Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1467/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 4,5, 6
journal: Dz.U. 2005 nr 31 poz 264
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. S. kwotę 161; zł. (sto sześćdziesiąt jeden) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] marca 2008r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] listopada 2007r. nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanych na mocy decyzji z [...] grudnia 2004r., nr [...], wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S., w wysokości 4014,97 zł., powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonych od dnia doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 24 maja 2004r. Z. S. wystąpił do Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. We wniosku producent rolny zadeklarował do płatności z tytułu ONW powierzchnię 23,52 ha działek rolnych, przy ogólnej powierzchni gospodarstwa wynoszącej 25,04 ha, tym samym zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność tj. 23,52 ha w pierwszym roku z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności.

[...] grudnia 2004 roku Kierownik Biura Powiatowego w Z. z/s w S., wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na mocy, której przyznał płatność do powierzchni 23,52 ha na kwotę 4210,08 zł.

W dniu 22 kwietnia 2005 roku Z. S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. We wniosku wnioskodawca zadeklarował do płatności z tytułu ONW powierzchnię l ,09 ha działek rolnych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w S. 18 listopada 2005r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie. W dniu 05 grudnia 2005 roku Z. S. złożył oświadczenie, iż część gruntów tj. 23,31 ha darował [...] w dniu [...] grudnia 2004 r. Wnioskodawca dołączył również kopię aktu notarialnego " Umowa darowizny" Repertorium A nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r.

29 maja 2006 roku Kierownik Biura Powiatowego w Z. z/s w S., wydał decyzję o przyznaniu wnioskodawcy płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na mocy, której przyznał płatność do powierzchni 1,09 ha na kwotę 195,11 zł na rok 2005, a 25 października 2006r., na skutek kolejnego wniosku, przyznał taką samą płatność na 2006r.

Zawiadomieniem nr [...] z dnia 03 października 2007 r. Z. S. został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienie Z. S. złożył w dniu 10 października 2007 r. w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wyjaśnienia. Strona podniosła, iż przed przekazaniem gospodarstwa rolnego na rzecz [...] uzyskała od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w S. informacje, iż nie ma żadnych przeszkód, aby przekazać grunty [...].

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Prezes ARiMR ustalił Z. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 4014,97 zł

Od ww. decyzji Z. S. dnia 09 listopada 2007r. wniósł do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek wskazał, iż zaistniała sytuacja spowodowana została przekazaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z siedzibą w S. błędnych informacji co do trybu postępowania w przypadku przekazania gruntów. Zarzucił, że zgodnie z uzyskanymi wskazówkami przekazał grunty rolne [...] (akt notarialny Repetytorium A nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r.), który kontynuuje zobowiązania wynikające z uczestnictwa w programie wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Następnie, zgłaszając się na wezwanie z dnia 18 listopada 2005 r. wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z siedzibą w S. oraz przedkładając oświadczenie wraz z kopią w/w aktu notarialnego dopełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z podjętego zobowiązania. Podniósł także, że dopełnił wszelkich wymaganych formalności, a decyzja z dnia [...] listopada 2007 r. wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. z upoważnienia Prezesa ARiMR jest dla niego niezrozumiała i krzywdząca.

Decyzją z [...] marca 2008 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.),w związku z art. 11 ust. 7 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2005r., nr 31, poz. 264 z późn.zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] listopada 2008r.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 11 ust. 4 w/w ustawy Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków:

1). pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2). krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie,

3). krajowych, przeznaczonych na udzielanie dopłat.

Ponadto organ ten podał, iż wypłacone nienależnie Z. S. środki finansowe z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 11 ust. 4 pkt l i pkt 2 ustawy.

