Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 794/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7,8,74,80, 107, par.1 i par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie : Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi W. R., U. R. i P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących W. R., U. R. i P. R. kwotę [...]zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

Uzasadnienie

S. R. i W. R., w piśmie z 21 maja 2008 r. zatytułowanym skarga, wnieśli do urzędu Miasta i Gminy W. o zaprzestanie zrzutu ścieków bytowych i wód opadowych przez władających działką nr [...] w miejscowości J. P. B. i P. B. na działki sąsiednie, konkretnie na działkę nr [...], poprzez usytuowanie wylotów kolektorów wód opadowych pomiędzy działkami oraz przepompowywanie szamba, co zobrazowali zdjęciami i mapą.

Jako podstawę prawną żądania wskazali ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 469), dalej "P.w." oraz ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Burmistrz [...] i Gminy W. decyzją z 8 maja 2009 roku znak: [...], na podstawie art. 29 P.w., nakazał I. i P. B. oraz M. i P. B. dokonania trwałego zabetonowania istniejących otworów w podmurówce ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...], dokonania trwałego zaczopowania dwóch rur PCV, do których były podłączone rynny spustowe z odwodnienia połaci dachowej budynku oraz odmulenia istniejącego oczka, do którego odprowadzane są wody pochodzące odwodnienia budynku.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że dwukrotnie uniemożliwiono pracownikom organu dokonania oględzin działki nr [...]. Organ opisał również wnioski z kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na działce nr [...], wskazując, że na skutek działań właścicieli działki nr [...] wykonanych otworów w podmurówce dokonano zmiany spływu wód powierzchniowych na działce nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 sierpnia 2010 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołań W. R. i S. R. oraz P. B., uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jako przyczynę uchylenia Kolegium wskazało braki w materiale dowodowym i naruszenie przepisów postępowania m.in. w kwestii wykazania przesłanek art. 29 ust. 3 P.w.

Następnie Burmistrz [...] i Gminy W. decyzją z 2 lipca 2014 r. znak [...] nakazał M. i P. B. dokonania trwałego zabetonowania istniejących otworów w podmurówce ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...], [...], trwałego zaczopowania dwóch rur PCV (skierowanych w stronę działki [...]), do których były podłączone rynny spustowe z odwodnienia połaci dachowej budynku oraz przywrócenie stanu poprzedniego działki nr [...] poprzez usunięcie nawiezionej ziemi na przedmiotową działkę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 20 października 2014 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołań W. R. oraz P. B., uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jako przyczynę uchylenia Kolegium wskazało braki w materiale dowodowym i naruszenie przepisów postępowania oraz niewykazanie szkód na działce nr [...] i związku przyczynowego pomiędzy zmianami na gruncie a ww. szkodami, a także brak opisania stanu poprzedniego.

Następnie w toku ponownie prowadzonego postępowania Burmistrz [...] i Gminy W. postanowieniem z 22 maja 2015 r. powołał biegłego w celu wzięcia udziału w oględzinach terenu i wydania pisemnej opinii dotyczącej zmiany stanu wody na działce [...] ze szkodą dla działki [...].

Z wniosków opinii biegłego wynika, że pierwotne stosunki wodne i kierunki spływu, ilości wody, ich skoncentrowanie itp. na gruncie działek nr [...] i [...] nie zostały zmienione i zgodnie z obecnym nachyleniem stoku woda spływała i spływa po jego powierzchni. Wykonana przez P. Bolińskich korekta ukształtowania fragmentów powierzchni, ok 350 m2, polegająca na uformowaniu tarasów poprzez wykopy i nasypy, sumarycznie nie przekroczyła 1 m. Biegły nie stwierdził szkód na działce nr [...] spowodowanych działaniami właścicieli działki [...]. Jako przyczynę występowania wysięków na działce nr [...] wskazał m.in. wycięcie 40% lasu na działce i podniesienie rzędnej na najniższej części działki.

Biegły wskazał, że w zamokniętej, południowej części działki [...] zawiera dwa podmokłe obszary ("młaki") o wymiarach 5 na 6 m:

- w części południowo zachodniej – 15 m poniżej wylotu rurociągu odprowadzającego wody z dachu budynku P. R. ,

- w części południowo wschodniej – 3-5 m powyżej wylotu z rurociągu rozsączającego z przydomowej oczyszczalni P. R. , (wylot na terenie [...]).

Dalej biegły stwierdził, że z analizy topografii terenu wynika, że obie działki leżą na południowo-wschodnim zboczu doliny cieku bez nazwy. W terenie występują dwie owalne nisze o średnicy 30 i 50 m, zaznaczone w rzeźbie stoku, wypełnione wodą, wspólnie stanowią jeden liniowy odpływ powierzchniowy.

