Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1372/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia Z. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. od nr [...] do nr [...] wystawionych przez A. S. A. [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt. 1, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 599) utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]r. od nr [...] do nr [...] wystawionych przez A. S.A. [...]. W/w tytuły wykonawcze obejmowały zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od 1/2009 r. do 1/2014 r.

Po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na nieistnienie obowiązku wskazanego w przedmiotowych tytułach wykonawczych. W związku z powyższym organ egzekucyjny mocą postanowienia z dnia [...] r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne i zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił się do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Ponadto dnia [...] r. wystosował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Z. oraz do zobowiązanego zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione a następnie postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wskutek wniesionego przez zobowiązanego zażalenia utrzymał je w mocy.

Organ wskazał ponadto, że pismem z dnia [...] r. zobowiązany złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w K. zażalenie na postanowienie Dyrektora Obsługi Finansowej A. S. A. z dnia [...] r. nr [...]. Przedmiotowe pismo zgodnie z art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej przekazał zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2016 r. nr [...] do załatwienia zgodnie z właściwością Dyrektorowi Obsługi Finansowej A. S. A. W odpowiedzi A. S. A., pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. nr [...] poinformowała o niedopuszczalności zażalenia z uwagi na to, iż postanowienie z dnia [...] r. nr [...] stało się ostateczne.

Zobowiązany dnia [...] r. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. Nr [...] o uznaniu za nieuzasadniony zarzut zobowiązanego.

Uznając zażalenie za niezasadne, organ nadzoru podniósł, że zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Posiada on możliwość obrony przed wszczętą egzekucją administracyjną i wniesienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zarzutów, wskazując przyczyny taksatywnie wymienione w katalogu przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutu. Zostały one określone w art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 599), a są to:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Przepis art. 34 ustawy egzekucyjnej określa tryb postępowania organu egzekucyjnego przy rozpoznawaniu zarzutów. Zgodnie z art. 34 § 1 w/w ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 powołanej ustawy, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie zobowiązany wniósł zarzut nieistnienie obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych, ze względu na to, iż nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz wyrejestrował odbiornik rtv a także posiadania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wydał postanowienie po uprzednim uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] r. poprzez nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wierzyciel w stanowisku z dnia [...] r. wskazał, iż zawiadomienie takie zostało wysłane do zobowiązanego w dniu [...] r. Jednocześnie wskazał na brak obowiązku przesłania przez A. S. A. zawiadomienia za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Jak stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ( Dz. U. Z 2007 r., Nr 187, poz. 1342 ) dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia ( ust. 1 ). Operator publiczny w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia ( ust. 2 ).

Dla skuteczności nadania w/w numeru nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia ( I SA/GI 1394/14 ). A. S. A. wskazała datę wysłania tego zawiadomienia ( [...] r. ), a zatem nadano je w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanego wyżej rozporządzenia ( tj. do 13 grudnia 2008 r. ). Wierzyciel nie odnotował także zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło przyjąć, iż zostało ono skutecznie doręczone zobowiązanemu.

Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, zatem nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych ustawą abonamentową. Ustawa ta nie przewiduje żadnego "postępowania", w którym wydawana byłaby decyzja lub postanowienie konkretyzujące obowiązek zapłaty abonamentu. Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. Akt K 24/08, stwierdził, iż obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej ciąży na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa i nie trzeba w tym celu wydawać decyzji, ani postanowienia.

Ponadto powołane przepisy zobowiązują jedynie operatora publicznego do przekazania użytkownikom odbiorników rtv informacji o nadaniu im indywidualnego numeru identyfikacyjnego, który jest dowodem zarejestrowania odbiornika. Zawiadomienie to potwierdza jedynie obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w związku z dokonaną wcześniej rejestracją odbiornika, a więc nie tworzy obowiązku zapłaty. Opłatę ustawowo połączono z faktem używania odbiornika, a nie jego rejestracji. Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego, o jakim mowa w § 2 i 3 rozporządzenia nie konstytuuje tej daniny ( I SA/Bd 161/15 ). Wierzyciel wskazał, że realizując rozporządzenie nie dokonał powtórnej rejestracji odbiorników rtv, potwierdzonych dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej oraz nie wzywał dotychczasowych, zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. A. S. A. podkreśliła również, że w przypadku zagubienia, zniszczenia lub nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numery identyfikacyjnego wraz z imiennymi blankietami wpłat, ustalenia numeru rachunku bankowego, na który należało wnosić opłaty abonamentowe dokonać można za pośrednictwem infolinii A., w urzędach pocztowych, w których pracownicy są zobowiązani do przyjęcia opłaty na standardowym blankiecie polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Ponadto Abonenci mogą również za pomocą strony internetowej A. ustalić swój numer rachunku bankowego, który zawiera nadany indywidualny numer identyfikacyjny.

Wierzyciel odniósł się również do podniesionej przez zobowiązanego okoliczności wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. A.S.A. poinformowała, iż nie posiada dokumentu potwierdzającego faktu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego a fakt jego wyrejestrowania powinien udowodnić zobowiązany poprzez przedstawienie stosownych dowodów.

Natomiast w kwestii nieistnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych z uwagi na posiadane uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych, zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia z opłat abonamentu rtv, jest skuteczne od momentu zgłoszenia tego faktu w urzędzie pocztowym w terminie 14 dni od dnia, w którym zmiana nastąpiła.

Wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] r. nr [...], na podstawie dołączonych dokumentów stwierdził brak podstaw do zwolnienia z opłat abonamentowych.

Dalej, organ podniósł, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt. 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt. 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Stanowisko wierzyciela jest wiążące zarówno dla organu egzekucyjnego jak i organu nadzoru nad organem egzekucyjnym (wyrok NSA z dnia 21.06.2011r., sygn. akt II FSK 1081/09).

Skoro więc wierzyciel stwierdził w ostatecznym postanowieniu, że zobowiązanie istnieje, to organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów był związany tym stanowiskiem i nie miał prawnej możliwości wydania innego rozstrzygnięcia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zobowiązany podniósł, że Dyrektor COF A. wprowadził w błąd organ egzekucyjny i nadzoru, gdyż odbiornik został wyrejestrowany w grudniu 2007 r., co znalazło potwierdzenie w książeczce opłat rtv. Zdaniem skarżącego – w takiej sytuacji – nadanie numeru identyfikacyjnego nie mogło mieć miejsca a co się z tym wiąże nie ciąży na nim obowiązek ponoszenia opłat. Stwierdził ponadto, że do 2013 r. tj. do czasu otrzymania upomnienia i informacji o nadaniu numeru identyfikacyjnego nie miał świadomości o zaleganiu z opłatami. Jak podniósł, nie otrzymał wcześniej żadnej korespondencji z A.

Dodatkowo wskazał, że w chwili obecnej nie posiada książeczki, gdyż po upływie pięciu lat od wyrejestrowania odbiornika zlikwidował ją.

Skarżący wniósł wniosek o "odrzucenie wszelkich roszczeń A.", akcentując, że są one bezzasadne i krzywdzące a nadto naruszają przepisy.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sąd w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu zarzutów zgłoszonych przez skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne za niezasadne.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.

Skargi na stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyroku z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13, z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14 i I SA/Gl 697/14, z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14 oraz z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt 481/15 (wszystkie dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia. gov.pl)

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w tych orzeczeniach poglądy, w związku z czym posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

Wskazanie podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest A., co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, z późn. zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce A. - w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika - § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje A., a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet, jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

We wniesionym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany wskazywał na nieistnienie obowiązku, podnosząc w szczególności, że od 2007 r. nie posiada już żadnego odbiornika telewizyjnego, a fakt ten został potwierdzony w książeczce opłat, której jednakże nie posiada, gdyż ją zlikwidował.

Rozpatrując ten zarzut wierzyciel wskazał, że rejestracja odbiorników rtv została zgłoszona na imię i nazwisko skarżącego, po czym jako dowód zarejestrowania używanych odbiorników wydana została książeczka. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje, oświadcza jednak, że odbiorniki zostały wyrejestrowane w grudniu 2007 r. Ponadto, kwestionowane przez stronę jest również nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta.

Przyjdzie zaakcentować, że twierdzenie wierzyciela, iż zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne.

Po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. Nr 54, poz. 307) dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 z późn. zm.) o radiofonii i telewizji. Przepisy wspomnianej ustawy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, której regulację już wyżej przedstawiono. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym.

W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja", bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z powyższego wynika też, iż wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) skarżący powinien przedstawić dowód potwierdzający, że obowiązek nie istnieje, co w rozpatrywanych okolicznościach wymagałoby przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono, wskazując, że wyzbycie się go po upływie 5 lat było "uprawnione" ze względu na 5-letni okres obowiązkowego archiwizowania takich dokumentów.

Nadmienić także należy, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2), które - jak wynika z akt spawy przesłano stronie, nadając jej numer przed upływem terminu wynikającego ze wspomnianego rozporządzenia.

Odnosząc się natomiast do akcentowanej przez skarżącego kwestii nieotrzymania przed 2013 r. tj. przed doręczeniem upomnienia, żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych wskazać należy na wstępie na ogólną zasadę określoną w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 tej ustawy upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 ówcześnie obowiązującego, wydanego na podstawie wspomnianego upoważnienia Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem (nieistotnych w niniejszej sprawie) przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Z powyższego wynika, że prawodawca nie nałożył na wierzyciela obowiązku prowadzenia z osobą zobowiązaną do uiszczania opłat abonamentowych jakiejkolwiek korespondencji, w tym także doręczenia upomnienia. Jeśli zatem A. kierowała do strony jakiekolwiek zawiadomienia czy też doręczyła jej upomnienie, to czyniła to wykraczając ponad wymogi nałożone na nią przez obowiązujące ówcześnie przepisy.

Jak już wcześniej wskazano obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników rtv ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Fakt zarejestrowania przez skarżącego odbiornika jest bezsporny. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z tejże rejestracji utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. W razie zaś ich niewyrejestrowania obowiązek ten istnieje przez cały okres. Przestałby on bowiem istnieć tylko w takim zakresie w jakim wygasłby ze względu na zapłatę lub przedawnienie - co nie dotyczy przedmiotowych opłat dochodzonych egzekucyjnie. Skarżący nie był w stanie także wykazać, że doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika, a ta okoliczność przemawia na jego niekorzyść.

Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).

Obowiązkiem zaś wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, czego skarżący w niniejszej sprawie nie kwestionuje, jednoznacznie przyznając w zarzutach i w zażaleniu, że do końca 2007 r. opłacał abonament w związku z używaniem zarejestrowanych uprzednio odbiorników.

W tej sytuacji, na skarżącym ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych.

Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, to zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Wspomniane regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika.

Bezsporne jest, że zobowiązany nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiorników, podnosząc, że dokonał takiej czynności pod koniec 2007 r., ale nie posiada już książeczki abonamentowej, z której ten fakt wynikał, gdyż ją zlikwidował. Podkreślenia wymaga, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na nieotrzymanie od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych.

Końcowo, przyjdzie wskazać, że skarżący nie wykazał także, że powiadomił właściwy urząd pocztowy o nabyciu zwolnienia od opłat abonamentowych. Zasadnie zatem wierzyciel wskazał, że uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych jest skuteczne od momentu zgłoszenia tego faktu w urzędzie pocztowym w terminie 14 dni od dnia, w którym zmiana nastąpiła.

Wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. na podstawie posiadanych dokumentów stwierdził brak takiego powiadomienia, a to oznacza także brak podstaw do zwolnienia z opłat abonamentowych.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.