Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1336/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.Z. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2010r. o nr [...] do [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec S.Z. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2010r. o nr [...] do [...]. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2000 - 04/2003 w łącznej kwocie należności głównej 62.435.70zł. wraz z należnymi od tej kwoty odsetkami.

W celu realizacji należności objętych tytułami wykonawczymi z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] do nr [...]. zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2010 r. o numerach od [...] do [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w Banku [...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu ... sierpnia 2010 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienia o zajęciu w dniu ... sierpnia 2010 r.

Pismem z dnia [...] października 2010r. nr [...] Dyrektor ...Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. przekazał Naczelnikowi ... Urzędu Skarbowego ... .... tytuły wykonawcze z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] do [...], celem dalszego prowadzenia egzekucji wobec Zobowiązanego.

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Naczelnik ... Urzędu Skarbowego ... - ... zwrócił Dyrektorowi ...Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. tytuły wykonawcze z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] do [...] z uwagi na brak obrotów na zajętym rachunku bankowym, do którego nastąpił zbieg egzekucji.

Następnie celem wyegzekwowania należności objętych m.in. tytułami wykonawczymi z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] do [...] Dyrektor ...Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. zawiadomieniami z dnia [...] marca 2017r. o nr: [...], [...] oraz [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego w [...] Banku S.A. Niniejsze zawiadomienia zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu ... kwietnia 2017 r. natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 kwietnia 2017r.

Pismem z dnia 21 listopada 2017r., oraz pismem precyzującym żądanie, które wpłynęło do Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w dniu 15 stycznia 2018 r. S.Z. wniósł o umorzenie egzekucji oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy i zaniechanie czynności egzekucyjnych na podstawie przedawnionych tytułów wykonawczych. Przedmiotowe pisma zostały przekazane zgodnie z właściwością Dyrektorowi ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. przy piśmie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...] Dyrektor ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S.Z. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr od [...] do nr [...]. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie.

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] lutego 2018 r.

Organ zauważył, iż na gruncie przedmiotowej sprawy zastosowanie znajduje zastrzeżenie wynikające z art. 27 ust. 2 ustawy ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378) - zwana dalej ustawą deregulacyjną, który stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, to następuje ono z upływem tego wcześniejszego terminu.

Wskazał, iż przedmiotowe należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2000 - 04/2003, objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] do [...] uległyby przedawnieniu odpowiednio w okresie: 11.10.2010 r. - 16.05.2013 r.

Podniósł, że podjęte w dniu [...] sierpnia 2010 r. czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, polegające na wystawieniu tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr od [...] do [...], oraz polegające na dokonaniu zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2010 r. o numerach od – [...] do [...] zajęć rachunku bankowego w Banku [...] S.A., o których Zobowiązany został powiadomiony w dniu ... sierpnia 2010 r. spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia niniejszych należności, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Organ stwierdził, iż z ww. okolicznościom wynika, iż przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Odnosząc się do kwestionowania przez skarżącego nie posiadania konta w [...] Banku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył, iż z pism [...] Banku S.A. z 3 kwietnia 2017 r. stanowiących odpowiedź na dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego wynika, iż przedmiotowe zajęcia nie mogą zostać zrealizowane z uwagi na brak środków na rachunku pozwalających na ich realizację. Zdaniem organu z powyższego wynika, iż rachunek bankowy jest prowadzony na rzecz dłużnika, a brak środków na rachunku uniemożliwia jedynie realizację zajęć.

Organ odwoławczy uzupełnił także podstawę prawną zaskarżonego postanowienia o pkt 2 art. 59 § 1 u.p.e.a. wskazujący na podstawę rozpatrywanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ organ rozpatrujący zażalenie jest uprawniony do poszerzenia podstawy prawnej i argumentacji rozstrzygnięcia, bez potrzeby jego uchylenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S.Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienie organu instancji.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7 , art. 7a . art. 7b , art. 8, art. 77 i art. 81.

W uzasadnieniu wskazał, iż organ II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie, nie zażądał wyjaśnień od podmiotów opisanych w postanowieniu, w szczególności od banków, czy prowadziły rachunki bankowe, w jakim okresie były one prowadzone, oraz jakie są numery kont bankowych. Ponadto podniósł, iż organy egzekwują długi przedawnione i nieistniejące.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył co następuje,

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r, poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym

w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Na wstępie należy wskazać, że kwestie przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne regulują przepisy ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778. z póżn. zm.). Zgodnie z obecnie obowiązującą regulacją, w myśl art. 24 ust. 4 tej ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia. w którym stały się wymagalne. W myśl ust. 5b powyższego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazać jednakże wymaga, że przepisy w zakresie przedawniania się należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na przestrzeni lat ulegały zmianom. Podkreślenia wymaga, że brzmienie tego przepisu obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 2012 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378) - zwana dalej ustawą deregulacyjną, której przepisem art. 11 nadano powyższe brzmienie art, 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przed zmianą, tj. w okresie od 01.01.1999 r. do 31.12.2002 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia. w którym stały się wymagalne. Ustawa z dnia 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wydłużyła do 10 lat termin przedawnienia składek, a zmiany dokonane tą ustawą weszły w życie od 1.01.2003 r. Obowiązujące od tej daty przepisy odnosiły się do wszystkich wymagalnych na ten dzień należności. Natomiast w ustawie deregulacyjnej zostały zawarte również tzw. przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym. że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. i kończy po upływie 5 lat, czyli w dniu 1 stycznia 2017 r. Przy czym należy mieć jeszcze na uwadze zastrzeżenie wynikające z art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej, który stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej to następuje ono z upływem tego wcześniejszego terminu.

Natomiast co do kwestii przedawniania się należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należy wskazać, że w chwili obecnej do oceny kwestii przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne zastosowanie ma art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, o którym była mowa powyżej.

Również przepisy w zakresie przedawniania się należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne na przestrzeni lat ulegały zmianom.

W okresie od 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2003r. przedawnienie należności z tytułu składek regulowała ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28. poz. 153. ze zm.). Art. 28 ust. 2 tej ustawy wprowadzał 5-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Powyższa ustawa utraciła jednak moc obowiązującą na skutek wejścia w życic z dniem 1 kwietnia 2003 r. ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45. poz. 391 ze zm,), Art. 33 tej ustawy przewidywał początkowo także 5-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne, został on jednak zmieniony przez art. 17 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r.. nr 121, poz. 1264) i począwszy od dnia 1 lipca 2004 r. otrzymał treść "należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych". Analogiczną treść ma obecnie obowiązujący od dnia 1 października 2004 r. - art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210. poz. 2135) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.12.2014, sygn. akt II FSK 2942/12).

Odnosząc się z kolei do kwestii przedawniania się należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, należy wskazać, iż w zakresie przedmiotowych składek, w kwestii przedawnienia, zastosowanie znajdują przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne. W myśl bowiem art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwlokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, w tym wyżej opisany art. 24 ust. 4 tej ustawy.

Zdaniem Sądu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W.prawidłowo zastosował art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej, który stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, to następuje ono z upływem tego wcześniejszego terminu.

Jak wynika z akt sprawy, organ ubezpieczeniowy podjął w dniu [...] sierpnia 2010 r. czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, polegające na wystawieniu tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] do [...], oraz polegających na dokonaniu zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2010 r. o numerach od [...] do [...] zajęć rachunku bankowego w Banku [...] S.A.. o których Zobowiązany został powiadomiony w dniu ... sierpnia 2010 r. Z tego względu nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia niniejszych należności do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, w efekcie czego ww. należności nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 6, 7, 7b, 8, 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu organ wydając zaskarżone postanowienie, nie naruszył zasad przewidzianych ww. przepisach, podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, oraz na jego podstawie wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7a k.p.a. ponieważ nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie.

Podobnie jest również z zarzutem naruszenia art. 81 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych obowiązek zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia co do zebranych dowodów i materiałów, występuje w tych postępowaniach, gdzie postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w ogóle się prowadzi, a takim postępowaniem nie jest postępowanie egzekucyjne. Nie ma zatem automatycznego obowiązku, aby przed wydaniem każdego postanowienia w ramach postępowania egzekucyjnego wzywać zobowiązanego, a także wierzyciela (jeżeli nie jest nim jednocześnie organ egzekucyjny) do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II KSK. 1288/17 oraz z dnia 30 maja 2017 r.. sygn. akt II FSK 494/17). W niniejszej sprawie organ nie miał takiego obowiązku.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.