Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2665/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 2 pkt. 5, art. 6, art. 113 § 1, art. 184, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 23 ust. 1 pkt. 5
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 45
journal: Dz.U. 1949 nr 18 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del WSA Dariusz Chaciński Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 703/13 w sprawie ze skargi C. C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od C. C. na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 703/13, po rozpoznaniu skargi C. C., uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji (pkt. 1), stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu (pkt 2) i zasądził od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej C. C. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3).

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 1979 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Opolskiego z dnia [...] lutego 1980 r. nr [...], Naczelnik Miasta i Gminy w Z. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w J. oznaczonej nr działki 89/6, nr mapy 2, nr rejestru gruntów 329 o powierzchni 0,2611 ha, zapisanej w księdze wieczystej w K. nr [...], stanowiącej własność E. D. Odszkodowanie za grunt ustalono w kwocie 3.916,50 zł.

Pismem z dnia 8 stycznia 2008 r. C. C., spadkobierczyni byłej właścicielki, wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [...] listopada 1979 r. i decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] lutego 1980 r. We wniosku podniosła, że wniosek wywłaszczeniowy pochodził od osoby nieuprawnionej, wskazała na brak upoważnienia osoby podpisanej pod ofertą, brak wskazania środków na wypłatę odszkodowania, brak biegłego na rozprawie oraz brak odniesienia do zarzutów w decyzji odwoławczej Wojewody Opolskiego.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Po rozpatrzeniu wniosku C. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i przyznania odszkodowania dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Organ powołał treść art. 3 ust. 1 i art. 2 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i następnie stwierdził, że podmiotem ubiegającym się o wywłaszczenie nieruchomości był podmiot do tego uprawniony, tj. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Przedsiębiorstwo Materiałów Budowlanych Przemysłu Węglowego, a wskazanie oprócz nazwy przedsiębiorstwa również nazwy zakładu wchodzącego w skład tego przedsiębiorstwa uwzględnia jego strukturę organizacyjną i nie oznacza, że o wywłaszczenie ubiegał się podmiot nieuprawniony. Brak też podstaw do uznania, że osoby działające w imieniu przedsiębiorstwa nie posiadały stosownych uprawnień.

Organ wskazał, że celem wywłaszczenia nieruchomości położonej w J., oznaczonej jako działka nr 89/6 była rozbudowa pracowniczego ogrodu działkowego, co zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 18, poz. 117) stanowiło cel użyteczności publicznej. Minister podniósł, że istotny dla wyjaśnienia kwestii niezbędności wywłaszczonej nieruchomości dla realizacji celów określonych przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jest fakt, że w 1979 r., kiedy dokonano wywłaszczenia, obowiązywał dekret z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz.U. Nr 64, poz. 373) i zgodnie z tym dekretem każde zadanie gospodarcze mogło być realizowane wyłącznie w ramach ustalonego ww. dekretem planu gospodarczego na dany rok lub na dłuższy okres. Ponadto w tym czasie obowiązywała uchwała nr 83 Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1977 r. w sprawie rozwoju pracowniczych ogrodów działkowych do 1980 r. (M.P. Nr 15, poz. 82).

Organ wskazał, że niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel potwierdzała decyzja Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] ustalająca miejsce i warunki realizacji inwestycji. Decyzja ta była wydana zgodnie z uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu K. dnia [...] grudnia 1974 r., które zostało zmienione zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [...] października 1977 r. nr [...] o odstępstwie od planu. Następnie, kolejną decyzją z dnia [...] października 1979 r. nr [...], zgodnie z materiałami do ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego ustaliło miejsce i warunki realizacyjne pod rozbudowę pracowniczych ogródków działkowych w J. na terenie położonym w J. przy drodze zakładowej, obejmującym swym zasięgiem nieruchomości E. D. oznaczoną nr 89/6.

W ocenie Ministra organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] maja 2012 r. prawidłowo ocenił, że w sprawie zaistniała przesłanka niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla ww. celów wywłaszczenia.

