Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 1486/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA D. Wdowiak Sędzia NSA (del.) Z. Romanowski Sędzia WSA Z. Rudnicki (spr.) Protokolant M. Chmielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 1999 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia [...] stycznia 1998 r. Urząd Patentowy RP wydał, działając na podstawie art. 44 i 45 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17), decyzję [...], w której na wniosek p. M.T., prowadzącego działalność gospodarczą pn. "B.", postanowił dokonać rejestracji znaku towarowego słowno - graficznego, zgłoszonego do rejestracji dnia [...] marca 1997 r., do używania w działalności przedsiębiorstwa wytwarzającego i sprzedającego wyroby oraz świadczącego usługi objęte wykazem towarów: żaluzje metalowe, okna i drzwi metalowe, okna i drzwi plastikowe, termoizolacyjne szyby zespolone, usługi budowlane -oraz wydal świadectwo ochronne na zarejestrowany znak towarowy.

Jednocześnie jest faktem, że w momencie rejestracji znaku M.T. łączyła umowa licencyjna z uprawnionym do używania znaku V. na używanie tego znaku.

W dniu [...] listopada 1998 r. do Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania spornego, wpłynął wniosek firmy "V." Spółka z o. o., z siedzibą w S., o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "B.". Jako podstawę unieważnienia prawa z rejestracji wnioskodawca powołał przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy, tzn. że znak B jest podobny do zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego V.

W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lutego 1999 r. uczestnik postępowania, uprawniony ze znaku słowno-graficznego "B.", przyznał, że choć zakres towarów dla obydwu znaków jest w niewielkim stopniu podobny, to jednak podobieństwo towarów jest tylko jednym z kilku elementów składających się na ocenę podobieństwa znaków. Odrzucił w związku z tym zarzut wnioskodawcy, że podobieństwo znaków przejawia się głównie w zastosowanym motywie graficznym, którym jest kwadrat symbolizujący okno z rozmieszczonym poziomym napisem. Rysunek okna jest uzasadniony ze względu na rodzaj towarów opatrzonych znakiem B., tj. okien, żaluzji i szyb zespolonych, ponieważ jest nośnikiem informacji. A w myśl art. 7 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych taki element jest pozbawiony cech wyróżniających towar w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Dopiero pozostałe elementy znaku, takie jak: brzmienie, kolorystyka, krój liter, układ graficzny poszczególnych elementów znaku nadaje mu cech wyróżniających.

Najistotniejszym elementem - jak stwierdza się w odpowiedzi -stanowiącym o różnicy pomiędzy znakami B. i V. jest brzmienie – B. w żadnym razie nie brzmi podobnie jak wyraz V. Ponadto w znaku B. występują trzy zachodzące na siebie kwadraty, wysuwające się jeden spod drugiego w linii poziomej, natomiast w znaku V. są to dwa kwadraty wysuwające się w linii pionowej. Do odmiennych cech obydwu oznaczeń należy również zaliczyć to, że B. jest napisany literami małymi, a V. dużymi, przy czym krój poszczególnych liter (czcionki) jest odmienny. Wreszcie w narożu poprzecznego prostokąta znaku B. jest usytuowany maleńki napis "C.".

W konsekwencji, zgodnie z doktryną prawa i wykładnią orzecznictwa, dotyczącą podobieństwa znaków, należy uznać, że o podobieństwie znaków decyduje zespół cech charakteryzujących porównywane znaki, a nie podobieństwo pojedynczych elementów tych znaków. Chodzi o ogólne wrażenie wywoływane na odbiorcach. Obydwa znaki są na tyle odmienne w brzmieniu, grafice i kroju liter, że nie można twierdzić o ich podobieństwie, a tym bardziej niebezpieczeństwie wprowadzania odbiorców w błąd.

W piśmie z dnia [...] października 1999 r. wnioskodawca rozszerzył podstawę prawną wniosku o unieważnienie prawa o przepisy art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz art.8 pkt 2 powołanej ustawy. W opinii wnioskodawcy oznaczało to, że rejestracja znaku B. jest niedopuszczalna poprzez fakt podobieństwa tego znaku do znaku V. jako znaku powszechnie znanego w Polsce dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa, tak że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego wprowadza odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oraz że narusza interesy wnioskodawcy będąc świadomą, zamierzoną próbą przejęcia renomy znaku w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści. Ponadto znak B. zawierając istotną część cudzego logo, zawsze kojarzonego z nazwą handlową V., narusza funkcję tej nazwy handlowej, a przez to prawo do niej przysługujące. W dacie rejestracji znaku B. nazwa handlowa V. była bowiem znana na polskim rynku i dobrze rozpoznawana przez klientelę. Nie do pominięcia jest też fakt, że zgłoszenie znaku B. nastąpiło w złej wierze, bowiem wskutek wcześniejszych związków z firmą V. uprawniony do rejestracji znaku B. miał w dacie rejestracji pełną świadomość, że zapożyczona przedniego grafika znaku firmy V. przyciągnie do jego znaku potencjalną klientelę znanej już wtedy na polskim rynku firm V. W odczuciu wnioskodawcy, jakkolwiek część słowna znaku jest odmienna, to ta odmienność nie ma znaczenia, gdyż w porównywalnych znakach dominująca jest oryginalna, łudząco do siebie podobna postać graficzna i kolorystyczna wspólna z logo,

Decyzją z dnia [...] października 1999 r., Nr [...], Urząd Patentowy wniosek firmy "V." oddalił, stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki, które w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy uzasadniają unieważnienie prawa do rejestracji, tj. podobieństwo znaków i podobieństwo towarów, przy czym podobieństwo znaków musi być tego rodzaju, by wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Znaki są różne oraz nie występuje pełna zgodność towarów. Urząd nie podzielił również stanowiska wnioskodawcy, że znak V. był w Polsce w momencie rejestracji znaku "B." znakiem powszechnie znanym oraz uznał, że rejestracja znaku "B." nie naruszyła praw osobistych lub majątkowych wnioskodawcy poprzez wykorzystanie renomy cudzego znaku (art. 8 pkt 2 ustawy).

Dnia [...] marca 2000 r. firma "V." Spółka z o. o. złożyła odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 1999 r., wydanej w postępowaniu spornym, do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. W odwołaniu wniesiono o uchylenie w/w decyzji z tego powodu, że znak R [...] został zarejestrowany z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 8 ust.l ustawy o znakach towarowych, art. 6 bis pkt 1 Konwencji Paryskiej i art. 16 ust. 3 TRJPS (Porozumienie w sprawach handlowych aspektów własności intelektualnej - zał. do Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143.), a także art. 4(1) Dyrektywy z dnia 21 grudnia 1998 r. Rady 89/104/EEC o harmonizacji prawa znaków towarowych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w związku z zobowiązaniem Polski do harmonizacji polskiego prawa z prawem obowiązującym w Unii, stosownie do Układu Stowarzyszeniowego. W uzasadnieniu odwołania zakwestionowano ustalenie Kolegium Orzekającego, że znaki są różne. Stwierdzono, że podobieństwo towarów zostało ocenione powierzchownie oraz zarzucono M.T., że dokonał rejestracji znaku późniejszego( niż "V." Spółka z o. o.) w złej wierze, z zamiarem korzyści z jego używania.

Argumentację podjętą w odwołaniu - skardze rozwinięto w wystąpieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2002 r.

W związku ze złożonym przez "V." Spółka z o. o. odwołaniem Urząd Patentowy pismem z dnia [...] listopada 2001 r. przekazał -stosownie do dyspozycji art. 318 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) odwołanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Urzędu skarżący w odwołaniu-skardze nie podniósł okoliczności wskazujących na naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Urząd Patentowy RP nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3877/01, Sąd skargę odrzucił z powodu przekroczenia terminu do wpłaty wpisu (wpis uiszczono [...] grudnia 2001 r.). "V." Sp. z o.o. złożyła w dniu [...] marca 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wpłaty wpisu, a Sąd postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2002 r., przywrócił termin do złożenia skargi.

