Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 523/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 4 raz par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. u (dalej: Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.), art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie, w związku § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 662) jak również art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w W. (obecnie: [..] S.A. w W. ; dalej: skarżący) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego) z dnia [...] nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej (poz. 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u J. K. (dalej: badana), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że badana zatrudniona była:

- od dnia 1 sierpnia 1987 r. do dnia 10 października 1987 r. jako sprzedawca (bez narażenia) w [...] Oddział w W.;

- od dnia 11 stycznia 1988 r. do dnia 19 listopada 1988 r. jako ustawiacz ceramiki (bez narażenia) w [...] Sp. z o.o. w W.;

- od dnia 10 sierpnia 1992 r. do dnia 12 listopada 1993 r. jako ustawiacz ceramiki (bez narażenia) w [...] Sp. z o.o. w W.;

- od dnia 2 lipca 1998 r. do dnia 31 lipca 1999 r. jako pracownik biurowy (bez narażenia) w Przedsiębiorstwie [..] w W.;

- od dnia 2 stycznia 2001 r. do dnia 31 stycznia 2001 r. jako przedstawiciel handlowy (bez narażenia) w Przedsiębiorstwie [..] Sp. z o.o. w W.;

- od dnia 12 listopada 2001 r. do dnia 10 stycznia 2009 r. jako operator wydziału montażu w [...] Sp. z o.o. w W. (obecnie [...] S.A. w W.).

Badana zatrudniona była od 5 czerwca 2009 r. do 29 lutego 2012 r. jako pracownik produkcji bezpośredniej w [...] Sp. z o. o. w G.W Oddział w B. P. oraz w okresach od 12 marca 2012 r. do 31 maja 2012 r. jako operator i od 1 czerwca 2012 r. do nadal jako operator w [...] Sp. z o. o. w B.P..

Dalej wskazał, że na skutek zgłoszenia dokonanego przez lekarza [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny we W. - Oddział w W. (dalej: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy) zostało wszczęte przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowanie w sprawie choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej (poz. 19 pkt 5) u badanej.

Dnia [..] kwietnia 2010 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u wyżej wymienionej choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej (poz. 19 pkt 5) u badanej.

Jednostka orzecznicza I stopnia swoje stanowisko uzasadniła następująco: "Badaniem ortopedycznym stwierdzono stan po operacji zespołu cieśni nadgarstka lewego, rozpoczynający się zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej oraz zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej, potwierdzono związek między wystąpieniem ww. schorzeń a wykonywaną pracą. (...) Mając na uwadze wieloletnie narażenie na sposób wykonywania pracy oraz udokumentowane leczenie od 2003 r. z powodu przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej."

Na podstawie powyższej opinii jednostki I stopnia diagnostyczno-orzeczniczego oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, dnia [...]r., wydał decyzję nr [...]o stwierdzeniu u badanej wyżej wymienionej choroby zawodowej (poz. 19 pkt 5).

Od powyższej decyzji skarżący zakład pracy złożył odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wskazując, że zainteresowana, wykonując czynności zawodowe w tym zakładzie, nie była narażona na nadmierne obciążenie kończyn górnych. Na dowód tych twierdzeń do odwołania załączone zostało opracowanie "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...] [...] Sp. z o.o."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu, pismem z dnia 21 października 2010 r., zwrócił się dobadanej z prośbą o rozważenie możliwości wyjazdu na badania do Instytutu Medycyny Pracy, który wydałby ostateczne orzeczenie lekarskie w rozpatrywanej sprawie. Wyżej wymieniona odmówiła wyjazdu na badania.

Następnie organ II instancji, pismem z dnia 15 listopada 2010 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o przeanalizowanie załączonego do odwołania opracowania i zajęcie stanowiska w kontekście związku przyczynowo-skutkowego między narażeniem zawodowym, a stwierdzeniem choroby zawodowej.

W związku z brakiem odpowiedzi Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., pismem z dnia [...] r. wystosował monit. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia [... r. poinformował, że zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (dalej: Instytut Medycyny Pracy) z prośbą o analizę tego opracowania.

W związku z brakiem odpowiedzi Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, ponownie pismem z dnia [....] r., a następnie pismem z dnia [..]r., wystosował monit. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia [...] r. poinformował, że pomimo ponagleń do Instytutu Medycyny Pracy nie otrzymał odpowiedzi, wobec czego nie może przekazać analizy tego opracowania. I kolejnymi pisami z dni [...] r. i [...] r. (otrzymywanymi przez Organ do wiadomości) kierował ponaglenia do powyższego Instytutu.

