Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2035/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 7 w zw, z art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 190/14 w sprawie ze skargi P. P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 190/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby oddalił skargę.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

Komendant Powiatowy Policji w Łowiczu rozkazem personalnym z dnia [...] października 2013 r. orzekł o zwolnieniu ze służby w Policji z dniem 23 października 2013 r. zawieszonego w czynnościach służbowych st. sierż. P. P. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011r., nr 287, poz. 1687 ze zm.). Zwolnienie ze służby w Policji na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny, co oznacza, że decyzja w tym przedmiocie jest decyzją uznaniową, która może być wydana po dokonaniu oceny całego zebranego materiału dowodowego oraz po spełnieniu łącznie dwóch przesłanek: popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie policjanta w służbie. Organ stwierdził, że przyczyną zwolnienia jest przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza i niedopełnienie przez niego obowiązków służbowych, do czego sam się przyznał. Zatem oczywiste było popełnienie przez niego przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k.

Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2013 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, wydanym po rozpoznaniu odwołania funkcjonariusza utrzymał w mocy powyższy rozkaz personalny.

W uzasadnieniu wskazano, że funkcjonariusz przesłuchany przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi w dniu 10 lipca 2013 r. przyznał się do przedstawionych zarzutów w zakresie opisanych w art. 231 § 2 k.k., tj. przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków służbowych przez policjanta pełniącego służbę na drogach w celu przysparzania korzyści majątkowych i osobistych osobom kontrolowanym. Prokurator przedstawił skarżącemu w tym zakresie 10 zarzutów. Zdaniem organu II instancji w uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia [...] października 2013 r. słusznie podkreślono, że zarzuty przedstawione st. sierż. P. P. w postępowaniu karnym z art. 231 § 2 i art. 228 § 3 k.k. należą do najcięższych z przestępstw, jakich może dopuścić się funkcjonariusz Policji w związku z wykonywaną funkcją publiczną. Komendant Powiatowy Policji w Łowiczu zebrał cały materiał dowodowy w sprawie zgodnie z dyspozycją art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. Policjant, mimo pouczenia, nie wnosił w toku postępowania administracyjnego wniosków dowodowych i nie wnosił o uzupełnienie postępowania. Został dwukrotnie zapoznany z całością materiału zebranego w toku postępowania administracyjnego. W dniu 29 sierpnia 2013r. został powiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak również o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w postępowaniu, zapoznania się z aktami sprawy i ustanowienia pełnomocnika. Pismem z dnia 23 września 2013 r. organ poinformował policjanta, że postępowanie administracyjne zostanie zakończone w terminie do dnia [...] października 2013 r. Funkcjonariusz z możliwości ustanowienia pełnomocnika skorzystał dopiero w dniu [...] października 2013 r., tj. na 1 dzień przed planowanym zakończeniem postępowania i wydaniem decyzji. Dopiero w tym dniu pełnomocnik skarżącego zapoznał się z materiałami zebranymi w postępowania i zastrzegł możliwość złożenia wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Organ dołożył należytej staranności, aby stronie zagwarantować czynny udział w toczącym się postępowaniu. Przyjęta przez funkcjonariusza koncepcja obrony swoich interesów nie może jednak prowadzić do sparaliżowania prowadzonego postępowania. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 10 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 81 K.p.a. Pismo pełnomocnika, które datowane jest na dzień wydania zaskarżonego rozkazu (wpłynęło do organu w dniu 25 października 2013 r., tj. po wydaniu decyzji) zawiera wnioski dowodowe, które nie wpłynęłyby na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Fakt popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. potwierdził sam policjant. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest dokładne, wyczerpujące, logiczne i spójne, odnosi się do konkretnego czynu, którego dopuścił się funkcjonariusz. W organach Policji, instytucji stojącej na straży praworządności, nie może być miejsca dla osób, które świadomie popełniają czyny zabronione przepisami prawa. Jednocześnie rola i zadanie Policji wyrażające się w służbie społeczeństwu, uzasadniają natychmiastowe eliminowanie ze struktur Policji funkcjonariuszy, którzy osłabiają autorytet władzy poprzez działania niezgodne z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować. Czyny, które popełnił skarżący mają negatywny wpływ na wizerunek Policji, jako instytucji zaufania społecznego. Dokonywanie zmian kwalifikacji prawnej wykroczeń, przysparzając osobom trzecim korzyści majątkowej w postaci niższej wysokości mandatu karnego oraz osobistej zmniejszając lub anulując należne punkty karne związane z popełnianymi wykroczeniami drogowymi rodziło radykalne, negatywne postawy mieszkańców Łowicza wobec całej formacji, która ustawowo stoi na straży prawa. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wskazał, że przyznanie się do winy nie może być utożsamiane z oczywistością popełnienia przestępstwa, jednakże w tym znaczeniu, iż dla uznania, że zachodzą przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie jest konieczne przyznanie się do winy, jeśli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu.

