Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 946/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Działający z upoważnienia Burmistrza J. Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (dalej również: Burmistrz; organ I instancji; organ) decyzjami z dnia [...] 2017 r. odmówił przyznania W. G. (dalej również: wnioskodawca; zainteresowany; skarżący) pomocy finansowej w formie zasiłków celowych odpowiednio na:

- pokrycie kosztów leczenia za granicą (znak [...]),

- zakup urządzeń gospodarstwa domowego (znak [...]),

- zakup opału (znak [...]),

- zakup roweru (znak [...]),

- "szybie badanie rezonansem magnetycznym" (znak [...]),

- zakup leków (znak [...]),

- zakup badań diagnostycznych oraz zabiegów medycznych i rehabilitacyjnych (znak [...]).

W osnowach tych decyzji Burmistrz, wskazując podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć, powołał w szczególności przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1930, z późn. zm.) – dalej: ustawa o pomocy społecznej, a jako przyczynę odmowy przyznania żądanych świadczeń podał brak współpracy z pracownikiem socjalnym, przy czym w odniesieniu do żądania:

- zasiłku celowego w wysokości 2 750 zł na zakup urządzeń gospodarstwa domowego organ podniósł brak potwierdzenia zakupionego sprzętu za uzyskaną wcześniej pomoc na ten cel,

- zasiłku celowego w wysokości 1 200 zł na zakup roweru organ wskazał na dysproporcję żądania względem potrzeb i możliwości wnioskodawcy,

- zasiłku celowego w wysokości 1 200 zł na zakup leków organ wskazał niedostarczenie oryginałów recept lub faktur,

- zasiłku celowego w wysokości 5 000 zł na zakup badań diagnostycznych, zabiegów medycznych i rehabilitacyjnych organ wskazał brak przedstawienia dokumentów "potwierdzających te badania".

Pozostałe żądania dotyczyły odpowiednio kwot na pokrycie kosztów leczenia za granicą (328 euro), zakup opału (2 778,96 zł) i "szybkie badanie rezonansem magnetycznym" (1 200 zł).

W uzasadnieniach powyższych decyzji organ I instancji poza wspomnianym brakiem współdziałania z pracownikami socjalnymi w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej przedstawił szczegółowo powody odmowy przyznania pomocy, wcześniej wskazane w osnowach wymienionych decyzji. W odniesieniu do żądania pomocy na opłacenie kosztów transportu medycznego i leczenia na terenie [...] organ wyjaśnił, że zdarzenie to miało miejsce w 2014 r. i nie jest bieżącą niezbędną potrzebą, jak również przedstawił zasady finansowania takich kosztów przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W odniesieniu do żądania pomocy na zakup opału oraz niezbędnych sprzętów domowych organ wskazał na wcześniej udzieloną stronie pomoc na takie cele, jak i dysproporcję żądań do sytuacji strony (m.in. sprzedaż komorniczą lokalu zamieszkiwanego przez stronę). W odniesieniu do żądania pomocy na szybkie badanie rezonansem magnetycznym organ przedstawił możliwości uzyskania takiego świadczenia w ramach NFZ, również przy pomocy organizacyjnej ze strony pracowników socjalnych. Ponadto organ rozwinął argumentację wskazaną w osnowach decyzji dotyczycących odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup roweru oraz badań diagnostycznych, zabiegów medycznych i rehabilitacyjnych. Burmistrz podniósł, że pomoc finansowa na zakup roweru nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, gdyż z uwagi na przyznany stronie zasiłek okresowy w wysokości 317 zł miesięcznie dysponuje środkami na zakup roweru używanego w dobrym stanie i w niższej cenie. Organ wskazał na to, że według oświadczenia wnioskodawcy nie posiada on środka transportu, podczas gdy z pisma Starostwa Powiatowego w J. z dnia [...] 2017 r. wynika, że skarżący jest posiadaczem samochodów osobowych. Organ I instancji podniósł również, że W. G. w dalszym ciągu traktuje pomoc społeczną jako stałe źródło dochodu i nie podejmuje żadnych działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji majątkowo-bytowej.

W jednym odwołaniu dotyczącym wszystkich decyzji z dnia [...] 2017 r. zainteresowany podał, że są one krzywdzące, a opisana we wnioskach pomoc jest mu należna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ odwoławczy; organ II instancji) decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy od wyżej opisanych decyzji, utrzymało zaskarżone decyzje w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy zauważył, że W. G. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 22 sierpnia 2016 r. znak: [...] został zaliczony do grona osób o lekkim stopniu niepełnosprawności – do dnia 31 sierpnia 2017 r.; we wskazaniach tego orzeczenia podano m.in. otwarty rynek pracy. Ponadto organ II instancji wskazał na to, że w materiale dowodowym znajdują się kserokopie recept oraz zwolnienia lekarskiego, jednakże z adnotacji urzędowych pracownika socjalnego wynika, iż wnioskodawca nie przedstawił oryginałów do wglądu; potwierdzono natomiast za zgodność z oryginałem skierowanie do pracowni diagnostycznej.

Dalej Kolegium podniosło, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 17 marca 2017 r. wynika, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, zamieszkującą w mieszkaniu 3-pokojowym, w którym ponadto znajduje się kuchnia i łazienka; strona nie posiada stałego dochodu; we wcześniejszym okresie korzystała ze wsparcia pomocy społecznej. Organ odwoławczy zauważył, że według oświadczenia wnioskodawcy z dnia 17 marca 2017 r. posiada on mieszkanie własnościowe o powierzchni ok. 75 m kw., za które nie reguluje żadnych opłat, oraz że zgodnie z treścią adnotacji urzędowej z tego samego dnia przedstawiono skarżącemu ofertę kontraktu na prace społecznie użyteczne.

Wskazując na zasady, na jakich może być przyznana pomoc w postaci zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, Kolegium przywołało treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz zwróciło uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w tym przedmiocie. Ponadto wskazało na spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, wynoszącym dla osoby samotnie gospodarującej 634 zł.

Organ II instancji stwierdził, że stosownie do przepisu "art. 11 ust. 1" [błędne oznaczenie ustępu] tej ustawy brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Postawę skarżącego organ odwoławczy uznał za wyłącznie bierną i roszczeniową, stwierdzając, że strona od długiego czasu nie czyni żadnych kroków, by poprawić swoją sytuację materialno-bytową, a instytucję pomocy społecznej traktuje jako stałe i regularne źródło dochodów; nie współpracuje przy tym z pracownikami socjalnymi, bowiem nie przedstawia (chociażby do wglądu) żądanych dokumentów. Ponadto organ stwierdził, że zakup roweru nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, o której mowa w przepisie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Wskazując na to, że organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów, organ II instancji podniósł, że tym bardziej taką pomocą należy objąć te osoby, których sytuacja materialno-bytowa jest trudna, ale które współpracują z pracownikami socjalnymi i nie prezentują jedynie roszczeniowej postawy.

Z powyższych przyczyn Kolegium stwierdziło, że zasadna była odmowa przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych z powodu jego postawy. Zdaniem Kolegium, organ I instancji wykonał wszystko, co było w zakresie jego możliwości, by w pełni ustalić stan faktyczny sprawy, jednak z uwagi na brak pełnej współpracy ze strony samego wnioskodawcy nie było to możliwe.

Skarga W. G. na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium nie zawierała żądania ani uzasadnienia.

Pełnomocnik (adwokat) ustanowiony dla skarżącego z urzędu, wezwany do uzupełnienia skargi, zarzucił w piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2018 r. zaskarżonej decyzji

1. naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co było niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącego, a w konsekwencji prowadziło do niewyczerpującego zebrania, następnie oceny całokształtu materiału dowodowego istotnego w przedmiotowym postępowaniu, przejawiającej się w nieustaleniu przez organ administracji publicznej okoliczności, że skarżący jest osobą, której trudna sytuacja materialna, zdrowotna i bytowa uzasadnia przyznanie wnioskowanych zasiłków celowych.

