Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 67/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 1, art. 28, art. 29, art. 35 par. 3 i par. 5, art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1-2 i par. 3, art. 63 par. 1, art. 65 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3 oraz par. 2, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi E. L. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Kowiesy w przedmiocie nakazu przywrócenia do stanu pierwotnego gruntu 1. stwierdza, że Wójt Gminy Kowiesy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i bezczynności w zakresie załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 6 marca 2017 roku ; 2. stwierdza że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Wójta Gminy Kowiesy do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 6 marca 2017 roku, w terminie 60 dni od daty doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 4. przyznaje na rzecz E. L. od Wójta Gminy Kowiesy sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. zasądza od Wójta Gminy Kowiesy na rzecz E. L. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.ł


UZASADNIENIE

II SAB/Łd 67/22

UZASADNIENIE

W dniu 6 maja 2022 r. E.L. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Kowiesy w sprawie zakłócenia stosunków wodnych.

Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że Wójt Gminy Kowiesy po otrzymaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. odpisu prawomocnego wyroku WSA w Łodzi (sygn. akt II SA/Łd 859/20) z dnia 20.08.2021 r. (wyrok prawomocny od dnia 28.10.2021 r.) nie podejmował przez okres 4-5 miesięcy jakichkolwiek działań w sprawie.

Mając na uwadze powyższe wniosła o stwierdzenie, że bezczynności lub przewlekł prowadzonie postępowania przez Wójta Gminy Kowiesy nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do niezwłocznego wydanie decyzji w sprawie, przyznanie od organu na rzecz skarżącej kwoty 7000 oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Organ, przytaczając elementy stanu faktycznego, wyraził przekonanie, że istotą skargi na bezczynność jest bezczynność organu administracyjnego i to w sytuacji, gdy nie było konieczności prawidłowego ustalenia stron postępowania, która to konieczność wystąpiła na skutek sprzedaży nieruchomości objętej postępowaniem, jak również śmiercią jednej ze stron postępowania, a ponad to konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez sporządzenie opinii uzupełniającej. W ocenie organu również istotny wpływ na przedłużający się termin załatwienia sprawy ma szczególnie skomplikowany charakter postępowania dotyczący zakłócenia stosunków wodnych na gruncie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, ze sprawa zostało rozpoznana w trybie uproszczony.

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli:

1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;

2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;

3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;

5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wójt Gminy Kowiesy dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia 6 marca 2017 r. w przedmiocie naruszania stosunków wodnych.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że decyzją z 14 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - w skrócie: "k.p.a." - utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Kowiesy z 7 września 2020 r., nr 2/2020, nakazującą:

1) właścicielom działki nr [...] i [...] przywrócenie do stanu pierwotnego gruntu na działce nr [...] w celu uregulowania stosunków wodnych na działce nr [...] poprzez wyprofilowanie niwelety drogi (obniżenie o 0,5 m w miejscu obniżenia naturalnego ukształtowania terenu poprzez wybranie i wywiezienie materiału użytego do utwardzenia drogi tj. dostosowanie do istniejącej rzędnej terenu w tym miejscu wynoszącej 191,2 m n.p.m), tak aby odtworzyć pierwotny spływ wód opadowych z działki [...] wraz z odtworzeniem rowu w jego pierwotnym śladzie (od rzędnej 191,07 n.p.m. do rzędnej 190,46 m n.p.m) zlokalizowanego na działce nr [...], tak aby było możliwe odprowadzenie całości wód przepływających z działki nr [...];

2) właścicielom działki nr [...] przywrócenie do stanu pierwotnego gruntu na działce nr [...] w celu uregulowania stosunków wodnych na działce nr [...] poprzez dostosowanie niwelety działki nr [...] w obszarze nawiezionej ziemi do niwelety działki sąsiedniej oznaczonej nr [...] (tj. do rzędnych 191,75 m n.p.m i 191,84 m n.p.m, czyli usunięcie warstwy gruntu o grubości 11-13 cm) poprzez wybranie i wywiezienie nawiezionej ziemi poza obszar spływu wód w celu przywrócenia w tym obszarze wcześniejszych spadków terenu i tym samym odtworzenia pierwotnego spływu wód opadowych.

Organ w uzasadnieniu powyższej decyzji wskazał, ze istotą spory w sprawie rozstrzygniętej powyższą decyzją jest to czy B. i M.S. naruszyli stosunki wodne, a tym samym, czy przyczynili się do zalewania działki sąsiedniej należącej do M.L.

Na obecnym etapie postępowania (skarga na bezczynność i przewlekłość) sprawa dotycząca toczy się po wydaniu w dniu 20 sierpnia 2020 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku (sygn. akt II SA/Łd 859/20), którym Sąd uchylił powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Kowiesy z dnia 7 września 2020 r.

WSA w Łodzi za zasadny uznał podniesiony w skardze zarzut, że obowiązki określone w pkt 1 decyzji organu I instancji w zakresie działki nr [...] zostały skierowane do podmiotów niebędących jej właścicielami. Jak wynika bowiem z załączonego do skargi wydruku księgi wieczystej nr [...] właścicielem działki nr [...] od 30 maja 2019 r. jest W.S. Co prawda w samym rozstrzygnięciu organ nie wskazał z imienia i nazwiska osób zobowiązanych do przywrócenia do stanu pierwotnego gruntu na działce nr [...], ale nie ulega żadnej wątpliwości, że decyzja została skierowana do B. i M.S.

Sąd podkreślił, że o zmianie właściciela gruntu będącego przedmiotem postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych organ powinien wiedzieć z urzędu, bowiem organ otrzymuje odpis aktu notarialnego o zbyciu nieruchomości położonej na obszarze gminy. Również z urzędu organ dokonuje określonych czynności, chociażby w celu określenia podatku od nieruchomości dla nowego nabywcy. Pamiętać należy, że obowiązek organu polegający na podejmowaniu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy trwa przez całe postępowanie. Dopiero po dokonaniu wyczerpujących ustaleń organ może przystąpić do wydania decyzji. Tymczasem organ I instancji prowadził postępowanie z udziałem byłych już właścicieli nieruchomości, pozbawiając udziału aktualnego właściciela działki. Zaniedbania organu w zakresie dokładnego wskazania adresata obowiązku, o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2011 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 112) – zwaną dalej: p.w.) dyskwalifikują zapadłe w tym przedmiocie rozstrzygnięcie

WSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez sąd w uzasadnieniu wyroku, a w szczególności ustalić prawidłowo krąg stron postępowania, a następnie w oparciu o całokształt sprawy, w tym stanowisko biegłego, wyda rozstrzygnięcie uwzględniające konieczność zastosowania środków, o których mowa w art. 29 ust. 3 p.w. w sposób pozwalający na rozwiązać problem wynikający ze zmianą stosunków wodnych na gruntach wszystkich skonfliktowanych stron postępowania.

Odpis prawomocnego wyrok u z dnia 20 sierpnia 2020 r. Wójt Gminy Kowiesy otrzymał w dniu 9 grudnia 2021 r. (k. 133 akt administracyjnych).

Skarżąca pismem z dnia 10 stycznia 2022 r. wystąpiłam o nadanie sprawie biegu oraz poinformowanie o przyczynach bezczynności oraz o podanie kiedy podjęte zostaną jakieś realne czynności.

Kolejnym pismem z dnia 17 litego 2022 r. (data wpływu) skarżąca wniosła o natychmiastowe wydanie decyzji administracyjnej z uprzedzeniem, że wystąpi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z wnioskiem o stwierdzenie bezczynności Wójta Gminy Kowiesy i przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a.

W dniu 17 lutego 2022 r. skarżąca wniosła do Wójta Gminy Kowiesy ponaglenie na bezczynność Wójta Gminy Kowiesy.

W dniu 7 marca 2022 r. skarżąca złożyła w organie pismo zatytułowane "Przedstawienie dowodów w sprawie" i wniosła o podjęcie natychmiastowych działań w sprawie.

W dniu 18 marca 2022 r. Urząd Gminy Kowiesy wystosował do skarżącej pismo, w którym podano, że w organ zobowiązany jest do przeprowadzenia ponownego postepowania administracyjnego w sprawie, z uwzględnieniem warunków wskazanych w wyroku z dnia 20 sierpnia 2021 r. Dodatkowo wskazano, że w trakcie postępowania doszło do zmiany stron postępowania, co wymaga dodatkowych analiz prawnych.

Dopiero w dniu 13 kwietnia 2022 r. skarżąca została wezwana do przedstawienia dokumentu potwierdzającego następców prawnych po zmarłym M.L.

Postanowieniem z 20 kwietnia 2022 r. Wójt Gminy Kowiesy, na podstawie art. 28 i art. 29 k.p.a., oraz art. 29 ust. 3 p.w. uznał współwłaścicieli działek nr ewid. [...] i [...] obręb M., gmina K., oraz właściciela działki nr ewid. [...], obręb M., gmina K. za strony postępowania administracyjnego w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie uregulowania stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], obręb M., gmina K., poprzez umożliwienie odpływu wód powierzchniowych z tych nieruchomości.

Zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2022 r. Urząd Gminy Kowiesy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., w postępowaniu w sprawie uregulowania stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], obręb M., gmina K., poprzez umożliwienie odpływu wód powierzchniowych z tych nieruchomości zawiadamiał strony postępowania, że:

1) dotrzymanie ustawowego terminu wydania decyzji w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych nie jest możliwe z uwagi na konieczność uzupełnienia opinii biegłego rzeczoznawcy w zakresie hydrologii, hydrogeologii i stosunków wodnych lub melioracji wodnej,

2) wydanie decyzji kończącej postępowanie nastąpi w przewidywanym terminie do 27 czerwca 2022 r.

W aktach sprawy znajduje się ponadto: korespondencka mailowa Gminy z dnia 27 kwietnia 2022 dotycząca ceny ekspertyzy stosunków wodnych, i oferta z dnia 17 maja 2022 r. na wykonanie ekspertyzy w sprawie napuszenia stosunków wodnych.

W pierwszej kolejności, oceniając dopuszczalność wniesionej skargi, wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę - w tym także skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania - można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania jest instytucja ponaglenia.

Z akt sprawy wynika, że strona wniosła ponaglenie do Wójta Gminy Kowiesy (organ I instancji) nie wskazując jako adresata tego ponaglenia właściwego organu wyższego stopnia.

Mając na uwadze powyższe trzeba podkreślić, ze tryb wnoszenia ponaglenia określony jest w art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Ponaglenie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. (zob. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2020 r., I OSK 443/20, publ. CBOSA). Jeśli ponaglenie stanowi podanie w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, to zgodnie z art. 65 § 1 i 2 k.p.a. jego skierowanie do organu niewłaściwego jest skuteczne i powinno skutkować przekazaniem do organu właściwego, z jednoczesnym zawiadomieniem wnoszącego podanie. Powołany przepis służy temu, aby mimo skierowanie podania do organu niewłaściwego zostało ono doręczone organowi właściwemu oraz aby strona z powodu swego błędu nie poniosła szkody. W niemniejszej sprawie organ nie dopełni tego obowiązku.

W ocenię Sądu uznanie, że skierowanie ponaglenia z dnia 17 lutego 2002 r. do organu niewłaściwego (szczególnie w świetle niedopełnienia obowiązku przekazania ponaglenia przez organ I instancji organowi wyższego stopnia) nie stanowi wyczerpania środka zaskarżenia (o jakim mowa w art. 52 § 2 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a.), byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu i sprzeczne z zasadą wynikającą z art. 65 k.p.a.

Tym samym Sąd uznał, że skarga nadaje się do merytorycznego rozpoznania.

Odnosząc się do treści pojęć bezczynności oraz przewlekłości podkreślić trzeba, że są to dwa stany zaniechania organu, w wyniku których konkretna sprawa indywidualna nie zostaje załatwiona w terminie. Oceniając działanie organów w tym kontekście uwzględnić należy, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Dokonując rozróżnienia stanu bezczynności i przewlekłości wskazać należy, że obydwa pojęcia zostały zdefiniowane odpowiednio w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. uzyskując odmienny znaczeniowo sens. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Pojęcie przewlekłości jest więc pojęciem nieco szerszym ponieważ przewlekłość to nie tylko długotrwała bezczynność, lecz również sytuacja, w której organ przykładowo mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 631/20, wszystkie powołane w uzasadnianiu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - w skrócie CBOSA).

Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu. Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.

Przewlekłość z kolei obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z przewlekłością mamy więc do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, tj. gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Stąd przewlekłość ma miejsce wówczas, gdy organowi można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w przewidzianym prawem terminie (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 26/21 i wyrok WSA w Opolu z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 21/19; i powołane tam orzecznictwo NSA).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd dokonał analizy, powyżej przedstawionych, czynności podejmowanych przez Wójta Gminy Kowiesy w przedmiotowej sprawie i uznał, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły i do dnia rozpoznania skargi przez Sądu stan ten utrzymuje się nadal.

Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku zobowiązując (na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w pkt 3 sentencji) organ do wydania decyzji w terminie 60 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W pkt 2 sentencji Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Po pierwsze, Sąd uwzględnił, że od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem do czasu wydania zawiadomienia w trybie art. 36 par 1 k.p.a minęło ponad 4 miesiące, podczas których organ podjął jedną czynność procesową – mianowicie wezwał skarżącą do przedstawiania dokumentów potwierdzających następców prawnych. Nie może równocześnie umknąć Sądowi fakt, że prowadzenie postepowania wyjaśniającego w tym zakresie było zbędne ponieważ Sądowi z urzędu wiadome jest, że dokument ten przedstawiony został w sprawie II SA/Łd 859/20. Z protokołu rozprawy z dnia 20 sierpnia 2021 r. wynika, że Przewodniczący stwierdził, iż do akt sprawy wpłynęła informacja o śmierci uczestnika M.L. Do postępowania zgłosili się następcy prawni wskazani przez jego żonę - Ewę L. w piśmie z 17 sierpnia 2021 r., do którego żona zmarłego załącza też akt poświadczenia dziedziczenia. Z uwagi na powyższe Przewodniczący ogłosił postanowienie o zawieszeniu i podjęciu postępowania z udziałem następców prawnych uczestnika postępowania M.L.

Zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie organu przedawnione w piśmie z dnia 18 marca 2022 r., zgodnie z którym w związku z faktem zmiany stron postępowania konieczne jest przeprowadzanie dodatkowych analiz prawnych.

Przecież już w chwili sporządzania tego pisma, poza wskazanym powyżej aktem dziedziczenia, orangowi było znane stanowisko Sądu, zgodnie z którym o zmianie właściciela gruntu będącego przedmiotem postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych organ powinien wiedzieć z urzędu, bowiem organ otrzymuje odpis aktu notarialnego o zbyciu nieruchomości położonej na obszarze gminy. Wyjaśnienia organu o potrzebie prowadzenia analiz prawnych w tym zakresie należy uznać za bezpodstawne.

Tym samym wydanie postanowienia na podstawie o dopuszczaniu wskazanych w nim osób jako stron postepowania (w trybie art. 28 i 29 k.p.a) dopiero w dniu 20 kwietnia 2022 r. należy uznać za wydane z przekroczeniem terminów wynikających z art. 35 k,p.a. (szczególnie wobec faktu, ze zawiadomienie o przedłużeniu terminie załatwienia sprawy zostało wydane dopiero w dniu 27 kwietnia 2022 r.) i nieuzasadnione charakterem poprzedzających jego wydanie czynności.

