Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1125/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA A. Cudak, Asesor WSA C. Koziński (spr.), Protokolant T. Furmanek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] decyzją nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w kwocie 6.267,- zł. W tym samym dniu organ kontroli skarbowej nadał tą decyzję w placówce pocztowej na adres siedziby Spółki – 90-361 Ł. ul. A 272B.

W dniu 27 maja 2005 r. A Sp z o.o. złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 216 i 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynaci podatkowej, stwierdził, iż powyższe odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu postanowienia, iż decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. została doręczona Spółce w dniu 21 kwietnia 2005 r., zgodnie z przepisem art. 150 i art. 151 Ordynacji podatkowej. Decyzja ta została zwrócona do nadawcy w dniu 21 kwietnia 2005 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie" i doręczona Urzędowi Kontroli Skarbowej w Ł. w dniu 9 maja 2005 r. Pomimo 14-dniowego okresu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym oraz dwukrotnego zawiadomienia adresata (w dniach 6 kwietnia i 12 kwietnia 2005 r.) o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, adresat przedmiotowej decyzji nie odebrał. Podkreślono przy tym, że wątpliwości co do powtórnego awizo rozstrzygnęło pismo Poczty Polskiej z dnia 21 lipca 2005 r. W tej sytuacji uznano decyzję za doręczoną skutecznie, tj. w sposób zgodny z przepisem art. 150 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 5 maja 2005 r., zaś odwołanie Spółki zostało nadane w Urzędzie pocztowym w dniu 25 maja 2005 r., a zatem po upływie ustawowego terminu.

Zdaniem organu odwoławczego, po powtórnym przesłaniu w dniu 11 maja 2005 r. przedmiotowej decyzji stronie przez organ pierwszej instancji, decyzja ta została odebrana w dniu 16 maja 2005 r. przez osobę nie będącą pracownikiem Spółki, a więc niezgodnie z przepisem art. 151 Ordynacji podatkowej.

Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego Prezes Zarządu Spółki z o.o. A złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że odwołanie Spółki z dnia 25 maja 2005 r. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zostało wniesione w terminie. Skarżący wniósł także, aby Sąd nakazał organowi odwoławczemu merytoryczne rozpoznanie odwołania.

Zarzucono, iż przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy naruszył:

- art. 45 ustawy z dnia 11 marca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 78, poz. 682), przez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż odebranie decyzji przez osobę nie będącą pracownikiem Spółki ma taki skutek, że od decyzji tej nie może już być wniesione odwołanie, pomimo iż termin do wniesienia odwołania nie minął,

- art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, przez błędne przyjęcie, iż Spółka uchybiła terminowi do wniesienia odwołania,

- art. 151 Ordynacji podatkowej, przez błędne przyjęcie, iż zaskarżona decyzja została odebrana przez osobę nie będącą pracownikiem Spółki, podczas gdy dyspozycja tego przepisu stanowi, iż pismo doręcza się w lokalu, siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, a taką osobą była Pani S. M. odbywająca staż w siedzibie Spółki na podstawie skierowania z Urzędu Pracy.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż Spółka prowadzi działalność w Ł. przy ul. A 272B, w siedzibie czynnej stale w godzinach od 8 do 16-ej. Osoba zatrudniona w Izbie, jak i stażystka mają prawo przyjmowania korespondencji, w tym pism doręczonych przez pocztę, gdyż zostali w formie pisemnej w dniu 10 maja 2005 r. do tego upoważnieni.

Jak wskazała skarżąca Spółka, wątpliwości w przedmiocie prawidłowości doręczeń miał Dyrektor Izby Skarbowej, skoro w dniu 11 maja 2005 r. ponownie nadał przedmiotowe postanowienie na Pocztę, a to odebrane zostało przez stażystkę S. M. w dniu 16 maja 2005 r. Właśnie tą datę należy uznać jako datę doręczenia tego pisma.

Prezes Zarządu Spółki podkreślił także, iż nie można wykluczyć, że awizo w datach wcześniejszych, a dotyczących decyzji z dnia [...] zostało doręczone do innych instytucji posiadających tą samą co Spółka siedzibę.

Dla potwierdzenia swoich argumentów Prezes Zarządu Spółki przytoczył fragment Komentarza Kodeksu Postępowania Administracyjnego, autorstwa prof. dr hab. B. Adamiak i prof. dr hab. J. Borkowskiego (Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1998, str. 315-316).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Podkreślono, iż godnie z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej spełnione zostały przesłanki do uznania doręczenia przedmiotowej decyzji z dniem [...]. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy badając działania poczty na tle w/w przepisu, pismem z dnia [...] nr [...] zwrócił się do Poczty Polskiej o wyjaśnienie daty powtórnego awizo przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję. Pismem z dnia 21 lipca 2005 r. Poczta Polska Centrum Usług Pocztowych Oddział Rejonowy Ł. wskazał datę powtórnego awizo na dzień 12 kwietnia 2005 r.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skutecznie w dniu 21 kwietnia 2005 r., a powtórne jej nadanie nie wywołało skutku o jakim mówi Spółka w skardze. Na duplikacie potwierdzenia odbioru przesyłki przyjętej w dniu 11 maja 2005 r. do realizacji przez "Pocztex", Prezes Zarządu Spółki - p. J. G. sporządził adnotację, iż odbioru decyzji dokonała osoba nie posiadająca statusu pracownika i pełnomocnictwa pocztowego – adnotacja ta została sporządzona po dniu 20 maja 2005 r., tj. po skierowaniu przez UKS w Ł. pisma z dnia 20 maja 2005 r. nr [...] do Poczty Polskiej w sprawie potwierdzenia odbioru przesyłki przyjętej do realizacji przez "Pocztex". To wskazuje, że skarga zawiera argumenty nie odpowiadające prawdzie, gdyż w dniu 11 maja 2005 r. Pani S. M. nie miała prawa do odbioru korespondencji Spółki. Fakty te, jak wskazano, dają podstawę do uznania decyzji Zarządu Spółki z dnia 10 maja 2005 r. za dokument antydatowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, iż do postępowań podatkowych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), a nie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.).

Organ odwoławczy, w postępowaniu wstępnym jest zobligowany do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy odwołanie spełnia wymagania co do treści.

Przewidując czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji art. 223 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został dochowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie (art. 228 § 1 pkt 2). Z powyższych unormowań wynika, że warunkiem koniecznym skutecznej czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie temu terminowi powoduje, że odwołanie jest bezskuteczne, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji.

Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa – art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Badanie przez podatkowy organ odwoławczy warunków zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego mijał termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 151 Ordynacji podatkowej). Logiczna analiza powyższego przepisu, w którym ustawodawca posłużył się tzw. zwykłą (inaczej - łączną) alternatywą, na co wskazuje użycie spójnika "lub" (a nie "albo" - jak ma to miejsce w alternatywie rozłącznej) prowadzi do wniosku, że decyzja może być skutecznie doręczona w siedzibie Spółki, jak i w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli adresy tych miejsc są różne. Wybór adresu doręczenia pozostawiony jest organowi podatkowemu. Ponadto decyzja powinna być doręczona osobie upoważnionej.

Jednakże może się okazać, że doręczenie pisma w powyższy sposób nie jest możliwe. W związku z tym, aby zachować możliwość prowadzenia przez organy podatkowe postępowania i wszelkich czynności z tym związanych, ustawodawca dopuścił tzw. "fikcję doręczenia pisma". Ma ona na celu zapobieganie przewlekłości, a nawet w niektórych przypadkach niemożności prowadzenia postępowania, ze względu na brak możliwości doręczenia pism uczestnikom postępowania.

W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 151 Ordynacji podatkowej poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w tym miejscu. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma na poczcie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 w zw. z art. 151 zd. drugie).

Uregulowanie określone w powołanym wyżej przepisie pozwala adresatowi na odebranie pisma w określonym czasie - a więc znajduje się on w takiej samej sytuacji jak przy doręczeniu zastępczym, a dopiero w sytuacji gdy pisma w tym czasie nie odbierze, przyjmuje się "fikcję prawną doręczenia".

Organ odwoławczy wydając postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania powinien wyjaśnić, czy wszystkie przesłanki wymienione w art. 151, albo w art. 150 Ordynacji zostały spełnione, aby można było uznać, iż pismo zostało skutecznie doręczone podatnikowi będącemu osobą prawną, bądź jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Ma to decydujący wpływ na określenie początkowego terminu od którego należy liczyć czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie sposobu i terminu doręczenia decyzji organu kontroli skarbowej. Za zgodne z prawem uznać zatem należy rozstrzygnięcie tegoż postanowienia co do tego, że złożone przez skarżącego podatnika odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego do dokonania tej czynności (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Późniejsze wysłanie stronie postępowania podatkowego decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. nie mogło wywołać skutków prawnych w postaci ustalenia nowej daty, od której można by było liczyć termin do wniesienia odwołania. Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 Ordynacji podatkowej), a żaden przepis Ordynacji podatkowej nie nakłada obowiązku powtórnego wysłania decyzji stronie postępowania podatkowego w sytuacji, gdy decyzję można uznać za doręczoną na podstawie art. 150 tej ustawy.

Ewentualne pozostawienie awiza przesyłki listowej w innej firmie posiadającej ten sam adres co skarżąca Spółka, oceniane być może wyłącznie w kategoriach przesłanek, o jakich mowa w art. 162 Ordynacji podatkowej, a więc w kategoriach przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu na prośbę zainteresowanego.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało skargę oddalić.