Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1361/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 23a ust. 1, 2, 9, art. 30 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 68 ust. 2
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r.nr [...] w przedmiocie ustalenia, że świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E.S. (dalej jako: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: SKO lub Kolegium) z dnia [...] września 2019 r., nr [...], wydana w sprawie ustalenia, że świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązania do ich zwrotu, którą wydano w następującym stanie sprawy;

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], znak: [...], Wojewoda, działając na podstawie m.in. art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm. – dalej: u.ś.r.) ustalił, że świadczenia rodzinne, które Skarżąca pobrała za okres od [...].06.2011 r. do [...].09.2011 r., od [...].06.2012 r. do [...].10.2012 r., od [...].07.2013 r. do [...].07.2013 r. oraz od [...].10.2013 r. do [...].10.2013 r., tytułem zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązał Skarżącą do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy odmówiono przyznania świadczeń rodzinnych za ww. okres. W okresie tym krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych jest Francja. W Polsce może być przyznany jedynie dodatek dyferencyjny, ten jednak nie przysługuje w okresie od [...].06.2011 do [...].06.2011 i od [...].08.2011 do [...].09.2011, gdyż miesięczna wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce. Natomiast w okresie od [...].07.2011 do [...].07.2011, od [...].07.2012 do [...].07.2012, od [...].10.2012 do [...].10.2012 dodatek dyferencyjny nie przysługuje z powodu przekroczenia progu dochodowego, uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych zgodnie z polskim ustawodawstwem.

Dalej Organ wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2016 r. wpłynęła przesłana przez instytucję francuską informacja, dotycząca wniosków Państwa Stypa na okresy zasiłkowe 2011/2012 i 2012/2013. Strona francuska nie rozpatrzyła pozytywnie wniosków o świadczenia rodzinne, gdyż I. S. nie odpowiedział na pismo z dnia [...] września 2015 r. Instytucja francuska nie może ustalić uprawnień za rok 2012 i za rok 2013. Mając powyższe na uwadze oraz ze względu na brak decyzji o wysokości świadczeń przyznanych we Francji, Wojewoda nie może ustalić w Polsce czy Skarżącej będzie przysługiwał dodatek dyferencyjny w okresie od [...].06.2012 do [...].06.2012, od [...].08.2012 do [...].09.2012, od [...].07.2013 do [...].07.2013 i od [...].10.2013 do [...].10.2013. W związku z tym odmówiono prawa do zasiłku rodzinnego w tym okresie.

Organ wskazał, że przepisy na podstawie, których odmówiono prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków zawierają uzasadnienia wydanych w dniu [...] grudnia 2018 r. decyzji nr [...], nr [...] i nr [...]. Decyzje te wobec braku ich zaskarżenia przez stronę stały się ostateczne, co stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Strona pobrała nienależnie świadczenia rodzinne w okresie od [...].06.2011 do [...].09.2011, od [...].06.2012 do [...].10.2012, od [...].07.2013 do [...].07.2013 i od [...].10.2013 do [...].10.2013, co ustalono zgodnie z przedstawionym harmonogramem wypłat świadczeń rodzinnych.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Skarżąca, wskazując, że nie zgadza się z jej treścią, zasiłki rodzinne już dawno zostały skonsumowane na rzecz dzieci, a ponadto przynajmniej część świadczeń, których zwrotu żąda organ uległa przedawnienia. Organ nie zbadał w ogóle czy strona była świadoma tego, że świadczenie jej się nie należy.

Opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] września 2019 r., Kolegium utrzymało decyzję Wojewody w mocy.

W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że Skarżąca w dniu [...]października 2010 r. w Urzędzie Miasta w [....] złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2010/2011. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] przyznał Skarżącej zasiłek rodzinny na dzieci: A.S., E.S., T.S., A.S., w okresie od listopada 2010 r. do października 2011 r. wraz z dodatkami. Po ujawnieniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] uchylił od [...] maja 2011 r. do [...] września 2011 r. prawo do zasiłku rodzinnego przyznane ww. decyzją własną z dnia [...] listopada 2010 r. Następnie Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] przyznał Skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.S., E.S., T.S., A.S. na okres od [...] maja 2011 r. do [...] maja 2011 r. wraz z dodatkami oraz jednocześnie odmówił przyznania prawa do tego zasiłku na okres od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2011 r.

