Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 31/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1 i par. 5, art. 26 par. 1 i par. 5, art. 27 par. 1 pkt 12, art. 29 par. 1 i 2, art. 33 par. 1 pkt 7, art. 59 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 134 par. 1 i 2, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)i c), art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] września 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...].11.2020 r., znak: [...]; [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w wyniku rozpoznania zażalenia K. K. z dnia [...].10.2020 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].09.2020 r., znak: [...], którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...].10.2019 r. o nr [...], wystawionym przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, zaś za uzasadniony uznano zarzut braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. - dalej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 dalej w skrócie "u.p.e.a.") w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy oraz ustaleń faktycznych i prawnych Organu II instancji, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej K. K. (dalej "Zobowiązana", "Skarżąca"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2019 r., nr [...], wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (wierzyciel). Tytułem tym objęto należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2018 r. Odpis tego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem Banku [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...].10.2019 r. nr [...], doręczono Zobowiązanej w dniu 25.10.2019 r.

Jak wskazał Organ II instancji, w wyniku realizacji zajęcia bank przekazał 22.10.2019 r. kwotę [...]zł (w aktach brak dokumentacji w tym zakresie - jedynie na ww. zawiadomieniu z dnia 14.10.2019 r. o zajęciu wierzytelności figuruje jakiś zapis ołówkiem "1 753,77"). Dalej wskazano, że otrzymane środki rozliczono na poczet zaległości określonej przedmiotowym tytułem wykonawczym i przekazano na rachunek wierzyciela.

Pismem z dnia 31.10.2019 r. Zobowiązana złożyła zarzuty w sparwie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzuty nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

W związku z powyższym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 07.11.2019 r., nr [...], wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych przez Zobowiązaną zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...].03.2020 r., nr [...], wierzyciel (Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej - Oddział w B.) uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, zaś za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia.

Następnie, Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej - Oddział w K. postanowieniem z dnia [...].05.2020 r., nr [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Wobec powyższego, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...].09.2020 r., nr [...], uznał:

- za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku,

- za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Ne powyższe postanowienie z dnia [...].09.2020 r. Zobowiązana pismem z dnia 076.10.2020 r. wniosła zażalenie w części, w jakiej Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Jak wskazał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (Organ II instancji), w zażaleniu tym Zobowiązana generalnie powieliła dotychczasową argumentację przedstawioną w zarzutach rozbudowując ją w pewnych fragmentach o kwestie dotyczące dezaprobaty stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Mając na uwadze powyższe Zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie, że po jej stronie nie istniał obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej za okres objęty tytułem wykonawczym nr [...], tj., od stycznia 2014 r. do grudnia 2018 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny sprawy stwierdził, co następuje.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej k.p.a.).

Na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., organ odwoławczy wskutek wniesionego odwołania wydaje decyzję, w której w zależności od sposobu rozstrzygnięcia: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze.

W myśl art. 144 k.p.a., przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która weszła wżycie 30 lipca 2020 r., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Procedurę postępowania przy rozpatrzeniu zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o zgłoszeniu zarzutów przez zobowiązanego.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów wymienia art. 33 § 1 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrzeniu zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o zgłoszeniu zarzutów przez zobowiązanego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 § 1 pkt 1-5, i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Jednocześnie w myśl art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Dalej, w myśl art. 34 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.

Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Tym samym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela (por. wyrok WSA w Białymstoku z 08.01.2020 r., sygn. akt I SA/Bk 662/19, wyrok WSA w Gdańsku z 08.05.2019 r., sygn. akt I SA/Gd 471/18). To powoduje, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. nie mógł w zakresie zarzutów, rozstrzygać odmiennie od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu wierzyciela.

Wyjaśnił także, że podobnie organ odwoławczy, jakim jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (Organ II instancji), nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla organu odwoławczego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

W świetle przytoczonych wyżej regulacji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w S. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że zasadnicza dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie kwestia dotycząca nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) została wyjaśniona przez wierzyciela w postanowieniu z dnia [...].03.2020 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...].05.2020 r., nr [...]. Wierzyciel wskazał, że na dane osobowe Zobowiązanej zgłoszona została rejestracja odbiorników rtv używanych pod adresem: ul. [...], [...]. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342) został zobowiązanej przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Wierzyciel odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na sprzedaż

mieszkania wyjaśnił, że wskazana przesłanka nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którymi została zobowiązana objęta w momencie rejestracji odbiorników rtv. Podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 141, poz. 1190), zmienionego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U nr 187 poz. 1342), które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U z 2013 r., poz. 1676), to na użytkowników odbiorników rtv nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej (od 01.01.2009 r. - Poczta Polska S.A.) o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Dalej wierzyciel wskazał, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub zaprzestania korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych użytkownik powinien niezwłocznie dopełnić właściwych formalności w placówce pocztowej. Obecnie formalności użytkownik dopełnia poprzez przedłożenie wypełnionego formularza "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" w placówce pocztowej, bądź za pośrednictwem strony internetowej Poczty Polskiej S.A.: www.poczta-polska.pl

W dalszej części wierzyciel wyjaśnił, że przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sposób wiążący wszystkich abonentów i operatora publicznego, ustalają zasady rejestracji odbiorników oraz zmian zgłoszonych wcześniej danych na specjalnych, ustalonych rozporządzeniem formularzach.

O ile zatem w niniejszej sprawie fakt zarejestrowania odbiorników nie był kwestionowany, tak w dokumentacji Poczty Polskiej brak było potwierdzenia ich wyrejestrowania. Zdaniem wierzyciela, wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacenia abonamentu rtv. A ponadto, załączony akt notarialny dowodzi tylko tego, że Zobowiązana sprzedała mieszkanie, w którym znajdował się zarejestrowany pierwotnie odbiornik rtv. Załączony do zarzutów akt notarialny nie stanowi dowodu na jego wyrejestrowanie. Tym samym, w przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w razie sporu co do faktu rejestracji odbiornika, to na organie spoczywa obowiązek wykazania, że do tej czynności doszło, o tyle w przypadku sporu co do wyrejestrowania odbiornika, ciężar dowodowy spoczywa na zobowiązanej.

Wobec powyższego twierdzenia Zobowiązanej, iż nie zamieszkiwała pod adresem przy ul. [...] w S., nie korzystała z odbiornika radiowo-telewizyjnego, pozostają bez wpływu na obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Obowiązek uiszczania tej opłaty zostaje bowiem przywiązany do rejestracji odbiornika rtv, a nie jest związany z jego posiadaniem lub nie.

Odnosząc się do twierdzeń Zobowiązanej, że przepisy rozporządzenia, na które powołuje się organ, nie przewidują żadnych sankcji związanych z niedopełnienia formalności w zakresie zmiany danych, Organ II instancji odniósł się do regulacji ustawowej. Wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (dalej "u.o.a."), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Zdaniem Organu II instancji, Zobowiązana tego domniemania skutecznie nie obaliła. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Powyższa regulacja przesądza, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa i jest on powiązany zużywaniem odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, zaś obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika rtv na nazwisko Zobowiązanej.

Jak dalej wskazał Organ II instancji, w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt rejestracji takiego odbiornika i brak dowodu na jego wyrejestrowanie. Okoliczności te wskazują zaś na brak podstaw podnoszonego przez Zobowiązaną zarzutu nieistnienia obowiązku w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu egzekucyjnym. W związku z powyższym, Organ II instancji za wierzycielem uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Odnośnie zawartej w zarzutach informacji dotyczącej zamieszkiwania Zobowiązanej - K. K. z córką w S. przy ulicy [...], wierzyciel wskazał, że faktycznie na dane córki zgłoszona została rejestracja odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego pod ww. adresem. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego wierzyciel wezwał zobowiązaną do usunięcia braków formalnych, tj. przesłania "Oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z osobą, która dokonała rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" podpisanego wspólnie przez zobowiązaną oraz osobę, która wniosła opłaty abonamentowe. Z uwagi na to, że do wierzyciela nie wpłynęło podpisane oświadczenie o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa, dlatego niemożliwym było dokonanie korekty zadłużenia na koncie Zobowiązanej .

W zakresie przywołanego przez Zobowiązaną w zażaleniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25.04.2018 r., I SA/Sz 214/18, Organ II instancji zauważył, że jakkolwiek dotyczy on postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., to jednakże był to tytuł wykonawczy z dnia [...].04.2016 r., o numerze [...], a nie z [...].10.2019 r. o nr [...] Organ II instancji przy tym wskazał, że ważne jest, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwszego tytułu wykonawczego zostało umorzone. Dalej, w wyniku złożonej przez Zobowiązaną skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów z dnia [...].02.2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił to rozstrzygnięcie, jak i je poprzedzające, tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S.. Nie uchylił natomiast stanowiska Poczty Polskiej S.A. Stąd trudno zgodzić się ze stanowiskiem Zobowiązanej, że działania wierzyciela zmierzające do wyegzekwowania przedmiotowych należności są "aroganckie" i nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym. Tym bardziej jest to nieakceptowalne z uwagi na to, że to właśnie w związku z zaniechaniami Zobowiązanej - chociażby na etapie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed wierzycielem,

tj. w zakresie nie uzupełniania braków formalnych - niemożliwym stało się podjęcie działań zmierzających do skorygowania dochodzonych należności. Zatem, pobrana przez organ egzekucyjny w ramach prowadzonego postępowania i przekazana na konto wierzyciela kwota należności wskazana w tytule wykonawczym numer [...] z dnia [...].10.2019 r., zaliczona została na pokrycie zaległości w opłatach abonamentowych istniejących na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], tj. od stycznia 2014 r. do grudnia 2018 r. i nie podlega zwrotowi.

Niemniej jednak, jak dalej wskazał Organ II instancji, w związku z tym, że wierzyciel uznał za uzasadniony zarzut braku doręczenia upomnienia, wierzyciel ponosi koszty niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W związku z tym organ egzekucyjny podjął działania w kierunku zwrotu Zobowiązanej należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi i obciążenia nimi wierzyciela - Pocztę Polską S.A.

Końcowo Organ II instancji zauważył, że jakkolwiek z treści art. 34 § 4 u.p.e.a. wynika obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku uznania zarzutu za uzasadniony, to jednak w związku z tym, że w analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zakończone przed otrzymaniem ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, bezprzedmiotowym stało się orzekanie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].11.2020 r. Zobowiązana, wnosząc o jego uchylenie w części, w której utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].09.2020 roku ([...]) w zakresie, w którym uznaje za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku abonamentowego oraz o uchylenie postanowienia Organu I instancji, tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].09.2020 r. ([...]) w części, w której uznaje za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku abonamentowego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (w skrócie "u.o.a.") przez przyjęcie, że opłaty abonamentowe można naliczyć i dochodzić . ich zapłaty w sytuacji, gdy mimo niewyrejestrowania odbiornika poprzez skorzystanie z formularza Poczty Polskiej osoba nie używa odbiornika, podczas gdy opłaty abonamentowe według przytoczonych przepisów nalicza się wyłącznie za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, a nie - według, dowolności - za to, że nie dokonano wyrejestrowania odbiornika;

2. § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przez przyjęcie, że z przepisu tego wynika, iż brak wyrejestrowania odbiornika uprawnia do pobierania opłaty abonamentowej, nawet w przypadku, jeżeli rzeczywiście nie używano odbiornika, podczas gdy obowiązek przewidziany w rozporządzeniu nie jest objęty żadnymi konsekwencjami, a prawodawca nie wskazuje, że jego niewypełnienie uprawnia do żądania zapłaty abonamentu za okres, w którym nie używano odbiornika.

