Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 802/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz rozkaz personalny I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1782
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 358/18 w sprawie ze skargi G. A. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżony rozkaz personalny, a także poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Szkoły Policji w S. z dnia [...] października 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz G. A. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 358/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. A. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych.

Rozkazem personalnym z [...] października 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji") w zw. z art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: "k.p.a."), Komendant Szkoły Policji w S. zwolnił G. A. ze służby w Policji z dniem 15 listopada 2017 r. Rozkazowi personalnemu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Funkcjonariusz posiada ponad 31 lat wysługi emerytalnej. W związku ze spełnieniem wymogu formalnego określonego w art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z treścią art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, Komendant podjął decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby w Policji.

Odwołanie od ww. rozkazu wniósł skarżący. Wskazał w nim m.in., że w jego ocenie decyzja o zwolnieniu ze służby w Policji nie znajduje uzasadnienia. Jest ona decyzją krzywdzącą i dyskryminuje skarżącego wśród innych policjantów z uwagi na osiągnięty przez niego wiek. Zarzucił, że przesłanka zawarta w art. 42 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji może jedynie uruchamiać sam proces wypracowywania decyzji o ewentualnym zwolnieniu, nie może stanowić samodzielnej przesłanki uzasadniającej zwolnienie na ww. podstawie prawnej.

Po rozpatrzeniu powyższego dowołania, rozkazem personalnym z [...] grudnia 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Komendant Główny Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji z [...] października 2017 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Użycie w ww. przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.).

Nadto organ odwoławczy zauważył, że decyzja w tym zakresie należy do organu kadrowego, a jedyną przesłanką, od której zależy zwolnienie ze służby w powyższym przypadku jest osiągnięcie 30 lat wysługi emerytalnej. Wynika z tego, że przesłanka stanowiąca podstawę do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji została w sposób wyczerpujący zdefiniowana w treści powołanego przepisu. Nie można tworzyć dodatkowych kryteriów, od zaistnienia których możliwie jest podjęcie takiej decyzji przez organ administracyjny, bowiem świadczyłoby to o arbitralnym podejściu do przedmiotowego przepisu, a ponadto prowadziłoby do rzeczywistego zwolnienia nie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, ale w oparciu o inną podstawę zwolnieniową zawierającą przesłankę wskazaną w art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji oraz inną przesłankę nie objętą przedmiotowym przepisem.

Komendant Główny Policji wskazał, że właściwy organ, tj. właściwy przełożony w sprawach osobowych skarżącego (w rozumieniu art. 32 ustawy o Policji) dokonał wyboru podstawy zwolnienia, wszczynając postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Poza sporem jest to, że przesłanka, na której oparto zwolnienie, została w sposób niebudzący wątpliwości dowiedziona w tym postępowaniu. Organ odwoławczy zauważył, że sam skarżący nie kwestionuje faktu nabycia prawa do emerytury z osiągnięciem przez niego 30 lat wysługi emerytalnej. Przełożony właściwy w sprawach osobowych ma prawo do swobodnego kształtowania struktury zatrudnienia w podległej mu jednostce organizacyjnej Policji.

Komendant wskazał, że w stanowisku organu pierwszej instancji z 6 listopada 2017 r. zostało zawarte stwierdzenie, że przy zwolnieniu ze służby w Policji skarżącego przełożony w sprawach osobowych wziął pod uwagę wyniki ankiet ewaluacyjnych, w których niejednokrotnie wyrażane były opinie słuchaczy szkoły na temat postawy