Pełnomocnik firmy "V." Sp. z o.o. wniósł na rozprawie, a Sąd się przychylił, o dołączenie do akt sprawy wyroku Sądu Okręgowego w Ł., [...] Wydział Gospodarczy, z dnia [...] listopada 2001 r., sygn. akt [...], w którym na podstawie art.3 ust. 1 i 2, art. 16 oraz art. 18 ust.l pkt 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. Nr 47, poz. 211, z późn. zm.) nakazano pozwanemu M.T. -właścicielowi firmy B., aby zaprzestał produkcji okien w systemie V., oznaczania produkowanych okien PCV znakiem V., reklamowania i informowania klientów, że produkuje okna PCV w systemie V. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy stwierdził, że pozwany produkował i produkuje okna z konkurencyjnej dla firmy V. firmy T. W ofertach - reklamach pozwany zamieszczał obok informacji o oknach PCV z profili tej firmy również informacje o oknach z profili firmy V. W ocenie Sądu porównanie tych informacji wypadało zdecydowanie na niekorzyść okien z profili V. (zabroniona przez powołaną ustawę z 1993 r. reklama porównawcza).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie przepisów tej właśnie ustawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem tego postępowania jest rozpoznanie wniosku firmy "V." Spółka z o. o., z siedzibą w S., o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "B.", a nie ocena, czy i w jakim zakresie ta ostatnia firma dopuściła się czynów nieuczciwej konkurencji. Zgodnie zresztą z orzecznictwem, przepisy ustawy o znakach towarowych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (wyrok SN-Izba Cywilna i Administracyjna, z dnia 25 października 1988 r., sygn. akt II CR 143/88). Każdy z tych aktów prawnych traktuje o innym przedmiocie ochrony. Przedmiotem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest ochrona działalności przedsiębiorcy w najszerszym zakresie przed zamachami na tę działalność. Natomiast przedmiotem ustawy o znakach towarowych jest ochrona ściśle skonkretyzowanych praw specjalnych, praw mających swoje odrębne istnienie w domenie norm chroniących działalność przedsiębiorcy i regulujących prawidłowy obrót przemysłowo-handlowy.

Jak wynika z akt sprawy, słowo "v." jest używane przez zainteresowanego dla oznaczenia trzech różnych pojęć : przedsiębiorstwa (firmy) – V. AG, V. Sp. z o.o., części słownej znaku towarowego słowno - graficznego "V." oraz produktu - profili okiennych v. Już to przekonuje, jak dużą wagę skarżący przywiązuje do tego słowa, używając go zarówno jako firmy przedsiębiorstwa, indywidualizującej przedsiębiorstwo w obrocie prawnym, jak i części słownej znaku towarowego, służącego do odróżniania określonych rodzajów towarów pochodzących z tego przedsiębiorstwa.

Pamiętając o różnej naturze praw chronionych przez wymienione wyżej ustawy trzeba zauważyć, że wyrok Sądu Okręgowego w Ł. w niniejszej sprawie może jednak świadczyć na niekorzyść skarżącego(wnioskodawcy). Ze wszystkimi bowiem zastrzeżeniami, trudno bowiem uznać za normalną sytuację, w której uprawniony ze znaku, starający się - zdaniem skarżącego - o upodobnienie swojego znaku do znaku firmy "V.", stosuje wobec produktów tej firmy negatywną reklamę porównawczą. Przeczy to zgłoszonemu przez skarżącego zarzutowi złej wiary, mającej polegać na świadomości, że zapożyczona przez B. grafika znaku "logo" firmy V. przyciągnie do B. potencjalną klientelę znanej już wtedy na rynku polskim firmy V. - i to wówczas, gdy B. miał jeszcze prawo do używania profili v. W tej sytuacji dopuszczalny jest wiosek, że uprawnionemu ze znaku B. wcale nie zależało na upodobnieniu tego znaku do znaku V., gdyż po prostu nie łączył z tym żadnych korzyści.

Co do twierdzenia o powszechności znaku V. w Polsce w dniu rejestracji znaku B., to Sąd podzielił w pełni dokonane w tym zakresie ustalenia Kolegium Orzekającego. Materiał dowodowy jest zdecydowanie niepełny; stanowią go zestaw folderów i biuletyn, pozbawione daty wydania, a także wykaz znaków towarowych należących do V., który nie ma znaczenia dla sprawy. Brak jakichkolwiek statystycznych danych porównawczych dotyczących wielkości produkcji i obrotu firmy V. w odniesieniu do innych firm działających w tej branży w Polsce, stopnia udziału w rynku tych produktów w kraju, itp. Tych informacji nie mogą zastąpić dane, również nie zrelatywizowane, obrazujące wzrost nakładów na reklamę firmy V. w Polsce w latach 1995- 1999. Ten wzrost, przy stale zwiększającej się liczbie przedsiębiorstw działającej w tej branży w Polsce, stosujących coraz bardziej agresywne formy reklamy, wcale nie musiał się wprost przekładać na upowszechnienie znajomości znaku V. na rynku polskim.

Skarżący pominął również milczeniem brak pełnej zgodności towarów oznaczonych znakami. Jak zauważyło Kolegium, znak V. służy do oznaczania głównie profili okien i drzwi, podczas gdy uprawniony ze znaku B. oznacza tym znakiem gotowe okna i drzwi, wykonywane również z profili v. Oznaczać to może, w opinii Sądu, istotne zróżnicowanie odbiorców tych produktów. I tak, profile v. znajdują zapewne głównych nabywców wśród hurtowników i producentów okien i drzwi, zaś gotowe produkty, tj. okna i drzwi, wykonywane również z profili v., interesują przede wszystkim nabywców detalicznych. W rezultacie znaki są kierowane ,przynajmniej w części, do innych kręgów nabywców, a tym samym rejestracja znaku B. , według Skarżącego podobnego do znaku powszechnie znanego V., nie musi zagrażać i naruszać interesy koncernu V. AG i V. Sp. z o.o. Skarżący zresztą dowodu na istnienie takiego zagrożenia nie przeprowadził.

Sąd nie znalazł podstaw, by w rozpatrywanej sprawie odstąpić od utrwalonej w orzecznictwie sądów administracyjnych zasady, że znak należy oceniać w całości, traktując równorzędnie elementy słowne i graficzne.

Co do grafiki obu znaków, to mimo pewnych podobieństw (nachodzące na siebie niebieskie kwadraty ustawione w podobny sposób, choć w różnej ilości i szyku), do których największą wagę przywiązuje firma V., trafnie podniósł pełnomocnik uprawnionego ze znaku B., że niebieska tafla o regularnym kształcie jest powszechnie postrzegana jako symbol okna. Nie zmieni tego ani zmiana kształtu tej tafli, ani zmiana jej usytuowania, czy sposób zwielokrotnienia. W związku z tym w tej części graficznej oba znaki mają głównie wartość informacyjną- oznaczają tylko nazwę rodzajową towaru (okna). Biorąc po uwagę tylko tę część grafiki obu znaków można mieć uzasadnioną wątpliwość, czy mają one dostateczne znamiona wyróżniające w zwykłych warunkach obrotu towarowego, a zatem czy zgodnie z art. 7 ustawy o znakach towarowych w ogóle mogą być zarejestrowane jako znaki towarowe. Pozostałe elementy grafiki są jednak różne, z czym zgadzają się już obie strony. Natomiast zdecydowanie różnią się elementy słowne - tak w warstwie graficznej, jak i brzmienia. W reklamie, która posługuje się słowem mówionym, nie sposób nawet mówić o podobieństwie tych znaków, a i ich wygląd, rozpatrywany łącznie, pozwala twierdzić, że są to znak różne.

Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw do unieważnienia prawa z rejestracji znaku B. w oparciu o powołane przez wnioskodawcę przepisy. Nie zostało bowiem udowodnione w stopniu nie budzącym wątpliwości zarówno podobieństwo towarów, jak i podobieństwo znaków tego rodzaju, by w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mogło wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów - tym bardziej, że zapewne dla obu firm podstawowy krąg odbiorców jest zapewne różny, a powszechność znaku V. w dacie rejestracji znaku B. też nie została bezspornie udowodniona. Brak więc podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności rejestracji znaku towarowego B. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych. Brak też podstaw do uznania, że rejestracja znaku B. została dokonana z naruszeniem praw osobistych lub majątkowych firmy V., a więc z naruszeniem art. 8 pkt 2 powołanej wyżej ustawy. Zgłoszone przez wnioskodawcę zarzuty dotyczące naruszenia takich praw firmy V. pozostawiono bez jakichkolwiek dowodów. Co zaś do naruszenia praw osobistych firmy V. "..do używanego przez nią oznaczenia graficznego wraz z nazwą handlową", to przypomnieć trzeba, że oznaczenie graficzne firmy V. ma sens, ma dostateczne znamiona odróżniające, wyłącznie z nazwą firmy. W tym właśnie przypadku nazwa firmy jest częścią jej logo. Bez tej nazwy logo nie istnieje, a grafika sprowadza się do rodzajowego oznaczenia okna. Również powołane przez wnioskodawcę przepisy art. 6 bis pkt 1 Konwencji Paryskiej i art. 16 ust. 3 TRIPS (Porozumienie w sprawach handlowych aspektów własności intelektualnej - zał. do Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143.), a także art. 4(1) Dyrektywy z dnia 21 grudnia 1998 r. Rady 89/104/EEC o harmonizacji prawa znaków towarowych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w związku z zobowiązaniem Polski do harmonizacji polskiego prawa z prawem obowiązującym w Unii, stosownie do Układu Stowarzyszeniowego nie dają, zdaniem Sądu, podstaw do unieważnienia prawa z rejestracji znaku B.

Mając to na uwadze na podstawie art.151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.