Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1060/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz Geremek (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant referent stażysta Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2004r. sprawy ze skargi Spółki A w Warszawie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odsetek od zwracanych należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją nr [...] z dnia [...] r. działając na podstawie art.83 ust.2 z dnia 28 grudnia 1989r. prawo celne /Dz. U. Nr 71 z 1994r. poz.312/

uchylające w całości swoje decyzje nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dni [...],[...],[...],[...], [...],[...].,[...]r.

uchylające w całości zaskarżone decyzje Dyrektora Urzędu Celnego nr [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dni [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] dot. zgłoszeń celnych SAD:

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...]

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],,

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],,

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],,

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],,

- nr [...] z [...], nr [...] z [...], nr [...] z [...],,

- nr [...] z [...], nr [...] z [...] r.

i umarzające postepowanie wznowione postanowieniami organu celnego I instancji nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia [...] r. wobec spółki A z K. - orzekł o zwrocie cła spółce A w K. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w dniach od 6.12.do 28.12.1995 r. spółka A dopuściła do obrotu sprowadzony z zagranicy towar, zgodnie z wskazanymi wyżej dokumentami SAD.

Wartość celną oraz wymiar cła ustalono w oparciu o dokumenty wymagane przepisami art. 50 ust. 3 i ust. 4 prawa celnego, stanowiące załączniki do zgłoszenia celnego, doliczając do wartości transakcyjnej jedynie koszty transportu, bowiem innych kosztów strona nie wykazała w deklaracji wartości celnej.

W wyniku kontroli przeprowadzonej u importera w dniach od [...] do [...]r. ustalono że firma ponosiła również wydatki z tytułu opłat licencyjnych oraz konsultingowych.

W związku z powyższym postanowieniami z dnia [...]r. wznowiono postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi zawartymi w wymienionych wyżej dokumentach SAD.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Urzędu Celnego w dniach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]r. wydał decyzje, którymi uchylono wcześniejsze decyzje zawarte w zgłoszeniach celnych SAD i dokonał ponownego określenia wartości celnej oraz wymiaru cła od sprowadzonego towaru a także dopuścił przedmiotowy towar na polskim obszarze celnym.

Pismami z dnia 12 i 15.01.1998r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyższych decyzji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzjami wydanymi w dniach [...], [...], [...], [...], [...], [...]r. wydał decyzje uchylające zaskarżone decyzje w części dotyczącej określenia wartości celnej oraz wymiaru cła a w pozostałej części utrzymujące je w mocy.

Na powyższe rozstrzygnięcia organu odwoławczego spółka A wniosła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o ich uchylenie.

W związku ze stanowiskiem Naczelnego Sadu Administracyjnego zawartym w uchwale z dnia 4.12.2000r. sygn. akt FPS 10/00 oraz w uchwale NSA z dnia 2.07.2001r. w sprawie o sygn. akt FPS 4/01 które zapadły w wyniku wystąpienia NSA OZ w Poznaniu o wyjaśnienie wątpliwości prawnych w sprawie spółki A o identycznym stanie faktycznym i prawnym jak w ww sprawach dotyczących wykładni przepisu art. 83 § 1 prawa celnego-Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu [...] r. wydał decyzje o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], którymi uchylił w całości swoje decyzje oraz decyzje Dyrektora Urzędu Celnego o wskazanych wyżej numerach oraz umorzył postępowanie w tych sprawach w związku z tym, że doręczenie decyzji organu celnego I instancji pełnomocnikowi spółki nastąpiło po upływie 2 letniego terminu od dnia powstania obowiązku uiszczenia cła.

Uwzględniając zatem decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego wydał powyższą decyzję, którą orzekł o zwrocie cła w kwocie [...] zł. i odsetek w wysokości [...] zł., które stanowiły nadpłatę w rozumieniu art. 83 ust. 2 prawa celnego.

Organ celny I instancji stwierdził ponadto, że brak jest podstaw do wypłaty odsetek od zwracanych kwot, ponieważ decyzje wymierzające cło zostały wyeliminowane z obrotu prawnego tylko z powodów procesowych, nie można, więc przyjąć, że były one nienależne a nadto strona przyczyniła się do takiego stanu rzeczy.

