Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 931/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: opar. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Agnieszka Nawara - Dubiel . po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] , w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 12 maja 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, 815 § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 104 K.p.a. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Firma A z siedzibą w W. powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą firma B w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia 1 grudnia 2000 r. Rep. A Nr [...], prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków, położonej w Krakowie, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0382 ha, obr. [...] jedn. ewid. Kraków - [...], objętej księgą wieczystą [...] - na cele infrastruktury kolejowej wraz z prawem własności obiektów trwale z gruntem związanych wymienionych w wykazie środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku.

W uzasadnieniu organ podniósł, że Firma A z siedzibą w W. -jest państwową osobą prawną - spółką akcyjną powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "firma B" na podstawie aktu komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego [...] Koleje Państwowe dokonanego aktem notarialnym z dnia 1 grudnia 2000 roku Rep. A Nr [...] - w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...], co wynika z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców wygenerowanej z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Do pisma inicjującego postępowanie dołączono następujące dokumenty: wypis z rejestru gruntów z dnia 2 sierpnia 2019 roku, kserokopię orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 3 listopada 1954 roku znak [...], elektroniczny wydruk księgi wieczystej [...], wykaz środków trwałych wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku, kserokopię mapy ewidencyjnej oraz kserokopię mapy sytuacyjnej. Jak wynika z treści księgi wieczystej [...] nieruchomość utworzona z działki ewidencyjnej nr [...], jedn. ewid. Kraków - [...], stanowi własność Gminy Kraków na mocy decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 20 września 2011 roku utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 kwietnia 2013 roku. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie orzeczeniem z dnia 3 listopada 1954 r. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa parceli [...] oraz [...] b. gm. kat. Krowodrza stanowiących własność osób fizycznych. Na podstawie wykazu zmian gruntowych z dnia 10 czerwca 1976 roku nr ks. rob. [...] ustalono, że parcele [...] i [...] zmieniły oznaczenie na działkę nr [...] obr. [...] Kraków dz. [...] objętą Iwh [...] gm. kat. Krowodrza. Wyżej wymienione orzeczenie z dnia 3 listopada 1954 roku zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - [...] w Krakowie, Wydział IV Ksiąg Wieczystych, gdzie aktualnie w dziale pierwszym ujawniona jest działka nr [...] położona w jednostce ewidencyjnej Kraków - [...]. Działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Kraków - [...], nie podlega ustaleniom żadnego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Według wskazań obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa (uchwała Nr XII/87/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2003 roku zmieniona uchwałą Nr XCIII/1256/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 marca 2010 roku oraz uchwałą Nr 0X11/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 roku) znajduje się w strukturalnej jednostce urbanistycznej Nr 7 w obszarze oznaczonym na rysunku studium kategorią zagospodarowania terenu o symbolu KK - tereny kolejowe. Do dnia 1 stycznia 2003 roku teren ww. działki podlegał ustaleniom Miejscowego Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miasta Krakowa zatwierdzonego uchwałą Nr VI1/58/94 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 roku i znajdował się w obszarze Tras Komunikacyjnych - linie kolejowe, oznaczonym na rysunku planu symbolem KT (KK). W toku przeprowadzonej w dniu 9 września 2020 roku rozprawy administracyjnej przy udziale [...] SA Oddział Gospodarowania Nieruchomościami połączonej z oględzinami nieruchomości stwierdzono, iż działka nr [...] jest usytuowana wzdłuż torów kolejowych prowadzących do stacji [...]. Na przedmiotowej nieruchomości znajduje się utwardzony w części kamieniami plac składowy, na którym znajdują się podkłady kolejowe oraz ułożone w stos szyny. W pozostałej części działkę porastają krzaki oraz trawy. Znajdują się tam również lampy oświetleniowe. W wyniku kwerendy dokumentów nie zostało stwierdzone, żeby istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu Wnioskodawcy do działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Kraków - [...] w rozumieniu art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Równocześnie, pismami z dnia 24 lipca 2020 roku oraz z dnia 24 listopada 2020 roku, zwrócono się do wnioskodawcy z prośbą o przeprowadzenie kwerendy w zasobach archiwalnych Spółki celem odszukania dokumentacji dotychczas nieprzedłożonej przez wnioskodawcę, która mogłaby mieć znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skierowaną korespondencję, Spółka, przedłożyła oświadczenie Zastępcy Dyrektora Oddziału [...] oraz Dyrektora Oddziału, z treści którego wynika, że działka nr [...] znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 roku w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego firma B. Ponadto, w piśmie z dnia 2 grudnia 2020 roku wnioskodawca poinformował, że po przeprowadzeniu kwerendy oraz po przeanalizowaniu posiadanej dokumentacji, znajdującej się w zasobach archiwalnych [...] nie odnaleziono innej dokumentacji, która mogłaby mieć znaczenie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje, jeżeli państwowe lub komunalne osoby prawne posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. W