i zachowania skarżącego, w szczególności niepożądane reakcje, wyrażanie przez odwołującego się swoich odczuć czy opinii oraz poglądów prywatnych oraz przenoszenie ich na grunt zawodowy, a także niewłaściwe relacje służbowe ze słuchaczami. Innym przykładem potwierdzającym zasadność podjętej decyzji przez przełożonego było zdarzenie z 1 marca 2017 r., gdzie funkcjonariusz miał dopuścić się przewinienia dyscyplinarnego w postaci nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej, w ten sposób, że nie będąc do tego upoważnionym udzielił z prywatnego konta pocztowego, odpowiedzi osobie prywatnej na pytania zawarte w treści pisma kierowanego do Szkoły Policji w S., używając przy tym języka nielicującego z powagą służby, tj. czyn z art. 132 ustawy o Policji w zw. z § 7 i § 32 zasad etyki zawodowej policjanta - zawartych w załączniku do zarządzenia nr 805 KGP z 31 grudnia 2003 r. (Dz. Urz. KGP z 2004 r., Nr 1, poz. 3). Jak wyjaśnił organ odwoławczy, zdarzenia te nie stanowią o przesłance wynikającej z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, bo jest nią wyłącznie nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Zdarzenia te stanowią natomiast uzasadnienie, dla którego przełożony w sprawach osobowych podjął decyzję o fakultatywnym zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji.

Zdaniem Komendanta Głównego Policji uzasadnienie przyznania prymatu "interesu społecznego", tj. "interesu służby" nad "interesem prywatnym", zostało w tym przypadku dowiedzione w sposób niebudzący wątpliwości. Nie bez znaczenia miała dla tej oceny także postawa skarżącego podczas wręczenia mu rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji. Interes służby uzasadnia pozostawienie w służbie tylko takich funkcjonariuszy, którzy będą mogli realizować zadania tej jednostki Policji. Muszą to być funkcjonariusze stanowiący dla słuchaczy przykład zachowania praworządnego, prowadzącego do pogłębienia zaufania do Policji nie tylko przez społeczeństwo, ale również przez innych członków tej formacji, tj. nowoprzyjętych funkcjonariuszy Policji. W ocenie przełożonego funkcjonariusz nie spełnia tych kryteriów, dlatego w interesie służby było zwolnienie go na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji ze służby w Policji.

Komendant Główny Policji zauważył również, że inną przyczyną uzasadniającą podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji, był brak dyspozycyjności spowodowany absencją skarżącego w służbie, która destabilizowała proces szkolenia zawodowego policjantów. Policjant w 2016 r. przebywał bowiem na zwolnieniu lekarskim w okresie od 6 czerwca do 13 lipca oraz od 21 listopada do 22 grudnia. Ponadto [...] października 2017 r., po zakończeniu zajęć służbowych udał się do lekarza specjalisty - psychiatry, po czym przedłożył zaświadczenie lekarskie na okres od ww. dnia do 27 października 2017 r. Organ odwoławczy zauważył także, że policjant deklarował także chęć odejścia na emeryturę. Wobec tego przełożony skierował skarżącego na komisję lekarską, w celu określenia jego stanu zdrowia i przydatności do dalszego pełnienia służby w Policji (raport funkcjonariusza z 1 grudnia 2016 r. - informujący, że w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia, zwraca się o skierowanie na komisję lekarską, celem określenia dalszej przydatności do służby, skierowanie nr [...]. Z nieustalonych powodów skarżący cofnął swoją prośbę o skierowanie go na taką komisję (raport z 9 stycznia 2017 r., w którym cofnięcie uzasadnił względami osobistymi podyktowanymi zmianami ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym policjantów i innych służb mundurowych).

Zdaniem Komendanta Głównego Policji okoliczności przedstawionych zdarzeń również stanowią podbudowanie instrumentalne uzasadniające podjęcie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji. Organ miał uzasadnione, bo potwierdzone wskazanymi wyżej zdarzeniami, wątpliwości co do możliwości rzeczywistego dalszego pełnienia służby przez skarżącego. W interesie służby jest zapewnienie zatrudnienia tym funkcjonariuszom, którzy rzeczywiście będą realizować zadania wyznaczone dla tej formacji, a w szczególności dla tej szczególnej jednostki jaką jest szkoła Policji. Postawa skarżącego nie dawała takiej gwarancji. Stąd też zasadne jest twierdzenie, że organ prawidłowo skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Decyzję tę podjął w granicach uznania administracyjnego, przy czym uznanie to podbudowane było argumentacją wskazującą wprost na to, że dalsze zatrudnienie tego funkcjonariusza nie gwarantuje prawidłowej realizacji zadań wyznaczonych dla tej jednostki Policji. Zatem niezbędnym było, przy rozważeniu interesu społecznego (tożsamego z interesem służby) oraz interesu indywidualnego funkcjonariusza, dać prymat wartości wskazanej jako pierwszej.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że nie przeprowadzono postępowania w pełnym zakresie. Zauważył, że gromadzenie dowodów powinno w praktyce zostać ograniczone do uzyskania tych informacji, które są relewantne z punktu widzenia jego przedmiotu. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób dostateczny wykazał zaistnienie przesłanki wynikającej z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji i zgodnie z przyznaną mu kompetencją wydał decyzję merytoryczną.