W skardze na powyższy rozkaz personalny P. P. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go rozkazem personalnym organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego w oparciu o niepełny i nierozważony w pełni materiał dowodowy;

- rażące naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącego wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zarówno na etapie postępowania pierwszo – jak i drugoinstancyjnego;

- art. 78 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie zasadnych wniosków dowodowych, mimo że ich przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla sprawy;

- art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała w niniejszej sprawie cechy oceny arbitralnej;

- art. 81 K.p.a. poprzez dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji, mimo faktycznego pozbawienia pełnomocnika skarżącego przez organy obu instancji możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy decyzję tę należało uchylić i umorzyć postępowanie lub co najmniej przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi;

- a w konsekwencji naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej;

Ponadto podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zwolnieniu ze służby w Policji skarżącego, mimo że w świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, iż popełnił czyn o znamionach przestępstwa, którego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżącego, działającego przez pełnomocnika pozbawiono uprawnienia do ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego i czynnego udziału w postępowaniu. W dniu [...] października 2013 r. udział w postępowaniu zgłosił pełnomocnik skarżącego. Po zapoznaniu się z aktami sprawy pełnomocnik zastrzegł na piśmie, że zamierza ustosunkować się do zebranego materiału dowodowego i złożyć nowe wnioski dowodowe. W dniu 23 października 2013r. pełnomocnik skarżącego skierował do organu pierwszej instancji pismo, w którym odniósł się do zebranego materiału dowodowego i zgłosił wnioski o dopuszczenie dowodów:

- z zeznań świadków D. M. oraz J. W. na okoliczność przebiegu zdarzeń, w związku z którymi postawiono skarżącemu zarzuty popełniania czynów zabronionych, w tym zwłaszcza wykazania, że popełnienie zarzucanych czynów nie jest oczywiste;

- z zapisów nagrań zgromadzonych w toku działań operacyjnych dokumentujących zdarzenia objęte postawionymi skarżącemu zarzutami, celem ustalenia ich przebiegu, w tym zwłaszcza wykazania, że popełnienie zarzucanych czynów nie jest oczywiste.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ I instancji z góry założył, że nie jest zainteresowany stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, albowiem jeszcze w dniu [...] października 2013 r. wydał zaskarżoną decyzję. Termin zapoznania z aktami sprawy po raz ostatni wyznaczono skarżącemu na dzień 17 października 2013 r. Skarżący w tym dniu z aktami zapoznał się i nie zgłosił wniosków dowodowych, co nie oznacza, że zrzekł się prawa do ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego w późniejszym czasie, tj. co najmniej w terminie 7 dni od dnia 17 października 2013 r. Organ winien powstrzymać się z wydaniem decyzji i oczekiwać stanowiska skarżącego, co najmniej do dnia 24 października 2013 r. Wskazane wyżej naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. pogłębione zostało jeszcze w postępowaniu odwoławczym. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi w ogóle nie zadał sobie trudu zawiadomienia strony o zgromadzeniu pełnych akt sprawy w postępowaniu odwoławczym i nie wezwał jej do wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. Wskazane naruszenie skutkuje uchybieniem art. 81, jak i art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 K.p.a. Ponadto zdaniem pełnomocnika zebrany materiał dowodowy w żadnym stopniu nie pozwala na przyjęcie, że spełniona została przesłanki zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Brak jest bowiem takich dowodów, które wskazywałyby na oczywistość popełnienia przez skarżącego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego uniemożliwiającego pozostanie skarżącego w służbie. Organy prowadzące postępowanie zgromadziły jedynie wybiórczo dobrane dokumenty prowadzonego postępowania przygotowawczego. Fakt postawienia zarzutów skarżącemu w świetle art. 313 § 1 K.p.k. może co najwyżej świadczyć o przekonaniu organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, co do istnienia danych uzasadniających podejrzenie, że dany czyn popełniła określona osoba. Oczywistość popełnienia przestępstwa winna wprost wynikać ze zgromadzonego materiału dowodowego. Organ może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony. W konsekwencji przyjąć należy, że wniosek dowodowy należy odrzucić jedynie wtedy, gdy dowód jest fałszywy lub nie pozostaje w związku z badanym faktem. Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego w innej sytuacji nosi cechy dowolności i narusza zasadę swobodnej oceny dowodów. Co jednoznacznie wynikało z zawartych we wnioskach tez dowodowych, zmierzały one m.in. do wykazania, że popełnienie czynu zabronionego nie jest oczywiste. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym rozkazie personalnym.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazano, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji przestrzegały wszystkich reguł procesowych, czego dowodem jest zebrany materiał dowodowy i uzasadnienie obu rozkazów personalnych. Zdaniem sądu organy uzasadniły przesłankę niemożności pozostawienia w służbie skarżącego i wskazały na przekonujące dowody pozwalające na stwierdzenie, że popełnienie zarzucanych mu przez organy ścigania czynów jest oczywiste. A tym samym zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Ustawa nie definiuje pojęcia oczywistości popełnienia czynu. Zatem każdorazowo musi ona znajdować potwierdzenie w okolicznościach indywidualnej sprawy. Oczywistości popełnienia przestępstwa może wystarczająco dowodzić samo przyznanie się do winy.