Kolejno w dniu [...] października 2011 r. Skarżąca złożyła w Urzędzie Miasta w [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2011/2012. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...] przyznał Skarżącej zasiłek rodzinny na dzieci: A.S., E.S., T.S., A.S., w okresie od listopada 2011 r. do października 2012 r. wraz z dodatkami. Po ujawnieniu, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] uchylił od [...] maja 2012 r. prawo do zasiłku rodzinnego przyznane ww. decyzją własną z dnia [...] listopada 2011 r. Następnie Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] przyznał Skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.S., E.S., T.S., A.S. na okres od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2012 r. wraz z dodatkami oraz odmówił przyznania prawa do tego zasiłku na okres od [...] czerwca 2012 r. do [...] października 2012 r.

W dniu [...] listopada 2012 r. w Urzędzie Miasta w [...] Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2012/2013. Prezydent Miasta decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] przyznał: zasiłek rodzinny na dzieci: A.S., E.S., T.S., A.S., w okresie od listopada 2012 r. do października 2013 r. wraz z dodatkami. Również w tym wypadku po ujawnieniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...] uchylił od [...] czerwca 2013 r. do [...] lipca 2013 r. oraz od [...] września 2013 r. do [...] października 2013 r. prawo do zasiłku rodzinnego przyznane ww. decyzją własną z dnia [...] grudnia 2012 r. Następnie Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] przyznał Skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.S., E.S., T.S., A.S. na okres od [...] czerwca 2016 r. do [...] czerwca 2013 r. oraz od [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r. wraz z dodatkami oraz odmówił przyznania prawa do tego zasiłku na okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2013 r. oraz od [...] października 2013 r. do [...] października 2013 r.

Następnie SKO zwróciło uwagę na treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie. Organ wyjaśnił, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. wymagane jest spełnienie dwóch zasadniczych przesłanek: po pierwsze - zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 23a ust. 5 wypłacenia świadczenia, po drugie - została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta decyzjami z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] oraz z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...] uchylił decyzje własne, którymi pierwotnie przyznawał prawo do świadczeń rodzinnych.

Decyzja nie została zaskarżona i stała się decyzją ostateczną, która pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje określone skutki prawne. Spełnione są zatem przesłanki art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. dla uznania pobranych przez Skarżącą świadczeń za nienależnie pobrane, gdyż wypłacono jej świadczenia rodzinne na podstawie decyzji, która została następnie uchylona z uwagi na to, że zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto Skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na przyznane prawo do świadczeń rodzinnych. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że o powyższym Skarżąca była informowana już na druku wniosku, którym starała się o przyznanie świadczeń rodzinnych - o czym świadczy podpis strony pod treścią stosownego pouczenia znajdującego się w aktach sprawy, ale też w decyzjach przyznających świadczenia rodzinne. Skarżąca została pouczona o przysługujących jej prawach, ale także o ciążących na niej obowiązkach wynikających z przyznania świadczeń rodzinnych. Jednocześnie Organ wyjaśnił, że nie upłynął jeszcze dziesięcioletni termin od pobrania przez Skarżącą świadczeń, po upływie którego nie wydaje się decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Ponadto Organ powołując się na brzmienie art. 30 ust. 3 u.ś.r. wyjaśnił, że nie zachodzi również sytuacja przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, gdyż dopiero w przedmiotowym postępowaniu następuje ustalenie tej należności. Końcowo SKO pouczyło, że strona może starać się o umorzenie, odroczenie terminu płatności bądź rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: WSA) na opisane wyżej rozstrzygnięcie Kolegium, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz od Organu zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że Skarżąca spełniła przesłankę wskazującą na nienależność pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 6 219,00 zł w sytuacji, gdy przesłanka ta nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również z okoliczności sprawy;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające decydujący wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, odpowiadającemu przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz nierzetelne przeprowadzenie kontroli administracyjnej wydanej w sprawie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wyjaśniła, że nie miała wiedzy, że nie przysługują jej świadczenia rodzinne na dzieci. Wręcz przeciwnie, była przekonana, że skoro świadczeń takich na dzieci nie pobiera we Francji jej mąż, to tym bardziej zasadna jest wypłata takich świadczeń w kraju. Jak podniosła, nie można stwierdzić, że ktoś pobrał świadczenie nienależnie, jeśli nie wiedział, że mu ono nie przysługuje. Tymczasem w toku postępowania przed organami obu instancji nie poczyniono ustaleń co do tego, czy Skarżąca przyjęła świadczenia w złej wierze i czy miała świadomość, co do ustania podstaw do ich wypłaty. Skarżąca podkreśliła również, że nie bez znaczenia dla oceny, czy spełniony został element subiektywny wynikający z definicji pobranego nienależnie świadczenia, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., jest czas, w jakim świadczeniobiorca uzyskał wiedzę, co do wystąpienia zmian mających wpływ na jego dotychczasową sytuację prawną, skutkujących konieczność zawiadomienia organu. Także i ta okoliczność w przypadku Skarżącej nie została ustalona. Kolegium w ramach sprawowanej kontroli administracyjnej decyzji Wojewody, nie ustaliło również, czy i od kiedy mąż Skarżącej zamieszkiwał na terenie Francji, jak też w jakich ramach czasowych tam pracował, a tym samym, czy pobierał świadczenia rodzinne i w jakim okresie. Dla stosowania przepisów rozporządzeń Rady, dotyczących zbiegu świadczeń względnie ich kumulacji, organy administracji winny ustalić charakter oraz rodzaj uzyskanych świadczeń z państwa członkowskiego, w którym zatrudniony był mąż Skarżącej. Końcowo Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu decyzji brak jest również merytorycznego odniesienia przez Organ do podniesionej przez nią kwestii, a dotyczących konieczności wydania dwóch odrębnych decyzji, tj. rozstrzygającej w przedmiocie uznania danego świadczenia za nienależnie pobrane oraz określającej zobowiązanie danej osoby do zwrotu wyliczonego świadczenia, jak również podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. SKO wyjaśniło, że strona została pouczona o obowiązku poinformowania o zamianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych zarówno we wniosku jak i w pismach kierowanych przez organy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd dostrzegł z własnej inicjatywy.

Orzekające w sprawie organy zastosowały względem skarżącej przepisy u.ś.r. dotyczące ustalania i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powołano się w szczególności na art. 23a ust. 9 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3 u.ś.r. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku ustalenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne uznaje się za nienależne.

Konsekwencją ustalenia nienależnie pobranych świadczeń w związku z koniecznością stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest ciążący na wojewodzie z mocy art. 23a ust. 9 u.ś.r. obowiązek polegający na ustaleniu i dochodzeniu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przepis art. 30 u.ś.r. stosuje się wówczas odpowiednio, co wynika wprost z art. 23a ust. 9 tej ustawy.

Sąd podkreśla, że w świetle przyjętego za podstawę skontrolowanych decyzji art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., czyli przepisu wyrażającego definicję świadczenia nienależnie pobranego, aby uznać świadczenia rodzinne za nienależnie pobrane w przypadku ustalenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji, niezbędne jest wykazanie przez organ zaistnienia trzech kumulatywnych przesłanek. Wykazanie tych przesłanek w toku postępowania wyjaśniającego w istocie warunkuje wydanie decyzji obligującej do zwrotu wypłaconych świadczeń rodzinnych. Do powyższych przesłanek należy :

1) wypłata stronie świadczenia rodzinnego;

2) podstawą tej wypłaty ma być decyzja, która następnie została przez organ właściwy uchylona w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;

3) wypłacone świadczenia obejmują okres od dnia uzyskania uprawnienia do świadczeń rodzinnych w innym państwie do dnia uchylenia decyzji przyznającej świadczenia w kraju.

Kluczowym dla sprawy zwrotu świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych jest ustalenie przez organ podlegania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 1, 2, 5 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r.). Stawia to przed wojewodą wymóg wskazania przepisu obowiązującego w państwie obcym, który wyraźnie uprawnia pracownika przybywającego z innego państwa członkowskiego jako świadczeniobiorcę oraz ustalenia aktu (rozstrzygnięcia bądź czynności) organu lub instytucji państwa obcego, o przyznaniu świadczenia rodzinnego "zagranicznego" wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Innymi słowy, konieczne jest wyjaśnienie czy nastąpiło rzeczywiste przysporzenie w sytuacji kumulacji świadczeń rodzinnych. Natomiast samo wynikające z normy generalnej i abstrakcyjnej obowiązującej w państwie członkowskim UE uprawnienie do świadczeń rodzinnych, nie będzie automatycznie przesądzać o uznaniu wypłaconych w Polsce świadczeń rodzinnych za nienależnie pobranych i w konsekwencji zobowiązaniu do ich zwrotu.

Do powyższego wniosku prowadzą wyniki wykładni celowościowej i systemowej użytego przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. zdania : stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie. Zdaniem WSA, w powyższym wyrażeniu zakodowana została sytuacja takiej osoby, która posługiwała się uprawnieniem skonkretyzowanym w akcie stosowania prawa, stanowiącym podstawę wypłaty przez instytucję obcą świadczeń analogicznych do świadczeń rodzinnych. Dlatego też w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia uznać można jedynie te świadczenia rodzinne, które zostały wypłacone za te same okresy w Polsce oraz w innym państwie członkowskim.

Sąd podziela stanowisko, iż dopuszczenie innej możliwości wykładni art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. prowadziłoby do wniosków niedających się pogodzić z zasadami racjonalności prawodawcy oraz regułami wykładni systemowej przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych. Należy mieć na uwadze, że dopuszczenie możliwości żądania zwrotu świadczeń rodzinnych w zakresie, w jakim nie zostały one wypłacone na terenie innego państwa, wyraźnie szkodziłoby interesom osób korzystających z pomocy i zaprzeczałoby roli świadczeń rodzinnych jako formy pomocy społecznej państwa na rzecz osób najbardziej potrzebujących (por. wyrok z 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 582/10, LEX).

Wymaga tu podkreślenia, że zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1; zwane dalej rozporządzeniem w sprawie koordynacji), w przypadku zbiegu praw do świadczeń, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo, przy czym uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo. Zatem słusznie stwierdza WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 700/09, niepubl., w sprawie powstałej na gruncie stosowania art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. oraz rozporządzenia Radu (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (Dz. Urz. UE L. z 1972 r. Nr 74, poz. 1 ze zm.), w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, że reguły mające na celu zapobieganiu nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim bezpodstawnie nie pozbawiają osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego. Sąd w przytoczonym wyroku zwrócił uwagę, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w swoich orzeczeniach na tle interpretowania przepisów rozporządzeń Rady nr 1408/71 i nr 574/72, podkreślał, iż zastosowanie ww. rozporządzeń w żadnym razie nie może prowadzić do wywoływania skutków negatywnych, w postaci pozbawienia pracownika migrującego lub członków jego rodziny prawa do świadczeń albo obniżenia świadczeń przysługujących im na mocy wyłącznie ustawodawstwa krajowego. Ten sam wniosek należy według składu orzekającego odnosić do aktualnie obowiązujących przepisów rozporządzenia w sprawie koordynacji świadczeń, bowiem zastąpiły one uprzednio obowiązujące art. 75, 76, 77 i 78 rozporządzenia (EWG) z dnia 14 czerwca 1971 r. nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L. z 1972 r. Nr 74, poz. 1 ze zm.).

