Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 47/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 pkt 1, 3,  par. 1a,  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] w rejonie ul. [...] i ul[...], ozn. hip. [...], w części stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. 751 m², w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz T. S. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

T. S. złożył w dniu 4 lutego 2021 r. skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku Z. K. (poprzednika prawnego skarżącego) z dnia 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej dawnej nieruchomości [...] ozn. "[...]" w części oznaczonej miejskim numerem hipotecznym [...], w części w jakiej dotyczy ona aktualnie dz.ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1-3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 37 § 6 pkt 2 lit. a k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadniając zarzuty skarżący podkreślił, że Z.K. pismem z 31 stycznia 1949 r. wniósł o przyznanie prawa własności czasowej dawnej nieruchomości [...] ozn. "[...]" w części oznaczonej miejskim numerem hipotecznym [...]. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1962 r. nr [...] odmówiło Z.K. przyznania prawa własności czasowej do wskazanej nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 1999 r. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] w zakresie części działki o nr hip. [...] o łącznej powierzchni [...] m2, w której skład wchodzą działki o numerach ewidencyjnych: [...] o powierzchni [...] m2, [...] o powierzchni [...] m2 oraz [...] o powierzchni [...] m2. Następnie decyzją nr [...] Kolegium utrzymało w mocy powyższą decyzję.

W wyniku dalszych postępowań administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. [...] stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Związku Gmin [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r., na podstawie której ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego obecnej dz. ew. nr [...] na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]". Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2016 r. [...]. Na skutek wniesionych skarg przywołane decyzje były poddane kontroli legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z 16 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 813/16 potwierdził ich zgodność z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 294/16 oddalił wniesioną od tego wyroku skargę kasacyjną.

Skarżący pismem z 22 sierpnia 2019 r. złożył wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego cz. obecnej dz. ew. o nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej na obszarze [...], na gruncie dawniej oznaczonym hipotecznie jako "[...]" działka o nr hip. [...] położonym obecnie w rejonie ulic [...] i [...].

Wobec niepodjęcia przez organ jakichkolwiek czynności w sprawie, skarżący pismem z 15 września 2020 r. złożył ponaglenie, które zostało rozstrzygnięte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] października 2020 r. Kolegium stwierdziło, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, w związku z czym wyznaczyło Prezydentowi [...] dodatkowy termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy. Pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu organ nie tylko nie załatwił sprawy, lecz również nie dokonał jakichkolwiek czynności w sprawie, ani też nie zawiadomił skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w wyznaczonym terminie.

W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego, wniesienie skargi na bezczynność organu jest niezbędne i uzasadnione. Poddając jednocześnie analizie postępowanie Prezydenta [...] skarżący podkreślił, że organ ten dopuszcza się również przewlekłego prowadzenia sprawy, przy czym mając na uwadze brak dokonania jakichkolwiek czynności w sprawie przewlekłość postępowania ma charakter rażący. W niniejszej sprawie pismo wszczynające postępowanie wpłynęło do Prezydenta [...] nie jak wskazuje Kolegium w roku 2019, lecz w roku 1949. Oczywiście, możliwość rozpatrzenia wniosku poprzednika prawnego skarżącego wystąpiła po wyeliminowaniu z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] [...], jednakże nastąpiło to w 1999 r., kiedy to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] unieważniło powyższe orzeczenie. W dalszych postępowaniach administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało decyzję z [...] grudnia 2015 r. i stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Związku Gmin [...] z [...] czerwca 1994 r., na podstawie której ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego obecnej dz. ew. nr [...] na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "[...]", która została następnie utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2016 r. [...]. Okoliczność, iż w sprawie powyższych orzeczeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne nie tamowała postępowania administracyjnego w przedmiocie złożonego wniosku dekretowego, jako że wydane decyzje były ostateczne i wykonalne. Skarżący nie zgadza się zatem z wyrażonym stanowiskiem, jakoby postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2019 r. Wniosek dekretowy został złożony w 1949 r., zaś sprawa wniosku nadawała się do rozstrzygnięcia co najmniej od 2016 r. (kiedy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało ostateczne decyzje administracyjne). Jednakże nawet przyjmując, że postępowanie administracyjne zainicjowane zostało pismem skarżącego z dnia 22 sierpnia 2019 r., to od momentu jego złożenia minęło ponad siedemnaście miesięcy. Nawet skomplikowana tematyka spraw dekretowych nie uzasadnia półtorarocznej bezczynności. Fakt, iż organ przez prawie dwa lata nie tylko nie załatwił wniosku skarżącego, ale nie podjął nawet czynności zmierzających do załatwienia sprawy powoduje, iż bezczynność Prezydenta [...] ma charakter rażący. Dotychczasowe ponaglenia Prezydenta [...] oraz wyznaczenie dodatkowego terminu przez organ wyższej instancji nie odniosły żadnego skutku. Pomimo podjętych przez skarżącego czynności prawnych sprawa nadal pozostaje nierozpoznana.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt; stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] podkreślił, że po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 23 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2941/16, pismem z dnia 22 sierpnia 2019 r. T. S. wniósł o wydanie decyzji dot. ustanowienia prawa wieczystego użytkowania do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Następnie, pismem z 15 września 2020 r. skarżący za pośrednictwem Prezydenta [...] złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie w przedmiocie prowadzonego postępowania o ustanowienia prawa wieczystego użytkowania do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.

Postanowieniem z [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyznaczyło dodatkowy termin na załatwienie sprawy oraz stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z 3 marca 2021 r. Biuro Spraw Dekretowych wystąpiło do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego oraz Biura Infrastruktury z prośbą o wydanie opinii, czy w świetle ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] w rejonie ul. [...] część I, Uchwałą Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., istnieje możliwość zwrotu przedmiotowej działki na rzecz następców prawnych dawnego właściciela.

Natomiast pismem z 5 marca 2021 r. Biuro Spraw Dekretowych, działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwało stronę do nadesłania w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania:

- oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny z dnia [...] czerwca 1979 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku po Z.K. i W.K.,

- oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny z dnia [...] kwietnia 2004 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku po J.K. i Z.K.

Jednocześnie Biuro poinformowało stronę, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość postępowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. wskazując przy tym przewidywany termin zakończenia postępowania.

Mając na względzie powyższe okoliczności, jak również to, że przewlekłość w przedmiotowym postępowaniu jest spowodowana przyczynami niezależnymi od organu, a związanymi z obecną sytuacją epidemiologiczną panującą w kraju Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wypada zauważyć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga domaga się stwierdzenia bezczynności Prezydenta [...] i przewlekłości tego organu w prowadzeniu postępowania o przyznanie własności czasowej do gruntu działki nr ewid. [...], która pochodzi z dawnej nieruchomości hipotecznej [...], wyodrębniona następnie z działki nr [...], wcześniej działki nr [...], a poprzednio [...]. Uwzględniając zatem, że skarga dotyczy jednego postępowania, a jej zarzuty opierają się na tym samym stanie faktycznym, Sąd przyjął, że ocena, czy organ pozostaje bezczynny i czy postępowanie prowadzone było przewlekle może być dokonana w jednym postępowaniu sądowym. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2317/19, CBOSA)

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość),

które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W niniejszej sprawie skarżący pismem z 15 września 2020 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego cz. dw. ew. nr [...] o pow. [...] m2 (hip. [...]), wobec czego przyjąć należy, że formalne przesłanki do wniesienia skargi zostały spełnione.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości, której istota sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Dopełnieniem tej zasady jest art. 35 k.p.a., który w § 1 zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Ponadto, na podstawie art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy – w ustalonym przepisami terminie – organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Istotą postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest natomiast zagadnienie, czy organ administracji publicznej podejmuje czynności w toku postępowania w sposób nieefektywny lub pozorny. Przewlekłość postępowania występuje wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości podjętych czynności podjętych, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Ponadto przewlekłość postępowania wystąpi w sytuacji, w której postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie można organowi administracji skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia czy nawet zarzut mnożenia przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.

Po zapoznaniu się z nadesłanymi wraz ze skargą aktami sprawy Sąd stwierdził, że w dacie orzekania przez Sąd, Prezydent [...] pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotyczącego działki o nr ewid. [...] wydzielonej z nieruchomości ozn. nr hip. [...], objętej wnioskiem Z. K. z dnia 26 stycznia 1949 r. Organ przewlekle również prowadził postępowanie podejmując opieszałe i niesprawne działanie, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również w nieuzasadniony sposób przedłużał termin załatwienia sprawy.

Nie można pominąć tego, że na tok postępowania dekretowego w niniejszej sprawie znaczący wpływ wywiera postępowanie nieważnościowe, jak i postępowania podziałowe, mające na celu wydzielenie w granicach dawnej nieruchomości hipotecznej działek gruntu, stanowiących następnie odrębny przedmiot postępowań. Uwzględnić zatem trzeba, że rozpoznanie wniosku w odniesieniu do będącej przedmiotem niniejszego postępowania działki nr ewid. [...], możliwym było w wyniku stwierdzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 1999 r. nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1962 r. o odmowie przyznania Z.K. własności czasowej do gruntu stanowiącego obecnie część dz. nr [...]. Jednakże na możliwość dalszego procedowania w tej sprawie znaczący wpływ miały kolejne postępowania, w szczególności postępowanie zakończone wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z [...] marca 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z [...] grudnia 2015 r. stwierdzającej nieważność decyzji Zarządu Dzielnic - Gmin [...] z [...] czerwca 1994 r. o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Przedsiębiorstwu Budownictwa Ogólnego "[...]" z siedzibą w W. w części, w jakiej dotyczyła gruntu pochodzącego z dawnej hipoteki [...] działka nr [...]. Decyzja Kolegium z [...] marca 2016 r. została następnie poddana kontroli legalności sprawowanej przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 813/16, oddalił wywiedzioną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2941/16, oddalił zaś skargę kasacyjną Spółki wniesioną od powyższego wyroku. Odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem został doręczony Prezydentowi [...] w dniu 13 lutego 2019 r. Przy piśmie z 19 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczył organowi odpis prawomocnego wyroku z 16 września 2016 r. wraz uzasadnieniem i aktami administracyjnymi. Wraz ze zwrotem akt zaistniała rzeczywista możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku dekretowego w odniesieniu do gruntu stanowiącego część obecnej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha. Dostrzegając powyższe T.S., jako nabywca przysługującego M.K. udziału we wszystkich roszczeniach wywodzonych z opisanych nieruchomości pismem z 22 sierpnia 2019 r. - niejako przypominająco - zwrócił się do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] o wydanie decyzji dotyczącej ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na podstawie art. 7 dekretu. Pismo to nie wszczynało więc odrębnej sprawy, stanowiąc kontynuację prowadzonego przez organ postępowania dekretowego, dla którego kluczowym w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] finalnie stało się wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 23 listopada 2018 r.