W rozpoznawanej sprawie wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów ma istotne znaczenie dla określenia prawdopodobieństwa popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Z protokołu przesłuchania podejrzanego wynika, że skarżący nie przyznał się do przedstawionych zarzutów. W tym samym dniu ponownie przesłuchany w charakterze podejrzanego, po wysłuchaniu odtworzonych mu zapisów rozmów wyjaśnił, że przyznaje się do zmian kwalifikacji prawnej wykroczeń. Natomiast oświadczył, że nie przyjmował pieniędzy w euro.

Zwolnienie skarżącego ze służby w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzedzone zostało wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczących wystąpienia przesłanek "ważnego interesu służby". Organy nie uchybiły przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., a obydwie decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 K.p.a.

Postępowanie dowodowe w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie może naruszać uprawnień do podejmowania czynności ustawowo przewidzianych dla organów ścigania w ramach postępowania przygotowawczego. Dlatego też chociaż organ Policji ma w tego rodzaju postępowaniu obowiązek zebrania dowodów świadczących o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, to z drugiej strony nie ma podstaw prawnych do dublowania postępowania w zakresie określonych czynności. Z tego też względu postępowanie dowodowe w takiej sprawie może zostać uzupełnione o ustalenia dokonane w toku postępowania przygotowawczego. Z przepisu art. 75 K.p.a. wynika, że dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby z uwagi na oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 10 K.p.a. W dniu 29 sierpnia 2013 r. oraz 17 października 2013 r. skarżący został zapoznany z aktami postępowania administracyjnego. W dniu [...] października 2012 roku (a więc dopiero po upływie około dwóch miesięcy od pierwszego zapoznania się z aktami sprawy) skarżący ustanowił pełnomocnika. Sąd podkreślił, że z akt sprawy, tj. z pisma z dnia 23 września 2013 r. wynikało, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia [...] października 2013r. Informacja ta była więc znana skarżącemu oraz jego pełnomocnikowi. Ponadto, skoro skarżący zamierzał skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, to powinien ustanowić go wcześniej, tak aby miał on możliwość wcześniejszego zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Jednocześnie zdaniem sądu I instancji trafny jest pogląd organu, że wnioski dowodowe pełnomocnika dotyczyły okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu innymi dowodami.

