Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 801/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41 a ust.5
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 801/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r., sprawy ze skargi S.M., na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 7 marca 2011r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu zaległości na raty, - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 lutego 2011 r. nr: [...] na podstawie art.36 ust.1 pkt 10 oraz art. 41a ust.5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. z 2008 r. Dz.U.Nr 50 poz.291 ze zm.) działający z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Kierownik Referatu Ubezpieczeń stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia 26 listopada 2008 r. o rozłożeniu spłaty zaległości na raty w części dotyczącej nieopłaconej należności.

W jej uzasadnieniu organ wskazał , że decyzją z dnia 26 listopada 2008 r. przyznano S.M. ulgę w spłacie należności , a z treści tej decyzji wynikało , iż raty układu należy wpłacać zgodnie z wysokościami i terminami w niej wyznaczonymi. Dalej wskazano, iż pomimo zawartej w tej decyzji informacji o możliwości zmiany terminu płatności raty (w przypadku wskazania okoliczności losowych mających wpływ na niemożność dokonania wpłaty raty w wyznaczonym terminie) oraz pism przypominających o konieczności uregulowania zaległości S. M. nie dokonał wpłat rat układu ratalnego zgodnie z terminami płatności wyznaczonymi w załączniku do decyzji. Oceniając powyższe okoliczności organ stwierdził, że ich konsekwencją było stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia 26 listopada 2008 r. Po tej konkluzji organ przywołał treść art. 41a ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W piśmie z dnia 25 lutego 2011 r. nazwanym "Podanie", złożonym w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 10 lutego 2011 r. , S. M. wniósł "o ponowne rozpatrzenie w związku z rozwiązaniem umowy i przyznanie ulgi w spłacie". Wnioskujący wskazał, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej , ponieważ gospodarstwo poniosło około 50% strat, w związku z ulewnymi deszczami. Wskazał również, że od dłuższego czasu leczy się i obecnie jest na zwolnieniu lekarskim. Wnosił o nierozwiązywalnie umowy i pozytywne rozpatrzenie prośby , a także stwierdził, że nie uchyla się od płatności, ale "ten rok był bardzo ciężki i nie mam z czego".

Decyzją z dnia 7 marca 2011 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Dz.U.Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 59 ust. 3, art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. z 2008 r. Dz.U.Nr 50 poz.291 ze zm.) działający z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Kierownik Placówki Terenowej utrzymał w mocy decyzję z dnia 10 lutego 2011r. w sprawie o wygaśnięcie decyzji w przedmiocie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek za okres od lutego 2000 r. do kwietnia 2008 r.

Rozstrzygnięcie swoje organ uzasadnił brakiem przedstawienia przez wnioskodawcę wystarczającego materiału dowodowego na poparcie wskazanych okoliczności losowych oraz niedotrzymywaniem przez niego wielokrotnie zawartych uprzednio układów ratalnych. Nadto organ przywołał treść art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z treścią którego Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego może rozłożyć na raty, bądź umorzyć w całości lub części należności z tytułu składek.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nazwaną "Odwołanie" S.M. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego podania o ponowne rozłożenie na raty zaległości należnej KRUS za okres od 2001 r, do 2010 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że poniósł w gospodarstwie duże straty spowodowane deszczem nawalnym, i z tego tytułu nie otrzymał żadnej rekompensaty. Wskazał także , iż jego sytuacja finansowa dodatkowo pogorszyła się wskutek ciężkiej choroby matki, która zmarła w dniu 25 listopada 2010 r. Nadto powołał się także na swój zły stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie twierdząc, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznano, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu ulgi w spłacie składek, gdyż komisja popowodziowa odstąpiła od szczegółowego określenia szkód w gospodarstwie skarżącego się, a ponadto okoliczność choroby nie została przez niego wykazana żadnymi dokumentami. Organ powołał się również na dwukrotne niedotrzymanie warunków układów ratalnych. Stwierdził również, że przedmiotowa tj. zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 41a ust. 1pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także nadmienił, że została wszczęta egzekucja z nieruchomości skarżącego. Organ zarzucił także, iż w skardze strona nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby utrzymanie w mocy zawartego układu ratalnego , ani nie powołała się na naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Konkludując swoje stanowisko organ stwierdził, że decyzja w sprawie przyznania ulgi w spłacie zadłużenia jest decyzją uznaniową, organ zbadał sytuacje majątkową zobowiązanego jak i funduszy składkowych KRUS i nie przekroczył granic swobodnego uznania – art. 41 a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści art. 145§1 pkt 1 a) do c) cyt. ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przytoczone wyżej zasady czynią niemożliwym rozpoznanie sprawy w kierunku oczekiwanym przez skarżącego tj. oceny zasadności wniosku o rozłożenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników na raty.

Natomiast skarga musiała zostać uwzględniona ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Zgodnie z treścią art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Z powyższej regulacji prawnej wynika obowiązek organu do wezwania osoby, która wniosła podanie, do usunięcia braków pisma w terminie siedmiu dni. Jeżeli strona nie wykona wezwania w wyznaczonym terminie, organ pozostawi jej pismo bez rozpoznania. Podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, jeżeli zawiera braki inne niż wskazane w art. 64 § 1 ww. ustawy, tj. niewskazanie adresu wnoszącego podanie. W przepisie art. 64 § 2 tej ustawy chodzi przede wszystkim o przepisy dotyczące postępowania administracyjnego, a w szczególności o przepis art. 63 § 3 powołanej ustawy, który stanowi,że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z tego uregulowania wynika zatem, że brakiem formalnym pisma jest m. in. nieprzedstawienie żądania. Reasumując, stwierdzić należy, że w razie stwierdzenia przez organ, że złożone podanie nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych dla pisma, zobligowany jest do wezwania wnoszącego podanie do ich usunięcia. Dotyczy to również sytuacji, gdy organ uzna, że strona nie przedstawiła w sposób jasny i jednoznaczny swojego żądania.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności nin. sprawy należy stwierdzić , że wprawdzie pismo z dnia 25 lutego 2011 r. zostało przez skarżącego wniesione w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników , ale z jego treści nie wynika jednoznacznie , że pismo to w istocie taki wniosek stanowi. Skarżący w piśmie tym wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z "rozwiązaniem umowy" i przyznanie ulgi w spłacie zaległości, a w dalszej części przywołuje okoliczności uzasadniające rozłożenie należności na raty. Analiza treści tego pisma zdaje się raczej wskazywać, że intencją skarżącego było uzyskanie kolejnej ulgi, a nie badanie zasadności stwierdzenia wygaśnięcia poprzedniego układu ratalnego.

Trzeba też zwrócić uwagę, że i treść zaskarżonej decyzji nie jest jednoznaczna. Wprawdzie w komparycji decyzji jako jedną z podstaw rozpoznania sprawy powołano art. 41a ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i utrzymano w mocy decyzję z dnia 20 lutego 20111 r. w sprawie wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności, ale w samym uzasadnieniu organ głównie skoncentrował się na ocenie okoliczności uzasadniających nieprzyznanie ulgi oraz powołał treść art. 41a ust 1 pkt 1 cyt. ustawy stanowiący podstawę prawną do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie ulgi w spłacie należności składkowych.

Także w odpowiedzi na skargę, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, organ najpierw przywołuje decyzję z dnia 10 lutego 2011 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia 26 listopada 2008 r. w związku z wygaśnięciem układu ratalnego na podstawie art. 41 a ust. 5 cyt. wyżej ustawy, by następnie odnieść się do okoliczności dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, a następnie stwierdzić wprost, iż zaskarżoną decyzję organ wydał w oparciu o art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zwrócić też należy uwagę , że przesłanki do orzeczenia o wygaśnięciu decyzji zostały określone w art. 162 §1 Kpa. Tymczasem w zaskarżonej decyzji nigdzie nie powołano tego przepisu ani też nie przeprowadzono żadnej oceny odnoszącej się do przesłanek w nim określonych .

Analiza przywołanych wyżej okoliczności prowadzi do stwierdzenia , że albo organ niewłaściwie zakwalifikował pismo skarżącego jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w nieuprawniony sposób przeprowadził postępowanie w tym kierunku, ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek i to bez żadnej oceny czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 162 §1 pkt 1 lub 2 Kpa i z naruszeniem zasady z art. 7 Kpa, ustanawiającego zasadę prawdy obiektywnej, z uwagi na brak podjęcia przez organ wszelkich możliwych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez ustalenie rzeczywistego zamiaru strony albo rozpoznał wniosek o ponowne rozłożenie na raty należności składkowych oceniając przesłanki z art. 41 a ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i to tylko w jednej instancji tj. z naruszeniem art. 15 Kpa, a także z naruszeniem art. 10 Kpa, ustanawiającego zasadę czynnego udziału stron, poprzez jego niezastosowanie, wskutek czego nie zapewnił stronie możliwości podjęcia działania na każdym etapie postępowania . Tym samym należało uznać ,że organ naruszył przytoczone wyżej przepisy postępowania, a naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy .

Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszym rzędzie powinien wezwać skarżącego na podstawie art. 64 §2 Kpa o jednoznaczne sprecyzowanie czy pismo z dnia 25 lutego 2011 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników czy też stanowi nowy wniosek o rozłożenie należności składkowych na raty. Gdyby się okazało, że pismo to w istocie stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty organ winien rozpoznać ten wniosek dokonując analizy i oceny stanu faktycznego ze względu na przesłanki z art. 162 §1 lub 2 Kpa. Gdyby zaś okazało się, że przedmiotowe pismo stanowi nowy wniosek o rozłożenie należności składkowych na raty rzeczą organu będzie rozpoznanie tego wniosku przy zachowaniu wszystkich zasad rządzących postępowaniem administracyjnym .

Wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej . przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję