Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 355/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 135 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], o odmowie przyznania płatności za 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 14 maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...], Nr [...] odmówił M. C. przyznania płatności za rok 2008, uzasadniając, iż w złożonym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wnioskodawczyni nie zaznaczyła, że ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz nie zadeklarowała żadnej działki rolnej.

W odwołaniu od przedmiotowego rozstrzygnięcia strona podnosiła, że wydruk formularza wraz z załącznikami graficznymi (spersonalizowanymi) otrzymała z Centrali, że w tym czasie nie nastąpiły żadne zmiany dotycząc obszaru, że wniosek po wypełnieniu załączników graficznych podpisała i wysłała pocztą do ARiMR .

Rozpatrując sprawę i odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR argumentował, że kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności za rok 2008 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, z późn. zm). Podnosił, że ustawa ta określa: 1) zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów, określonych w przepisach: a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r.; b) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.; c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.; 2) zasady i tryb: a) przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów; b) przeprowadzania kontroli; c) wypłaty rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej; 3) zasady i tryb: a) przyznawania i wypłaty rolnikom pomocy do rzepaku i pomocy do plantacji trwałych; b) przeprowadzania kontroli w zakresie, o którym mowa w lit. a.

W kontekście treści art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach, z którego wynika, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika argumentował, że to wnioskodawca sam określa treść swojego żądania, a decyzje w sprawie przyznania płatności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy argumentował, że: wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu (zgodnie z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy); rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych na formularzach opracowywanych i udostępnianych przez Agencję (art. 25 ust 1 ustawy); Agencja przesyła formularz oraz materiał graficzny, o których mowa w art. 22 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003, rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych w poprzednim roku (art. 25 ust. 2 ustawy); w przypadku, o którym mowa w ust. 2, rolnik składa kolejny wniosek o przyznanie płatności obszarowych na formularzu przesłanym przez Agencję i dołącza do niego przesłany przez Agencję materiał graficzny (art. 25 ust. 3 ustawy); minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski, o których mowa w ust. 1, mając na względzie zabezpieczenie przed nie uzasadnionym przyznawaniem płatności obszarowych oraz przepisy Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 (art. 25 ust. 6 ustawy).

W kontekście przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 269) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, iż wniosek taki winien zawierać (w przypadku ubiegania się o płatności bezpośrednie i płatności uzupełniające) informacje (oświadczenia) o: 1) powierzchni działek ewidencyjnych, obejmujące w szczególności: a) położenie działki ewidencyjnej ze wskazaniem województwa, powiatu i gminy, b) dane z ewidencji gruntów i budynków: nazwę obrębu ewidencyjnego, numer obrębu ewidencyjnego, numer arkusza mapy, numer działki ewidencyjnej i powierzchnię całkowitą działki ewidencyjnej, c) powierzchnię gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, w tym powierzchnię - niezgłoszoną do programów pomocowych, gruntów rolnych, które zostały zalesione w ramach działania zalesianie gruntów rolnych objętego Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 lub Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz zgodnie z planem zalesienia, lecz nie zostały przekwalifikowane na grunty leśne; 2) sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności: a) oznaczenia działki rolnej, b) grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną, c) powierzchni działki rolnej, d) numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna, e) powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej.

Organ odwoławczy wywodził również, że M. C. podpisując wniosek oświadczyła (sekcja VIII. OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA), że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co potwierdza, że zapoznała się również ze wskazówkami dotyczącymi sposobu wypełnienia części VII wniosku (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) zawartymi w sekcji IX. OBJAŚNIENIA. Podnosił, że część VII wniosku o przyznanie płatności, która obejmuje: 1) grupę upraw, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych, oznacza się w następujący sposób: JPO - w przypadku ubiegania się o przyznanie jednolitej płatności do gruntów rolnych, UPO - w przypadku ubiegania się o przyznanie uzupełniającej do grupy upraw podstawowych, CH - w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu, RE - w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych, OM - w przypadku ubiegania się o przyznanie przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich; 2) grupę upraw JPO, UPO, CH, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oznacza się jako odrębną działkę rolną; 3) zwarty obszar gruntu, do którego rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych: a) na którym prowadzona jest uprawa: lnu (L), konopi włóknistych (K), b) stanowiący trwały użytek zielony (TUZ), c) objęty uprawą jednej rośliny: na którym realizowane jest przedsięwzięcie rolno-środowiskowe poprawy dobrostanu zwierząt (RS), w ramach grupy upraw RE lub OM, oznacza się jako odrębną działkę rolną podając oznaczenie grupy upraw (używając oznaczenia podanego w pkt 1), do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych; 4) w przypadku, gdy na obszarze, o którym mowa w pkt 3 prowadzona jest uprawa roślin stanowiących więcej niż jedną grupę upraw, każdy ze zwartych obszarów objętych jedna grupą upraw oznacza się jako odrębną działkę rolną, podając oznaczenie grupy upraw (używając oznaczenia podanego w pkt 1 /czyli np. JPO, UPO, CH, RE lub OM/), do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz nazwę obszaru (używając skrótu podanego w pkt 3; 5) w przypadku realizowania przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, ubiegania się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych lub przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich, poza oznaczeniem grupy upraw i nazwą obszaru, podaje się również nazwę rośliny uprawnej; 6) w przypadku ubiegania się tylko o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, obszar do którego rolnik ubiega się o pomoc finansową oznacza się jako odrębną działkę rolną podając oznaczenie ONW.

