Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1675/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31, 162 par. 1; art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), sędzia WSA Mirosław Montowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] sp. z o o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] sp. z o o. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia T. z siedzibą w O. na postanowienie Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku T. z dnia [...] listopada 2020 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. zatwierdził projekt budowlany oraz projekt rozbiórki i udzielił M. w W. sp. z o.o. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę (modernizację) Z. przy ul. [...], (dawniej [...]), w dzielnicy [...] W. oraz rozbiórkę istniejących budynków wraz z urządzeniami budowlanymi i instalacjami oraz sieciami uzbrojenia terenu, placów postojowych, na działkach ew. nr [...]z obrębu [...].

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. T. z siedzibą w O. złożyło do Prezydenta W. wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia tej decyzji na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 Prawa budowalnego. Stowarzyszenie wskazało, iż w świetle art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata. Decyzja z [...] marca 2017 r. wygasła w dniu [...] kwietnia 2020 r., gdyż inwestor nie rozpoczął prac budowlanych w terminie 3 lat od kiedy decyzja ta stała się ostateczna. Stowarzyszenie wniosło również o dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Prezydent W. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

W ocenie organu I instancji w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] marca 2017 r. T. nie posiada przymiotu strony. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, j.t. ze zm.), przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej reguły przewiduje art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego stanowiący, że przepis art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283, j.t. ze zm.). Postępowanie zakończone decyzją Prezydenta W. z [...] marca 2017 r. nie wymagało udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów tej ustawy. Tym bardziej więc nie wymaga udziału społeczeństwa postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji.

Ponadto organ wyjaśnił, że w świetle dostarczonych przez inwestora dokumentów (dziennika budowy) nie występują przesłanki do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr z [...] marca 2017 r.

Na to postanowienie zażalenie wniosło T. z siedzibą w O..

Uchylając zaskarżone postanowienie Wojewoda [...] wskazał, iż T.we wniosku z dnia 30 listopada 2020 r. zawarło żądanie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia na budowę na podstawie dwóch przepisów, tj. art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego.

Oznacza to, że wniosek T. wymienia dwie podstawy prawne rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, tj. przepis prawa proceduralnego i przepis prawa materialnego, które ze sobą wiąże jako współistniejące. Organ wskazał, że przepis art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi samoistną podstawę prawną do wydania decyzji o wygaśnięciu pozwolenia na budowę. Nie można bowiem przedmiotowej regulacji rozumieć jako odpowiadającej pojęciu bezprzedmiotowości decyzji, o którym mowa w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ w żadnym razie nie dotyczy ona uznania bezprzedmiotowości decyzji skutkującej jej wygaśnięciem. Inne są przesłanki działania organu administracji na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, a inne w przypadku przepisu proceduralnego jakim jest art. 162 k.p.a.

W ocenie organu odwoławczego, na gruncie przedmiotowej sprawy, organ I instancji winien rozważyć, czy zachodzą przestanki uzasadniające możliwość zastosowania art. 62 k.p.a., w przeciwnym wypadku jest zobowiązany do przeprowadzenia (na żądanie wnioskodawcy) dwóch niezależnych postępowań, tj. z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego i art. 162 k.p.a. W świetle art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., rozstrzygnięcie sprawy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zależy od wyniku ustaleń w zakresie bezprzedmiotowości decyzji lub dopełnienia przez stronę warunku zastrzeżonego w decyzji. Za niedopuszczalne organ odwoławczy uznał oparcie rozstrzygnięcia przez organ I instancji na własnych domniemaniach i uznanie za doprecyzowaną treść wniosku T. z siedzibą w O. o stwierdzenie wygaszenia pozwolenia na budowę. Podjęcie przez organ I instancji rozstrzygnięcia, przy jednoczesnych brakach co do precyzyjnego wyjaśnienia zakresu sprawy w kontekście faktycznych działań inwestora, stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. Organ stwierdził, że w związku z powyższym zasadnym jest wydanie postanowienia kasatoryjnego na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.

