Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 309/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 34 par. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 83c ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędziowie NSA Gerard Czech (spr.), Sylwester Marciniak, Protokolant Natalia Prałat, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej w Wydziale II skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Gd 517/04 w sprawie ze skargi Ryszarda J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2) zasądza od Ryszarda J. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie I SA/Gd 517/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu sprawy Ryszarda J. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 lipca 2004 r., (...), w przedmiocie zarzutu dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

2. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w G. po rozpatrzeniu zażalenia Ryszarda J. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. (...) z dnia 8 lipca 2004 r. oddalające zarzut dotyczący wykonania obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 17 września 2003 r. (...).

3. Organ egzekucyjny - Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w G. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego Ryszarda J., który wniósł zarzut, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzając, że dokonał zapłaty zaległej składki ZUS.

W tej sytuacji organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela z żądaniem zajęcia stanowiska w zakresie powołanego zarzutu. Działając w oparciu o przepis art. 34 par. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G., postanowieniem z dnia 6.07.2004 r. (...) wyraził swoje stanowisko w zakresie zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego, uznając go za bezzasadny.

Po otrzymaniu postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny oddalił zarzut zobowiązanego dotyczący wykonania obowiązku.

4. Na powyższe postanowienie, strona złożyła zażalenie, ponawiając zarzut wykonania obowiązku, ponadto stwierdzając, że ZUS nadużył swoich uprawnień przewidzianych w art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.

5. Dyrektor Izby Skarbowej w G. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny wobec ostatecznego postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G., prawidłowo przyjął, że może wydać rozstrzygające postanowienie w sprawie, zgodnie z art. 34 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 34 par. 1 tej ustawy, w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 ustawy, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

6. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a w uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że nie mogła zalegać ze świadczeniem skoro całą składkę za miesiąc styczeń 2000 roku zapłaciła dnia 2 czerwca 2003 roku i zarzuciła, że wobec wykonania zobowiązania, organ egzekucyjny nie powinien dokonywać egzekucji jego prawa majątkowego.

7. Dyrektor Izby Skarbowej w G. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za uzasadnioną zauważając, że w rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia wymaga, który organ władny był wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2000 roku. Przedmiotowe postępowanie było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a podstawą prawną egzekucji był art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./, zaś organem egzekucyjnym, do którego skierowano tytuł egzekucyjny był Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w G. Zgodnie z ww. przepisem art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w stanie prawnym obowiązującym w 2003 roku, składki na ubezpieczenie społeczne nie opłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Jednakże zarówno wierzycielowi jak i organowi egzekucyjnemu uszedł - zdaniem Sądu I instancji - uwadze fakt, iż zgodnie z art. 19 par. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącone z bieżących świadczeń.

W rozważanej sprawie wystawione tytuły dotyczyły składek na ubezpieczenie społeczne.

W rozdziale 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawodawca określił zasady prowadzenia egzekucji, stanowiąc w art. 26 par. 4 ustawy, że wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Z użytego w przepisie zwrotu "z urzędu" należy wnosić, że nie od woli wierzyciela zależy to, czy skorzysta z przyznanego mu w art. 19 par. 4 ustawy uprawnienia. Przeciwnie, jest on zobowiązany wszcząć z urzędu egzekucję administracyjną. Z tak sformułowanej normy prawnej jednoznacznie wynika, iż wolą ustawodawcy było, aby proces egzekwowania należności pieniężnych przyspieszyć, a w konsekwencji poprawić jej efektywność. Dopiero gdy egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, stosownie do treści par. 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu w administracji /Dz.U. nr 137 poz. 1541/, wierzyciel kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego - w ocenie rozpoznającego skargę Sądu - Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w pierwszej kolejności podjąć przyznane mu ustawą działania zmierzające do realizacji obowiązku, a dopiero ich bezskuteczność uprawniała go do skierowania wystawionych tytułów wykonawczych do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego.