b) art. 7 w zw. z art. 77 w z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, tj. niewskazanie przez organ w treści uzasadnienia jakie były powody odmowy udzielenia skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału, urządzeń gospodarstwa domowego, roweru oraz poprzestanie wyłącznie na wskazaniu, że skarżącemu nie zostały przyznane wnioskowane przez niego zasiłki z uwagi na jego bierną postawę, podczas gdy ze zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego wynika, iż prezentowania takiej postawy, przynajmniej w odniesieniu do wniosków o przyznanie tych zasiłków, z całą pewnością nie można skarżącemu zarzucić;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, co wpłynęło na treść decyzji z dnia [...] lipca 2017 r.:

a) art. 11 ustawy o pomocy społecznej polegające na jego zastosowaniu w niniejszym postępowaniu przez organ administracji publicznej poprzez uznanie, że skarżący pozostawał bierny w zakresie postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania przedmiotowych zasiłków i nie współpracował z pracownikami pomocy społecznej, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do powyższych ustaleń, a zatem organ nie był uprawniony do odmowy udzielenia świadczeń na powołanej podstawie;

b) art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej polegające na nieuwzględnieniu odwołania skarżącego, a zatem niezastosowaniu względem skarżącego tego przepisu, przejawiające się w:

- nieprzyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału, a tym samym podzielenie stanowiska organu I instancji, który odmówił przyznania tego zasiłku z uwagi na okoliczność, że mieszkanie, w którym zamieszkiwał skarżący w chwili orzekania przez organ I instancji zostało sprzedane w drodze licytacji komorniczej, podczas gdy skarżący faktycznie w dalszym ciągu zajmował sprzedaną nieruchomość, a organ administracji publicznej nie dysponował żadną informacją w przedmiocie ewentualnej eksmisji ani nie podjął żadnych czynności zmierzających do uzyskania informacji na temat ewentualnego dalszego miejsca zamieszkania strony,

- nieprzyznaniu stronie zasiłku celowego na zakup roweru, a tym samym podzielenie stanowisku organu I instancji, który odmówił przyznania tego zasiłku z uwagi na okoliczność, że z oświadczenia Starostwa Powiatowego w J. z dnia [...] 2017 r. wynika, że skarżący jest właścicielem szeregu samochodów zarejestrowanych w tamtejszym Starostwie, z całkowitym pominięciem okoliczności, iż wykaz taki nie zawsze potwierdza rzeczywiste i aktualne dane o posiadanych pojazdach oraz z całkowitym pominięciem wskazanego we wniosku celu zakupu roweru, jakim jest nie tylko możliwość komunikacji, ale również rehabilitacja strony poprzez odbywanie podróży rowerowych,

- nieprzyznaniu stronie zasiłku celowego na prywatne badanie rezonansem magnetycznym, a tym samym podzielenie stanowiska organu I instancji, który odmówił przyznania tego zasiłku wyłącznie z uwagi na okoliczność, że w ocenie organu skarżący mógł wcześniej zarejestrować się na przedmiotowe badanie w ramach NFZ, aby skrócić oczekiwanie, z całkowitym pominięciem okoliczności, że stan zdrowia skarżącego uzasadnia niezwłoczne przeprowadzenie przedmiotowego badania,

- nieprzyznaniu stronie zasiłku celowego na zakup urządzeń gospodarstwa domowego, a tym samym podzielenie stanowiska organu I instancji, który odmówił przyznania tego zasiłku z uwagi na rzekomy brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, który nie przedłożył dowodu wykorzystania zasiłku wcześniej przyznanego na ten cel.

Przy tak sformułowany zarzutach, rozwiniętych w uzasadnieniu pisma uzupełniającego skargę, pełnomocnik wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. oraz poprzedzających ją decyzji Dyrektora [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] 2017 r.

- zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, ewentualnie – w razie nieuwzględnienia przez Sąd skargi – o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Swoje stanowisko pełnomocnik skarżącego podtrzymał na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wnioski zainteresowanego z dnia 28 lutego 2017 r. (data złożenia) zostały rozpatrzone przez organ I instancji w drodze wydania 7 odrębnych decyzji (rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego zasiłku na zakup odzieży wiosennej nie jest przedmiotem niniejszego postępowania). W każdej z tych decyzji organ rozstrzygnął o zasadności udzielenia pomocy finansowej na zaspokojenia innego rodzaju zgłaszanej potrzeby. Natomiast wniesione w jednym piśmie odwołania od powyższych decyzji organ II instancji rozpoznał poprzez wydanie jednej decyzji. W ocenie Sądu taki sposób rozpatrzenia tych spraw przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może zostać uznany za wadliwy. Wszystkie rozstrzygnięcia wydane przez organ I instancji łączy adresat tych decyzji (rozstrzygają o uprawnieniach tej samej osoby), są one rodzajowo tożsame co do przedmiotu (zasiłek celowy), podstawy prawnej oraz zbieżne co do stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania tych decyzji. Zatem w ocenie Sądu wszystkie wnioski skarżącego mogły zostać rozpoznane jednym aktem administracyjnym stanowiącym załatwienie kilku spraw administracyjnych, jakkolwiek z podanego przez organ znaku sprawy: [...] [podkreślenie wł. Sądu] wynika, że każda sprawa zarejestrowana została odrębnie.

W dalszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (aktualnie: Dz.U. z 2017 r. poz. 1769, z późn. zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy (według zweryfikowanego w drodze rozporządzenia wykonawczego kryterium dochodowego) wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł.

Ponieważ ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, ustawodawca rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 106 ust. 4 powołanej ustawy, czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że tylko należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy może pozwolić organowi na wnikliwą ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie jej wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1055/16 (dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zauważył, że art. 11 ust. 2 powołanej ustawy, dotyczący braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepisy nie precyzują realizacji obowiązku współpracy, zatem kwestia oceny postawy wnioskodawcy pozostawiona jest w tym zakresie ocenie organów pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tym względzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Warto również wskazać na trafną uwagę, że egzekwowanie od podopiecznych instytucji pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z powyższym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia.

Innymi słowy, organy pomocowe zobowiązane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Stąd na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może zakładać bierności w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść. Wręcz przeciwnie, to od klienta pomocy społecznej należy oczekiwać chociażby minimum współpracy z pracownikiem socjalnym.

Ponadto trzeba podkreślić, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. To oznacza, że organ administracji ma pewną swobodę decyzyjną co do ustalenia treści wydawanej decyzji, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy i czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności; a zatem – czy organ prowadzący postępowanie nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po takim rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia oraz ustalenie zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10, dostępny jw.).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że organy pomocowe, rozpatrując wnioski W. G. z dnia 28 lutego 2017 r., należycie rozważyły zebrany w sprawie materiał dowodowy i w granicach uznania administracyjnego dokonały oceny sytuacji życiowej oraz postawy wnioskodawcy, uznając ją za bierną i roszczeniową. Stanowisko to zostało odpowiednio przedawnione w uzasadnieniach decyzji wydanych przez organ I instancji. Zaś Kolegium w sposób zwięzły, lecz treściwy i syntetyczny wyjaśniło wszystkie istotne aspekty sprawy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co nie stanowi naruszenia powołanego w skardze art. 107 § 3 k.p.a.

Ponadto organ I instancji, co zostało w sposób dorozumiany zaaprobowane przez organ odwoławczy (a co do potrzeby dotyczącej roweru – wprost), zasadnie uznał, że nie wszystkie zgłaszane potrzeby są w przypadku skarżącego rzeczywiście niezbędne i zachodzi dysproporcja pomiędzy oczekiwanym rozmiarem bądź rodzajem pomocy a realnymi niezbędnymi potrzebami wnioskodawcy i jego własnymi możliwościami zaspokojenia danej potrzeby. W szczególności jaskrawo widać to w odniesieniu do żądania udzielenia pomocy w wysokości: 1 200 zł na zakup nowego roweru; 2 778,96 zł na zakup opału w sytuacji, gdy skarżący uzyskał w styczniu 2017 r. pomoc w wysokości 200 zł na ten cel, czy 2 750 zł na zakup urządzeń gospodarstwa domowego, mimo że nie potwierdził zakupu sprzętów domowych za uzyskaną wcześniej pomoc na ten cel (zasiłek w kwocie 400 zł), zaś w trakcie wywiadu środowiskowego stwierdzono brak podstawowych sprzętów domowych, jak lodówka czy kuchenka. Jeżeli zaś pełnomocnik skarżącego kwestionuje takie ustalenia, powinien był przedstawić okoliczności wskazujące na przeciwny stan rzeczy, jak np. spis sprzętów zakupionych za wcześniej przyznany zainteresowanemu zasiłek w kwocie 400 zł. To samo tyczy się kwestii związanych z żądaniem pomocy w wysokości 5 000 zł na sfinansowanie badań diagnostycznych i leczniczych zabiegów medycznych, które nie zostały w żaden sposób udokumentowane, a skarżący ma możliwość skorzystania z leczenia w ramach powszechnego dostępu do służby zdrowia.

W odniesieniu do zasiłku na cele wykupu leków nie sposób uznać, że skarżący nie był świadomy konieczności przedstawienia organowi oryginałów recept (co zostało odpowiednio wyjaśnione skarżącemu w wezwaniu z dnia 1 marca 2017 r.), skoro był w stanie dostarczyć organowi inne dokumenty w oryginale, z których zostały wykonane kopie urzędowo poświadczone za zgodność z oryginałem, jak np. skierowanie na badanie rezonansem magnetycznym. Co więcej, według notatki pracownika socjalnego z dnia 17 marca 2017 r. skarżący oświadczył, że posiada recepty na leki, jednakże odmówił ich okazania, wobec czego został poinformowany, że może w najbliższym terminie (20 marca 2017 r.) przynieść recepty do wglądu i wykonania z nich kserokopii. Wszystko to przeczy to tezie pełnomocnika o braku odpowiedniego rozeznania po stronie skarżącego co do powinności współdziałania z organem w ustaleniu rzeczywistej sytuacji i potrzeb skarżącego.

W kwestii pokrycia kosztów leczenia za granicą (328 euro) w 2014 r., które przede wszystkim trudno uznać za bieżącą niezbędną potrzebę bytową skarżącego, organ przedstawił odpowiednie wyjaśnienie dotyczące zasad na jakich skarżący może ubiegać się o refundację z NFZ kosztów poniesionych na ten cel. Prawidłowo umotywowane zostały również powody odmowy przyznania pomocy na szybką realizację badania rezonansem magnetycznym.

Sąd podziela stanowisko organów, że wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 tej ustawy zasadą pomocniczości (subsydiarności). Stąd też organy mogą odmówić udzielenia pomocy na potrzeby zgłaszane regularnie, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie czyni starań do poprawy swojej sytuacji życiowej. Taki stan rzeczy miał miejsce w rozpatrywanej sprawie chociażby w odniesieniu do zgłaszanej potrzeby dotyczącej zakupu urządzeń gospodarstwa domowego czy opału.

Nie bez znaczenia dla zasadności odmowy przyznania wnioskowanej sytuacji pozostaje też niewyjaśniona przez skarżącego jego rzeczywista sytuacja majątkowa. W oświadczeniu majątkowym z dnia 17 marca 2017 r. stwierdził on, że nie posiada samochodu. Tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu decyzji dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup roweru powołał się na pismo Starosty [...] z dnia [...] 2017 r., z którego wynika, że skarżący jest posiadaczem samochodów osobowych. W rzeczywistości ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Starosty z dnia [...] 2017 r. (data wpływu do organu pomocowego: [...] 2017 r.) wynika, że skarżący jest posiadaczem 12 pojazdów zarejestrowanych w ewidencji pojazdów w Starostwie Powiatowym w J.. Powyższa informacja, wobec oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 17 marca 2017 r., budzi zastrzeżenia co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i woli jej wykazania. Tymczasem pełnomocnik strony poprzestał na ogólnym stwierdzeniu, że powoływanie się na taką informację Starosty jest bezzasadne, gdyż informacje z rejestrów Starostwa mogą nie odzwierciedlać aktualnego stanu posiadania pojazdów. Istotnie – mogą, jednakże pełnomocnik nie podjął jakiejkolwiek próby racjonalnego i przekonującego wyjaśnienia, czy wskazane w przedmiotowym piśmie pojazdy skarżący faktycznie posiadał, lecz je zbył lub utracił, a jeśli tak, to kiedy i w jakich okolicznościach. Wobec tego uprawniona jest konkluzja, że skarżący nie wyjaśnił kiedy i za jaką kwotę zbył posiadane uprzednio pojazdy mechaniczne i w jaki sposób rozdysponował środki uzyskane w związku z ich zbyciem.

Przedstawione okoliczności skłoniły Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzające ją decyzje organu I instancji nie naruszają prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.).

Co się tyczy zawartego w piśmie uzupełniającym skargę wniosku pełnomocnika o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), a przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Nastąpi to w odrębnym orzeczeniu, co do zasady wydawanym w pierwszej instancji przez referendarza sądowego.