Po drugie, jako skrajnie opieszałe należy ocenić niepodejmowanie niezwłocznych (po otrzymaniu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem Sądu) działań zmierzających do wykonania zleconej przez Sąd ekspertyzy. Zasady ekonomiki procesowej wskazywałby, że nawet jeśli organ prowadził postępowania zmierzające do ustalenia aktualnych stron postępowania to przecież nie eliminowało to możliwości podejmowani czynności przygotowawczych do wyłonienia autora i przeprowadzenia ekspertyzy. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności w zakresie ekspertyzy organ podjął prawie po 5 miesiącach od otrzymaniu akt z prawomocnym wyrokiem.

Po trzecie, w trakcie niniejsze postępowania Sądowego ustalono, ze w dniu 10 czerwca 2022 r. skarżąca wniosła bezpośrednio do SKO w Skierniewicach ponaglenie w sprawie naruszenia stosunków wodnych.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. SKO w Skierniewicach:

1. wskazało, że Wójt Gminy Kowiesy dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich w miejscowości M., gmina K. poprzez nasypanie ziemi w celu podwyższenia terenu i zatrzymania spływu wód powierzchniowych, wszczętej na wniosek z dnia 06.03,2017 r.,

2. stwierdziło, że bezczynność i przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisów art. 35 i 36 Kpa,

3. wyznaczyło termin do załatwienia przedmiotowej sprawy przez Wójta Gminy Kowiesy do dnia 31 sierpnia 2022 r;

4. zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności organu i przewlekłości postępowania, a także podjęcie środków zapobiegających bezczynności i przewlekłości postępowania w przyszłości.

Z notatki urzędowej pracownika Sądu z dnia 29 lipca 2022 r. (sporządzonej na skutek wezwania Sądu z dnia 22 lipca 2022 r.) wynika, że nie została jeszcze wydana decyzja w przedmiotowej sprawie. W rozmowie telefonicznej pracownik Urzędu Gminy Kowiesy oświadczył, że wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie nastąpi do 31 stycznia 2023 r.

Przy piśmie z dnia 19 września 2022 r. skarżąca załączyła pismo Gminy Kowiesy z 1 sierpnia 2022 r. w który organ wyjaśnia, ze w nawiązaniu do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 30.06.2022r. Wójt Gminy Kowiesy Informuje, iż termin wskazany w pkt 3 orzeczenia nie może być dotrzymany z uwagi na konieczność uzupełnienia opinii/ekspertyzy przez biegłego rzeczoznawcą.

Natomiast w piśmie z dnia 24 stycznia 2023 r. (stanowiącym odpowiedź na kolejne wezwanie Sądu) Wójt Gminy Kowiesy poinformował, że decyzja nadal nie jest wydana i zostanie wydana do 31 marca 2023 r. Organ wyjaśnił, że z uwagi na koniec roku budżetowego i ograniczone środki finansowe, jak również warunki pogodowe niezbędne prace geodezyjne (związane z konieczną ekspertyzą) będą możliwe do wykonania do końca marca 2023 r.

Powyższa analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ nie procedował w sposób efektywny, co doprowadziło do znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy. Wójt Gminy Kowiesy niewątpliwe dopuścił się rażącej bezczynności i prowadzenia postepowania w sposób przelękły w rozpoznaniu wniosku skarżącej mimo jej aktywnej postawy.

Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że niniejsza sprawa dotyczy braku rozpoznania strony skarżącej z dnia 6 marca 2017 r. Nawet jeżeli pominąć fakt, że już przed wydaniem wyroku WSA z dnia 20 sierpnia 2021 r. organ nadrzędny stwierdzał, że sprawa zainicjowana powyższym wnioskiem prowadzona była w warunkach rażącej bezczynności (postanowienie SKO w Skierniewicach z dnia 30 maja 2019 r.) to od chwili otrzymania przez Wójta Gminy Kowiesy akt z prawomocnym wyrokiem minął już ponad rok, decyzja nadal nie jest wydana, a wszelkie informacja przekazywane przez organ, a dotyczące terminu załatwienia sprawy jawią się jako pozorne (w każdym kolejnym piśmie organ wskazuje coraz bardziej odległe terminu załatwienia sprawy).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że uzasadnionym jest przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł (na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego).

Na podstawie art. 200 p.p.s.a., w pkt 5 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania. k.ż.