Wyrok NSA, sygn. akt III SA 534/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1997-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1, art. 94 ust. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: Do działalności organów samorządowych w sferze zobowiązań publicznoprawnych nie stosuje się zasady "co nie jest zakazane jest dozwolone", lecz regułę, "dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje".

TEZY

Do działalności organów samorządowych w sferze zobowiązań publicznoprawnych nie stosuje się zasady "co nie jest zakazane jest dozwolone", lecz regułę, "dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje".


UZASADNIENIE

Powołując się na art. 18 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ oraz art. 509 par. 1 Kc, Rada Miejska w G. uchwałą z 29.3.1995 r. przeznaczyła do sprzedaży wierzytelności powstałe z tytułu niezapłacenia przez Cukrownię "G." należnego gminie podatku od nieruchomości w kwocie 969.095,30 zł oraz odsetek w kwocie 1.336.645,85 zł.

Po doręczeniu uchwały organowi nadzoru - Wojewodzie ten ostatni nie zakwestionował jej w trybie art. 91 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy. Jednak po zapoznaniu się z wyrokiem NSA z dnia 24 maja 1993 r., III SA 2017/92, Wojewoda zwrócił się do Ministerstwa Finansów z pytaniem, czy Gmina może dokonać sprzedaży wierzytelności podatkowych za cenę wynegocjowaną z nabywcą tej wierzytelności.

W piśmie z 12.2.1996 r., podpisanym przez Naczelnika Wydziału w Departamencie Podatków Bezpośrednich i Opłat wyjaśniono, że przepisy podatkowe nie przewidują możliwości podejmowania przez Radę Gminy uchwał w przedmiocie "sprzedaży" zobowiązań podatkowych.

W związku z tym, Wojewoda w skardze wniesionej do NSA 29.3.1996 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w G.

W odpowiedzi na skargę, Burmistrz Miasta i Gminy stwierdził, iż w ocenie organów Gminy uchwała jest zgodna z prawem, a skarga Wojewody nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznał on, że wprawdzie przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie przewidują możliwości "sprzedaży" zobowiązań podatkowych, jednak organ nadzoru pominął w swojej skardze bezsporny fakt posiadania przez Gminę osobowości prawnej i samodzielnego prowadzenia gospodarki finansowej. Zauważył następnie, że trudna sytuacja finansowa Gminy zmusza ją do podejmowania wszelkich dozwolonych prawem działań zmierzających do wyegzekwowania należnego Gminie podatku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. W myśl ugruntowanego w orzecznictwie NSA poglądu, do działalności organów samorządu terytorialnego w sferze zobowiązań publicznoprawnych, w tym podatków, nie stosuje się zasady "co nie jest zakazane jest dozwolone", lecz regułę "dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje".

Stanowisko takie Sąd wyraził m.in. w powołanym już wyroku z dnia 24 maja 1993 r., III SA 2017/92.

W sprzeczności z zasadą, o której mowa, nie pozostaje bynajmniej fakt przyznania gminom osobowości prawnej oraz wyznaczenia im określonego ustawami zakresu samodzielności, gdy chodzi o prowadzenie gospodarki finansowej. Ani przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym, ani też przepisy innych ustaw, w szczególności zaś ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie wyposażyły gmin w kompetencję dokonywania "sprzedaży" zobowiązań podatkowych. Podjęcie przez Radę Miasta uchwały w tym przedmiocie nie znajduje więc prawnego umocowania i wbrew twierdzeniom sformułowanym w odpowiedzi na skargę, nie mieści się w sferze działań "dozwolonych prawem".

W tym stanie rzeczy trafny okazał się zarzut Wojewody dotyczący naruszenia przez uchwałę Rady Miasta obowiązującego prawa. Owo kwalifikowane naruszenie prawa sprowadza się do podjęcia przez organ gminy uchwały bez podstawy prawnej. Działanie takie musi być uznane za sprzeczne z uregulowaniem wprowadzonym przez art. 18 ust. 1 i 2 pkt 8 ustawy o samorządzie terytorialnym. Według drugiego z powołanych przepisów do rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach.

Stosownie do art. 94 ustawy o samorządzie terytorialnym nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od daty jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 90 ust. 1 ustawy. We wspomnianym przypadku stwierdza się - o ile istnieją przesłanki uzasadniające orzeczenie o nieważności uchwały - o jej niezgodności z prawem. Uchwałę w sprawie wystawienia do sprzedaży wierzytelności należnych Gminie od Cukrowni "G." podjęto 29.3.1995 r. i doręczono organowi nadzoru 3.4.1995 r. Spełnione zostały zatem przesłanki ujęte w art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym, wobec czego Sąd - na mocy wymienionego przepisu - orzekł jak w sentencji wyroku.