świetle § 4 ust. l tego rozporządzenia wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 roku na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1-10 dokumentów, tj.: 1/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem l sierpnia 1985 roku; 3/ umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4/ umowy zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 roku przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; 5/ odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 roku, 8/ uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawach podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9/ protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 roku; 10/ umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 roku między organizacjami społeczno - zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa powyżej, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, o czym stanowi § 4 ust. 3 rozporządzenia. W trybie przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 roku można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy uprzednio prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. Innymi słowy, ustalenie prawa zarządu w tym trybie, wymaga również – poza przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadków bądź złożeniem oświadczenia przez samego wnioskodawcę - ustalenia, iż dokumenty, z których wynika prawo zarządu w rzeczywistości istniały w przeszłości, ale nie zachowały się do dnia orzekania w sprawie. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obręb [...], jedn. ewid. Kraków - [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] wraz z prawem własności obiektów trwale z gruntem związanych. Na mocy obowiązujących przepisów przyjmuje się bowiem, że osoba prawna ubiegająca się o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, winna w sposób bezsporny udokumentować prawo zarządu gruntem tj. legitymować się dokumentem potwierdzającym przekazanie gruntu osobie prawnej w zarząd. Należy w tym miejscu podkreślić, iż kwestia ustalenia istnienia dokumentacji świadczącej o wykonywaniu zarządu w stosunku do nieruchomości utworzonej z działki ewidencyjnej nr [...] została zbadana w przeprowadzonym przez Wojewodę Małopolskiego postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia 20 września 2011 roku stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa przez Gminę Kraków prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb [...] jedn. ewid. Kraków [...] W treści uzasadnienia przedmiotowej decyzji wskazano, że nie zostało ustanowione, w formie prawem przewidzianej, prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości wdacie 27 maja 1990 roku na rzecz przedsiębiorstwa państwowego firma B bądź jego poprzedników prawnych. Przedłożone w niniejszej sprawie dokumenty, w ocenie organu, nie przesądzają o przekazaniu ww. działki przedsiębiorstwu państwowemu firma B w za rząd. Wnioskodawca wywodzi istnienie prawa zarządu z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 3 listopada 1954 roku o wywłaszczeniu przedmiotowego gruntu na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele firma B Jednakże, ww. orzeczenie nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt sprawowania zarządu, który istniał, ale nie zachował się do dnia orzekania przez właściwe organy. Nie może zatem stanowić podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie Wnioskodawcy. Nie wskazuje bowiem podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obręb [...], jedn. ewid. Kraków [...] a nadto nie dokonuje konkretyzacji przedmiotowej nieruchomości. Wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, dokonane na wniosek państwowych osób prawnych, nie stanowiło automatycznego nabycia przez te osoby prawa zarządu do wywłaszczonej nieruchomości. Tytuł prawny do nieruchomości był nadawany przez właściwe organy państwowe, które ustalały prawnorzeczowe tytuły do poszczególnych składników mienia w drodze decyzji. Orzeczenie o wywłaszczeniu nie kreowało zatem prawa zarządu podmiotu, na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło, do wywłaszczonego gruntu. Należy podkreślić, iż sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości, czy też posadowienia na niej elementów infrastruktury kolejowej, nie kreuje prawa zarządu. Instytucja zarządu uregulowana była już w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych, na podstawie których wydawane były decyzje o przekazaniu gruntów. Z kolei na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, prawo zarządu na rzecz przedsiębiorstw państwowych mogło zostać ustanowione w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, o oddaniu nieruchomości w użytkowanie. W późniejszym okresie oddanie nieruchomości w zarząd następowało w wyniku wydanej w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którą państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej , za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. W związku z powyższym, dla ustanowienia zarządu na nieruchomościach państwowych ustawodawca wymagał decyzji administracyjnej wydawanej przez organ. W przypadku braku takiej decyzji odnoszącej się do konkretnej nieruchomości, bezwzględnie należy przyjąć, iż nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej. Samo wykazanie sprawowania faktycznego zarządu nie jest wystarczające dla udowodnienia okoliczności przysługiwania wnioskodawcy prawa zarządu. Przedmiotem dowodzenia w niniejszej sprawie jest istnienie prawa, a nie stanu faktycznego, polegającego na faktycznym władaniu gruntem. Jedynie bowiem władanie oparte na stosownym tytule prawnym uprawnia do skutecznego żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego ww. działki. Dokonując analizy oświadczenia złożonego przez pracowników Spółki [...] wywiedziono, iż nie może ono przesądzać o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 roku prawa zarządu. W przedmiotowej sprawie nie mamy bowiem do czynienia z istnieniem zarządu, którego nie można potwierdzić z powodu braku zachowania odpowiednich dokumentów.