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego zastosowanie, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonego Postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S., w zakresie, w którym uznał za niezasadny zarzut co do nieistnienia obowiązku abonamentowego po mojej stronie, podczas gdy Organ winien to postanowienie, wskutek naruszeń przepisów prawa materialnego, zmienić poprzez uznanie, że mój zarzut w zakresie nieistnienia obowiązku abonamentowego jest zasadny;

2. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że postanowienie Organu I instancji było wadliwe i należało je uchylić w zakresie, w którym Organ uznał za niezasadny mój zarzut co do nieistnienia obowiązku oraz orzec, że taki obowiązek po mojej stronie nie istniał.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła swoją argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, jednakże z przyczyn innych niż wskazanych w skardze.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. - dalej "P.p.s.a."), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku stwierdzenia wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1

pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

W myśl zaś art. 134 § 1 "P.p.s.a., sąd administracyjny wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).

Poza tym, zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis art. 135 P.p.s.a. nakazuje zatem sądowi administracyjnemu zastosować przewidziane ustawą środki w taki sposób, by końcowo orzekając, usunąć stwierdzone naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Sąd administracyjny, badając zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem, stwierdził, że Organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień w całości.

Przedmiotem niniejszej skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].11.2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].09.2020 r., którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...].10.2019 r. o nr [...], wystawionym przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, zaś za uzasadniony uznano zarzut braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 – zwanej w skrócie "u.p.e.a."), przy czym zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kluczową kwestią, którą w badanej sprawie należało poddać kontroli sądowej, jest dopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego w kontekście obowiązku wierzyciela uprzedniego doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia, wymaganego w art. 15 § 1 u.p.e.a. Brak bowiem dochowania temu ustawowemu obowiązkowi co do doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a w przypadku jego prowadzenia bez wcześniejszego doręczenia upomnienia - zachodzi konieczność jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Jak wynika z treści postanowienia wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...].03.2020 r., znak: [...], za zasadny uznano zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) z uwagi na brak jego skutecznego doręczenia, jak wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia.

Sąd związany jest tą oceną wierzyciela, a tym samymi kontrola Sądu w niniejszej sprawie odnośnie tego zarzutu jest ograniczona, gdyż sąd administracyjny jest związany zakazem orzekania na niekorzyść strony skarżącej, przewidzianym w art. 134 § 2 P.p.s.a. Przepis ten bowiem stanowi dla strony skarżącej gwarancję, że zastosowanie środka zaskarżenia nie narazi jej na pogorszenie jej sytuacji procesowej, chyba że sąd stwierdzi naruszenie prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Te bowiem przesłanki w myśl art. 134 § 2 P.p.s.a. tworzą wyjątek od zasady zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego, których jednak Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził. Wobec tego, sąd administracyjny nie może zakwestionować dokonanych przez wierzyciela ustaleń i ich oceny zarzutu co do braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, gdyż mogłoby to prowadzić do niekorzystnego dla Skarżącej rozstrzygnięcia.

Przechodząc zatem do badania meritum kwestii co do dopuszczalności prowadzenia w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej, podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania zobowiązania z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Nie budzi więc wątpliwości, że ustawodawca w art. 15 § 1 u.p.e.a. wprost przewidział możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej, ale dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Brak doręczenia tego upomnienia stanowi podstawę skutecznego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, określonego w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Zatem, skoro co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, uznać więc należy, że stanowi ono obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja administracyjna nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 19.02.2020 r., sygn. akt I SA/Bd 689/19).

Tym samym, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie egzekucji administracyjnej egzekucyjnego jest niedopuszczalne, zachodzi więc podstawa do przyjęcia w niniejszej sprawie egzekucyjnej, że tylko skuteczne doręczenie Zobowiązanej (Skarżącej) upomnienia, poprzedzającego doręczenie tytułu wykonawczego, stanowiło pierwszą czynność wierzyciela, która była konieczna do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, a następnie podjęcia skutecznych działań prawnych zmierzających do przymusowego wyegzekwowania należności z tytułu opłat abonamentowych rtv.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego - a więc gdy zostaną spełnione warunki prawne przewidziane w wyżej przytoczonym art. 15 § 1 w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a. (który ustala moment wszczęcia egzekucji administracyjnej, tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1) lub z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli doręczenie to nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2) - ma nie tylko zasadniczy wpływ na sytuację procesową zobowiązanego, ale także na skuteczność działań organu podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż dopiero z chwilą prawidłowego wszczęcia egzekucji, a więc zgodnie z przepisami prawa (art. 15 § 1 w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a.), dochodzi do podejmowania skutecznych działań w toku postępowania egzekucyjnego przewidzianych prawem.

Jak istotną rolę w egzekucji administracyjnej pełni upomnienie w rozumieniu art. 15 § 1 U.p.e.a., uzasadniają inne przepisy u.pe.a.

W myśl bowiem art. 15 § 5 u.p.e.a., minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, inne niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, kierując się celowością doręczenia upomnienia oraz potrzebą zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Wykonanie tej delegacji ustawowej stanowi rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017 r., poz. 131).

Zgodnie zaś z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według określonego wzoru. Z kolei, stosownie do art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a., jednym z obligatoryjnych elementów tytułu wykonawczego jest wskazanie daty doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną tego obowiązku.

W myśl zaś art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 (art. 29 § 2 u.p.e.a.).

Natomiast stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika zatem, że wymagane przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego zawsze musi poprzedzać wszczęcie egzekucji administracyjnej, chyba że wyżej przytoczone przepisy szczególne nie wymagają dla określonych tam należności pieniężnych. Teść upomnienia przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku przez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania. Przy czym, co wynika z treści tego przepisu, samo skierowanie upomnienia nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdyż koniecznym jest jego skuteczne doręczenie, wszczęcie zaś egzekucji administracyjnej jest możliwe dopiero po upływie 7 dni od daty odbioru upomnienia. Co istotne, obowiązek dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia, jako jeden z wymogów dopuszczalności egzekucji administracyjnej, ciąży na wierzycielu wobec organu egzekucyjnego, co uzasadniają wyżej przywołane przepisy art. 27 § 1 pkt 12 i art. 29 § 2 u.p.e.a. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego, wobec braku skutecznego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, skutkuje koniecznością umorzenia tego postępowania, na podstawie art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 07.12.2017 r., II OSK 609/16; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11.04.2018 r., III SA/Łd 1180/17), chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią, jak zastrzegł ustawodawca w art. 15 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., w którym dopuścił także możliwość odstąpienia wierzyciela od obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu (te szczególne przepisy stanowią przepisy wyżej przytoczonego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r.), co nie ma jednak miejsca w badanej sprawie.

Przenosząc zatem powyższe na grunt stanu faktycznego badanej sprawy Sąd orzekający stwierdził, że z niespornych ustaleń faktycznych w badanej sprawie wprost wynika, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej toczy się bez uprzedniego skutecznego doręczenia Skarżącej, jako zobowiązanej w niniejszej sprawie egzekucyjnej, upomnienia, co sam wierzyciel (Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej) stwierdził w ww. postanowieniu z dnia [...].03.2020 r. wskazując w sentencji tego postanowienia, że, cyt.: "zasadny jest zarzut uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia". Okoliczność ta przesądziła zatem, że prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne, co w konsekwencji skutkuje koniecznością jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Wobec tego, pozostałe zarzuty i okoliczności podnoszone przez Skarżącą w skardze pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zatem niecelowe było odnoszenie się do nich.

W tym stanie sprawy Sąd uwzględnił skargę wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].09.2020 r. naruszają przepisy prawa materialnego, jak i postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, co wymagało ich uchylenia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) 151 P.p.s.a.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę, uwzględni wiążącą go ocenę prawną sprawy oraz wskazania Sądu, stosownie do art. 153 P.p.s.a.

O zwrocie poniesionych kosztów postępowania sądowego Sąd rozstrzygnie odrębnie na posiedzeniu niejawnym.

Przywołane przez Sąd orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl