Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 483/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. "b"
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Kwota wydatkowana na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Sieci Kanalizacyjnej nie stanowi darowizny na cele ochrony środowiska /art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ w sytuacji, gdy podatnicy są faktycznie zainteresowani tą inwestycją i z kanalizacji tej mogą następnie korzystać.

TEZY

Kwota wydatkowana na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Sieci Kanalizacyjnej nie stanowi darowizny na cele ochrony środowiska /art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ w sytuacji, gdy podatnicy są faktycznie zainteresowani tą inwestycją i z kanalizacji tej mogą następnie korzystać.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy P.Ś., decyzją nr (...) z dnia 8 października 1997 r., działając na podstawie art. 5 ust. 3 i art. 20 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ - określił dla Grzegorza i Małgorzaty, małżonków M. podatek dochodowy za 1996 r. w wysokości 7.667,80 zł, od dochodu podlegającego opodatkowaniu w wysokości 36.472,25 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uznano odliczeń od dochodu wpłaty na Społeczny Komitet Budowy Sieci Kanalizacyjnej (...) w wysokości 790 zł.

Organ podatkowy I instancji wyjaśnił, że zgodnie z przepisami art. 888-902 Kodeksu cywilnego darowizna polega na bezpłatnym świadczeniu darczyńcy kosztem swego majątku, a zatem nie wiąże się z uzyskaniem jakiegokolwiek dochodu albo innego świadczenia.

Dokonana wpłata nie będzie więc darowizną w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, ponieważ będzie z niej finansowana budowa sieci kanalizacyjnej z której podatnicy w późniejszym okresie będą korzystali.

Grzegorz i Małgorzata M. odwołali się od tej decyzji podnosząc, że stosownie do treści art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. "b" cytowanej ustawy wpłaty na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Sieci Kanalizacyjnej należy traktować jako darowiznę na cele ochrony środowiska, w związku z czym dochód podatnika należy obniżyć o tę wpłatę do wysokości 10 procent całego dochodu.

Izba Skarbowa w P. decyzją nr (...) z dnia 21 stycznia 1997 r. - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu podatkowego I instancji podkreślając, że ustawodawca dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych nie formułuje odrębnej definicji darowizny, w związku z czym w wykładni tego pojęcia należy odwoływać się do znaczenia tego terminu na gruncie języka polskiego, a w dalszej kolejności do rozumienia tego pojęcia w innych działach prawa. W rozumieniu języka polskiego darowizna jest umową, mocą której jedna strona oddaje daną rzecz drugiej stronie dobrowolnie i bezpłatnie, nie jest świadczeniem o charakterze przymusowym i przysparzającym danej osobie bezpośrednich korzyści.

Instytucja prawna darowizny określona w art. 888-902 Kodeksu cywilnego polega na bezpłatnym, nieekwiwalentnym świadczeniu darczyńcy kosztem swego majątku i nie wiąże się z uzyskaniem jakiegokolwiek dobra albo innego świadczenia w związku z przekazaną kwotą pieniędzy.

Z okoliczności sprawy wynika, że Grzegorz M. w 1996 r. dokonał wpłaty w łącznej kwocie 790 zł na konto Społecznego Komitetu Budowy Sieci Kanalizacyjnej (...), który realizował budowę sieci kanalizacyjnej m.in. przy ul. P., gdzie małżonkowie M. posiadają nieruchomość, co wiąże się z uzyskaniem w późniejszym okresie przyłączenia do budowanej sieci kanalizacyjnej.

Z tego względu zdaniem organu odwoławczego wpłata ta ma charakter ekwiwalentu i tym samym nie spełnia istoty darowizny, a jest jedynie formą partycypacji w kosztach budowy sieci kanalizacyjnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz i Małgorzata M. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie słusznego interesu strony z powodu jej niezgodności z prawem.

Skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że przedmiotowa darowizna podlega odliczeniu od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1996 r.

Skarżący podkreślili m.in., że darowizna wpłacona na rzecz społecznego komitetu, który uczestniczyć będzie w budowie sieci kanalizacyjnej w formie jej współfinansowania, nie może być uznana za świadczenie odpłatne, zaś korzystanie przez podatnika w późniejszym okresie z sieci kanalizacyjnej będzie polegać na zakupie usługi świadczonej przez przedsiębiorstwo użyteczności publicznej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego P.Ś. odpowiadają przepisom prawa.

Sporny problem w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do kwestii nieuznania przez organy podatkowe dokonanej przez Grzegorza M. wpłaty na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Sieci Kanalizacyjnej (...) w kwocie 790 zł jako darowizny na cele ochrony środowiska, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Z treści powołanego przepisu wynika, że podstawę obliczenia podatku stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4-7 lub art. 25 po odliczeniu kwot darowizn m.in. na cele ochrony środowiska, nie precyzując jednak bliżej tego pojęcia i warunków, których spełnienie pozwalałoby na odliczenie od dochodu takiego wydatku.

W tej sytuacji należy odwołać się do wykładni pojęcia darowizny w znaczeniu gramatycznym, jak i instytucji prawa cywilnego, podzielając w tym zakresie interpretację jaką przyjęły organy podatkowe.

Zgodnie zatem z funkcjonującym obiegowo pojęciem darowizny - jest to niewątpliwie dobrowolne i bezpłatne przysporzenie majątkowe na rzecz innej osoby, zaś stosownie do art. 888 Kc - przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku.

W ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotowy Społeczny Komitet zrealizował budowę sieci kanalizacyjnej m.in. przy ul. P., gdzie małżonkowie posiadają nieruchomość. Jak z powyższego wynika, podatnicy są faktycznie zainteresowani tą inwestycją, bowiem z kanalizacji tej mogą następnie korzystać.

Z tego też względu nie można uznać, że kwota wydatkowana przez Grzegorza M. na rzecz Społecznego Komitetu Budowy Sieci Kanalizacyjnej jest darowizną podlegającą odliczeniu od dochodu podlegającego opodatkowaniu na podstawie powołanego wyżej przepisu cytowanej ustawy. Należy zwrócić uwagę skarżących, że jak to wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, przepisy prawa podatkowego należy interpretować ściśle, zaś ich wykładnia rozszerzająca nie jest dopuszczalna. Przyjęcie zaś, że podatnik może odliczyć każdy wydatek przeznaczony na każdy cel z wymienionych w art. 26 ust. 1 pkt a i b, nawet jeżeli wydatek ten nie ma wyraźnych jednoznacznych cech darowizny, stanowiłoby wykładnię rozszerzającą, dającą możliwości nadużyć podatkowych i osiągania osobistych korzyści z tych wydatków

Z tych przyczyn, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należało orzec jak w sentencji wyroku.