Wojewoda wskazał, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien ustalić, na podstawie którego przepisu, tj. art. 162 1 pkt 1 k.p.a. czy art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, bądź obu przepisów, T. z siedzibą w O. żąda stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia na budowę i w z zależności od tego prawidłowo ukształtować swoje rozstrzygniecie.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka M. w W. sp. z o.o. w W., zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:

a) prawa procesowego tj. 162 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy przepis art. 37 prawa budowlanego jako przepis szczególny względem art. 162 k.p.a. wyklucza stosowanie innej drogi wyeliminowania z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę,

b) art. 31 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 ustawy prawo budowlane poprzez uznanie, że w przedmiotowym postępowaniu wzruszeniowym dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę, stosuje się art. 31 k.p.a.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa dla radcy prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż T. z siedzibą w O. we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji wskazywało, że w świetle art. 37 ustawy prawo budowlane, na skutek nierozpoczęcia przez inwestora - spółkę M.w W. sp. z o. prac budowlanych w terminie 3 lat od kiedy decyzja stała się ostateczna, pozwolenie na budowę wygasło. Stowarzyszenie ukształtowało swój wniosek wskazując zarówno na art. 37 ustawy prawo budowlane, jak i na art. 162 k.p.a. Upływ terminu wskazanego w art. 37 prawa budowlanego oznacza utratę mocy obowiązującej decyzji o pozwoleniu na budowę, co miało miejsce według T. w dniu 17 kwietnia 2020 r. Strona ta wskazała, że decyzja jest już bezprzedmiotowa, a pozostawienie jej w obrocie prawnym koliduje z interesem społecznym.

Spółka wskazała, że organ II Instancji w postanowieniu szeroko rozważał możliwość łącznego prowadzenia sprawy w zakresie art. 162 k.p.a. i art. 37 prawa budowlanego, lecz rozważania organu w tym zakresie nie są celowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., II SA/Lu 333/12 wyjaśnił, że w przypadku gdy kwestia wygaśnięcia decyzji jest uregulowana w przepisach szczególnych, to w takiej sytuacji uregulowanie prawne zawarte w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. należy traktować jako odesłanie do przepisów szczególnych, nawet wówczas, gdy w sprawie występuje sytuacja bezprzedmiotowości decyzji rozumianej jako m.in. zmiana stanu faktycznego uniemożliwiająca wykonywanie decyzji. W przypadku zaś, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Dlatego też brak jest podstaw do stosowania w przedmiotowej sprawie art. 162 k.p.a. z uwagi na istnienie przepisu szczególnego regulującego losy niewykonywanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś, czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1.

Inwestor wskazał ponadto, że w kwestii zastosowania przepisów art. 28 ust 3 prawa budowlanego, sądy jak i judykatura wskazują na dualizm linii orzeczniczych w tym zakresie. Skarżący podnosi, że NSA w orzeczeniu z dnia 31 maja 2016 r., lI OSK 2301/14 wprost wskazał, że "omawiany problem związany z wykładnią i zastosowaniem art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego w odniesieniu do postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę nie jest w orzecznictwie postrzegany jednolicie." Wobec powyższego w każdym przypadku organy powinny pochylić się nad zagadnieniem. Skarżący zauważa, że przedmiotowe postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji pozwolenie na budowę, chociaż wszczęte w nadzwyczajnym trybie, w dalszym ciągu dotyczy postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, nie zaś jakiejkolwiek innej decyzji.

W ocenie strony skarżącej, organ II instancji dokonał niewłaściwej interpretacji art. 28 ust 3 ustawy prawo budowlane, gdyż przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek określony w art. 28 ust. 4 prawa budowlanego nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, a więc Prezydent W. słusznie uznał, że T. nie ma przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Organ lI instancji niezasadnie dopuszcza możliwość udziału w postępowaniu Stowarzyszenia.

W skardze podkreślono ponadto, że Stowarzyszenie złożyło wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę, jednak działalność ta nie mieści się w statutowej działalności Stowarzyszenia. Na podstawie tej decyzji rozpoczęła się budowa instalacji termicznego przekształcania odpadów. Samo wygaszenie tej decyzji w związku z jej realizacją, nie wpisuje się w żaden z wykazanych w Statucie celów: zachowanie, ochranianie i odtwarzanie dziedzictwa przyrodniczego, ochrona krajobrazu i ładu przestrzennego, pobudzanie świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz kształtowanie korzystnych dla środowiska naturalnego postaw i zachowań obywateli, ochrona zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń, działanie na rzecz zmniejszania ilości wytwarzanych zanieczyszczeń oraz proekologicznego zagospodarowania odpadów, upowszechnianie wiedzy oraz podejmowanie przedsięwzięć z zakresu przyjaznych środowisku metod ochrony przeciwpowodziowej i zwiększania naturalnej retencji, ułatwianie dostępu do informacji o środowisku, ochrona zwierząt, humanitarne ich traktowanie oraz umacnianie ich praw, podejmowanie działań na rzecz rozwoju demokracji lokalnej, pobudzanie aktywności społecznej i dalszego upodmiotowienia społeczeństwa, przeciwdziałanie korupcji, a także upowszechnianie oraz ochrona wolności i praw człowieka, zachowanie, ochranianie i odtwarzanie środowiska kulturowego, jeśli nie stoi to w sprzeczności z zachowaniem wysokiej jakości przyrody.

Ponadto samo postępowanie w przedmiocie wyeliminowania z obrotu decyzji znak [...] jest nieuzasadnione, bowiem roboty budowlane na podstawie tego pozwolenia rozpoczęły się w marcu 2020 r., co potwierdza złożona w aktach sprawy kopia dziennika budowy. Organ I instancji w rozstrzygnięciu wskazał, że skarżąca rozpoczęła budowę w terminie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, iż nie ma podstaw prawnych, aby przepisy Działu III Rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji" (64a - 64e p.p.s.a.), stosować również do postanowień (zob. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2018 r., I OZ 130/18, wyrok NSA z dnia 30 maja 2018 r., I GSK 2146/2018, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. przysługiwała skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Z akt sprawy wynika, że T. z siedzibą w O. złożyło wniosek z dnia [...] listopada 2020 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2017 r. zatwierdzającej projekt budowlany oraz projekt rozbiórki i udzielającej M. w W. sp. z o.o. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę (modernizację) Z. przy ul. [...] w W. Jako podstawę prawną wniosku podano art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż decyzja z [...] marca 2017 r. wygasła w dniu [...] kwietnia 2020 r. na skutek nierozpoczęcia przez inwestora prac budowlanych w terminie 3 lat od kiedy decyzja ta stała się ostateczna. W ocenie organizacji społecznej, konieczne jest w związku z tym wszczęcie postępowania i wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia na budowę.

Mając na uwadze treść wskazanego wniosku, uznać należy, iż wnioskodawca wywodzi skutek prawny wygaśnięcia decyzji z [...] marca 2017 r. z upływem terminu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu wniosku nie wskazano na żadne inne okoliczności, które mogłyby świadczyć na przykład o tym, że decyzja ta stała się bezprzedmiotowa. W ocenie Sądu, organ I instancji prawidłowo uznał, że przedmiotem wniosku organizacji społecznej jest wszczęcie postępowania administracyjnego o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę w związku z upływem terminu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego i dopuszczenie organizacji do udziału w tym postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy przyjąć, że przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. został powołany jedynie jako procesowa podstawa wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia na budowę, gdyż żadnych innych podstaw wygaśnięcia decyzji oprócz upływu terminu organizacja nie wskazała. Błędne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż w tej sprawie organ I instancji powinien ponownie ustalić, na podstawie którego przepisu, tj. art. 162 1 pkt 1 k.p.a. czy art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, bądź obu przepisów, wnioskodawca żąda wygaszenia pozwolenia na budowę i w z zależności od tego prawidłowo ukształtować swoje rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że pozwolenie na budowę wygasa z mocy prawa z dniem ziszczenia się jednej z przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, a wydanie przez organ decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia na budowę ma charakter deklaratoryjny. Uprawnienia inwestora ukształtowane decyzją o pozwoleniu na budowę wygasają z mocy ustawy, lecz skutek ten wymaga wiążącego stwierdzenia przez organ w trybie art. 162 § 1 k.p.a. W doktrynie wskazuje się, że jeżeli wygaśnięcie decyzji na podstawie regulacji szczególnych ogranicza się jedynie do materialnej strony decyzji, to formalna eliminacja tego aktu wymaga stwierdzenia w trybie kodeksowym (A. Matan (w:) System Prawa Administracyjnego Procesowego pod red. G. Łaszczycy i A. Matana, Tom II, Część 5 pod red. B. Adamiak, Warszawa 2019 r., s. 803) (postanowienie NSA z 17 listopada 2020 r., II OW 151/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, iż w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 162 § 1 może być samodzielną podstawą wygaszenia decyzji o pozwoleniu na budowę, albowiem sytuacja opisana w art. 37 ust. 1 pr. bud. nie stanowi zamkniętego katalogu przyczyn, dla których pozwolenie na budowę może zostać wygaszone (zob. wyrok WSA w Krakowie z 19 września 2018 r., II SA/Kr 591/18, K. Klonowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. II pod. red H. Knysiak-Sudyki, Lex/el.). Nie jest więc w tym zakresie trafny zarzut skargi, że przepis art. 37 Prawa budowlanego jako przepis szczególny względem art. 162 k.p.a. wyklucza stosowanie innej drogi wyeliminowania z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę. Możliwe jest bowiem stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia na budowę z uwagi na bezprzedmiotowość decyzji i wystąpienie przesłanki interesu strony, np. w przypadku utraty przez inwestora w trakcie realizacji inwestycji prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeżeli inwestor i właściciel nieruchomości nie wyrażają zgody na przeniesienie tej decyzji zgodnie z art. 40 p.b. (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r., II OSK 2351/15).

