Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 733/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 200,  art. 205 par. 2 i art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego A. B. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej; "Minister"; "Organ") decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], na podstawie 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., zwanej dalej "K.p.a.") w związku z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723; zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec A. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Do wydania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji doszło w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. (data wpływu do organu [...] lipca 2017 r.) A. B. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu wniosku A. B. (zwany dalej także jako: "Skarżący"; "Strona") przedstawił przebieg swojej służby. Podkreślił, że został pozytywnie zweryfikowany w 1990 r. i przyjęty do nowopowstałej Straży Granicznej. Skarżący zaznaczył, że swoją służbę wypełniał rzetelnie, o czym świadczą opinie służbowe, awanse na stanowiskach, rozkazy o wyróżnieniach oraz odznaczenie, między innymi Srebrnym Krzyżem Zasługi. Podkreślił, że swoje obowiązki służbowe realizował z narażeniem zdrowia i życia, a jego służba na rzecz totalitarnego państwa była krótkotrwała.

Minister stwierdził, iż A. B. został zwolniony ze służby w Straży Granicznej w dniu [...] kwietnia 2011 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podniósł, iż z pisma z dnia [...] marca 2017 r. z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącego Informację o przebiegu służby Nr [...] wynika, że Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 1 rok, 9 miesięcy i 27 dni. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 26 lat, 7 miesięcy i 1 dzień (od dnia 12 września 1984 r. do dnia [...] kwietnia 2011 r.).

Ponadto organ wskazał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem z dnia [...] listopada 2017 r. (znak; [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby Skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r.

Jednocześnie Minister powołał pismo Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2018 r. ([...]) oraz z dnia [...] lipca 2018 r. ([...]), w których organ ten przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Strony jako funkcjonariusza oraz wskazał, iż w trakcie pełnienia służby w Straży Granicznej był wielokrotnie wyróżniany oraz kilka razy przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Został także wyróżniony między innymi nadaniem Brązowego Krzyża Zasługi oraz otrzymał Odznakę Straży Granicznej. W opiniach służbowych był wysoko oceniany.

Powyższe, zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, może wskazywać na rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, niemniej jednak podkreślenia wymaga, że zgodnie z przedmiotową informacją o przebiegu służby, Skarżącemu dwukrotnie obniżano dodatek służbowy oraz ww. był objęty postępowaniem przygotowawczym wszczętym przez Prokuraturę Rejonową w [...], na podstawie zawiadomienia [...] Straży Granicznej w sprawie przekroczenia uprawnień.

Ponadto organ wskazał, iż ze zgromadzonych w sprawie dokumentów dotyczących przebiegu służby wynika, że w trakcie służby w Straży Granicznej ww. zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie, był awansowany w stopniu, a także był pozytywnie opiniowany i wyróżniany między innymi "Brązowym Krzyżem Zasługi" oraz "Odznaką Straży Granicznej". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych.

Ponadto w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających wprost udział Strony w zdarzeniach z narażeniem zdrowia i życia. Jednak z załączonych dokumentów wynika, że pełniąc służbę w Straży Granicznej wykonywał zadania związane z bezpośrednią ochroną granicy państwowej, co może wskazywać na możliwość zaistnienia takiej sytuacji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówił A. B. wyłączenia stosowania przepisów art. 15a, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu Organ stwierdził, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przepis ten nakłada na organ obowiązek spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Przesłanki te są nieostre co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidulanego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".

Organ zaznaczył, że już na etapie prac komisji sejmowych, kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest krótkotrwałość może napotykać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzonym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby, po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia krótkotrwałości. Jednak poprawka nie zyskała akceptacji komisji sejmowej stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle tego należy stwierdzić, że rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste i dowiedzione.

Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku podał, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Wykonywanie obowiązków w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realizowania powierzonych mu zadań z najwyższą starannością. Sam fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień czy też innych gratyfikacji z tytułu pełnienia służby nie będzie przesądzał, że w danej sprawie został spełniony warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Podkreślił, że wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywania zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek" mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca umożliwia organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co ma na celu umożliwienie zastosowania pewnego stopnia elastyczności, uzasadnionej względami słuszności, w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidulanej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie regulacji wobec osób (funkcjonariuszy), którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest możliwe i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych , co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności od tzw. uznania administracyjnego.

W toku postępowania organ ustalił, że A. B. pełnił służbę w okresie od [...] września 1984 r. do [...] kwietnia 2011 r., tj. przez 26 lat, 7 miesięcy i 1 dzień, z czego na rzecz totalitarnego państwa od [...] października 1988 r. do [...] lipca 1990 r., tj. przez 1 rok, 9 miesięcy i 27 dni.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż prawie 2-letni okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go, jako odpowiadający wskazanej wyżej wykładni językowej.

Ponadto organ wskazał, iż służba Skarżącego była służbą podjętą nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na prawie dwuletni okres jej pełnienia - trwałą. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością Strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Jednocześnie wnikliwa analiza akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie dowiodła, iż zakończenie wskazanego okresu pełnienia skarżącego służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Zdaniem Ministra skoro wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez prawie 2 lata, to okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, ponadto prowadzone wobec skarżonego postępowanie karne (warunkowo umorzone) oraz dwukrotne obniżenie dodatku służbowego uniemożliwiają stwierdzenie, że została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Ponadto organ stwierdził, że analiza materiału dowodowego pozwała na stwierdzenie, iż Skarżący należał do PZPR w okresie od dnia 1987-1990 oraz do ZSMP w okresie od dnia 1984 - 1988, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.

W ocenie organu powyższe fakty rzucają cień na przebieg służby Skarżącego, uniemożliwiając zarówno jego jednoznaczną ocenę, jak i potraktowanie przedmiotowej sprawy jako "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Organ zaznaczył, iż - jak wynika z kopii archiwalnych akt osobowych o sygn. [...] przekazanych pismem z dnia [...] listopada 2017 r. (znak: [...]) oraz z dnia [...] kwietnia 2020 r. (znak: [...]) przez r Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Skarżący w okresie od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r., pełnił służbę w Wydziale [...] MSW przy [...] oraz Wydziale [...] przy [...], tj. w jednej z jednostek enumeratywnie wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podkreślił, iż w zakresie powyższej kwestii wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 748/19, w którym stwierdził, iż w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej "(...) wystarczające jest wykazanie, że wnioskodawca pełnił służbę w jednej z enumeratywnie wymienionych w nim instytucji czy formacji, która to służba musi być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa i organ nie posiada w tym zakresie żadnej swobody. Godzi się zatem przyjąć, iż wystarczający jest sam fakt pełnienia służby w tych instytucjach i formacjach, natomiast rzeczywisty charakter zadań i obowiązków funkcjonariusza jest obojętny w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej."

Reasumując organ stwierdził, iż nie neguje faktu nadania A. B. odznaczeń i medali, które w pełni zasługują na uznanie i szacunek, jednakże nie mogą one stanowić przeciwwagi i nie mają kluczowego znaczenia w sprawie, wobec braku zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", związanego z długością okresu służby ww. na rzecz państwa totalitarnego oraz jego zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. B. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2020 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2019 r. nr [...].

Strona skarżąca zarzuciła Ministrowi:

I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj:

1) art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 §1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącego w przedmiocie przeprowadzenia dowodów, których przedmiotem były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy w sytuacji, gdy występowały wątpliwości co do ustaleń stanu faktycznego co skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżący po dniu 12 września 1989 r. nie wykonywał obowiązków w sposób rzetelny z narażeniem życia i zdrowia, a tym samym, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a Ustawy zaopatrzeniowej;