Instytut Medycyny Pracy, pismem z dnia [...] r., przekazał stanowisko w rozpatrywanej sprawie, po czym Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu, pismem z dnia [...] r., przekazał swoje stanowisko w przedmiocie analizy załączonego przez zakład pracy opracowania w kontekście związku przyczynowo-skutkowego między narażeniem zawodowym, a stwierdzeniem rozpatrywanej choroby zawodowej. Jak wskazała jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego: "Zgodnie z literaturą do rozwoju zapalenia nadkłykcia przyczyniają się często powtarzane ruchy wyprostne nadgarstka i łokcia z jednoczesnymi ruchami nawracania i odwracania przedramienia. W wyniku ponownej oceny narażenia zawodowego ustalono, że pacjentka wykonywała ruchy zginania palców i nadgarstka oraz nawracania i odwracania przedramienia podczas montażu i aplikacji serc i pierścienia. Warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby musi być potwierdzony przewlekły stan zapalny nadkłykcia. Można to stwierdzić na podstawie oceny przebiegu choroby, czyli długotrwałego utrzymywania się dolegliwości lub zaostrzenia procesu choroby w kolejnych miesiącach lub latach. U pacjentki po raz pierwszy objawy pojawiły się po 2 latach narażenia, a następnie utrzymywały się lub pojawiły się ponownie aż do 2010 r., kiedy pacjentka była orzekana w tym Ośrodku. W rozpoznaniu przewlekłych chorób układu ruchu musi być potwierdzony przewlekły stan zapalny, co oznacza przewlekłe utrzymywanie dolegliwości. W przedmiotowej sprawie ten warunek został spełniony. Z oceny narażenia zawodowego wynika, że pacjentka praktycznie przez cały okres pracy w skarżącym zakładzie pracy narażona była na sposób wykonywania pracy. (...) mając na uwadze powyższe podtrzymujemy nasze oba orzeczenia."

W tym stanie rzeczy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 14 listopada 2012 r., zgodnie z art. 136 kpa, zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny narażenia zawodowego, mając na względzie wskazania zawarte w piśmie Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że obecnie nie jest prowadzona produkcja na stanowiskach, których dotyczy dochodzenie w przedmiotowej sprawie. Nadto dnia [...] stycznia 2013 r. przeprowadzona została wizytacja w zakładzie [...], podczas której obecni byli: lekarz wspomnianego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, przedstawiciele zakładu oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Podczas wizytacji ustalono, że projekt [...] na którym pracowała w latach 2001-2004 badana uległ zmianie organizacyjnej mającej na celu m. in. poprawę ergonomii i w związku z tym nie jest możliwe opisanie zakresu ruchów rąk pracownika, brak jest również pracownika nadzoru, który pamiętałby i opisał linę [...] w okresie pacy zainteresowanej, a technolog pracujący jako mistrz projektu [...] w powyższym okresie jest na dłuższym zwolnieniu. Projekt [...] i linia [...] uległy modernizacji, w dniu wizytacji nie wykonywano na nich pracy. Projekt [...] liczy obecnie trzy stanowiska pracy, wcześniej zaś liczył sześć stanowisk. Natomiast linia [...] jest w trakcie modernizacji ustalono również, że zakład nie posiada do wglądu żadnych dokumentów opisujących sposób wykonywania pracy obciążający okolice przyczepów prostownika nadgarstka.

Organ I instancji pismem z dnia 8 marca 2013 r. przesłał wyżej wymienioną dokumentację dotyczącą narażenia zawodowego badanej do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i zwrócił się z prośbą o ocenę w kontekście rozpatrywanej choroby zawodowej, zwłaszcza czy sposób wykonywania pracy przez badaną w latach 2001-2008 w skarżącym zakładzie pracy ze szczególnym uwzględnieniem okresu 2001-2003 mógł przyczynić się bezspornie lub w wysokim prawdopodobieństwem do powstania choroby zawodowej.

W odpowiedzi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia [...] r. poinformował, że badana w latach 2001-2004/2005 pracowała na projekcie [...] przy aplikacji sprężyny na tarczę stałą, montaż serc i pierścienia. W latach 2004/2005-2008 pracowała na projekcie [...], w tym około pół roku na projekcie [...] przy obsłudze praski, nitowacza, grawera. Powyższe stanowiska zostały zreorganizowane lub zlikwidowane z uwagi na zmiany profilu zamówień. Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...], [...], [...] w zakładzie została sporządzona przez profesora R. P. w 2010 r. po likwidacji tych projektów. W dniu [...] stycznia 2013 r. lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy uczestniczył w wizytacji stanowiska pracy badanej. Stanowiska pracy [...]zostały zlikwidowane lub zreorganizowane. Dokonano oceny pracy na podobny stanowisku pracy aplikacji sprężyny na tarczę stałą oraz montażu serc i pierścienia i stwierdzono, że pomimo reorganizacji tego stanowiska i częściowej automatyzacji pracownik nadal jest narażony na sposób wykonywania pracy, monotypowe ruchy rąk, nadgarstków i łokci obustronnie. Stanowiska podobne do projektu[...] i[...] w dniu wizytacji nie działy w ogóle. Po ponownej ocenie narażenia zawodowego u badanej, szczególnie narażenia z lat 2001-2003, a wiec projektu [...] podtrzymano wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po przeprowadzeniu postępowanie uzupełniającego, pismem z dnia [...] marca 2013 r,. przekazał całość akt rozpatrywanej sprawy.

Do tak uzupełnionego materiału dowodowego pełnomocnik strony wniósł uwagi w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, tj. wniósł o przeprowadzenie dowodów z treści oceny obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...], [...] i [...]z dnia [...]r. autorstwa profesora dr hab. R. P. i włączenia tej opinii do akt sprawy, a wypadku wątpliwości organu, dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu medycyny pracy oraz wniósł o przeprowadzenie eksperymentu polegającego na odtworzeniu warunków pracy, w których zatrudniona była badana.

Jak dalej podał organ odwoławczy, do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z art. 235¹ i art. 235² kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia.

W przypadku badanej dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że realizując swoje obowiązki zawodowe narażona była na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne. Odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, że placówka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, była zgodna co do faktu, że rozpoznane schorzenie wiązać należy ze sposobem wykonywania pracy.

Odnośnie zawartego w odwołaniu stwierdzenia, że zainteresowana nie była narażona na nadmierne obciążenie kończyn górnych i załączonego na potwierdzenie tezy opracowania: "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...]skarżącego zakładu pracy." wskazano, że jednostka orzecznicza wydająca opinie w niniejszej sprawie: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, po dokonaniu oceny dokumentacji dotyczącej analizy projektu oraz chronometrażu pracy ze zdjęciami stanowisk pracy przekazanymi przez zakład pracy, a także po przeprowadzeniu w dniu[...] stycznia 2013 r. wizytacji w zakładzie pracy zajęła stanowisko, iż zainteresowana przez cały okres pracy narażona była na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne (szczególnie w latach 2001-2003). To lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną z zakresu m.in. patofizjologii schorzenia dokonuje oceny związku przyczynowo-skutkowego między schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy. W rozpatrywanej sprawie jednostka orzecznicza stwierdziła, że rozpoznane u badanej schorzenie wiązać należy ze sposobem wykonywania pracy.

Ponadto organ wskazał, że Instytut Medycyny Pracy po analizie powyższego opracowania zajął stanowisko, że narażenie zawodowe zainteresowanej wymaga dokładniejszej analizy czynności zawodowych stanowiących ryzyko omawianego schorzenia, które zostało oparte na zgromadzonej dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego. Natomiast Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oprócz oceny dokumentacji dokonał także wizytacji zakładu pracy w zakresie narażenia zawodowego i zajął stanowisko, że rozpoznane u badanej schorzenie należy wiązać ze sposobem wykonywania pracy.

Zatem zdaniem organu wiarygodne jest stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia diagnostycznego, której ustalenia dokonane podczas wizytacji zakładu pracy pozwoliły na bardziej wiarygodną ocenę sposobu wykonywania pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dodał, że w opinii powyższej jednostki orzeczniczej, reorganizacji stanowiska aplikacji sprężyna na tarczę stałą oraz montażu serc i pierścienia pracy (podobnego stanowiska jak w projekcie [...]) nie wyeliminowała narażenia na sposób wykonywania pracy.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej na temat związku przyczynowo-skutkowego między środowiskiem pracy a rozpoznanym schorzeniem, nie może być traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Zatem, nie ma podstaw do przyjęcia odmiennego wyjaśnienia niż te przedstawione w opiniach lekarskich. Podkreślić należy, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydana została zgodnie z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organ orzekający powołał się na stanowisko Sądu wyrażone w sprawie sygn. akt III SA/Wr 690/06, w którym wskazał, że: "bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej".

Odnosząc się do podnoszonych prze stronę odwołującą się kwestii zawartych w piśmie z dnia 31 maja 2013 r. tj. przeprowadzenia dowodów z treści wskazanego wyżej opracowania prof. dr hab. R. P. wskazał, że opracowanie to zostało przeanalizowane zarówno przez jednostkę orzeczniczą I jak i II stopnia diagnostycznego, które wydały opinie uzupełniające w sprawie.

Wskazano również, iż jak słusznie zauważyła strona odwołująca, opinia biegłego w zakresu medycyny pracy jest celowa, gdyż profesor P. nie jest biegłym z tego zakresu. Wyjaśniono, że taka opinia została przeprowadzona, gdyż właśnie orzeczenia lekarskie wydane w przedmiotowej sprawie są taką opinią, skoro ustawodawca wskazał, iż biegły wydający opinię w sprawach chorób zawodowych musi nie tylko posiadać specjalizację z medycyny pracy ale i powinien być zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Z tych przyczyn organ uznał, iż wniosek strony został spełniony w toku postępowania.

Odnosząc się do kwestii przeprowadzenia eksperymentu polegającego na odtworzeniu warunków w których zatrudniona była badana wskazano zaś, że w niniejszej sprawie w dniu [..] stycznia 2013 r. przeprowadzona została wizytacja w zakładzie pracy podczas której obecni byli lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz przedstawiciele zakładu pracy i Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W opinii jednostki orzeczniczej reorganizacja stanowiska aplikacji sprężyna na tarczę stałą oraz montażu serc i pierścienia pracy (podobnego stanowiska jak w projekcie [(...)]) nie wyeliminowała narażenia na sposób wykonywania pracy.

