Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1194/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz M. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych działając na podstawie art. 33 ust. 1-3, art. 31 ust. 2 i 3 w zw. z art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych po rozpoznaniu odwołania M. K. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymało tę uchwałę w mocy.

Uchwałą nr [...] podjętą w dniu [...] lutego 2006 r. na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. odmówiła wpisu M. K. na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały podano, iż M. K. przystąpił [...] grudnia 2005 r. do egzaminu konkursowego. Uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. Komisja Konkursowa stwierdziła jego negatywny wynik i wobec tego brak podstaw do wpisania na listę aplikantów radcowskich.

Z akt administracyjnych wynika, iż w/w uchwała została poprzedzona uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Komisji Konkursowej powołanej do przeprowadzenia egzaminu konkursowego w dniu [...] grudnia 2005 r. Komisja Konkursowa po zapoznaniu się z przebiegiem egzaminu konkursowego ustaliła, iż na 250 pytań testu wyboru M. K. udzielił prawidłowej odpowiedzi na 180 pytań i tym samym uzyskał 180 pkt, który to wynik zgodnie z art. 339 ust. 3 cyt. ustawy oznacza, że jest wynikiem negatywnym.

W dniu [...] stycznia 2006 r. Komisja Konkursowa podjęła uchwałę nr [...] Komisja w wyniku weryfikacji testu wyboru na podstawie uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. z uwzględnieniem Komunikatu Zespołu ds. przygotowania pytań ustaliła, że na 250 pytań testu wyboru M. K. udzielił prawidłowej odpowiedzi na 188 pytań uzyskując wynik negatywny (art. 339 ust. 3 powołanej ustawy).

M. K. odwołał się od w/w uchwały.

W dniu [...] lutego 2006 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. podjęła uchwałę nr [...] mocą, której odmówiła wpisu M. K. na listę aplikantów radcowskich. W odwołaniu od tej uchwały M. K. zarzucił, iż ustalony na 188 pkt wynik egzaminu jest nieprawidłowy i wniósł o jej uchylenie i zmianę wyniku i uwzględnienie prawidłowej odpowiedzi udzielonej na pytanie nr 68, uznania za prawidłowe odpowiedzi udzielonych na pytania nr 44, 88, 110, 175 i 240; uznania za nieprawidłowe wszystkich odpowiedzi podanych w pytaniach nr 137, 167, 180, 185, 190, 248 przez co wskazanie, którejkolwiek ze wskazanych odpowiedzi jak i na wskazanie żadnej z nich należy traktować jako udzielenie poprawnej odpowiedzi.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

W uzasadnieniu wskazano, iż po zapoznaniu się z przebiegiem postępowania konkursowego Prezydium nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały, bo Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. przeprowadziła konkurs zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych podstaw. W wyniku tego postępowania M. K. uzyskał po korekcie 188 pkt, a więc poza limitem ustalonym na 190 pkt, a w odwołaniu nie podniesiono zarzutów co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego mogących mieć wpływ na ocenę kandydatów, skutkujących wpisanie na listę aplikantów radcowskich.

W skardze na tę uchwałę M. K. wniósł o jej uchylenie i uchylenie uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. i orzeczenie, iż w wyniku postępowania konkursowego uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego odbytego w dniu [...] grudnia 2005 r. Ostatecznie sprecyzował na rozprawie w dniu [...] października 2006 r. żądanie skargi w ten sposób, że wniósł o uchylenie uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] oraz uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nr [...].

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących prawidłowości postępowania konkursowego przez błędną ocenę odpowiedzi i nie uwzględnienie zarzutów, co do istoty sprawy w zakresie materii egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zarzuty, jak podał skarżący, dotyczą błędów Komisji Konkursowej popełnionych przy sprawdzaniu testu konkursowego, braku oceny i decyzji w zakresie uznania odpowiedzi za poprawne (bądź nie) w przypadkach, w których kwestionowana była poprawność testu egzaminacyjnego.

Błąd Komisji Konkursowej polegał w ocenie skarżącego na błędnym uznaniu, iż odpowiedź udzielona przez niego na pytania nr 68, 94, 190, 240, 248 była odpowiedzią nieprawidłową i na tym, iż zadając pytania nr 44, 167, 180, 185 i proponując konkretne wypowiedzi uniemożliwiła zakreślenie jakiejkolwiek prawidłowej wypowiedzi. W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd dokonuje zatem kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych zasad sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zaskarżona decyzja została wydana przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w skutek odwołania skarżącego do decyzji Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie orzeka w granicach art. 138 k.p.a. stosując przy tym odpowiednio, z mocy art. 140 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych przepisami art. 136-137 i 139 k.p.a. przepisy o postępowaniu przez organami I instancji.

Prawną konsekwencją statuowanej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania jest obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w pełnym zakresie.

Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej z jednoczesnym odniesieniem się do przedstawionych przez stronę w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy zobligowany jest przy tym do rozpatrzenia żądania strony i jej zarzutów w sposób określony przepisami procedury administracyjnej i rozpoznawania sprawy w jej całokształcie.

Taki też kierunek wykładni obowiązujących w tym względzie przepisów prawa prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 501/99, wyrok NSA z dnia 15 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1654/97, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r. sygn. V SA 3872/00).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednak, iż Prezydium Krajowej Radców Prawnych rozpoznając odwołanie M. K. uchybiło powyższym zasadom. Organ odwoławczy będąc związany rygorami procedury administracyjnej winien rozpatrzyć sprawę zgodnie z wyrażoną w art. 6 i 7 k.p.a. zasadą praworządności i prawdy obiektywnej, z których wynika dla organu obowiązek ustalenia stanu faktycznego, a ustalenia te i ocena prawna winny stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swój pełny wyraz w uzasadnieniu uchwały. Tylko uzasadnienie odpowiadające tym wymogom jest źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu, jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tym wymogom w pełni również nie odpowiada czyniąc zasadny zarzut naruszenia powołanego przepisu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do jednozdaniowego stwierdzenia, iż konkurs został przeprowadzony zgodnie z obowiązującym prawem i bezkrytycznego odwołania się do ustaleń organu I instancji co do uzyskania przez skarżącego 188 punktów, a więc poza limitem ustalonym na 190 punktów podczas, gdy skarżący ustalenia wyniku podważa w odwołaniu przedstawiając w sposób jednoznaczny swoje stanowisko w tym względzie i wskazując przyczyny błędnej jego zdaniem oceny przeprowadzonego testu. W świetle zarzutów odwołania nie może być wątpliwości co do tego, iż w istocie skarżący, w złożonym odwołaniu kwestionuje prawidłowość postępowania kwalifikacyjnego, którego egzamin konkursowy jest jednym z istotnych elementów. Jeżeli zatem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych mimo tego rodzaju zarzutów w ogóle nie odniosło się od nich i w uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że nie podniesiono zarzutów mogących mieć wpływ na ocenę kandydata skutkującą wpisaniem na listę aplikantów radcowskich to winno takie stanowisko uzasadniać umożliwiając sądowi jego kontrolę.

Niemniej jednak podnieść należy, iż zarzut poczynienia błędnych ustaleń faktycznych (taki charakter ma ustalenie wyniku), a w istocie taki zarzut jest w skardze podniesiony, jest wbrew twierdzeniu organu zarzutem istotnym, rzutującym na ocenę kandydata z punktu widzenia art. 33 ust. 2 powołanej ustawy.

Zgodnie bowiem z cytowanym przepisem aplikantem radcowskim może być tylko taka osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Prawidłowość przeprowadzonego egzaminu w tym zobiektywizowana ocena poprawności udzielonej przez kandydata odpowiedzi na pytania testu jest istotnym elementem oceny kandydata w powyższym zakresie i ten aspekt sprawy winien być przez organ odwoławczy rozpoznający odwołanie od uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich uwzględniony. W takim zakresie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych sprawy nie rozpoznało nie wdając się w ogóle w ocenę zarzutów skarżącego co do błędnej oceny jego odpowiedzi na wskazane przez niego w odwołaniu pytania. Tym samym doszło do naruszenia istoty dwuinstancyjności postępowania i art. 6-8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Należy przy tym podnieść, iż przeszkody w odniesieniu do tych zarzutów nie może stanowić, zdaniem Sądu okoliczność, iż ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) nie przewiduje trybu odwoławczego od wyników konkursu na aplikacje w 2005 r.

Taki stan rzeczy oznacza tylko, iż uchwała Komisji Konkursowej w przedmiocie ustalenia wyniku nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Stronie przysługuje jednak prawo kwestionowania ustaleń w tym zakresie w postępowaniu odwoławczym od uchwały odmawiającej wpisu z uwagi na negatywny wynik egzaminu. Brak możliwości kwestionowania w tym postępowaniu wyniku egzaminu przeprowadzonego w 2005 r. stawiałby w gorszej sytuacji tych kandydatów na aplikantów, którzy przystąpili do egzaminu w 2005 r. niż kandydatów z lat ubiegłych i późniejszych począwszy od 2006 r. (tryb odwoławczy od wyników konkursu przewiduje art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych od 1 stycznia 2006 r.) co stanowiłoby naruszenie art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ograniczenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez zawężenie granic kontroli instancyjnej.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż organ II instancji rozpoznał odwołanie skarżącego z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkującym wadliwością zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Z tego też względu Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji na podstawie powołanego przepisu, w pkt II na zasadzie art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.