Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2548/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 188
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp.j. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2436/16 w sprawie ze skargi A Sp.j. w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], 3. umarza postępowanie administracyjne, 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A Sp.j. w D. 7300 (siedem tysięcy trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2436/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A Spółki jawnej w D. (dalej: Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. (wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2277/15; ten wyrok i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie w CBOSA) GITD, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm., Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm.; dalej: u.d.p.), § 2 ust. 4, § 3 ust. 1 pkt 3, § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) i § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej 15000 złotych za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. W wyniku kontroli drogowej dwuosiowego ciągnika samochodowego i trzyosiowej naczepy, przeprowadzonej 3 grudnia 2014 r. na drodze krajowej nr 75 o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t w miejscowości K., którym w krajowym transporcie drogowym przewożono ładunek niepodzielny (koparka), ustalono następujące przekroczenia dopuszczalnych norm: 1/ dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej (oś ważyła 12,1 t, przekroczenie wyniosło 2,1 t, czyli 21 %), 2/ potrójnej osi nienapędowej (oś ważyła 24,5 t, przekroczenie wyniosło 0,5 t, czyli 2,08 %) i 3/ dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (masa wyniosła 44,1 t, przekroczenie o 4,1 t, czyli o 10,25%). Pojazd także zmierzono i ustalono, że jego wysokość wyniosła 4,25 m, co stanowiło przekroczenie normy o 0,25 m, czyli o 6,25 %. Kontrolę pojazdu udokumentowano protokołem, którego kierowca pojazdu nie podpisał bez podania przyczyn; kierowcę przesłuchano w charakterze świadka, a pojazd na jego wniosek zważono dwukrotnie, przy czym uwzględniono błędy pomiaru oraz przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. GITD podkreślił, że ustalenia parametrów pojazdu dokonano prawidłowo przy użyciu zalegalizowanych przyrządów pomiarowych oraz, że pojazd został zważony przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C/II umieszczonych we wnęce fundamentowej. Kontrolujący dokonał pomiaru osi przez pomiar każdego z kół na danej osi. Każda z wag wskazywała nacisk koła osi, które po zsumowaniu dały wartość nacisku osi, a przez sumowanie nacisków osi uzyskano rzeczywistą masę całkowitą pojazdu. Wagi nie zostały połączone przewodem łączącym. Kierowca okazał zezwolenie kategorii V, jednak z uwagi na stwierdzone parametry pojazdu było ono, zdaniem organu, niewystarczające, gdyż wymagane było zezwolenie kategorii VII.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W ocenie Sądu, organ zastosował się do wyroku z dnia 7 stycznia 2016 r. (art. 153 p.p.s.a.) i prawidłowo uzupełnił i ocenił materiał dowodowy, a ponowne postępowanie wyjaśniające nie budzi zastrzeżeń, zaś wagi SAW 10/CII – co wynika z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (Sąd powołał m.in. wyroki NSA o sygn. akt II GSK 2280/11 i II GSK 1781/14) – mogą służyć do ustalenia dmc pojazdu, jak również do pomiaru nacisku osi; algebraiczne zsumowanie wyników poszczególnych pomiarów, przy uwzględnieniu pomniejszeń, jest działaniem prawidłowym. Jak podkreślił Sąd, wagami SAW 10C/II można było dokonać pomiarów w trakcie kontroli drogowej w tej sprawie i brak jest podstaw do kwestionowania wyników ważenia pojazdu strony. Procedura wyznaczenia masy pojazdu, ewentualnie nacisków osi, poprzez sumowanie wartości otrzymanych przez użycie każdej z wag, przy spełnieniu wymagań homologacji (odpowiednie spadki terenu, równość jego powierzchni) nie pozostaje w sprzeczności z instrukcją producenta wag typu SAW 10/CII, co wynika z treści instrukcji obsługi tych wag, gdzie wprost nie odnotowano, aby połączenie dwóch wag (pary wag) tzw. interfejsem było jedynym miarodajnym sposobem ich użycia oraz z uzupełnionego w tej sprawie materiału dowodowego w postaci poświadczonego tłumaczenia z języka angielskiego pisma kanadyjskiego producenta wag typu SAW 10C/II z 10.12.2014 r., sprawozdania z pracy pt. Sprawdzanie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia "oś po osi" przy użyciu pary wag statycznych z 17.11.2015 r. oraz pisma Prezesa GUM z 1.06.2016 r., dotyczącego wyznaczania masy całkowitej pojazdu za pomocą wag nieautomatycznych poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi. Nie wzbudziły wątpliwości Sądu interpretacja i sposób oceny tych materiałów przez organ w okolicznościach zastosowanych pomiarów skontrolowanego pojazdu, jak również powzięte w tym zakresie przez organ wnioski i ustalenia – istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a wcześniej opis podstaw prawnych zastosowania w sprawie wag typu SAW 10C/II w nawiązaniu do instrukcji obsługi tych wag oraz świadectwa ich homologacji. Sąd uznał, że argumentacja organu na ten temat mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i wyczerpuje istotę zagadnienia. Ponadto WSA zauważył, że strona pominęła, że wykazane przekroczenia parametrów pojazdu były na tyle duże, iż nawet uznanie zastrzeżeń w zakresie ustaleń organu, nie zmieniłoby wyników na tyle, żeby miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżąca, czyniąc te zastrzeżenia, nie starała się wykazać jaka, jej zdaniem, była rzeczywista waga pojazdu i naciski osi, a przecież decydujące znaczenie dla oceny stwierdzonych naruszeń miało przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o ponad 20%. Tymczasem nawet gdyby można było podważyć, jak chciała skarżąca, ustalanie masy całkowitej pojazdu drogą sumowania nacisków osi oraz ważenie osi wielokrotnych wagami SAW 10C/II, to w świetle utrwalonego orzecznictwa poza dyskusją jest użycie tych wag do ustalenia nacisku pojedynczej osi napędowej. Co więcej, w sytuacji wystąpienia nieprawidłowości co do miejsca i przebiegu ważenia kierowca miał możliwość wyrażenia stosownych zastrzeżeń, a skoro tego nie uczynił, to w ocenie WSA brak obecnie podstaw, żeby ważenie kwestionować z powodów wskazanych przez skarżącą.

Skargą kasacyjną Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zrzekła się rozprawy i zarzuciła wyrokowi naruszenie:

1. prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), art. 2 pkt 35a p.r.d. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie;

2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.): a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. przejawiające się w wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i należycie wyjaśniły w decyzjach, że wagi SAW 10C/II mogły być użyte do pomiarów masy i nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu SAW 10C/II wyników pomiarów – w świetle zebranego in concreto materiału dowodowego – budzi poważne wątpliwości, a skarżąca wskazywała powody, dla których organy – mimo uzupełnienia postępowania dowodowego – nie dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni usprawiedliwione było dokonanie ustaleń w zakresie rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnych pojazdu;

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy i nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu był prawidłowy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag SAW 10/CII, które – jak ma wynikać w ocenie Sądu I instancji z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności z instrukcji producenta wag typu SAW 10/CII z dnia 10.12.2014 r., sprawozdania z pracy pt. Sprawdzanie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia "oś po osi" przy użyciu wag statycznych z dnia 17.11.2015 r. – mogą służyć do tego celu, podczas gdy z treści rzeczonych dokumentów wniosek taki nie wypływa wprost, zaś uważna analiza całokształtu materiału dowodowego oraz obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, winna prowadzić do konstatacji, że wagi, którymi dokonano pomiarów w przedmiotowej sprawie, w istocie przeznaczone były wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi;

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy;

d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi mimo naruszenia przez organy administracji publicznej procedury zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego;

e. [art.] 79 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z biegłych bez zawiadomienia strony i bez przyznania skarżącej możliwości udziału w przeprowadzonym w dniu 17 listopada 2016 r. eksperymencie;

f. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym;

g. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.k. [powinno być: art. 11 k.p.a.] polegające na naruszeniu zasady przekonywania poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów i argumentów strony poczynionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności do zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 2 pkt 35a p.r.d. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia; oraz do zarzutu wadliwego procesu określania masy całkowitej pojazdu poprzez użycie dwóch wag SAW bez – wymaganego przez producenta – połączenia tych wag za pomocą pięciometrowego kabla, co [w tym miejscu zarzut urywa się].

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentowano przede wszystkim, że przy pomocy jednej pary wag typu SAW 10C/II nie można ważyć pojazdów o liczbie osi większej niż trzy i nie można ustalać masy całkowitej ważonego pojazdu, natomiast do celów pomiaru nacisku osi należy połączyć obie wagi przewodem łączącym, co wynika wprost z instrukcji obsługi wskazanych wag. Skoro wagi nie zostały w tej sprawie użyte prawidłowo, to uzyskane wyniki ważenia są wątpliwe i jako takie nie mogą stanowić dowodu na nienormatywność skontrolowanego w ten sposób pojazdu.

GITD wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, przeprowadzenie rozprawy i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną należało uwzględnić.

Postawione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, podlegają łącznemu rozpoznaniu z uwagi na dopełniający się charakter i są zasadne; zarzuty wskazane w pkt c. i f. petitum skargi kasacyjnej wymagają odrębnego komentarza.

Przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, korzystanie z dróg publicznych w Polsce regulowane jest przepisami przede wszystkim ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zaś zawarte w tych regulacjach normy jako zasadę przewidują poruszanie się po tych drogach wyłącznie pojazdów nienaruszających określonych dla nich nacisków osi, wymiarów lub masy całkowitej. Zgodnie z zawartą w art. 2 pkt 35a p.r.d. definicją pojazdu nienormatywnego, do której odsyła art. 4 pkt 25 u.d.p. jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Pojazdy naruszające przewidziane dla nich – również ze względu na rodzaj drogi – dopuszczalne wielkości tzw. pojazdy nienormatywne dopuszczone mogą zostać do ruchu jedynie na mocy odpowiedniego zezwolenia; jak stanowi art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych, niż ładunek niepodzielny z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Na podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia (również na podmioty, o których mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d.) lub niezgodnie z warunkami wydanego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, a decyzje w tej sprawie wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Inspekcji Transportu Drogowego, co znajduje swoją podstawę prawną w art. 140aa ust. 1 i 2 p.r.d. Wysokość nałożonej kary pieniężnej określa art. 140ab, przy czym kara pieniężna za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, wynosi 15 tyś. złotych. Należy podkreślić, że wskazane przepisy art. 140aa ust. 1 oraz art. 140ab ust. 1 p.r.d., przyznając prawo organu administracji publicznej do nałożenia sankcji administracyjnej, mają na celu kształtowanie pożądanego prawem zachowania przez wymuszenie respektowania określonych obowiązującymi przepisami obowiązków.

Podkreślić należy, że obiektywny charakter sankcji administracyjnej polega na tym, że oderwany od konieczności stwierdzania winy, warunkowany jest jedynie wykazaniem dopuszczenia się określonego deliktu administracyjnego. Oznacza to, że nałożenie na określony podmiot sankcji administracyjnej – w przypadku naruszenia zakazu poruszania się po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym w postaci kary pieniężnej – może się dokonać w indywidualnej sprawie wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania, które w sposób niewątpliwy i nieobciążony dowolnością lub niepożądanym uproszczeniem wykaże naruszenie normy prawa materialnego sankcją zagrożonej, a więc wykaże istnienie stanu faktycznego tą sankcją zagrożonego (vide: H. Nowicki, Prawo administracyjne materialne, rozdz. XI Sankcja administracyjna [w:] System prawa administracyjnego, Tom 7, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, C.H.Beck, 2. wydanie, Warszawa 2017). Innymi słowy, ustalony w sposób niewątpliwy przez organ stan faktyczny wypełniający hipotezę normy sankcjonowanej skutkuje zastosowaniem wobec podmiotu, który tę normę naruszył, przewidzianej określonym przepisem sankcji.

Powyższe uwagi służą podkreśleniu doniosłości i wagi poczynionych w trakcie kontroli drogowej ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przyjmowanego wszakże jako punkt wyjścia i warunkującego postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na podmiot kontrolowany kary pieniężnej na podstawie przepisów już wskazanych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, z uwagi na nieprzestrzeganie zasad przeprowadzenia ważenia wagami SAW 10C/II, zatem zawarta w zaskarżonym wyroku ocena Sądu I instancji nie jest prawidłowa.

Z istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy należy przypomnieć, że pojazd skarżącej Spółki poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 10 t, a skarżąca Spółka legitymowała się zezwoleniem kategorii V. W rozpatrywanej sprawie stwierdzono przekroczenie nacisku: pojedynczej osi napędowej, potrójnej osi nienapędowej oraz przekroczenie masy całkowitej, a także przekroczenie wysokości pojazdu, przy czym ze względu na posiadane zezwolenie kategorii V, dopuszczające stwierdzone przez organ przekroczenia masy oraz wysokości pojazdu, zasadnicze znaczenie ma prawidłowość ustaleń co do przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ważenie nacisku wszystkich osi pojazdu, w oparciu o które stwierdzono nienormatywność pojazdu w tym zakresie, przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad przewidzianych przez producenta przy ważeniu wagami SAW 10C/II, tym samym wynik ważenia jest wynikiem niepewnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przekonania organu, że zastosowanie uproszczonej niejako w stosunku do preferowanej w Świadectwie Homologacji oraz Instrukcji Obsługi tego typu wag metody ważenia dwiema wagami niepołączonymi kablem i odczytanie wyniku przez sumowanie wskazań obu wag było dopuszczalne, a ważenie za pomocą wag połączonych ułatwiało jedynie tę czynność poprzez automatyczne sumowanie. W załączonej do akt sprawy Instrukcji Obsługi SAW / Seria II jednoznacznie przewidziano, że waga ta przeznaczona jest do pomiaru obciążenia kół (nie osi) o wartości do 15,000kg (pkt 1.2), przy czym procedura ważenia przeprowadzana jest: indywidualnie przy pomiarach obciążenia jednego koła lub w konfiguracji dwóch wag – przy pomiarach obciążenia osi (pkt 2.4). Nadto w pkt 2.6 Instrukcji określa się sposób ważenia przy użyciu 2 wag SAW i zgodnie z nim wagi należy połączyć przewodem łączącym. Przewidziany przez producenta sposób połączenia wag odpowiada wcześniejszemu zapisowi pkt 2.4, że wagi przy pomiarach osi muszą działać w konfiguracji, co znaczy, że muszą działać we wzajemnie oddziałującym na siebie układzie. Trudno wyobrazić sobie taki wzajemnie na siebie oddziałujący układ, jeśli elementy tego układu działają od siebie niezależnie. Konsekwentnie do przewidzianego przez producenta sposobu ważenia wagami SAW 10C/II w pkt 3.2 Instrukcji przyjęto gotowość wagi do eksploatacji przez pojawienie się na ekranie odczytu litery A, co z kolei oznacza, że dokonuje się pomiaru obciążenia osi i na ekranach dwóch połączonych wag wyświetlona zostaje suma obciążenia obu kół. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że w przypadku, gdy ważenie dokonuje się przy użyciu 2 wag, mogą pozostawać one niepołączone, natomiast ważenie wagami, które nie są połączone daje wyłącznie wynik obciążenia kół (na wyświetlaczu pojawia się "0"). Brak jakichkolwiek danych, aby przyjąć, że sumowanie wartości uzyskiwanych z pojedynczego ważenia wagami niepołączonymi da taki sam wynik, jaki uzyskany zostałby w przypadku ważenia w sposób wskazany w Instrukcji, co zresztą zaprzeczałoby systemowi ważenia wagami skonfigurowanymi. Na podstawowe w tej mierze wątpliwości Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę już wielokrotnie (vide: wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1891/15 i z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 2345/16) i czyni to ponownie. Dodać należy, że zgodnie z definicją nacisku osi, zawartą w art. 2 pkt 57 p.r.d., jest to suma nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Definicja ta nie uzasadnia jednak poglądu organu, że sposób dochodzenia do tej sumy, a więc sposób jej ustalania jest obojętny, co znajduje potwierdzenie we wskazywanej instrukcji obsługi wag użytych w tej sprawie oraz cytowanym wyżej aktualnym stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, jak również w wyroku z dnia 12 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3319/16. Uzupełniająco wskazać jeszcze trzeba, że pogląd Sądu I instancji, oparty na przywołanych orzeczeniach NSA z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2280/11 oraz z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 1781/14 nie zyskał aprobaty w późniejszym orzecznictwie.

Jeżeli zatem z akt sprawy wynika w sposób niesporny, że ważenie obciążenia wszystkich osi odbywało się przy użyciu dwóch wag SAW 10C/II niepołączonych przewodem, to wynik ważenia jest wątpliwy, a stwierdzony w taki sposób stan faktyczny wyklucza ocenę, że kontrolowany pojazd Spółki był nienormatywny ze względu na przekroczony dopuszczalny na danej drodze nacisk osi.

Stwierdzona nieprawidłowość rzutuje rzecz jasna na ogólną ocenę, czy wobec opisanych w protokole kontroli oraz w obu decyzjach naruszeń pozostałych parametrów pojazdu – wysokość i masa całkowita – zachodziła podstawa do nałożenia kary za przejazd bez zezwolenia kategorii VII, jeśli skarżąca, zgodnie z posiadanym zezwoleniem kategorii V, nie przekroczyła wielkości nim określonych, przy czym uwagi co do naruszenia procedury ważenia odnoszą się też do ostatniego z wymienionych parametrów, ponieważ wagi SAW 10C/II nie zostały przeznaczone do pomiarów masy całkowitej pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że w sytuacji niedowiedzenia przeciążenia pojedynczej osi napędowej i wykazania się przez skarżącą zezwoleniem kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie, jak wskazano w tym zezwoleniu – "od 15.09.2014 do 14.09.2015", brak było podstaw do wymierzenia stronie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym w dniu 3 grudnia 2014 r. po drodze krajowej nr 75 bez zezwolenia.

Trafnie podniesione zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 k.p.a. usprawiedliwiają uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie wyroku, a z mocy art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, jak również umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżąca posiadała bowiem ważne w dniu kontroli drogowej zezwolenie kategorii V na przejazd pojazdem nienormatywnym, zaś organy administracji transportowej nie dowiodły, że pojazd strony przekraczał parametry określone w tym zezwoleniu.

Na koniec należy odnieść się jeszcze do zarzutów naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i stwierdzić, że błędna ocena prawna przedstawiona przez Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku nie świadczy o tym, że uzasadnienie zostało sporządzone bez zachowania określonych tym przepisem wymogów. Przeciwnie, uzasadnienie zostało sporządzone z zachowaniem wszystkich określonych art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów, w sposób przejrzysty i jasny. Natomiast przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., adresowany do sądu administracyjnego, oczywiście nie służy sądowi do "wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy". Z tych przyczyn zarzuty wskazane w pkt c. i f. petitum skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1-3 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej, reprezentowanej od I instancji przez adwokata, łącznie 7300 złotych. Kwota zasądzonych kosztów obejmuje: uiszczony wpis od skargi (450 zł), stawkę minimalną za udział pełnomocnika w I instancji sądowej (3600 zł), uiszczoną opłatę kancelaryjną za uzasadnienie wyroku (100 zł), stawkę minimalną za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział tego samego pełnomocnika w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (3600 zł x 75% = 2700 zł) oraz faktycznie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej (450 zł).