Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1928/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 53  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 105  par. 1,  art. 156   par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8  ust. 1 i  art. 18
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniająca dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla  realizacji narodowych planów gospodarczych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w części obejmującej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] oraz w punkcie 3 w części obejmującej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie opisanym w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Miasta W. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...],

1. uchylił własną decyzję z dnia [...].05.2012 r. nr [...]

w całości, którą umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...].06.1953 r.;

2. stwierdził nieważność ww. orzeczenia z dnia [...].06.1953 r. nr [...]

w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonych w [...]

o pow. [...] m² - w części obejmującej obecne działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...] z obrębu [...], położone w [...];

3. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ww. orzeczenia z dnia [...].06.1953 r. nr [...]w części dotyczącej wywłaszczenia ww. nieruchomości położonej

w [...] o pow. [...] m² - w części obejmującej obecne działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu [...], położone w [...];

4. umarzył postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].06.1953 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] o pow. [...] m² - w odniesieniu do pozostałej części ww. nieruchomości położonej w [...] o pow. [...] m²

- w części obejmującej obecne działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...]

z obrębu [...], położone w [...];

5. stwierdził nieważność w całości decyzji Prezydium Rady Narodowej

w [...] z dnia [...].04.1969 r. nr [...] o sprostowaniu

ww. orzeczenia z dnia [...].06.1953 r.

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że orzeczeniem z dnia [...].06.1953 r.

nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] wywłaszczyło

na rzecz Skarbu Państwa ni.in. nieruchomość położoną w [...] o pow.

[...] m², stanowiącą rzekomo własność P.S., S. i K.J.

Decyzją z dnia [...].04.1969 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] Urząd Spraw Wewnętrznych sprostowało ww. orzeczenie poprzez wpisanie w sentencji w miejsce słów "[...]m²" słów "[...]m²". W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził,

iż "całość wywłaszczonych nieruchomości na rzecz wojska orzeczeniem z dnia [...].06.1953 r. wynosi [...] ha, a nie [...] ha, ponieważ orzeczenie to wydane było w okresie kiedy inwestor nie posiadał właściwego planu geodezyjnego omawianych nieruchomości." Z uzasadnienia wynika również, iż mapa sytuacyjna,

na której oparł się ww. organ sporządzona została w 1967 r.

Pismem z dnia [...].03.2009 r. spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].06.1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej place nr [...] i nr [...] z bloku nr [...] podnosząc, iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...].05.2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].06.1953 r. - w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...]o pow. [...] m², sprostowanego decyzją nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ naczelny wskazał,

iż organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest właściwy wojewoda.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ nadzoru uznał swoją właściwość w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych przez prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i z tego względu uchylił wcześniejszą decyzję w całości i rozpoznał sprawę co do istoty.

Organ nadzoru stwierdził, że orzeczenie z dnia [...].06.1953 r. nr [...] zostało doręczone stronom w trybie publicznego ogłoszenia poprzez wywieszenie

na tablicy ogłoszeń w okresie od [...].06.1953 r. do [..].07.1953 r., a zatem weszło do obrotu prawnego i stało się ostateczne. Tym samym może stanowić przedmiot badania legalności w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Organ także wskazał, iż wnioskodawcy stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].06.1953 r. są uprawnieni do złożenia wniosku

w tym przedmiocie, albowiem swój interes prawny wywodzą z następstwa prawnego

po poprzednich właścicielach wywłaszczonej nieruchomości - w części dotyczącej nieruchomości [...] blok nr [...] działka nr [...] oraz [...] blok nr [...] działka nr [...]

Wyrokiem z dnia [...].08.1942 r. Sąd Polubowny w W. dokonał bowiem podziału części terenów nieruchomości [...], powiat [...], gmina [...], w ten sposób, że na indywidualną własność przyznał m.in.:

- K. S.- place nr [...] i [...] z bloku [...] o łącznej powierzchni [...]ha (str. 5 wyroku),

- J. S.- plac nr [...] z bloku nr [...] o pow. [...]ha.

Wyrok ten został uznany za wykonalny wyrokiem Sądu Okręgowego

w W. z dnia [...].11.1942 r. sygn. akt [...].

Umową sprzedaży z dnia [...].09.1948 r. Rep nr [...] K. S. zbył

na rzecz A. U. oraz L. O. udziały w prawie własności

ww. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m² - po 1/4 części każdemu z nich.

Wobec tego organ uznał, że wnioskodawcom przysługuje interes prawny

w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] 06.1953 r. w części dotyczącej nieruchomości [...] blok nr [...] działka nr [...] oraz działka nr [...]. Pozostałe nieruchomości wywłaszczone przedmiotowym orzeczeniem nie stanowiły własności wnioskodawców.

Z pisma Urzędu [...] z [...].04.2010 r. wynika, że na wywłaszczone orzeczeniem z dnia 22.06.1953 r. nieruchomości o pow. [...] ha składały się:

- dawna nieruchomość hipoteczna "[...]"

o powierzchni [...] m², dla której założono księgę wieczystą nr [...], obecnie stanowiąca działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...] z obrębu [...]

o łącznej powierzchni [...] m²;

- dawna nieruchomość hipoteczna "[...]"

o powierzchni [...] m² - wykazano w ewidencji gruntów jako powierzchnię [...] m² (powierzchnia podana w badaniach hipotecznych), dla której założono księgę wieczystą nr [...], obecnie stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] i [...], objęte księgą wieczystą nr [...], oraz działki ewidencyjne nr [...] i [...], objęte księgą wieczystą nr [...];

- część nieruchomości Hip. Nr [...] o powierzchni [...] m² - składająca

się na część nieruchomości, dla której założono księgę wieczystą nr [...], obecnie stanowiąca działki ewidencyjne nr [...], [...],[...]-cz. i [...]-cz. z obrębu [...];

- część gruntów dawnej wsi [...] o powierzchni [...] m², dla których obecnie prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obejmujących działki ewidencyjne nr [...],[...], [...], [...] i [...] z obrębu [...].

Brak jest dowodów, że nieruchomości wyszczególnione w dwóch ostatnich punktach stanowiły własność poprzedników prawnych wnioskodawców. Nieruchomości te, w dacie wywłaszczenia, stanowiły prawdopodobnie własność S. P.

i J. K., co wynika z treści przedmiotowego orzeczenia.

Nieruchomości wyszczególnione w dwóch ostatnich punktach stanowiły

w dacie wywłaszczenia prawdopodobnie własność S. P. oraz J. K., co wynika z treści przedmiotowego orzeczenia oraz z faktu, iż brak jest dowodów, iż ww. nieruchomości stanowiły własność poprzedników prawnych wnioskodawców postępowania nadzorczego.

Z uwagi na powyższe, postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia w części dotyczącej części dawnej nieruchomości

Hip. Nr [...] oraz części gruntów wsi [...], zostało bezzasadnie rozszerzone przez organ na te nieruchomości, tym bardziej że sam wniosek o wszczęcie postępowania wskazywał, że dotyczy działki nr [...] i [...]. Skoro wnioskodawcy postępowania nadzorczego nie mają do nieruchomości o pow. 6000 m² interesu prawnego, to i nie wnioskowali

o wszczęcie postępowania. Tym samym w powyższym zakresie należało umorzyć prowadzone postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Stronami postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia

z dnia [...].06.1953 r. w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...]m², stanowiących dawniej własność K. S. oraz J. S. są także osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości obejmujących teren ww. nieruchomości. Z ww. pisma wynika,

że oznaczone jako działka nr [...] wywłaszczone nieruchomości stanowią obecnie działki ewidencyjne nr: [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]

i nr [...].

Właścicielem działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...] z obrębu [...] jest obecnie Skarb Państwa – na podstawie przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego.

Zgodnie z księgą wieczystą nr [...], właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], jest Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta [...], działającego jako statio fisci Skarbu Państwa.

Miasto [...] występuje w przedmiotowej sprawie

w charakterze strony ze względu na wpis w dziale II księgi wieczystej nr [...], obejmującej działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...].

Z kolei nieruchomość oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...] i [...]

z obrębu [...], zgodnie z księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa - Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...].

W podstawie prawnej kontrolowanego orzeczenia wywłaszczeniowego wskazano art. 1, 10 i 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U.

z 1952 r. Nr 4, poz. 31).