W świetle powyższego Dyrektor Oddziału ARiMR argumentował, że M.C. nie wypełniła Sekcji VII wniosku tj. oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych, zgodnie ze wskazanymi objaśnieniami, tym samym nie zgłosiła żadnych działek rolnych w celu uzyskania płatności.

W kontekście treści art. 7 ust 1 i 2 ustawy o płatnościach organ odwoławczy wskazywał, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 178212003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004 (tj.1ha); 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wyjaśniał w związku z tym również, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw (ust. 2 art. 7 ustawy): 1) chmielu, 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że z art. 7 ustawy o płatnościach wynika, że płatność przyznawana jest do działek rolnych, a nie do działek ewidencyjnych, zatem samo podpisanie wniosku, bez wypełnienia sekcji VII nie może kwalifikować strony do przyznania płatności.

Rekapitulując swoje stanowisko, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślał, że organ rozpatrując merytorycznie sprawę jest związany przepisami prawa, a zastosowanie zasady uwzględniania przy wydaniu decyzji słusznego interesu strony, możliwe jest w sytuacji, kiedy organ rozpatrujący sprawę ma możliwość pewnego luzu decyzyjnego, a w przedmiotowej sprawie przepisy prawa takiego luzu nie przewidują.

Organ odwoławczy wskazywał również, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrożenia wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) strona miała prawo złożyć zmianę do przedmiotowego wniosku do dnia 31 maja 2008 r., która obejmuje przecież dodanie nowych działek ewidencyjnych i rolnych, zmianę już zdeklarowanych danych w tym m.in. zmianę powierzchni zadeklarowanych działek, zmianę grup upraw, zmianę użytkowania działki rolnej. Natomiast na podstawie art. 21 tego rozporządzenia rolnik może zgłaszać poprawki do wniosku po terminie 31 maja, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku, tj. do dnia 9 czerwca 2008 r. z sankcjami terminowymi (zmniejszenie o 1 % za każdy dzień roboczy kwoty płatności). Powyższy termin jest terminem wynikającym z prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega przywróceniu, tym samym w niniejszej sprawie brak podstaw prawnych do złożenia zmiany do wniosku celem dodania działek rolnych, co czyni decyzję organu pierwszej instancji w pełni zasadną.

W skardze na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...] M.C. podtrzymała argumentację odwołania, iż otrzymała z Agencji spersonalizowany wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2008 r., a jej rola sprowadzała się jedynie do złożenia podpisów na wniosku i załącznikach graficznych, co też uczyniła. Zarzuciła, iż do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji nie wzywano jej (przez okres 9 miesięcy) do usunięcia braków, czy pomyłki. Wywodziła, iż zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i wnioskowała o całkowite uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przyznanie wnioskowanej płatności. Do skargi dołączyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, iż nie są jej znane zasady przyznawania płatności, gdyż od kilku lat wnioski o przyznanie płatności wypełnia jej ARiMR w W..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko i argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga ma usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, prowadzi do wniosku, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej M. C. płatności bezpośrednich na 2008 rok.

W tym kontekście podkreślić należy, że okoliczności stanu faktycznego sprawy nie są sporne. Wynika z nich jednoznacznie, że: 1) wnioskiem z dnia 14 maja 2008 r. M. C. wystąpiła o przyznanie płatności na rok 2008; 2) w ramach wszczętego na jej wniosek postępowania administracyjnego, wniosek ten przeszedł kontrolę kompletności oraz kontrolę administracyjną; 3) pismem z dnia 9 lipca 2008 r. wezwano wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku – nie wskazanie rodzaju płatności - w rezultacie którego skarżąca w dniu 28 lipca 2008 r. stawiła się osobiście w siedzibie organu w celu wyjaśnienia nieprawidłowości i złożyła korektę wniosku; 4) decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania M. C. płatności bezpośrednich, którą to decyzję organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy; 5) z wnioskami o przyznanie płatności obszarowych skarżąca występowała już w latach ubiegłych; 8) M. C. posiada działki rolne o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha.

W sprawie nie ma również sporu, co do adekwatności i treści przepisów regulujących zasady i tryb przyznawania płatności bezpośrednich, w tym przypadku płatności na rok 2008. Są nimi, przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odsyłające do odpowiednich aktów wtórnego prawa wspólnotowego, w tym przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Przepisami tymi są również, jak wynika z art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2007 r. przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, stosowane do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, jeżeli sama ustawa nie stanowi inaczej.

O ile więc okoliczności stanu faktycznego sprawy i adekwatne dla ustalenia ich konsekwencji prawnych przepisy obowiązującego prawa nie stanowią w sprawie kwestii spornych, to jednak zasadnicze zastrzeżenia odnieść należy do zasad i trybu stosowania przez organy administracji publicznej przepisów postępowania, co według Sądu, nie pozostawało bez wpływu na wynik postępowania w sprawie z wniosku M. C. o przyznanie płatności bezpośrednich.

Rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło bowiem z ich naruszeniem – w tym zakresie odnosi się to zwłaszcza do przepisu art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. oraz przepisów k.p.a, do których on odsyła – w rezultacie którego strona doświadczyła negatywnych konsekwencji wyrażających się w odnowie przyznania płatności na rok 2008.

Wyżej już wskazano, że z ust. 1 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że w regulowanych tą ustawą postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy oraz ile sama ustawa nie stanowi inaczej, mają zastosowanie przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wynika, że w postępowaniach w sprawach dotyczących między innymi płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) ma obowiązek udzielać stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) ma obowiązek zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 k.p.a. nie stosuje się).

Z normatywnej treści przepisu art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (w tym konwencji językowej którą ustawodawca operuje na jego gruncie, co wyraża się w określonym sposobie jego redakcji) w płaszczyźnie odnoszącej się do konsekwencji jego obowiązywania, a tym samym zakresu i głębokości stosowania ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie wynika jednak, wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, aby intencją i wolą prawodawcy było wyłącznie stosowania w przedmiotowych postępowaniach zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania do organów państwa. Ponad wszelką wątpliwość zasada ta ma również zastosowanie w sprawach regulowanych ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z zasady tej wynikają określone i konkretne konsekwencje odnoszące się do zasad, trybu, zwłaszcza zaś standardu prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowań w indywidualnych sprawach administracyjnych. Z zasady tej wynika wymóg (obowiązek) praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności – z przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wynika wprost, że w postępowaniach w sprawach płatności bezpośredniej organ administracji publicznej stoją na jej straży. Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., w sprawie sygn. akt III SA 729/84 podkreślił, że w celu realizacji zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Podkreślenia przy tym wymaga, że zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa ma charakter dynamiczny. Z zasady tej wynika bowiem, że prawidłowa realizacja jej treści następuje nie tyle poprzez działania ograniczające się do unikania sytuacji mogących osłabić, czy też obniżyć poziom zaufania obywateli do organów państwa, co poprzez działania, w rezultacie których poziom tego zaufania wzrasta. W związku z tym, za normatywnie uzasadnione, bo tkwiące w przepisie art. 8 k.p.a., uznać należy oczekiwanie sprostania określonemu standardowi działania przez organy administracji publicznej. Standard ten musi być wysoki i permanentnie doskonalony. Warunkiem koniecznym jego zachowania i podnoszenia jest realizacja takich zasad szczegółowych, jak: zasada równości wobec prawa, domniemanie słuszności prawnego interesu strony, zasada zaufania do obywatela i lojalności organu wobec niego, zasada służby publicznej, zasada bilansu kosztów i korzyści, zasada kultury organizacji i pracy organu administracji publicznej. Podkreślenia przy tym wymaga, że zasada wyrażona w art. 8 k.p.a. funkcjonuje w ścisłym związku ze standardem prawnym wynikającym z wyrażonej na poziomie konstytucyjnym zasady demokratycznego państwa prawnego.

Konsekwencją zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, istotną w kontekście stanu faktycznego sprawy i oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jest niedopuszczalności ponoszenia przez stronę postępowania, w tym przerzucania na nią, negatywnych skutków i konsekwencji błędów, zaniedbań i zaniechań organów administracji oraz ich pracowników (por. np. wyrok NSA z 12 maja 2000 r., sygn. akt 975/99; wyrok NSA z 27 marca 1998 r., sygn. akt III SA 1493/96).