b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez m.in. przemilczenie faktów z przebiegu służby skarżącego odnoszących się do wykonywanych przez niego zadań, a mianowicie tego, iż skarżący w okresie od [...] października 1988 r. do [...] lipca 1990 r., wykonywał obowiązki służbowe, które sprowadzały się do ujawniania przypadków tzw. fali wśród żołnierzy, poszukiwań żołnierzy którzy nie wrócili na czas do jednostki, informowania kadry dowódczej o stwierdzonych naruszeniach dyscypliny wśród żołnierzy oraz pominięcie okoliczności, iż Skarżący nie był związany z podejmowaniem czynności o charakterze przestępnym, szkodzącym innym ludziom, czy moralnie nagannym oraz, iż nie wykonywał on "pracy operacyjnej", "pracy agenturalnej" czy też "pracy z osobowymi źródłami informacji" i nigdy nie zajmował się zwalczaniem opozycji ówczesnej władzy, co skutkowało błędnym przyjęciem, że postawa skarżącego świadczyła o świadomym i aktywnym uczestnictwie w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz że skarżący identyfikował się z realizowanymi, przez ustrój panujący w Polsce przed 1990 r., zadaniami i funkcjami oraz że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, a tym samym uznanie, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a u.z.e.p.;

c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu dowodów, które organ dopuścił i faktów które organ uznał za udowodnione, co doprowadziło do niemożności skontrolowania decyzji pod względem tego, czy w sposób wyczerpujący zebrał on materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej oceny pod kątem zaistnienia przesłanek zastosowania art. 8a u.z.e.p., w tym zwłaszcza przesłanki wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku;

II) przepisów prawa materialnego, tj.;

a) art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.p. przez błędne przyjęcie, że służba skarżącego uznana za pełnioną na rzecz państwa totalitarnego nie była krótkotrwała pomimo prawidłowego ustalenia, że trwała jedynie 1 rok, 9 miesięcy i 27 dni;

b) art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.p. przez błędną wykładnię zgodnie z którą pod pojęciami "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków (...) szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" rozumieć należy wykonywanie obowiązków "na najwyższym poziomie" i że zagrożenie dla zdrowia i życia nie może być normalnym następstwem służby, podczas, gdy prawidłowo wyłożony przepis należy rozumieć w ten sposób, że rzetelne wykonywanie zadań stanowi zwykły, podstawowy wzorzec pełnienia służby oraz że narażenie życia lub zdrowia może stanowić także normalne następstwo służby;

c) art. 8a ust. 1 u.z.e.p. poprzez błędne przyjęcie, że strona nie wykazała się wybitnymi osiągnięciami w służbie, co zdaniem organu świadczy o niezaistnieniu przesłanki specjalnie uzasadnionego przypadku, podczas gdy strona została uhonorowana odznaczeniami państwowymi, których przesłankami przyznania były wybitne osiągnięcia w służbie;

d) art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.p. poprzez błędną wykładnię zgodnie, z którą jedynie spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, umożliwia wyłączenie stosowania art. 15c u.z.e.p. w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej podczas gdy prawidłowo wyłożony przepis należy rozumieć w ten sposób, że jedyną przesłanką umożliwiającą wyłączenie stosowania art. 15c u.z.e.p. w stosunku do osób pełniących służbę jest "szczególnie uzasadniony przypadek", który jedynie swym zakresem obejmuje krótkotrwała służbę w organach wymienionych w art. 13b u.z.e.p. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył Skarżący w skardze (k. 4 akt sądowych), zaś Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).

Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem Organ wydając decyzję naruszył zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy procesowe w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu między stronami sprowadza się do oceny czy organ administracji dokonał poprawnej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oraz czy zebrany materiał dowodowy oraz jego ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami przepisu art.107 K.p.a., a w szczególności, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Na wstępie Sąd zauważa, że niniejszej sprawie skarga została oparta zarówno na naruszeniach prawa materialnego, poprzez niewłaściwą wykładnię przesłanek, o których mowa w art. 8a ust. 1 w zw. z art. 15 c ustawy zaopatrzeniowej oraz, w szczególności, "braku dokonania rzeczywistej i wyczerpującej wykładni pojęcia krótkotrwałości służby", o której mowa w pkt 1 powołanego przepisu art. 8a ust. 1, jak i naruszeniu przepisów procesowych mających istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 §3 k.p.a.

W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko ustalony prawidłowy stan faktyczny stanowi podstawę do właściwej subsumpcji przepisów prawa materialnego.

Sąd w niniejszej sprawie, z uwagi na to, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są w głównej mierze procesowym odzwierciedleniem wadliwej wykładni przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, odstępuje od tej zasady albowiem to przepisy materialnoprawne determinują zakres niezbędnych ustaleń faktycznych dla prawidłowego rozumienia istoty regulacji "dobrodziejstwa" regulacji przywołanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Dlatego też, w punkcie wyjścia swoich rozważań, Sąd stwierdza, że – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19, a które to tezy i wyrażone w tych wyrokach poglądy Sąd w składzie orzekającym traktuje jako własne - przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i - z tego właśnie względu – jego prawa w aspekcie świadczenia emerytalnego zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych.

Co istotne, w tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach).

Jak podkreślił z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 2114/19, wykładni art.8a ustawy zaopatrzeniowej, "należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)".

Nadmienić przy tym należy, że wyrażona "zasada sprawiedliwości społecznej wyeksponowana w treści uzasadnienia (tj. ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin) jako podstawa noweli, oznacza zatem nakaz formułowania przepisów prawa w taki sposób, aby uniemożliwiały one obywatelom ochronę słusznie nabytych praw lub uwzględniania przepadków, w których odebranie pewnych przywilejów byłoby uznane za oczywistą niesprawiedliwość".

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma także uwypuklona przez NSA okoliczność, że "omawiana ustawa ma zastosowanie do osób, które przeszły weryfikację na początku lat dziewięćdziesiątych, co oznacza, że Rzeczpospolita Polska uznała, iż ich dotychczasowa służba nie nosi znamion wskazujących na popełnienie w okresie Polski Ludowej czynów niegodnych. Podkreślić nadto należy, że w tradycji polskiej istnieje poszanowanie dla munduru noszonego także przez przeciwnika. Nie ma w polskiej tradycji zasady stosowania wobec przeciwników odpowiedzialności zbiorowej charakterystycznej dla reżimów i poglądów ideologicznych wzorujących się na wschodnich despotiach. Stąd tak ważne jest poszanowanie przy takim akcie prawnym godności danej osoby i uwzględnienia jej indywidualnej sytuacji, co wynika wprost z zasady sprawiedliwości społecznej zakazującej prowadzenia działań, także o charakterze legislacyjnym, które uwłaczałyby danej osobie (por. wyroki TK z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt K 44/07 oraz z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt K 35/08)".

Uwzględniając powyższe uwagi o charakterze generalnym, zdaniem Sądu przyjąć więc należy, że "szczególnie uzasadniony przypadek" stawowi jedną przesłankę obejmującą swym zakresem sytuacje wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.) i art. 8a ust. 1 pkt 2 (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.), a także, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić nawet wówczas, gdy uprawniony nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, jednakże, jak wynika to z zasady sprawiedliwości społecznej, przepis powinien mieć w danym przypadku zastosowanie, np. w sytuacjach, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych, a zatem wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Innym przykładem tego rodzaju zdarzeń, może być sytuacja, gdy funkcjonariusz wykonywał po 1989 r. swoją służbę w sposób nierzetelny, ale w trakcie jego służby doszło do tego, że narażał on swoje życie lub zdrowie, a nawet doszło do uszczerbku na jego życiu lub zdrowiu.

W świetle zaprezentowanych wyżej uwag, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Należy przy tym dodatkowo podkreślić, że unormowanie zawarte w treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w odróżnieniu od regulacji art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 tej ustawy, stanowi podstawę – o czym była wyżej mowa - do wyłączania restrykcyjnych unormowań ustawy w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. decyzji administracyjnej rozstrzygającej konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Okoliczność ta ugruntowuje "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, potwierdzając w konsekwencji stanowisko, że istota zakodowanych w tym przepisie norm koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie, z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd nie może podzielić argumentacji Organu ani co do braku wypełnienia przez stronę przesłanki krótkotrwałości służby, o której mowa w art. 8a ust.1 pkt 1 ustawy, ani co do braku przesłanki "stypizowanej" w pkt 2 wskazanego przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd zauważa, że Minister, w szczególności, w ogóle odstąpił od oceny tego, czy w okresie od [...] października 1988 r. do [...] lipca 1990 r. Skarżący realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też wykonywał zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej.

Tymczasem, jak wskazano w części "ogólnej" rozważań, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wymagana jest wszechstronna ocena charakteru służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, gdyż niespełnienie przesłanki krótkotrwałości służby nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Inaczej mówiąc, nawet gdyby uznać, że służba Skarżącego przed rokiem 1990 nie była "krótkotrwała" w rozumieniu przesłanki art. 8a ust. 1 pkt 1) ustawy, to Organ był obowiązany udowodnić, że miała cechy służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że nie może uznać za prawidłową ocenę Organu co do okoliczności "krótkotrwałości" długości okresu służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, skoro okres tej służby (na rzecz totalitarnego państwa) zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, to odpowiednio: 1 rok, 9 miesięcy i 27 dni oraz ok. 6% całego czasu służby Skarżącego po 31 lipca 1990 r.

Dokonana przez Organ wykładnia okresu "krótkotrwałości" służby przed dniem 31 lipca 1990 r. nosi cechę więc cechę ewidentnej dowolności, skoro sam Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgadza się z wypracowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, że jakkolwiek ustawodawca posługuje się w tej mierze pojęciem nieostrym, to przyjmuje się (nawiązując do ustaleń komisji ustawodawczej na tę okoliczność), że co najmniej okres 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby. Oczywiście, stan ten – jeszcze raz Sąd to podkreśla - podlega indywidualnej ocenie przez Organ, bo można wyobrazić sobie sytuację, że w takim znaczeniu okres służby funkcjonariusza aparatu państwa totalitarnego mimo że będzie nosić cechy "krótkotrwałości" w ujęciu bezwzględnym, to jednak może zawierać takie znamiona tej służby, które nie dadzą się pogodzić z wartościami aksjologicznymi demokratycznego państwa.

Właśnie dlatego, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, należy poddać wszechstronnemu zbadaniu sprawę określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Tymczasem Minister, w ocenie Sądu, powołując się na wykładnię art. 8a ust. 1 pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej nie dokonał oceny służby Skarżącego w takim właśnie aspekcie. Uzasadnienie decyzji w tym aspekcie, w ocenie Sądu, nosi nie tylko cechy dowolności, ale i wewnętrznej sprzeczności, gdyż – jak już wskazano wcześniej - z jednej strony organ przyjmuje, iż porównanie tych okresów ma znaczenie przy dokonywaniu wykładni pojęć z art. 8a ustawy, z drugiej zaś, choć organ obiektywnie ma taką możliwości, nie wskazuje, jakie proporcje należałoby uznać za mieszczą się w przedziale krótkotrwałości służby. Organ dokonał zatem oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" w oparciu o nieujawnione kryteria, a co najmniej nieznane Skarżącemu, co narusza zasadę przekonywania oraz zaufania wyrażone w art. 7, 8 i 11 k.p.a.

Co prawda Organ wskazał, że ze znajdujących się w aktach archiwalnych IPN materiałów wynika, że Skarżący "utożsamiał się z ustrojem totalitarnym" o czym świadczy "przynależność do PZPR w okresie od 1987 r. do 1990 r. oraz do ZSMP co 1984-1988 r., jednakże nie wykazał jaką ew. pełnił funkcję w tych organizacjach, które wykluczają zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku", a co skutkuje brakiem możliwości zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W tym miejscu podkreślić należy, że członkostwo w określonych instytucjach charakterystycznych dla ustroju totalitarnego, mających kreować światopogląd właściwy dla owego ustroju, nie może prowadzić do wniosku, że osoba do nich należąca utożsamiała się z systemem totalitarnym. Organ nie wskazał na działania Skarżącego, które mogłyby świadczyć o prezentowaniu przez niego konkretnego światopoglądu i propagowania określonej ideologii mającej na celu co najmniej utwierdzenie państwa totalitarnego.

