Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2596/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju Regionalnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 27 ust. 1 pkt 6a
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia L. w O. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Stowarzyszenie [...], jest decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. określającą kwotę zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie projektu w wysokości 43.459,88 zł.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

Stowarzyszenie [...] – dalej także "Beneficjent" lub "Skarżący", na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., zwanej dalej "umową", otrzymało dofinansowanie w wysokości 49.945,00 zł, do projektu pt. "[...]", w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet: VII Promocja integracji społecznej, Działanie: 7.3 Inicjatywy lokalne na rzecz aktywnej integracji, o okresie realizacji od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 31 maja 2011 r.

Na mocy § 3 ust. 1 przedmiotowej umowy Beneficjent zobowiązany był do realizacji projektu na podstawie aktualnego wniosku o dofinansowanie nr [...], stanowiącego załącznik nr 1 do umowy, natomiast zgodnie z § 3 ust. 4 umowy przy wydatkowaniu środków przyznawanych w ramach projektu Beneficjent zobowiązywał się stosować aktualnie obowiązującą treść Wytycznych, o których mowa w ust. 2 i § 1 pkt 6 umowy, tj. Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 22 grudnia 2010 r. (dalej: Wytycznych). Zgodnie z § 13 ust. 1 umowy – jeżeli na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostanie stwierdzone, że dofinansowanie jest wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, Beneficjent zobowiązuje się do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W dniach 10-11 maja 2011 r. oraz 11-12 lipca 2011 r. Zespół Kontrolujący Instytucji Wdrażającej (Instytucji Pośredniczącej II stopnia) – IW (IP2) przeprowadził kontrolę planową realizacji projektu, w efekcie, której sporządzono Informację pokontrolną o nr [...]. W nawiązaniu do wyników kontroli zawartych w informacji pokontrolnej oraz po weryfikacji dokumentacji i zastrzeżeń Beneficjenta, Instytucja Wdrażająca w Zaleceniach pokontrolnych z dnia [...] września 2011 r. poinformowała Skarżącego o stwierdzeniu niekwalifikowaności wszystkich poniesionych w ramach projektu wydatków z uwagi na rażące nieprawidłowości dotyczące realizacji projektu. Wskazano m.in., iż:

1) Beneficjent nie wykazał, iż projekt spełnia wymogi dla projektu inicjatywy oddolnej, a w szczególności nie posiadał udokumentowania spotkań z przedstawicielami gmin powiatu [...], odbytych w okresie styczeń – marzec 2010 r. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie w spotkaniach uczestniczyć mieli wójtowie, radni gmin powiatu [...], przedsiębiorcy przedstawiciele lokalnych NGS-ów oraz Prezes Wnioskodawcy. Podczas spotkań miały zostać omówione aktualne problemy powiatu oraz potrzeba integracji społeczności powiatu. Beneficjent przedstawił dokumentację w postaci list obecności oraz Protokołu Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Dokument ten nie potwierdza, że projekt miał charakter inicjatywy oddolnej.

2) Beneficjent nie przedstawił Kontrolującym dokumentów potwierdzających, iż uczestnikami projektu są osoby zagrożone wykluczeniem społecznym, albowiem zgodnie ze Szczegółowym Opisem Priorytetów (dalej: SzOP) odbiorcami projektów realizowanych w ramach Działania 7.3 w zależności od typu realizowanego projektu mogą być: "1) mieszkańcy gmin wiejskich, miejsko-wiejskich, oraz miast do 25 tys. mieszkańców; 2) społeczności lokalne aktywnie działające na obszarach wiejskich na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu mieszkańców tych obszarów; 3) podmioty działające na obszarach wiejskich na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu mieszkańców tych obszarów".

3) Beneficjent nie dokonał poprawnej weryfikacji osób przystępujących do udziału w projekcie. Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie projekt adresowany był do grupy 30 osób: 15 nieaktywnych zawodowo, w tym 5 osób uczących się w wieku aktywności zawodowej, 15 zatrudnionych w tym 5 rolników. Tymczasem w trakcie kontroli ustalono, iż liczba osób uczestniczących w projekcie w ramach poszczególnych rodzajów wsparć nie była zgodna z założeniami projektu. IW stwierdziła, że faktycznie w formach wsparcia projektu wzięło udział łącznie 45 osób. W ramach wskazanych osób 11 uczestników w kwestionariuszu zgłoszeniowym nie zaznaczyło, że jest zainteresowana założeniem i prowadzeniem Centrum Rozwoju Lokalnego, 10 uczestników nie przedłożyło wymaganych dokumentów rekrutacyjnych oraz potwierdzających kwalifikowalność, natomiast 4 osoby nie zostały wykazane jako uczestnicy projektu. Stwierdzono zatem, że Komisja Rekrutacyjna nie dokonała analizy kwestionariuszy zgłoszeniowych w sposób rzetelny, gdyż do udziału w projekcie zakwalifikowano osoby, które nie były zainteresowane tworzeniem oraz działalnością Centrów [...] oraz dopuszczono do udziału w formach wsparcia osoby, które nie złożyły dokumentów rekrutacyjnych i potwierdzających kwalifikowalność.

4) Kadra zarządzająca projektem nie dołożyła należytej staranności w trakcie realizacji projektu, by rzetelnie udokumentować prowadzone działania oraz realizować założenia projektu zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL (uchybienia w szczególności dotyczyły przestrzegania zapisów Podrozdziału 3.1, 3.6 oraz 4.5 ww. dokumentu). Beneficjent w ramach projektu realizował zadania, w tym sposób monitoringu projektu, niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, w szczególności z harmonogramem realizacji projektu i postępem rzeczowym wykazanym we wniosku o płatność. Na podstawie przedłożonej przez Beneficjenta dokumentacji IW (IP2) nie mogła jednoznacznie określić poziomu osiągnięcia żadnego z założonych rezultatów twardych i poziomu realizacji produktów projektu zawartych w pkt 3.4 wniosku o dofinansowanie projektu.

Pismem z dnia 25 listopada 2011 r. Instytucja Wdrażająca wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty 43 458,88 zł wraz z odsetkami. Z uwagi na brak wpłaty tytułem przedmiotowego zwrotu w wyznaczonym terminie, w dniu 12 stycznia 2012 r. wszczęto postępowania w przedmiocie zwrotu ww. środków.

Następnie w dniu 30 stycznia 2012 r. zakończono postępowanie dowodowe zawiadamiając o tym Beneficjenta i wyznaczają 7 dniowy termin na zajęcie stanowiska w sprawie.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Zarząd Województwa [...], na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, art. 27 ust. 1 pkt 6a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), art. 104 § 1 w zw. z art. 107 k.p.a., porozumienia zawartego pomiędzy Województwem [...] Wojewódzkim Urzędem Pracy w W. w dniu [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w sprawie dofinansowania Działań Priorytetu VII Promocja integracji społecznej, w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, zmienionego: Aneksem Nr 1 z dnia 17 czerwca 2008 r., Aneksem Nr 2 z dnia 28 lipca 2008 r., Aneksem Nr 3 z dnia 30 kwietnia 2009 r., Aneksem Nr 4 z dnia 22 stycznia 2010 r., Aneksem Nr 5 z dnia 12 lutego 2010 r., Aneksem Nr 6 z dnia 25 marca 2011 r., oraz na podstawie § 13 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie projektu nr [...] zawartej w dniu 28 grudnia 2010 r. pomiędzy Województwem [...] Wojewódzkim Urzędem Pracy a Stowarzyszeniem [...], określił Beneficjentowi kwotę zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem postanowień umowy Szczegółowego Opisu Priorytetów 2007-2013 z dnia 1 czerwca 2010 r. oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 22 grudnia 2010 r. w wysokości 43.458,88 zł wraz z odsetkami liczonym jak dla zaległości podatkowych od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy Instytucji Wdrażającej (Instytucji Pośredniczącej II stopnia). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano argumenty zrelacjonowane w zaleceniach pokontrolnych z dnia 14 września 2011 r. oraz w piśmie z 2 listopada 2011 r. (szczegółowo wskazane powyżej w pkt 1-4).

Ponadto w uzasadnieniu decyzji wskazano również, iż w odpowiedzi na Zalecenia pokontrolne Beneficjent nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że projekt miał charakter inicjatywy oddolnej. Przekazane oświadczenia o statusie osoby zagrożonej wykluczeniem społecznym potwierdza, iż na dzień rekrutacji Beneficjent nie posiadał udokumentowanej kwalifikowalności uczestników projektu. Według organu, pozostała przesłana przez Beneficjenta dokumentacja uzupełniająca nie wpływa na fakt, iż wykryte nieprawidłowości stanowią dla IW (IP2) podstawę do uznania wszystkich poniesionych w ramach projektu wydatków za niekwalifikowane – Beneficjent nie spełnił głównych założeń dotyczących realizacji projektu w ramach Działania 7.3 określonych w dokumentacji programowej. Z uwagi na to, iż Beneficjent na zakończenie realizacji projektu dokonał zwrotu niekorzystnych środków dofinansowania w wysokości 6.486,12 zł, zwrotowi w ramach projektu podlega nieprawidłowo wydatkowana kwota określona w przedmiotowej decyzji – 43.458,88 zł, wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji organu I instancji Minister Rozwoju Regionalnego decyzją z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, wskazano podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, oraz szczegółowo przytoczono argumentację strony odwołującej się. W ocenie organu II instancji prezentowane zarzuty strony uznać należało za bezzasadne. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono tutaj m.in., iż przede wszystkim beneficjent nie wykazał, aby projekt spełniał wymogi dla projektu inicjatywy oddolnej. Powołano się przy tym na zapisy pkt. 3.1 wniosku o dofinansowanie projektu, zgodnie z którymi "Pomysł projektu powstał podczas spotkań odbytych w okresie I-III 2010 r. przez Lokalną Grupę Działania z przedstawicielami gmin powiatu [...]". Odwołujący – jak zauważył organ I instancji – nie posiadał jednak dowodów na odbycie ww. spotkań. Przedłożył jedynie dokumentację w postaci list obecności oraz Protokołu Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia [...] z dnia [...] lutego 2011 r. oraz notatkę sporządzoną przez P.H. Prezesa Zarządu Stowarzyszenia [...]. Oba ww. dokumenty nie potwierdzają, że projekt miał charakter inicjatywy oddolnej, gdyż wskazują jedynie na spotkania, które odbyły się w lutym i marcu 2011 r. (a więc kiedy projekt się już rozpoczął), a nie dowodzą spotkań, które Odwołujący przywołał w pkt 3.1. wniosku o dofinansowanie projektu, tj. I-III 2010 r. Co więcej, treść ww. dokumentów wskazuje, że społeczność lokalną jedynie informowano o projekcie, a nie że projekt był wynikiem inicjatywy tej społeczności. Na potwierdzenie przytoczono fragmenty wspomnianych dokumentów:

- "14 marca 2011 r. odbyło się spotkanie z sołtysami powiatu [...] prowadzone przez P.H., na którym zostały przekazane informacje na temat ww. projektu."

- "Następnym punktem spotkania było poinformowanie zgromadzonych nt. rozpoczętych przez LGD projektów POKL."

Wskazano także, że organ I instancji powołał się również na zapisy załącznika nr 7.11 dokumentacji konkursowej konkursu [...]: " Na potrzeby realizacji PO KL za oddolną inicjatywę lokalną należy uznać projekt o zasięgu lokalnym, skierowany do określonej grupy docelowej (w tym przypadku mieszkańców gmin wiejskich, wiejsko-miejskich i miast do 25 tys. mieszkańców) zakładający udział grupy docelowej w formułowaniu założeń i realizacji projektu." Dowodzi to konieczności wykazania przez Odwołującego, że realizowany przez niego projekt musi mieć charakter inicjatywy oddolnej, skoro grupa docelowa powinna brać udział w formułowaniu założeń projektu, a nie tylko jego realizacji.

Z tych względów IZ PO KL przyznała rację twierdzeniom organu I instancji uznając, że projekt nie miał charakteru inicjatywy oddolnej, co było podstawowym warunkiem kwalifikowania wydatków w ramach projektu pt. "Lokalna integracja wokół produktu lokalnego – powiat [...]". Wobec niespełnienia tego warunku, wszystkie wydatki poniesione przez Odwołującego należało uznać za niekwalifikowalne.

W zakresie oceny pozostałych zarzutów zwrócono uwagę, że projekt nie miał charakteru inicjatywy oddolnej co powinno skutkować uznaniem wszystkich wydatków w ramach projektu za niekwalifikowalne. Podkreślono, że brak wykazania inicjatywy lokalnej, w wyniku której realizowano projekt należy uznać za brak zgodności projektu ze Szczegółowym Opisem Priorytetów PO KL. Gdyby bowiem we wniosku o dofinansowanie projektu Odwołujący nie określił, że "Pomysł projektu powstał podczas spotkań odbytych w okresie I-III 2010 r. przez [...] z przedstawicielami gmin powiatu [...]", nie zostałby przyjęty do realizacji przez IW. Z tego powodu IZ PO KL nie odniosła się do pozostałych zarzutów postawionych przez organ I instancji, jak również argumentacji Odwołującego w tym zakresie.

Podkreślono, że bez względu na udokumentowanie przez Odwołującego wykonania rezultatów projektu, jak też przedłożenia przez niego oświadczeń o zagrożeniu wykluczeniem społecznym części uczestników projektu, nie może to sanować podstawowego braku, tj. że projekt nie był wynikiem inicjatywy oddolnej lokalnej społeczności. W świetle powyższego, IZ PO KL uznała wszystkie wydatki poniesione przez Odwołującego za niekwalifikowalne.

Pismem z 19 października 2012 r. wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z [...] września 2012 r. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 i art. 9 kpa poprzez brak rozważenia argumentacji odwołania i poprzestania na bezkrytycznym i lakonicznym stanowisku organu I instancji, a przez to wydanie decyzji w oparciu o niedostateczne rozeznanie stanu faktycznego i prawnego sprawy; oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 207 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., o finansach publicznych, poprzez błędną interpretację zapisów procedur obowiązujących przy realizacji przedmiotowego projektu, w tym OP PO KL oraz załącznika nr 7.11 dokumentacji konkursowej konkursu 1/7.3/A/10 i przyjęcie, że wykazanie inicjatywy oddolnej projektu wymaga udokumentowania, a w konsekwencji uznania, iż środki przeznaczone na realizację projektu wykorzystane zostały z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ww. ustawy.

W motywach skargi powołano m.in., iż jedynym obowiązkiem spoczywającym na podmiocie składającym wniosek o dofinansowanie jest zamieszczenie w jego treści informacji w formie opisowej, czy dla danej inicjatywy spełniony jest wymóg społecznej identyfikacji i akceptacji oraz społecznej partycypacji. Dotyczy to w szczególności informacji w zakresie odbytych spotkań z obywatelami w trakcie których omawiano kwestię potrzeby społeczności lokalnej. W przedmiotowej sprawie w ocenie Skarżącej dokumentacja nie musiała być zatem załączona, bowiem kwestie te winny zostać jedynie opisane. Zarzucono tutaj, iż organ nie wykazał podstawy prawnej żądania przedstawienia dokumentacji wykazującej oddolną motywację składania przedmiotowego wniosku. Podkreślono także, iż domaganie się przedłożenia stosownej dokumentacji na późniejszym etapie dofinansowania jest niekonsekwencją organu. Skoro bowiem na etapie składania wniosku nie żądano takich dokumentów to żądanie takie nie powinno mieć miejsca na etapie realizacji uwzględnionego wniosku. Ponadto Skarżąca zarzuciła, iż organ nie odnosząc się do jej pozostałych argumentów odwołania uniemożliwił jej zajęcie kompletnego stanowiska w sprawie.

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 j.t.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podziela zarzutów podniesionych w skardze, zarówno w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż istota sprawy sprowadza się do zbadania dwóch kwestii. Po pierwsze prawidłowości postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie (zarzut niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy – art. 7-9 k.p.a.), a po drugie, oceny zastosowanej przez organ wykładni zapisów procedur obowiązujących przy realizacji przedmiotowego projektu tj. odpowiedzi na pytanie czy wykazanie inicjatywy oddolnej projektu - na etapie jego realizacji - wymaga udokumentowania. W ocenie skarżącej, skoro przy składaniu wniosku o dofinansowanie przedmiotowego projektu nie było konieczności udokumentowania czy dla danej inicjatywy spełniony jest wymóg oddolnej inicjatywy społeczności lokalnej, to nie można domagać się udokumentowania tej okoliczności na etapie badania realizacji wniosku. Zdaniem Sądu w obu kluczowych zagadnieniach sprawy rację należało przyznać Ministrowi Rozwoju Regionalnemu oceniającemu sprawę.

W ocenie Sądu organy administracyjne podjęły wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Sąd nie dopatrzył się tutaj naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, 8, 9 k.p.a. Organ administracyjny zebrał bowiem i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające ustosunkowując się przy tym do dokonanych na ich skutek ustaleń. Odnosząc się do zastrzeżeń strony skarżącej w zakresie powielenia przez Ministra Rozwoju Regionalnego stanowiska organu I instancji wskazać należy, iż twierdzenia te uznać należy za pozbawione uzasadnionych podstaw. Organ zobowiązany jest bowiem zakreślać granice postępowania wyjaśniającego, kierując się obowiązkiem wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w oparciu o własne przekonanie co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Materiał dowodowy zebrany w sprawie zdaniem Sądu obejmował całokształt badanej sprawy. Pamiętać tutaj należy, iż strona skarżąca nie kwestionuje faktu zawarcia umowy z dnia 28 grudnia 2010 r. w powoływanej przez organ treści. Niesporna jest również wysokość udzielonej dotacji oraz okoliczność przeprowadzenia w toku realizacji projektu przez Zespół Instytucji Wdrażającej kontroli beneficjenta. Skarżąca nie zgadza się natomiast z wnioskami przeprowadzonej kontroli oraz konsekwencjami jakie z tego tytułu wyprowadziły organy administracyjne orzekające w sprawie. Skoro więc po przeprowadzeniu kolejnego postępowania wyjaśniającego na podstawie takich samych ustaleń faktycznych (które we wskazanym wyżej zakresie nie były kwestionowane przez stronę) organ odwoławczy wyprowadził takie same wnioski jak organ I instancji, nie można czynić tutaj zarzutu powielenie kwestionowanego stanowiska organu. Organ odwoławczy oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokonał zatem własnej oceny i potwierdził prawidłowość dotychczasowego postępowania. Nadto wskazać tutaj należy, iż w toku postępowania doręczano stronie wszystkie wydawane w sprawie pisma organu w tym: Zalecenia pokontrolne, Wezwanie do zapłaty, Zawiadomienie o wszczęciu i zakończeniu postępowania, pouczając przy tym za każdym razem o możliwości ustosunkowania się do treści tych pism. Organy obu instancji orzekające w sprawie dokładnie wyjaśniły swoje motywy odnosząc się do zgłoszonych żądań. W toku całego postępowania strona powiadamiana była o treści art. 10 k.p.a.

W ocenie Sądu analiza akt oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazuje zatem dowolności w ustaleniach faktycznych, niekorzystnej, pozbawionej logiki rozumowania interpretacji zebranego w sprawie materiału dowodowego czy też wybiórczego traktowania zgromadzonego materiału dowodowego. W zakresie oceny ustaleń faktycznych wskazać także należy, iż w stopniu wystarczającym uzasadnione zostało wyliczenie przypadającej do zwrotu kwoty. Mając na uwadze, iż strona skarżąca kwestionuje ustalenia organu co do zasady, Sąd uznał, iż brak było zastrzeżeń wysokości kwoty podlegającej zwrotowi z tytułu wypłaconego dofinansowania.

Kierując się powyższym w świetle dokonanych ustaleń, w ocenie Sądu stan faktyczny ustalony został w sposób prawidłowy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego polegającego na bezpodstawnym żądaniu udokumentowania inicjatywy oddolnej wnioskowanego projektu, wskazać należy, że kwestie Inicjatyw lokalnych w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki definiuje Szczegółowy Opis Priorytetów 2007-2013 z dnia 1 czerwca 2009 r. oraz załącznik nr 7.11 do Dokumentacji konkursowej w konkursie [...]:

W dokumencie tym wskazano, że:

a) Inicjatywą lokalną w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki jest projekt o zasięgu lokalnym, skierowany do określonej grupy docelowej – mieszkańców gmin wiejskich, wiejsko-miejskich i miast do 25 tys. mieszkańców oraz zakładający udział grupy docelowej w określeniu problemów i celów oraz tworzeniu założeń i realizacji projektu.

b) Cechę wyrażającą tego typu projekt, obok kryterium odnoszącego się do większości gminy oraz maksymalnej kwoty dotacji, stanowi formuła oddolnego mechanizmu kształtowania warunków jego powstania i realizacji.

c) Za istotę inicjatywy lokalnej, rozumianej jako szczególny rodzaj projektu, odróżniającą ją od innych typów projektów tworzonych i realizowanych w innych działaniach – należy uznać taki typ społecznej legitymacji jej podjęcia i działań, który będzie uwzględniał co najmniej jedno z poniższych kryteriów:

- społecznej identyfikacji i akceptacji – odnoszącej się do pozytywnego stosunku społeczności do potrzeb i problemów będących przedmiotem i celami projektu, w konsekwencji wyjaśniającej, czy za danym pomysłem za inicjatywą stoją obywatele (zasada empowerment).

- społecznej partycypacji – rozumianej jako współudział społeczności lokalnej, w oparciu o wybrane formy i na określonych zasadach, w tworzeniu ramowych założeń projektu – inicjatywy lokalnej oraz uczestnictwo obywateli w realizacji projektu – inicjatywy lokalnej.

Tym samym, stwierdzić należy, iż Inicjatywa lokalna powinna wynikać z wewnętrznej potrzeby społeczności lokalnej, mającej służyć rozwiązaniu problemu zdefiniowanego i zdiagnozowanego przez tą społeczność lub służyć pobudzeniu jej aktywności, polegającej na zwiększeniu inwencji oraz własnych zdolności społeczności lokalnej do diagnozowania i rozwiązywania problemów objętych Działaniem. Społeczność lokalna może artykułować swoje potrzeby poprzez: spotkania mieszkańców omawiające potrzeby i podstawowe kierunki działania lub inna forma konsultacji społecznych, wykorzystanie istniejących lub tworzenie forów lokalnych organizacji pozarządowych, stosowanie metody centrum aktywności lokalnej, realizacja ankiety poprzez lokalne media, zaangażowanie jednostek pomocniczych samorządu gminnego w proces przygotowania i konsultacji projektu. Zasadniczy akcent w dokumentacji konkursowej położono zatem na wykazanie, że przedmiotowy konkurs skierowany jest do takiego typu projektów, w których aktywny jest udział społeczności lokalnej. Wyjaśnić tutaj należy, iż w treści wniosku o dofinansowanie powinna być zamieszczona obowiązkowo informacja, w formie opisowej, czy dla danej inicjatywy spełniony jest wymóg społecznej identyfikacji i akceptacji oraz społecznej partycypacji.

Dotyczy to w szczególności informacji w zakresie:

1) odbytych spotkań z obywatelami, w trakcie których omawiano kwestię potrzeby społeczności lokalnej/projektu (liczba spotkań, liczba uczestników, wpływ spotkań na projekt);

2) stanowiskach przedstawicieli jednostek pomocniczych gmin (sołectwa, dzielnice, osiedla i inne) wspierających projekt lub deklarujących udział w projekcie (nazwy organów i jednostek i rodzaj deklaracji wsparcie/uczestnictwo);

3) informacji o podmiotach i instytucjach deklarujących zamiar współuczestnictwa lub współpracy w realizacji projektu (nie chodzi tu o formalne partnerstwa);

Nie ulega zatem wątpliwości, że w powyższych przypadkach dokumentacja nie musi być załączona na etapie wniosku, ale omawiane kwestie muszę zostać w nim opisane. Charakterystyka projektu wymaga bowiem aktywności społecznej odzwierciedlonej już na etapie wniosku (poprzez stosowny opis) oraz możliwej do wykazania w toku realizacji projektu.

W ocenie Sądu, podkreślić tutaj trzeba, że pomimo braku obowiązku wykazania - na etapie składania wniosku – stosownymi dokumentami, iż spełniony został wymóg społecznej identyfikacji i akceptacji oraz społecznej partycypacji, nie oznacza to przyzwolenia na brak potrzeby wykazania tej okoliczności na dalszych etapach realizacji projektu. Fakt akceptacji złożonego wniosku (w tym akceptacji opisu inicjatywy oddolnej) i przyznania danego dofinansowania nie zamyka bowiem drogi do skontrolowania tej okoliczności w toku realizacji projektu. Organ kontrolujący winien mieć z kolei możliwość oceny/stwierdzenia realizacji podnoszonych we wniosku okoliczności i dlatego też w pełni zasadne jest tutaj żądanie organu w zakresie dokumentacji wykazującej powoływane okoliczności.