W rezultacie, reguła prawna mająca przeciwdziałać kumulacji świadczeń rodzinnych ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy zbiegowi podlegają uprawnienia do świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych przyznane w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny (tak słusznie wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 października 2018 r., o sygn. II SA/Bd 948/18). Również WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 10 lutego 2010 r., o sygn. II SA/Rz 874/09, zasadnie konstatuje, iż uprzednio obowiązujący przepis art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu zamieszkania. Odmowa przyznania świadczeń mogłaby mieć miejsce, gdyby w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny przyznane byłyby świadczenia w kraju zatrudnienia męża skarżącej. Powyższe poglądy jako przekonująco wyargumentowane i znajdujące oparcie w obowiązujących przepisach WSA w całości podziela i uznaje za własne.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie przytoczone powyżej regulacje materialnoprawne zostały naruszone z tej przyczyny, iż nie zaistniały podstawy do stwierdzenia, że wypłacone skarżącej świadczenia rodzinne zostały przez nią pobrane na dzieci w sposób nienależny i obligujący do zwrotu.

Otóż nie można było pominąć, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się przetłumaczony na język polski dokument instytucji francuskiej z dnia [...] kwietnia 2016 r., z którego treści w sposób jednoznaczny wynika, że wniosek I.S. o przyznanie świadczeń rodzinnych nie został pozytywnie rozpatrzony, bowiem ten nie odpowiedział na pismo tej instytucji z dnia [...] września 2015 r. Zatem nie można było przystąpić do sprawdzenia uprawnień tej osoby do świadczeń rodzinnych za lata 2012, 2013 i 2014. O istnieniu tego dokumentu informuje Wojewoda w uzasadnieniu swej decyzji na stronie drugiej, co powoduje, iż Organ odwoławczy miał pełną świadomość, iż rodzina skarżącej nie uzyskała z tytułu pobytu ojca dzieci we Francji świadczeń rodzinnych za w/w czas. Wojewoda podkreśla, że wobec treści w/w dokumentu, brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia wysokości przysługujących świadczeń za granicą. Z tej również przyczyny Organ pierwszej instancji nie mógł ustalić czy w Polsce E.S. przysługiwałby tzw. dodatek dyferencyjny.

Problem w niniejszej sprawie polega jednak na tym, że wobec niepobierania na podstawie przepisów francuskich przez rodzinę skarżącej świadczeń rodzinnych w okresie od 2012 do 2014 r., nie można było żądać od niej zwrotu pobranych świadczeń rodzinnych w Polsce za okresy przypadające na 2012 do 2013 r., bowiem nie nastąpiła opisana wyżej kumulacja świadczeń, której to mają w istocie zapobiegać przepisy o koordynacji świadczeń z systemów zabezpieczenia społecznego. W zgromadzonych przez Organy dokumentach brak jest natomiast informacji o tym, czy rodzina skarżącej pobierała świadczenia rodzinne we Francji od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2011 r., czyli za okres który także obejmują skontrolowane przez Sąd decyzje administracyjne.

Z tych przyczyn Sąd zobligowany był uchylić decyzje Organów obu instancji jako naruszające art. 7, 77, 80 K.p.a. w zw. z przepisami prawa materialnego w postaci art. 23a ust. 1, 2, 9, art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., w sposób który miał wpływ na wynik sprawy, skoro zostało jednoznacznie wykazane, że Skarżącą nie otrzymywała świadczeń rodzinnych od instytucji francuskiej za okres lat : 2012, 2013 i 2014. Sąd nie miał możliwości umorzenia postępowania administracyjnego, ponieważ przesłane akta administracyjne nie dają pewności co do tego, czy francuskie świadczenia rodzinne były wypłacane stronie w roku 2011 r., czyli za okres, którego dotyczą skontrolowane decyzje administracyjne, tj. od [...] czerwca 2011 r. do [...] września 2011 r. W toku ponownie prowadzonego postępowania, Organy będą zobligowane do ustalenia tej okoliczności, kierując się wykładnią prawa przyjętą w niniejszym wyroku.

Powyższe motywy musiały zadecydować o uwzględnieniu rozpoznanej skargi na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzekano z uwagi na ich brak wynikający z ustawowego zwolnienia - art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.