Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1397/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Marek Leszczyński Protokolant referent-stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 9 marca 2012 r. M. Z. wystąpił o: przyznanie obiadów, które kończą się z końcem marca 2012 r., pieniędzy na jedzenie, lekarstwa, odzież oraz opłacenie czynszu, gazu, energii za lokal przy ul. [...] oraz za lokal socjalny przy ul. [...].

W wyniku rozpatrzenia w/w wniosku z dnia 9 marca 2012 r. Prezydent W. decyzjami:

• z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] przyznał prawo do korzystania bezpłatnie z jednego gorącego posiłku dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant) w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do dnia 15 kwietnia 2012 r.,

• z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży,

• z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym,

• z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, czynsz, internet),

• z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na żywność,

• z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] przyznał prawo do bezpłatnego korzystania z jednego gorącego posiłku dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant) w okresie od 16 kwietnia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r.

Od wyżej wymienionych decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. Z. wniósł odwołania do organu II instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmawiające przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności. Uzasadniając podjętą decyzję Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód miesięczny składa się zasiłek stały ([...] zł) i zasiłek pielęgnacyjny (153 zł). Łącznie dochód wyniósł zatem [...] zł, a tym samym wnioskodawca spełnił kryterium dochodowe. Ponadto organ wskazał, że M. Z. jest osobą przewlekle chorą i ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności. Mieszka wraz z byłą żoną i synem, zajmując jeden pokój. Ma zasądzoną eksmisję.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższego wynika, że przyznanie tego zasiłku następuje w ramach decyzji uznaniowej.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił, że żądanie dotyczące pokrycia kosztów zakupu żywności mieści się wprawdzie w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej, jednakże rozpoznając wniosek z dnia 9 marca 2012 r. organ I instancji, z uwagi na ograniczone możliwości finansowe, zmuszony był udzielić pomocy jedynie zabezpieczając najważniejsze potrzeby wnioskodawcy, jakim są dofinansowanie wyżywienia w formie jednego ciepłego posiłku dziennie i zakup leków. Dokonując wyboru wśród zgłaszanych potrzeb dotyczących żywności organ uznał za bardziej potrzebne udzielenie wsparcia w formie gotowych posiłków. Ponadto, zdaniem organu II instancji, M. Z. żądając w odwołaniu uwzględnienia słusznego interesu obywatela nie wziął pod uwagę interesu innych osób zwracających się do OPS oraz interesu społecznego. Zważywszy na skromne środki finansowe wnioskodawcy nie będzie on w stanie zaspokoić wszystkich swoich oczekiwań. Podobnie jak OPS będzie musiał ustalić hierarchię swoich potrzeb i podjąć decyzję o samodzielnym sfinansowaniu zakupu żywności. W sytuacji, gdy M. Z. nie może liczyć na wsparcie rodziny, znajomych, czy sąsiadów, a pomoc Państwa w ramach systemu opieki społecznej jest niewystarczająca, zainteresowany we własnym zakresie może zwrócić się np. do organizacji społecznych (PCK, Caritas) o stosowną pomoc, czy przedsiębiorców, którzy niejednokrotnie odpowiadają na potrzeby osób trzecich.

W złożonej na powyższą decyzję Kolegium skardze M. Z. stwierdził, że spełnia wszelkie kryteria do udzielenia pomocy, Kolegium zaś zarzucił wydanie decyzji w sposób sztampowy, bez wnikliwej oceny jego sytuacji materialnej.

Pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego poparł skargę wniesioną w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wskazał, że M. Z. cierpi na [...], co wynika z akt administracyjnych sprawy i zostało potwierdzone w załączonej do skargi karcie informacyjnej z pobytu szpitalnego skarżącego w [...] w okresie od kwietnia do czerwca 2012 r. Zdaniem strony skarżącej, niniejsze schorzenie wymaga stosowania specjalistycznej diety dostosowanej do potrzeb chorego, czego nie uwzględniły organy wydając odmowne decyzje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], odmawiająca przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Akt ten określa rodzaje świadczeń z zakresu pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jedną z form pomocy przewidzianą w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego.

W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto jednoznaczne stanowisko, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem go osobie zainteresowanej. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). Zadaniem pomocy społecznej jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 powyższego aktu), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 981/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 109/12). Dlatego też wnioskujący o pomoc musi liczyć się z tym, że jego żądanie, nawet jeśli mieści się w zadaniach i celach pomocy społecznej nie zawsze będzie uwzględnione. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie, co jest faktem powszechnie znanym.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy M. Z. wystąpił z wnioskiem z dnia 9 marca 2012 r. m.in. o pomoc finansową przeznaczoną na zakup żywności. Podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie było zaś stwierdzenie przez organy orzekające, iż mimo spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego oraz zaliczenia żądania dotyczącego pokrycia kosztów zakupu żywności do kategorii niezbędnej potrzeby bytowej, to z uwagi na ograniczone możliwości finansowe, OPS zmuszony był udzielić pomocy jedynie zabezpieczając najważniejsze potrzeby wnioskodawcy, jakimi były dofinansowanie wyżywienia w formie jednego gotowego posiłku dziennie i zakup leków w kwocie [...] zł, o które również zwrócił się M.Z.

Zdaniem Sądu, stanowisko organów wyrażone w zaskarżonych decyzjach jest przedwczesne.

Zgodzić się wprawdzie należy z organami, że o możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą, jednakże w realiach niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga, czy dla wnioskodawcy (osiągającego dochód [...] zł miesięcznie) cierpiącego na [...] (które to schorzenie wymaga stosowania specjalistycznej diety, co wynika m.in. z karty informacyjnej z pobytu szpitalnego kwiecień-czerwiec 2012 r.), dla którego został przyznany w ramach pomocy społecznej tylko jeden ciepły posiłek dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant), niezbędną potrzebą bytową wymagającą zabezpieczenia, nie jest właśnie wsparcie poprzez dofinansowanie żywności.

W ocenie Sądu, brak rozważenia powyższej kwestii przez organy obu instancji i oparcie się jedynie na stwierdzeniu o uprzednim korzystaniu przez wnioskodawcę z wypłaconych zasiłków celowych (w tym wsparcia w formie jednego ciepłego, gotowego posiłku dziennie) stanowi naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 250 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.