Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 172/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1, 2 i 4, art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Teza: Jeśli strona nie przebywa w określonym lokalu na skutek wykonania wobec niej prawomocnego wyroku eksmisyjnego – nie jest spełniona przesłanka zameldowania jej w tym lokalu.

Wydane w postępowaniu przed sądem powszechnym orzeczenie w kwestii prawa do lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu meldunkowym.

TEZY

Jeśli strona nie przebywa w określonym lokalu na skutek wykonania wobec niej prawomocnego wyroku eksmisyjnego – nie jest spełniona przesłanka zameldowania jej w tym lokalu.

Wydane w postępowaniu przed sądem powszechnym orzeczenie w kwestii prawa do lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu meldunkowym.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi C. Ż. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówiono zameldowania C. Ż. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. P. [...] w B. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 z późn. zm.), dalej jako ustawa ewidencyjna.

Postępowanie zostało wszczęte po złożeniu przez C. Ż. skargi obywatelskiej w sprawie niezameldowania jej pod wyżej wymienionym adresem, o co wnosiła na stosownym formularzu. Jak ustalił organ pierwszej instancji, właścicielem lokalu przy ul. P. [...] w B. jest syn wnioskodawczyni – J. A. Ż. C. Ż. była zameldowana w lokalu na pobyt stały w okresie 8 lutego 1982 r. – 13 marca 2014 r. Wymeldowanie nastąpiło decyzją administracyjną z dnia 16 stycznia 2014 r. po przeprowadzeniu eksmisji strony w dniu 2 września 2013 r. na podstawie zaocznego wyroku Sądu Rejonowego w B. w sprawie XI C [...] z dnia 15 grudnia 2011 r., w którym nie przyznano jej prawa do lokalu socjalnego. Na skutek zaskarżenia wyrok zaoczny został zmieniony wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w ten sposób, że: przyznano stronie prawo do lokalu socjalnego utrzymując jednocześnie w mocy nakaz eksmisji; wstrzymano wykonanie wyroku do czasu przedstawienia przez Gminę B. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego; zobowiązano właściciela lokalu do przywrócenia stanu sprzed wykonania eksmisji (prawo do korzystania z pokoju). Apelacja od wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. została oddalona w dniu 12 września 2014 r. w sprawie II Ca [...]. Wprowadzenie C. Ż. w posiadanie pokoju w spornym lokalu – na skutek powyżej opisanej zmiany wyroku zaocznego - nastąpiło w dniu 27 listopada 2014 r. przez wydanie jej kluczy do drzwi wejściowych.

Jak wynika z akt administracyjnych organ pierwszej instancji w trakcie postępowania przesłuchał w charakterze strony wnioskodawczynię i jej syna - właściciela lokalu, jak też przesłuchał kilkunastu świadków zamieszkujących w sąsiedztwie spornego lokalu. Ustalił też, że w dniu 4 listopada 2014 r. pracownik Zarządu Mienia Komunalnego w B. przedstawił C. Ż. ofertę najmu lokalu socjalnego, jednakże z uwagi na niezajęcie przez stronę stanowiska, na wniosek Komornika z dnia 1 kwietnia 2015 r. wskazano jej pomieszczenie tymczasowe, do którego powinna się wyprowadzić, a następnie przystąpiono powtórnie do eksmisji strony z lokalu przy ul. P. Skutecznie przeprowadzono ją w dniu 8 maja 2016 r., kiedy to pod nieobecność C. Ż. a w obecności jej syna – właściciela lokalu, dokonano przymusowego otwarcia pokoju w lokalu, przekazano właścicielowi lokalu zajęte rzeczy pod dozór – wykonując tym samym wyrok zaoczny eksmisyjny z dnia 15 grudnia 2011 r. i utrzymujący go wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r.

Organ pierwszej instancji wskazał, że czynność zameldowania ma charakter rejestracyjny. Następuje na podstawie wniosku w formie formularza zawierającego odpowiednie dane. Formularz taki C. Ż. złożyła, jednakże z uwagi na brak w nim potwierdzenia przez właściciela lokalu faktu jej pobytu w tym lokalu - wszczęto postępowanie administracyjne. W postępowaniu tym ustalono, że nie jest spełniona jedna z przesłanek zameldowania tj. fizyczne przebywanie wnioskodawczyni pod oznaczonym adresem. Co prawda wyjaśnienia stron i zeznania świadków wskazują na zamieszkiwanie C. Ż. w spornym lokalu - to pobyt jej pod tym adresem od dnia 27 listopada 2014 r. (kiedy nastąpiło wprowadzenie w posiadanie pomieszczenia w spornym lokalu przez Komornika na podstawie wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r.) nie mógł być utożsamiany ze stałym pobytem w lokalu i skoncentrowaniem w nim spraw życiowych na stałe. Zdaniem organu pierwszej instancji, był to jedynie stan tymczasowy, bowiem w stosunku do C. Ż. obowiązywał wyrok eksmisyjny z uprawnieniem do lokalu socjalnego. Za kluczową okoliczność uzasadniającą odmowę zameldowania uznano zatem wykonanie w dniu 8 maja 2015 r. wyroku eksmisyjnego tj. po tym jak strona nie skorzystała z oferty lokalu socjalnego. Na skutek wyroku eksmisyjnego wnioskodawczyni nie mieszka zatem obecnie w lokalu przy ul. P. [...], co wyklucza możliwość jej zameldowania pod tym adresem. Organ wyjaśnił też, że treść pism i dokumentów złożonych przez stronę do akt sprawy nie podważa oceny o braku podstaw do zameldowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła C. Ż. Wskazała, że jej pobyt poza miejscem zamieszkania przy ul. P. [...] w B. był spowodowany bezprawnymi działaniami syna i Policji, zaś ona uzyskała w trybie ochrony posesoryjnej wyrok przywracający jej posiadanie lokalu, który nie został wykonany. W ocenie odwołującej się, niezgodne z prawem było orzekanie wobec niej eksmisji bez zapewnienia możliwości spłaty mieszkania, zaś wykonanie eksmisji w dniu 8 maja 2015 r. odbyło się bez zapewnienia jej wiedzy na ten temat, jak też bez otrzymania prawa do lokalu socjalnego czy pomieszczenia zastępczego oraz bez zapewnienia minimum środków do życia. Wskazała, że w chwili obecnej koczuje w samochodzie pod blokiem, zaś większość podjętych wobec niej czynności prawnych została dokonana na podstawie sfałszowanych akt spółdzielni mieszkaniowej. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem dokumentacji przedłożonej przez nią w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy akceptując jako prawidłowe prowadzenie postępowania na podstawie ustawy ewidencyjnej z 2010 r. (art. 69 ust. 1). Zdaniem organu odwoławczego, ujawniony brak złożonego formularza wniosku o zameldowanie uzasadniał wszczęcie postępowania administracyjnego. W trakcie postępowania ustalono, że strona została eksmitowana po raz pierwszy w dniu 2 września 2013 r., następnie przywrócono jej pobyt w lokalu na skutek zmiany wyroku eksmisyjnego i ustalenia prawa do lokalu socjalnego. Nie ustosunkowała się jednak do oferty lokalu socjalnego (pisma ZMK w B. z dnia 18 listopada i 31 grudnia 2014 r.), co uzasadniało dokonanie eksmisji do pomieszczenia tymczasowego. Eksmisję skutecznie przeprowadzono w dniu 8 maja 2015 r. Wyklucza to przyjęcie, że strona zamieszkuje w spornym lokalu. Dokonanie zameldowania jest zatem w zaistniałej sytuacji niemożliwe.

C. Ż. złożyła skargę na decyzję organu odwoławczego. Wyjaśniła, że lokal przy ul. P. [...] w B. wchodził do jej majątku dorobkowego z mężem, jednakże po rozwodzie i orzeczeniu eksmisji wobec męża – na skutek sfałszowania dokumentów spółdzielni mieszkaniowej, lokal został przekazany jej synowi J. Ż. W ten sposób pozbawiono ją uprawnień do lokalu i dorobku życia. Wyrok eksmisyjny z dnia 15 grudnia 2011 r. oraz jego wykonanie nie uwzględniają wszystkich okoliczności sprawy, w tym pomijają sfałszowane dokumenty. Wskazała, że obecnie mieszka w samochodzie pod blokiem, w którym znajduje się jej własne mieszkanie (sporny lokal).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Sprawy meldunkowe reguluje obecnie ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ze zm.), zwana dalej ustawą ewidencyjną. Zgodnie z jej art. 69 ust. 1 pkt 1 postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - w sprawach o zameldowanie prowadzi się na podstawie nowych przepisów.

W sprawie niniejszej wszczęcie postępowania o zameldowanie nastąpiło w styczniu 2015 r. (k. 55 akt adm. I instancji) Ustawa ewidencyjna weszła w życie w dniu 1 marca 2015 r. Zatem prawidłowo postępowanie prowadzono na podstawie nowych przepisów.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy ewidencyjnej obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 tej ustawy, w formularzu zgłoszenia pobytu stałego zamieszcza się wskazane przez ustawodawcę dane, w tym podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu (pkt 8). Jeśli zaś dane zgłoszone w formularzu budzą wątpliwości, o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (art. 31 ust. 1). Jak wskazuje się w orzecznictwie, w sytuacji złożenia formularza zawierającego wszystkie niezbędne dane i niebudzącego wątpliwości organu – zameldowania dokonuje się drogą czynności materialno – technicznej o charakterze rejestracyjnym. Jeśli zaś formularz zawiera braki budzące wątpliwości organu, należy wszcząć z urzędu postępowanie administracyjne i rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej o zameldowaniu lub jego odmowie (vide wyrok z dnia 3 sierpnia 2016 r., II SA/Ke 84/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Stosownie do treści art. 28 ust. 2 ustawy ewidencyjnej obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. A zatem, sam zamiar przebywania w danym lokalu w żaden sposób nie może stanowić przesłanki do dokonania zameldowania w nim na pobyt stały Dopiero zamiar przebywania połączony z faktycznym, potwierdzonym i legalnym pobytem przesądzają o prawie do zameldowania pod określonym adresem Zameldowanie określonej osoby pod określonym adresem w sytuacji trwałego nieprzebywania tej osoby w tym miejscu stanowiłoby fikcję prawną sprzeczną z istotą ewidencji ludności mającej stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Miejsce stałego pobytu osoby to miejsce realizacji podstawowych funkcji życiowych takich jak mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłków, wypoczynek, przechowywania rzeczy, przyjmowanie wizyt, kontakty z sąsiadami, przyjmowanie i nadawanie korespondencji (vide np. wyrok z dnia 31 maja 2016 r., III SA/Lu 1612/15, CBOSA).

W sprawie niniejszej w formularzu zgłoszenia pobytu stałego złożonym przez skarżącą w dniu 26 stycznia 2016 r. zabrakło potwierdzenia podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, że wnioskodawczyni w tym lokalu przebywa (k. 20 akt [...]). Zasadnie zatem wszczęto postępowanie administracyjne celem wyjaśnienia przesłanek zameldowania, w szczególności przesłanki stałego pobytu skarżącej pod wskazanym w formularzu adresem. W trakcie tegoż postępowania ustalono, że w dniu 8 maja 2015 r. doszło do eksmisji skarżącej na podstawie zaocznego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie XI C [...] oraz utrzymującego go w mocy, w zakresie orzeczenia o eksmisji, wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. o tej samej sygnaturze (od którego Sąd Okręgowy w B. oddalił apelację w dniu 12 września 2014 . w sprawie II Ca [...], k. 193, 194 akt [...]). Nadto, sprawa z powództwa skarżącej o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego tj. wyroku z dnia 15 grudnia 2011 r., zakończyła się oddaleniem powództwa, a w drugiej instancji oddaleniem apelacji (vide k. 22 – 26 akt [...]).

Wykonanie eksmisji mające miejsce w dniu 8 maja 2015 r., które nastąpiło na skutek stanu prawnego ukształtowanego powyższymi wyrokami, oznacza że skarżąca, nawet mimo deklarowanego zamiaru przebywania w lokalu przy ul. P., fizycznie nie może w nim przebywać i faktycznie nie przebywa. Nie jest zatem spełniona przesłanka zameldowania w postaci stałego, fizycznego przebywania w lokalu. Ta przesłanka istniała przez pewien czas po pierwszym wykonaniu wyroku eksmisyjnego zaocznego z dnia 15 grudnia 2011 r. (co miało miejsce w dniu 2 września 2013 r., k. 214 akt [...]), kiedy w wyniku częściowej zmiany tego wyroku – wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sąd orzekł o prawie skarżącej do lokalu socjalnego i wyrok ten wykonano dokonując wprowadzenia strony do pomieszczenia w mieszkaniu przy ul. P. [...] (k. 12 akt [...]). Fakt przebywania strony w spornym lokalu w tym czasie tj. po jej wprowadzeniu przez Komornika, potwierdzają przesłuchani w sprawie świadkowie zamieszkujący sąsiednie lokale. Jak jednak ustalono, skarżąca mogła przebywać tam tymczasowo, do czasu przyznania lokalu socjalnego, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5 grudnia 2013 r. Skarżąca nie ustosunkowała się jednak do przedstawionej oferty lokalu socjalnego (vide k. 106, 107 akt [...]), w związku z czym wdrożono eksmisję do pomieszczenia tymczasowego, skutecznie przeprowadzoną w dniu 8 maja 2015 r. (k. 327 tych akt).

Utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym wykonanie przez komornika na podstawie wyroku sądu eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu powoduje powstanie sytuacji przymusowego opuszczenia miejsca pobytu, skutkującej powstaniem obowiązku wymeldowania. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być przy tym uznane za działanie nielegalne (vide wyroki z dnia 2 września 2016 r., II OSK 2996/14; z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1037/14; z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 641/14, CBOSA).

Jeśli zatem pozbawiono skarżącą prawomocnym wyrokiem sądu wykonanym poprzez eksmisję prawa do przebywania w lokalu, a pozbawieniu temu nie można zarzucić bezprawności (oddalono apelację od wyroku eksmisyjnego), nie ma możliwości przyjęcia, że przebywa ona w tym lokalu lub że deklarując zamiar przebywania w nim ma możliwość realizacji tego zamiaru.

Jak wynika też z akt, skarżąca złożyła pozew o zobowiązanie J. Ż. do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności lokalu w związku z odwołaniem darowizny. Wobec wykonania eksmisji i braku wskazania przez samą skarżącą okoliczności świadczących o odwróceniu skutków eksmisji lub wystąpieniu innych faktów uzasadniających jej zameldowanie – należy zaskarżoną decyzję ocenić jako nienaruszającą prawa. Wydane w postępowaniu przed sądem powszechnym orzeczenie w kwestii prawa do lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu meldunkowym.

Nie jest też rolą tutejszego sądu ocena, czy doszło czy nie doszło do doręczenia skarżącej pisma ZMK w B. zawierającego ofertę lokalu socjalnego. W chwili wyrokowania w sprawie niniejszej bezsporny jest fakt przeprowadzenia eksmisji, którym zarówno organy meldunkowe, jak i sąd rozpoznający skargę od ich decyzji, jest związany.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostają okoliczności podnoszone przez stronę dotyczące ewentualnego sfałszowania dokumentacji spółdzielczej, dokonania eksmisji bez zrealizowania spłat pieniężnych lokalu, bez zapewnienia środków do życia. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym prawa własności lokalu. Nie jest też związana z wzajemnymi rozliczeniami między byłym a obecnym właścicielem lokalu. Rolą organów meldunkowych nie jest też kontrola prawidłowości przeprowadzenia eksmisji. Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, organy meldunkowe prawidłowo skoncentrowały się na przesłankach warunkujących zameldowanie uznając trafnie, drogą oceny zgromadzonego materiału dowodowego, że przesłanki te nie zostały spełnione. Ocena ta jak i sformułowane wnioski nie budzą zastrzeżeń sądu, zaś decyzja odmawiająca zameldowania nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.