Z kopii oferty skierowanej do byłej właścicielki, którą nadesłała skarżąca wynika, że były prowadzone rokowania o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Wobec braku zgody byłej właścicielki E. D. na nabycie nieruchomości w drodze dobrowolnego odstąpienia pismem z dnia [...] stycznia 1979 r. znak [...] Przedsiębiorstwo Materiałów Budowlanych Przemysłu Węglowego Zakład Kruszyw w J. wystąpiło z wnioskiem do Naczelnika Miasta i Gminy Z. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości. W ocenie organu wymagany treścią art. 16 ust. 1 ustawy wniosek spełniał wszystkie wymogi formalne. Minister wskazał, że zgodnie z art. 17 ustawy wywłaszczeniowej zawiadomieniem z dnia [...] lutego 1979 r. znak [...] Naczelnik Miasta i Gminy Z. zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień 14 marca 1979 r. Rozprawa ta została przeprowadzona. Organ wskazał, że biegły, mimo tego, iż nie uczestniczył w rozprawie, to brał udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnej opinii szacunkowej. W aktach archiwalnych sprawy zachował się operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę inż. F. C. w dniu 10 stycznia 1979 r. Podstawę prawną wyceny wywłaszczonej nieruchomości stanowił przepis art. 8 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. i w takim przypadku, ze względu na obowiązywanie w ówczesnym czasie sztywnych – niepodlegających negocjacjom – stawek według których określano ceny za wywłaszczane grunty, to ani nieobecność biegłych na rozprawie, ani także to kiedy dokonano wyceny oraz brak szczegółowego uzasadnienia operatu szacunkowego, nie mogły mieć znaczenia dla wyniku sprawy oraz dla prawidłowości określenia wartości przedmiotowych nieruchomości. Zatem w ocenie organu odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało ustalone i przyznane w prawidłowej wysokości.

Na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej C. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jednocześnie zarzucono błędną wykładnię prawa materialnego, a zwłaszcza art. 1, art. 2 ust. 2, art. 16, art. 6, art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 18, poz. 117), a także art. 18 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 703/13, uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...].

W ocenie Sądu powyższe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd odwołał się do treści przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., w szczególności do art. 3 ust. 1 i art. 21 ust. 2 i stwierdził, że w świetle powyższej regulacji prawnej jest oczywiste, że w każdym wypadku podejmowania rozstrzygnięcia mającego na celu załatwienie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości organ wywłaszczeniowy był obowiązany, przy uwzględnieniu "całokształtu okoliczności" konkretnej sprawy, dokonać oceny, czy akurat ta, wskazana we wniosku nieruchomość może być uznana za "rzeczywiście niezbędną" na cele, które co do zasady uzasadniały dopuszczalność wywłaszczenia, tym bardziej że w danym wypadku chodziło o grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego.

Następnie Sąd przytoczył podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności, które zdaniem organu wskazywały na niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel. Sąd nie podzielił oceny wyrażonej przez Ministra Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji wywłaszczeniowej wskazuje, że w przedmiotowej sprawie organ wywłaszczeniowy nie dokonał wymaganej przepisami ustawy o wywłaszczaniu oceny prawnej, stosownie do przepisów art. 3 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, powołując się jedynie na plan realizacyjny zatwierdzony przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w Opolu decyzją nr [...] z dnia [...] października 1979 r. Wskazanie nieruchomości niezbędnej dla wywłaszczenia pod ogródki działkowe wymagało wykazania ponad wszelką wątpliwość, że właśnie ta nieruchomość była niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia.

Zdaniem Sądu I instancji, niezbędność nieruchomości wywłaszczonej stoi pod dużym znakiem zapytania, skoro Zakład Kruszyw w J. zgodnie z treścią pisma z dnia 29 grudnia 1980 r. tymczasowo zrezygnował z użytkowania działki. Natomiast na spotkaniu w grudniu 1980 r. postanowiono o zezwoleniu E. D. na dożywotnie użytkowanie działki, której była właścicielką po wydzieleniu 6-metrowego pasa drogi wjazdowej na teren ogrodu. Organy natomiast nie odpowiedziały na pytanie, czy nieruchomość ta była niezbędna dla wywłaszczenia pod ogródki działkowe, skoro Zakład dobrowolnie oddał tę nieruchomość w użytkowanie poprzedniej właścicielce. Sąd zaznaczył, że odniesienie się do kwestii niezbędności nieruchomości wywłaszczonej jest niezwykle istotne dla oceny, czy nastąpiło rażące, czy też tylko inne, niekwalifikowane naruszenie prawa w postępowaniu wywłaszczeniowym. Jest to zagadnienie pierwszoplanowe, bez takiej oceny nie sposób odnieść się do kolejnych zarzutów skargi. Zdaniem Sądu organ nadzoru nie dokonał wszechstronnej oceny legalności zaskarżonych decyzji w świetle zebranego materiału dowodowego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 703/13, skargę kasacyjną wniósł Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez uznanie, że ogrody działkowe nie spełniają przesłanki niezbędności na cele użyteczności publicznej i wykonania zadań określonych w planach gospodarczych,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych przez nieprawidłowe uznanie, iż o "odpowiedniości" terenów do wywłaszczenia nie decydowały miejscowe plany zagospodarowania terenów,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne uznanie, że o niezbędności nieruchomości dla wywłaszczenia pod ogrody działkowe mogą świadczyć działania inwestora po wydaniu zaskarżonych decyzji z dnia 9 listopada 1979 r. oraz z dnia 5 lutego 1980 r.,