Komendant zauważył także, że w sprawie nie może być mowy o dyskryminacji w sytuacji, gdy u podstaw decyzji o zwolnieniu stoi "dobro służby" czy "interes służby". Przyjęcie, że doszło w tym przypadku do dyskryminacji z uwagi na wiek uniemożliwiłoby kierownikowi danej jednostki Policji swobodne kształtowanie polityki kadrowej oraz realizacji, w założony przez niego sposób, celów dydaktycznych, do których zobowiązana jest ta jednostka. Zdaniem organu odwoławczego słuszny interes skarżącego nie stoi w zasadniczej sprzeczności z podjętym rozstrzygnięciem, zaś argumentacja funkcjonariusza, kwestionująca przedmiotowy rozkaz, nie góruje nad interesem służby (interesem społecznym).

Organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

Komendant Główny Policji podniósł, że organ I instancji, nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 k.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

Pismem z 30 stycznia 2018 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji. W uzasadnieniu podniósł m.in., że argumenty organów w sprawie zwolnienia ze służby są niespójne i często wzajemnie ze sobą sprzeczne. Można odnieść wrażenie, że krążą wokół niesprawdzonych informacji na temat donosów w sprawie skarżącego, a organ odwoławczy swoją argumentację nie opiera już na dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, lecz wchodzi w sferę zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji - ze względu na tzw. "dobro służby".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że stosownie do art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Użyte w tym przepisie sformułowanie "można" świadczy, że decyzja o zwolnieniu ze służby w Policji ma charakter decyzji uznaniowej. W judykaturze uznaje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że możliwość zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji nie jest uzależniona od przebiegu służby funkcjonariusza, ani jego subiektywnego przekonania co do przydatności na zajmowanym stanowisku. Wskazany przepis umożliwia właściwemu przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa na Policję, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Ustawodawca dopuszcza bowiem możliwość, że część funkcjonariuszy posiadających 30-letnią wysługę emerytalną będzie dalej wykonywać swoją służbę, natomiast inni zostaną zwolnieni ze służby i przejdą na emeryturę. To przełożony funkcjonariusza może zadecydować, biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, czy skorzystać z przysługującego prawa, czy też z uwagi na indywidualne cechy funkcjonariusza, pomimo przewidzianej wyraźnie prawem możliwości przejścia na emeryturę, pozostawić funkcjonariusza w służbie.

Sąd ten, badając zaskarżony rozkaz personalny i poprzedzający go rozkaz personalny organu pierwszej instancji, doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcia te nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem organy dokonały prawidłowej wykładni wskazanego powyżej przepisu prawnego oraz właściwie go zastosowały, zaś uzasadnienie zaskarżonego rozkazu personalnego, jak też okoliczności faktyczne sprawy, wystarczająco wykazują potrzebę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji stanowi samodzielną podstawę do podjęcia decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta ze służby. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazany przepis nie narusza dyspozycji art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, że zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba, że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. W kontrolowanej sprawie przesłanki te nie zaistniały. Skarżący nie korzystał z ochrony przewidzianej w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, gdyż zwolnienie lekarskie przedłożył po zakończeniu zajęć służbowych w dniu [...] października 2017 r.

i doręczeniu w tymże dniu, w trybie art. 47 § 1 i § 2 k.p.a., rozkazu personalnego z [...] października 2017 r. Sąd ten odwołał się do Kodeksu pracy, wskazując, że wypowiedzenie stosunku pracy pracownikowi, który świadczył pracę a następnie wykazał, że w dniu wypowiedzenia był niezdolny do pracy z powodu choroby, nie narusza art. 41 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. Słusznie więc organy orzekające przyjęły, że dopuszczalne było wydanie obu rozkazów w sytuacji zaprzestania przez skarżącego służby z powodu choroby.

Sąd ten wskazał, że bezspornym jest, że w kontrolowanej sprawie skarżący nabył uprawnienia do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Również sam skarżący nie kwestionuje faktu nabycia prawa do emerytury z ww. tytułu. Nie bez znaczenia dla oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy były również okoliczności związane z deklaracją skarżącego w zakresie chęci przejścia na zaopatrzenie emerytalne oraz cofnięciem prośby o skierowanie na komisję lekarską celem określenia dalszej przydatności do służby w Policji.

Sąd zauważył, że uzasadniając zwolnienie skarżącego ze służby w Policji obok powołania się na przesłankę z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, Komendant Główny Policji szczegółowo wskazał powody uzasadniające zwolnienie skarżącego ze służby w Policji, m.in. powołał się na wyniki ankiet ewaluacyjnych, w których opinie słuchaczy wskazywały na niewłaściwą postawę oraz zachowanie skarżącego, polegające na wyrażaniu własnych opinii czy odczuć oraz poglądów prywatnych i ich przenoszeniu na grunt zawodowy, a także niewłaściwe relacje służbowe ze słuchaczami, które przemawiały za podjęciem decyzji w oparciu o wskazaną powyżej normę prawną i daniem prymatu interesowi służby, po uwzględnieniu przesłanek określonych w art. 7 k.p.a. Nadto organ odwoławczy odwołał się do zdarzenia mającego miejsce 1 marca 2017 r. kiedy to skarżący miał dopuścić się przewinienia dyscyplinarnego, tj. czynu z art. 132 ustawy o Policji w związku z § 7 i § 32 Zasad etyki zawodowej Policjanta - załącznika do zarządzenia nr 805 KGP (Dz. Urz. KGP z 20104 r., Nr 1, poz. 3), jak również wskazał na brak dyspozycyjności skarżącego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji przełożony policjanta wykazał okoliczności, jakie brał pod uwagę, podejmując decyzję o niepozostawieniu funkcjonariusza w dalszej służbie. Wskazał, że przełożeni mają obowiązek tak kształtować obsadę kadrową aby Policja sprawnie realizowała zadania na nią nałożone mocą ustawy.

Rozważając, czy organ, wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, Sąd ten uznał, że w sprawie został w sposób należyty wyważony zarówno słuszny interes strony jak i interes społeczny. Interes strony rozumiany jako dalsze pozostawanie w służbie pomimo osiągnięcia pełnej wysługi lat (ponad 30) nie może konkurować z ważnym interesem społecznym utożsamianym z zagwarantowaniem prawidłowego i sprawnego funkcjonowania poszczególnych komórek Policji, w tym Szkoły Policji w S..

Sąd zauważył również, że rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy (w tym przypadku stosunku służby) na podstawie przepisu prawa krajowego uprawniającego pracodawcę do takiej czynności w przypadku nabycia przez pracownika prawa do emerytury nie narusza zakazu dyskryminacji ze względu na wiek, jeżeli regulacja przewidziana w tym przepisie jest obiektywnie i racjonalnie uzasadniona słusznym celem związanym z polityką zatrudnienia i rynkiem pracy oraz jest właściwa i konieczna do jego osiągnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II PK 197/14 i z 11 grudnia 2014 r. sygn. akt I PK 120/14 oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 lipca 2011 r. sygn. akt C-159, Fuchs), co na gruncie kontrolowanej sprawy miało miejsce.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), oceniły zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 k.p.a.), a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Co zaś się tyczy zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., to analiza sprawy nie wykazała, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak zawiadomienia funkcjonariusza o wszczęciu postępowania i wezwania do wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego nie miało istotnego wpływu na jego końcowy wynik. Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tego zaś skarżący nie wykazał.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcia organów Policji z [...] grudnia 2017 r. i [...] października 2017 r. nie naruszają przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego, organy Policji orzekające w sprawie powołały się na nabycie prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, a także wskazały obiektywne okoliczności zwolnienia ze służby.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący reprezentowany przed radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego z [...] grudnia 2017 r. oraz utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego z [...] października 2017 r. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a - naruszenie norm prawa materialnego tj.:

1. art. 41 ust. 2 pkt 4 i nast. ustawy z dnia ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r.

o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687, ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie powyższego przepisu (błąd subsumpcji) niewłaściwie uznając, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu przyjętemu w hipotezie normy prawnej art. 41 ust. 2 pkt. 4 ustawy o Policji (...) i w konsekwencji niewłaściwe uznanie przez Sąd, że organy obu instancji przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji G. A. nie naruszyły zasady uznania administracyjnego, gdy tymczasem zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy potwierdza, że organy obu instancji dopuściły się dowolności przy podejmowaniu decyzji oraz zaniechały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia (porównania) argumentów przeciw i za pozostawieniem w służbie w Policji G. A., co ostatecznie doprowadziło do zastosowania wobec jego osoby niedopuszczalnego automatyzmu w skorzystaniu z trybu zwolnienia określonego w art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji (...) - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 października 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 659/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2015 r., sygn. akt. I OSK 649/09;

2. art. 2 pkt 1 Dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r., ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303, z dnia 2 grudnia 2000 r. s. 16; Dz.Urz. UE Polskie Wydanie Specjalne rozdz. 5, tom 4 s. 79, wydanej na podstawie art. 13 TWE) w zw. z art. 3 ust. 1c dyrektywy, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, gdy tymczasem z treści uzasadnienia Rozkazu Personalnego Komendanta Szkoły Policji w S. Nr [...] z [...] października 2017 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji G. A. bezsprzecznie wynika, że jedyną przesłanką, którą kierował się organ przy podjęciu decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby był fakt posiadania przez skarżącego ponad 31 wysługi emerytalnej, a tym samym organ ten powołał się wyłącznie na wymóg formalny określony w art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, co przesądzało o zastosowaniu swoistego rodzaju automatyzmu w działaniu organu;

3. § 22 pkt 6 i nast. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz .U. z 2013 r. poz. 644 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe uznanie przez Sąd, że Rozkaz Personalny Komendanta Szkoły Policji z [...] października 2017 r. zawierał uzasadnienie zgodnie z wymogami tegoż przepisu, gdy tymczasem brak w nim było wymagalnych i w sposób prawidłowy przedstawionych elementów uzasadnienia;

II. na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1. art. 145 § 1 lit. b) p.p.s.a w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 6 i art. 8 ust. 1 i 9 oraz w zw. z art. 10 § 1 i art. 81 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U.00.98.1071 z późn. zm. dalej jako "k.p.a") poprzez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli działania organów administracji publicznej obu instancji w zakresie przestrzegania przez organ obowiązków wynikających z powyższych przepisów i w konsekwencji uznanie przez Sąd, że uchybienia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdy tymczasem naruszenia w zakresie przestrzegania podstawowych zasad wyrażonych w k.p.a przez organy obu instancji, a wynikających z obowiązków wynikających z powyższych przepisów, których to naruszenie powoduje rażące naruszenie przepisów o postępowaniu, niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi powód wznowienia postępowania, gdyż powołane powyżej przepisy nie wymagają stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy, w sytuacji gdy organ nie powołał się na podstawy do zastosowania przez organy dyspozycji przepisu art. 10 § 2 k.p.a. - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2002 r., sygn. akt V SA 166/2002;

2. art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., art. 77 § 4 k.p.a. i art. 81 k.p.a. w zw. z art. 6 i art. 8 ust. 1 i 9 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. oraz w zw. z § 22 pkt. 6) i nast. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 644 z późn. zm.), poprzez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli działania organów administracji publicznej obu instancji w zakresie przestrzegania przez organy obowiązków wynikających z powyższych przepisów i zasad prawa administracyjnego w nich zawartych, i w konsekwencji uznanie przez Sąd, że uchybienia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdy tymczasem naruszenia w zakresie przestrzegania podstawowych zasad wyrażonych w k.p.a. przez organy obu instancji, a wynikających z obowiązków z powyższych przepisów, których to naruszenie powoduje rażące naruszenie przepisów o postępowaniu, niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi powód wznowienia postępowania, gdyż powołane powyżej przepisy nie wymagają stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy, w sytuacji gdy organ nie powoływał się na podstawy do zastosowania przez organy dyspozycji przepisu art. 10 § 2 k.p.a., jak również niewłaściwe uznanie przez Sąd, że skarżący nie wykazał, że brak zawiadomienia go o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w toku postępowania odwoławczego mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdy tymczasem szczegółowe uzasadnienie podnoszonych zarzutów oraz ich wpływu na poprawność i nielegalność działania organów obu instancji obszernie przedstawił skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2002 r., sygn. akt V SA 166/2002; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2002 r., sygn. akt IV SA 2326/2002 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarządzeniem z 23 lutego 2021 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t.: Dz. U. z 2020, poz. 1842) skierował sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, o czym strony zostały zawiadomione i pouczone o prawie złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego zarządzenia pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej. Strony nie złożyły w zakreślonym terminie pisma procesowego zawierającego dodatkowe argumenty na poparcie swojego stanowiska w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania sądu drugiej instancji granicami skargi kasacyjnej.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i naruszenie prawa materialnego. W tej sytuacji zasadniczo jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego. Istota sprawy, jak i podniesionych zarzutów kasacyjnych, czyni jednak zasadnym łączne ich rozpoznanie.

Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji był przepis art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Zgodnie z owym przepisem prawa, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Zauważyć należy, że powyższy przepis prawa statuuje fakultatywną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby z powodu osiągnięcia przez niego 30 lat wysługi emerytalnej. Takie sformułowanie przepisu oznacza, że nie nakazuje się wprost zwalniania ze służby policjantów jedynie z powodu nabycia przez nich prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Jest to norma o charakterze uznaniowym. W tego rodzaju sprawach przełożony powinien wykazać dwie przesłanki: 1) nabycie przez policjanta prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, 2) inną przyczynę lub przyczyny, warunkujące zwolnienie. Przyczyną taką może być wykazana dowodami np. okoliczność, że funkcjonariusz z powodu wieku nie jest w stanie podołać trudom służby, czy też nie posiada dostatecznych kwalifikacji. Osiągnięcie przez policjanta odpowiedniego wieku nie oznacza zatem automatyzmu przy jego zwalnianiu. Decyzje wydawane na podstawie ww. przepisu prawa mają charakter decyzji uznaniowej. Uznaniowy charakter decyzji, której podstawę materialnoprawną stanowi przepis art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Organ, prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma być wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić określony w art. 7 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w oparciu o art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Wszelkie istotne dla sprawy ustalenia i wnioski powinny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia. (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

Trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie, że rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji, zwalniając skarżącego ze służby w Policji z dniem 15 listopada 2017 r., w podstawie prawnej wydanego rozkazu personalnego powołał, jako podstawę jego wydania, art. 41 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji. Przepis art. 45 ust. 3 ustawy o Policji określa organ właściwy do wydania decyzji podejmowanej na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 tej ustawy. W uzasadnieniu wydanego rozkazu personalnego powołał się wyłącznie na nabycie przez skarżącego prawa do emerytury z tytułu osiągniecia przez skarżącego 30 lat wysługi emerytalnej, co doprowadziło do zastosowania wobec skarżącego niedopuszczalnego automatyzmu w skorzystaniu z trybu zwolnienia określonego w art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, a tym samym do naruszenia owego przepisu prawa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydawana na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji jest decyzją uznaniową. Omawiana regulacja nie wskazuje żadnych dodatkowych warunków, od których miałaby zależeć decyzja organu zwalniającego. Jeżeli organ wzbogaciłby podstawę zwolnieniową z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji o dodatkową przesłankę zwolnieniową nie ujętą w ww. przepisie prawa, ani w żadnym innym pragmatyki służbowej, mógłby narazić się na zarzut wydania decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Musi zatem działać zgodnie z prawem i na podstawie obowiązujących przepisów. Zatem rolą organu administracyjnego jest w przedmiotowej sprawie zbadanie czy w tym konkretnym przypadku został zastosowany właściwy tryb zwolnienia ze służby w Policji, czy zostały właściwie zastosowane przesłanki wynikające z przedmiotowego przepisu oraz czy organ działał w granicach uznania administracyjnego. Organ ten wskazał, że wybór podstawy zwolnienia z służby należy do organu administracyjnego, który ma prawo do dokonania wyboru spośród ustanowionych w pragmatyce służbowej podstaw zwolnieniowych. W ocenie organu odwoławczego, właściwy organ, tj. właściwy przełożony w sprawach osobowych skarżącego, dokonał takiego wyboru, wszczynając postępowanie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. W ocenie organu odwoławczego przesłanka, na której oparto zwolnienie, została dowiedziona a skarżący nie kwestionuje faktu nabycia praw do emerytury z osiągnięciem przez niego 30 lat wysługi emerytalnej. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego organ odwoławczy wskazał, że przełożony w sprawach osobowych ma prawo do swobodnego kształtowania struktury zatrudnienia w podległej mu jednostce organizacyjnej Policji. Uzasadniając trafność podjętego rozstrzygnięcia, powołał się na stanowisko Komendanta Szkoły Policji w S. z 6 listopada 2017 r. i opisane tam okoliczności mające świadczyć o zasadności rozkazu personalnego wydanego przez ten organ w dniu [...] października 2017 r. Podsumowując powyższe uznał, że organ I instancji w sposób dostateczny wykazał zaistnienie przesłanki wynikającej z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji i zgodnie z przyznaną mu kompetencją wydał decyzję merytoryczną, co zdecydowało, że organ odwoławczy utrzymał w mocy rozkaz personalny wydany przez organ pierwszej instancji. Uznał też, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji nie stanowi nieuzasadnionej dyskryminacji ze względu na osiągnięty przez niego wiek.

Rozpoznając skargę Sąd pierwszej instancji uznał, mając na względzie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W ocenie tego Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż organ skorzystał z uprawnienia określonego w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji dającego mu uprawnienie do zwolnienia skarżącego ze służby z tytułu nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, wskazując jednocześnie na kompetencje organu decyzyjnego do realizacji polityki kadrowej w kierowanej przez niego jednostce Policji. Jednocześnie Sąd ten stwierdził, że kontrolując legalność decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego, nie mogą wkraczać w kompetencje organów i oceniać słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Należy mieć jednak na względzie, że dokonując kontroli legalności decyzji uznaniowych sąd administracyjny ma obowiązek zbadania czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Kontrola legalności takich decyzji dotyczy procesu ich wydania, tj. spełnienia przez organ wymogów proceduralnych, ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w sprawie istotne znaczenie prawne, co Sąd pierwszej instancji trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, lecz powyższym obowiązkom uchybił. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jedynie powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził prawidłowej kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji. Nie wyjaśniono najistotniejszej okoliczności faktycznej sprawy, którą było ustalenie, czy zwolnienie skarżącego ze służby w Policji nastąpiło wyłącznie z powodu nabycia przez niego prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, czy też stanowiło ono jedynie współprzyczynę zwolnienia, którą w tym przypadku były okoliczności powołane dopiero w decyzji drugoinstancyjnej, których wystąpienie skarżący kwestionował podnosząc, że nie został zawiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, który to zarzut uznać należy za trafny (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 81 k.p.a.). Nie wskazano jednoznacznie przyczyn zwolnienia skarżącego ze służby w Policji oraz nie wykazano, że znajdują one oparcie w materiale dowodowym sprawy.

Wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych, że w sytuacji gdyby zwolnienie skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji tj. z powodu nabycia przez niego prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej było wyłączną przyczyną jego zwolnienia należało rozważyć, czy nie stanowi ono dyskryminacji z uwagi na wiek.

W wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 649/2009 (wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w orzeczeniach sądów administracyjnych, sądów powszechnych, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, a także Trybunału Konstytucyjnego wydanych przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, albo wydanych po nabyciu przez Polskę statusu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, ale odnoszących się do stanów faktycznych sprzed akcesji przyjmowano, że zwolnienie policjanta czy też innego funkcjonariusza służb mundurowych na powołanej wyżej podstawie nie może być ocenione jako dyskryminacja funkcjonariusza ze względu na wiek. Obecnie rozważanie tego zagadnienia wymaga jednak odniesienia się do regulacji wynikających z prawa wspólnotowego. W tym, przypadku Dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303, z dnia 2 grudnia 2000 r. s. 16; Dz. Urz. UE Polskie Wydanie Specjalne rozdz. 5, tom 4 s. 79, wydanej na podstawie art. 13 TWE), której naruszenia przepisu art. 2 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1c trafnie podnosi skarżący kasacyjnie.

Dyrektywa ta w pkt 1 zakazuje dyskryminacji między innymi ze względu na wiek. Zakres jej stosowania określa art. 3, zgodnie z którym stosuje się ją do wszystkich osób zarówno sektora publicznego jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania (art. 3 ust. 1 pkt c)). W świetle art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, państwa członkowskie mogą ustalić, że niniejsza dyrektywa w kwestii dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność lub wiek, nie znajduje zastosowania wobec sił zbrojnych.

W art. 6 ust. 1 cyt. dyrektywy dopuszczona została jednak możliwość uznania przez państwa członkowskie, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy, kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne. Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi, na wprowadzeniu specjalnych warunków dostępu do zatrudnienia i kształcenia zawodowego, zatrudnienia i pracy, włącznie z warunkami zwalniania i nagradzania, dla ludzi młodych, pracowników starszych i osób mających na utrzymaniu inne osoby, w celu wspierania ich integracji zawodowej lub zapewniania im ochrony.

Ponadto zauważyć należy, że w pkt 18 preambuły tej dyrektywy stwierdzono, iż nie wymaga ona w szczególności od sił zbrojnych, policji, służb więziennych lub ratowniczych przyjmowania do pracy lub dalszego zatrudnienia osób nieposiadających wymaganych zdolności umożliwiających wykonywanie zadań, które mogą im zostać powierzone z uwzględnieniem wynikającego z prawa celu utrzymania zdolności operacyjnych tych służb. Natomiast w świetle pkt 19 preambuły dyrektywy, aby umożliwić Państwom Członkowskim utrzymywanie skuteczności sił zbrojnych, mogą one nie stosować przepisów niniejszej dyrektywy dotyczących niepełnosprawności i wieku w całych siłach zbrojnych lub ich części. Państwa członkowskie, które zdecydują się na taki krok, muszą określić zakres stosowania takiego odstępstwa.

Wskazać należy, iż polski ustawodawca implementował dyrektywę Rady 2000/78 WE w prawie pracy. Niewątpliwie ma ona zastosowanie również do służb mundurowych. Jednakże w ustawie o Policji brak jest stosownej regulacji, jak również określenia zakresu wyłączenia jej stosowania. Nie zwalnia to jednak sądu pierwszej instancji od obowiązku dokonania oceny zastosowania przepisu art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji pod kątem jego zgodności z przepisami prawa wspólnotowego.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji, zwalniając skarżącego ze służby na podstawie art. art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji w ogóle nie powołał się na przyczyny współistniejące, a organ odwoławczy wprawdzie odniósł się do przepisów ww. Dyrektywy i, wbrew treści decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stwierdził, że w ocenie Komendanta Szkoły Policji w S. dal zapewnienia prawidłowego funkcjonowania tej jednostki konieczne jest zapewnienie właściwej obsady dydaktycznej, podczas, gdy z decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, by organ ten miał na względzie przepisy ww. Dyrektywy.

W świetle powyższego za zasadne należało uznać nie tylko podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji i art. 2 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1c Dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, ale także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania.

Powyższe uchybienia dawały podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił także zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Szkoły Policji w S. z dnia [...] października 2017 r., nr [...].

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.