Odnalezione przez organ akta archiwalne dotyczące przedmiotowego wywłaszczenia są niekompletne. Nie zawierają one wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie ani załączników do tego wniosku. W szczególności brak jest zezwolenia Przewodniczącego Powiatowej Komisji Planowania Gospodarczego,

o którym stanowił art. 13 ust. 3 dekretu. O niemożności odnalezienia kompletnych akt świadczy także treść pisma Archiwum Akt Nowych z [...].02.2010 r. Jednakże brak kompletnych akt sprawy nie świadczy, w ocenie organu nadzoru, o tym że do wniosku nie załączono dokumentów wymaganych treścią art. 13 ust. 3 dekretu.

Organ podkreślił, iż stwierdzenie nieważności decyzji wymaga bezspornego ustalenia, iż zaszła jedna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona w art. 16 k.p.a. pociąga za sobą konieczność interpretacji wszelkich wątpliwości występujących w sprawie na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym. Z powyższego wywodu wyłania się teza,

iż w badanym przypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu art. 13 ust. 3 pkt 1 dekretu (po nowelizacji : art. 17 ust. 3 pkt 1). O istnieniu w obrocie prawnym

ww. zezwolenia Przewodniczącego [...] stanowi w szczególności sformułowanie zawarte w kontrolowanym orzeczeniu z dnia [...].06.1953 r., iż "Oznaczone wyżej nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych".

W toku postępowania organ posługiwał się ogólną powierzchnią wszystkich nieruchomości ([...] m²) oraz następującymi danymi osobowymi ich właścicieli: P. S., S. i K.J. Powyższe osoby zostały wyszczególnione jako właściciele działek przy ulicy [...] róg [...]

w zaświadczeniu Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1951 r. nr [...]. Następnie w toku postępowania wywłaszczeniowego organ wojewódzki wskazywał jako właścicieli nieruchomości położonej w [...] o pow. [...] m² osoby wymienione w ww. zaświadczeniu. Natomiast z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego z dnia [...] sierpnia 1965 r. nr L.dz. [...] wynika,

iż współwłaścicielami jednej z wywłaszczonych nieruchomości położonych na

ww. terenie o pow. [...] m², objętej księgą wieczystą nr [...], a poprzednio stanowiącej nieruchomość hipoteczną "[...]", byli K. S., A. U. oraz L. O. - na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] września 1948 r. K. S. własność tej nieruchomości nabył jeszcze wcześniej, tj. pod koniec 1942 r.

Natomiast, inna nieruchomość położona na ww. terenie, objętym wywłaszczeniem, uregulowana dawniej jako nieruchomość hipoteczna "[...]", stanowiła własność J.S.

Mając na uwadze powyższe organ wskazał, iż ani podmiot ubiegający

się o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości ani organ prowadzący postępowanie, tj. Prezydium Rady Narodowej w [...] nie posiadały wiedzy o rzeczywistym stanie prawnym tych nieruchomości. W rezultacie podmiot ubiegający się o wywłaszczenie nie dysponował danymi niezbędnymi do ustalenia właścicieli tych nieruchomości, a tym samym skutecznego wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, mimo iż dla działki nr [...] istniała księga wieczysta KW Nr [...], do której złożony został w dniu [...].09.1948r. wniosek o przepisanie 1/4 prawa własności na rzecz A. U. Urbańskiej i [...] na rzecz L. O. Organ posłużył się do ustalenia stanu prawnego nieruchomości oczywiście wadliwym zaświadczeniem Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1951 r., albowiem w zaświadczeniu tym brakuje oznaczenia nieruchomości według numeru księgi wieczystej, a także jako właściciel tej bliżej nieokreślonej nieruchomości figuruje "[...]" - osoba niemożliwa do zidentyfikowania na podstawie tych danych. Wykorzystanie informacji zawartych

w ww. zaświadczeniu nie mogło zatem skutkować skutecznym wezwaniem właściciela do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że obwieszczeniem z dnia [...].06.1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] poinformowało właścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Powyższe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń od dnia [...].06.1952 r. do dnia [...].06.1952 r.

Następnie obwieszczeniem z dnia [...].05.1953 r. poinformowano o wyznaczeniu rozprawy wywłaszczeniowej na dzień [...].06.1953 r.

Zdaniem organu nadzoru postępowanie wywłaszczeniowe zakończone kontrolowanym orzeczeniem wywłaszczeniowym nie zostało prawidłowo wszczęte

w odniesieniu do nieruchomości [...] działki nr [...] i [...],

z uwagi na rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu (po nowelizacji: art. 8 ust. 1).

W toku postępowania wywłaszczeniowego organ powielił błędy popełnione przez wnioskodawcę wywłaszczenia, albowiem w dalszym ciągu posługiwał się wadliwym zaświadczeniem z dnia [...].02.1951 r., kierując korespondencję w sprawie (w drodze obwieszczeń) do podmiotów, z których żaden nie był właścicielem ww. nieruchomości. Z kolei prowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału żadnego

ze współwłaścicieli stanowi rażące naruszenie art. 18 ust. 1 dekretu. W części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność spadkobierców J.S. ([...]) oraz nieruchomości stanowiącej własność K. S., L. O. i A. U.(działka nr [...]), przedmiotowe orzeczenie zostało zatem wydane z rażącym naruszeniem ww. przepisów.

Nie doszło jednak do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 dekretu z uwagi

na brak wniosków i zarzutów stron obligujących organ do przeprowadzenia rozprawy. Akta archiwalne takich wystąpień stron bowiem nie zawierają.

Z powyższych okoliczności organ wyprowadził wniosek, iż przedmiotowe orzeczenie z dnia [...].06.1953 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów

art. 8 ust. 1 (przed nowelizacją: art. 7 ust. 1) i art. 18 dekretu - w części dotyczącej dawnych nieruchomości hipotecznych [...] działka nr [...] oraz działka nr [...], co pociąga sobą konieczność stwierdzenia nieważności tego orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie organ podkreślił, iż kontrolowane orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych - w części dotyczącej obecnych działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...], albowiem właścicielem obecnych działek

nr [...] i [...], położonych na terenie objętym wywłaszczeniem, jest Skarb Państwa

- podmiot, na którego rzecz dokonano wywłaszczenia. Działka nr [...] została nabyła

z mocy prawa przez [...], co zostało stwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].12.1998 r. Nie budzi jednak wątpliwości,

iż ww. decyzja organu wojewódzkiego może podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie art. 156 k.p.a., a zatem w odniesieniu do ww. nieruchomości nie zaszły nieodwracalne skutki prawne.

Nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. zaszły natomiast

w odniesieniu do części orzeczenia obejmującej teren obecnych działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Działki nr [...] i [...] zostały bowiem zajęte pod drogę publiczną - ulicę [...], z kolei działki nr [...] i [...] zajęte są pod ulicę [...].

Odnosząc się do kwestii legalności decyzji o sprostowaniu nr [...] organ wskazał, iż pomimo braków w dokładnej dacie została ona wydana w 1969 r.

W dacie tej obowiązywały przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. nr 30, poz. 168, z późn. zm.),

w tym przepis art. 105 § 1, który przewidywał, iż organ administracji może z urzędu

lub na wniosek strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie

i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ podkreślił, iż to powyższy przepis obowiązywał w dacie wydania ww. decyzji,

a nie wskazane w jej treści przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym Przepis art. 11 dekretu z 1949 r., który stanowił, iż jeżeli dekret nie stanowi inaczej, w postępowaniu, prowadzonym na jego podstawie, stosuje się przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia

22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym i rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu przymusowym

w administracji, nic miał w tym przypadku zastosowania z uwagi na uchylenie dekretu

z dnia 26 kwietnia 1949 r. z dniem 05.04.1958 r., tj. wraz z wejściem w życie ustawy

z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U.

z 1958 r. Nr 17, poz. 70) – na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Mając na uwadze treść art. 105 § 1 k.p.a. w brzmieniu z daty wydania badanej decyzji organ stwierdził, że przepis ten został naruszony w stopniu rażącym albowiem sprostowanie nie dotyczyło omyłek oczywistych, a niewątpliwie dotyczyło kwestii o charakterze merytorycznym. Ponadto organ rażąco naruszył przepis art. 105 § 1 k.p.a. poprzez zastosowanie formy decyzji, podczas gdy przepis przewidywał dla sprostowania decyzji formę postanowienia. Ze względu na powyższa decyzja o sprostowaniu podlegała stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

W skardze na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Miasto [...] zarzuciło:

naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez:

naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) polegające na dokonaniu niepełnej i niewłaściwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności oparcie rozstrzygnięcia

na tezie, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym

na nieustaleniu podmiotów, którym przysługiwał przymiot właściciela przedmiotowych nieruchomości, prowadzeniu postępowania bez udziału żadnego ze współwłaścicieli tychże nieruchomości oraz niedoręczeniu tym osobom decyzji wywłaszczeniowej, oraz

naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację art. 8 ust. 3, art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 24ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku

o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, polegającą na uznaniu, iż wymogu doręczenia zawiadomienia

o wszczęciu postępowania i doręczenia decyzji nie spełniały obwieszczenia

i doręczenia dokonane przez sołtysów (vide: adnotacja na decyzji wywłaszczeniowej

z dnia [...] czerwca 1953 roku; nr [...]), podczas gdy przepisy w tym zakresie przewidywały zawiadomienia większej liczby właścicieli za pomocą obwieszczeń wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o:

a) uchylenie w/w decyzji w części (pkt 2 decyzji) orzekającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca

1953 roku (nr [...]) w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonych w G. o pow. [....] m2 - w części obejmującej obecne działki ewidencyjne nr: [...] z obrębu: [...], położone

w W.;

b) uchylenie w/w decyzji w części (pkt 3 decyzji) stwierdzającej wydanie

z naruszeniem prawa w/w orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W.

z dnia [...] czerwca 1953 roku (nr [...]) w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonych w G. o pow. [...] m2 - w części obejmującej obecne działki ewidencyjne nr [...] z obrębu:

[...], położone w W.;

c) uchylenie w/w decyzji w części (pkt 5 decyzji)-stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1969 roku (nr [...]) o sprostowaniu w/w orzeczenia z dnia [...] czerwca 1953 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Na wstępie należy wskazać, że organ nadzoru ustalił, iż wywłaszczone nieruchomości, oznaczone jako działki nr [...], obecnie stanowią działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Z ustaleń tego organu wynika również, że skarżące Miasto W. jest właścicielem tylko działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu

[...]. Pozostałe działki objęte zaskarżoną decyzją stanowią własność Skarbu Państwa. Zatem skarżący posiada przymiot strony w postępowaniu nadzorczym tylko

w odniesieniu do działek ewidencyjnych, co do których legitymuje się tytułem własności, a więc oznaczonych nr [...]. Tylko więc w zakresie tych działek uprawniony jest do kwestionowania zaskarżonej decyzji poprzez wniesienie skargi. Ponieważ

w odniesieniu do pozostałych działek, objętych zaskarżoną decyzją, skarżącemu nie przysługuje tytuł prawnorzeczowy zatem nie jest on legitymowany do zaskarżenia decyzji w tej części z uwagi na brak przymiotu strony. Z tego względu skarga w części w jakiej skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w pkt 2 i 3, w zakresie działek ewidencyjnych pozostałych, które nie składają się na działkę nr [...], podlega oddalenie.

Również niezasadnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt 5, którym organ stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...].04.1969 r. o sprostowaniu orzeczenia z [..,].1953 r. W dacie wydania decyzji o sprostowaniu obowiązywała ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, który w art. 105 § 1, w brzmieniu na datę wydania kontrolowanej decyzji, stanowił, że organ administracji może z urzędu lub na wniosek strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Powołane w decyzji z [...].04.1969 r. przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z [...].03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym nie mogły być już stosowane z uwagi na to, że przepisy dekretu z 26.04.1949 r., a w tym art. 11, zostały uchylone z dniem 05.04.1958 r., na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Rozstrzygnięcie zaś zawarte w tej decyzji nie mieści się w dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a., w brzmieniu z daty wydania tej decyzji. Decyzja o sprostowaniu dotyczyła kwestii merytorycznych, bo powierzchni wywłaszczonej nieruchomości orzeczeniem z [...].06.1053 r. co przekracza ramy sprostowania zakreślone powołanym art. 105 § 1 k.p.a., gdyż nie może być uznane ani za błąd pisarski, ani rachunkowy, ani za oczywistą omyłkę.

Decyzja z [...].04.1969 r. zapadła więc z rażącym naruszeniem ówczesnego

art. 105 § 1 k.p.a. co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności, określoną

w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie więc w pkt 5 zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i skarga jako niezasadna, w tym zakresie, podlega oddaleniu.

Organ nadzoru uznał, że orzeczenie z [...].06.1953 r. zostało wydane

z rażącym naruszeniem przepisów art. 8 ust. 1 (przed nowelizacją art. 7 ust. 1)

i art. 18 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 7 stanowiącej własność spadkobierców J. S. oraz nieruchomości oznaczonej nr 6 stanowiącej własność K. S., L. O. i A. U.. W ocenie organu postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się bez udziału żadnego ze współwłaścicieli. Organ nie ustalił prawidłowo właścicieli nieruchomości posługując się wadliwym zaświadczeniem z dnia

[...].02.1951 r., w którym jako właścicieli wskazano: S. P., S.

i K. J.

Sąd nie podziela stanowiska organu nadzoru, iż ze wskazanych powodów organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył prawo.

Należy mieć na uwadze, że decyzja wywłaszczeniowa jest decyzją

o charakterze rzeczowym tj. odnosi się do rzeczy w niej wskazanej czyli

do nieruchomości, która zostaje wywłaszczona. Wobec tego, że nie jest decyzją

o charakterze osobowym, a więc nie nakłada obowiązków na konkretny podmiot jak też nie przyznaje żadnych praw określonemu w niej podmiotowi to fakt, że w postępowaniu wywłaszczeniowym błędnie wskazano właściciela nie stanowi o wystąpieniu przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności takiej decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazać również należy, że nieustalenie przez organ kręgu stron postepowania

a tym samym uniemożliwienie udziału tym stronom w postępowaniu bądź w jego części stanowi wadę tego postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., skutkującą jego wznowieniem.

Dodatkowo należy wskazać, że ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniono dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z dnia 31.01.1952 r. Nr 4, poz. 25). Zmiany weszły w życie z dniem 31 stycznia 1952 r.

(art. 14 ustawy). Natomiast w myśl art. 4 ustawy zmieniającej postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie ustawy, a wszczęte

na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., będzie nadal prowadzone zgodnie

z przepisami tej ustawy. Nowelizacja dekretu wprowadziła możliwość dokonywania zawiadomień za pomocą obwieszczeń (art. 18 ust. 2, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1).

Z materiału dokumentacyjnego wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 1952 r. Zawiadomienie zostało dokonane za pomocą obwieszczenia. Również za pomocą obwieszczenia organ zawiadomił strony o terminie rozprawy a także o orzeczeniu o wywłaszczeniu z 25.06.1953 r. Zachowały się w materiale dokumentacyjnym również informacje o terminach w jakich obwieszczenia były wywieszone. Nie można zatem uznać, że doszło do rażącego naruszenia przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wskazanych przez organ nadzoru.

Również nie został rażąco naruszony art. 7 ust. 1 dekretu (po nowelizacji

– art. 8 ust. 1) zgodnie, z którym wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość

za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę. Nieustalenie przez organ wywłaszczeniowy wszystkich właścicieli nieruchomości wskazuje, że nie zostali oni wszyscy wezwani w trybie art. 7 ust. 1. Jednakże to uchybienie należy zakwalifikować do naruszenia prawa ale nie w sposób rażący, uzasadniający stwierdzenie nieważności orzeczenia. Rażąco naruszać prawo może tylko decyzja, której skutki prawne są nie

do zaakceptowania. Dla przyjęcia w rozpoznawanie sprawie, że został rażąco naruszony przepis art. 7 ust. 1 dekretu należałoby wykazać, że właściciele gotowi byliby odstąpić nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu. Brak jakiejkolwiek reakcji właścicieli na obwieszczenie dotyczące poszczególnych etapów postępowania wywłaszczeniowego jak i samego orzeczenia o wywłaszczeniu wskazuje na brak podstaw, aby zaistniałe naruszenie prawa uznać za rażące.

Brak jest więc podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia wywłaszczeniowego z [...].06.1953 r. w części dotyczącej działek, których obecnie właścicielem jest skarżący co uzasadnia uchylenie decyzji w jej pkt 2 i 3 co do tych działek gruntów, gdyż w tym zakresie decyzja narusza art. 153 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151

i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak

w sentencji wyroku.

Z uwagi na to, że skarga została tylko częściowo uwzględniona Sąd zasądził na rzecz skarżącego od organu tylko połowę kosztów – na podstawie art. 206 p.p.s.a.