Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2102/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-09-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art.245 par.1,2,3 art.246 par.2 pkt 1) i par.3 oraz art.258 par.1 i par.2 pkt 7)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 14 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą kasacyjną "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podała, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, gdyż jej rachunki bankowe zostały zajęte w ramach egzekucji należności publicznoprawnych w kwocie ponad 5.000.000 zł, natomiast w wyniku zajęcia przez Urząd Celny towaru o wartości ponad 300.000 zł w 2011 r. spółka została pozbawiona możliwości uzyskania zapłaty za towar od kontrahenta. Wskazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty 49.640 zł z tytułu opłat sądowych od pism składanych w jej sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, w okresie od kwietnia do czerwca 2014 r. wydano decyzje określające wysokość jej zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie około 6.000.000 zł, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 400.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (2013) 444.147,38 zł. Stan jej trzech rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł.

Strona nadto przedstawiła swoje wyniki finansowe za lata 2010, 2011 i 2012, które w ramach pierwszych dwóch lat były dodatnie i wynosiły odpowiednio 195.307,98 zł i 185.573,46 zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie 72.117,31 zł.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że w roku 2014 spółka osiągnęła zysk w kwocie 31.325,40 zł (przy przychodach w kwocie 627.894 zł), w dniu 31 maja 2015 r. spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 46.896,90 zł oraz inne środki pieniężne w kwocie 206.086,57 zł. Od stycznia do maja 2015 r. przychód spółki z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 127.500 zł.

Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt I GZ 612/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 20 października 2014 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postę-powaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Pra-wo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patento-wego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądo-wych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadają-cych osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakich-kolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy oso-ba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów po-stępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art.199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnio-skodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Należy dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na trakto-wanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilno- i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Kolejno, z przywołanego unormowania wynika, że rozstrzygnięcie referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, referendarz sądowy nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od referendarza sądowego dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy.

Ponadto skarżąca spółka jako osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem.

Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz wywiedzione z nich zasady, referendarz sądowy nie uznał na podstawie okoliczności wynikających z akt sprawy, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i to we wszystkich zawisłych w tym Sądzie sprawach wszczętych z jej inicjatywy.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na wynikającą z przedłożonych dokumentów skalę. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała dokonywanie dostaw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała w pierwszych pięciu miesiącach roku 2015 kwotę 127.500 zł i dysponuje środkami pieniężnymi w łącznej kwocie 252.983,47 zł i to mimo prowadzonych w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, tzn. że była i nadal jest w posiadaniu kwoty pieniężnej lub w stanie wygospodarować kwotę pieniężną w celu uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, i wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z ww. dokumentów wnioskodawcy świadczą bowiem o tym, że dysponuje on w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej takimi środkami lub możliwością ich wygospodarowania.

Zaznaczenia wymaga również, że wnioskująca spółka nie przedstawiła powodów, które obecnie mogłyby wpłynąć na zmianę oceny wyrażonej w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2014 r.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy.

Dlatego, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy.