Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1150/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, 2,  art. 6 ust. 1, 2,  art. 7 pkt 2,  art. 8 ust. 1,  art. 23 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 922
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2, 2. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej: "GIODO", Generalny Inspektor"), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "Prezes Agencji") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIODO z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] ,[...] dot. [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 12 pkt 2, art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922), dalej: "u.o.d.o.", decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] dot. [...] :

1) uchylił zaskarżoną decyzję GIODO z dnia [...] listopada 2016 r. w zakresie dotyczącym nakazania ARiMR udostępnienia na rzecz W. Z. G. danych osobowych w zakresie imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998 - 2013 do produkcji rolnej działkę o numerze ewidencyjnym [...] położoną w obrębie W., gmina W., powiat G., i w tym zakresie umorzył postępowanie,

2) w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ wyjaśnił, że do Biura GIODO wpłynął wniosek W. Z. G.(dalej: "wnioskodawca", "uczestnik postępowania"), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, dotyczący odmowy udostępnienia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., danych osobowych w zakresie imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998 - 2013 do produkcji rolnej działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...], położone w obrębie W., gmina W., powiat G..

W uzasadnieniu ww. wniosku pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że pismem z dnia [...] marca 2014 r., zwrócił się do Agencji o udostępnienie ww. danych osobowych, w celu ustalenia kręgu osób, które bez jego wiedzy i woli użytkowały należące do niego nieruchomości, jak również do ustalenia rodzaju i ilości osiągniętych z tego tytułu płodów rolnych. Powyższe żądanie wnioskodawca argumentował celem dochodzenia roszczeń od samoistnych posiadaczy w złej wierze za bezumowne korzystanie z jego gruntów. Agencja uznała jednak, że brak jest podstaw do udostępnienia wnioskodawcy żądanych przez niego danych.

W toku postępowania GIODO ustalił, że Agencja przetwarza dane osobowe osób, które w stosunku do nieruchomości o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...], położonych w obrębie W., gmina W., powiat G., złożyły wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w zbiorze "Krajowy System Ewidencji Producentów, Ewidencji Gospodarstw Rolnych oraz Ewidencji Wniosków o Przyznanie Płatności". Co do nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] Agencja nie posiada żadnych danych, bowiem w stosunku do ww. działki nikt nie zgłaszał wniosku o przyznanie płatności obszarowych.

Z wyjaśnień przesłanych przez Agencję do GIODO wynika, że pełnomocnik wnioskodawcy pismem z dnia [...] października 2013 r., wystąpił do Agencji z zapytaniem czy, a jeśli tak to kto i w jakim okresie otrzymywał dopłaty lub jakiekolwiek świadczenia w związku z posiadaniem ww. nieruchomości. Powyższy wniosek został umotywowany możliwością dochodzenia roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z gruntu. Agencja, pismem z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...] , odmówiła udostępnienia żądanych danych, wskazując na ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 26 ust. 1 i 2 u.o.d.o. Jednocześnie Agencja stwierdziła, że wskazany przez wnioskodawcę cel pozyskania danych osobowych nie spełnia przesłanki prawnie usprawiedliwionego celu uzyskania danych osobowych, przy jednoczesnym braku wiedzy skarżącego kiedy bezumowne korzystanie z gruntu miało miejsce i czy w ogóle miało miejsce.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r., pełnomocnik wnioskodawcy ponownie zwrócił się do Agencji o udostępnienie ww. danych osobowych, wskazując w oparciu o art. 224 i 225 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017, poz. 459 ze zm.), dalej: "k.c.", iż jest on uprawniony do dochodzenia roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z jego nieruchomości. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] , Agencja podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W wyjaśnieniach przesłanych do GIODO Agencja stwierdziła, że skarżący nie wskazał podstawy prawnej, która zobowiązywałaby administratora do udostępnienia żądanych przez niego danych. Wskazała, że przepisy art. 224 i 225 k.c. nie przyznają wnioskodawcy uprawnienia do uzyskania danych osobowych. Z treści ww. przepisów, nie można również wyprowadzić wniosku, jakoby podstawę udostępnienia danych stanowił art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o.

Zdaniem Agencji, wnioskodawca nie wykazał wymaganej na gruncie w art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o. przesłanki "niezbędności" żądanych danych, a jedynie wskazał okoliczności świadczące, że dane te mogą być mu ewentualnie przydatne lub użyteczne w przyszłym postępowaniu sądowym. Ponadto Agencja wskazała, iż wnioskodawca nie wykazał w sposób jednoznaczny, że w latach 1998-2013 był właścicielem wymienionych działek.

Agencja podniosła nadto, że dane osobowe osoby pobierającej płatności bezpośrednie stanowią integralną część chronionych zasobów informacji - zbiorów danych osobowych - utworzonych tylko i wyłącznie w celu wykonywania przez Agencję jej ustawowych zadań. O dostęp do informacji zawartych w ww. systemie strona postępowania administracyjnego może wystąpić za pośrednictwem sądu cywilnego, takie dane mogą być również udostępnione organom ścigania, w związku z zawiadomieniem o popełnieniu lub podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Zaznaczyła również, że kwestia własności nieruchomości jest bez znaczenia w procesie przyznawania płatności bezpośrednich. Istotnym elementem jest jedynie to, kto jest jej posiadaczem i faktycznie ją użytkuje. Zadaniem Agencji nie jest weryfikowanie posiadania prawidłowych tytułów prawnych do nieruchomości przez osoby ubiegające się o płatności.

Generalny Inspektor w dniu [...] listopada 2016 r. wydał decyzję nakazującą ARiMR udostępnienie na rzecz W. Z. G. danych osobowych w zakresie imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998 - 2013 do produkcji rolnej działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...], w obrębie W., gmina W., powiat G..

W ustawowym terminie Agencja złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie w niniejszej sprawie, że:

- zachodzi przesłanka "niezbędności" uzyskania przez wnioskodawcę żądanych danych osobowych dla wypełnienia prawnie uprawnionego celu;

- wnioskodawca wskazał, iż w podanym okresie czasu przysługiwało lub przysługuje mu prawo własności do wskazanych działek ewidencyjnych;

- żądane przez niego dane osobowe wykorzysta wyłącznie do sądowego dochodzenia roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z gruntu;

- żądane przez wnioskodawcę dane powinny mu zostać udostępnione w odniesieniu do działki o nr ewidencyjnym [...];

- przedstawienie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji rozważań dotyczących stanu faktycznego niewystępującego w niniejszej sprawie i przepisów prawnych nie mających w tej sprawie zastosowania.

Ponadto Agencja zarzuciła GIODO naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu Agencji udostępnienia żądanych przez wnioskodawcę danych osobowych, pomimo niewystępowania w przedmiotowej sprawie wskazanych w tym przepisie przesłanek ich udostępnienia.

W dniu [...] marca 2017 r. skierowane zostało pismo do pełnomocnika wnioskodawcy o przedstawienie wyjaśnień oraz ustosunkowanie się do wniosku Agencji o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi, za pismem z dnia [...] marca 2017 r., pełnomocnik przesłał akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1998 r., repertorium A numer [...] oraz akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2013 r., repertorium A numer [...] . Zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1998 r. wnioskodawca wraz z M. G. nabyli działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] w obrębie W., gmina W., powiat G.. Natomiast zgodnie z aktem notarialnym z dnia kwietnia 2013 r. skarżący wraz z M. G. sprzedali działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...]. [...], [...] oraz [...].

Po dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego Generalny Inspektor stwierdził, iż Agencja przetwarza dane osobowe w zakresie imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998 - 2013 r. do produkcji rolnej działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [....], [...], [...] oraz [...] lub [...], położonych w obrębie W., gmina W., powiat G.. Natomiast nie przetwarza żadnych danych osobowych w zakresie imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998 - 2013 r. do produkcji rolnej działki o numerze ewidencyjnym [...].

Zatem decyzja organu z dnia [...] listopada 2016 r. w zakresie dotyczącym nakazania Agencji udostępnienia na rzecz wnioskodawcy danych osobowych w zakresie imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998 - 2013 r. do produkcji rolnej działkę o numerze ewidencyjnym [...] jest bezzasadna, co uzasadnia jej uchylenie w tej części na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Następnie organ wskazał, że w ramach obowiązującego prawa można domagać się ujawnienia danych, jakie zgromadził administrator danych poprzez zastosowanie art. 23 u.o.d.o, jednakże pod pewnymi warunkami. Należą do nich proporcjonalność środków i celów oraz równowaga pomiędzy ochroną różnych dóbr. Podmiot żądający udostępnienia danych osobowych musi swoje stanowisko uzasadnić. Wedle art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. muszą być to "prawnie usprawiedliwione cele".

Wniosek skierowany do administratora danych powinien zatem zawierać elementy pozwalające administratorowi na dokonanie oceny, czy pozyskanie danych osobowych oraz ich udostępnienie nie naruszy przepisów prawa. Wniosek winien być zatem umotywowany, tj. wskazywać podstawę prawną, zakres żądanych danych osobowych oraz w sposób wiarygodny uzasadniać potrzebę ich pozyskania.

Zdaniem Generalnego Inspektora, wniosek W. G. skierowany do Agencji w ww. zakresie znajdował uzasadnienie prawne w art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. i jako taki powinien zostać przez Agencję uwzględniony. Umotywował on bowiem ww. wniosek niezbędnością żądanych danych z punktu widzenia możliwości dochodzenia praw w związku z zamiarem podjęcia czynności skutkujących pociągnięciem samoistnych posiadaczy ww. działek w złej wierze za bezumowne korzystanie z jego gruntów do odpowiedzialności cywilnej. Odmowa udostępnienia danych osobowych osób, wobec których wnioskodawca zamierza zainicjować postępowanie cywilne, w związku z wystąpieniem okoliczności opisanych w art. 224 i 225 k.c., dotyczących uprawnienia do dochodzenia roszczeń z bezumownego korzystania z jego nieruchomości, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt III CZP 36/13, właściciel działki ma prawo domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości. Majątkowy interes właściciela wymaga bowiem uzyskania rekompensaty od posiadacza za korzystanie z rzeczy, w tym pobierania z niej pożytków. Z przepisów art. 224 § 2 i 225 k.c. wynika, że posiadacz w złej wierze obowiązany jest do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, wynagrodzenie to zaś pokrywa normalne zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego jej używania. Mając na uwadze powyższe Generalny Inspektor ponownie wskazał, iż niezbędność dysponowania przez wnioskodawcę informacjami indywidualizującymi osoby, przeciwko którym zamierza on skierować powództwo cywilne, nie budzi wątpliwości. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie dysponuje zasadniczo żadnymi informacjami o osobach, których dane przetwarzane są przez Agencję, a które w określonym czasie korzystały z nieruchomości - stanowiących jego własność - do produkcji rolnej, zasadnym jest przyjęcie, że podejmowanie przez wnioskodawcę działania służące ustaleniu tożsamości określonych osób, w celu pociągnięcia ich do odpowiedzialności cywilnej, mieści się w pojęciu prawnie usprawiedliwionego celu. Oczywistym jest, że pozyskanie (przetwarzanie) danych osobowych w ww. celu w każdym przypadku zostanie uznane przez osoby, których dane te dotyczą, za sprzeczne z ich interesem. Okoliczność ta - zwłaszcza mając na uwadze prawne gwarancje obrony przed roszczeniami strony przeciwnej - nie świadczy jednak o naruszeniu ich praw i wolności.

Wobec powyższego, w ocenie GIODO, wystąpienie przez wnioskodawcę z powództwem cywilnym, opartym na przepisach art. 224 i 225 k.c., przeciwko osobom korzystającym z jego nieruchomości w celu pobierania z nich pożytków jest niewątpliwie realne i rzeczywiste, a co za tym idzie w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka uprawniająca do udostępnienia wnioskodawcy żądanych danych osobowych. Zgodnie natomiast z art. 126 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.), dalej: "k.p.c.", prawidłowe oznaczenie stron procesu jest obowiązkiem powoda, który w pozwie powinien wskazać ich imiona i nazwiska lub nazwy oraz oznaczyć miejsce zamieszkania bądź siedziby.

Generalny Inspektor wskazał również, iż przyjęcie, że udostępnienie danych w celu zainicjowania postępowania sądowego miałoby naruszać prawa i wolności osoby, której dane te dotyczą, prowadziłoby do nieuzasadnionej ochrony tej osoby przed ewentualną odpowiedzialnością za jej działania, zwłaszcza, że może ona w trakcie postępowania sądowego w pełni korzystać z praw zagwarantowanych przepisami proceduralnymi. Przepisy u.o.d.o. pozwalające na ujawnienie danych we wskazanych w ustawie przypadkach są wyjątkiem pozwalającym osobie, której prawa naruszono, dochodzić należnej jej w demokratycznym państwie ochrony. Natomiast osoba dokonująca tych naruszeń musi mieć świadomość, że nie może nadużywać swoich praw naruszając prawa innych.

Odnosząc się do zarzutu Agencji, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających okoliczności, że we wskazanym przez niego okresie czasu przysługiwało (przysługuje) mu prawo własności do działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku, organ powołał się na złożone od akt sprawy akty notarialne: z dnia [...] kwietnia 1998 r., repertorium A numer [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2013 r. repertorium [...] numer [...] oraz wynikające z nich okoliczności. Stwierdził, iż w tym stanie rzeczy nie można kwestionować prawa własności wnioskodawcy do ww. działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...] w okresie 1998-2013.

W ocenie Generalnego Inspektora, Agencja bezpodstawnie odmówiła wnioskodawcy udostępnienia danych osobowych w zakresie imienia i nazwiska osób, które w latach 1998 - 2013 r. wykorzystywały do produkcji rolnej obszar działek o ww. numerach ewidencyjnych, stanowiących jego własność. Stąd, organ jest upoważniony - na mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o. - do nakazania Agencji udostępnienia na rzecz wnioskodawcy danych osobowych osób, w stosunku do których może on dochodzić roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z jego nieruchomości.

Pismem z dnia [...] Lipca 2017 r. Prezes ARMiR złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję GIODO z dnia [...] czerwca 2017r. zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania:

1) art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuzasadnione przyjęcie, że:

- w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka "niezbędności" uzyskania przez W. G. żądanych danych osobowych dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionego celu;

- wnioskodawca wykazał, iż w podanym okresie przysługiwało lub przysługuje mu prawo własności do wskazanych działek ewidencyjnych;

- wnioskodawca wykazał, iż żądane przez niego dane osobowe wykorzysta wyłącznie do sądowego dochodzenia roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z gruntu;

2) art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji rozważań dotyczących stanu faktycznego niewystępującego w niniejszej sprawie i przepisów prawnych nie mających w tej sprawie zastosowania;

II. przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu ARiMR udostępnienia żądanych przez wnioskodawcę danych osobowych, pomimo niewystępowania w przedmiotowej sprawie wskazanych w tym przepisie przesłanek do ich udostępnienia.

W związku z powyższymi zarzutami ARiMR wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2016 r., tj. w zakresie nakazującym ARiMR udostępnienie na rzecz wnioskodawcy danych osobowych - imion i nazwisk osób użytkujących w latach 1998-2013 do produkcji rolnej działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...], w obrębie W., gmina W., powiat G.;

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W motywach skargi ARMiR rozwinęła powyższe zarzuty wskazując, iż wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał wymaganej na gruncie art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. przesłanki "niezbędności" udostępnienia danych osobowych dla wypełnienia "prawnie usprawiedliwionego celu" oraz nie udowodnił okoliczności faktycznych, z których wywodzi zasadność udostępnienia mu żądanych danych. Wnioskodawca nie wykazał również, że od potencjalnych posiadaczy wskazanych nieruchomości zamierza rzeczywiście dochodzić roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z tych nieruchomości, bowiem w tym względzie przedstawił jedynie własne, ogólne twierdzenia. W szczególności wnioskodawca nie przedstawił dowodów na to, aby podjął jakiekolwiek inne czynności mające na celu uzyskanie zaspokojenia wskazanych przez niego roszczeń. Przy czym żądanie udostępnienia wyłącznie imion i nazwisk wskazanych osób nie zapewniałoby wnioskodawcy skutecznego - na gruncie obowiązujących przepisów prawnych - dochodzenia roszczeń.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora z dnia [...] czerwca 2017 r. w zaskarżonej części - dotyczącej punktu 2 - narusza prawo w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, iż podstawowym zadaniem ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.), jest nie tylko ochrona interesów tych podmiotów, których przetwarzane dane osobowe dotyczą (art. 1 ust. 1 u.o.d.o.), ale także przestrzeganie zakresu i trybu ich przetwarzania. W art. 1 ust. 2 u.o.d.o. stwierdza się bowiem, że przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce jeżeli służy to dobru publicznemu, dobru osoby, której dane dotyczą lub dobru osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą.

Przepis art. 6 ust. 1 i 2 u.o.d.o. stanowi, iż w rozumieniu ustawy za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne.

Stosownie do treści art. 7 pkt 2 u.o.d.o., przez przetwarzanie danych osobowych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych.

Przepis art. 8 ust. 1 u.o.d.o. stanowi, że organem do spraw ochrony danych osobowych jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Do jego zadań, w myśl art. pkt 1 i 2 u.o.d.o. należy w szczególności: kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. W przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a w szczególności: (1) usunięcie uchybień, (2) uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych, (3) zastosowanie dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone dane osobowe, (4) wstrzymanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego, (5) zabezpieczenie danych lub przekazanie ich innym podmiotom, (6) usunięcie danych osobowych (art. 18 ust. 1).

Z kolei w art. 23 § 1 u.o.d.o. zostały wymienione przesłanki legalizujące przetwarzanie danych osobowych. Przesłanki te mają charakter generalny, odnoszą się do wszelkich form przetwarzania danych, w tym zarówno do przetwarzania "na własne potrzeby" administratora, jak i "na zewnątrz". Są one co do zasady równoprawne, mają charakter autonomiczny i niezależny, co oznacza, że wystarczy wystąpienie jednej z nich, by przetwarzanie danych mogło być uznane za usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 23 § 1 pkt 5 u.o.d.o., który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2015r. sygn. akt I OSK 407/14 (publ. CBOSA) wniosek o udostępnienie danych osobowych (co mieści się w pojęciu przetwarzania danych osobowych) może złożyć dowolny podmiot, tj. osoba fizyczna, dowolna jednostka organizacyjna zarówno publiczna, jak i prywatna. Ważne jest, aby posiadanie danych osobowych było konieczne dla osiągnięcia zamierzonych celów, a wniosek o udostępnienie danych był wiarygodny i uzasadniony. Złożenie takiego wniosku nie zobowiązuje administratora do udostępnienia danych osobowych - musi on najpierw ocenić, czy zostały spełnione przesłanki udostępnienia danych zawarte w art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. Przesłanka udostępniania danych osobowych na ww. podstawie prawnej została sformułowana w postaci pojęcia nieostrego, niedookreślonego. Ustawa nie definiuje bowiem zwrotu "wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów". Dlatego trzeba przyjąć, że wnioskodawca powinien przynajmniej uprawdopodobnić, iż wnioskowane dane są mu potrzebne dla realizacji własnych interesów, także faktycznych, które w świetle obowiązującego prawa można uznać za usprawiedliwione. Jednak samo powołanie się na takie cele jeszcze nie wystarcza do prawidłowego stosowania art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. Konieczne jest również dokonanie oceny, czy dla realizacji takich zamierzeń wnioskodawcy niezbędne jest przekazanie mu żądanych danych, mimo braku zgody osoby, której dane te dotyczą.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Generalny Inspektor co najmniej przedwcześnie uznał w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że uczestnik postępowania wykazał wymaganą na gruncie przepisu art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. przesłankę "niezbędności" dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionego celu, konieczną do udostępnienia danych osobowych (imion i nazwisk) osób użytkujących w latach 1998 - 2013 działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...], położone w gminie W. - zgodnie z powołaną regulacją. Przede wszystkim jednak organ nieprawidłowo przyjął, że w okolicznościach niniejszej sprawy uczestnik postępowania wykazał okoliczności faktyczne, z których wywodzi zasadność udostępnienia mu żądanych przez niego danych osobowych w stosunku do wszystkich wymienionych powyżej działek.

Z akt sprawy wynika, że na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy GIODO pismem z dnia [...] marca 2017 r. zwrócił się do pełnomocnika uczestnika postępowania o przesłanie dowodów potwierdzających, że uczestnik postępowania jest lub był w latach 1998 - 2013 właścicielem działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...] w obrębie W., gmina W., powiat G.. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. powołał się na akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1998 r., repertorium A numer [...] , z którego wynika, że W. Z. G. wraz z małżonką M. G. nabyli działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] w obrębie W., gmina W., powiat G.. Jednocześnie pełnomocnik powołał się na akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2013 r. repertorium [...] numer [...] , z którego wynika, że uczestnik postępowania wraz z M. G. sprzedali działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Za pismem tym przesłane zostały ww. akty notarialne, których treść potwierdza złożone oświadczenie. Biorąc jednak pod uwagę numery działek wymienione w obu ww. aktach notarialnych, nie sposób wyjaśnić na jakiej podstawie organ uznał, że w okresie objętym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2014 r., tj. w latach 1998 - 2013, uczestnik postępowania był (bądź jest nadal) właścicielem działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest uzasadnienia dla tak przyjętego stanowiska organu, zaś w ww. aktach notarialnych działki o numerach ewidencyjnych: 27, 28 i 29 nie zostały wymienione. Ponadto, w aktach sprawy brak jest dokumentów, z których można by wnioskować, iż kwestia własności ww. działek została przez organ wyjaśniona.

Ponadto, wydając decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. organ nakazał Agencji udostępnienie imion i nazwisk osób użytkujących do produkcji rolnych działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] lub [...] i w tym zakresie decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy. Przy czym z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1998 r., repertorium A numer [...] , wynika, że uczestnik postępowania wraz z małżonką nabyli m.in. działki o numerach "[...] oraz [...]". Tymczasem w sentencji decyzji oraz w jej uzasadnieniu organ posługuje się sformułowaniem "[...] lub [...]", co jest niezgodne z treścią ww. aktu notarialnego.

Z powyższych względów uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie uczestnik postępowania wykazał, iż we wskazanym przez niego okresie czasu przysługiwało lub przysługuje mu prawo własności do wszystkich działek ewidencyjnych wymienionych we wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. w części utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. W szczególności uczestnik postępowania nie przedstawił wyciągu z ksiąg wieczystych, ani aktów notarialnych potwierdzających, że w ww. okresie czasu był (jest nadal) właścicielem działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...].

W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że uczestnik postępowania miał interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu udostępnienia mu przez Agencję danych osobowych osób użytkujących ww. działki. Zgodnie z ww. przepisem stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. W wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. sygn. akt I SA 1748/83 (LEX nr 1689510) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż: "mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby". Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego "interesu" jest to, że jest on konkretny, indywidualny i aktualny. Interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Nie wywodzi się on z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych uprawnień a prowadzonym postępowaniem. W okolicznościach niniejszej sprawy uczestnik postępowania mógłby wywodzić interes prawny w żądaniu udostępnienia mu danych osobowych ww. osób w oparciu o prawo własności do wskazanych działek (art. 140 k.c.), jednak kwestia ta nie została przez organ wyjaśniona.

Ponadto, rację ma skarżąca Agencja, że organ dopuścił się naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka "niezbędności" uzyskania przez uczestnika postępowania żądanych danych osobowych dla wypełnienia "prawnie usprawiedliwionego celu", a w konsekwencji poprzez nakazanie Agencji udostępnienia odnośnych danych.

Wskazać należy, że we wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. skierowanym do Generalnego Inspektora uczestnik postępowania, działając przez pełnomocnika, zwrócił się o nakazanie udostępnienia mu przez Agencję imion i nazwisk osób użytkujących przedmiotowe nieruchomości we wskazanym okresie oraz udostępnienie informacji o uprawach jakie prowadzone były na ww. gruntach, kiedy i przez kogo. Wskazał, że powziął on informację o tym, iż część gruntów była zajmowana bezumownie przez R. K. bądź też inne osoby. Zaznaczył przy tym, że nie ma w tym zakresie pełnej wiedzy, co uniemożliwia mu skuteczne dochodzenie ewentualnych roszczeń od osób, które naruszały jego prawa.

Uczestnik postępowania zatem w sposób bardzo ogólny wyraził swój zamiar dochodzenia roszczeń przez sądem powszechnym z tytułu bezumownego korzystania przez dane osoby z gruntów, na których znajdowały się wymienione we wniosku działki. Powołał się przy tym na art. 224 i art. 225 k.c. Nie wykazał jednak w żaden sposób, że od posiadaczy wymienionych nieruchomości zamierza rzeczywiście dochodzić roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z tych nieruchomości. Oprócz własnych twierdzeń uczestnik postępowania nie przedstawił na ich poparcie żadnych konkretnych danych. W szczególności nie wykazał, że podjął jakiekolwiek inne czynności mające na celu uzyskanie zaspokojenia wskazanych przez niego roszczeń, zwłaszcza w sytuacji gdy posiadał wiedzę co do imienia i nazwiska jednej z osób (powyżej wymienionej), które miały użytkować jego grunty. Przy czym zwrócić należy uwagę na to, że nawet ewentualne udostępnienie uczestnikowi przez Agencję żądanych danych osobowych nie zapewniłoby mu - na gruncie obowiązujących przepisów prawnych - skutecznego dochodzenia roszczeń. Nie jest bowiem wystarczająca w tym zakresie wiedza o imieniu i nazwisku potencjalnego posiadacza przedmiotowych nieruchomości. Do skutecznego dochodzenia roszczeń (tj. złożenia pozwu wobec osoby fizycznej) niezbędne jest bowiem wskazanie innych danych osobowych, o udostępnienie których skarżący nawet nie wnioskował, w szczególności miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń, co wynika z treści art. 126 § 2 k.p.c.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, sam hipotetyczny zamiar wytoczenia powództwa w procesie cywilnym nie uwiarygodnia potrzeby pozyskania danych osobowych (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 623/10; publ. CBOSA). Sama deklaracja dotycząca zainicjowania w przyszłości procesu cywilnego nie jest wystarczająca do uznania, że przesłanka z art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. została spełniona, gdyż taki hipotetyczny zamiar nie musi być w ogóle przez odbiorcę danych zrealizowany. Aby skorzystać z uprawnienia żądania udostępnienia danych osobowych należy przede wszystkim wykazać prawnie usprawiedliwiony cel żądania oraz realny (aktualny i pewny) zamiar skorzystania z prawa do sądu.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. O tym, czy u podstaw żądania uczestnika postępowania leżał istotnie cel, jakim było wstąpienie na drogę sądową, mogłyby świadczyć podjęte przez niego konkretne działania, polegające na wystąpieniu np. do organów Policji z prośbą o udzielenie stosownej pomocy. Samo deklarowanie, że dane osobowe osoby trzeciej są niezbędne dla wystąpienia z pozwem w stosunku do tej osoby w obowiązującym stanie prawnym są niewystarczające (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2496/13, publ. CBOSA).

Konkludując Sąd stwierdza, że podniesione przez Agencję zarzuty dotyczące naruszenia przez GIODO art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. są trafne i skutkowały uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2017 r. w zaskarżonej części. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ nie miał bowiem podstaw do uznania, że skarżący we wskazanym okresie legitymował się tytułem prawnym do wszystkich działek wymienionych w sentencji decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. (co nie dotyczy działki o numerze ewidencyjnym [...]). W sprawie nie została również spełniona przesłanka "niezbędności" udostępnienia danych dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionego celu w sytuacji, gdy skarżący powoływał się jedynie na hipotetyczny, ewentualny zamiar dochodzenia roszczeń wobec osób, których udostępnienia danych osobowych żądał.

Marginalnie, odnosząc się do zarzutu skargi, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił rozważania dotyczące stanu faktycznego niewystępującego w niniejszej sprawie i przepisów prawnych nie mających w tej sprawie zastosowania, stwierdzić należy, że zarzut ten pozostaje aktualny co do decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. (strona 6 decyzji, akapit 2). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. uchybienie to zostało przez organ konwalidowane.

Rozpatrując ponownie sprawę Generalny Inspektor uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną. Zważy, że kwestia tytułu prawnego uczestnika postępowania do działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] położonych w Gminie W. nie została przez organ wyjaśniona. Zważy jednocześnie, że same deklaracje uczestnika postępowania co do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego nie są wystarczające do uznania, że spełnione zostały przesłanki udostępnienia danych osobowych w oparciu o art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania - obejmujących wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika odpowiadające stawce minimalnej (480 zł) - Sąd postanowił w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1804) - jak w punkcie 2 sentencji wyroku.