Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1297/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant ref. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy Pl. [...] w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [ w W. od decyzji [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], znak: [...], zobowiązującej Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości [...] w W. do doprowadzenia zabytku jakim jest strefa ochrony konserwatorskiej "Ż." do jak najlepszego stanu poprzez wykonanie prac w budynku przy pl. [...] w W., w terminie dwunastu miesięcy od czasu, kiedy decyzja stanie się ostateczna oraz odstępującej od wydania nakazu w zakresie stolarki drzwiowej od strony podwórza, wymienionej niezgodnie z pozwoleniem [...] Konserwatora Zabytków, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...] Konserwator Zabytków zezwolił Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy [...] na remont budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy pl. [...] według Projektu budowlanego remontu elewacji budynku mieszkalno-usługowego przy pl. [...] w W., opracowanego w lipcu 2012 r. Termin ważności pozwolenia określono do dnia 31 grudnia 2013 r.

Po ustaleniu, że prace remontowe przy przedmiotowym budynku prowadzone były wbrew zakresowi ww. pozwolenia, [...] Konserwator Zabytków, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r., wstrzymał roboty budowlane, a następnie, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. zobowiązał Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości [...] W W. do doprowadzenia prac wykonanych przy elewacji budynku przy pl. [...] w W., do zgodności zakresem i warunkami pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków Nr [...] tj.

- usunięcie tynku mozaikowego zamontowanego na cokole przedmiotowego budynku od strony podwórza;

- usunięcie stolarki drzwiowej od strony podwórza, wymieniowej na niezgodną z pozwoleniem;

- usunięcie farby z cegły licowej, w miejscach gdzie nie przykrywa ona uszkodzeń.

Prace należało wykonać w terminie dziesięciu miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Na skutek wniesionego odwołania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., [...], uchylił w całości decyzję [...] Konserwatora Zabytków nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że [...] Konserwator Zabytków zastosował niewłaściwą podstawę prawną, bowiem część z prac, których dotyczyła ww. decyzja została już zakończona przed jej wydaniem. Ponadto, organ drugiej instancji wskazał, że pozwolenie co do zgodności z którym strona miała doprowadzić wstrzymane prace, utraciło ważność niedługo po wydaniu ww. decyzji zobowiązującej, w związku z czym, w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, strona nie miała możliwości doprowadzenia wstrzymanych prac do zgodności z pozwoleniem. W związku z powyższym, organ odwoławczy polecił rozważyć zastosowanie przepisów art. 44 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz przepisu art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ponadto, w ocenie organu ochrony zabytków drugiej instancji, [...] Konserwator Zabytków powinien dokonać merytorycznej oceny wpływu prac wykonanych niezgodnie z pozwoleniem na zabytkowy zespół budowlany i układ urbanistyczny "Ż.".

Pismem z dnia 2 marca 2015 r. [...] Konserwator Zabytków zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy pl. [...] w W. o zmianie trybu postępowania, ze względu na zakończenie prac przy elewacji budynku przy pl. [...] w W. Jednocześnie wskazał, że postępowanie toczy się na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz pouczył stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia wniosków i zastrzeżeń.

Odpowiadając na ww. zawiadomienie Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] w W., pismem z dnia 13 marca 2015 r. potwierdziła wykonanie prac przy budynku oraz wniosła "o zajęcie pozytywnego stanowiska - decyzji wobec aktualnie zrealizowanego zakresu prac budowlanych".

[...] Konserwator Zabytków, decyzją dnia [...] maja 2015 r., nr [...], zobowiązał Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy pl. [...] w W. do doprowadzenia zabytku jakim jest strefa ochrony konserwatorskiej "Ż" do jak najlepszego stanu poprzez wykonanie prac w budynku przy pl. [...] w W. polegających na:

- usunięciu mozaikowego tynku sylikatowego z cokołu i z nisz wejściowych do ww. budynku, wykonaniu lastryka na cokole (o kolorze i właściwościach zbliżonych do lastryka znajdującego się w tym miejscu przed remontem),

- wykonaniu nowych tynków mineralnych w niszach wejściowych (w miejscach odkrytych po usunięciu tynku sylikatowego) o kolorze i właściwościach identycznych jak tynki położone w pozostałych partiach nisz,

- usunięciu farby z powierzchni ceglanych,

w terminie dwunastu miesięcy od czasu, kiedy decyzja stanie się ostateczna oraz odstąpił od wydania nakazu w zakresie stolarki drzwiowej od strony podwórza, wymienionej niezgodnie z pozwoleniem [...] Konserwatora Zabytków.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o wydanie decyzji o odstąpieniu od wydania nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu w zakresie wskazanym w pkt 2 zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że budynek przy pl. [...] w W., wzniesiony w latach 1930-31 znajduje się na terenie strefy ochrony konserwatorskiej "Ż.". Wpis do rejestru zabytków strefy konserwatorskiej "Ż." (układ ulic i zabudowa) został dokonany decyzją z dnia [...] września 1980 r. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10, poz. 48), która to ustawa nie określała form ochrony konserwatorskiej, a strefa ochrony konserwatorskiej, zgodnie z art. 5 pkt 12 zaliczana była do krajobrazu kulturowego. Niemniej utrzymanie - stosownie do art. 140 ustawy o ochronie zabytków - decyzji ostatecznych, wydanych na podstawie ustawy z 1962 r., powodowało konieczność ponownego określenia udzielonej ochrony w świetle nowej ustawy.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż roboty budowlane przy budynku zostały dokończone, w związku z tym słusznie organ ochrony zabytków pierwszej instancji zastosował art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który odnosi się do sytuacji, gdy samowolne roboty budowlane przy zabytku zostały zakończone.

Zdaniem organu odwoławczego z samej nazwy strefy ochrony konserwatorskiej "Ż." wynika, że dotyczy ona "układu ulic zabudowy", jednak z uzasadnienia decyzji, jako powody jej utworzenia podano "wartości zabytkowe i historyczne; poszczególne kolonie i osiedla Żoliborza stanowiące jednolite, zamknięte całości dają obraz osiągnięć polskiej architektury awangardowej lat międzywojennych XX w." Tak określony cel ochrony, to jest zachowanie osiągnięć architektonicznych, nakazuje zdaniem organu odwoławczego przyjąć, iż strefa ochrony konserwatorskiej "Ż.", w świetle przepisów ustawy o ochronie zabytków, obejmuje dwie formy ochrony - zarówno historyczny układ urbanistyczny, jak i historyczny zespół budowlany.

Wobec powyższego, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że ochroną objęty jest zespół budynków charakteryzujący się ww. cechami, a więc i forma architektoniczna położonych w nim obiektów. Oznacza to, że chroniony jest również wygląd elewacji budynku, jak i jej poszczególne elementy, dlatego wykonane przy przedmiotowym budynku prace wymagały pozwolenia konserwatorskiego, a w przypadku ich przeprowadzenia w sposób sprzeczny z warunkami określonymi w pozwoleniu konserwatorskim, wydania jednej z decyzji na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że w ramach prowadzonych prac remontowych w budynku przy [...] w W. pomalowano cementową cegłę licową i spoiny między cegłami kryjącą warstwą ciemnoszarej farby. Działania te zostały podjęte wbrew warunkom określonym w decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., które zakładały jedynie oczyszczenie cegły, jej naprawę, impregnację i malowanie tylko w miejscach uszkodzeń. Organ odwoławczy zgodził się z organem konserwatorskim pierwszej instancji, iż ze względu na wysoką wartość artystyczną obu budynków, działaniem niepożądanym jest wprowadzanie do ich elewacji jakichkolwiek zmian, które doprowadziłyby do zatarcia zastosowanych w nich oryginalnych rozwiązań, powodując utratę ich istotnego miejsca w dziedzictwie modernistycznym W. i obniżając przez to wartość chronionego zespołu budowlanego i układu urbanistycznego "Ż.". Ponadto, jako że ww. budynki znajdujące się przy pl. [...] są dziełem tego samego architekta Z. T., powstały w podobnym czasie (między rokiem 1929 a 1931) i mają identyczną formę, kolorystykę, a przy ich budowie zastosowano te same materiały, nieuzasadnione jest wprowadzanie jakichkolwiek zmian w wyglądzie elewacji jednego z nich, które zakłócają spójność stylistyczną obiektów i zafałszowują występujące między nimi relacje historyczne i kompozycyjne. Pomalowanie cegieł doprowadziło do obniżenia waloru artystycznego budynku przy pl. [...] i zaburzyło jednolitość zespołu bliźniaczych budynków przy pl. [...], prowadząc w konsekwencji do naruszenia wartości zabytku, jakim jest zespól budowlany i układ urbanistyczny "Ż.". Organ odwoławczy podzielił w związku z powyższym stanowisko [...] Konserwatora Zabytków o konieczności usunięcia farby z powierzchni ceglanych.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał ponadto, że strona wbrew warunkom pozwolenia konserwatorskiego, zastąpiła lastryko na cokole budynku tynkiem sylikatowym. Tynk sylikatowy położono ponadto w dolnych partiach nisz wejściowych, które miały według projektu pozostać gładko otynkowane tynkiem mineralnym (tak jak to miało miejsce przed remontem). Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podzielił stanowisko [...] Konserwatora Zabytków, że lastryko, jako materiał rozpowszechniony w czasach gdy powstawała zabudowa "Ż." i występujący na budynku przy pl. [...] w momencie wpisu do rejestru ww. strefy ochrony konserwatorskiej, jest materiałem odpowiednim pod względem konserwatorskim i powinien zostać w tym miejscu przywrócony.

Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skoro [...] Konserwator Zabytków, na etapie wydawania pozwolenia konserwatorskiego ustalił, iż pożądanym z punktu widzenia ochrony strefy "Ż." jest, aby cokół budynku przy pl. I. [...] w W. pozostał obłożony wykładziną z lastryko, to inwestor nie był uprawniony do samodzielnej i samowolnej zmiany tych ustaleń na etapie wykonywania prac. Ponadto, w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dołączone do odwołania oświadczenia mieszkańców nie mogą być uznane za wiarygodny dowód, iż okładzina z lastryko może zostać zastąpiona w modernistycznym budynku tynkiem sylikatowym, gdyż stanowi to dokument prywatny.

Odnosząc się do odstąpienia przez organ I instancji od wydawania decyzji, o której mowa w art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w stosunku do stolarki drzwiowej od strony podwórza, organ odwoławczy stwierdził, że stolarka drzwiowa miała charakter wtórny i jej wymiana nie spowodowała uszczerbku dla chronionych wartości strefy ochrony konserwatorskiej "Ż.".

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], za zgodną z prawem.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy [...] w W., wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegające na uznaniu, iż zastosowanie sankcji określonej tym przepisem nie wymaga uprzedniej oceny prowadzonych robót pod kątem ich legalności z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, podczas gdy niezbędnym warunkiem do wydania decyzji nakazującej inwestorowi doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu jest ustalenie przez organ, że inwestor uzyskał pozwolenie lub dokonał zgłoszenia przewidzianego przepisami Prawa budowlanego;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego przy dokonywaniu oceny istotnych okoliczności sprawy, czego wyrazem była nieprawidłowa ocena skutków pokrycia farbą powierzchni ceglanych budynku, błędne uznanie lastryko za materiał oryginalnie wykorzystany na cokole budynku pomimo istnienia wątpliwości oraz przeciwdowodów w tym zakresie; niezasadne uznanie budynku przy [...] za miarodajny materiał porównawczy do formułowania ocen w zakresie zgodności wykonanych prac z decyzją konserwatorską;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowiącym de facto przepisanie znacznych fragmentów uzasadnienia decyzji organu I instancji, co poddaje w wątpliwość przeprowadzenie własnych ustaleń w ramach postępowania drugoinstancyjnego, utrudnia weryfikację poprawności i zgodności z prawem zapadłego rozstrzygnięcia, a w szczególności stanowi przejaw przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że w toku prowadzonego postępowania organy nadzoru konserwatorskiego zaniechały zbadania, czy w zakresie prac remontowych w budynku wielorodzinnym przy pl. [...] w W. została przeprowadzona obligatoryjna procedura uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót. Organy ograniczyły się do zasygnalizowania decyzji konserwatorskiej, przy jednoczesnym braku ustosunkowania się do obowiązków inwestora, związanych z zainicjowaniem procesu budowlanego. Skutkiem braku jakichkolwiek ustaleń odnośnie zgodności z prawem przeprowadzonych robót jest zdaniem skarżącej niedopuszczalność nałożenia sankcji z art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Obowiązkiem organów w przedmiotowej sprawie było w pierwszej kolejności sprawdzenie, czy prowadzone roboty toczą się zgodnie z Prawem budowlanym, wyraźne wyartykułowanie takiego ustalenia w treści decyzji, a ewentualnie dopiero potem sformułowanie oceny, czy istotnie doszło do nieprawidłowego wykonania decyzji [...] Konserwatora Zabytków zezwalającej na przeprowadzenie prac remontowo-budowlanych.

Ponadto, w ocenie skarżącej, nie jest prawdą, iż przeprowadzone prace spowodowały zatarcie czytelności podziałów wątku ceglanego, bowiem jak wynika z ogólnodostępnych zdjęć elewacji przedmiotowego budynku, wykonanych w 2009 r. (przed remontem) i w 2014 r. (po remoncie), wykonane prace nie wpłynęły na pogorszenie czytelności podziałów wątku ceglanego. Odnośnie natomiast powstałej różnicy kolorów elewacji pomiędzy budynkiem przy pI. [...] a jego odpowiednikiem mieszczącym się pod nr [...], skarżąca zwróciła uwagę, że utrzymanie jednakowej tonacji kolorystycznej elewacji w budynkach wymagających renowacji nie jest możliwe w sytuacji, kiedy prace remontowe prowadzone są wyłącznie na jednym obiekcie. Bliźniaczy budynek - jako że nie były na nim prowadzone prace remontowe - nie może być pod tym względem traktowany jako wzorzec do oceny prawidłowości wykonanych robót. Różnica kolorów w takim przypadku wynika z uszkodzeń i zabrudzeń elewacji budynku nieodnowionego, nie mówiąc już o ewentualności odmiennej ekspozycji na światło słoneczne.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2016r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], znak: [...], zobowiązującą Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy pl. [...] w W. do doprowadzenia zabytku jakim jest strefa ochrony konserwatorskiej "Ż." do jak najlepszego stanu poprzez wykonanie prac w budynku przy pl. [...] w W., w terminie dwunastu miesięcy od czasu, kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Na wstępie należy wskazać, iż budynek przy pl. [...] w W., wzniesiony w latach 1930-31 znajduje się na terenie strefy ochrony konserwatorskiej "Ż. Wpis do rejestru zabytków strefy konserwatorskiej "Ż." (układ ulic i zabudowa) został dokonany decyzją z dnia 30 września 1980 r. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10, poz. 48). Z uzasadnienia decyzji wynika, iż ochronie ze względu na wartość zabytkową i historyczną podlegają poszczególne kolonie i osiedla Ż. stanowiące jednolite, zamknięte całości, które dają obraz osiągnięć polskiej architektury awangardowej lat międzywojennych XX w.

Z art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że zabytkiem nieruchomym może być zespół nieruchomości, zaś w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 3 pkt 13 tej ustawy mowa jest o tym, że zabytkiem nieruchomym może być zespół budowlany, który tworzy powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębnioną ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcje, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. To, że każdy z budynków wchodzących w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wpisany także odrębnie do rejestru zabytków (art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), nie oznacza, że nie wpisanie do rejestru zabytków takiego budynku powoduje, iż budynek ten nie jest objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego( vide wyrok NSA z 25.04.2017r, II OSK 1599/10).

Ochronie konserwatorskiej podlega zatem parcelacja, gabaryty zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy, a także wygląd zewnętrzny budynków położonych na przedmiotowym obszarze.

Do przedmiotowego budynku miały zatem zastosowanie przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami co oznacza, że konieczne było uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych przy zabytku. Obowiązek taki wynika z art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana przez Wspólnotę skoro decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...] Konserwator Zabytków zezwolił na remont budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy pl. [...] według Projektu budowlanego remontu elewacji budynku mieszkalno-usługowego przy pl. [...] w W., opracowanego w lipcu 2012 r. Termin ważności pozwolenia określono do dnia 31 grudnia 2013 r.

[...] Konserwator Zabytków, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r., wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez skarżącą Wspólnotę w sposób odbiegający od warunków pozwolenia konserwatorskiego. Projekt budowlany autorstwa mgr inż. Arch. L. K. oraz mgr arch. D. D. zakładał skucie starej okładziny cokołu i montaż w tym miejscu nowej warstwy lastryka. Przeprowadzona w dniu 17 października 2013r. wizja wykazała , iż trwały prace polegające na skuciu okładziny z lastryka i montażu tynku żywicznego typu " mozaika".

Protokół oględzin wykonanych w dniu 21 października 2013r. ( trzy dni po natychmiastowym wstrzymaniu robót) potwierdził, iż roboty nie zostały wstrzymane zaś przedstawiciele Wspólnoty oświadczyli , iż wykonywanie prac nie zostanie przerwane z uwagi na " błąd w decyzji Nr [...] z [...] października 2013r."

W dniu 12 listopada 2013r. przeprowadzono kolejne oględziny , które wykazały ,że na wszystkich elewacjach pomalowano cementową cegłę licową na kolor szary. Na wszystkich elewacjach , powyżej poziomu cokołu położono tynk i pomalowano na kolor NC 1000-N. W budynku wymieniono również wszystkie obróbki blacharskie. Od podwórza wymieniono część drzwi wejściowych do budynku na metalowe o kształcie odpowiadającym starym drzwiom.

Tymczasem projekt budowlany zaakceptowany przez organ konserwatorski przewidywał oczyszczenie cegły, jej naprawę, impregnację i malowanie jedynie w miejscach uszkodzeń.

Zdaniem organów konserwatorskich wprowadzanie do elewacji jakichkolwiek zmian, doprowadziło do zatarcia zastosowanych w nich oryginalnych rozwiązań, powodując utratę ich istotnego miejsca w dziedzictwie modernistycznym W. i obniżając przez to wartość chronionego zespołu budowlanego i układu urbanistycznego "Ż.". Ponadto, jako że budynki znajdujące się przy pl. [...] są dziełem tego samego architekta Z. T., powstały w podobnym czasie (między rokiem 1929 a 1931) i mają identyczną formę, kolorystykę, a przy ich budowie zastosowano te same materiały, nieuzasadnione jest wprowadzanie jakichkolwiek zmian w wyglądzie elewacji jednego z nich, które zakłócają spójność stylistyczną obiektów i zafałszowują występujące między nimi relacje historyczne i kompozycyjne. Pomalowanie cegieł doprowadziło do obniżenia waloru artystycznego budynku przy pl. [...]i zaburzyło jednolitość zespołu bliźniaczych budynków przy pl. [...], prowadząc w konsekwencji do naruszenia wartości zabytku, jakim jest zespól budowlany i układ urbanistyczny "Ż.".

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 45 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym, w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję: 1) nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo 2) zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

Wybór jednej z tych dwóch opcji uzależniony jest od tego, czy działania przy zabytku doprowadziły do stanu, który w ogóle nie może być akceptowany z punktu widzenia wartość zabytku, czy też do stanu, który mimo jego nielegalnego rodowodu można do wymagań ochrony konserwatorskiej odpowiednio dostosować, co wymaga podjęcia określonych, dodatkowych działań, wskazanych przez konserwatora.

Niezasadne są stawiane organom zarzuty dokonania wadliwej oceny materiału dowodowego, niewyjaśnienia okoliczności sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia z pominięciem określonego stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi nieprawidłowej oceny skutków pokrycia farbą powierzchni ceglanych budynku, błędne uznanie lastryko za materiał oryginalnie wykorzystany na cokole budynku pomimo istnienia wątpliwości oraz przeciwdowodów w tym zakresie; niezasadne uznanie budynku przy Pl. [...] za miarodajny materiał porównawczy do formułowania ocen w zakresie zgodności wykonanych prac z decyzją konserwatorską, należy zauważyć, iż w ocenie organu zasługującej na aprobatę, lastryko było materiałem popularnym i nowatorskim w chwili powstania budynku. Jego stosowanie w latach trzydziestych było na terenie Warszawy powszechne, a nadto na cokole lustrzanego budynku pl. I. [...] również zastosowano płukane lastryko. Z tych względów organ nie dał wiary oświadczeniom pisemnym mieszkańców, iż okładzina z lastryko została wykonana w latach powojennych. Na marginesie Sąd zauważa, iż nie można z całą stanowczością wykluczyć powojennych prac naprawczych przy okładzinie cokołu , co w żadnym stopniu nie pozbawia poprawności twierdzeniom organów, iż oryginalna , podlegająca ochronie okładzina wykonana była z lastryka.

Z prawidłowo dokonanych ustaleń organów wynika bezspornie, iż skarżąca Wspólnota wykonała roboty budowlane przy zabytku z odstępstwem od wymaganej art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków zgody konserwatora zabytków, a w dużej części wbrew decyzji z [...] października 2013r. o wstrzymaniu wykonania robót przy zabytków, a więc w warunkach samowoli konserwatorskiej.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii zależności pomiędzy Prawem budowlanym, a ustawą o ochronie zabytków, należy zauważyć, iż z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wynika, że ustawa ta nie narusza przepisów innych ustaw, w tym Prawa budowlanego. Natomiast art. 2 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi, że przepisy Prawa budowlanego nie naruszają przepisów odrębnych, w tym przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Oznacza to, że między Prawem budowlanym, a ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zachodzi relacja współstosowania ustaw, w tym znaczeniu, że do obiektów budowlanych (robót budowlanych) objętych ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stosuje się zarówno przepisy tej ustawy, jak i przepisy Prawa budowlanego. Oznacza to także, iż kompetencje organów budowlanych nie pokrywają się z kompetencjami organów konserwatorskich. Słusznie więc skarżąca podnosi, iż uzyskanie decyzji konserwatorskiej w stosunku do zabytków nie zwalnia inwestora od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia ( jeśli ustawa tego wymaga).Tym niemniej do zadań organów konserwatorskich nie należy badanie czy w zakresie wykonanych przez skarżącą wspólnotę , uzyskała ona pozwolenia na ich wykonanie lub dokonała zgłoszenia , bowiem to należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego.

Organy konserwatorskie zasadnie wydały więc decyzję nakazującą skarżącej doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu, na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków.

W świetle powyższego zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a biorąc pod uwagę, że Sąd nie doszukał się takich naruszeń prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia - skargę należało oddalić.

Z tych względów w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.