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka [...] z siedzibą w W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajduje się dokument potwierdzający prawo zarządu [...] W odniesieniu do działki objętej wnioskiem złożone zostało oświadczenie zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzające przekazanie [...] przedmiotowego terenu w zarząd.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Ponadto zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sadu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (vide: wyroki NSA 2 dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97; z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98; z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 45/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1370/12). W świetle materiału dowodowego - należy podzielić pogląd organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] objętej księgą wieczysta nr [...] Prawo zarządu w przedmiotowym przypadku wywodzone jest raczej z uwarunkowań historycznych, które jednak powinny być poparte jakimkolwiek z dokumentów wskazanych w ust. 1 § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Organ I instancji dokonał stosownej weryfikacji i trafnie wywiódł, że nie istniała dokumentacja, która mogłaby być podstawą do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. Należy w tym miejscu nawiązać do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 roku, sygn. akt I OSK 929/09, w którym podniesiono, że istnienia zarządu nie można domniemywać, dlatego też fakt władania czy też sprawowanie faktycznego zarządu nieruchomością stanowiącą działkę nr [...], nie jest wystarczający dla udowodnienia okoliczności istnienia prawa zarządu. Wnioskodawca wywodzi istnienie prawa zarządu z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 3 listopada 1954 roku o wywłaszczeniu przedmiotowego gruntu na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele firma B. Jednak ww. orzeczenie nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt sprawowania zarządu, który istniał, ale nie zachował się do dnia orzekania przez właściwe organy. Nie może zatem stanowić podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie wnioskodawcy. Nie wskazuje bowiem podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. Kraków - [...], a nadto nie dokonuje konkretyzacji przedmiotowej nieruchomości. Trafnie wywodzi organ I instancji, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości, czy też posadowienia na niej elementów infrastruktury kolejowej, nie kreuje prawa zarządu. Instytucja zarządu uregulowana była już w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych, na podstawie których wydawane były decyzje o przekazaniu gruntów. Z kolei na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, prawo zarządu na rzecz przedsiębiorstw państwowych mogło zostać ustanowione w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, o oddaniu nieruchomości w użytkowanie. W późniejszym okresie oddanie nieruchomości w zarząd następowało w wyniku wydanej w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którą państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej , za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji prawidłowo przyjął, iż w stosunku do nieruchomości nie została w ogóle wydana decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd (użytkowanie) bądź inny dokument potwierdzający pośrednio istnienie takiego stosunku prawnego. W konsekwencji brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie przewidzianym przez art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie ust. 3 § 4 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a. potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. W ocenie Kolegium oświadczenie wnioskodawcy nie może przesądzać o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu albowiem w stanie faktycznym i prawnym nie mamy do czynienia z istnieniem zarządu, którego nie można potwierdzić z powodu braku zachowania odpowiednich dokumentów. Dokumenty te bowiem w ogóle nie istniały. Nie zachodzi zatem okoliczność uzasadniająca przyjęcie przedmiotowego oświadczenia za podstawę prawną decyzji stwierdzającej powstanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Ponadto warto również zwrócić uwagę na inną istotną okoliczność. W wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1578/16 podniesiono, że nie można nie dostrzegać, że prowadząc postępowanie i orzekając w sprawie organy administracji publicznej zobowiązane były do uwzględnienia zasad z art. 200 u.g.n. oraz rozporządzenia. Nie posiadały one uprawnień do odstąpienia od stosowania przepisów wykonawczych, także odnośnie do zakwestionowanego w niniejszym wyroku § 4 ust. 3 rozporządzenia. Uprawnienia te w świetle art. 178 ust. l Konstytucji RP służą natomiast Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznającemu skargę, który związanych jest wyłącznie przepisami Konstytucji RP oraz ustaw, a stwierdzenie prawa zarządu na podstawie oświadczenia złożonego w trybie art. 75 5 2 k.p.a. uznaje za niedopuszczalne. O ile w związku ze stosowaniem wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej § 4 ust. 3 rozporządzenia doszłoby do stwierdzenia prawa zarządu, uwzględnienie żądania wniosku stanowiłoby naruszenie przepisów prawa materialnego. Powyższy pogląd podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 960/19 wydanym w podobnych okolicznościach faktycznych ze skargi tego samej Strony skarżącej. W ocenie Sądu konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Samo oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. omawianego prawa zarządu. Skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotową działkę nr [...], fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia poprzez oświadczenie strony.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Firma A zarzucając naruszenie:

1/ art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak dokonania właściwych ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości bądź inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości;

2/ art. 75 § 1 i 2 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 1 i 2 K.p.a. nie jest wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości ani inny tytuł prawny do nieruchomości;

3/ art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości ani inny tytuł prawny nieruchomości, pomimo istnienia oświadczenia spółki.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Firma A, działki co do której stwierdzono brak dokumentów potwierdzających iż znajdowała się w zarządzie poprzednika prawnego wnioskodawcy. W ocenie organu fakt wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na cele kolejowe nie przesądza że nieruchomość ta została poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy wydana w zarząd. Nie zachowały się bowiem żadne dokumenty taki fakt potwierdzające. Organ podnosi też, że dla stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nie są wystarczające oświadczenia złożone w trybie art. 75 k.p.a., oraz wskazuje, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewody Małopolskiego stwierdzająca nabycie prawa własności tej działki przez Gminę Kraków, z której to decyzji wynika też, że nie został ustanowiony zarząd tej nieruchomości na rzecz poprzednika prawnego wnioskodawcy. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. (Dz.U.1998.23.120, dalej "Rozporządzenie"):

1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

Z przytoczonego wyżej przepisu wynika, iż prawo zarządu może być ustalane w oparciu o wymienione w tym przepisie enumeratywnie dokumenty. Jeśli brak jest tych dokumentów, to powstaje pytanie o interpretację § 4 ust. 3 Rozporządzenia, który dopuszczał możliwość stwierdzenia nabycia dotychczasowego prawa zarządu w oparciu o zeznania świadków lub oświadczenia stron złożone zgodnie z art. 75 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie złożone w trybie art. 75 k.p.a., że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990r. była w zarządzie [...] (k.104 akt adm.). O ile Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że w świetle § 4 ust. 3 Rozporządzenia stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu nie musi opierać się tylko na dokumentach określonych w ust. 1 tego przepisu, a Prawodawca ustalił, że może istnieć sytuacja, w której wymienione w tym przepisie dokumenty się nie zachowały i wówczas stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, to jednak stwierdzić należy, iż § 4 ust. 3 odnosi się do "dotychczasowego prawa zarządu", a zatem prawo to musiało być ustanowione w przeszłości, skoro "dotychczas" istnieje. Tym samym, zeznania świadków czy oświadczenia stron muszą określać, w jaki sposób prawo zarządu zostało ustanowione w przeszłości. Zatem oświadczenie złożone w niniejszej sprawie nie dały odpowiedzi w tym zakresie w spornej kwestii (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 435/14, oraz wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., I OSK 30/15 ). Zatem jeżeli chodzi o kwestię udowadniania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego, wnioskodawca winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyroki NSA z dnia 16 marca 2021 I OSK 2548/20, z dnia 18 kwietnia 2013 r. I OSK 1926/11z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA ,wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2014 r., II SA/Ke 1019/13, LEX nr 1498052, wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2018 r. I SA/Wa 1833/17). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu wykazana w postępowaniu w sposób pewny. Wskazać również należy, iż organ I instancji podejmował próby odnalezienia decyzji o przekazaniu w zarząd lub inne dokumenty taki fakt potwierdzający, co jednak rezultatu nie przyniosło. Także strona skarżąca takiego dokumentu nie przedstawiła.

Jeszcze raz podkreślić należy, iż w trybie § 4 ust. 3 Rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność. Zauważyć przy tym trzeba, że powołane wyżej oświadczenie [...] złożone przez osoby działające w strukturach strony skarżącej, także nie wskazuje na żaden konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz [...] (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotowymi działkami. Samo więc oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. omawianego prawa zarządu. Zasadne więc jest stanowisko orzekających w sprawie organów administracji publicznej, że prawo tego rodzaju, względem spornej działki, wykazane nie było. Podkreślić przy tym należy, że istnienia prawa zarządu konkretnej nieruchomości nie można domniemywać. Nadto, o bycie tego prawa nie świadczy ani przeznaczenie gruntu ani też wykorzystywanie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, ani też samo faktyczne władanie przez [...] takim gruntem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2018 r., sygn. II SA/Kr 754/18). W efekcie stwierdzić trzeba, że skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotową działkę nr [...], fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 Rozporządzenia poprzez oświadczenie strony.

Sąd podziela pogląd organu, że fakt wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i na cele kolejowe nie przesądza, że nieruchomość ta została poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy wydana w zarząd. Sama zaś decyzja wywłaszczeniowa nie jest wymieniona w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. jako podstawa ustanowienia zarządu.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekła jaki w sentencji.