Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 443/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Komisja Orzekająca
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1 pkt 2, art. 93 ust. 2 pkt. 1, art. 92 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 16, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów "A" z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20 i odmowie przyznania tego stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów "A" z dnia [...] nr [...] oraz postanowienie Komisji Stypendialnej dla Studentów "A" z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B. J., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A45, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej J.R. z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Politechniki Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art.107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), art. 86 ust. 2 i ust. 3, art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U z 2020 poz. 85 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania J.R. od decyzji Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20 i odmowie przyznania tego stypendium w roku akademickim 2019/20.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Przyznanie skarżącemu prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20 nastąpiło po uprzednim złożeniu wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium w dniu 1 października 2019 r. We wniosku student oświadczył, że studiował w Politechnice Ł. od października 2013r. do lutego 2015 r. oraz od października 2018 r. do stycznia 2019 r. Oświadczył także, że ma świadomość faktu, że stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach doktoranckich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Do wskazanego 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń należy wliczać także okresy studiowania sprzed dniem wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. sprzed 1 października 2018 r. Powyższej treści oświadczenie student podpisał w dniu 26 września 2019 r.

Decyzją z [...] Komisja Stypendialna dla Studentów Politechniki Ł. przyznała skarżącemu przedmiotowe stypendium w roku akademickim 2019/20.

Po wydaniu decyzji, będąc w Sekcji Obsługi Świadczeń Politechniki Ł. w dniu 7 listopada 2019 r., student zmienił swoje oświadczenie w ten sposób, że dopisał w pierwotnym wniosku informację, że "lata wcześniejsze niż 2011/2012 nie studiowałem, w roku 2012/2013 studiowałem na WEEIA".

W dniu 6 listopada 2019 r. wpłynęła do organu od Wydziałowej Rady Samorządu WEEIA informacja w postaci krótkiej notatki biograficznej sporządzonej przez kandydata na Prezydenta Miasta Ł. J. R. w dniu 30 września 2018 r., który w tej notatce oświadczył, że uzyskał absolutorium Ekonomiki Handlu Uniwersytetu Ł. i studiował Technologię Budowy Maszyn na Politechnice Ł.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Komisja Stypendialna dla Studentów Politechniki Ł. działając z urzędu, wznowiła postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki Ł. z dnia [...] w sprawie przyznania J. R. stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20. Podstawą wznowienia była przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych a nieznane Komisji Stypendialnej. Organ powziął bowiem wiadomości, że przed rozpoczęciem studiów w Politechnice Ł. skarżący studiował na Uniwersytecie Ł. oraz w latach 1975/76, 1977/78 także na Politechnice Ł. Powyższe wiadomości mają istotny wpływ na prawo strony do stypendium dla osób niepełnosprawnych.

Następnie decyzją z [...] Komisja Stypendialna dla Studentów Politechniki Ł. uchyliła decyzję ostateczną Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki Ł. z dnia [...] w sprawie przyznania skarżącemu

stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20 i odmówiła skarżącemu prawa do stypendium.

Od powyższej decyzji skarżący złożył pismo z dnia 12 lutego 2020 r. zatytułowane "skarga i wnioski". Pismo zostało zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i złożone w terminie do wniesienia odwołania.

Wobec powziętych wątpliwości, organ pismem z dnia 25 lutego 2020 r. zwrócił się do strony z zapytaniem czy pismo jest skargą do WSA w Łodzi, czy odwołaniem od decyzji. W odpowiedzi skarżący przesłał pismo z dnia 12 marca 2020 r, skierowane ponownie do WSA w Łodzi, ale w treści pisma stwierdził, że pismo z dnia 12 lutego 2020 r. jest odwołaniem od decyzji z dnia [...] Uzasadnienie odwołania skarżący oparł na stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zaskarżoną decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że dokumenty znalezione w Archiwum Politechniki Ł. potwierdziły, że skarżący rozpoczął studia w Politechnice Ł. w 1972 r. i studiował cały rok akademicki 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1976/77 i siedem miesięcy w roku akademickim 1977/78. Tych okoliczności faktycznych organ I instancji przy wydawaniu decyzji nie znał.

Z ustaleń dokonanych we wznowionym postępowaniu, na podstawie dokumentów archiwalnych, informacji w POLonie wynika, że skarżący studiował w Politechnice Ł. przez okres 106 miesięcy, tj. 8 lat i ponad 8 miesięcy.

Organ wskazał, że skarżący podczas rekrutacji na studia począwszy od roku akademickiego 2012/13 nie ujawnił informacji o wcześniejszych okresach studiowania w Politechnice Ł.