Nie budzi wątpliwości, że od daty doręczenia tego wyroku do dnia wyrokowania w sprawie niniejszej, a zatem ponad dwa lata, organ nie rozpatrzył wniosku dekretowego w omawianym zakresie, co skutkowało uznaniem, że doszło do wielokrotnego przekroczenia maksymalnego terminu na załatwienie sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Pomimo wyznaczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] października 2020 r. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, decyzja w tym przedmiocie nie została wydana. Świadczy to o pozostawaniu przez organ w bezczynności. Jednocześnie, biorąc pod uwagę brak podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych po doręczeniu organowi wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2018 r., Sąd uznał, że opisana wyżej bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę okres procedowania w sprawie i 2-letnią przerwę organu w zakresie podejmowania czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności.

O przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania świadczy natomiast okoliczność, że pomimo złożenia ponaglenia przez skarżącego, co miało miejsce 15 września 2020 r., organ dopiero po 6 miesiącach podjął w sprawie czynności. Uznając, że aktualnie wyjaśnienia w sprawie wymaga legitymacja T. S. do występowania w sprawie, organ pismem z 5 marca 2021 r. zwrócił się do zainteresowanego o przedłożenie oryginału bądź kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, znajdujących się w aktach dokumentów, co dotyczy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny z [...] czerwca 1979 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku po Z.K. i W.K., oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny z [...] kwietnia 2004 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku po J.K. i Z.K. Jednocześnie w piśmie tym organ po raz pierwszy poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania wskazując, że z uwagi na konieczność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, zakończenie postępowania nastąpi do 30 czerwca 2021 r. Dopiero też pismami z 3 marca 2021 r. Biuro Spraw Dekretowych Urzędu Miasta [...] wystąpiło do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego oraz Biura Infrastruktury o wydanie opinii, czy w świetle ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] w rejonie ul. [...] część I, uchwałą Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., istnieje możliwość zwrotu przedmiotowej działki na rzecz następców prawnych dawnego właściciela. To pierwsze dokumenty wskazujące na prowadzenie postępowania. Powyższe okoliczności, a w szczególności znaczny odstęp czasu pomiędzy zakończeniem postępowania sądowego a czynnościami podejmowanymi przez organ celem rozpoznania wniosku dekretowego w odniesieniu do gruntu oznaczonego ewid. nr [...] uzasadniają stwierdzenie, iż takie działanie organu należy traktować jako opieszałe. O ile bowiem czynności podejmowane przez organ zmierzają do załatwienia sprawy, to - zdaniem Sądu - nie charakteryzują się one koncentracją niezbędną w świetle zasad szybkości postępowania. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że stwierdzona przewlekłość postępowania rażąco narusza prawo. Opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach pozbawione było bowiem racjonalnego (prawnego) uzasadnienia.

Mając na uwadze stan i stopnień skomplikowania niniejszej sprawy Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku dekretowego z 31 stycznia 1949 r. w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wnioskowany w skardze termin 14 dni na załatwienie sprawy byłby terminem zbyt krótkim.

Rozważając przyznanie wnioskowanej w skardze sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd miał na uwadze, że fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania lub bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór czy zastosować ten środek leży całkowicie w gestii oceny sądu a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2324/19 (CBOSA), przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania.

Z uwagi na powyższe, jak również uwzględniając okres, w jakim organ nie podejmował żadnych czynności w postępowaniu zmierzających do wydania decyzji w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], a także i to, że w toku postępowania nie ujawniły się nadzwyczajne i zaskakujące okoliczności, które stan taki mogłyby usprawiedliwiać, uzasadnionym jest przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. O jej wysokości zadecydował przede wszystkim czas rozpatrywania sprawy, jak również rodzaj bezczynności. Sąd wziął również pod uwagę, że organ w trakcie postępowania nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., a także to, że nie dotrzymał wyznaczonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dodatkowego terminu załatwienia postępowania, który upływał 3 stycznia 2021 r. Z powyższych względów Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 złotych, jako stanowiącą formę rekompensaty adekwatną do stopnia bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego nastąpiło na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a, zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę obejmującą uiszczony wpis od skargi.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.