskodawca zaznaczył, że wszystkie części Farmakopei oraz jej suplementów są regularnie udostępniane do wiadomości publicznej, co narzucają uregulowania międzynarodowe dotyczące podstawowych wymagań jakościowych oraz metod badania produktów leczniczych i ich opakowań oraz surowców farmaceutycznych, zatem nie ma wątpliwości, co do daty udostępnienia do publicznej wiadomości informacji zawartych w farmakopei (dowód wpis farmakopealny dla preparatu "(...)"- zał. 1).

Ponadto odnosząc się do twierdzenia uprawnionego, że dokument D1 przedstawia związek metylokrzemowy o n=30-46, a nie o n=88-98, i nie może stanowić podstawy do podważenia nowości spornego rozwiązania, wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko, że przedmiot patentu jest tożsamy ze związkiem opisanym w D1, jedynie celowo odmiennie opisanym w celu stworzenia pozornie "nowego" związku.

Wnioskodawca ustosunkował się również do zarzutu braku wykazania interesu prawnego. Podtrzymał w tym zakresie dotychczasową argumentację, wskazując ponownie m.in.:

– na następstwo prawne po stronie spółki powiązanej z wnioskodawcą, z którą łączy go umowa licencyjna i wskazał swoje prawa związane z licencją do Farmakopealnej monografii produktu "(...)", hydrożelu kwasu metylokrzemowego, gdzie jako licencjobiorca zawarł umowę licencyjną z ukraińską spółką, która również wystąpiła z wnioskiem o unieważnienie patentu na sporny wynalazek:

– ma zamiar wprowadzenia do obrotu w Polsce produktu o nazwie "(...)" (później zmieniona nazwa na "(...)"zawierający hydrożel metylowy kwasu krzemowego i laktulozę; załącznik 9 do pisma z 12 grudnia 2017 r. - kopia powiadomienia złożonego do GIS o zamiarze wprowadzenia do obrotu ww. produktu;

– oraz kluczową okoliczność w zakresie wykazania interesu prawnego wnioskodawcy, którą jest działalność uprawnionego w odniesieniu do podmiotów konkurencyjnych, które wprowadzają bądź chcą wprowadzić do obrotu produkt - hydrożel kwasu metylokrzemowego o nazwie "(...)", do którego wszelkie prawa w zakresie samego rozwiązania stanowiącego przedmiot wynalazku, jak i nazwy "(...)", zgłasza wnioskodawca, inicjując postępowanie o unieważnienie patentu "(...)"; jak wynika z załącznika 10 do pisma z dnia 12 grudnia 2017 r. uprawniony wysyła pisma ostrzegawcze do swoich konkurentów, wzywając ich do zaprzestania naruszenia patentu na wynalazek "(...)"poprzez wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski i UE produktu leczniczego o nazwie "(...)".

Wnioskodawca wskazał również, że dokument patentowy "(...)"jest to rosyjski patent pt. "Adsorbent i sposób jego wytwarzania" o numerze "(...)", zgłoszony do ochrony 22 grudnia 2005 roku, opublikowany 20 lutego 2007 na rzecz firmy "(...)", zawierający treści tożsame co sporny patent "(...)".

Ponadto wnioskodawca zaznaczył, że nawet jeśli dokument D2 nie będzie uznany przez UP RP jako stanowiący część stanu techniki dla spornego patentu, podtrzymuje swoje spostrzeżenie, że twórcy nie dochowali terminu na przeniesienie pierwszeństwa z rosyjskiego dokumentu D2 i dokonali zgłoszenia identycznego rozwiązania do EUP, a takie działanie jest niedopuszczalne.

Wnioskodawca przedstawił dodatkową argumentację odnośnie do zarzutu braku poziomu wynalazczego wobec dokumentu D1, wskazując, że uprawniony na s. 4 opisu patentu "(...)"definiuje cel wynalazku jako: - wzrost aktywności adsorpcyjnej, dokładne określenie parametrów, uproszczenie procesu wytwarzania, zwiększenie uzysku końcowego produktu , minimalizację nakładu pracy. Celem wynalazku więc było uzyskanie adsorbenta w postaci 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu, który jest nieliniowym siloksanowym dimerem mono-organosiloksanu, przy czym należy uznać, że stanowi on alternatywne rozwiązanie dla związku wskazanego w D1. Wnioskodawca podważył twierdzenia uprawnionego, mówiące o tym, że produkt będący przedmiotem patentu ma wyższe wartości adsorpcyjne niż znane dotychczas produkty m. in. z D1. Wnioskodawca zaznaczył, że oczywistym jest, że związek, który posiada 98 cząsteczek wody związanych z jedną cząsteczką metylokrzemianu nie może mieć zwiększonej zdolności adsorpcyjnej, czyli wiążącej inne substancje na powierzchni substancji ciekłej. Oczywistym jest, że sama woda nie jest adsorbentem, a zwiększenie jej ilości nie może wpływać na zdolność sorbowania. Ponadto, zwiększenie ilości wody na cząsteczkę polimeru krzemu zmniejsza ilość najbardziej aktywnego składnika w objętości na jednostkę masy. W świetle powyższego rozwiązanie według patentu "(...)" należy uznać za oczywiste, a tym samym niespełniające warunków do uzyskania patentu.

Ponadto wnioskodawca podniósł, że sporny wynalazek nie został dostatecznie ujawniony, tj. opis przedmiotowego wynalazku nie został przedstawiony na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. Na potwierdzenie tego zarzutu wnioskodawca podniósł następujące argumenty:

– należy zwrócić uwagę, że o ile zastrzeżenie wskazuje na "nieliniowy produkt polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimety!odisiloksanu", to wzór strukturalny opisuje liniowy dimer siloksanu z monoorganosiloksanem, przy czym z literatury znane jest wytwarzanie liniowych dimerów stioksanowych, oligomerów i polimerów opisano tylko dla diorganosiloksanów, co zostało szczegółowo omówione przez wnioskodawcę w piśmie z 12 grudnia 2017 r.

– ponadto, według opisu zawartego w zastrzeżeniu 2, nie jest możliwe uzyskanie związku zastrzeżonego zastrzeżeniem 1, gdyż związek wskazany jako substrat – "(...)"- nie jest możliwy do wydzielenia jako czysty związek, powstaje w reakcji metylochloro pochodnej siloksanu z wodorotlenkiem sodu, przy czym reakcja nie zachodzi w 100 %, stąd w wyniku dostajemy mieszaninę co najmniej trzech pochodnych zawierających grupy chlorowe i - ONa; dlatego powstały "metylosilikonian sodu" oznacza oligomer z grupami R2Si (0-)2, których nie ma w produkcie według patentu, a w wyniku reakcji kolejnej, z kwasem siarkowym uzyskuje się mieszaninę wielu związków metylokrzemoorganicznych, chlorometylokrzemoorganicznych, ich soli i innych;

– na schemacie reakcji produktu otrzymanego przez autorów przedstawiono substancję "dioksymetylokrzemian sodowy (DOMS)" o następującym wzorze: CH3Si(OH)2ONa, gdzie zgodnie z opisem i zastrzeżeniem niezależnym 2 roztwór tej substancji ma gęstość wynoszącą 1,16-1,19 g/cm3, natomiast tego typu organosilikoniany są mieszaniną oligomerycznych homologów o złożonym składzie, jednak z opisu tego procesu wyraźnie wynika, że substancja ta jest produktem współhydrolizy mieszaniny różnych metylochlorokrzemianów, mianowicie metylotrichlorokrzemianu i methylchlorokrzemianu, a następnie potraktowanie wodorotlenkiem sodu, tak więc powstały "rnetylokrzemian sodu" oznacza oligomer z grupami R2Si (0-) 2, które nie są obecne w produkcie według patentu;

– ponadto, rnetylokrzemian sodu - jest układem co najmniej dwuskładnikowym zawierającym (14-17%) roztworu wodorotlenku sodu i metylokrzemianu właściwego, co oznacza, że jest to mieszanina oligomerów, tak więc zupełnie nieodpowiednie w sposobie wytwarzania adsorbenta jest regulowanie tylko gęstości roztworu bez podania stężenia i stosunku ilościowego zasady do metylokrzemianu sodu, należy również zauważyć, że stężenie roztworu wodorotlenku sodowego (14-17%), ma gęstość w temperaturze 20°C, w zakresie 1,16-1,19 g/cm3 i właśnie dlatego stężenie metylokrzemianu, a nie jego gęstość jest najważniejszym czynnikiem w prowadzeniu reakcji;

– analiza stanu techniki i przykłady zawarte w opisie pokazują, że adsorbent o takiej strukturze jak określono w paragrafach 1 i 2 nie został uzyskany i nie może istnieć w przyrodzie;

– struktura produktu w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 jest ewidentnie błędna z powodu użycia symbolu "∞", a zgodnie z opisem kwestionowanego patentu, produkt jest zawiesiną, ilość monomerów w cząstkach zawiesiny, nawet jeśli zakłada się, że każda cząstka jest oddzielną cząsteczką, powinna być duża, ale nie nieograniczona;

– istnieje sprzeczność w strukturze adsorbentu przedstawionego w zatrz. 1 spornego patentu, gdyż z jednej strony ta struktura całkowicie odpowiada (z wyjątkiem symbolu "∞") strukturze idealnego polimeru drabinkowego, jak pokazano na wzorze (II) w publikacji Adrianov K.A. Khanasłwii LM Technologia monomerów i polimerów organiczno-organicznych, Moskwa: Chemistry 1973 p. 207, a jednocześnie w zastrzeżeniu 1 kwestionowanego patentu stwierdzono, że adsorbent jest produktem nieliniowej kondensacji, to znaczy jego struktura musi być rozgałęziona i odpowiadać wzorowi (I) według publikacji Adrianov K.A. Khanasłwii LM Technologia monomerów i polimerów organiczno-organicznych. Moskwa: Chemistry 1973 p. 207; należy zatem stwierdzić, że nieliniowy produkt kondensacji z pewnością nie ma idealnej struktury polimeru drabinkowego (I);

– struktura związku, którą sugerują autorzy opisu patentowego, nie była dotąd zweryfikowana i zaprzecza ich własnym twierdzeniom, że produkt jest wynikiem nieliniowej polikondensacji;

– przedmiotowe rozwiązanie nie zostało rzetelnie ujawnione zarówno w zastrzeżeniach patentowych, jak i w opisie wynalazku, a w konsekwencji nie jest możliwe jego urzeczywistnienie.

Pismem z 19 kwietnia 2018 r. uprawniony podtrzymał wszystkie argumenty i twierdzenia zawarte we wcześniejszych pismach złożonych w tej sprawie. Uprawniony z patentu zakwestionował wszystkie argumenty i okoliczności wskazane przez wnioskodawcę w pismach z: 12 grudnia 2017 oraz 14 lutego 2017 r., które wpłynęło do UP RP w dniu 14 lutego 2018 r. Uprawniony podniósł, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów stanowiących stan techniki, gdyż zarówno dokument D1, jak i D2 nie zostały udostępnione do wiadomości powszechnej przed datą zgłoszenia wynalazku. Uprawniony podtrzymał stanowisko, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego, ponieważ:

– następstwo prawne przedsiębiorstwa "(...)"w zakresie własności przemysłowej należącej do "(...)") nie wynika z argumentów wskazanych w punktach 3 - 12 pisma, ani z dowodów złożonych na poparcie tez wnioskodawcy (załączniki 1-8 do pisma wnioskodawcy z 12 grudnia 2017), wnioskodawca nie złożył dowodów świadczących o przekazaniu praw własności intelektualnej przez "(...)") innemu podmiotowi, nie zostały dostarczone dowody potwierdzające sukcesję, w tym: zaświadczenie o zakończeniu działalności ani jakikolwiek akt przeniesienia odzwierciedlający przeniesienie praw do własności intelektualnej, a skoro dowody dostarczone w odniesieniu do "(...)") należy uznać za niedopuszczalne, analogicznie za niedopuszczalne należy uznać dowody przedstawione na rzecz wnioskodawcy, którego prawa wynikają z umowy licencyjnej z "(...)";

– w przeciwieństwie do twierdzeń wnioskodawcy, kopia zawiadomienia "(...)"stanowiąca załącznik 9 do pisma wnioskodawcy z 12 grudnia 2017 r., nie zawiera twierdzenia, że produkt o nazwie "(...)", zmienionej na "(...)", jest wytwarzany i kontrolowany jakościowo zgodnie z technologią opisaną w "Monografii farmakopealnei produktu leczniczego "(...)"" (D1), w kopii zawiadomienia podano następujący skład produktu: krzem i laktuloza, a nie hydrożel metylowy kwasu krzemowego jak wskazano w punktach 13-15 pisma wnioskodawcy;

– pismo ostrzegawcze (zał. 10 do pisma wnioskodawcy) w postaci listu, dotyczyło naruszania przez wnioskodawcę prawa z rejestracji znaku towarowego "(...)"przeznaczonego do oznaczenia oryginalnego produktu medycznego, który jest produkowany przez uprawnionego zgodnie z wynalazkiem chronionym patentem "(...)", list ten dotyczył również praw do wykorzystania materiałów reklamowych i marketingowych zawierających słowo "(...)" (znak towarowy) przy dystrybucji takich produktów jak Enterosgel i Sorbolong wytwarzanych przez wnioskodawcę, stąd na stronie 9 tego dokumentu stwierdzono, że jeśli wnioskodawca nie zakończy naruszania praw, zostanie złożony pozew, w którym uprawiony z rejestracji znaku towarowego "(...)"wniesie żądania, w szczególności, zaprzestania naruszania praw do znaku towarowego.

Uprawniony - w odniesieniu do zarzutu braku dostatecznego ujawnienia - stwierdził, że pisma wnioskodawcy z 12 grudnia 2017 r. oraz 14 lutego 2018 r. nie zawierają żadnych nowych dowodów poza przytoczeniem twierdzeń przedstawionych we wniosku o unieważnienie, a szczegółowe kontrargumenty zostały przedstawione na stronach 5-11 odpowiedzi uprawnionego na wniosek z dnia 29 grudnia 2016 r. o unieważnienie patentu "(...)"pt. "Absorbent i sposób jego produkcji", punkty 17-57.

Ponadto uprawniony wskazał na niespójność twierdzeń wnioskodawcy, gdyż skoro wynalazek jest oczywisty w świetle wiedzy specjalisty i jest rzekomo identyczny z opisanym w dokumencie D1, to rozwiązanie nie może być jednocześnie nieujawnione w opisie wynalazku. W odniesieniu do argumentu przedstawionego w pkt. 36 pisma wnioskodawcy, dotyczącego możliwości otrzymania adsorbenta o strukturze zgodnej z opisem wynalazku i przykładami tam zawartymi, uprawniony z patentu zaznaczył, że wyjaśnił to w odpowiedzi na wniosek o unieważnienie patentu wskazują, że w wyniku hydrolitycznej polikondensacji wskazanej na stronie 7, tworzą się cyklo-linowe i cyklo-rozgałęzione polimery. W miarę postępu reakcji polikondensacji i polimeryzacji otrzymuje się metastabilne, przesycone roztwory poliorganosiloksanów. Ponadto pojawiają się spontanicznie najmniejsze cząstki - globule - nowa faza stała z utworzeniem układu mikroheterogennego. Wraz z upływem czasu wzrasta lepkość z powodu agregacji cząstek w określonych warunkach, na przykład, wysokiego krytycznego stężenia polimeru, i powstaje przestrzennie usieciowana struktura kondensacyjna żelu silikonowego.

Ponadto uprawniony podniósł, że uzasadnienie dla struktury adsorbentu ujawnionej w patencie "(...)"można oprzeć na opisie patentowym "(...)" (tłumaczenie dokumentu złożono wraz z pismem z 23 sierpnia 2017 r.), w którym potwierdzono zdolność do wytwarzania polimeru o strukturze podobnej do struktury opisanej w patencie "(...)".

Uprawniony z patentu - w odniesieniu do argumentów przedstawionych w pktach 38-40 pisma wnioskodawcy oraz pktach 56-57 odpowiedzi wnioskodawcy z 14 lutego 2018 r. - wskazał, że użycie znaku "∞" w ogólnym wzorze polimeru wynika ze zwyczajowego określania polimerów. Przykładowo takie oznaczenie jest ogólnie uznawane za cechę techniczną, zarówno we wcześniejszych, jak i późniejszych patentach (por. patent [...], zbiór prac dotyczących zastosowania enterosorbentu Enterosgel w medycynie, str. 1, patent "(...)").

Pismem z 8 czerwca 2018 r. wnioskodawca podtrzymał wszystkie twierdzenia i wnioski zawarte we wcześniejszych pismach oraz ustosunkowała się do argumentów i twierdzeń uprawnionego z pisma z 19 kwietnia 2018 r.

Pismem z 21 sierpnia 2018 r. uprawniony podtrzymał wszystkie argumenty zawarte we wcześniejszych pismach. Ponadto skarżący wniósł o uwzględnienie przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy następujących okoliczności:

– wnioskodawca nie dostarczył żadnych dowodów, że Komisja, decyzją której zaświadczenie o rejestracji "(...)"zostało wydane, a produkt leczniczy został wpisany do Rejestru Leków zgodnie z Rozporządzeniem Ministerstwa Zdrowia i Przemysłu Medycznego Federacji Rosyjskiej nr [...] z 29 lipca, może być uznana za udostępnienie do wiadomości publicznej i świadczy o włączeniu dokumentu D1 do stanu techniki;

– zgłoszony jako dowód do pkt. 37 odpowiedzi wnioskodawcy na pismo procesowe uprawnionego z 19 kwietnia 2018 r. załącznik nr 2 - patent "(...)", ma późniejszą datę pierwszeństwa (23 września 2008) i nie przedstawia właściwości spektrometrycznych i struktury adsorbentu przedstawionego w punktach 44-45 pisma wnioskodawcy z 12 grudnia 2017 r., dlatego nie może stanowić poparcia argumentów wnioskodawcy przedstawionych w powyższych punktach;

– dowody i argumenty wnioskodawcy przedstawione w odniesieniu do firmy "(...)"), nie potwierdzają słusznego interesu wnioskodawcy "(...)" Spółka Akcyjna w składaniu niniejszego wniosku, ponieważ następstwo prawne nie zostało poparte złożonymi dowodami;

– załącznik 10 do pisma wnioskodawcy z 12 grudnia 2017 r. przedstawia pismo o zakończeniu naruszenia praw do znaku towarowego oryginalnego produktu medycznego "(...)", który jest wytwarzany zgodnie z patentem na wynalazek "(...)"należącym do "(...)";

– adsorbent jest nieliniowym produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3- tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu, którego wzór strukturalny podano w patencie na Fig. 1, przy czym termin "nieliniowy produkt polikondensacji" nie jest identyczny z terminem "produkt nieliniowej polikondensacji", ponieważ według pierwszego terminu dopuszcza się, że w procesie polikondensacji można wytworzyć zarówno produkty liniowe, jak i nieliniowe, a drugi termin precyzyjnie wskazuje, że kondensacja była nieliniowa, w tym przypadku istota analizy sprowadza się do terminologii, ponieważ w opisie patentowym "(...)"zastosowano określenie "produkt nieliniowy", pożądane byłoby podkreślenie, że struktura wytworzonego polimeru ma podwójne łańcuchy typu usieciowanego, tj. różnią się od zwykłej struktury liniowej;

– w opisie podano metody analityczne, które potwierdzają strukturę adsorbentu;

– patent "(...)"ujawnia warunki prowadzenia reakcji chemicznej polikondensacji, zapewnia najważniejsze właściwości procesu polikondensacji, temperatury, ilości i stężenia substancji wyjściowych, przy czym warunki reakcji chemicznej niezbędne do odtworzenia syntezy adsorbentu ujawniono w opisie, w szczególności są wyczerpująco opisane w przykładach 1-3.

W dniu 22 listopada 2018 r. na rozprawie przeprowadzonej przed UP RP obie strony podtrzymały swoje stanowiska i argumenty. Wnioskodawca wskazał, iż podstawą prawną wniosku o unieważnienie patentu na sporny wynalazek jest przepis art. 138 ust. 1 lit. a w związku z art. 54, art. 56 i art. 57 oraz art. 138 ust. 1 lit. B P.w.p. w związku z art. 83 KPE. Ponadto złożył wyjaśnienia V. K. - członek zarządu wnioskodawcy. Wyjaśnienia te dotyczyły m.in.:

– powiązań osobowych pomiędzy "(...)"Spółką Akcyjną typu zamkniętego "(...)" a Spółką z o.o. "(...)";

– produktów na bazie kwasu metylokrzemowego produkowanych przez wnioskodawcę oraz produktów, które wnioskodawca ma w planie zarejestrować i sprzedawać na terenie Unii Europejskiej;

– możliwości realizacji wynalazku wg spornego patentu, a mianowicie, że dla utworzenia produktu kwasu metylokrzemowego elementem wyjściowym nie jest dokładnie identyfikowalna substancja, gdyż posługując się tylko gęstością, nie można scharakteryzować tej substancji, przy czym połączenie mieszaniny nieidentyfikowanych substancji, dodawanie mieszanin do roztworu kwasu metylokrzemowego, reakcja polimeryzacji i polikondensacji, nie może doprowadzić do powstania jednego produktu, jak to jest opisane w patencie - czego potwierdzeniem są badania wykonane na Uniwersytecie Warszawskim metodą rezonansu magnetycznego na atomach krzemu;

– analiz spektrofotometrycznych, tj. że w spektrach promieniowania podczerwieni pokazuje się połączenia, jakie są wymienione w spornym patencie, przy czym te spektra są absolutnie identyczne w przedstawionym artykule D1 i charakteryzują zupełnie inne połączenie, które zostało przyjęte przez autorów spornego patentu, a dwa identyczne spektra nie mogą charakteryzować dwóch różnych substancji.

Uprawniony podtrzymał wszystkie argumenty i twierdzenia zawarte w pismach przedłożonych do akt sprawy. Podtrzymał stanowisko, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, dowód D1 nie został ujawniony, a dowód D2 nie stanowi stanu techniki dla spornego rozwiązania. Odnośnie zarzutu braku przemysłowej stosowalności spornego rozwiązania uprawniony podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, w szczególności zawarte w piśmie z 21 sierpnia 2018 r.

Jak wskazano powyżej, decyzją z "(...)" grudnia 2018 r. UP RP unieważnił patent europejski o numerze "(...)"na wynalazek pt.: "(...)".

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wskazał, że w myśl art. 255 ust. 1 pkt. 11 P.w.p. sprawy o unieważnienie patentu europejskiego, udzielonego w trybie określonym w KPE, rozpatruje UP RP w trybie postępowania spornego.

Organ wskazał, powołując się na art. 89 ust. 1 P.w.p., patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Zdaniem organu, w świetle tego przepisu wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie patentu jest uzależnione od wykazania interesu prawnego wnioskodawcy.

Organ wskazał, że stosownie do utrwalonego już orzecznictwa - z uwagi na odpowiednie stosowanie w postępowaniu spornym w myśl art. 256 ust. 1 P.w.p. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - w kwestii interesu prawnego znajduje zastosowanie art. 28 K.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niezbędne było zatem zbadanie, czy podmiot inicjujący postępowanie sporne legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem ze względu, na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Chodzi tu o interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, czyli o konkretne przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści.

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy, czyli decyzja administracyjna może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca wykazał, że ma bezpośredni, konkretny, aktualny i realny interes prawny, który znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek.

Organ podał, że interes prawny wnioskodawcy wynika z faktu skierowania do niego listu zatytułowanego "Prośba o zaprzestanie naruszania praw własności intelektualnej" (zał. 10 przy piśmie z dnia 12 grudnia 2017 r.), w którym zarzucono mu naruszenie praw własności intelektualnej powołując się m.in. na przedmiotowy patent europejski ze skutkiem w Polsce. W ww. liście zarzucono bowiem wnioskodawcy uczestnictwo w dystrybucji fałszywego produktu medycznego oznaczonego jako "(...)", wskazując jednocześnie, że dystrybucja tego produktu narusza prawa właściciela do patentu o numerze "(...)". W liście tym zażądano też od wnioskodawcy natychmiastowego zaprzestania dystrybucji fałszywego produktu "(...)" pod rygorem zainicjowania postępowania sądowego przez właściciela ww. patentu i znaku towarowego "(...)".

Mając na uwadze powyższe argumenty, organ stanął na stanowisku, iż nie budzi wątpliwości, że patent na sporny wynalazek uniemożliwia wnioskodawcy swobodne prowadzenie działalności gospodarczej na terytorium Polski zagwarantowanej mu w art. 20 i 22 Konstytucji RP. Wobec powyższego wnioskodawca ma prawo domagać się zbadania przez UP RP, czy sporny wynalazek spełnia ustawowe warunki wymagane do uzyskania ochrony.

Organ wskazał, że mając na względzie art. 255 ust. 4 P.w.p. rozpatrzył przedmiotową sprawę zgodnie z wnioskiem wnioskodawcy i podstawami prawnymi wskazanymi przez wnioskodawcę.

Organ podał, że w rozpatrywanej sprawie uznał za zasadny zarzut udzielenia patentu na sporny wynalazek z naruszeniem art 138 ust. 1 lit. b w związku z art. 83 KPE, tj. nieujawnienia wynalazku w sposób wystarczająco jasny i pełny dla jego wykonania przez specjalistę z danej dziedziny.

Organ wskazał, powołując się na art. 138 ust. 1 lit. b KPE, że patent europejski może zostać unieważniony na podstawie prawa umawiającego się państwa, ze skutkiem na jego terytorium, jeżeli patent europejski nie ujawnia wynalazku w sposób wystarczająco jasny i pełny dla wykonania go przez specjalistę z danej dziedziny.

Organ wskazał, powołując się na art. 83 KPE, dotyczący ujawnienia wynalazku, że europejskie zgłoszenie patentowe musi ujawniać wynalazek w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący, aby specjalista z danej dziedziny mógł go wykonać.

Organ podał, że przedmiotem spornego wynalazku wg niezależnych zastrzeżeń patentowych jest:

– zastrz. 1 - Adsorbent, będący nieliniowym produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu, przy czym organ podał wzór strukturalny złożonego związku chemicznego, w którym n wynosi od 88 do 98;

– zastrz. 2 - sposób wytwarzania adsorbenta według zastrzeżenia 1, składający się z następujących etapów: reakcji 19-20 części alkalicznego roztworu dioksymetylokrzemianu sodowego (DOMS) o gęstości 1,16-1,19 g/cm3 z 6 częściami kwasu siarkowego o gęstości 1,195-1,205 g/cm3, mieszanych w zakresie temperatur od 0 do + 5°C, aż do uzyskania dojrzałości produktu końcowego; dodania wody do otrzymanego produktu; wymieszania i rozdrobnienia produktu; dodania kolejnej porcji wody do zawiesiny i pozostawienia do osiadania produktu końcowego; usunięcia nadsączu przez dekantację; ponownego dodania wody; pozostawienia do osadzania i dekantacji, powtarzalnego aż do całkowitego usunięcia DOMS; przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0; a następnie przemycia wodą oczyszczoną do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 5,0-7,0; oraz wysuszenia.

Zdaniem organu w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 nie określono jednoznacznie i precyzyjnie adsorbenta, ponieważ adsorbent będący nieliniowym produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylosi!oksanu przedstawiony wzorem zawiera niejasne oznaczenia tj. znak nieskończoności ∞. W chemii związków wielkocząsteczkowych liczbę merów określa się za pomocą konkretnych wartości liczbowych, bądź zakresów liczbowych (jeżeli jest to np. mieszanina związków polimerowych o różnych długościach łańcucha), natomiast nie stosuje się znaku "∞". Przedstawiony w zastrzeżeniu nr 1 wzór adsorbenta odpowiada strukturze polimeru drabinkowego, czyli polimeru, w którym występują dwa równoległe łańcuchy główne połączone okresowo krótkimi bocznymi łańcuchami. Jeżeli uprawniony zastrzega adsorbent o określonej strukturze chemicznej (wzór chemiczny) oraz sposób wytwarzania adsorbenta o określonej strukturze, to w opisie zgłoszenia powinien przedstawić konkretne dane techniczne potwierdzające jego strukturę chemiczną.

W ocenie organu z analizy opisu patentowego wynika, że w żadnym z trzech przytoczonych przykładów nie wskazano jasno, jaki związek otrzymano, o jakiej masie cząsteczkowej, jakiego rzędu wielkości są polihydraty otrzymane przedmiotowym sposobem.