Odwoławcza Komisja Stypendialna odwołała się do treści art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i wskazała, że stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje na studiach pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zdaniem organu okres studiowania skarżącego na studiach pierwszego stopnia przekroczył okres 6 lat, wynosił bowiem 8 lat i ponad 8 miesięcy, co stanowi przeszkodę w uzyskaniu prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych.

Organ II instancji w całości podzielił dokonaną przez organ I instancji ocenę stanu faktycznego w sprawie. Rozpatrując odwołanie organ II instancji nie stwierdził także wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze J. R. nie zgodził się z treścią decyzji i wniósł o ich uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.

Postanowieniem z 9 sierpnia 2020 r. st. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu.

W piśmie z 7 września 2020 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości, pomimo iż w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, co bezzasadnie skutkowało wznowieniem postępowania;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - dalej jako p.s.w.n. - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwej interpretacji ustawowego sformułowania "przysługuje" w odniesieniu do dyspozycji ww. normy prawnej.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł również o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

W ocenie pełnomocnika skarżącego nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, co bezzasadnie skutkowało wznowieniem postępowania. Zdaniem skarżącego okoliczność, że strona rozpoczęła studia na Politechnice Ł. w 1972 r. i studiowała cały rok akademicki 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1976/77 i siedem miesięcy w roku akademickim 1977/78, nie jest istotną dla sprawy nową okolicznością faktyczną. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia pierwotnej decyzji oraz wydania następczej decyzji odmownej.

Zdaniem strony organ nieprawidłowo zinterpretował ustawowe sformułowanie "przysługuje" z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy. Prawdą jest bowiem, iż skarżący rozpoczął studia w Politechnice Ł. w 1972 r. i studiował cały rok akademicki 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1976/77 i siedem miesięcy w roku akademickim 1977/78. W tym okresie jednakże skarżącemu nie przysługiwało prawo do stypendium dla osób niepełnosprawnych, gdyż jako datę powstania niepełnosprawności skarżącego wskazano datę 23 lutego 1998 r. Rozszerzając powyższe rozważania odnieść się należy do definicji pojęcia "przysługuje". Zdaniem strony dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium ma znaczenie czy student występuje o świadczenia, oraz czy je pobiera. Po pierwsze zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego stypendium (art. 87 p.s.w.n. określa przestanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 p.s.w.n. wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 p.s.w.n ustalono warunki stypendium rektora, a w art. 359 p.s.w.n. natomiast warunki uzyskania stypendium ministra).

Oznacza to, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki:

1) ubiegający się musi mieć status studenta;

2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc

3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r. I SA/Go 155/20 LEX: nr 3024884).

Zdaniem strony w analizowanym przypadku zatem nie można mówić o "przysługiwaniu" skarżącemu prawa do stypendium z tytułu niepełnosprawności w latach wcześniejszego studiowania na Politechnice Ł. (rok akademicki 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1976/77 i siedem miesięcy w roku akademickim 1977/78), z uwagi na brak spełnienia przez niego w owym czasie kryterium dodatkowych warunków przewidzianych dla danej kategorii pomocy finansowej w postaci występowania niepełnosprawności.

Dodatkowo, jak zostało to zauważone w orzecznictwie, takie rozumienie pojęcia "przysługuje" wynika z uzasadnienia projektu p.s.w.n., które odnosi się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych.

Wobec powyższego, zdaniem strony nie można uznać, iż stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługiwało skarżącemu już na etapie nauki na Politechnice Ł. w latach 70 XX wieku. Ówczesny brak spełnienia przez niego podstawowego kryterium, jakim było występowanie niepełnosprawności wykluczał skarżącego z kręgu osób, którym mogło w ogóle przysługiwać świadczenie socjalne związane stricte z niepełnosprawnością.

Ponadto wskazano, że przepisy nie powinny mieć mocy wstecznej i obejmować swoim zakresem okresów studiowania sprzed jej wejścia w życie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20 i odmowie przyznania tego stypendium w roku akademickim 2019/20.

Zaskarżone decyzje wydane zostały w trybie postępowania wznowieniowego. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego, a nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2006r. II OSK 730/05, LEX nr 209471). Jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. stwierdził, że wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, ale nieznane organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] przyznającej skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2019/20. Postanowieniem z 22 listopada 2019 r. organ wznowił postępowanie z urzędu w oparciu o art. 149 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako podstawę wznowienia organ wskazał informację, z której wynika, że przed rozpoczęciem studiów w Politechnice Ł. skarżący studiował na Uniwersytecie Ł. oraz w latach 1975/76, 1977/78 także na Politechnice Ł., a powyższe ma istotny wpływ na prawo strony do stypendium dla osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534).

Jednocześnie z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).

Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę, czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie podzielił stanowisko organów, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że okoliczność w postaci istnienia w dniu wydania decyzji, tj. [...] dokumentów, z których wynika, że skarżący rozpoczął studia na Politechnice Ł. w 1972 r. i studiował cały rok akademicki 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1976/77 i siedem miesięcy w roku akademickim 1977/78, nie jest istotną dla sprawy nową okolicznością faktyczną, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania. Opisany w uzasadnieniu decyzji stan nie uzasadniał przyjęcie istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Nie można bowiem przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, to oznacza, że okoliczności te są organowi znane (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1999 r. III SA 5019/98 – ONSA 2000, nr 2 poz. 62).

W rozpoznawanej sprawie organ wprawdzie wskazuje, że w dniu wydania decyzji nie posiadał wiedzy o tym, że skarżący wcześniej studiował, a jednocześnie jest w posiadaniu dokumentacji potwierdzającej okresy, w których skarżący studiował w Politechnice Ł. Ponadto całkowicie pomija to, że w tym okresie skarżącemu nie przysługiwało prawo do stypendium dla osób niepełnosprawnych, gdyż jako datę powstania niepełnosprawności skarżącego w stopniu lekkim wskazano we wniosku 23 lutego 1998 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano na okres bezterminowy.

W tym miejscu wskazać należy, że podstawę materialnoprawną wydania decyzji z dnia 4 października 2019 r. stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.). Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy, student może ubiegać się o stypendium dla niepełnosprawnych. Według postanowień art. 86 ust. 2 ustawy, przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 93 ust. 2 pkt 1, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Art. 93 ust. 4 ustawy stanowi, że w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

W ocenie organów orzekających w obu instancjach prawo do stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje studentowi, który spełnia ustawowe przesłanki do jego uzyskania i studiuje na studiach wymienionych w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. nie dłużej niż sześć lat. Zdaniem sądu przyjęta przez organy obu instancji wykładnia cytowanego przepisu jest wadliwa. Organy przyjęły bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Tym czasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem sądu prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa.

Sąd podziela wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dokonaną przez K. Leweckiego zaprezentowaną w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62) wskazującą, iż pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu organu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia czy student występował o świadczenia, oraz czy je pobierał.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może ubiegać się o przyznanie stypendium m.in. dla osoby niepełnosprawnej. Tak więc samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z posiadaniem prawa do stypendium. W celu uzyskania stypendium student musi o nie wystąpić, złożyć wniosek o jego przyznanie. Kolejne przepisy ustawy określają przesłanki, które muszą zostać dodatkowo spełnione, aby student mógł uzyskać uprawnienie do stypendium (art. 87 p.s.w.n. określa przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 p.s.w.n. wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 p.s.w.n ustalono warunki uzyskania stypendium rektora, a w art. 359 natomiast warunki uzyskania stypendium ministra). Nie jest więc tak jak przyjęły organy, że samo posiadanie statusu studenta jest równoznaczne z przysługiwaniem świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n.

WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 18 czerwca 2020 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Go 155/20 (publ. w LEX nr 3024884) trafnie wskazał, że aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki:

1) ubiegający się musi mieć status studenta;

2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc

3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Za zaprezentowanym powyżej rozumieniem pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. przemawia także uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym w odniesieniu do regulacji dotyczących pomocy materialnej dla studentów wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". A zatem to pobieranie stypendium nie może trwać dłużej niż 6 lat.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy w ogóle nie wzięły pod uwagę, że niepełnosprawność skarżącego w stopniu lekkim powstała 23 lutego 1998 r., a zatem nie mógł pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych w okresach wskazanych przez organ.

Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". W związku z tym, iż z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin ograniczający czas przysługiwania świadczenia. Termin ten należy odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w rozumieniu wyżej przedstawionym, tj. na skutek jego wniosku, po spełnieniu przesłanek, zostało mu przyznane stypendium, na określony w decyzji czas. Ten właśnie czas zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające ustaliły, przez jaki okres skarżący posiadał status studenta, jednakże całkowicie pominęły kwestię dotyczącą ustalenia ewentualnego pobierania przez niego świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 p.s.w.n., co zdaniem sądu ma kluczowy charakter w sprawie.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie stypendium dla osób niepełnosprawnych wadliwie zinterpretowały przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., zaś wadliwe rozumienie przepisu nie pozostało bez wpływu na wadliwe wznowienie postępowania i orzeczenie o odmowie przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych na czas odbywania studiów w roku akademickim 2019/20, a więc naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podstawę do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, dalej "ustawa COVID-19", innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zgodnie, z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 t.j. ze zm.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz w związku z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Podstawę wynagrodzenia dla ustanowionego z urzędu pełnomocnika stanowił art. 250 p.p.s.a. w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 18 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić powyższe rozważania, w tym przedstawioną w nich ocenę prawną.

a.l.