4) art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1, art. 135 i art. 153 p.p.s.a. przez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, nieuwzględniającej charakteru danej sprawy, a która to ocena może mieć wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu,

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieprawidłowe stwierdzenie, że organ nie wyjaśnił całej sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że ustawa wywłaszczeniowa nie zawierała katalogu celów użyteczności publicznej uzasadniających ewentualne wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W ustawie brak jest również wskazówek interpretacyjnych co do terminu "niezbędności" nieruchomości dla realizacji celu publicznego. W związku z tym dokonując oceny legalności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Z. z dnia [...] listopada 1979 r., oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] lutego 1980 r., koniecznym stało się odwołanie do obowiązujących w dacie wydania tych rozstrzygnięć uregulowań prawnych zawartych w innych ustawach. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie bezpośrednio o tym, że ogrody działkowe pełnią funkcję użyteczności publicznej, przesądza art. 1 ust. 4 ww. ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Wskazano także, że w sytuacji, w której zaistniały okoliczności określone w art. 4 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, na właściwym organie ciążył obowiązek podejmowania działań mających na celu zakładanie takich ogrodów.

Zdaniem organu nadzoru, ubiegający się o wywłaszczenie uzasadnił niezbędność zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości w uzasadnieniu wniosku, jak również załączając, stosownie do art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, dowód uzgodnienia z właściwym terenowym organem władzy państwowej miejsca realizacji inwestycji. Wskazano, że skoro plany zagospodarowania przestrzennego determinowały możliwości realizacyjne określonych działań na danym terenie, to tym samym przedmiotowa działka była niezbędna dla realizacji ogrodów działkowych, bowiem na innych terenach zrealizować ich nie można było. W ocenie skarżącego kasacyjnie, jeśli wnioskuje się o niedopuszczalności terenów na cele ogrodów działkowych, to wada taka tkwi w planach zagospodarowania terenu, a nie w decyzji wywłaszczeniowej.

Minister podniósł, że kwestia ewentualnego braku realizacji celu wywłaszczenia nie podlega ocenie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. O niezbędności nieruchomości nie mogą świadczyć działania inwestora podjęte po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej.

Niezależnie od powyższego wskazano, że Zakład Kruszyw w J. podjął decyzję o zezwoleniu E. D. na dożywotnie użytkowanie działki w związku z jej licznymi skargami kierowanymi do Zakładu, organów państwowych, ponadto pracowała ona od 27 lat w Zakładzie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną C. C. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Nie godząc się z zawartymi w skardze zarzutami podniosła, że nie można zgodzić się ze skarżącym, że wyrok został wydany bez uzasadnienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd, być może nie do końca precyzyjnie, ale wystarczająco jasno wskazał, że organ w postępowaniu w sprawie nieważności nie dokonał zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego oceny zgromadzonego materiału, a także podnoszonych przez wnioskodawczynię w toku postępowania zarzutów. W szczególności organ nie dokonał właściwej wykładni przepisów ustawy wywłaszczeniowej i nie orzekł czy wywłaszczona nieruchomość była naprawdę niezbędna dla celu, na który miała być nabyta i pominął liczne dokumenty niedogodne dla przyjętej przez organ wersji, naruszył tym samym m.in. art. 7 i art. 77 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy, zatem, przy jej rozpoznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mogły być uznane za prawidłowo sformułowane i usprawiedliwione.

Skarżący kasacyjnie zasadnie zarzucił, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydany został z uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, a także art. 133 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a., którym to uchybieniom niewątpliwie przypisać można skutki, o jakich mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w postępowaniu nadzorczym nie zostało przekonująco uzasadnione. Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że organ nadzoru nie dokonał wszechstronnej oceny legalności zaskarżonych decyzji w świetle zebranego materiału dowodowego oraz sugestią, że w postępowaniu nadzorczym niedostatecznie rozważono czy przedmiotowa nieruchomość mogła być uznana za "rzeczywiście niezbędną" na cele, które uzasadniały wywłaszczenie, Sąd nie wskazał na żadne, konkretne uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, których zdaniem tego Sądu dopuścił się organ. Poza tym Sąd w takim przypadku winien nie tylko powołać naruszone przepisy, ale także wykazać, że stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a, a także stwierdzono, że uchybienia w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego, wszechstronnego rozważenia i oceny jego całokształtu, winny mieć odniesienie do obowiązków organu w tym względzie, wynikających m.in. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a czego w motywach zaskarżonego wyroku zabrakło. Wada ta została także dostrzeżona przez C. C., która chociaż usatysfakcjonowana uwzględnieniem skargi, w odpowiedzi na skargę kasacyjną dostrzegła powyższe niedostatki pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji, zarzucając Ministrowi nieprawidłową ocenę, że w sprawie zaistniała przesłanka niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla wskazanych w sprawie celów wywłaszczenia, istotnie, jak słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej, nie wziął pod rozwagę całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy, jak tego wymaga art. 133 § 1 p.p.s.a., odwołując się wybiórczo do argumentacji nawiązującej do materiału dowodowego przedstawionej w postępowaniu nadzorczym. W konsekwencji Sąd stwierdził, że niezbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia wymaga ponownej oceny organu czy nastąpiło rażące, czy też tylko inne, "niekwalifikowane" naruszenie prawa w postępowaniu wywłaszczeniowym. Sąd nie wskazał precyzyjnie jakie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności pozostały nierozważone, jaki materiał dowodowy pominięty. Zauważyć przy tym trzeba, że jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, wskazywane przez Sąd zdarzenia, które miały miejsce już po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, związane z zezwoleniem E. D., która od 27 lat była pracownikiem Zakładu, na dożywotnie użytkowanie działki, po wydzieleniu 6 metrowej drogi dojazdowej, nie mogą mieć znaczenia dla oceny decyzji wywłaszczeniowej w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to bowiem ma na celu wyłącznie ocenę czy w danym przypadku wystąpiły w samej decyzji istotne wady, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., których istnienie uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone zostało z uchybieniem art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niedostateczny sposób została przedstawiona podstawa prawna rozstrzygnięcia, Sąd nie wyjaśnił precyzyjnie z powodu uchybienia jakim przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i w jaki sposób doszło w sprawie do konieczności zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Ocena prawna, która w myśl art. 153 p.p.s.a. ma w dalszym postępowaniu wiążący charakter, a także wskazania prawne co do dalszego postępowania nie zostały wyrażone precyzyjnie. Uchybienie to, stanowiące naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., wbrew zawartym w skardze kasacyjnej twierdzeniom, nie stanowi naruszenia art. 153 p.p.s.a., który to przepis mógłby być dopiero naruszony w dalszym postępowaniu w sprawie, w razie nie zastosowania się do wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania.

W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono bliżej na czym polegało naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., dlatego brak było możliwości odniesienia się do tego zarzutu.

Zarzut, dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, że o niezbędności nieruchomości dla wywłaszczenia pod ogrody działkowe mogą świadczyć działania inwestora po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej jest trafny, bowiem, jak wcześniej stwierdzono, zdarzenia te nie mogą mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji, której dotyczy postępowanie nadzorcze.

Sąd uchylił wydane w postępowaniu nadzorczym decyzje, stwierdzając, że Minister nieprawidłowo ocenił, że w sprawie zaistniała przesłanka niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla wymienionych celów wywłaszczenia. Natomiast zdaniem Sądu organ wywłaszczeniowy nie dokonał wymaganej przepisami ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości oceny prawnej, stosownie do przepisów art. 3 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy, powołując się jedynie na plan realizacyjny zatwierdzony przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w Opolu decyzją nr [...] z dnia [...] października 1979 r. Sąd pominął w swoich rozważaniach argumentację prawną zawartą w zaskarżonych decyzjach nadzorczych, w której odwołując się m.in. do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie którego dokonano wywłaszczenia i innych przepisów tej ustawy oraz do przepisów ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, wskazano na niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości wynikającą m.in. z decyzji ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji z dnia 16 czerwca 1978 r., która wydana została zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Wskazano też na decyzję z dnia 16 października 1979 r. ustalającą miejsce i warunki realizacyjne pod rozbudowę pracowniczych ogródków działkowych na terenie położonym w J. przy drodze zakładowej, obejmującym swym zasięgiem nieruchomość E. D. (działka nr 89/6). Nawiązano też do dekretu z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej, który obowiązywał w dacie wywłaszczenia oraz do przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym.

Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej ocena spełnienia przesłanki niezbędności nieruchomości dla realizacji celu, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymagała odwołania się do regulacji zawartych w innych ówcześnie obowiązujących przepisach, m.in. w ustawie z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Sąd rozpoznając skargę winien ocenić całokształt rozważań Ministra, które doprowadziły organ nadzoru do konkluzji, że decyzje wywłaszczeniowe podlegające ocenie w sprawie niniejszej nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Ocenie Sądu powinny też być poddane kwestie wynikające z treści zawartych w skardze C. C. zarzutów, w myśl których zdaniem skarżącej, kwestionowane decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z przedstawionych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w celu ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd winien mieć na uwadze zawarte w niniejszym wyroku rozważania prawne.

O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w myśl art. 203 pkt 2 p.p.s.a.