Zdaniem organu przedstawione w opisie patentowym dane fizykochemiczne i parametry nie są wystarczające do potwierdzenia struktury zastrzeganego adsorbenta. Uprawniony m.in. w odpowiedzi z 19 czerwca 2017 r. na wniosek o unieważnienie patentu, wskazał, że :

– uzyskana struktura polimerów jest bardzo złożona, a jej badanie jest trudne ze względu na brak opracowania metod instrumentalnych do określania takiej klasy związków,

– przeprowadzone badanie wykazało, że z wystarczająco dużym stopniem prawdopodobieństwa polimer ma strukturę warstwową z silnymi międzywarstwowymi wiązaniami chemicznymi, z których większość powstaje na etapie mycia, co wskazuje na nieliniową strukturę cząsteczki, która jest skomplikowana przez globularność struktury trzeciorzędowej oraz słabe oddziaływania wewnątrzcząsteczkowe atomów hydroksylowych i tlenowych grup silanolowych w matrycy siloksanowej,

– liczby w opisie patentowym "(...)"mogą reprezentować struktury różnych związków, przykładowo można założyć, że strukturą pierwszorzędową jest makromolekularna spirala siloksanowa, drugorzędowa struktura jest mniej lub bardziej regularnie skręcana spiralą siloksanową, a trzeciorzędowa struktura jest kulistym układaniem polimeru skręconego w spiralę.

Organ podał, że z wyjaśnień uprawnionego wynika, że struktura adorbenta wg "(...)"jest złożona i skomplikowana, wobec czego określenie jej za pomocą wzoru przedstawiającego regularną budowę (polimeru drabinkowego) jest niewłaściwe, a ponadto struktura związku, jak zaznacza uprawniony, jest potwierdzona przez modelowanie kwantowo-chemiczne i oparta jest ona na metodach obliczeniowych półemipricznych, które jak powszechnie wiadomo nie są dokładne, a ich wyniki mogą być błędne.

Zdaniem organu zastrzeganie adsorbenta scharakteryzowanego strukturą prawdopodobną czy domniemaną jest niezasadne, przy czym sama struktura jest błędnie i niejasno określona, biorąc pod uwagę niejasny symbol "∞". Ponadto na uzyskanie drabinkowej struktury polimeru kluczowy i istotny wpływ ma funkcjonalność wyjściowych monomerów, tzn. aby uzyskać organosiloksany o strukturze drabinkowej w procesie polikondensacji należy zastosować trójfunkcjonalne związki krzemoorganiczne. Jak wynika z opisu patentowego "(...)"oraz z wyjaśnień uprawnionego przedstawionych m.in. w piśmie z 21 sierpnia 2018 r., substratem stosowanym do otrzymywania adorbenta zgodnie z przedmiotowym wynalazkiem jest alkaliczny roztwór dioksymetylokrzemianu sodowego (DOMS) o gęstości 1,16-1,19 g/cm3, który w reakcji z kwasem siarkowym tworzy niestabilne organosilanotriole wchodzące natychmiast w reakcję polikondensacji i polimeryzacji. W wyniku tej hydrolitycznej polikondensacji powstają polimery cyklo-liniowe i cyklo-rozgałęzione, przy czym w miarę postępu reakcji polikondensacji i polimeryzacji powstają metastabilne, przesycone roztwory polioganosiloksanów, pojawiają się najmniejsze cząstki -globule- z utworzeniem układu mikroheterogennego. Wraz z upływem czasu w wyniku agregacji cząstek w określonych warunkach wzrasta lepkość i pojawia się przestrzennie usieciowana struktura kondensacyjna żelu krzemionkowego. Organ przywołał przy tym 3 schematy reakcji złożonego związku chemicznego przedstawione przez uprawnionego.

Zdaniem organu, schematy te przedstawiają reakcję, która zachodzi w tzw. "warunkach idealnych", tj. stosując czysty substrat przy ściśle określonych parametrach. Natomiast prezentowany powyżej w reakcji (1) związek - dioksymetylokrzemian sodu - nie istnieje w formie wyizolowanego produktu o konkretnej czystości z nadanym nr CAS, fakt ten jest stwierdzony także zarówno przez wnioskodawcę, jak i uprawnionego tzn.:

– wnioskodawca w swoich pismach m.in. z 14 lutego 2017, 8 czerwca 2018r, zaznacza, że związek wskazany jako substrat -CH3Si(OH)2ONa - nie jest możliwy do wydzielenia jako czysty związek, lecz stanowi mieszaninę oligomerycznych homologów o złożonym składzie, substancja ta jest produktem współhydrolizy mieszaniny różnych metylochlorokrzemianów (metylotrichlorokrzemiany, metylochlorokrzemianu), potraktowanych wodorotlenkiem sodu, w związku z czym powstały "metylokrzemian sodu" oznacza oligomer z grupami R2Si(O-)2,

– uprawniony z patentu, wyjaśniając kwestię stosowanego zasadowego odczynnika dioksymetylokrzemianu sodu, przy piśmie z 22 sierpnia 2018 r. przedłożył do akt sprawy strony z pozycji książkowej opisującej sposób wytwarzania metylokrzemianu sodu o gęstości 1,10-1,25 g/cm3 zał. 1. (tj.: K. A Andrianov, L. M. Khananashvili "Technologia monomerów i polimerów zawierających wiązanie pierwiastek - węgiel", Wyd. Chemia 1973 1973, s. 174-176).

Organ podał, że z powyżej przytoczonych argumentów wynika, że w sposobie wg przedmiotowego patentu zastosowano substrat określony jako alkaliczny roztwór dioksymetylokrzemianu sodowego, stanowiący mieszaninę substancji oligomerycznych o różnej funkcjonalności, tak więc zastosowanie w reakcji polikondensacji hydrolitycznej, mieszanki zawierającej komponenty dwu- i trójfunkcjonalne będzie prowadziło do powstania polimerów rozgałęzionych, a nie drabinkowych czy schodkowych. Ponadto sam sposób wytwarzania asdorbenta nie jest szczegółowo przedstawiony w przykładach realizacji wynalazku, zgodnie z cechami sposobu przedstawionymi w zastrz. 2 spornego patentu, tzn. Z analizy treści zastrz. 2 wynika, że etap przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0; został pominięty w przykładach wykonania wynalazku.

Konkludując, organ stwierdził, że rozwiązanie objęte spornym patentem nie jest należycie ujawnione, struktura adsorbenta określona wzorem w zastrz. 1 jest błędna, nieprecyzyjnie zdefiniowana, nieadekwatna do złożonej i skomplikowanej budowy adsorbenta.

W związku z tym, że brak należytego ujawnienia stanowi samoistną przesłankę wystarczającą do unieważnienia patentu na sporny wynalazek, organ odstąpił od badania zasadności pozostałych zarzutów postawionych przez wnioskodawcę w przedmiotowej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła "(...)"z siedzibą w Szwajcarii, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez niewyjaśnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, nie odniesienie się do całokształtu materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, jak też braku uzasadnienia stanowiska, polegające na:

a) uznaniu przez UP RP istnienia interesu prawnego "(...)"Sp. z o.o., w sytuacji zaistnienia szeregu wątpliwości dotyczących aktualności, realności, bezpośredniości i indywidualnego charakteru interesu prawnego tego podmiotu w niniejszej sprawie, w tym:

– uznaniu stanu zagrożenia na podstawie otrzymania pisma, którego nadawcą nie był uprawniony,

– stwierdzeniu, iż istnienie patentu stanowi przeszkodę w swobodnym prowadzeniu działalności gospodarczej wnioskodawcy, podczas gdy wnioskodawca nie może być realnym konkurentem uprawnionego na rynku polskim, gdyż nie posiada prawa do korzystania z wynalazku, ani nie zakończyła się procedura zgłoszeniowa produktu do GIS, a także nie została wykazana tożsamość cech produktu, który wnioskodawca rzekomo chce wprowadzić do obrotu z cechami technicznymi zastrzeżonymi w patencie,

b) pominięciu, że opis patentowy powinien być zrozumiały dla specjalisty z danej dziedziny, wskutek czego błędnie przyjęto, że rozwiązanie stanowiące przedmiot patentu nie zostało należycie ujawnione i znawca nie mógłby na podstawie opisu odtworzyć zastrzeżonego wynalazku,

c) pominięciu treści opisu patentowego w zakresie akapitu [0015], co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego wniosku, że zastrzeżenie sposobu nie zostało dostatecznie ujawnione,

d) naruszeniu art. 80 K.p.a. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów przez uznaniowe przyjęcie, że dane zawarte w treści opisu patentowego nie pozwalają znawcy w dziedzinie na odtworzenie wynalazku.

2. prawa materialnego polegające na:

a) błędnej wykładni art. 921 w zw. z art. 89 ust. 1 P.w.p. i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że dla stwierdzenia interesu prawnego wystarczające jest powołanie się na pismo z 14 października 2015 r. i hipotetyczny zamiar wprowadzenia do obrotu na polski rynek niedookreślonego produktu;

b) błędnej wykładni art. 138 ust. 1 lit. b w związku z art. 83 KPE poprzez przyjęcie, że sporny patent nie ujawnia wynalazku w sposób wystarczająco jasny i pełny dla wykonania go przez specjalistę z danej dziedziny;

c) brak zastosowania art. 69 ust. 1 KPE w całości w niniejszej sprawie, przez to nieuwzględnienie treści opisu patentowego dla odtworzenia cech technicznych, które określają istotę wynalazku, podczas gdy opis patentowy traktowany jako całość ujawnia i pozwala znawcy odtworzyć zastrzegany wynalazek.

Ponadto skarżący m.in. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Uczestnik wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego zarzuty ogniskują się wokół trzech spornych problemów.

Pierwszym z nich jest interes prawny wnioskodawcy. Skarżący wywodzi, iż nie miał on interesu prawnego z wystąpieniem żądania o unieważnienie spornego patentu, uczestnik i organ uznają, iż wnioskodawca miał taki interes.

Zdaniem Sądu, rację w tym zakresie należy przyznać wnioskodawcy i organowi.

Sąd wskazuje, iż przepisy P.w.p. nie definiują pojęcia interesu prawnego. Zatem w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia patentu ma zastosowanie przepis art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu swój interes prawny lub obowiązek. Sąd podnosi, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do szeroko rozumianego prawa materialnego. Wykazanie się interesem prawnym polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224). Interes prawny ma jednak nie zawsze tylko taka osoba, której praw i obowiązków bezpośrednio będzie dotyczyła decyzja administracyjna. O interesie prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. można mówić także wtedy, gdy istnieje związek pomiędzy sferą indywidualnych praw lub obowiązków danej osoby, a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych praw i obowiązków. Zdaniem Sądu norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe. Wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (zob.: J. Zimmermann (w:) glosie do wyroku NSA w Warszawie z 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP z 1997 r. Nr 4, poz. 83). Interes prawny może zatem mieć m.in. podmiot żądający unieważnienia prawa z patentu, gdy jego prawa osobiste lub majątkowe są lub mogą być naruszone wykonywaniem prawa z rejestracji. Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (wnioskodawcy) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia żądania unieważnienia patentu, wymaga zatem każdorazowo dokonania szczegółowej analizy okoliczności faktycznych danej sprawy.

W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (zob.m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., III RN 218/2001 OSNP 2004/2 poz. 23; zob.m.in. wyroki NSA: z 1 grudnia 2015 r., II GSK 2004/14, z 30 stycznia 2003 r., II SA 81/2002, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w sprawach o unieważnienie patentu, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 20 i 22 Konstytucji RP społeczna gospodarka rynkowa oparta jest m.in. na wolności działalności gospodarczej, a ograniczenie tej wolności dopuszczalne jest tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Zatem zasadą jest swoboda działalności gospodarczej, jednak z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Te przepisy prawa to m.in. przepisy ustawy P.w.p. ustanawiające wyłączność praw z rejestracji. Respektowanie cudzych praw wyłącznych stanowi określony ustawą warunek ograniczający swobodę działalności gospodarczej. Podmiot, który uprawdopodobni, że respektowanie cudzego prawa wyłącznego uniemożliwia mu wykonywanie działalności gospodarczej na równych prawach z podmiotem uprawnionym, przy jednoczesnym wskazaniu, że nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu, ma interes prawny do wszczęcia postępowania o unieważnienie prawa wyłącznego.

Jak jednak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2017 r., sygn. II GSK 2942/15: "Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne, konkretne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej. (...) nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawowyłączne) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji danego prawa wyłącznego (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. II GSK 335/0, www.orzeczenia.nsa.gov.pl)". Powyższe stanowisko NSA Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości popiera i przyjmuje za swoje.

Sąd wskazuje, iż w doktrynie prawniczej już pod rządem ustawy o wynalazczości z 1972 r. przyjmowano, że interes prawny w unieważnieniu patentu mają konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym. Natomiast na gruncie P.w.p. warto zwrócić uwagę na glosę do postanowienia NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., II GSK 322/14 i do wyroku WSA z dnia 17 czerwca 2013 r., VI SA/Wa 2013/12, której autorzy wskazują, że: "na gruncie prawa własności przemysłowej ocenić należy (...) jedynie, czy między przedmiotem ochrony na podstawie kwestionowanego prawa a działalnością wnioskodawcy istnieje obiektywny związek. Interes prawny w unieważnieniu prawa własności przemysłowej może mieć więc aktualny konkurent, jak również potencjalny, który zamierza podjąć działalność obiektywnie związaną z danym prawem wyłącznym. Wystarczające do stwierdzenia interesu prawnego w rozumieniu prawa własności przemysłowej powinno być wykazanie interesu rynkowego w unicestwieniu monopolu prawnego ograniczającego wykonywanie swobody działalności gospodarczej, stosownie do art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 u.s.d.g. Zasada ta powinna zostać zindywidualizowana w danym postępowaniu. Interes prawny w rozumieniu prawa własności przemysłowej stwarza już uwidoczniony zamiar podejmowania działalności obiektywnie związanej z danym prawem wyłącznym, a więc np. wprowadzenia na rynek określonego produktu lub nawet rzeczywista aktywność gospodarcza wnioskodawcy w danej branży przemysłowej, w której uprawniony korzysta z przedmiotu kwestionowanego prawa. Tego wymogu nie należy rozumieć w taki sposób, że wnioskodawca w momencie składania wniosku o unieważnienie musi podjąć wszystkie lub znaczące działania zmierzające do wprowadzenia na rynek określonego produktu. W takim razie istnieje związek między sytuacją prawną konkretnego podmiotu (wykonywania swobody działalności gospodarczej) a obowiązującą normą prawa materialnego, odnoszącą się do wolności wykonywania działalności gospodarczej. Inne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że wyłącznie wkroczenie lub zagrożenie wkroczenia w cudzą wyłączność prawną stwarza związek między swobodą działalności gospodarczej a sytuacją wnioskodawcy" (zob. Gajewski S., Sztoldman A.,Glosa.2016/3/93-103,Teza nr 5 i nr 6).

W świetle przedstawionych wyżej poglądów doktryny należy stwierdzić, że interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu może mieć również realny konkurent uprawnionego z patentu. Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania, wprowadzenia na rynek lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej konkretnej sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż Sąd akceptuje stanowisko organu, że w okolicznościach tej sprawy wnioskodawca legitymował się interesem prawnym w żądaniu unieważnienia spornego patentu. Uczestnik wykazał bowiem realny zamiar wprowadzania do obrotu na terytorium Polski produktu o nazwie "(...)" (później zmieniona nazwa na "(...)") zawierający hydrożel metylowy kwasu krzemowego i laktulozę (załącznik 9 do pisma z 12 grudnia 2017 r. - kopia powiadomienia złożonego do GIS o zamiarze wprowadzenia do obrotu ww. produktu). Powyższy preparat uznać należy co najmniej za podobny lub wręcz tożsamy względem produktu leczniczego uprawnionego, którego stosowania dotyczy sporny patent, a zatem uczestnika należy uznać za podmiot konkurencyjny do skarżącego. Powyższe twierdzenia znajdują oparcie w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, którego ocena dokonana przez organ została uznana przez Sąd za niewykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów zakreślone art. 80 K.p.a.

Sąd podkreśla, iż nie jest w sprawie istotne, iż nie zakończyła się procedura zgłoszeniowa produktu wnioskodawcy do GIS. Interes prawny w przedmiotowym postępowaniu nie wymaga bowiem, by uczestnik wprowadził własny konkurencyjny produkt do obrotu. Wystarczy realne zainteresowanie konkurenta rynkowego w takim działaniu i podjęcie jakichkolwiek czynności w osiągnięciu tego celu.

Sąd uwzględnił przy tym także działalność uprawnionego w odniesieniu do podmiotów konkurencyjnych, które wprowadzają bądź chcą wprowadzić do obrotu produkt - hydrożel kwasu metylokrzemowego o nazwie "(...)". Jak bowiem wynika z załącznika 10 do pisma z dnia 12 grudnia 2017 r., pełnomocnik spółki czeskiej "(...)". z siedzibą w "(...)", Republika Czeska, powołującej się na "prawa wyłączne jego klienta" (jak należy rozumieć - licencję wyłączną spornego patentu) oraz powiązania kapitałowe z uprawnionym ("dystrybucja (...) narusza wyłączne prawa (...) jego udziałowca, którym jest spółka "(...)""), wysłał pisma ostrzegawcze do swoich konkurentów, wzywając ich do zaprzestania naruszenia patentu na wynalazek "(...)"poprzez wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski i UE produktu leczniczego o nazwie "(...)". Skarżący nie zaprzeczył w toku postępowania przed UP RP, jak i też sądem administracyjnym, ani temu, iż spółka czeska jest licencjobiorcą spornego patentu, ani powiązaniom własnym z tą spółką (tzn. że jest jej udziałowcem). Uprawniony jedynie twierdził, iż to nie on jest autorem wezwania. W związku z powyższym, Sąd uznał, iż zasadnie uczestnik mógł uznać, iż źródłem roszczeń spółki czeskiej są prawa do spornego, unieważnionego patentu oraz że spółka "(...)"s.r.o. z siedzibą w "(...)", Republika Czeska, działa nie tylko w imieniu własnym, ale także w imieniu skarżącej, która była jej udziałowcem.

W kontekście dwóch powyższych faktów tylko dodatkowo Sąd zwraca uwagę na umowę licencyjną zawartą przez wnioskodawcę, który jako licencjobiorca zawarł z ukraińską spółką, która również wystąpiła z wnioskiem o unieważnienie patentu na sporny wynalazek.

Podsumowując, Sąd uznaje, iż wnioskodawca legitymował się w postępowaniu interesem prawnym. Zarzuty w tej mierze są zatem niezasadne.

Dwie kolejne sporne kwestie wiążą się natomiast z przesłankami do unieważnienia patentu. Są nimi: umieszczenie niejasnego, zdaniem organu i uczestnika, oznaczenia tj. znaku nieskończoności ∞ w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 oraz brak ujawnienia etapu przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0, który to został pominięty w przykładach wykonania wynalazku. W oparciu o powyższe sporne kwestie skarżący buduje także argumentację związaną z naruszeniem prawa procesowego w zakresie dotyczącym pominięcia, że opis patentowy powinien być zrozumiały dla specjalisty z danej dziedziny, wskutek czego organ błędnie przyjął, że rozwiązanie stanowiące przedmiot patentu nie zostało należycie ujawnione i znawca nie mógłby na podstawie opisu odtworzyć zastrzeżonego wynalazku. Ponadto skarżący zarzuca pominięcie treści opisu patentowego w zakresie akapitu [0015], co odnosi się do braku ujawnienia etapu przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0, który to został pominięty w przykładach wykonania wynalazku, co w konsekwencji, zdaniem skarżącej, doprowadziło organ do błędnego wniosku, że zastrzeżenie sposobu nie zostało dostatecznie ujawnione.

Skarżący zarzuciła także naruszenie art. 80 K.p.a. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów przez uznaniowe przyjęcie, że dane zawarte w treści opisu patentowego nie pozwalają znawcy w dziedzinie na odtworzenie wynalazku.

W ocenie Sądu zarzutu te nie znajdują uzasadnienia.

Przypomnieć należy, iż przedmiotem spornego wynalazku wg niezależnych zastrzeżeń patentowych jest:

- zastrz. 1 - Adsorbent, będący nieliniowym produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylodisiloksanu, o określonym wzorze strukturalnym złożonego związku chemicznego, w którym n wynosi od 88 do 98, wzór ten następnie jest wzięty "w nawias", za którym umieszczone jest określenie ∞, oznaczające nieskończoność;

- zastrz. 2 - sposób wytwarzania adsorbenta według zastrzeżenia 1, składający się z następujących etapów: reakcji 19-20 części alkalicznego roztworu dioksymetylokrzemianu sodowego (DOMS) o gęstości 1,16-1,19 g/cm3 z 6 częściami kwasu siarkowego o gęstości 1,195-1,205 g/cm3, mieszanych w zakresie temperatur od 0 do + 5°C, aż do uzyskania dojrzałości produktu końcowego; dodania wody do otrzymanego produktu; wymieszania i rozdrobnienia produktu; dodania kolejnej porcji wody do zawiesiny i pozostawienia do osiadania produktu końcowego; usunięcia nadsączu przez dekantację; ponownego dodania wody; pozostawienia do osadzania i dekantacji, powtarzalnego aż do całkowitego usunięcia DOMS; przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0; a następnie przemycia wodą oczyszczoną do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 5,0-7,0; oraz wysuszenia.