W rozpoznawanej sprawie istotne - według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - jest także to, że zarówno wierzyciel jak i organ egzekucyjny, błędnie przyjęły że na stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów zażalenie nie przysługuje. Zgodnie zaś z art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Jednakże wbrew poglądowi wierzyciela, cytowany art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w ocenie Sądu - dotyczy tylko sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest Kierownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazuje na to treść powołanego przepisu. Ponadto, w sytuacji gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem niecelowym byłoby oddzielne zaskarżanie postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Podlega ono wówczas kontroli w postępowaniu zażaleniowym, o którym mowa w art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny po wniesieniu zarzutów przez zobowiązanego w trybie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mógł rozpoznać podniesione zarzuty zgodnie z art. 34 par. 1 cytowanej ustawy, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca, jednakże dopiero wówczas, gdy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela stanie się ostateczne /art. 34 par. 4/, skoro stosownie do treści art. 34 par. 2 ustawy, na postanowienie to przysługuje zażalenie. Sąd podkreślił, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Z istoty swej skierowane są przeciw prowadzeniu egzekucji. W rozważanej sprawie wskutek błędnego poglądu wierzyciela, iż jego stanowisko wyrażone w postanowieniu jest ostateczne, doszło do sytuacji, w której słuszność tego stanowiska nie podlega kontroli. Godzi to w istotę uprawnienia, jakie ustawodawca dał zobowiązanemu w postaci możliwości podniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej /art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/.

Reasumując należy stwierdzić, że od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje stosownie do treści art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tylko wtedy, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje jednocześnie jako organ egzekucyjny.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie miał możliwości skorzystania z uprawnienia wynikającego z treści art. 34 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skoro organ egzekucyjny uznał stanowisko wierzyciela za ostateczne kierując się błędnym pouczeniem wierzyciela w tymże postanowieniu.

9. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w G. wyżej przedstawiony wyrok zaskarżył w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 34 par. 1 i 2 w zw. z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a polegające na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym w sprawie ma on zastosowanie zamiast art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wskazując powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi lub ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kosztów postępowania wraz kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący podniósł, iż w przedmiotowym wyroku zarzucono organom rozstrzygającym w sprawie naruszenie przepisów art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 34 par. 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z czym - zdaniem skarżącego - nie można się zgodzić, gdyż nie znajduje to uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów. Bezspornym - jego zdaniem - jest, że w świetle unormowań ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie stosownie do treści par. 2 art. 34 ustawy egzekucyjnej. Jednak z przepisu art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wynika, iż od wydawanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w G. brak możliwości wniesienia środka zaskarżenia dotyczy każdego postanowienia ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela niezależnie od tego, który organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne. W myśl bowiem zasady lex specialis derogat legi generali przepis art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest przepisem szczególnym i w sytuacji konfliktu z normami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy go stosować w pierwszej kolejności. W rezultacie organ egzekucyjny był uprawniony do wydania postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu, stosownie do art. 34 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie można zgodzić się także ze stanowiskiem Sądu I instancji, że na skutek błędnego poglądu wierzyciela, iż jego stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 08 lipca 2004r jest ostateczne, doszło do sytuacji, w której słuszność tego stanowiska nie podlega kontroli. Zdaniem skarżącego zobowiązany mógł skorzystać bowiem z uprawnień przysługujących mu w trybie art. 52 par. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wnieść skargę do sądu administracyjnego. Podniesiono również, że Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wskazuje organu odwoławczego właściwego do rozpatrzenia -stosownie do art. 34 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie występującego jednocześnie jako organ egzekucyjny. Na mocy art. 23 par. 4 pkt 1 powołanej ustawy, w żadnym wypadku wydane przez ZUS postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela nie będą podlegać kontroli dyrektora izby skarbowej w postępowaniu zażaleniowym. Postanowienia wydane przez ZUS, jako organ egzekucyjny, mogą być jedynie zaskarżane na podstawie art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń.

W tym stanie sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej w G. stoi na stanowisku, iż wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym wyroku, zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru, a także wierzyciel nie naruszyły przepisów art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 34 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

9. Zobowiązany Ryszard J. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o obciążenie skarżącego kosztami postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 176 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."/ skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Nadto trzeba wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze jedynie pod uwagę nieważność postępowania /art. 183 par. 1 p.p.s.a./. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej.

Przy czym w myśl art. 174 P.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych. W świetle treści powyższych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a to art. 34 par. 1 i 2 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2000 nr 110 poz. 968 ze zm./ polegającego na przyjęciu, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie ww. przepisy zamiast art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./.

W związku z powyższym wywody w niniejszej sprawie rozpocząć należy od stwierdzenia, iż w sprawie pozostaje bezsporne, że Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w G. jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego R. J. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez będącego wierzycielem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G., a obejmujących zaległości w składkach na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego oraz w składkach na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego.