W otoczeniu przedmiotowych działek i w ich południowych obszarach występują strome zalesione zbocza, gdzie wody podziemne czasami znajdują się płytko z tendencjami do wypływów, wysięków i młak.

Stwierdził, że przez 9 lat postępowania skarżący nie przedstawili żadnych dowodów stosowania procederu zrzucania ścieków przez sąsiadów. Nie okazali również dowodów odbioru własnej oczyszczalni ścieków, ani dowodów na wybierania z niej osadów technologicznych, co jest konieczne co 2 lata.

Wskazał, że dwie młaki na działce mogą być zasilane z rurociągów z działki [...]. Powierzchnia zalesiona działki [...] nie pozwala na określenie skali dokonanych zmian, co sugeruje, że była niewielka, związana z budową podmurówki ogrodzenia.

Biegły stwierdził, że nie był zobligowany do badania ukrytych pod ziemią instalacji, zdaniem sąsiadów zakłócających spływ wód podziemnych. Wskazał również, że dowodem na uregulowanie kwestii odprowadzenia wód opadowych oraz ścieków bytowych jest pisemna informacja PINB w W. z 27 marca 2009 r. Wniósł o umorzenie postępowania. Stwierdził, że postępowanie niepotrzebnie angażuje czas i środki organów, które można było wykorzystać w interesie społecznym i obywateli.

Kolejno decyzją z 14 września 2015 r. znak [...] Burmistrz [...] i Gminy W., powołując się na ww. opinię biegłego, odmówił wydania nakazu M. B. i P. B. przywrócenia stanu poprzedniego terenu działki [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 16 grudnia 2015 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania W. R., U. R. i P. R., uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jako wady postępowania w I instancji organ odwoławczy wskazał niezbadanie zarzutu nielegalnego zrzutu ścieków komunalnych poprzez wypompowywanie za pomocą węża ogrodniczego i pompy zanurzeniowej i lokowania treści płynnej szamba po zapadnięciu zmroku w rogu działki przy granicy między działkami, co poprzez wykonaną instalację w trakcie opadów deszczu uwalnia ścieki w południowo-wschodniej części działki w stronę działki [...]. Organ odwoławczy zalecił też sprawdzenie umowy na opróżnianie zbiorników bezodpływowych oraz dowody zapłaty za opróżnianie szamba z działki [...].

Organ odwoławczy wskazał również, że opinia biegłego została wydana bez wejścia na teren działki [...]. Organ wytknął także niezasadne pominięcie oświadczeń S. R., a także przekroczenie uprawnień biegłego przez wnioskowanie o umorzenie postępowania. Organ zalecił także zwrócenie się do biegłego o ustosunkowanie do zarzutów stron.

Następnie Burmistrz [...] i Gminy W. decyzją z 10 sierpnia 2016 r. znak: [...] odmówił nakazania M. B. i P. B. przywrócenia stanu poprzedniego terenu działki [...] w J. .

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Przekopiował również do uzasadnienia decyzji argumentację zawartą w pismach stron oraz biegłego autora opinii przedłożonej w sprawie. Podkreślił, że wykonano zalecenia z decyzji Kolegium.

Organ I instancji wskazał również, że na podstawie wizji lokalnych w terenie: 27 czerwca 2008 r., 10 września 2008 r., 18 lipca 2013 r., 2 września 2013 r., 11 lutego 2014 r. oraz 25 czerwca 2015 r.; informacji pisemnej PINB w W. z 31 marca 2009 r.; opinii sporządzonej przez biegłego wraz z jej uzupełnieniem i późniejszymi pismami, ustalił, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 29 P.w.

Dalej organ wskazał, że w latach 2013-2014 na działce [...] nawieziono więcej ziemi, (na podstawie wniosków komisji w terenie z 11 lutego 2014 r., w porównaniu z oględzinami z 2 września 2013 r. oraz załączonych zdjęć). Stwierdzono na murku granicznym widoczne ślady ziemi świadczące o przepływie oraz otwory w ww. murku.

P. B. podnosił, że faktyczną przyczyną okresowego zalewania obu działek są zaniedbania Gminy W. związane z nieprawidłowym utrzymaniem drogi (niedrożne rowy przy drodze).

Organ I instancji wezwał P. B. i M. B. pismem z 27 lutego 2014 r., a także pismem z 2 marca 2016 r., do złożenia wyjaśnień na piśmie i doręczenia lub okazania dowodów potwierdzających zawarcie umowy z przedsiębiorcą na opróżnianie zbiorników bezodpływowych oraz dowodów zapłaty za usługę opróżniania ww. zbiornika za ostatnie dwa lata, pod rygorem uznania, że taka umowa nie została zawarta.

Pierwsza przesyłka nie została odebrana, adresaci byli nieobecni. Z kolei druga z przesyłek została odebrana przez P. B. 11 marca 2016 r.

P. B. ani M. B. ww. wezwaniu nie zadośćuczynili.

Po wezwaniu przez organ, czy podtrzymuje zarzuty w stosunku do swojej działki nr [...], S. R. w piśmie z 17 marca 2015 r. stwierdził, że nie podtrzymuje zarzutów.

W. R., U. R. i P. R. wnieśli od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania podniesiono m.in., że zaskarżona decyzja nie wykonuje zaleceń zawartych w ostatnio w sprawie wydanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W szczególności ich zdaniem decyzja przywołuje jedynie ustalenia zakwestionowanej opinii biegłego i narusza zasadę z art. 7 K.p.a. - prawdy obiektywnej poprzez przerzucenie na odwołujących obowiązku udowodnienia, że właściciele działki [...] zrzucają nielegalnie ścieki.

W konsekwencji odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o wydanie merytorycznej decyzji w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 28 kwietnia 2017r., po rozpatrzeniu odwołania W. R., U. R. i P. R. uchyliło ww. decyzję organu I instancji w całości i orzekło merytorycznie w ten sposób, że odmówiło nakazania M. B. i P. B. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja jest co do zasady prawidłowa. Organ przywołał treść art. 29 P.w. wskazując, że odnosi się on do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich.

W ocenie Kolegium w toku niniejszego postępowania zebrano materiał dowodowy, który pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie i uzasadnia jego treść.

W szczególności organ podkreślił, że ważkim dowodem w sprawie jest opinia biegłego wraz z jej uzupełnieniem. Organ wskazał, że biegły stoi na stanowisku, iż pierwotne stosunki wodne - w znaczeniu kierunków spływu i ilości wody na gruncie działek nr [...] i [...] - nie zostały zmienione (wniosek l opinii). Wykonanie przez współwłaścicieli działki nr [...] korekty ukształtowania terenu nie zmieniło nachylenia zbocza, na którym są zlokalizowane działki nr [...] i po sąsiedzku [...] (wniosek 2 opinii). Nie stwierdzono szkód na działce [...] (wniosek nr [...] opinii). Biegły podtrzymał powyższe twierdzenia w piśmie z dnia 21 marca 2016 r. Po analizie akt sprawy organ stwierdził, że stanowisko biegłego nie zostało w żaden sposób podważone i nie jest sprzeczne z pozostałą dokumentacją - w tym z wynikami oględzin w terenie czy też załączonymi do akt fotografiami.

Zastrzeżenia Kolegium wyrażone w decyzji z 16 grudnia 2015 r. o uchyleniu decyzji organu I instancji dotyczyły strony formalnej w postaci braków w uzasadnieniu decyzji, jak i formy samej opinii. W tym zakresie nie jest prawdziwe twierdzenie odwołania, iż Kolegium zakwestionowało opinię biegłego. Co do ustalonego - zgodnie z fachową wiedzą biegłego - stanu faktycznego na badanych działkach, Kolegium nie wnosiło zastrzeżeń. Miało je jedynie w odniesieniu do uwag biegłego, do których czynienia nie był uprawniony. Chodzi tu o wskazanie co do dalszego postępowania organu czy też odniesienie się do sporu między stronami.

Wskazania Kolegium co do dalszego prowadzenia postępowania dotyczyły raczej rzetelnego uzasadnienia decyzji w oparciu o własną ocenę organu odnośnie spełnienia lub niespełnienia przesłanek do wydania decyzji w zakresie nałożenia na strony obowiązków. W ocenie Kolegium organ dokonał stosownego uzupełnienia i brak jest obecnie podstaw do kwestionowaniu rozstrzygnięcia. Kolegium wskazało, że istotnie, zgodnie z zasadą wyrażona w art. 7 K.p.a., organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jednakże strona kwestionując ustalenia organu winna przedstawić dowody na poparcie swojego stanowiska. Stwierdzenie organu, iż strona nie udowodniła, iż właściciele działki [...] zrzucają nielegalnie ścieki należy odczytywać w tym kontekście, iż postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ nie potwierdza powyższej okoliczności, a strona nie przedstawia dowodów przeciwnych do poczynionych przez organ.

W konsekwencji zdaniem Kolegium słusznie uznano, iż brak jest przesłanek do wydania decyzji o nakazaniu właścicielom działki [...] w J. przywrócenia stanu poprzedniego działki. Jednakże z brzmienia przepisu art. 29 ust. 3 P.w. wynika, iż stanowi on możliwość orzeczenia o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w przypadku ustalenia, iż brak jest podstaw do zastosowania powyższego przepisu w zakresie obowiązków właścicieli gruntu, organ winien orzec o odmowie nałożenia tychże obowiązków w całości. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej decyzji organu I instancji pominięto rozstrzygnięcie co do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom należało o ten element decyzję uzupełnić.

W. R., U. R. i P. R. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a to art. 29 P.w., oraz innych poprzez ich niezastosowanie,

2. przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, 7, 77, 107 § 3 K.p.a., których naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli zarzut nierozpatrzenia kwestii nielegalnego zrzutu ścieków, wielokrotnie podnoszonego od 2008 roku. Zarzucono również niedokonanie sprawdzenia umowy P. Bolińskich z przedsiębiorcą na opróżnianie zbiornika bezodpływowego i dowodów zapłaty za tę usługę.

Wskazali, że bez potrzeby i znaczenia dla sprawy organ powołuje się na badanie szczelności szamba, jakkolwiek zarzutu takiego nigdy skarżący nie podnosili, bo nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania.

Zarzucono również nierozpatrzenie kwestii zrzutu wód opadowych z połaci dachowej budynku na działce nr [...] na działkę nr [...] skarżących, który wynika z usytuowania rur odprowadzających wody opadowe oraz ukształtowania terenu.

Skarżący podnieśli, że wbrew sugestiom organu, art. 29 P.w. ma zastosowanie nie tylko, gdy szkoda ma charakter materialny i została wyliczona. Wskazali, że szkoda może być również hipotetyczna, tj. mogącą wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego spływu wód w związku z ukształtowaniem terenu. Na poparcie ww. tez przywołali wyroki sądów administracyjnych.

Zarzucili, że organy oparły się bezkrytycznie na opinii biegłego oraz jego wyjaśnieniach złożonych na zarzuty zgłoszone przez skarżących do opinii. Podkreślili, że biegły sporządził opinię bez przeprowadzenia wizji lokalnej, ponieważ nigdy nie został wpuszczony na teren działki nr [...].

Podnieśli, że P. B. nie udostępnili działki ani przedstawicielowi organu administracji, ani biegłemu. Zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w opinii biegłego, fakt ten został przemilczany, co świadczy o nierzetelności opinii, a tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie tak sporządzonej opinii.

Skarżący zarzucili, że biegły arbitralnie ustalił, że działka skarżących w 11 arach była zajęta przez las, powołując się na mapy z zamierzchłego stulecia i to w ocenie biegłego skarżący wycieli las i na młakę nasypali ziemi, co nie jest prawdą, i nie wiadomo na jakiej podstawie biegły poczynił takie ustalenia.

Zarzucono, że arbitralnie przesądzono, że S. R. wycofał swoje zeznania, o tym że na działce nr [...] nigdy nie było lasu, że działka ta uprzednio była uprawiana rolniczo, była sucha, że działka nr [...] w dole na granicy z lasem stała się podmokła dopiero od czasu posadowienia domu mieszkalnego na sąsiadującej działce nr [...].

Podnieśli, że organ w uzasadnieniu decyzji z 14 września 2015 r., ustalił podczas wizji 25 czerwca 2015 r., w której nie brali udziału P. B. i nie udostępnili swojej działki, że:

• " ....wyloty z odwodnienia dachu budynku mieszkalnego na działce nr [...] w Janowicach są skierowane w bezpośrednie sąsiedztwo (wprost na murek ogrodzenia)...

• ...wykonany nasyp (podwyższenie terenu działki nr [...] w J. ) przy użyciu kilkuset metrów sześciennych ziemi powoduje zatrzymywanie wody na działce nr [...], a następnie jej przepływ na posesję [...]".

Zarzucili, że zarzut nawiezienia kilkuset ton ziemi na działkę nr [...] i zmiany w stosunkach wodnych na działce nr [...] oraz szkodliwego oddziaływania tych zmian na działkę nr [...], (wg biegłego tzw. korekta ukształtowania fragmentów powierzchni....) został przez biegłego skwitowany jednym zdaniem, że nie powoduje zmian stosunków wodnych i powstania szkód.

Jakkolwiek odmienne ustalenia w uzasadnieniu decyzji z 14 września 2015 r. poczynił Burmistrz [...] i Gminy W. na podstawie wizji z 2 września 2013 r. Ustalił, że "... ok. 1,5 m od ogrodzenia na działkę P. B. została nawieziona ziemia na wysokość ok.0,5 - 1 m, P. Boliński podał do protokołu, że nie przypomina sobie kto i na czyje polecenie ją nawiózł".

Od tego czasu dowieziono ziemi i ją rozplantowano. Tak usypane tarasy, a właściwie nasyp, najpierw przyjmuje i gromadzi wodę, a potem ją oddaje na działkę nr [...], tym samym szkodliwie oddziałuje na działkę skarżących i dlatego skarżący mają prawo domagać się przywrócenia stanu poprzedniego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze odmawiająca nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 469), dalej "P.w.". Jest to czwarta wydana w sprawie decyzja organu odwoławczego. Postępowanie toczy się od 21 maja 2008 r. W. uwypuklić, że przedmiotem badania organów w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji kontroli sądu w niniejszej sprawie, nie były kwestie regulowane przez ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ani też immisje, czy też roszczenia wynikające z prawa własności w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

Stosownie do art. 29 ust. 1 P.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 P.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jak wynika natomiast z art. 29 ust. 3 P.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W niniejszej sprawie spór dotyczył po pierwsze tego, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], wskutek budowy budynku mieszkalnego, wykonania otworów w podmurówce ogrodzenia, a następnie nawiezienia oraz rozplantowania ziemi i czy takie zmiany – o ile zaszły – mają szkodliwie oddziaływanie na działkę nr [...], stanowiącą własność skarżących.

Po drugie, niezależnie od kwestii zmiany stosunków wodnych, skarżący zarzucali bezpośrednie odprowadzanie wód na ich grunt, a to wody deszczowej z dachu budynku na działce nr [...] oraz pośrednio ścieków, poprzez użycie węża ogrodowego i pompy do przemieszczenia płynnej zawartości szamba w pobliże ich działki.

Bezsporne było natomiast, że obie sąsiadujące działki zostały częściowo zniwelowane i zagospodarowane przez ich właścicieli, działka skarżących nr [...] jest położona niżej oraz że konsekwencją specyficznego układu geologicznego i wodnego obszaru stanowiącego dolinę w okolicy obu działek jest tendencja do występowania podsączeń z wód gruntowych na powierzchnię – tzw. "młak". Nie było również sporne, że dwa wyloty odprowadzające wody z połaci dachowej budynku na działce nr [...] są umiejscowione w pobliżu granicy działki nr [...] i skierowane w jej kierunku. Bezsporna była też kwestia istnienia na działce [...] w jej niższej części zagłębień wypełnionych wodą, a także zawilgocenia całej dolnej – południowej części.

Organ odwoławczy uznał, że zasadna jest odmowa nakazania M. B. i P. B. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, a to wobec niestwierdzenia wystąpienia zmian stosunków wodnych na działce nr [...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr [...], co wynika zdaniem organu z opinii biegłego i pozostałego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu ta konkluzja została oparta na obszernym, ale jednak niepełnym materiale dowodowym i musi być oceniona jako przedwczesna.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. musi poprzedzać ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 P.w. jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody. Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 ustawy są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r. sygn. II OSK [...], powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie [...]).

Trafnie podnieśli skarżący, że art. 29 P.w. ma zastosowanie nie tylko, gdy szkoda ma charakter materialny i została wyliczona. Szkoda może być również hipotetyczna, tj. mogącą wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego spływu wód w związku z ukształtowaniem terenu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 21 października 2015 r., sygn. II SA/Gl [...]).

Trzeba wskazać, że okoliczności istotne w sprawie należało ustalić w toku postępowania wyjaśniającego, które powinno być prowadzone zgodnie z wymogami przepisów procedury administracyjnej. W szczególności zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów.

Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Stosownie do art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, a w myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zakres postępowania dowodowego zależy jednakże od przedmiotu sprawy administracyjnej.

Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Właściwe sporządzenie uzasadnienia decyzji ma znaczenie również z uwagi na art. 8 K.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Chociaż ustawodawca nie posłużył się pojęciem "swobodnej oceny dowodów" ani nie wskazał kryteriów takiej oceny, to zarówno orzecznictwo, jak i nauka prawa uznaje ten przepis za wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. W doktrynie rozumie się ją jako ocenę materiału dowodowego na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA [...], OSP 1994/7-8/131).

Podobne kryteria wskazuje orzecznictwo. Podnosi się w nim, że artykuł 80 K.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności.

Jeszcze raz należy podkreślić, że oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, w tym opinię biegłego i wynikające z niej wnioski, wskazać w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 czerwca 2017 r., sygn. I OSK [...], Lex Omega nr 2314074; z 9 sierpnia 2016 r., sygn. I OSK [...], Lex Omega nr 2118772)

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że na działce nr [...] doszło do znacznego podniesienia poziomu gruntu. Sporny był rozmiar tego podniesienia i jego konsekwencje w zakresie wpływu na stan wody na gruncie.

W ocenie Sądu organy przedwcześnie uznały w sprawie, że podniesienie poziomu terenu na tej działce nie skutkowało naruszeniem stosunków wodnych na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Co więcej, organy nie ustosunkowały się wystarczająco do wszystkich podnoszonych przez skarżących zarzutów, w tym niektórych od prawie 9 lat.

Wnioski w ww. zakresie organ odwoławczy, jak i organ I instancji, oparły przede wszystkim na opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego ze specjalnością w zakresie budowli hydrotechnicznych, dr inż. J. S., sporządzonej w dniu 7 lipca 2015 r. (k. 458-464 akt administracyjnych) oraz jego wyjaśnieniach złożonych na zarzuty do opinii zgłoszone przez skarżących (uzupełnienie opinii z 21 marca 2016 r.).

Należy zaaprobować działanie organów, które w sprawie tego rodzaju jak niniejsza oraz wobec zawiłości i trudności wynikających z protokołów spisanych z wizji lokalnych, a także z całości dokumentacji, stwierdziły konieczność zasięgnięcia fachowych informacji w postaci opinii biegłego.

W opinii biegły wskazał na materiały służące mu do wykonania opinii (analiza dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania, wyniki i ustalenia wizji lokalnych, analiza materiałów kartograficznych, pismo PINB w W.), następnie omówił pierwotną sytuację hydrologiczną badanego obszaru, zmiany na działce nr [...] dokonane w ostatnim okresie, wpływ zmian na działce nr [...] na stosunki wodne w otoczeniu, wpływ rurociągu odprowadzającego wody nadosadowe z przydomowej oczyszczalni oraz przyczyny silnego zawilgocenia dolnej części działek.

Podkreślić przy tym należy, że biegły sporządził opinię bez przeprowadzenia pełnej wizji lokalnej, ponieważ nigdy nie został wpuszczony na teren działki nr [...].

Jakkolwiek zarówno organy, jak i biegły, powołują się na wizje lokalne w dniach 27 czerwca 2008 r., 10 września 2008 r., 18 lipca 2013 r., 2 września 2013 r., 11 lutego 2014 r. oraz 25 czerwca 2015 r., to należy podkreślić, że na wizjach lokalnych z 18 lipca 2013 r., 11 lutego 2014 r. oraz 25 czerwca 2015 r. nie było właścicieli działki [...], wskutek czego działka ta nie została poddana bezpośrednim oględzinom. Przy tym istotne jest, że wizja z 25 czerwca 2015 r. była jedyną wizją z udziałem biegłego.

Zdaniem biegłego nadmierne zawilgocenie dolnej części działek ma w przeważającej części charakter naturalny, a podstawowym czynnikiem jest położenie tego obszaru w pobliżu dna doliny.

Biegły przedłożył również uzupełnienie swojej opinii, datowane na dzień 21 marca 2016 r., stanowiące odpowiedź na zarzuty strony. Wskazał, że na obu sąsiednich działkach nawieziono ziemię na powierzchnię działek graniczącą z nawodnionymi terenami leśnymi, które pierwotnie wchodziły w granice zakupionych przez nich nieruchomości. Podtrzymał swoje dotychczasowe wnioski oraz wskazał, że świadek S. R. wycofał się z postępowania i nie podtrzymuje wcześniej złożonych oświadczeń.

Co do wód opadowych biegły odwołał się do opinii PINB z 12 marca 2009 r. wskazującej, że zbiornik na nieczystości na działce nr [...] jest szczelny, a wody opadowe z budynku zostały zagospodarowane w granicach działki nr [...].

Wskazał, że obie działki leżą na południowo-wschodnim zboczu doliny cieku bez nazwy. Stwierdził, że przez 9 lat postępowania skarżący nie przedstawili żadnych dowodów stosowania procederu zrzucania ścieków przez sąsiadów. Nie okazali również dowodów odbioru własnej oczyszczalni ścieków, ani dowodów na wybierania z niej osadów technologicznych, co jest konieczne co 2 lata.

Mając na uwadze wyżej opisane zasady rządzące gromadzeniem i oceną materiału dowodowego należy wskazać, że stosownie do art. 84 § 1 K.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Opinia biegłego, jak każdy dowód w sprawie, winna być jednak oceniona przez organ administracji publicznej zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 80 K.p.a. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, biegły jest pomocnikiem organu administracji w ustaleniu i ocenie stanu faktycznego. Organ nie jest związany opinią biegłego. Organ ocenia swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. Organ nie może ograniczyć się w swojej decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, ale ma obowiązek sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego (por. wyrok NSA z 22 listopada 2016 r., sygn. II GSK [...], Lex Omega nr 2206581).

W niniejszej sprawie organy błędnie uznały, że opinia biegłego jest opracowaniem spójnym, a jej autor w swoich wywodach rzetelnie uzasadnił przyjęte przez siebie wnioski. Opis terenu, na którym znajdują się przedmiotowe działki z uwzględnieniem jego ukształtowania, został dokonany w sposób niezbyt obszerny i dokładny. Natomiast opis stanu obu działek w zakresie, w jakim biegły analizował wpływ różnic w wysokości terenu oraz naturalnych tendencji działek do zbierania wód opadowych, a także w zakresie pierwotnego i wtórnego przepływu wody (natężenia i kierunków spływu wód) nasuwa wątpliwości. Dlatego też dowód z tej opinii tylko w części mógł stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Organy obu instancji natomiast bezkrytycznie przyjęły wnioski tej opinii, bez odniesienia się do pozostałego materiału dowodowego w sprawie, z którym opinia była częściowo sprzeczna.

Na stronie 2 opinii biegły stwierdził, że odpływ wody następuje po powierzchni zbocza w kierunku północno-wschodnim, ale ta konfiguracja określa kierunki spływu wód powierzchniowych, a "wód podziemnych niekoniecznie". Powyższego stwierdzenia biegły nie rozwinął ani nie uzasadnił. Biegły nie uzasadnił również stwierdzenia zawartego w uzupełnieniu opinii, że wody opadowe z dachu domu P. [...] i wody nadosadowe z przydomowej oczyszczalni "zasilają każdy swoją młakę". Brak też uzasadnienia stwierdzenia, że na działce nr [...] nie ma działającego poletka rozsączającego.

Należy wskazać, że nachylenie działek opada w kierunku południowo- wschodnim, a działki mają kształt zbliżony do prostokątów, z dłuższym bokiem w kierunku północny zachód – południowy wschód. Z powyższego wynika, że naturalny kierunek spływu wody dla działki [...] przebiega właśnie na północny wschód, m.in. w stronę działki [...].

Biegły bez wejścia na teren działki [...] oraz bez uzasadnienia w opinii stwierdził, że podniesienie terenu na tej działce nie wpływa na kierunki i ilość spływu wody na działkę sąsiednią.

Nie sposób również uznać za wykazany i prawidłowy wniosek l opinii, że kierunki spływu i ilości wody na gruncie działek nr [...] i [...] nie zostały zmienione, ponieważ biegły nie opisał należycie tych kierunków. Nie odniósł się również do poczynionych przez organ w poprzednich latach ustaleń, w tym do istnienia otworów wykonanych w podmurówce ogrodzenia między działkami.

Nie jest przekonywujący również wniosek nr II opinii, że wykonanie przez współwłaścicieli działki nr [...] korekty ukształtowania terenu nie zmieniło nachylenia zbocza, na którym są zlokalizowane działki nr [...] i po sąsiedzku [...]. Z akt sprawy trwającego 9 lat postępowania wynika bowiem, że skarżący zarzucali zmianę stanu wód już w 2008 r., a ponownie w wyniku prac ziemnych wykonanych w latach 2013-2014. W opinii biegłego brak rozróżnienia wpływu i skutków tych prac dla kierunku spływu wód. Biegły wskazał tylko ogólnie, że korekta ukształtowania fragmentów powierzchni, ok. 350 m2, polegająca na uformowaniu tarasów poprzez wykopy i nasypy, sumarycznie nie przekroczyła 1 m, co prawdopodobnie odnosi się do prac z lat 2013-2014, aczkolwiek nie jest to opisane w opinii ani jej uzupełnieniu.

Wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego biegły nie wskazał, że "nie stwierdzono szkód na działce [...]", a że "nie stwierdzam szkód na działce [...] (...), które spowodowane byłyby zmianami stanu wody na gruncie nieruchomości nr [...]", co budzi wątpliwości wobec niedokonania przez biegłego oględzin samej ww. działki.

Wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji, w poprzednio wydanej decyzji Kolegium z 16 grudnia 2015 r. słusznie wskazano jako wady postępowania niewystarczające zbadanie zarzutu nielegalnego zrzutu ścieków komunalnych poprzez wypompowywanie za pomocą węża ogrodniczego i pompy zanurzeniowej i lokowania treści płynnej szamba po zapadnięciu zmroku w rogu działki przy granicy między działkami, co poprzez wykonaną instalację w trakcie opadów deszczu uwalnia ścieki w południowo-wschodniej części działki w stronę działki [...].