Sąd podziela pogląd organu, iż w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 nie określono jednoznacznie i precyzyjnie adsorbenta, ponieważ adsorbent będący nieliniowym produktem polikondensacji polihydratu 1,1,3,3-tetrahydroksy-1,3-dimetylosi!oksanu przedstawiony wzorem zawiera niejasne oznaczenia tj. znak nieskończoności ∞. Sąd uznaje za zasadne twierdzenia organu, iż w chemii związków wielkocząsteczkowych liczbę merów określa się za pomocą konkretnych wartości liczbowych, bądź zakresów liczbowych (jeżeli jest to np. mieszanina związków polimerowych o różnych długościach łańcucha), natomiast nie stosuje się znaku "∞". Znak nieskończoności jest podstawowym znakiem matematycznym, poznawanym już na etapie szkolnym, nawet nie na etapie studiów. Jak słusznie podniósł uczestnik, nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 określił literą np. "m" (skoro "n" już występuje we wzorze) liczbę merów, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że m wynosi np. od 20 do 100, tak jak uczynił to w przypadku określenia litery "n" w tym wzorze.

Należy podkreślić, że skarżący nie przeczy, iż liczba merów jest w przypadku tego wzoru nieskończona. Skarżący jedynie wskazuje, że jest to przyjęte zwyczajowo określenie polimerów, jest ono zrozumiałe dla przeciętnego fachowca danej dziedziny i na dowód wskazuje inne patenty z analogicznymi zastrzeżeniami.

Podsumowując argumentację skarżącego, uznać zatem należy, iż pośrednio potwierdza ona nieprawidłowość i nieprecyzyjność wzoru zawartego w niezależnym zastrzeżeniu patentowym nr 1.

Tymczasem zgodnie z art. 138 ust. 1 lit. b KPE, patent europejski może zostać unieważniony na podstawie prawa umawiającego się państwa, ze skutkiem na jego terytorium, jeżeli patent europejski nie ujawnia wynalazku w sposób wystarczająco jasny i pełny dla wykonania go przez specjalistę z danej dziedziny. Art. 83 KPE, dotyczący ujawnienia wynalazku, z kolei stanowi, że europejskie zgłoszenie patentowe musi ujawniać wynalazek w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący, aby specjalista z danej dziedziny mógł go wykonać.

Zdaniem Sądu organ słusznie uznał, iż przedstawiony w zastrzeżeniu nr 1 wzór adsorbenta odpowiada strukturze polimeru drabinkowego, czyli polimeru, w którym występują dwa równoległe łańcuchy główne połączone okresowo krótkimi bocznymi łańcuchami. Jeżeli uprawniony zastrzega adsorbent o określonej strukturze chemicznej (wzór chemiczny) oraz sposób wytwarzania adsorbenta o określonej strukturze, to w opisie zgłoszenia powinien przedstawić konkretne dane techniczne potwierdzające jego strukturę chemiczną. Tymczasem z analizy opisu patentowego wynika, że w żadnym z trzech przytoczonych przykładów nie wskazano jasno, jaki związek otrzymano, o jakiej masie cząsteczkowej, jakiego rzędu wielkości są polihydraty otrzymane przedmiotowym sposobem. Znak nieskończoności, w ocenie Sądu, jest w tym zakresie użyty nieprawidłowo. Wskazywane przez skarżącego inne patenty, zawierające analogiczne użycie tego znaku, nie są dla Sądu przekonującym argumentem. Może to tylko bowiem oznaczać, iż patenty te obarczone są tym samym błędem co przedmiotowy.

W ocenie Sądu uczestnik w toku postępowania jednoznacznie wykazał, iż prace naukowe na wysokim poziomie naukowym z chemii (tj.o wysokim tzw. wskaźniku cytowań, ang. impact factor) takich niejednoznaczności w określeniu liczby polimerów nie zawierają.

Tym samym uznać należy, iż przedstawione w opisie patentowym dane fizykochemiczne i parametry nie są wystarczające do potwierdzenia struktury zastrzeganego adsorbenta.

Z samych wyjaśnień uprawnionego z postępowania administracyjnego wynika, że struktura adorbenta wg "(...)"jest złożona i skomplikowana, wobec czego określenie jej za pomocą wzoru przedstawiającego regularną budowę (polimeru drabinkowego) jest niewłaściwe, a ponadto struktura związku, jak zaznacza uprawniony, jest potwierdzona przez modelowanie kwantowo-chemiczne i oparta jest ona na metodach obliczeniowych półemipricznych, które jak powszechnie wiadomo nie są dokładne, a ich wyniki mogą być błędne. Sąd podziela pogląd organu, że zastrzeganie adsorbenta scharakteryzowanego strukturą prawdopodobną czy domniemaną jest niezasadne, przy czym sama struktura jest błędnie i niejasno określona, biorąc pod uwagę niejasny symbol "∞".

W ocenie Sądu, sama wskazana wyżej wadliwość zastrzeżenia nr 1 stanowi podstawę do unieważnienia patentu, bez kolejnej przesłanki braku przemycia końcowego.

Organ jednak ponadto wskazał, iż z analizy treści zastrz. 2 wynika, że etap przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0 został pominięty w przykładach wykonania wynalazku. Sąd podziela tę opinię organu. Wskazanie tego warunku w innym miejscu niż zastrzeżenia patentowe niezależne jest w ocenie Sądu bezskuteczne.

Konkludując, Sąd stwierdza, że rozwiązanie objęte spornym patentem nie jest należycie ujawnione, struktura adsorbenta określona wzorem w zastrz. 1 jest błędna, nieprecyzyjnie zdefiniowana, nieadekwatna do złożonej i skomplikowanej budowy adsorbenta. Brak należytego ujawnienia stanowi zaś samoistną przesłankę wystarczającą do unieważnienia patentu na sporny wynalazek.

Odnosząc się z kolei do zarzutu, iż kwestia pominięcia etapu przemycia końcowego produktu roztworem kwasu siarkowego do uzyskania przez wodę z przemywania wartości pH 4,0 nie była podnoszona przez uczestnika w toku postępowania, Sąd wskazuje, iż po pierwsze sama wskazana wyżej wadliwość zastrzeżenia nr 1 stanowi w jego ocenie podstawę do unieważnienia patentu, bez kolejnej przesłanki braku przemycia końcowego. Po drugie zaś UP RP dokonał oceny patentu pod kątem wystarczającego ujawnienia wynalazku, a ten zarzut był podnoszony przez uczestnika. Zarzut skarżącego w tym zakresie jest bezzasadny.

Odnosząc się z kolei do twierdzeń skarżącego odnośnie braku innych wniosków o unieważnienie patentu, Sąd wskazuje, co następuje. Możliwość unieważnienia wcześniej udzielonego patentu stanowi naturalną i immanentną cechę systemu patentowego i każdy uprawniony z patentu musi mieć świadomość co do możliwości unieważnienia przyznanego mu wcześniej prawa wyłącznego z patentu, choćby miało to miejsce wiele lat od jego udzielenia. Poddanie patentu ponownej procedurze badania pod kątem spełniania w dacie pierwszeństwa przesłanek ochrony patentowej w toku postępowania o jego unieważnienie i będącej jego rezultatem decyzji o unieważnieniu wcześniej udzielonego patentu nie można utożsamić z naruszeniem zasady równości podmiotów wobec prawa i równego traktowania podmiotów przez władze publiczne. Brak jest bowiem jakichkolwiek przesłanek prawnych dla zapewnienia uprawnionemu z patentu, że udzielony mu patent nie zostanie nigdy skutecznie zakwestionowany i unieważniony, w przewidzianym prawem postępowaniu o unieważnienie i na wskazanych tam podstawach.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co w świetle art. 151 p.p.s.a. skutkuje oddaleniem skargi