Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 153/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi [...] R. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę /-/B.Popowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus KB


UZASADNIENIE

IV SA/Po 153/04

U Z A S A D N I E N I E

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432), obciążył spółkę [...] R sp. z o.o. karą pieniężną w kwocie 720 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu 18 stycznia 2003 r., potwierdzonej protokołem nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji podniesiono, że z protokołu wynika jedynie przekroczenie nacisku na drugiej osi przy niewykorzystaniu limitu wagowego całego pojazdu. Podniesiono także, że z wyników ważenia wynika złe ważenie wagi. Zdaniem odwołujących się porównanie stwierdzonej wagi pojazdu podczas ważenia z wagą wynikającą z dokumentów wskazuje na znaczną niezgodność wskazanych cyfr, co winno stanowić o konieczności powtórnego ważenia pojazdu. Mimo, że kierowca domagał się ponownego ważenia pojazdu urzędnik celny odmówił dokonania tej czynności.

W związku z podniesionymi zarzutami odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 zez zm.) oraz § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu 18 stycznia 2003 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]należącego do [...] R. sp. z o.o. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów typu RPT 97-114 posiadającą świadectwo legalizacji z dnia 29 października 2002 r. nr 95/3602/2000 wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 kwietnia 1997 r. nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego posiadającego świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 8 maja 2002 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40 b ust. 2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji przedstawił techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg, a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność kwestionowania wyniku ważenia. Nie było więc podstaw do powtarzania ważenia.

W uzasadnieniu podkreślono, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny.

Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie pomiar nacisków na poszczególne osie pojazdu przeprowadzony był prawidłowo. Z protokołu kontroli ważenia pojazdu w dniu 18 stycznia 2003 r. nr [...]nie wynika, by w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 kwietnia 2003 r. podniesiono, że mimo wpisanej przez kierowcę do protokółu ważenia adnotacji o odmowie dokonania powtórnego ważenia nie wyjaśniono dlaczego odmówiono ponownego ważenia pojazdu.

Zdaniem skarżących odmowa powtórnego ważenia pojazdu rażąco naruszyła podstawowe zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 8, a także obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane, między innymi, za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość, w myśl ust. 2b powołanego artykułu, określa załącznik do ustawy.

Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania (Dz. U. nr 44 poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w O. nałożył na skarżącego, zgodnie z załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, karę pieniężną w wysokości 720 zł bowiem kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zarzuty skarżącej spółki sprowadzają się do kwestionowania poprawności ważenia, a w szczególności odmowy ponownego zważenia pojazdu oraz sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT 97-114 przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiadała ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 29 października 2002 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążania osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997 r. nr ZT 314/97.

Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego, tzw. ruletki posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 8 maja 2002r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając świadectwo legalizacji Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał się na zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które między innymi określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przebieg ważenia odpowiada warunkom określonym we wskazanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszenia w granicach dozwolonej prędkości od 2 do 6 k/h.

Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyśpieszeniem, w związku z czym związane z przyśpieszeniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą odbijać się niekorzystnie na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości jakie mogą wystąpić w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie.

Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998r. sygn. akt II SA 1409/97).

Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwo legalizacji Sąd stwierdza, że żądanie ponownego ważenia było bezzasadne, a organ nie miał obowiązku dokonania powtórnego ważenia.

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut, że w imieniu skarżącej nikt nie mógł brać czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Z uwagi na specyfikę postępowania obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa) i umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz złożenie ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa). Jednak w dniu 24 stycznia 2003 r. doręczono skarżącej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...]i zaczął biec termin do złożenia odwołania. W tym terminie strona mogła podnieść wszelkie zarzuty dotyczące decyzji organu I instancji i zostałyby one wnikliwie rozpatrzone przez organ odwoławczy.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia 18 marca 2003 r., doręczonym skarżącej w dniu 24 marca 2003 r., poinformował skarżącą, że w związku z wniesionym odwołaniem ma ona prawo przeglądani akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, a przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Z uprawnień tych skarżąca nie skorzystała. Nie ulega wątpliwości, że pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania lecz w całym postępowaniu. Wobec możliwości zgłaszania wniosków i dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa).

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (wyrok NSA z 23 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98; wyrok NSA z 13 maja 1998 r. sygn. akt II SA 358/98; wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1189/97; wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1327/97).

Uwzględniając powyższe okoliczności Sad uznał, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.

/-/B.Popowska -/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus

KB/