W tym zakresie organy całkowicie przemilczały kwestię wzywania P. B. i M. B. pismem z 27 lutego 2014 r., a także pismem z 2 marca 2016 r., do złożenia wyjaśnień na piśmie i doręczenia lub okazania dowodów potwierdzających zawarcie umowy z przedsiębiorcą na opróżnianie zbiorników bezodpływowych oraz dowodów zapłaty za usługę opróżniania ww. zbiornika za ostatnie dwa lata, pod rygorem uznania, że taka umowa nie została zawarta.

Należy podkreślić, że P. B. a także M. B. ww. wezwaniu nie zadośćuczynili. Właściciele działki nr [...] w licznych przypadkach nie wykonywali zaleceń organów. Nie jest przy tym decydujące, czy ich zachowanie było podyktowane obiektywnymi trudnościami (np. zamieszkaniem w innym miejscu), czy też celową intencją.

Należy uznać za niedopuszczalne, by brak współdziałania strony postępowania z organem administracji, czy utrudnianie lub uniemożliwianie przez nią dokonania przez organy administracji ustaleń co do rzeczywistych zmian na gruncie w kwestii stanu wody i kierunków oraz ilości jej przepływu, było interpretowane na niekorzyść sąsiadów będących właścicielami działki położonej poniżej. W tym kontekście wadliwe było sugerowanie przez biegłego, a zaaprobowanie przez organy, że skarżący przez lata postępowania nie udowodnili zaistnienia przesłanek art. 29 P.w..

Chociaż organ trafnie wskazał, że strona kwestionując ustalenia organu winna przedstawić dowody na poparcie swojego stanowiska, to w sytuacji jak w niniejszej sprawie kluczowym i podstawowym dowodem przeprowadzonym z urzędu przez organ winna być wizja lokalna z udziałem biegłego na terenie działki [...].

Za wadliwą należy również uznać ocenę dokonaną przez biegłego i organy w stosunku do oświadczeń S. R.. Z akt wynika, że S. R. jest nie tylko właścicielem sąsiedniej dla obu przedmiotowych nieruchomości działki nr [...], ale również poprzednim właścicielem działki [...]. Zarówno wezwanie organu, jak i odpowiedź S. R. z 17 marca 2015 r., dotyczyły zarzutów odnośnie naruszenia stosunków wodnych wobec jego działki nr [...] i nieuprawniona jest interpretacja o wycofaniu jego oświadczeń co do poprzedniego stanu przedmiotowych działek.

Odnośnie powołanej przez biegłego i organy kwestii wód opadowych, w której biegły odwołał się do pisma PINB w W. z 12 marca 2009 r., trzeba zaznaczyć, że pismo to wskazuje jedynie, że na chwilę jego sporządzenia zbiornik na nieczystości na działce nr [...] był szczelny, a wody opadowe z budynku zostały zagospodarowane w granicach działki nr [...], zgodnie z przepisami prawa budowlanego (pierwotnie wody opadowe kierowane były na działkę nr [...]). Powyższe nie może jednak zwalniać biegłego od ustalenia i oceny bieżącego odprowadzania wód z połaci dachowej budynku zlokalizowanego na działce nr [...].

Należy na marginesie wskazać, że podnoszony przez skarżących zarzut, że organ w uzasadnieniu decyzji z 14 września 2015 r. wskazał, że ustalił podczas wizji 25 czerwca 2015 r., że wyloty z odwodnienia dachu budynku mieszkalnego na działce nr [...] w J. są skierowane w bezpośrednie sąsiedztwo (wprost na murek ogrodzenia) oraz że wykonany nasyp (podwyższenie terenu działki nr [...] w J. ) przy użyciu kilkuset metrów sześciennych ziemi powoduje zatrzymywanie wody na działce nr [...], a następnie jej przepływ na posesję [...], nie jest słuszny o tyle, że ww. sformułowania nie są ustaleniami organu, a wciągniętym do protokołu wizji lokalnej oświadczeniem W. R..

Podsumowując należy wbrew stanowisku organów stwierdzić, że analiza akt prowadzi do wniosku, że stanowisko biegłego nie jest spójne z pozostałymi dowodami w sprawie i powinno być co najmniej uzupełnione, w tym o wyniki oględzin w terenie na działce [...], a także odniesienie się do wpływu otworów w murku granicznym na kierunek i ilość wody przepływającej między działkami nr [...] i nr [...].

Należy jeszcze raz podkreślić odrębne role i kompetencje biegłego i organu administracji, które - choć mają prowadzić do wspólnego celu – ustalenia prawdy obiektywnej, nie mogą z sobą konkurować, ani się zastępować. Organ zatem nie jest zwolniony z oceny dowodu z opinii biegłego, a z kolei biegły nie może wchodzić w kompetencje organu sugerując sposób zakończenia postępowania, czy oceniając zasadność jego prowadzenia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a..

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (uiszczony przez skarżących wpis od skargi).