W tej sytuacji zobowiązany w oparciu o przepis art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniósł zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji podnosząc, iż doszło do wykonania przez niego egzekwowanego obowiązku.

Mając to na uwadze organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie powołanego zarzutu, zgodnie z dyspozycją art. 34 par. 1 powołanej już ustawy egzekucyjnej. Wierzyciel zarzut zobowiązanego uznał za bezzasadny, a organ egzekucyjny uznając stanowisko wierzyciela za wiążące, oddalił zarzut zobowiązanego.

W tych okolicznościach rozpoznający skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organ egzekucyjny naruszył prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pozbawił zobowiązanego możliwości skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 34 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przyjmując stanowisko wierzyciela w sprawie bezskuteczności zarzutu za ostateczne. Wskazany przepis art. 34 par. 2 stanowi bowiem, że na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Zdaniem Sądu I instancji dopiero po rozpoznaniu zażalenia lub po upływie terminu do jego wniesienia, jest możliwe wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż dopiero z tą chwilą stanowisko wierzyciela staje się ostateczne.

Ze poglądem tym, co da zasady należy się zgodzić. W rozpatrywanym przypadku rzecz jednak w tym, że przepis art. 83c ust. 2 powołanej już wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zestawiając treść tego przepisu z ust. 1 powołanego art. 83c wywiódł, iż od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje, ale tylko w sytuacji, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, do czego ma prawo w oparciu o przepis art. 19 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dopiero bowiem w takiej sytuacji - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - niecelowe byłoby oddzielne zaskarżanie postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Taka jednak sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie miała miejsca, gdyż - co wyżej przedstawiono - organem prowadzącym egzekucję nie był kierownik odpowiedniej jednostki ZUS, a był nim organ skarbowy.

Takie stanowisko nie znajduje jednak - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - umocowania w powołanym art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z ust. 1 art. 83c ww. ustawy wynika, że dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej. Zaś w ust. 2 tego przepisu wskazano, że od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Taka treść i redakcja przytoczonych przepisów - w ocenie Sądu odwoławczego - przekonuje, że w obu jego ustępach uregulowane zostały dwie odrębne sytuacja. W ustępie 1 jest bowiem wskazany organ odwoławczy, do którego przysługuje prawo wniesienia zażalenia od postanowień kierownika odpowiedniej jednostki organizacyjnej ZUS, jeżeli oczywiście prawo do wniesienia środka zaskarżenia w postaci zażalenia wynika z konkretnego przepisu ustawy egzekucyjnej. Natomiast w ust. 2 art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonano uregulowania odstępstwa od reguły, iż postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez ZUS są zaskarżalne, gdyż przyjęto, że na wymienione postanowień tego Zakładu /w sprawie stanowiska wierzyciela/ nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Zatem w obu jednostkach redakcyjnych omówionego przepisu ustawodawca uregulował dwie odrębnie i niezależne od siebie instytucje prawne. Gdyby bowiem ustawodawca - jak twierdzi Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku - odstąpił od zasady zaskarżalności postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela tylko w sytuacji, gdy ZUS jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, a nie w każdym toczonym postępowaniu egzekucyjnym i to niezależnie od tego, czy warunek ten jest spełniony, to zastrzeżenie takie zawarłby w treści regulacji opisanej w ust. 2 art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wtedy bowiem w analizowanym ustępie 2 zawarte zostałoby odwołanie do sytuacji ujętej w ustępie 1, czy to przez stwierdzenie, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie jest zaskarżalne w sytuacji gdy ZUS działa jako organ egzekucyjny bądź przez ogólne powołanie ust. 1 w treści ust. 2 art. 83c cyt. ustawy. Skoro zastrzeżenie tego rodzaju ustawodawca nie sformułował, nie sposób go domniemywać, gdyż w konsekwencji prowadziło by to do rozszerzającej wykładni prawa. Zatem nie sposób przyjąć, iż stanowisko Sądu I instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które było podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia znajduje oparcie w mających w sprawie zastosowanie przepisach, a co sprawia, że zarzut skargi kasacyjnej uznać należało za uzasadniony.

Całokształt przedstawionych okoliczności spowodował, że Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 157 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.