Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 939/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1 i 2, ust. 8, art. 17 ust. 1 i 1b
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant referent stażysta Martyna Dziubałka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje adwokat M. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] zł ([...] złotych[...]), w tym [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem podatku od towarów i usług, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] (nr rej. [...]) – po rozpoznaniu wniosku O. M. z dnia [...] 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką M. M. – działający z upoważnienia Wójta Gminy Przemęt Kierownik [...] Ośrodka [...] w P. odmówił przyznania wnioskodawcy następujących świadczeń: 1) specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką M. M., 2) świadczenia w formie opłacania składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, 3) świadczenia w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W podstawie prawnej organ wskazał art. 16a ust. 1, 2, 4 i 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazując na ustalony stan faktyczny, organ wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2013 r. skarżący wniósł o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością stałej opieki nad matką M. M., która w świetle orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2009 r. była niezdolna do pracy i niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia [...] 2010 r., a w świetle orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2010 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Powołując się na dostępną dokumentację, organ wskazał na okresy zatrudnienia wnioskodawcy: na podstawie umowy zlecenia w okresie od [...] do [...] lipca 2009 r. oraz na podstawie umowy o pracę w okresie od [...] lutego 2011 r. do [...] kwietnia 2011 r. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż umowa zlecenia został zawarta na okres 1 miesiąca, natomiast umowa o pracę został rozwiązana przez pracodawcę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Ponadto organ podniósł, że zatrudnienie wnioskodawcy [na podstawie umowy o pracę] w spółce A miało miejsce w okresie, kiedy jego matka legitymowała się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2010 r. Ponadto organ wskazał na okresy zarejestrowania wnioskodawcy w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wolsztynie jako osoba bezrobotna: od [...] lutego do [...] maja 2009 r. i od [...] lipca 2010 r. do [...] lutego 2011 r. Powołując się na definicję osoby bezrobotnej zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), organ uznał również, że rejestrując się jako osoba bezrobotna wnioskodawca zgłaszał gotowość podjęcia zatrudnienia również w okresie legitymowania się przez jego matkę orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS. Reasumując, organ uznał, że w przypadku wnioskodawcy rezygnacja zatrudnienia w ogóle nie miała miejsca, wobec czego nie spełnia on warunków koniecznych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2013 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie wnioskodawca stwierdził, że opiekuje się matką, a dotychczasowa kwota zasiłku, jak i ta "nowa" są wręcz symbolicznymi formami wsparcia, a mimo to osoby najuboższe pozbawia się tych świadczeń. Decyzję uznał za niesprawiedliwą i stanowiącą zaprzeczenie podstawowych norm moralno-etycznych. Do odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia matki, która wymaga stałej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, po rozpatrzeniu odwołania O. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy za słuszne uznał stanowisko organu I instancji, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a przesłanka ta nie jest spełnia aktualnie i nie była spełniona w przeszłości, gdyż w okresie od [...] października 2009 r., tj. od daty stwierdzenia niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji matki wnioskodawcy nie poszukiwał on pracy (był zarejestrowany jako bezrobotny), a następnie zatrudnił się w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ odwoławczy podniósł, że w tych okolicznościach ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia wnioskodawcy wynika, że w istocie zrezygnował on z podjęcia zatrudnienia, a nie z wykonywania pracy. Odnosząc się do wcześniej pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium podniosło, że przesłanki przyznania tego świadczenia były szersze od przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego (wystarczyło, że wnioskodawca nie podejmował zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką). Powołując się na brzmienie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ stwierdził, że warunkiem otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością m.in. sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie wystarczy zatem samo niepodejmowanie zatrudnienia. Ponadto organ wyjaśnił, że odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia skutkuje odmową przyznania świadczeń w formie opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenia zdrowotne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnioskodawca zakwestionował prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] 2013 r., zarzucając im naruszenie prawa w rozumieniu art. 417¹ Kodeksu cywilnego, bowiem nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, uchwalona w dniu 7 grudnia 2012 r. jest sprzeczna z Konstytucją. Podniósł, że czuje się pokrzywdzony przez Państwo, a znalazł się w niekorzystnej sytuacji prawnej w wyniku nowelizacji ustawy, gdyż na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie spełnia przesłanek do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego ponieważ wcześniejsza decyzja organu I instancji z dnia [...] 2011 r., którą przyznano mu świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wygasła z mocy prawa w dniu 30 lipca 2013 r. w wyniku wejścia w życie w dniu 1 stycznia 2013 r. nowelizacji z dnia 7 grudnia 2012 r. Stwierdził, że jego sytuacja nie ulegała zmianie, zaś stan zdrowia matki się pogarsza, a nikt poza nim nie ma fizycznej możliwości sprawowania nad nią opieki. która organowi naruszenie prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymało w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Organ podniósł, że jest zobowiązany do stosowania – w tym przypadku jasno brzmiących – obowiązujących przepisów i nie jest uprawniony do oceny ich zgodności z Konstytucją RP.

Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. pełnomocnik ustanowiony dla skarżącego z urzędu w wykonaniu przyznanego stronie prawa pomocy podtrzymał wnioski i argumentację skargi, w tym żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na uzasadnione żądanie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powołał się na orzeczenie WSA w Łodzi II SA/Łd 599/13 z dnia 13 sierpnia 2013 r., w którym Sąd odniósł się do sytuacji bezrobotnego w świetle zastosowanego przez organy przepisu. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały pokryte nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że pozytywne przesłanki do przyznania świadczenia, którego przyznania domagał się skarżący, przewidział ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany przepis wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), która z dniem 1 stycznia 2013 r. znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy. Zasiłek ten przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 tej ustawy).

Podstawę odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką stanowiło w ocenie Kolegium niespełnienie przez stronę wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ ten przyjął, że strona w okresie od 19 października 2009 r., tj. od daty stwierdzenia niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji jego matki, nie poszukiwał on pracy (był zarejestrowany jako bezrobotny), a następnie zatrudnił się w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ odwoławczy w tych okolicznościach uznał, że w istocie skarżący zrezygnował z podjęcia zatrudnienia, a nie z wykonywania pracy, zaś warunkiem otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością m.in. sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie wystarczy samo niepodejmowanie zatrudnienia. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na zróżnicowanie przez ustawodawcę przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca uzależnił prawo do tego świadczenia także od niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, natomiast w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanie tego świadczenia powiązał jedynie z faktem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym.

W ocenie Sądu prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy, opierająca się jedynie na wynikach wykładni językowej, nie zasługuje na akceptację. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela wyrażony w orzecznictwie, a zasadzający się na wynikach wykładni językowej i funkcjonalnej, pogląd (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Go 646/13 i powołane tam orzecznictwo – dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że jakkolwiek przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określa, iż warunek rezygnacji z zatrudnienia jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia ugruntowana na tle świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przemawia za tym istota każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne, ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanie tej rekompensaty jest formą wynagradzania przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń rodzinnych pozwala zatem na stosowanie analogicznej wykładni takich samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Przeciwna interpretacja przepisu, w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy możliwości ubiegania się o tę formę wsparcia, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powołaną zasadą wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym powinny być traktowane równo, a zatem według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad tymi niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b tej ustawy (tj. beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi". Ponadto, co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego. A mianowicie na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki w następstwie rezygnacji z wykonywanej pracy oraz na tych, którzy również podejmują się sprawowania i wykonują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania takiej opieki (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 724/13, WSA w Łodzi z dnia 18 październik 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 805/13, WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 656/13 – orzeczenia powołane za WSA w Gorzowie Wlkp. sygn. akt II SA/Go 646/13 – dostępne jw.).

Tutejszy Sąd podziela również stanowisko orzecznictwa co tego, że za uznaniem, iż rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki obejmuje również niepodejmowanie pracy, przemawia dyspozycja przepis art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten, wyliczając enumeratywnie podmioty, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, nie wskazuje wśród nich osób bezrobotnych. W ocenie Sądu, gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o to świadczenie, to zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Go 550/13 – dostępny jw.).

W tym miejscu warto także przywołać kolejny pogląd zaprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym nie można zgodzić się z zawężeniem rozumienia omawianego pojęcia poprzez stosowanie formalnych ograniczeń. Za takie należy uznać konieczność formalnego pozostawania w zatrudnieniu lub w innej pracy zarobkowej, albo też formalnej rejestracji w urzędzie pracy. Działaniem nielicującym z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) byłoby forsowanie takiej interpretacji omawianego przepisu, która upatrywałaby w powyższej regulacji podstawy do jedynie formalnego, a w rzeczywistości wyłącznie fikcyjnego podejmowania zatrudnienia, wykonywania pracy zarobkowej lub uzyskania statusu bezrobotnego. Takie formalne i wąsko rozumiane pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w istocie prowadziłoby do erozji prawa, poprzez wymuszanie na osobach, które opiekują się niepełnosprawnymi członkami najbliższej rodziny i przez to rezygnują z aktywności zawodowej, podejmowania działań pozornych, zmierzających wyłącznie do tego, aby choćby przez krótki czas spełnić wymóg zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo bycia bezrobotnym, li tylko po to, aby móc z nich formalnie zrezygnować, a tym samym spełnić restrykcyjnie pojmowane przesłanki. Taki sposób rozumienia omawianej przesłanki należy odrzucić jako sprzeczny z istotą państwa prawnego i zasadą racjonalnego tworzenia prawa, a więc takiego, którego rozumienie nie zachęca obywateli do podejmowania fikcyjnej aktywności wyłącznie po to, aby uzyskać wsparcie ze środków publicznych dla swej szczytnej i społecznie pożądanej działalności (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 815/13).

Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również i to, że w tym samym stanie faktycznym skarżący od 1 września 2011 r. był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką M. M., jak to wynika z decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] 2011 r. (nr rej. [...]). Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadzając dodatkowego pojęcia "aktualnej" (względnie "obecnej") rezygnacji z zatrudnienia. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w przepisie art. 16a ust. 1, należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, którym jest – jak zostało to już powiedziane – jest przyznanie rekompensaty pieniężnej tym członkom społeczeństwa, którzy, podejmując się opieki nad swymi najbliższymi niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w niniejszej sprawie skarżący nadal pozostawał osobą, która nie podejmowała zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie sposób przy tym nie zauważyć pewnej niekonsekwencji organu I instancji, który uprzednio przyznając stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, traktował skarżącego jako osobę, która nie podejmowała z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką w sytuacji, gdy strona nie pozostawała już zatrudnieniu (zatrudnienie ustało z dniem [...] kwietna 2011 r.) ani nie była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna. Po czym następnie organ zanegował spełnienie tej przesłanki w tych samych okolicznościach faktycznych i w stanie prawnym uprawniającym do zastosowania analogicznej wykładni przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia".

W ocenie Sądu błędna jest również taka interpretacja przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która sprowadza się w istocie do przyjęcia, że tylko ustanie zatrudnienia w określonym trybie i czasie stanowi wypełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Na gruncie omawianego przepisu stwierdzić należy, że nie uzależnia on spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia od ustania tegoż zatrudnienia w określonym prawem trybie. Stanowisko to należy odpowiednio odnieść do sytuacji niepodejmowania zatrudnienia. Między ustaniem zatrudnienia lub rezygnacją z jego podejmowania (lub wykonywania innej pracy zarobkowej) a wykonywaniem opieki nad wskazaną w tym przepisie osobą powinien istnieć związek przyczynowy, uwzględniający pewien aspekt czasowy. Aspekt czasowy w tym wypadku sprowadza się jednakże wyłącznie do stwierdzenia, że rezygnacja z zatrudnienia miała miejsce w okresie, gdy po stronie osoby wymagającej opieki istniał stan niepełnosprawności, o którym mowa w przepisie art. 16a ust. 1 powołanej ustawy, co w praktyce w zasadzie odnosi się do dowolnego momentu w okresie od daty powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności do dnia złożenia wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy (tak tutejszy Sąd w wyroku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Po 719/13; por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Go 506/13, LEX nr 134399 – orzeczenia dostępne jw.).

Reasumując wszystko powyższe, stwierdzić należy, że nie można uznać a priori, iż w przypadku osoby bezrobotnej (osoby, która nie pozostaje w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej) nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zbyt wąska, a tym samym błędna, interpretacja pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" doprowadziła organy do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) orzekł, jak w sentencji (pkt I). W konsekwencji, na podstawie art. 152 p.p.s.a. rozstrzygnął również co do wykonalności zaskarżonej decyzji (pkt III sentencji).

Podczas ponownego rozpatrywania sprawy w postępowaniu odwoławczym Kolegium, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w stanie faktycznym, który nie budzi wątpliwości, uwzględni zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku wskazania dotyczące interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" i zastosuje art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych odpowiednio do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a., uwzględniając wniosek i oświadczenie pełnomocnika procesowego (adwokata) ustanowionego w wykonaniu przyznanego stronie prawa pomocy (pkt II sentencji).