Wobec powyższego niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Oczywiste popełnienie przestępstwa to popełnienie niebudzące wątpliwości co do znaczenia, wagi, prawdziwości, bezsporne i pewne. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo oceniły oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa przez skarżącego, co było wystarczające do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Skoro na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału przedstawiono skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 i art. 228 § 3 Kodeksu karnego, to istniały podstawy by przyjąć oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Celem art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tychże czynów wskazuje na to, że popełniono je w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. P., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sądowi pierwszej instancji zarzucił:

1). naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim Sąd I instancji nie rozpoznał skargi w granicach sprawy, zwłaszcza nie odniósł się do zarzutów zaniechania zgromadzenia przez organy administracji dowodów zebranych w postępowaniu karnym,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy dotknięta była ona naruszeniami przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na zaniechaniu zebrania i wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydaniu zaskarżonej decyzji organu II instancji w oparciu o niepełny i nierozważony w pełni materiał dowodowy,

- art. 75 § 1 k.p.a. polegające na odmowie dopuszczenia w postępowaniu dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym dowodów pozyskanych w toku postępowania karnego,

- art. 10 § 1 k.p.a. polegającym na pozbawieniu strony prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania w tym uniemożliwieniu pełnomocnikowi strony wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zarówno na etapie postępowania pierwszo - jak i drugoinstancyjnego,

- art. 78 § 1 k.p.a. polegającym na oddaleniu zasadnych wniosków dowodowych pełnomocnika strony, mimo że ich przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla sprawy,

- art. 80 k.p.a. polegającym na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała w niniejszej sprawie cechy oceny arbitralnej,

- art. 81 k.p.a. polegającym na dokonywaniu ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji, mimo faktycznego pozbawienia pełnomocnika skarżącego przez organy obu instancji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegającym na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzję tę należało uchylić i umorzyć postępowanie lub co najmniej przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,

- naruszenie art. 8 k.p.a. polegającym na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej,

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zwolnieniu ze służby w Policji skarżącego, mimo że w świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, że strona popełniła czyn o znamionach przestępstwa, którego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie strony w służbie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw.

Nie był uzasadniony w szczególności zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez to, że Sąd I instancji "...nie rozpoznał skargi w granicach sprawy, zwłaszcza nie odniósł się do zarzutów zaniechania zgromadzenia przez organy administracji dowodów zebranych w postępowaniu karnym". Granice sprawy podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone są bowiem przez granice sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem zaskarżonego orzeczenia. W niniejszej sprawie sąd rozstrzygnął skargę na decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby – pozostając w granicach sprawy. Sąd rozstrzygał także na podstawie akt sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Zarzut dotyczący zaniechania oceny zarzutów podniesionych w skardze mógłby zostać zawarty w podstawie kasacyjnej dotyczącej uzasadnienia wyroku opartej na art. 141 § 4 p.p.s.a. Tak sformułowanego zarzutu brak jednak w skardze kasacyjnej.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów postepowania dotyczących postępowania dowodowego, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie uznał, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy policyjne zostało przeprowadzone w zgodzie z tymi przepisami. Trafnie uznał sąd I instancji, że przyznanie się przez skarżącego do zarzutu popełnienia przestępstwa polegającego na zmianie kwalifikacji prawnej wykroczeń, co prowadziło do wystawiania mandatów karnych w niższej wysokości i obciążania kierowców mniejszą ilością punktów karnych – w świetle materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym – czyni zasadnym przyjęcie, że popełnienie przestępstwa jest oczywiste. Ocena taka jest tym bardziej prawidłowa, że skarżący w toku postępowania w żadnej mierze nie zaprzeczył temu, że dokonywał zmiany kwalifikacji prawnej wykroczeń, ograniczając się jedynie do twierdzenia, że przyznanie się nie przesądza o oczywistości przestępstwa. Jest to pogląd słuszny w sytuacji, w której występują okoliczności wskazujące na brak winy strony, zwłaszcza podnoszone przez samą stronę. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się tymczasem kopia protokołu przesłuchania skarżącego w Prokuraturze Okresowej w Łodzi, z którego wynika jedynie, że skarżący nie przyznał się do korupcyjnej motywacji swego działania, twierdząc, że zmiana kwalifikacji prawnej wykroczeń miała miejsce z powodu nacisków przełożonych. Jednakże przepis art. 231 § 1 k.k. stanowi, że podlega karze funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Niewątpliwie w pełni świadome wystawianie mandatów karnych przez policjanta za inny czyn, niż ten którego faktycznie dopuścił się obwiniony stanowi przekroczenie uprawnień, szkodzące interesowi publicznemu. Kwalifikowana forma tego przestępstwa – opisana w art. 231 § 2 k.k. uzależnia zaostrzenie odpowiedzialności karnej od celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Brak w aktach sprawy jakiegokolwiek oświadczenia skarżącego, w którym poddawałby w wątpliwość okoliczności, które wcześniej przyznał w powołanym wyżej przesłuchaniu. Nie przedstawił on zwłaszcza konkretnej wersji zdarzeń, która wskazywałaby na to, że w istocie nie popełnił on przestępstwa. W tej sytuacji brak było podstaw dla dopuszczenia dowodów na okoliczność "przebiegu zdarzeń, w związku z którymi postawiono stronie zarzuty popełnienia czynów zabronionych", skoro skarżący sam takiego przebiegu zdarzeń w toku postępowania nie przedstawił. Zasady rządzące postępowaniem w przedmiocie zwolnienia ze służby policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.) są odmienne od zasad postępowania karnego. Uznanie przez organ policyjny, na podstawie okoliczności sprawy, że popełnienie przestępstwa jest oczywiste nie determinuje w żaden sposób wyniku postępowania karnego. Z drugiej znów strony, ocena oczywistości popełnienia przestępstwa poczyniona przez organ policyjny nie wymaga szczegółowego odtworzenia przebiegu zdarzeń na podstawie zgromadzonych dowodów, jakie jest konieczne dla orzeczenia o winie w postepowaniu karnym. Powyższa ocena prawna powoduje, że zarzuty skargi kasacyjnej oparte na przepisach art. 75 § 1 i 78 § 1 k.p.a. uznać należało za całkowicie bezpodstawne.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że skarżący został zapoznany z zebranymi dowodami i materiałami w dniu 29 sierpnia 2013 r. i nie wnosił o uzupełnienie materiału dowodowego. W dniu 24 września 2013r. skarżący został poinformowany, że postępowanie zostanie zakończone do dnia [...] października 2013 r. W tej sytuacji złożenie przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] października 2012 r. pisma z "zastrzeżeniem prawa do złożenia uwag do materiału dowodowego i wniosków dowodowych" nie rodziło po stronie organu policyjnego obowiązku przedłużenia postępowania poza datę wyznaczoną pierwotnie jako data zakończenia postępowania. Pismo pełnomocnika skarżącego, złożone w dniu bezpośrednio poprzedzającym znaną skarżącemu od miesiąca datę zakończenia postępowania nie zawierało bowiem uzasadnionego wniosku o jego przedłużenie. W tych okolicznościach w pełni uzasadnione było wydanie decyzji przez organ I instancji w dacie, o której skarżący był wcześniej poinformowany. Równocześnie stwierdzić należy, że całość postępowania dowodowego została przeprowadzona przed organem I instancji. Zatem zaniechanie przez organ II instancji poinformowania skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 k.p.a. nie stanowiło uchybienia, mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tym bardziej, że strona skarżąca począwszy od odwołania, a skończywszy na skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi podnosiła te same zarzuty. Zatem całkowicie bezpodstawne były zarzuty naruszenia art. 10 § 1 i 81 k.p.a.

Uznanie za pozbawione usprawiedliwionych podstaw prawnych zarzutów naruszenia powyższych przepisów czyni bezzasadnymi wtórne wobec niech zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także w postępowaniu organów policyjnych naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej określonej w art. 8 k.p.a.

Sformułowanie jedynego podniesionego w sprawie zarzutu naruszenia prawa materialnego jako niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, pomimo tego, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, że strona popełniła czyn o znamionach przestępstwa, którego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie strony w służbie, wskazuje na to, że w istocie strona skarżąca kwestionuje ocenę ustaleń faktycznych organów policyjnych dokonaną przez sąd I instancji. Zarzut ten uznać należy za całkowicie bezpodstawny, gdyż przedstawione wyżej rozważania, odnoszące się do prawnoprocesowych podstaw skargi kasacyjnej, prowadzą do wniosku, że Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia faktyczne dokonane przez organy policyjne. Zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji było zaś wobec tych ustaleń w pełni uzasadnione. Popełnienie przez funkcjonariusza Policji przestępstwa określonego w art. 231 § 1 lub § 2 k.k. w formie świadomego i wielokrotnego wystawiania mandatów karnych za czyny inne niż faktycznie popełnione przez sprawców uniemożliwia bowiem jego pozostawanie w służbie.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.