Spółka A odwołała się od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek od zwróconej kwoty [...] zł. i rozstrzygniecie co do istoty sprawy przez orzeczenie o zwrocie odsetek za zwłokę od wszystkich należności celnych pobranych nienależnie, stosownie do treści art. 79 w zw. z art. 81 ust .2 prawa celnego art. 83 ustawy z dnia 28.12.1989r.

Ponadto odwołująca się spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji organu celnego I instancji naruszenie art. 23 ust. 1, art. 79, art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28.12.1989r. prawo celne oraz art.7 , 8, 9, 107 § 3 kpa.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca spółka podniosła m. in., że decyzje wymierzające należności celne nie mogły i nie mogą zostać wydane w niniejszych sprawach, ponieważ zastosowanie tutaj znajduje art. 83 ustawy z dnia 28.12.1989r. prawo celne, z którego wynika, że nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia.

Zdaniem strony w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do zwrotu uiszczonego cła wraz z odsetkami za zwłokę. Skoro bowiem należności te zostały przez stronę uiszczone a brak jest decyzji o wymiarze należności celnych a tylko taka decyzja może stanowić podstawę ich poboru, to nie powinno budzić wątpliwości, iż należności celne jako nienależne powinny być zwrócone stronie wraz z odsetkami i to bez względu na to jaki przepis prawa celnego /art. 79 ust. 1 czy też art. 83 ust. 2/ organ celny uzna za postawę takiego zwrotu.

W ocenie strony podstawą takiego rozstrzygnięcia winien być przepis art. 81 ust. 2 prawa celnego. Przepis ten uzależnia zapłatę odsetek od zwracanych nienależnie pobranych należności celnych od stwierdzenia zwłoki, odsyłając jednocześnie do odrębnych przepisów w sprawie zasad i wysokości pobierania odsetek od zaległości podatkowych.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją nr [...] z dnia [...]r.- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu celnego I instancji podnosząc m. in. co następuje.

Stosownie do treści art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 28.12.1989r. prawo celne, należności celne zwraca się osobie upoważnionej, jeżeli stwierdzono, że były one nienależne.

W myśl art. 81 ust. 2 prawa celnego od należności celnych zwracanych na podstawie art. 79 ust. 1 płaci się odsetki za zwłokę wg zasad i w wysokości określonych w odrębnych przepisach w sprawie pobierania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych i w świetle tych przepisów obowiązek uiszczenia odsetek nie powstaje w każdym przypadku zwrotu należności celnych.

Decydujące znaczenie dla ustalenia tego obowiązku ma dopiero ustalenie czy różnica w wysokości cła, dokonana w wyniku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy jest cłem nadpłaconym czy nienależnym. W żadnym razie-zdaniem organu odwoławczego-nie można jednak uznać że wszelkie zwracane stronie należności celne mogłyby być uznane za nienależne a przeciwko takiej konstrukcji przemawia treści art. 83 ust. 2 prawa celnego, który stanowi odrębnie o kwotach nienależnie uiszczonego cła oraz o nadpłatach wynikłych w związku z uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokości należności celnych.

W ocenie organu odwoławczego o cle nienależnym w rozumieniu art. 79 ust. 1 prawa celnego, można mówić wtedy, gdy towar zgłoszony do odprawy celnej z mocy ustawy zwolniony był od cła.

Nienależnym cłem będzie również różnica w należnościach celnych, która powstała w wyniku błędów rachunkowych powstałych przy obliczaniu jego wysokości przez organ celny, mimo podania przez stronę właściwej wartości celnej.

W skardze do sądu administracyjnego spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu skargi przytoczono okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postępowania, podkreślając m. in., że należności celne ustalone w decyzji organu celnego I instancji były nienależne w związku z czym skarżąca spółka domaga się również zwrotu odsetek na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Pełnomocnik skarżącej spółki podniósł także, że postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie toczyło się ponad dwa lata i organy celne w tym czasie nie zdołały rozstrzygnąć kwestii wypłaty odsetek.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sporny problem w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy skarżącej spółce przysługują odsetki od kwoty zwróconego przez organy celne cła wcześniej uiszczonego przez stronę.

