Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3466/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak A WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 18 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tegoż samego organu; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego S. M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie ustawą o kombatantach(...)), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pozbawił S. M. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1978 r. z tytułu walk zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] .06.1945 r. do [...] .06.1947 r., łącznie 2 lata.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że S. M., w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. S. M. złożył również dokumenty dotyczące działalności w Armii Krajowej. Zdaniem Kierownika Urzędu S. M. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...), pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Zgodnie z tym przepisem Kierownik Urzędu nie jest zobowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach(...), co znajduje swój wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wobec podniesionej okoliczności działalności S. M w Armii Krajowej Kierownik Urzędu stwierdził, że ustawowy termin składania wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 do 4 ustawy o kombatantach(...) minął 31 grudnia 1998 r. nie jest zatem możliwe złożenie wniosku w tej sprawie, a fakt ten nie może mieć wpływu na przebieg postępowania w sprawie uzyskanych w ZBOWiD uprawnień kombatanckich.

W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym w terminie, S. M. zwrócił się do Kierownika Urzędu o przywrócenie terminu, który: "minął mu [...]. 1998 r., odnośnie faktu działalności w organizacji Armii Krajowej." Usprawiedliwił niemożność złożenia w terminie wniosku o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tego tytułu tym, że był chory na stawy biodrowe, które zostały mu przeszczepione i nie mógł się poruszać.

Decyzją z dnia 18 października 2001 r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r.. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), Kierownik Urzędu utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia 31 lipca 2001 r.

W uzasadnieniu podniósł, że z ustaleń postępowania weryfikacyjnego wynika, że S. M. zostały przyznane uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Podstawą prawną pozbawienia go tychże uprawnień jest więc art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach

..). Termin składania wniosków o przyznanie nowego tytułu kombatanckiego ustalony został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej i tylko Sejm termin ten mógłby zmienić. Urząd natomiast takich możliwości nie ma. W związku z powyższym kwestionowana przez S. M. decyzja z dnia [...] lipca 2001 r., zdaniem Kierownika Urzędu, nie narusza prawa.

W skardze do sądu administracyjnego S. M. podniósł, że jako funkcjonariusz MO w [...] , pow. [...] brał ,,(...)udział w zwalczaniu org. Wojskowej Wehrwolf." Nadto, "(...) w okresie okupacji hitlerowskiej w latach 1943-1945(...)" brał "(...) udział w konspiracji "AK" jako członek ps. "Niski" wraz z całą rodziną, braćmi i siostrami w [...] [...] ." Podniósł również aspekty nie złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tego tytułu w obowiązującym terminie i wniósł o pozytywne załatwienie jego sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w związku z czym za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia nie przysługują.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.o.p.s.a.).

Stosownie natomiast do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] , w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Zasada, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 p.o.p.s.a.

Istota kontroli polega na ocenie zasadności zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia przepisy k.p.a., a także regulacje obowiązujące w dniu wydania decyzji, której prawidłowość była weryfikowana w postępowaniu odwoławczym przez Kierownika Urzędu ustawy o kombatantach (...) Przy tym, zgodnie z art. 134 § 1 p.o.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona, albowiem sądowa kontrola, przeprowadzona w niniejszej sprawie, wykazała, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego samego organu naruszaj ą prawo.

Postępowanie w sprawie .o pozbawienie uprawnień kombatanckich toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami k.p.a.

Skoro Kierownika Urzędu obowiązują zasady postępowania ustanowione w k.p.a., to zobligowany jest on do przestrzegania w szczególności jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dążenia do osiągnięcia prawdy obiektywnej, mająca kapitalny wpływ na ukształtowanie całego procesu . Z przepisu art. 7 k.p.a., w którym jest ona wyrażona, wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą.

Wiąże się z tym również aprobowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że w sprawach związanych z uprawnieniami kombatanckimi, których tłem są złożone procesy historyczne, odległe w czasie fakty i zmienne oceny, należy dołożyć szczególnej staranności, aby postępowanie administracyjne przez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności organów administracyjnych, a przez to w korzystny sposób kształtowało świadomość oraz kulturę prawną obywateli, czego wymaga art. 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z 04.09.2002, sygn. akt: SA 3115/01, LEX nr 142318).

Nie należy także zapominać, że to w procedurze administracyjnej urzeczywistniają się przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną danego rozstrzygnięcia.

W świetle regulacji ustawy o kombatantach(...) uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, ze Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu ustawy o kombatantach(...) i zatrudnienie w MO nie daje tytułu do uprawnień kombatanckich (por. uchwała 7 sędziów NSA z 12.06.2000 r., OPS 5/00, publik, w ONSA 2001/1/3). Stwierdzić zatem należy, że jedynym tytułem przyznania S. M. uprawnień kombatanckich była jego działalność w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...) pociąga za sobą pozbawienie uprawnień kombatanckich.

Jednakże, wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu możliwe jest wykazywanie przez stronę w ramach postępowania weryfikacyjnego tego, że uprawnienia kombatanckie przysługują jej nie tylko z tytułu udziału w utrwalaniu władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Wynika to z nowszego orzecznictwa sądowego (wyrok SN z 22.02.2001, III RN 77/00, publik. OSNAP 2001/15/475). Dodać także należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt: SK 4/02, publik, w OTK-A 2003/4/31, orzekł o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach(...) z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W sytuacji zatem, gdy S. M. powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na swoją działalność w Armii Krajowej, co mogło stanowić tytuł uprawnień kombatanckich. stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach(...), obowiązkiem Kierownika Urzędu, wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do zaistnienia tych okoliczności. Wykazanie tytułu należy do strony. Kierownik Urzędu powinien natomiast ocenić oświadczenia skarżącego składane w postępowaniu weryfikacyjnym oraz znajdujące się w aktach ZBOWiD, porównać je ze sobą i z oświadczeniami świadków podniesionymi na tą okoliczność. Organ powinien także, w miarę potrzeby dopuścić inne dowody. Dopiero stwierdzenie, że skarżący nie legitymuje się żadnymi uprawnieniami kombatanckimi, na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach

..), może spowodować pozbawienie go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...).

Sąd stwierdza, że poprzez błędną wykładnię art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...) Kierownik. Urzędu naruszył przepisy prawa materialnego, natomiast, poprzez nie wyjaśnienie tego, że skarżący - S. M. - legitymuje się innym tytułem uprawnień kombatanckich, naruszył przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U:, z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).