Dodać tutaj należy, iż Sądowi orzekającemu w sprawie znane jest przeciwne stanowisko Sądu podniesione w wyroku z 19 lutego 2013 r. w sprawie V SA/Wa 2472/12, gdzie Sąd I instancji w analogicznej sprawie zgodził się z poglądem strony skarżącej, że domaganie się przedłożenia stosownej dokumentacji na etapie realizacji projektu jest nieprawidłowe. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, nie jest jednak tak, iż brakuje regulacji prawnych nakazujących ewentualne wykazanie okoliczności powoływanych w opisie inicjatywy oddolnej zawartej we wniosku. Okoliczność opierania się organu – na etapie badania wniosku - wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy w tym zakresie nie umniejsza tutaj w żadnym stopniu obowiązku wykazania na żądanie organu (np. na etapie realizacji wniosku) zdarzeń powoływanych we wniosku. Pamiętać bowiem należy, iż mowa jest tutaj o kwestii zasadniczej dla oceny badanego projektu. Każdy projekt w ramach badanego dofinansowania winien bowiem wynikać ze zgłoszonych potrzeb społeczności lokalnej, która brała aktywny udział w jego kształtowaniu. Jest to podstawowy warunek wynikający ze Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Oparcie się wyłącznie na oświadczeniach wnioskodawcy, choć w omawianym zakresie dopuszczalne na etapie badania wniosku, nie może być jednak uznane za wystarczające w toku ewentualnej weryfikacji realizacji danego dofinansowania. Zasadnie zatem w przedmiotowej sprawie organ kontrolny zażądał potwierdzenia realizacji podstawowej przesłanki badanego projektu. Gdyby bowiem we wniosku o dofinansowanie projektu Odwołujący nie określił, że "Pomysł projektu powstał podczas spotkań odbytych w okresie I-III 2010 r. przez [...] z przedstawicielami gmin powiatu [...]", nie zostałby przyjęty do realizacji przez IW.

Mając powyższe na uwadze słusznie organ uznał, iż opisane w treści wniosku o dofinansowanie spotkania, na których powstać miał pomysł przedmiotowego projektu i które miały odbyć się I-III marca 2010 r., nie zostały w żaden sposób potwierdzone. Skarżący nie polemizował również z tym zarzutem wskazując jedynie na fakt odbycia spotkań w miesiącach luty-marzec 2011 r., na dowód czego złożył listę obecności i protokół nadzwyczajnego walnego zebrania członków. Dokumenty te nie potwierdzają jednak, że projekt miał charakter inicjatywy oddolnej, gdyż wskazują jedynie na spotkania, które odbyły się już w czasie trwania projektu. Z oczywistych względów nie dowodzą więc one spotkań, które przywoływano w pkt 3.1. wniosku o dofinansowanie projektu, tj. spotkań w miesiącach I-III 2010 r. Co więcej, treść ww. dokumentów wskazuje, że społeczność lokalną jedynie informowano o projekcie, a nie że projekt był wynikiem inicjatywy tej społeczności. Brak wykazania okoliczności inicjatywy oddolnej skutkował zatem niespełnieniem głównego celu działania PO KL czyli aktywności mieszkańców.

Konsekwencją powyższego stanowiska Sądu w zakresie obowiązku wykazania na wezwanie organu powoływanych we wniosku zdarzeń (inicjatywa oddolna), jest akceptacja twierdzeń organu co do braku potrzeby badania przez organ II instancji odwołania skarżącej w pozostałym zakresie. Wskazać tutaj należy, iż przedmiotowy wniosek o dofinansowanie dotyczył środków, które mogły być udzielone jedynie na projekty dotyczące inicjatyw lokalnych na rzecz aktywnej integracji. Stwierdzając zatem, że realizacja projektu nie była inicjatywą oddolną (nie wykazano tej okoliczności) słusznie uznano, że cały projekt był niezgodny ze Szczegółowym Opisem Priorytetów PO KL i w tym działaniu nie mógł uzyskać wsparcia. Tym samym brak było potrzeby badania pozostałych zarzutów odwołania.

Reasumując powyższe, zdaniem Sądu słusznie organ uznał, iż sytuacja, w której na etapie realizacji projektu strona nie jest w stanie wykazać istotnych dla oceny sprawy okoliczności powoływanych w złożonym wniosku, stanowiła tutaj podstawę uznania poniesionych w ramach realizacji projektu wydatków za niekwalifikowalne. Jednocześnie Sąd nie stwierdził aby postępowanie administracyjne przeprowadzone w sprawie obarczone było istotnymi wadami.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.