Przywołane wyżej przepisy ustawy oraz rozporządzenia Komisji, jako przepisy mające zastosowanie w sprawach wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich, jednoznacznie określają termin składnia wniosków o przedmiotowe dopłaty. Umożliwiają one również producentom rolnym, na określonych zasadach i w określonym trybie, składanie zmian do pierwotnie złożonych wniosków w terminie do dnia 31 maja 2008 r. Do dnia 31 maja rolnik ma prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. Zgłoszenie poprawki do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie skutkuje zmniejszeniem o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych. Poprawki do pojedynczego wniosku są uwzględniane pod warunkiem dokonania ich przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku. Jednak jeśli termin ten wypada wcześniej lub jest ten sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji, poprawki do pojedynczego wniosku nie zostaną przyjęte po terminie przewidzianym w art. 14 ust. 2 tego rozporządzenia.

Z art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wynika więc że rolnik może zgłaszać poprawki do wniosku po terminie 31 maja, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku, tj. do 9 czerwca 2008 roku z sankcjami terminowymi.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich w dniu 14 maja 2008 r., jak również, że wniosek ten przeszedł kontrolę kompletności oraz kontrolę administracyjną, w rezultacie której pismem z dnia 9 lipca 2008 r. wezwano ją do usunięcia braków formalnych wniosku – brak wskazania rodzaju płatności - które skarżąca usunęła stawiając się osobiście w siedzibie organu w dniu 28 lipca 2008 r.

W analizowanym kontekście podkreślenia wymaga, że wystąpienie przez organ administracji publicznej z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wniosku, nastąpiło w związku z realizacją przez ten organ przyznanych mu kompetencji. Ponad wszelką wątpliwość, ich treścią było wykonywanie obowiązków wynikających z zasady praworządności, w tym dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu sprawy, której przedmiot determinowany był treścią żądania wnioskodawczyni. W złożonym wniosku ubiegała się ona o przyznanie płatności bezpośrednich.

W związku z tym, w kontekście wskazanej treści zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jej charakteru oraz konsekwencji obowiązywania, jak również w kontekście wskazanych wyżej terminów do złożenia formularza zmiany – przedmiotowa zmiana, w terminie tak do 31 maja, jak i do 9 czerwca roku (ale już z sankcjami terminowymi), w którym producent rolny ubiega się o przyznanie płatności bezpośredniej, jak wynika z przywołanych przepisów, może być dokonana z inicjatywy rolnika, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku - nie sposób zaakceptować takiej praktyki działania organów administracji publicznej, która wyraża się nie dość, że w dokonywaniu merytorycznej kontroli prawidłowości i poprawności wniosku w czasie uniemożliwiających zachowanie wyżej wskazanych terminów do dokonania zmiany pierwotnie złożonego wniosku, co jak wynika z przywołanych przepisów oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji może nastąpić (i de facto następuje) na skutek stosownego powiadomienia wnioskodawcy przez organ administracji publicznej, to również w instrumentalnym traktowaniu przepisów postępowania wyrażającym się w ograniczeniu do konstatacji, że decyzja w przedmiocie płatności bezpośrednich wydawana jest w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe zawarte we wniosku – w rezultacie prowadzi to również do nieuprawnionych wnioskowań wyrażających się chociażby w tym, że organ administracji posiadając wiedzę, że wnioskodawczyni posiada areał gruntów rolnych o powierzchni nie mniejszej niż minimum niezbędne i uprawniające do przyznania płatności (wiedza ta wynika zarówno z treści wniosku i dołączonych do niego załączników, jak również z treści wniosków składanych w latach poprzednich) stwierdza, że powierzchnia gruntów, odnośnie której został rozpatrzony wniosek wynosi 0,00 ha; ponad wszelką wątpliwość nie czyni to zadość standardowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i pozostaje wręcz w jaskrawej sprzeczności z treścią żądania wniosku i dołączonymi do niego dokumentami.

Powyższe musi więc budzić uzasadniony sprzeciw. Wskazane działanie ponad wszelką wątpliwość nie koresponduje z treścią zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., jak również pozostaje w oczywistej sprzeczności z przywołanymi wyżej zasadami szczegółowymi stanowiącymi warunki konieczne prawidłowej realizacji standardu działania wynikającego z zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wskazane elementy charakteryzujące działanie organów administracji uzasadniają również wniosek o braku jego spójności i racjonalności. Skoro bowiem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, i co zaakcentowano w nim również w sensie redakcyjnym, organ orzeka w sprawie na podstawie danych podmiotowych i przedmiotowych zawartych we wniosku, to musi to stawiać kwestię zasadności i racjonalności działań polegających na merytorycznej (nie tylko formalnej) kontroli prawidłowości i poprawności wniosku o przyznanie płatności. Ze stanowiska zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zdaje się wynikać, iż kontrola ta jest zbędna, skoro organ orzeka na podstawie danych zawartych we wniosku. Tak jednak z oczywistych względów nie jest i być nie może.

Przywołane przepisy wyposażają bowiem organy administracji w określone kompetencje, których realizacja, w określonych tymi przepisami sytuacjach, po stronie organów ma walor prawnego obowiązku określonego zachowania. Z jego realizacji, wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zwalnia więc w żadnym razie podmiotowa i przedmiotowa treść wniosku, skoro w rezultacie jego kontroli merytorycznej dokonanej przez organ i na wezwanie tego organu, pierwotnie złożony wniosek może być przedmiotem zmiany, której skuteczność determinowana jest zachowaniem wskazanych wyżej terminów. W tym kontekście ponownie przywołać należy przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., który obliguje organy administracji publicznej do przestrzegania zasady praworządności i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W związku z tym, wskazane działanie organów administracji, uchybia zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (tym samym uchybia ono również wcześniej już przywoływanym, a wywodzonym z niej, jako zasadzie podstawowej, zasadom szczegółowym). Ponad wszelką wątpliwość naruszenie standardu postępowania determinowanego tą zasadą nie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy z wniosku M. C.

Na zasadność oceny skutkującej wnioskiem o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, w żadnym razie nie może mieć wpływu argument, że skarżącej znane były zasady oraz tryb składnia wniosków oraz konsekwencje ich naruszenia. Jakkolwiek należy założyć, że były one rzeczywiście znane M. C., co jednoznacznie wynika chociażby z treści jej oświadczenia zawartego we wniosku, to jednak podkreślić należy, że przecież w ramach i granicach przyznanych kompetencji, w tego rodzaju sprawach organ bada i kontroluje prawidłowość składanych wniosków, a wynikiem tego badania jest adresowana do wnioskodawcy informacja o wadliwości wniosku i wezwanie do dokonania stosowanych poprawek, zmian, czy też złożenia wyjaśnień. Tak też i było w przedmiotowej sprawie.

We wskazanym kontekście zwrócić należy również uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy. Jak już wskazano, warunkiem koniecznym zachowania standardu postępowania korespondującego z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a. jest wśród wielu innych wyżej już wymienianych, domniemanie słuszności prawnego interesu strony, zasada zaufania do obywatela i lojalności organu wobec niego, a także zasada służby publicznej. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu również i one zostały naruszone. Podstawą odmowy przyznania płatności był brak wypełnienia sekcji VII wniosku (skarżąca wskazała działki ewidencyjne nie wskazując sposobu ich wykorzystania, o którym można było jednak wstępnie już wnioskować na podstawie dołączonych ortofotomap). Do jego uzupełnienia organ administracji, we wskazanym wyżej czasie umożliwiającym dokonanie skutecznej prawnie korekty, jednak nie wezwał. Wezwał zaś do uzupełnienia braku odnoszącego się do rodzaju płatności, o którą ubiegała się skarżąca. Według Sądu, nie jest to z pewnością zachowanie zgodne ze wskazanym standardem postępowania i pożądane, zwłaszcza z punktu widzenia zasady lojalności organu wobec obywatela i zasady służby publicznej.

Z przedstawionych okoliczności faktycznych, gdy skonfrontować je z przywołanymi zasadami rozpatrywania spraw z wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich, w tym zwłaszcza z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wynika, że działań, do podjęcia których w ramach przyznanych im kompetencji organy administracji były zobowiązane, nie podjęły one z zachowaniem oczekiwanego i pożądanego standardu, tj. w szczególności zasady praworządności i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, i to we właściwym czasie umożliwiającym wnioskodawczyni realizację uprawnienia do złożenia korekty wniosku w terminie, od zachowania którego uzależniona została prawna skuteczność tej korekty i tym samym prawo do przyznanie płatności (nawet z sankcjami terminowymi).

Skargę M. C., jako zasadną, należało więc uwzględnić.

Ponownie orzekając w sprawie organy administracji uwzględnią podniesione wyżej okoliczności i z zachowaniem wskazanych zasad ogólnych postępowania wydadzą rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, którego odzwierciedleniem będzie uzasadnienie czyniące, w jego warstwie faktycznej oraz prawnej, zadość warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy.