Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1587/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie Asesor WSA Iwona Kosińska /spr./ Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2006r. sprawy ze skargi C. G. i L. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. G. i L. G., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] dotyczącą stwierdzenia nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] (sprostowanej postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] oraz postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]) wydanej w sprawie wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...].

Z uzasadnienia decyzji organu II instancji oraz akt sprawy wynika, że Prezydium Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1961 r. nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa, jako niezbędną dla realizacji produkcji surowic i szczepionek, nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], obejmującą parcele nr [...], [...], [...] objęte KW Iwh [...], o pow. [...] m2, stanowiącą własność J. G. oraz na podstawie obowiązujących przepisów ustaliło odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Pismem z dnia 10 grudnia 1990 r. C. G. i L. G. jako spadkobiercy byłego właściciela wniosły o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1961 r. oraz utrzymującej je w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1961 r. nr [...], jako podjętych z naruszeniem prawa. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 1992 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia i utrzymującej je w mocy decyzji Komisji ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły C. i L. G. Po jej rozpatrzeniu wyrokiem z dnia 13 listopada 1996 r., sygn. akt IV SA 572/95 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...]. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły C. i L. G. Po jej rozpatrzeniu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 998/98 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że organ centralny nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 13 listopada 1996 r. dotyczącej sprawdzenia, czy planowana inwestycja była umieszczona w narodowym planie gospodarczym. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż z dokumentacji zgromadzonej w aktach wywłaszczeniowych wynika, że w sprawie chodziło w rzeczywistości o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości, a w takich przypadkach, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw do wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...], a także postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]) uchylił własną decyzję z dnia [...] kwietnia 1998 r. i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] lutego 1961 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1961 r. Decyzję tę zaskarżył do sądu administracyjnego Prezydent Miasta K. wykonujący zadania starosty. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2003 r., sygn. akt I SA 800/01 odrzucił skargę jako złożoną po ustawowo określonym terminie. Równocześnie dnia 11 kwietnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o wystąpieniu sygnalizacyjnym do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast informującym o istotnych naruszeniach prawa, które wystąpiły przy wydawaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r.

Na skutek tego wystąpienia Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2000 r. Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem C. G. i L. G. złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o wykładnię przedmiotowej decyzji. Po jego rozpatrzeniu organ II instancji uznał, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister Infrastruktury wyjaśnił, że uchylił w całości decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r. ponieważ Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, który ją wydawał, nie mógł orzekać w przedstawionej sprawie w trybie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 127 §3 kpa, gdyż decyzja z dnia [...] kwietnia 1998 r. była już uchylona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 998/98. W tej sytuacji doszło do dwukrotnego orzekania w tej samej sprawie, co powoduje, że decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2003 r., sygn. akt I SA 800/01. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2005 r.

Dodatkowo postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury, działając na podstawie art. 113 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonał wykładni przedmiotowej decyzji z dnia [...] maja 2005 r.

Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. stała się podstawą wniesienia przez C. i L. G. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej obszernym uzasadnieniu skarżące podniosły, że ich zdaniem decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 16 (poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznej), art. 107 §3 (poprzez błędne, nieprawidłowe i niejasne uzasadnienie zaskarżonej decyzji), art. 110 (poprzez działanie organu sprzeczne z wydaną przez siebie i doręczoną stronie decyzją), art. 156 §1 pkt 2 (poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej) oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt IV SA 998/98. W tej sytuacji skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] maja 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Uznał, iż zarzuty zawarte w skardze były już przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu odwoławczym i nie wnoszą żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na całkowitą niezasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte z urzędu na skutek postanowienia sygnalizacyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. (sygn. akt I SA 800/01). Postanowienie to zostało skierowane do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i informowało o istotnych naruszeniach prawa, które wystąpiły przy wydawaniu przez ten organ decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że orzekając w przedmiotowej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA 1971/01 ze skargi [...] B. S.A. na postanowienie z dnia [...] maja 2001 r., stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd ten stwierdził, iż organ centralny dopuścił się w tych sprawach istotnych naruszeń prawa. Oprócz błędnego pouczenia o środkach odwoławczych, wadliwego stosowania trybu z art. 111 § 2 kpa do postanowienia o sprostowaniu pouczenia, wydanego na podstawie art. 113 §1 kpa, organ rażąco naruszył obowiązujący wówczas art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który statuował (obowiązującą i pod rządami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zasadę związania organu treścią wydanego przez Sąd w sprawie orzeczenia tak co do jego sentencji, jak i uzasadnienia. W tej sytuacji Sąd wnioskował o podjęcie w trybie art. 157 §1 i 2 kpa odpowiedniego postępowania administracyjnego. Po zapoznaniu się z zawartymi zarzutami Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] (sprostowanej postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] oraz postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]) wydanej w sprawie wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...].

Z analizy akt wynika, że obie zapadłe w tej sprawie decyzje Ministra Infrastruktury znajdują pełne oparcie w obowiązujących przepisach prawa i zebranym bardzo obszernym materiale dowodowym. Zarzuty postawione decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2000 r. są w pełni uzasadnione. W sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 26 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 998/98 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 1998 r., organ rozpatrując ponownie sprawę nie mógł już orzekać o powyższej decyzji w trybie określonym w art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 127 §3 kpa. Decyzja ta została bowiem wcześniej przez Sąd usunięta z obiegu prawnego. Rozpatrując jednak sprawę prawidłowości decyzji z dnia [...] kwietnia 1998 r. organ rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa. W tej zaś sytuacji, wobec potwierdzenia się zarzutu rażącego naruszenia prawa, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] prawidłowo stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2000 r. i usunął wadliwą decyzję administracyjną z obrotu prawnego, a następnie utrzymał w mocy własną decyzję. Podstawą prawną do podjęcia z urzędu takiego postępowania stanowił art. 157 §1 i 3 oraz art.156 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Obecnie, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt IV SA 988/98, pozostaje więc do rozpoznania wniosek skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1997 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, położonej w K. przy ul. [...]. Przy rozpatrywaniu tego wniosku organ będzie miał na względzie treści wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 1996 r., sygn. akt IV SA 572/95 oraz z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 998/98 i zawartą w nich ocenę prawną, którą jest związany zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżącego, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 §1 kpa.

Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd uznał że ani zaskarżona decyzja ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.