Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 786/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 786/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008r., sprawy ze skargi J. L., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych ).


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku Zakład [...] w K. wystawił na J. L. tytuły wykonawcze Nr [...], Nr [...] obejmujące zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych od pracowników.

Pismem z dnia [...] stycznia 2005 roku J. L. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc w nim:

błąd, co do osoby zainteresowanego wobec nie wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej tj. wspólnika spółki cywilnej

przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] organ egzekucyjny, działając w myśl art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przekazał zarzuty skarżącego wierzycielowi - Zakładowi [...] Oddział w K., który uznał zarzuty J. L. za bezzasadne i podtrzymał zasadność wystawionych tytułów wykonawczych.

Na powyższe postanowienie J. L. złożył zażalenie.

Dyrektor Zakładu [...] w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 33 w zw. z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji:

nie uznał zarzutu co do osoby zobowiązanego

nie uznał zarzutu braku podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego

nie uznał zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

J. L. wniósł w dniu [...] marca 2005 roku zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, celem wyjaśnienia kwestii wymagalności zobowiązania objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

W konsekwencji przekazano zarzuty J. L. do Wierzyciela celem wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. W konsekwencji przekazano ponownie zarzuty J. L. do wierzyciela, celem wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Zakładu [...] w K. uznał za bezzasadne zarzuty skarżącego wniesione na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], w związku z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia [...] Nr [...] podtrzymał swoje stanowisko w sprawie zasadności wystawienia tytułów wykonawczych.

Dyrektor Zakładu [...] w K. w związku z powyższym postanowieniem, wydał postanowienie z dnia [...] Nr [...], w którym nie uznał zarzutu:

błędu, co do osoby zobowiązanego,

braku podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

przedawnienia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Zdaniem organu egzekucyjnego wydanie decyzji przenoszącej odpowiedzialność na osobę trzecia (wspólnika sp. cywilnej), nie jest warunkiem skutecznego dochodzenia od J. L. zaległych należności, wynikających z działalności spółki cywilnej. Co do zarzutu przedawnienia, zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek, zabezpieczone hipoteką, nie ulegają przedawnieniu i mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki, do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawniania. Skoro zatem hipoteka została wpisana w dniu 29 października 1997 roku, to zarzut przedawnienia jest bezzasadny.

W zażaleniu J. L. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, powołując się ponownie na fakt, że nie została wydana decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności ze spółki cywilnej na wspólnika, jako osobę trzecią. Ponownie powołał się na zarzut przedawnienia, podnosząc, iż wpis hipoteki był bezprawny, skoro obciążył udział nieruchomości stanowiącej współwłasność wspólnika, a nie współwłasność spółki cywilnej.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów i wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wierzyciel zaś tj. "Z" w K., przedstawił w wyczerpujący sposób swoje stanowisko, ustosunkowując się do wszystkich zarzutów strony, w tym stanie rzeczy, organ egzekucyjny, "Z" w K., wydał orzeczenie końcowe, adekwatne do argumentów wierzyciela.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. L. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postanowienia drugiego z powyższych przepisów oznaczają, że sąd ocenia zgodność danego aktu z przepisami prawa niezależnie od treści zarzutów i wniosków podniesionych przez stronę skarżącą i jest obowiązany z urzędu podnieść wszelkie jego niezgodności z prawem jeżeli takowe istnieją.

Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnych także na podstawie art. 33 pkt.8 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Problem celowości wydawania postanowienia w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, był przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. W dniu 25 czerwca 2007 roku, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez skład orzekający Wydziału I Izby Finansowej NSA podjął uchwałę składu 7 sędziów w sprawie I FPS 4/06 w której stwierdził, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci- naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że jakkolwiek zastosowanie wykładni gramatycznej prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny musi uzyskać stanowisko od samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów, to skoro rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, należy zastosować wykładnię systemową i celowościową. Sąd podniósł, że u podstaw regulacji wymagającej uzyskania stanowiska wierzyciela leży potrzeba uzyskania wypowiedzi wierzyciela będącego dysponentem postępowania egzekucyjnego, toczącego się na jego wniosek i na podstawie wystawionego przez niego tytułu egzekucyjnego, co do zarzutów zobowiązanego. Organ egzekucyjny, będąc zobowiązanym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest uprawniony do badania jego dopuszczalności, nie zaś badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Inna jest natomiast sytuacja, gdy egzekucja została wszczęta przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu egzekucyjnego. W ocenie NSA pogląd, że intencją ustawodawcy, także w takim przypadku, było uzyskanie stanowiska wierzyciela wydanego w formie postanowienia, przy jednoczesnym związaniu organu egzekucyjnego tym stanowiskiem i poddaniem każdego z tych stanowisk kontroli sądowej, wskazywałby na nieracjonalność ustawodawcy. Sąd podkreślił, że uwzględniając z jednej strony potrzebę sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej strony niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesów, zarzuty zobowiązanego mogą być rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny. Celem regulacji jest bowiem poddanie kontroli instancyjnej, a następnie sądowo administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, przy związaniu organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt.1-5 ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu polemiki ze stanowiskiem wierzyciela.

Jakkolwiek uchwała w sprawie I FPS 4/06 została podjęta w konkretnej sprawie, to ma ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ustawy p.p.s.a. Istota mocy ogólnie wiążącej sprowadza się do tego, ze stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.

Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela - Dyrektora Zakładu [...] w K. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez J. L., dotyczących nie przeniesienia odpowiedzialności ze spółki cywilnej na wspólnika, jako na osobę trzecią oraz zarzut przedawnienia, z zaznaczeniem, że wpis hipoteki był bezprawny. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Dyrektora Zakładu [...] w K., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Zachodzi zatem tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego i w świetle powołanej uchwały składu 7 sędziów, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu przedmiotowa uchwała znajduje zastosowanie również w sprawach, gdzie organem egzekucyjnym i wierzycielem jest Dyrektor Zakładu [...]. Sąd orzekający w sprawie podziela w całości pogląd zawarty w powołanej uchwale NSA, że organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem, wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie zaś w postanowieniu sprawie stanowiska wierzyciela. Samo wystawienie tytułu wykonawczego implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie egzekwowanego obowiązku.

Należało rozważyć, czy wskazane wyżej stanowisko nie pozbawia zobowiązanego możliwości obrony praw, przez ograniczenie jego prawa do dwukrotnej kontroli instancyjnej, a następnie sądowo-administracyjnej, raz w przypadku stanowiska wierzyciela, a następnie postanowienia organu egzekucyjnego wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy. W ocenie Sądu, wyeliminowanie z postępowania egzekucyjnego etapu uzyskiwania stanowiska w zakresie złożonych zarzutów od wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym nie ogranicza uprawnień strony. W istocie bowiem przedmiotem postępowania, zarówno w przypadku stanowiska wierzyciela, jak i rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów przez organ egzekucyjny, jest wyjaśnienie wątpliwości co do treści egzekwowanego obowiązku. Jeżeli organem egzekucyjnym i wierzycielem jest ten sam podmiot, nie ma podstaw do uzyskiwania stanowiska wierzyciela, gdyż w istocie jest to własne stanowisko organu w zakresie złożonych zarzutów. Należy także podnieść, że zgodnie z art. 34 §1 ustawy wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem merytoryczna kontrola obejmuje w zasadzie stanowisko wierzyciela. Takie same środki zaskarżenia jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługują zobowiązanemu w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wobec powyższego, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela będącego zarazem organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Prowadzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że w zakresie zarzutów występujących w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej). Wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, Sąd nie odnosi się do zarzutów skargi. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Z powyższych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c. oraz art. 135 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.