Niespornym jest, że decyzje wymierzające cło zostały wydane przez organ celny I instancji z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. prawo celne /Dz. U. Nr 71 z 1994r., poz. 312/ tj. po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia /przedawnienie/.

Organ celny I instancji zwracając skarżącej spółce cło, jednocześnie stwierdził, że brak jest podstaw do wypłaty odsetek od zwracanych kwot, ponieważ wydane wcześniej decyzje "wymiarowe" miały oparcie w zaistniałym stanie faktycznym i zostały wyeliminowane z obrotu prawnego tylko z powodów procesowych.

Stosownie do treści art. 79 ust. 1 prawa celnego, pobrane należności celne zwraca się osobie uprawnionej, jeżeli stwierdzono, że były one nienależne.

W myśl art. 81 ust. 2 cyt. ustawy, od należności celnych zwracanych na podstawie art. 79 ust. 1 płaci się odsetki za zwłokę, wg zasad i w wysokości określonych w odrębnych przepisach w sprawie pobierania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

W art. 83 ust. 2 tej ustawy, mowa jest o nadpłatach wynikłych w związku z uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokość należności celnych oraz o kwotach nadpłaconych i nienależnie uiszczonych /cła/.

Wobec powyższego, zasadniczego znaczenia nabiera wykładnia pojęcia należności celnych "nadpłaconych" i "nienależnie" uiszczonych i w związku z tym czy w sprawie niniejszej należności celne uiszczone przez stronę były nienależne lub nadpłacone. Nie ulega wątpliwości, że w świetle przepisów ustawy z dnia 28.12.1989r. prawo celne, podstawą wymiaru cła była decyzja organu celnego I instancji, zamieszczona w dokumencie SAD.

Cło wymierza się wg stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i wg stawek w tym dniu obowiązujących /art. 23 ust. 1 prawa celnego/.

Z tezy uchwały 7 sędziów NSA z dnia 4.12.2000r., którą Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela wynika, że pojęcie "wydanie decyzji" użyte w art. 83 ust. 1 prawa celnego z 1989r. obejmuje doręczenie /ogłoszenie/ decyzji stronie przed upływem 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. por. uchwała NSA FPS 10/00 publik. ONSA 2001/2/56/

W uzasadnieniu tej uchwały Sąd m. in. stwierdził, że decyzja administracyjna jako akt zewnętrzny będący oświadczeniem władczym woli organu administracji, może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Skoro bowiem decyzja administracyjna jest oświadczeniem woli o charakterze zewnętrznym, to musi ona ujawniać wolę organu administracyjnego i to na zewnątrz organu. Oświadczenie woli nieskierowane na zewnątrz nie może być uznane za decyzję.

W tej sytuacji uznać należy ze decyzja nie doręczona stronie /w terminie/ nie wywiera skutków w niej określonych a zatem nie może stanowić podstawy wymiaru cła.

Nie można się zgodzić zatem ze stanowiskiem organów celnych, że w niniejszej sprawie chodzi jedynie o ujednolicenie interpretacji przepisów prawa, w wyniku którego dokonano zwrotu cła.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przypadek zwrotu nienależnie uiszczonego cła, bowiem brak było w tym zakresie podstawy prawnej, uzasadniającej zapłatę cła w wyższej wysokości.

Nie można też podzielić poglądu organu celnego I instancji, że to strona przyczyniła się do takiego stanu rzeczy

Sąd jednocześnie podziela pogląd skarżącej spółki, że w takiej sytuacji zwrot uiszczonego cła\wiąże się z obowiązkiem zapłaty należnych odsetek. Organy celne obu instancji jedynie w uzasadnieniu swoich decyzji odniosły się do kwestii zapłaty odsetek od zwróconych należności celnych.

W nowym postępowaniu organ odwoławczy powinien zatem ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej spółki o zapłatę przedmiotowych odsetek uwzględniając ustalony stan faktyczny i prawny a zwłaszcza dyspozycje przepisów art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2 prawa celnego.

W tej sytuacji, skoro skarżąca spółka wykazała, że brak jest podstaw do odmowy zapłaty odsetek od zwrotu cła, z przytoczonych wyżej względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec jak w pkt. 1 wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

/-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek

AR