W związku z tym, na mocy decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r., wydanej zgodnie z art. 11 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r, Nr 31, póz. 264 ze zm.), została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w wysokości 4014,97 zł.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przekazania błędnych informacji dotyczących możliwości przekazania gruntów, które wnioskodawca uzyskał od Kierownika Biura Powiatowego w Z. z siedzibą w S. Prezes ARiMR wskazał, iż Kierownik w/w Biura Powiatowego mógł udzielić informacji jednie w oparciu stan prawny obowiązujący w okresie poprzedzającym przekazanie gruntów przez Z. S., tj. obowiązujących przed dniem [...] grudnia 2004 r. Powyższe oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego w Z. przekazał informacje wynikające z art. 7 pkt l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 158, poz. 1652) który stanowi, iż w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. l pkt l, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Organ wskazał ponadto, że przekazanie gruntów wchodzących w skład gospodarstwa Z. S. nie zostało zrealizowane zgodnie z wyszczególnionym powyżej przepisem prawa, a w/w producent rolny przedłożył informację o fakcie przekazania gruntów dopiero w odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 listopada 2005 r. wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z siedzibą w S. Oznacza to, że producent rolny powiadomił Kierownika w/w Biura Powiatowego o przekazaniu gruntów rolnych [...] po okresie ponad 11 miesięcy od chwili zaistnienia przedmiotowego zdarzenia. Organ zaznaczył ponadto, że osoba przejmująca grunty od Z. S. nie złożyła do chwili obecnej żadnego dokumentu potwierdzającego kontynuację zobowiązań wynikających z faktu uczestnictwa w systemie wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania podjętych przez poprzedniego posiadacza gruntów. Nie można bowiem uznać, iż deklarowanie przez [...] Z. S. przejętych gruntów we wnioskach o przyznanie płatności jest równoznaczne z przejęciem zobowiązań. Prezes ARiMR wskazał, iż treść udzielanych przez pracowników ARiMR informacji jest uzależniona od tego jak rzetelnie przedstawiony zostanie przez producenta rolnego stan faktyczny sprawy. Podkreślił także, iż pracownicy ARiMR nie mogą ponosić odpowiedzialności za niewłaściwą interpretację przepisów obowiązującego prawa dokonaną przez producenta rolnego.

W ocenie organu przejęcie podjętych zobowiązań mogło zostać zrealizowane zgodnie z § 2 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, który stanowi, iż w przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, pomoc finansowa na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie podlega zwrotowi w części przyznanej do działek rolnych, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, jeżeli producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego ARiMR, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten zobowiązuje się do :

- kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez producenta rolnego, lub

- zapłaty na rzecz ARiMR równowartości kwoty pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanej przez producenta rolnego, jaką producent ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem.

Od chwili wejścia w życie w/w zmiany rozporządzenia tj. od dnia 04 maja 2006 r. do dnia 03 lipca 2006 r.( 60 dniowy termin na złożenie oświadczenia o przejęcie zobowiązań) nie zostały złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. z siedzibą w S. żadne dokumenty potwierdzające kontynuację powziętych zobowiązań przez innego producenta rolnego.

W związku z tym, na mocy decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2007 r., wydanej zgodnie z art. 11 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r, Nr 31, poz. 264 ze zm.), została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. w wysokości 4014,97 zł.

Doręczenie stronie ww. decyzji skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty w powyżej wskazanej wysokości, wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Na podstawie art. 11 ust. 5 ww. ustawy do kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...]11.2007 r. stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności oraz rozkładania płatności na raty.

W tych okolicznościach Pan Z. S. zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W dniu 21 kwietnia 2008r., Z. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] marca 2008r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Autor skargi zarzucił naruszenie przepisu art. 9 kpa oraz art. 11 ust. 7 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . Skarżący szeroko przedstawił przebieg postępowania i okoliczności sprawy.

Do skargi załączył szereg dokumentów, w tym oświadczenie J. K. – kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w S. z dnia 11.04.2008r.o treści : Oświadczam, że Pan Z. S. w listopadzie 2004 roku zgłosił się z zapytaniem ; czy może przekazać [...] grunty, na które pobiera ONW? Odpowiedź brzmiała: Nie ma przeszkód, pod warunkiem, że [...] również będzie uprawiał i pobierał ONW. Pan Z. S. zgłosił się również w grudniu 2004r. po przekazaniu gospodarstwa [...] informując, że zostało ono przekazane aktem notarialnym w formie darowizny. Wówczas Pan Z. S. został ponownie poinformowany, że [...] musi uprawiać grunty i złożyć wniosek o dopłaty ONW. Natomiast jeżeli zajdzie potrzeba przedłożenia aktu notarialnego zostanie on o tym poinformowany.

