Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 385/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 365 § 1, art. 366
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. Oddział w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 372/12 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. Oddział w Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 372/12, oddalił skargę P. Spółki Akcyjnej w W. Oddział w Z. na opisaną w sentencji decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

W uzasadnieniu powyższego wyroku przedstawił następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Oddział w Z. w dniu 16 lutego 2011 r. wystąpiło z podaniem o uaktualnienie danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie granic pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] w obrębie [...], gmina [...], nr [...] a nr [...] i nr [...] w obrębie [...], nr [...] a nr [...] w obrębie [...], nr [...] a nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...], nr [...] w obrębie [...] a działkami nr [...] i nr [...] w obrębie Z., poprzez ujawnienie w ewidencji danych z mapy katastralnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Starosta [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Doszedł bowiem do przekonania, że nie mogą stanowić ku temu podstawy przedłożone przez spółkę dokumenty, a to wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...], oddalający powództwa Z. C. i M. B. o wydanie nieruchomości oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], oddalający apelację od tegoż orzeczenia. Zgodnie z brzmieniem ich uzasadnień, m.in. granice działek nr [...] i nr [...] zgodne ze stanem prawnym są granicami katastralnymi i powinny być ustalone według danych liczbowych katastralnych. Ponadto, z uwagi na oddalenie powództwa, Sąd Okręgowy w [...] nie zastosował art. 36 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, i w orzeczeniu nie zamieścił rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu nieruchomości. Jak dalej wskazał organ, przeszkodą był także podział działki nr [...]. W wyniku tego podziału powstały działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Geodeta ustalając granice działki nr [...] przed podziałem posłużył się danymi z mapy sytuacyjno-wysokościowej, z powodu braku w tym czasie danych katastralnych, oparł się także na dokumentach dotyczących podziału działki nr [...] oraz wskazaniach i oświadczeniach stron. W ten sposób ustalone granice działki nr [...] oraz jej podział zostały przyjęte bez zastrzeżeń przez B. S. (właściciela dz. nr [...] - KW [...]), Z. C. (właściciela dz. nr [...] - KW [...]) oraz przedstawiciela Gminy [...] (właściciela dz. nr [...] i nr [...]). Spowodowały przybytek jej powierzchni w wysokości 0,15 ha do wcześniejszej powierzchni ewidencyjnej 0,75 ha. Pomimo braku danych liczbowych i braku katastru w 1993 r. geodeta nie ustalił granic działki nr [...] w postępowaniu rozgraniczeniowym. Wykaz zmian gruntowych podziału działki nr [...] został ujawniony w ewidencji gruntów w dniu 7 stycznia1994 r. Aktualnie działki nr [...] i nr [...] stanowią jedną nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą KW [...]. Działka nr [...] stanowi odrębną nieruchomość (KW [...]), podobnie jak działka nr [...] (KW [...]). Z załączonych do akt sprawy opinii biegłych sądowych: mgr inż. S. K. z dnia 4 kwietnia 2000 r. i mgr inż. K. C. z dnia 25 listopada 2004 r. i z dnia15 czerwca 2005 r. - wszystkie opinie sporządzone do sprawy sygn. akt [...] w Sądzie Okręgowym w [...] - oraz załączników graficznych do tych opinii wynika, że część działek nr [...] i nr [...] ustalonych w granicach katastralnych pokrywa się z istniejącymi na gruncie zagospodarowanymi działkami nr [...] , nr [...] , nr [...] oraz częścią działki nr [...]. Ujawnienie w części graficznej ewidencji gruntów granic działek nr [...] i nr [...] według danych katastralnych spowodowałoby "usunięcie" z mapy działek nr [...] , nr [...] , nr [...] oraz części działki nr [...] , co doprowadziłoby do sporu granicznego. W ocenie organu jedynie dostarczenie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej (operatu technicznego) wykonanej przez upoważnionego geodetę, łącznie z decyzją Wójta Gminy [...] o rozgraniczeniu nieruchomości wymienionych we wniosku lub prawomocnego orzeczenia sądu o rozgraniczeniu nieruchomości, pozwoli na rozpatrzenie sprawy i rozstrzygnięcie żądania uaktualnienia danych w ewidencji. Tymczasem postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone przez Wójta Gminy [...] pod nr [...] zostało zawieszone, zaś wspomniane wyroki nie orzekły o rozgraniczeniu.

Po rozpatrzeniu odwołań wnioskującej spółki oraz Z. C. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Analizując akta sprawy, a w szczególności kopie dostarczonych wyroków uznał, że organ pierwszej instancji słusznie odmówił uaktualnienia granic spornych nieruchomości ze względu na treść § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 21 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który nakazuje aktualizować operat niezwłocznie po uzyskaniu odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Dokumenty te nie są bowiem właściwymi źródłami danych ewidencyjnych. Ustalenie granic przez wspomniane wyżej sądy nie skutkowało rozgraniczeniem. Dlatego odwołań nie uwzględnił.

P. S.A. z siedzibą w W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku tę decyzję organu odwoławczego domagając się jej uchylenia. Podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, wskazała na błąd w dokumentacji prawa, który winien zostać usunięty na podstawie dołączonych do akt orzeczeń sądowych. Podała, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało przez Wójta Gminy [...] umorzone decyzją z dnia [...] marca 2012 r., stąd orzeczenia te stanowią jedyną podstawę dokonania zmian w ewidencji.

Organ postulował oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślił, że materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 193 poz. 1287 ze zm.), a także przepisy Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., nr 38, poz. 454). Ustawa ta określa przedmiot ewidencji oraz podstawowe wymagania co do jej zawartości, nie reguluje natomiast zasad jej prowadzenia. Te zostały zawarte w przywołanym rozporządzeniu (art. 26 ust. 2 ustawy), które określa m.in. sposób prowadzenia ewidencji gruntów oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych (§ 1 pkt 2). Po myśli art. 7d pkt 1 cytowanej ustawy do zadań starosty należy w szczególności: prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków, gleboznawczej klasyfikacji gruntów i geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu. Zgodnie z brzmieniem § 45 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Stosownie zaś do § 46 ust. 1 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów - § 46 ust. 2 pkt 1- 4 rozporządzenia. Wniosek inicjujący niniejszą sprawę w przedmiocie uaktualnienia danych ewidencyjnych został złożony w dniu 28 lutego 2011 r. w Starostwie Powiatowym w [...], a jego rozpatrzenie zależne jest od udzielenia odpowiedzi na pytanie czy dołączone doń dokumenty są wystarczające dla wprowadzenia zmian w ewidencji. W szczególności czy ustalenia dokonane w prawomocnym wyroku oddalającym powództwo o wydanie nieruchomości, a dotyczące granic nieruchomości zawarte w jego uzasadnieniu mogą stanowić dostateczną podstawę aktualizacji operatu ewidencyjnego? I czy w takim przypadku za prawidłowe można uznać twierdzenie, że uzasadnienie wyroku oddalającego żądanie w przedmiocie wydania nieruchomości "zawiera rozgraniczenie nieruchomości" mogące być podstawą tych zmian?

Jak stanowi przepis art. 36 przywołanej wyżej ustawy sąd, przed którym toczy się postępowanie o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości. Treść tego przepisu jednoznacznie stanowi - o konieczności zamieszczenia rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu nieruchomości - w orzeczeniu. Nie może też budzić wątpliwości, że takiego rozstrzygnięcia przedłożony wyrok sądu pierwszej instancji ani wyrok sądu apelacyjnego, nie zawierają, gdyż brak go w sentencjach. Dlatego, zdaniem Sądu I instancji, trudno mówić o "ujawnieniu w ewidencji rozstrzygnięcia zawartego w ww. wyrokach" - jak wnosiła spółka, bowiem takiego rozstrzygnięcia po prostu jest brak. Oczywistym jest, i co wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., że rozpoznając powództwa windykacyjne Sąd określał przebieg granic, gdyż - "istota sporu stron sprowadzała się bowiem do ustalenia zasięgu prawa spornych działek" oraz analizował przesłanki objęte dyspozycją art. 153 Kodeksu cywilnego. Dotyczyło to m.in. granic prawnych działek nr [...] i nr [...], które jak przyjął Sąd w poczynionych ustaleniach, są granicami katastralnymi. Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Nie można jednak w takim przypadku traktować tych ustaleń jako "rozstrzygnięcia o rozgraniczenia nieruchomości", o którym mowa w art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ani też nie można "rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu nieruchomości" utożsamiać z ustaleniami Sądu, uzasadniającymi oddalenie powództwa o wydanie nieruchomości. Takie ustalenia poczynione w uzasadnieniu wyroku - nie mogą zastąpić prawomocnego rozstrzygnięcia sądu w tym przedmiocie, ani też innego rodzaju rozstrzygnięcia wymaganego w przypadku istnienia sporu, co do przebiegu granic (np. decyzji administracyjnej). Ustalenia poczynione w uzasadnieniu wyroku są przesłankami niezbędnymi do orzekania w zakresie powództwa windykacyjnego i mają charakter posiłkowy. Odnosząc się do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1981 r., III CRN 315/80, a w zasadzie końcowego fragmentu jego uzasadnienia, w którym wskazano, że w przypadku oddalenia żądania nie zamieszcza się w sentencji wyroku rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu, a ustalenie takie zawarte w uzasadnieniu jest wówczas przesłanką rozstrzygnięcia, Sąd meriti podkreślił, iż fragment ten trzeba odczytywać w powiązaniu z wcześniejszą częścią uzasadnienia, w której Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził - "Otóż wynikająca z art. 15 dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości właściwość sądu do rozgraniczania w procesie nie rozciąga się na wypadki, w których w wyniku ustalenia granic żądanie wydania nieruchomości albo jej części okazało się nieuzasadnione. Istotą sporu bowiem w takim wypadku jest problem własności (wydania), natomiast ustalenie granicy ma charakter pomocniczy i wtórny (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 31.III.1963 r. III CR 136/63-OSNCP 1964 z.10, poz. 203) i traci wszelkie znaczenie, gdy zasadnicze żądanie zostaje oddalone". Zatem uzasadnienie wyroku oddalającego powództwa o wydanie nieruchomości objętych żądaniem w tej sprawie, w tym poczynione w nim ustalenia, nie mogły stanowić podstawy aktualizacji operatu ewidencyjnego i to w jakimkolwiek zakresie, bo nie mamy w takiej sytuacji do czynienia z "rozstrzygnięciem o rozgraniczeniu". Tym samym w odmiennej ocenie nie można upatrywać naruszenia przez organy przepisów § 46 ust. 1 i § 47 ust. 1 rozporządzenia, ani nakazu utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, czyli zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Ponadto zważył Sąd I instancji, że aktualizacja jest postępowaniem rejestrowym i następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, i to zmian bezspornych. Tymczasem przedłożone przez spółkę orzeczenia zapadły w wyniku długoletniego procesu, trwającego ponad 10 lat postępowania przed sądem powszechnym, dotyczącego wydania nieruchomości. Powództwa windykacyjne zostały jednak prawomocnie oddalone, a w wyroku nie zamieszczono rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu, stąd postępowanie sądowe nie zakończyło definitywnie istniejącego sporu na tle granic. Podobnie jak postępowanie rozgraniczeniowe toczące się przed Wójtem Gminy [...] od 1997 r., które decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] zostało umorzone w oparciu o przepis art. 105 k.p.a., bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ dokonał poza tym analizy dokumentacji geodezyjnej przedmiotowych działek zgodnie z orzeczeniami sądów obu instancji i opiniami biegłych geodetów, wskazując m.in. na skutki "przesunięcia" działek w ich "pierwotne położenie", tj. zgodnie z mapą katastralną (powodujące nałożenie się części działek nr [...] i nr [...] oraz działek nr [...] , nr [...] , nr [...] i części działki nr [...]), na rozbieżność między mapą katastralną a aktualnymi danymi ewidencyjnymi czy na konieczność zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie podziału działki nr [...] (co zostało podniesione przez sąd powszechny w uzasadnieniu). Dlatego oddalono skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej cytowanej jako P.p.s.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca spółka, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.

1. art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne polegające na błędnym uznaniu, iż przez "orzeczenie" należy rozumieć wyłącznie jego sentencję,

2. § 46 ust. 1 oraz § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001r. poprzez ich błędną wykładnię, polegające na:

a) uznaniu, iż niewprowadzenie aktualizacji przez Starostę [...] (błędnie określonego jako Starostę [...]), pomimo faktu, iż wynika to z prawomocnych orzeczeń sądowych (Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego w [...] sygn. akt [...]) było zasadne,

b) błędnym przyjęciu, iż w/w prawomocne orzeczenia sądowe nie zawierają danych pozwalających na aktualizację ewidencji,

3. § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001r. poprzez nieutrzymywanie operatu ewidencyjnego w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi,

nadto naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego pominięcie, bowiem w sytuacji, w której Sądy Okręgowy i Apelacyjny w [...] dokonały stosownego rozgraniczenia, istnieje podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania ze względu na bezprzedmiotowość prowadzenia niniejszego postępowania,

2. art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c. poprzez ich błędną interpretację, bowiem prawomocne orzeczenie sądu ma ten skutek, że wiąże również organy państwowe i organy administracji publicznej, a powaga rzeczy osądzonej rozciąga się także na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu,

wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zanegowano trafność stanowiska zajętego przez Sąd meriti, dowodząc jego sprzeczności z celowościową wykładnią przepisu art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zaakcentowano, że oddalenie powództwa o wydanie nieruchomości z powodu braku podstaw do jego uwzględnienia nie może prowadzić do zamieszczenia w sentencji wyrzeczenia o rozgraniczeniu, wszak skoro takich ustaleń dokonano, to mają one takie samo znaczenie jak rozgraniczenie ujawnione w sentencji. Wyrok i uzasadnienie są składnikami orzeczenia, które stanowi dokument mogący być podstawą ujawnienia granic działek w ewidencji gruntów i budynków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawy w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania,

której tu nie stwierdzono. To oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania – choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Powołanie się w skardze kasacyjnej na obie w/w podstawy wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, iż stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.

Okazały się one nieuzasadnione. Powołane w skardze kasacyjnej w ramach zarzutów procesowych przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i kodeksu postępowania cywilnego nie są stosowane przez sądy administracyjne, toteż nie mogły zostać naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Niezależnie do tego trzeba zwrócić uwagę na sprzeczność kierunków zaskarżenia, skoro z jednego faktu wpierw wywodzi się konieczność umorzenia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 105 § 1 K.p.a., które ma być bezprzedmiotowe z powodu dokonania rozgraniczenia na drodze sądowej, po by ostatecznie domagać się wpisu danych wynikających z wyroku sądu do ewidencji gruntów i budynków. Do umorzenia postępowania dojść jednak nie mogło, bo trafnie dostrzeżono, iż zapadły przed Sądem Okręgowym w [...] wyrok z dnia [...] kwietnia 2008 r., ani też wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nie mogły stanowić takiej podstawy, zatem w oparciu o ich treść niepodobna było dokonać stosowych wpisów, bo rozgraniczenie spornych działek nie miało miejsca. Niniejsze postępowanie nie było więc z tego powodu bezprzedmiotowe. Wbrew autorowi skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni art. 365 § 1 i art. 366 K.p.c. Przepisy te stanowią odpowiednio o związaniu prawomocnym orzeczeniem stron, sądu meriti i innych sądów oraz organów, oraz o powadze rzeczy osądzonej takiego orzeczenia w zakresie podmiotowym i przedmiotowym. Regulacje te gwarantują stabilność sytuacji prawnej określanej orzeczeniem, uniemożliwiając jej podważenie i zobowiązując do jej respektowania (p. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt VCSK 203/13 (LEX nr 1446456). Przy czym chodzi tu o prawomocność materialną w aspekcie pozytywnym, odnoszącym się do samego rozstrzygnięcia, czyli sentencji wyroku, a nie do jego motywów i zawartych tamże ustaleń faktycznych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I CSK 711/12 (LEX nr 1402579) i Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt VI Aca 790/13 (LEX nr 1444950). Zatem przesłanki rozstrzygnięcia, zwłaszcza oddalającego powództwo generalnie nie mają znaczenia dla samego związania wyrokiem i res iudicata. Oczywistym jest, że powody rozstrzygnięcia winny być brane pod uwagę przy ocenie przesłanek i ewentualnego zastosowania cytowanych norm, wszak nie mają ani decydującego charakteru a tylko pomocniczy, ani tym bardziej wyłącznego oddziaływania erga omnes. I tak należy odczytać eksponowane w sprawie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt IV CSK 267/07. Sąd ten wyraźnie wskazał bowiem o związaniu wyrokiem i motywami co do rozgraniczenia w razie uwzględnienia powództwa o wydanie, co w tej sprawie nie miało miejsca.

Kontynuując ten wątek opowiedzieć się należało przeciwko zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej w ramach podstawy uchybień prawu materialnemu. Przede wszystkim wypada przypomnieć, że ewidencja gruntów i budynków, jak każda ewidencja ma charakter deklaratoryjny, pochodny – odzwierciedlający pewien stan, którego nie tworzy. Toteż wpisy do rejestrów są ściśle reglamentowane pod względem dokumentów czy innych dowodów, jakie mogą być podstawą odpowiednich adnotacji. Gdy chodzi o orzeczenia sądowe, to mogą one być taką podstawą tylko wówczas, gdy zawierają pozytywne i konkretne wyrzeczenie, obejmujące elementy podlegające wpisowi i to w taki sposób, który pozwala na ich jednoznaczne odczytanie i wpisanie. Zatem określenie granic może być do niej wprowadzone tylko wówczas, gdy te granice zostaną wyraźnie i w przepisany sposób sprecyzowane. Identycznie rzecz się ma z ugodą czy decyzją. W postępowaniu sądowym możliwe jest dokonanie rozgraniczenia w dwóch sytuacjach, a mianowicie gdy nie dojdzie do ugody w postępowaniu administracyjnym albo, gdy jest to potrzebne do rozstrzygnięcia powództwa o wydanie nieruchomości (art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w związku z art. 153 k.c.). W pierwszym wypadku rozgraniczenie jest zasadniczym przedmiotem sporu, zaś w drugim jest tylko przesłanką rozstrzygnięcia, bo sprawa z reguły zasadniczo dotyczy własności. W niniejszej sprawie chodziło o drugą sytuację. Odnośnie granic spornych działek wypowiedziały się sądy powszechne obu instancji, które wszak prawomocnie oddaliły powództwo o wydanie nieruchomości. Nie doszło więc do pozytywnego rozstrzygnięcia w kwestii wydania, a tym samym do rozgraniczenia, czyli stwierdzenia przebiegu granic między nimi. Wyrok ten nie może stanowić więc podstawy wpisu granic objętych nim działek do ewidencji. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] niepodobna wysnuć takiego przebiegu granic, który pozwalałby na dokonanie wpisów we właściwych ewidencjach. Sprawa ta nie była sprawą o rozgraniczenie, a o własność, stąd w kwestii granic Sądy orzekały wtórnie (tak Sad Najwyższy w postanowieniach z dnia: 11 maja 2000 r., sygn. akt I CKN 723/98 (LEX nr 50837), 3 października 1997 r., sygn. akt I CZ 125/97 (LEX nr 929462). Orzeczenie o rozgraniczeniu w takiej sprawie jest samodzielną częścią rozstrzygnięcia tylko wówczas, gdy zawarte jest w sentencji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 43/97 (LEX nr 465050). W wypadku, gdy ustalenie granic doprowadziło do oddalenia powództwa o wydanie, w sentencji nie zamieszcza się wyrzeczenia o rozgraniczeniu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 1981 r., sygn. akt III CRN 315/80 (OSN z 1981 r., poz. 196). W konsekwencji czego należy wyrazić pogląd, wedle którego przesłankowe ustalenia zawarte w uzasadnieniu wyroku oddalającego powództwo o wydanie nieruchomości nie mogą stanowić o przebiegu granic, nie ma bowiem podstawy do ich określenia wynikającego ze sprecyzowania punktów i linii granicznych. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie w zaskarżonym wyroku rozważył znaczenie sentencji przywołanych wyżej wyroków i uznał, iż nie stanowią one dokumentu pozwalającego na dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Nie dopuścił się przeto naruszeń wskazanych przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r.

Co mając na uwadze Naczelny Sad Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.