W tej sprawie podstawą faktyczną wniosku był wskazywany przez stowarzyszenie upływ terminu 3 lat od dnia kiedy decyzja z [...] marca 2017 r. stała się ostateczna, a zatem podstawa prawna (art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego) i tryb prowadzenia postępowania (stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej) zostały prawidłowo odczytane przez organ I instancji. Ani we wniosku, ani w zażaleniu stowarzyszenie nie wskazywano na inne przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji, w szczególności przesłankę jej bezprzedmiotowości powiązaną z innymi okolicznościami niż upływ terminu. W związku z tym Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, iż w tej sprawie konieczne jest dokonywanie przez organ I instancji ponownych ustaleń w tym zakresie na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nie zaszły więc przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, gdyż powody wskazane przez organ odwoławczy (brak sprecyzowania wniosku) nie uzasadniały przyjęcia, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Natomiast w pierwszej kolejności w tej sprawie konieczne jest ustalenie czy wniosek T. z dnia 30 listopada 2020 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego i dopuszczenie do udziału w nim mógł zostać uwzględniony z uwagi na wskazaną przez organ I instancji treść art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego oraz ewentualnie w kontekście przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, pomimo iż odmowa wszczęcia postępowania przez organ I instancji oparta została na podstawie art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, który wyłącza stosowanie art. 31 k.p.a. w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę oraz kwestii tej dotyczyły również zarzuty zażalenia. Stanowi to naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Niezrozumiałe jest powołanie się przez organ odwoławczy na art. 28 k.p.a., który w odniesieniu do organizacji społecznych nie ma zastosowania. Ponownie rozpatrując zażalenie, organ odwoławczy powinien więc odnieść się do zarzutów zażalenia i w pierwszej kolejności zająć stanowisko czy przepis art. 31 k.p.a. (w związku z art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego) ma w tej sprawie zastosowanie, a jeżeli tak, to czy spełnione zostały przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie organizacji społecznej wymienione w art. 31 § 1 k.p.a. (czy jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i czy przemawia za tym interes społeczny). Strona ma bowiem prawo do rozpatrzenia dwukrotnego sprawy przy rozważeniu jednoczesnym jej własnych twierdzeń, argumentów oraz zarzutów. Zarzut naruszenia art. 31 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane jest zatem przedwczesny.

Natomiast kwestia czy w tej sprawie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 Prawa budowalnego może być merytorycznie rozstrzygana dopiero w wypadku skutecznego wszczęcia postępowania w tej sprawie na wniosek wskazanej organizacji społecznej.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując tę sprawę, organ II instancji powinien zastosować się do wytycznych wskazanych w uzasadnieniu wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.