Skarżący podniósł, że pogarszający się stan zdrowia spowodował, że postanowił przekazać gospodarstwo [...], I. S. i jego [...] I. S. Przed zawarciem aktu notarialnego w listopadzie 2004 roku udał się do kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. z pytaniem czy może przekazać grunty [...], na które otrzymuje dopłaty z tytułu ONW. Uzyskał odpowiedź, że nie ma przeszkód, pod warunkiem, że następca będzie nadal uprawiał i pobierał ONW.

Dnia [...] grudnia 2004 roku Aktem Notarialnym Repetytorium A nr [...] sporządził umowę darowizny darując [...] i [...], I. i I. [...], niezabudowaną nieruchomość powierzchni 23,4402 ha oraz działkę zabudowaną budynkiem mieszkalnym. W dniu sporządzenia w/w aktu notarialnego w Kancelarii Notarialnej, której siedziba mieściła się w tym samym budynku, co siedziba Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. udał się ponownie do kierownika Biura informując, że gospodarstwo zostało przekazane aktem notarialnym w formie darowizny [...] i jego [...] i ponownie uzyskał odpowiedź, że obdarowany musi nadal uprawiać grunty i złożyć wniosek o dopłaty z tytułu ONW i jeżeli zajdzie potrzeba przedłożenia aktu notarialnego to zostanę o tym powiadomiony przez Agencję.

W tym też dniu, bo 23.12.2004 roku Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S., wydał decyzję nr [...] o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na mocy której przyznano mu płatności do powierzchni 23,52 ha na kwotę 4210, 08 zł. Decyzję otrzymał dnia 24 stycznia 2005 roku.

Skarżący wskazał, że stosownie do uzyskanych informacji od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S., [...] I. S. dnia 09.02.2005 r. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów, a dnia 15.02.2005 r. Biuro Powiatowe Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. wydało zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Następnie w dniu 22.04.2005 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005.

W tym samym dniu, tj. 22.04.2005 r., skarżący złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 w którym zadeklarował powierzchnię l ,09 ha - pozostałą część po przekazaniu gospodarstwa umową darowizny i na mocy decyzji z dnia 29.05.2006r. płatności te otrzymał.

Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ,w dniu 10 października 2007 roku w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego złożył wyjaśnienie powołując się na uzyskane od kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. wyjaśnienia "nie ma żadnych przeszkód, aby przekazać grunty [...]"; tym samym był przekonany, że wypełnił wszystkie ciążące na nim zobowiązania wynikające z faktu przekazania gospodarstwa, gdyż postępował w/w sprawie zgodnie z uzyskanymi informacjami w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S.

Skarżący podkreślił, że przekazanie umową darowizny gospodarstwa [...] i jego żonie nastąpiło w dniu wydania decyzji o przyznaniu pierwszych płatności z tytułu dopłat bezpośrednich i ONW, a uzyskane w tym dniu informacje w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. wypełnił w całości; tym samym uważał, że kontynuacja zobowiązań wynikających z faktu uczestnictwa w systemie wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania została spełniona. Złożenie wniosku przez następców o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW w następnym roku po otrzymaniu gospodarstwa tj. w dniu 22.04.2005 r. było równoznaczne z przyjęciem zobowiązań.

Ponadto składając wyjaśnienia w dniu 05 grudnia 2005 roku. złożył oświadczenie wymagane przez pracowników Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S., co utwierdziło go w przekonaniu, że dopełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z podjętego zobowiązania.

W dniu 10 października 2007 roku, w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., złożył kolejne wyjaśnienia podtrzymując, że wszystkie zobowiązania w przedmiotowej sprawie zrealizował zgodnie z uzyskanymi informacjami od kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S.

W ocenie skarżącego zarzut Prezesa ARiMR, że kierownik Biura Powiatowego ARiMR mógł udzielić informacji jedynie w oparciu o stan prawny obowiązujący w okresie poprzedzającym przekazanie gruntów tj. obowiązujący przed dniem [...] grudnia 2004 jest nieprawdziwy gdyż w dniu [...] grudnia 2004 roku po zawarciu Aktu Notarialnego kierownik udzielił tej samej odpowiedzi, co potwierdza oświadczenie kierownika. Ponadto w tym samym dniu kierownik wydaje decyzję o przyznaniu płatności.

Skarżący oświadczył, że Biurze Powiatowym nie udzielono mu informacji o potrzebie złożenia zobowiązania, o którym mowa w § 2 ust. l pkt l, udzielona nieprecyzyjnie informacja spowodowała, że następcy tj. I. S. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 w dniu 22.04.2005 r. i składa corocznie nadal, co skarżący uznał za wypełnienie obowiązków zgodnie z udzieloną informacją przez Kierownika Biura Powiatowego

Ponadto składając wyjaśnienia w dniu 05.12.2005 roku na wezwanie z dnia 18 listopada 2005 r. nr [...] wystosowane przez tę samą osobę tj. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. złożył oświadczenie, że grunty darował [...] Aktem Notarialnym, który dołącza do oświadczenia. Pracownicy Agencji nie żądali innych dokumentów. Utwierdził się w przekonaniu po raz kolejny, że wszystkie formalności dopełnił zwłaszcza, że [...] złożyła wniosek o płatność już 22.04.2005 roku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ppsa, sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W takim przypadku sąd uwzględnia skargę, mimo że wydane orzeczenie pogorszy sytuację skarżącego.

Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Powołany przepis nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granicę skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest - przez wydanie orzeczenia - stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt (lub czynność) organu administracji publicznej niezgodny z prawem (v. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 275/06, Lex nr 293171).

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] stycznia 2008r., w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy administracyjne naruszyły naczelną zasadę postępowania administracyjnego określoną w art. 9 k.p.a., z której wynika obowiązek udzielania przez organy administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej i czy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 9 k.p.a. formułuje dwa obowiązki organu administracji publicznej. Pierwszy z obowiązków odnosi się wprost do stron postępowania, a jego treścią jest należyte i wyczerpujące informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 zdanie pierwsze k.p.a.). Zakres tego obowiązku wyznaczony jest kryterium podmiotowym oraz kryterium przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona, natomiast zakres przedmiotowy obejmuje udzielanie informacji o przepisach prawa materialnego, jak i przepisach prawa procesowego. Obowiązek udzielania informacji stronie obowiązuje przez cały tok postępowania od jego wszczęcia do zakończenia decyzją.

Treścią drugiego z obowiązków informacyjnych organu administracji publicznej jest czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 zdanie drugie k.p.a.). Ustanowiony w drugiej normie prawnej art. 9 obowiązek jest pod względem podmiotowym szerszy, obejmuje bowiem nie tylko stronę, ale i uczestników postępowania. Natomiast pod względem przedmiotowym jest to zakres węższy, dotyczy bowiem tylko informacji prawnej i to udzielanej tylko dla ochrony przed poniesieniem szkody.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy administracyjne zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a.

Skarżący w toku postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosił, że wszystkie jego czynności podejmowane w sprawie dotyczącej płatności ONW były zgodne z informacjami uzyskiwanymi od kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z którym konsultował się przed ich podjęciem.

Okoliczność te potwierdza załączone do akt pisemne oświadczenie J. K. - kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w S. z dnia 11.04.2008r.o treści : Oświadczam, że Pan Z. S. w listopadzie 2004 roku zgłosił się z zapytaniem ; czy może przekazać [...] grunty, na które pobiera ONW? Odpowiedź brzmiała: Nie ma przeszkód, pod warunkiem, że [...] również będzie uprawiał i pobierał ONW. Pan Z. S. zgłosił się również w grudniu 2004r. po przekazaniu gospodarstwa [...] informując, że zostało ono przekazane aktem notarialnym w formie darowizny. Wówczas Pan Z. S. został ponownie poinformowany, że [...] musi uprawiać grunty i złożyć wniosek o dopłaty ONW. Natomiast jeżeli zajdzie potrzeba przedłożenia aktu notarialnego zostanie on o tym poinformowany.

Z oświadczenia tego wynika w sposób jednoznaczny zakres informacji udzielonych rolnikowi, m. innymi fakt, że Z. S. już w listopadzie 2004 r. zwracał się o informację dotyczącą trybu i warunków przekazania gospodarstwa po złożeniu wniosku o płatności na 2004r. i stosując się do uzyskanych wskazówek w dniu [...] grudnia 2004r.aktem notarialnym przekazał gospodarstwo rolne [...] i [...], o czym w tym samym dniu zawiadomił kierownika okazując mu akt notarialny. Kierownik, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu z art. 9 kpa udzielił wnioskodawcy niepełnej informacji dotyczącej trybu przejęcia uprawnień wynikających z wniosku o płatności, nie udostępnił mu odpowiednich druków i nie poinformował o konieczności złożenia wniosku o kontynuacji przez następcę i działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, o terminach do złożenia takiego wniosku i skutkach jakie wynikają z przekroczenia tych terminów.

W ocenie Sądu te niepełne informacje uzyskane w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z/s w S. mogły utwierdzić skarżącego w przekonaniu, że wypełnił wszystkie ciążące na nim zobowiązania wynikające z faktu przekazania gospodarstwa, gdyż postępował w w/w sprawie zgodnie z uzyskanymi informacjami .

Wskazać przy tym należy, że kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w S. wydał decyzję o przyznaniu płatności Z. S. w dniu [...] grudnia 2004r., a więc w dniu, kiedy uzyskał od producenta rolnego informację o przekazaniu gospodarstwa następcy i kiedy został mu okazany akt notarialny darowizny.

W świetle materiału dowodowego sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał w badanym przypadku, iż zasada wyrażona expressis verbis w art. 9 kpa., mówiąca nie tylko o obowiązku informowania stron o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, ale wręcz ustalająca pozytywny obowiązek czuwania nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa co wyraża się m.in. w udzielaniu wszelkich niezbędnych wyjaśnień doznała w istniejących okolicznościach istotnego naruszenia. Zasada ta, zgodnie z poglądem wyrażonym wielokrotnie przez NSA , ma w polskim systemie postępowania administracyjnego na tyle fundamentalne znaczenie, iż tylko jej naruszenie może przynieść w rezultacie uchylenie decyzji administracyjnej formalnie nawet odpowiadającej prawu materialnemu, szczególne wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki.

Jak to podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.07.1992r.,III ARN 40/92, POP1993/4/68 – "Obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa ) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać mu ryzyko, wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa." W wyroku tym podkreślono również, że zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (orzeczenie K. 3/89, w 3/90, K. 14 i 15/91, 8/91 U 1/90) jak również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (orzeczenie z 14.II.1991 r., I PRN 1/91) utrwaliła się tzw. zasada ochrony zaufania obywatela do prawidłowości działań organów administracji i sądów, z której wynika, iż nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania (m.in. informacje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu.

Niezależnie od stwierdzonego naruszenia w niniejszej sprawie zasady określonej w art. 9 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w ocenie Sądu rozważenia także wymaga, czy w sytuacji, gdy skarżący w dniu [...] grudnia 2004r. poinformował kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przekazaniu gospodarstwa następcy i okazał mu akt notarialny darowizny ( a wcześniej zasięgał informacji o możliwościach i skutkach przekazania) i pomimo tego kierownik Biura Powiatowego wydał w tym samym dniu [...] grudnia 2004r. decyzję o przyznaniu płatności ONW – nie zachodziły przesłanki z art. 49 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001 - wyłączające obowiązek zwrotu płatności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.