Z powyższego wynika jedynie, że Organ w swych rozważaniach zastosował kryterium tzw. odpowiedzialności zbiorowej, wynikające z samego faktu członkostwa funkcjonariusza w PZPR. Nie kierował się natomiast zasadą dociekania prawdy obiektywnej.

Takie podejście nie uzyskuje akceptacji w demokratycznym państwie prawnym. Sąd w całej rozciągłości zgadza się z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 stwierdzającą, iż kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka służących reżimowi komunistycznemu.

W ocenie Sądu, z tych samych powodów nie można zaakceptować tezy Organu, że sama okoliczność pełnienia służby w Wydziale [...] MSW przy [...] oraz w Wydziale [...] jest "wystarczającą przesłanką do uznania, że pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa", gdyż Organ nawet na przykładzie jednostkowego przykładu nie wykazał, że w ten sposób Skarżący dopuścił się czynów nie akceptowanych aksjologicznie w demokratycznym państwie prawa. Wręcz przeciwnie, Organ sam podkreśla, że Skarżący pełniąc służbę przed 1990 r. m. innymi w wymienionych wcześniej jednostkach, a także w [...], wykonywał po prostu zadania bezpośrednio związane z ochroną granicy państwowej.

Zdaniem Sądu, nie sama przynależność do konkretnej jednostki, lecz określone działania/zaniechania Skarżącego winny decydować o tym, czy można mu przypisać służbę na rzecz państwa totalitarnego w czasie, w którym pełnił służbę przez niespełna 2 lata przed 12 września 1989r.

Co najmniej niezrozumiałe są też wywody Organu co do niespełnienia przesłanki o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2) ustawy, uznające, że Skarżący "nie spełnia jej". Minister nie kwestionuje bowiem faktu nadania Skarżącemu po 1990 r. odznaczeń i medali, które – jak sam podkreśla – "zasługują na szacunek i uznanie", jednakże "(...) nie mają one kluczowego znaczenia" wobec braku zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd zauważa, że Organ, dokonując takiej oceny, eksponuje "długość służby" przed 1990 r. oraz "zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach Bezpieczeństwa".

Taka wykładnia powyższego przepisu pozostaje jednak w sprzeczności z przytoczonymi przez Sąd poglądami judykatury i świadczy o błędnym rozumieniu przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdezawuowanie przez Organ otrzymanych przez Skarżącego odznaczeń i medali oznacza, że Organ nie wziął pod uwagę, że stanowią one nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom (por. art. 16 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach – t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 25).

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, w ocenie Sądu, Organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz nie ocenił właściwe okoliczności sprawy z punktu widzenia zastosowania tego przepisu i w ten sposób naruszył także przepisy prawa procesowego, o których mowa w petitum skargi w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien dokonać wyczerpującego ustalenia i oceny, czy sprawa Skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu dokonanej w nin. wyroku wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając stanowisko w tym zakresie, powinien rozważyć czas trwania służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r. w ujęciu proporcjonalnym, tj. w stosunku do całego okresu służby. Powinien również dokonać oceny przebiegu blisko 27-letniej służby Skarżącego z uwzględnieniem jego osiągnięć i odznaczeń. Ocena ta powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie istnieją podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zastosowanie wyłączenia zasad ogólnych ustawy zaopatrzeniowej.

Na wniosek Skarżącego Sąd zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – tekst jedn. Dz. U. poz. 1800) w wysokości obejmującej wpis sądowy od skargi (200 zł) i koszty zastępstwa procesowego (480 zł)