Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1292/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-10-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. T., Firmy Handlowo – Usługowej "T" w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.05.2010r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2004r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.T. prowadzącej Firmę Handlowo – Usługową "T" w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.05.2010r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2004r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.T. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, wychowując córkę K.F. ur. w 2000r. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje 1 274,43 zł. miesięcznie, netto. Otrzymuje również alimenty na córkę w wysokości 3000 zł., miesięcznie. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza w roku 2009r. przyniosła dochód w wysokości 673 114,83 zł. przy przychodzie wynoszącym 12 764 279,96 zł. W roku tym B.T. osiągnęła również dochód z otrzymanych zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w wysokości 1 384,64 zł. W okresie od stycznia do czerwca 2010r. firma jej poniosła stratę w wysokości - 97 055,18 zł. W miesiącu lipcu 2010r. strona skarżąca dokonała jednak dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju na kwotę 829 960 zł.

Łączny stan kas z poszczególnych oddziałów FHU "T" na dzień 31.08.2010r. wynosił 7345,63 zł.

Miesięczne wydatki na utrzymanie B.T. i jej córki obejmują : - koszty czesnego za szkołę podstawową córki – 780 zł. , koszty mediów – 1 029,28 zł. , koszty podatków od nieruchomości – 158 zł. , koszty żywności i odzieży – ok. 1040 zł. Strona skarżąca spłaca również raty kredytu mieszkaniowego w wysokości ok. 2500 zł. miesięcznie. Jest właścicielką dwóch lokali mieszkalnych położonych w K. o łącznej pow. 132 m2 (objętych KW nr [...] i nr [...] ) obciążonych licznymi hipotekami umownymi kaucyjnymi w kwotach: 112 800 zł. , 143 700 zł. , 75 800 zł. , 146 400 zł. 52 500 zł. , 80 900 zł. , 41 300 zł. , 67 578 zł. , 72 600 zł. 142 600 zł. oraz lokalu usługowego położonego w K. o pow. 10 m2 (objętego KW nr [...]) obciążonego hipotekami przymusowymi kaucyjnymi w wysokości: 142 600 zł. , 170 900 zł. i 99 700 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości.

Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. B.T. cały czas prowadzi działalność gospodarczą charakteryzująca się wysokimi obrotami (czego dowodem są wyniki za lipiec 2010r. ), uzyskuje stałe dochody. Jej miesięczne wydatki opiewają na łączną kwotę 5 508,11 zł. Trzeba przy tym podkreślić, iż w kontekście w/w przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy niektóre z nich nie są konieczne. K.F. może bowiem korzystać z bezpłatnej nauki w szkole podstawowej. Poza tym zaznaczyć należy, iż B.T. co miesiąc spłaca ratę kredytu w wysokości 2500 zł. Zobowiązania cywilnoprawne nie mają natomiast pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. Wreszcie nie można zapomnieć o fakcie, iż firma strony skarżącej w kasach poszczególnych jej oddziałów posiada środki o łącznej wartości 7345,63 zł. Sama zaś wnioskodawczyni posiada rachunek bankowy w Alior Banku S.A. w ramach którego dokonywane są transakcje gotówkowe w różnych wysokościach (nawet o wartości 4900 zł. ) .

B.T. jest też właścicielką trzech lokali. W orzecznictwie natomiast panuje pogląd , iż posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04). Teza ta jest tym bardziej trafna w sytuacji kiedy nie wszystkie posiadane nieruchomości służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych strony, tak jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 ] Stąd też, zdaniem orzecznika przedstawione okoliczności, biorąc nawet pod uwagę fakt, iż przed tut. Sądem prowadzonych jest dwanaście postępowań ze skarg B.T., nie dają podstaw do zastosowania tej wyjątkowej instytucji jaką jest zwolnienie od kosztów sądowych.

W związku tym , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.