W odpowiedzi na zarzut dotyczący wątpliwości organu oraz Instytutu Medycyny Pracy na temat narażenia zawodowego w zakładzie pracodawcy wyjaśniono ponownie, że zarówno organ I jak i II instancji nie kwestionowały występowania tego narażenia u badanej na sposób wykonywania pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zalecając organowi I instancji postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny narażenia zawodowego kierował się zaleceniami zawartymi w piśmie Instytutu z dnia [...] r. Stanowisko Instytutu zostało oparte na zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego. Natomiast Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oprócz oceny dokumentacji dokonał także wizytacji zakładu pracy w zakresie narażenia zawodowego i zajął stanowisko, że rozpoznane u badanej schorzenie należy wiązać ze sposobem wykonywania pracy. Zatem zdaniem organu II instancji wiarygodne jest stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia diagnostycznego, której ustalenia dokonane podczas wizytacji zakładu pracy pozwoliły na bardziej wiarygodną ocenę sposobu wykonywania pracy. Podkreślił także, że Instytut Medycyny Pracy nie wykluczył występowania narażenia zawodowego, a jedynie stwierdził, że wymaga dokładniejszego zbadania – co poczyniła jednostka orzecznicza I stopnia diagnostyczno - orzeczniczego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że zgodnie z art. 80 kpa dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczenia lekarskiego, które jest opinią w rozumieniu art. 84 kpa podlegającą weryfikacji tak jak każdy inny dowód w sprawie. Podkreślił, że orzeczenie wydane w przedmiotowym postępowaniu, uzupełnione stosowną opinią, zostało poprzedzone analizą zgromadzonej dokumentacji, jest obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco uzasadnione i wyjaśnia wszelkie wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ. Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ. LEX nr 45833).

Reasumując, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył, skarżący zakład pracy reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że decyzja narusza:

1. przepisy postępowania, tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności w sprawie

2. przepisy postępowania, tj. art. 80 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji na skutek błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i pominiecie istotnych dowodów dla sprawy

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 kodeksu pracy w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo iż nie zostało wykazane, by rzekome dolegliwości pracownika były następstwem działania czynników szkodliwych dla zdrowia występującymi w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem jej wykonywania.

W jej uzasadnieniu wskazał, że w wyniku dołączonego do odwołania wymienionego wyżej opracowania prof. P. organ II instancji zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o ustosunkowanie się do tego opracowania, a ta jednostka orzecznicza przekazała sprawę do Instytutu Medycyny Pracy z prośbą o analizę tego dokumentu.

Jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia [...] r. stwierdziła, że z dostarczonej dokumentacji nie wynika jednoznacznie, iż badana wykonywała prace mogące wywoływać przeciążenie okolic przyczepów prostowników nadgarstka do nadkłykcia bocznego kości ramiennej, natomiast ilość czynności angażujących kończyny górne i ręce wskazuje na duże obciążenie monotypowością. Należy dokładnie ocenić sposób wykonywania pracy w latach 2001-2003. Wielkość obciążenia w tym okresie ma istotne znaczenie wobec krótkiego czasu narażenia do momentu wystąpienia pierwszych objawów choroby i jej rozpoznania. Dalej stwierdzono, że zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej u badanej może być rozpatrywane jako choroba zawodowa po dokładniejszej analizie czynności zawodowych podczas pracy na projekcie [...]. Zwrócono uwagę, że zapalenie nadkłykcia prawej kości ramiennej rozpoznano po dwóch latach pracy. Z medycznego punktu widzenia jest to okres zbyt krótki, aby wiązać schorzenie ze sposobem wykonywania pracy. Ponadto wskazano, że w ocenie narażenia zawodowego nie znaleziono danych potwierdzających, że podczas wykonywania pracy badana wykonywała prace stanowiące ryzyko tego schorzenia.

Z uwagi na wątpliwości jednostki orzeczniczej II stopnia co do zawodowych przyczyn schorzenia dnia [...] stycznia 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny w zakładzie pracy, w których wziął też udział pełnomocnik strony skarżącej. W adnotacji służbowej stwierdzono, że nie ma możliwości ustalenia sposobu wykonywania pracy przez badaną, ilości i rodzajów ruchów wykonywanych jak również obciążeń działających na kończyny górne z uwagi na zmiany organizacyjne i nieobecność pracowników, którzy mogli by pamiętać sposób wykonywania pracy przez badaną.

Pomimo braku możliwości i ustalenia tych okoliczności Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej, powołując się na rzekomą ocenę pracy na podobnym stanowisku.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała na konieczność dokładniejszej analizy schorzenia z uwagi na zbyt krótki okres pracy do dnia powstania objawów. Strona przeciwna nie przeprowadziła żadnych dowodów mających wyjaśnić tę okoliczność. W czasie oględzin nie podjęto żadnych czynności mających na celu zbadanie sposobu wykonywania pracy, co potwierdza teść adnotacji służbowej z dnia [...] stycznia 2013 r. Z pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. wynika, że jednostka orzecznicza I stopnia wbrew zaleceniom Instytutu nie dokonała żadnej analizy przyczyn powstania schorzenia u badanej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego w jego przekonaniu dolegliwości badanej są następstwem warunków wykonywania pracy, pomimo tego że z medycznego punktu widzenia zbyt krótko ona pracowała w warunkach które mogły doprowadzić do powstania choroby zawodowej. Ponadto Ośrodek ten nie zbadał jakie konkretnie czynności wykonywała badana oraz czy czynności te mogą prowadzić do powstania choroby zawodowej.

Nie można uznać by materiałem dowodowym, który posłużył temu Ośrodkowi do zajęcia stanowiska z dnia [...] r. były dokumenty przekazane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego pismem z dnia [...] r,. z uwagi na fakt, że nie zawierają one danych, które w przekonaniu Instytutu Medycyny Pracy są niezbędne do rozstrzygnięcia o zawodowym podłożu dolegliwości badanej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w treści pisma z dnia [...] r. wspomina jedynie o rzekomym dowodzie z oględzin przeprowadzonych podczas wizytacji w zakładzie pracy strony skarżącej dnia [...] stycznia 2013 r. i w żaden sposób nie odnosi się do przekazanych przez organ I instancji dokumentów, co oznacza że zostały one pominięte przez ten Ośrodek. Ponadto przesłane przez PPIS dokumenty nie mogły być podstawą do przeprowadzenia zalecanej przez Instytut Medycyny Pracy dokładniejszej analizy czynności zawodowych u badanej. Opis projektu [...] nie dotyczy sposobu wykonywania pracy przez badaną w latach 2001-2003. Karta oceny narażenia zawodowego również nie dotyczy informacji potrzebnych do wyjaśnienia niezwykle szybkiego powstania dolegliwości. Brak w niej wzmianki o wysokim obciążeniu kończyn górnych, a także precyzyjnego opisu wykonywanych przez badaną czynności. Ogólnikowo stwierdzono jedynie, że podczas niektórych czynności konieczne było użycie większej siły. Również protokół kontroli z dnia[..] lipca 2010 r., nr[...] nie dostarcza informacji niezbędnych do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż zawiera jedynie informacje o liczbie ruchów wykonywanych przez pracownika podczas poszczególnych czynności. Jak wynika z pisma Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. na powstanie choroby zawodowej przewlekłego zaplenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej wpływ ma nie tylko ilość wykonywanych ruchów ale i ich rodzaj. Do powstania tego schorzenia przyczyniają się takie ruchy jak: rotacja przedramienia z jednoczesnym zginaniem nadgarstka, chwytanie przedmiotów z ruchami zginania i odginania przedramienia, uderzanie przedmiotów ręką, czynności związane z długim utrzymywaniem nadgarstków w przeproście z licznymi ruchami palców. Żaden z dokumentów przekazanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie zawiera informacji o wykonywaniu tych ruchów i o tak znacznej ich liczbie oraz obciążeniu z nim związanym.

Z tych względów zgromadzony materiał dowodowy nie jest kompletny. Konieczne jest przeprowadzenie oględzin w celu zbadania sposobu wykonywania pracy. Czynność ta nie została przeprowadzona. Materiał dowodowy, w szczególności opinia Instytutu Medycyny Pracy, świadczy o pozazawodowych przyczyn dolegliwości badanej. Wobec braku przeprowadzenia dowodów przeciwnych uznać należy, iż na powstanie schorzenia u badanej wpływ miały czynniki inne niż sposób wykonywania pracy.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem swobodnej oceny dowodów. W tym miejscu pełnomocnik wskazał, że zgadza się z poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1321/11 w którym stwierdzono, że okoliczność, iż organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się wykazie chorób zawodowych, nie zwalania organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa nakazującymi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu zebranego materiału ocenić czy okoliczność została udowodniona.

W toku niniejszego postępowania jednostki orzecznicze zajęły sprzeczne stanowiska. Instytut Medycyny Pracy stwierdził, że jest małoprawdopodobne by dolegliwości badanej wynikały ze sposobu wykonywania pracy. Z drugiej strony jednostka orzecznicza I stopnia uznała, że istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Organ II instancji dał wiarę wyjaśnieniom Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. W zaskarżonej decyzji wskazał, że ustalenia jednostki orzeczniczej I stopnia są bardziej wiarygodne, gdyż poza dokumentami do których miał wgląd również powyższy Instytut, Ośrodek ten brał udział w wizytacji zakładu pracy, która pozwoliła na bardziej wiarygodną ocenę sposobu wykonywania pracy.

Z poglądem tym nie można się zgodzić. W czasie oględzin, utrwalonych w adnotacji służbowej z dnia [..] stycznia 2013 r. ustalono, że projekt [..] uległ zmianie organizacyjnej. Zmieniono ustawienie komponentów, odbiór półproduktów, wprowadzono regulowane krzesła. Nie istnieje również możliwość przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność czynności wykonywanych przez badaną, gdyż brak jest pracowników, którzy pamiętaliby i opisali linię [...] z okresu pracy badanej. Z tego względu ustalono, że nie ma możliwości opisania zakresu ruchów rąk badanej.

Z treści protokołu z dnia [...] stycznia 2013 r. wynika, iż oględziny zakładu pracy nie przyczyniły się do wyjaśnienia sprawy. Utrwalone w tym protokole czynności przeprowadzone w tym dniu w żaden sposób nie pozwalają ustalić czy sposób wykonywania pracy miał wpływ na powstanie dolegliwości badanej. Z tego względu należy uznać, iż zarówno jednostka orzecznicza I jak i II stopnia dysponowała dokładni tym samym materiałem w przygotowaniu opinii. Zwrócono dodatkowo uwagę, iż w treści odpowiedzi na skargę z dnia[...] marca 2013 r. w sprawie stwierdzenia u badanej innej choroby zawodowej tj. zespołu cieśni w obrębie nadgarstka organ II instancji wskazał, że opinia Instytutu została oparta o analizę całości zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym kartę oceny narażenia zawodowego, a więc także o protokół kontroli oraz wyniki przeprowadzonych badań w jednostce orzeczniczej I stopnia diagnostycznego, chronometraż pracy i ocenę narażenia zawodowego przeprowadzoną przez tę jednostkę (sprawa toczyła się pod sygnaturą akt IV SA/ Wr 197/13).

W związku z powyższym trudno uznać dlaczego w przekonaniu organu II instancji Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy dysponował bardziej precyzyjnym materiałem badawczym. W ocenie skarżącego zakładu pracy opinia Instytutu Medycyny Pracy jest znacznie bardziej wiarygodna niż stanowisko powyższego Ośrodka Medycyny Pracy skoro Ośrodek ten w celu dokonania oceny opracowania profesora P. zwrócił się o analizę tego dokumentu do Instytutu Medycyny Pracy. Świadczy to o tym, że sam Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy uznaje, iż lekarze jednostki orzeczniczej II stopnia mają większą wiedzę i doświadczenie w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych. Ponadto opinia Instytutu jest dokumentem szczegółowo wyjaśniającym przyczynę powstania choroby zawodowej jaką jest przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Wyjaśnia również jakiego rodzaju czynności mogą wpłynąć na jej powstanie, z jaką częstotliwością są powtarzane, obciążenie zewnętrzne zwiększa ryzyko powstania choroby zawodowej. Instytut w przeciwieństwie do powyższego Ośrodka w swej opinii zwrócił uwagę, że samo stwierdzenie wykonywania ruchów monotypowych nie wystarcza jeszcze do uznania, że choroba zawodowa została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Konieczne jest uwzględnienie obciążenia przy poszczególnych czynnościach. Istotne jest również okres wykonywania pracy, a Instytut stanowczo stwierdził, że z medycznego punktu widzenia okres 2 lat jest zbyt krótki do wystąpienia choroby, żeby wiązać schorzenie ze sposobem wykonywania pracy.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] r. ogólnikowo stwierdził, że podtrzymuje wydane orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej u badanej. W orzeczeniu tym nie uwzględnił zaś rodzaju wykonywanych czynności, obciążenia zewnętrznego występującego przy ich wykonywaniu jak również okresu pracy do dnia wystąpienia objawów choroby.

Na ocenę Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy miało wpływ rzekome dokonanie oceny pracy na stanowisku podobnym do tego jakie zajmowała badana, o czym wspomina ten Ośrodek w piśmie z dnia [...] r. Ocena taka nigdy nie miała miejsca. Z adnotacji służbowej z dnia [...] stycznia 2013 r. podpisanej przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wynika bowiem, że nie ma możliwości dokonania oceny narażenia zawodowego na stanowisku zajmowanym przez badaną w drodze oględzin zakładu pracy. Ponadto z adnotacji tej nie wynika aby w czasie tej wizytacji przeprowadzone były oględziny mające na celu porównanie narażenia występującego na obecnym stanowisku pracy badanej w zakładzie pracy strony skarżącej z narażeniem na stanowisku poprzednio zajmowanym. Jeżeli nawet czynność ta została przeprowadzona, czemu przeczy strona skarżąca, to nie może być ona brana pod uwagę przy ocenie niniejszej sprawy. Czynność ta zostałaby bowiem przeprowadzona z naruszeniem art. 10 kpa, który wyraża zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. W przypadku gdy pomimo obecności pełnomocnika zakładu pracy i przedstawiciela organu administracji – lekarz nie informuje o przeprowadzonych czynnościach i nie wciąga ich do protokołu, a pomimo tego na ich podstawie wydaje kluczowe dla sprawy stanowisko w zakresie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, trudno uznać, że strona ma zapewniony udział w każdym stadium postępowania. Organ II instancji zamiast pominąć niezgodne z prawem czynności lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy przyjmuje je za podstawę decyzji i uznaje za bardziej wiarygodne niż dokumenty zgromadzone w toku całego postępowania. Organ ten oceniając stan faktyczny sprawy powinien mieć na względzie cały materiał dowodowy. Powinien zwrócić uwagę, iż treść pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...]r. nie pokrywa się z treścią adnotacji służbowej z dnia [...] stycznia 2013 r. Organ II instancji nie uznał za istotne tych okoliczności, czym naruszył art. 80 kpa. Brak zaprotokołowania istotnych dla sprawy czynności, o ile miały one w ogóle miejsce, prowadzi do naruszenia zasady pisemności wyrażonej w art. 14 § 1 w związku z art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 oraz art. 68 § 1 kpa.

W wyniku braku zebrania całego materiału dowodowego doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 2351 kodeksu pracy, z którego wynika, że chorobą zawodową może być tylko taka choroba, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Materiał dowody w żaden sposób nie potwierdza by dolegliwości badanej wynikały ze sposobu wykonywania przez nią pracy. Brak ustalenia przez organ związku przyczynowego między sposobem wykonywania pracy, a powstaniem choroby wyklucza wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza istnienia takiego związku. Z uwagi na brak dostatecznych dowodów konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto treść opinii Instytutu, a zwłaszcza stwierdzenie, iż z medycznego punktu widzenia okres 2 lat jest zbyt krótki do wystąpienia choroby zawodowej przemawia również za uchyleniem zaskrzonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie.

W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7 i art. 8 kpa wskazał, że dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że badana wykonując swoje obowiązki zawodowe narażona była na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne. Odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził, że placówka służby zdrowia uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzekł, że schorzenie – przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej (poz. 19 pkt 5) wiązać należy u badanej ze sposobem wykonywania pracy. Podstawę zaś do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej stanowi ocena narażenia zawodowego oraz orzeczenia jednostek upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

Podkreślił, że zarówno organ I jak i II instancji wykazały pełne zaangażowanie dążąc do wyjaśnienia kwestii związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a schorzeniem badanej. Organ podjął wszelkie czynności mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z art. 7 kpa, bo przeprowadzona została wnikliwa ocena narażenia zawodowego. Wyniki obciążenia epidemiologicznego wykazały, że zainteresowana podczas wykonywania obowiązków była narażona na sposób wykonywania pracy, powodujący przeciążenie rąk. Również dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, iż genezę zdiagnozowanego schorzenia należy wiązać z pracą u strony odwołującej się. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji i jest obiektywne, przekonujące oraz obszernie umotywowane. Ponadto postępowanie uzupełniające przeprowadzone przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Pracy wskutek odwołania od decyzji organu I instancji potwierdziło ustalenia tego organu ora wyjaśniło kwestie medyczne podnoszone przez stronę odwołującą się. Upoważniona do orzekania jednostka medyczna wyjaśniła, że w rozpoznaniu choroby zawodowej uwzględniono wszystkie wskazania medyczne oraz wykluczono pozazawodowe przyczyny schorzenia u badanej.

W odpowiedz na zarzut, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, ponieważ jednostka orzecznicza drugiego stopnia – Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] r. wskazał, że kwestia narażenia zawodowego badanej wymaga dokładniejszej analizy czynności zawodowych stanowiących ryzyko schorzenia, natomiast podczas oględzin w zakładzie pracy strony skarżącej ustalono, że nie ma możliwości ustalenia sposobu wykonywania pracy z uwagi na zmiany organizacyjne i nieobecność pracowników, którzy mogliby pamiętać sposób wykonywania pracy, a mimo braku możliwości ustalenia tych okoliczności Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...]r. dokonał oceny narażenia zawodowego na podobnym stanowisku aplikacji sprężyny na tarczę stałą oraz montażu serc i pierścienia stwierdził, że pomimo reorganizacji tego stanowiska i częściowej automatyzacji pracownik nadal jest narażony na sposób wykonywania pracy, monotypowe ruchy rąk, nadgarstków i łokci obustronnie. Zatem wbrew twierdzeniom strony skarżącej pomimo braku możliwości ustalenia sposobu wykonywania pracy na zajmowanych przez badaną stanowiskach pracy, dokonano oceny sposobu wykonywania pracy na stanowiskach zmodernizowanych lecz w dalszym ciągu stwarzających możliwość powstania choroby zawodowej ze względu na obciążenie kończyn górnych. Podkreślić należy, że wszelkie nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt II SA 372/82 ONSA 19832/1/33).

Ustosunkowując się do zarzutu, iż zgormadzony w aktach materiał dowodowy w szczególności opinia Instytutu Medycyny Pracy świadczy o pozazawodowych przyczynach dolegliwości badanej podkreślono, że Instytut ten wskazał jedynie na konieczność dokładniejszej oceny sposobu wykonywania pracy przez badaną. Instytut zawarł w swej opinii wskazówki merytoryczne dla lekarza, który ponownie będzie analizował sprawę. Instytut nie oceniał opinii jednostki orzeczniczej I instancji tylko zebraną dokumentację i podniósł, że trzeba zwrócić uwagę na pewne aspekty w przy ocenie związku przyczynowo-skutkowego. Nie oznacza to, że aspekty te nie były już wcześniej przez lekarza jednostki orzeczniczej I stopnia uwzględnione. Poza tym wskazówki te nie mają mocy wiążącej lecz charakter postulatywny. Powyższy Instytut na podstawie zgromadzonej dokumentacji analizował narażenie zawodowe w związku z dołączonym przez zakład pracy opracowaniem profesora R. P.. Instytut jako jednostka konsultacyjna w zakresie oceny narażenia zawodowego nie przeprowadzał badań lekarskich u badanej, nie wizytował zakładu pracy – odmiennie niż lekarz orzecznik Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - nie wydawał orzeczenia lekarskiego, lecz tylko opinię dotyczącą tego opracowania. Natomiast Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wykluczył inne pozazawodowe przyczyny schorzenia u badanej.

W zakresie twierdzenia, iż jednostki orzecznicze zajęły sprzeczne stanowiska sprawie wskazano, że twierdzenie to nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym, ponieważ z treści opinii powyższego Instytutu trudno wywieźć taki pogląd. Organ podkreślił, że opinia Instytutu zawiera zapis, że należy dokonać dokładniejszej oceny sposobu wykonywania pracy przez zainteresowaną. Poza tym opinia Instytutu ma inną moc dowodową, gdyż nie jest to orzeczenie lekarskie, a takie wydał w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podał nadto, że strona skarżąca wskazała, iż oględziny zakładu pracy w żaden sposób nie przyczyniły się do wyjaśnienia sprawy narażenia zawodowego, neguje przekonanie tego organu, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy dysponował bardziej precyzyjnym materiałem badawczym oraz że strona skarżąca zwróciła uwagę, że w celu dokonania oceny opracowania prof. P. jednostka orzecznicza I stopnia zwróciła się o analizę tego dokumentu do Instytutu Medycyny Pracy.

Wyjaśniając te kwestie organ wskazał, że proces orzeczniczy jest procesem indywidulanym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydaniu orzeczenia. Lekarz wydający orzeczenie lekarskie musi, zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 nr 125 poz., 1317 ze zm.) i być zatrudniony w jednostce orzeczniczej wymienionej w § 5 ust. 1 lub 2 rozporządzenia. Lekarz orzecznik to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę w zakresie orzecznictwa w sprawach chorób zawodowych. Jednostki orzecznicze upoważnione do rozpoznawania tych chorób w procesie orzeczniczym badają związek pomiędzy narażeniem zawodowym a jego wpływem na stan zdrowia, każdorazowo oceniają rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej, skutek jego działania powodujący powstanie charakterystycznych schorzeń. Dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło genezę, iż zdiagnozowane u badanej schorzenia należy wiązać z pracą. Ponadto organ wyjaśnił, że w razie stwierdzenia u pracownika jednostki chorobowej w wykazie chorób zawodowych orzekająca o rozpoznaniu choroby zawodowej właściwa jednostka służby zdrowia winna ocenić związek pomiędzy powstaniem schorzenia a warunkami pracy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2005 r., sygn. akt 3IISA/Wr 22/03). Zatem ustalenie związku przyczynowo- skutkowego należy do obowiązków lekarza orzecznika, który dysponuje odpowiednią wiedzą medyczną.

Ponadto organ II instancji podkreślił, że skoro jednostka orzecznicza I stopnia nie uznała konieczność ponownej konsultacji z jednostką orzeczniczą II stopnia diagnostycznego, to fakt ten wskazuje, iż jednostka ta dysponowała odpowiednią wiedzą, by samodzielnie wydać opinię w rozpatrywanej kwestii. Nadto zaznaczyć należy, że Instytut w swojej opinii wskazał, na jaki rodzaj ruchów należy zwrócić szczególną uwagę, zatem lekarz orzecznik Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy miał dodatkowe wytyczne i wskazówki, które umożliwiły taką ocenę.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że opinia strony odwołującej się która nie posiada wiedzy medycznej, nie może być traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą ma charakter opinii biegłego w świetle przepisów kpa i powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (wyroki NSA z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ. Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/12300/98, publ. LEX nr 45833). Skoro omawiane orzeczenie jest opinią podlega ono weryfikacji jak każdy inny dowód w sprawie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że poddał takiej ocenie całość materiału dowodowego, w tym także ocenił orzeczenie lekarskie uzupełnione stoswanymi opiniami i stwierdził, że jest ono przekonujące i spójne zebranym materiałem dowodowym. Zatem zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, jeżeli opinia spełnia wymogi proceduralne jest jasna, pełna i nie zawiera sprzeczności, wyjaśnia w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie i przedstawia metodologię tego rozpoznania oraz prowadzonych badań i nie jest lakoniczna, znajduje potwierdzenie w innych dowodach, na podstawie których ją wydano, to organ obowiązany będzie wydać decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej zgodnie z jej treścią i rozpoznaniem (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 981/10). Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 690/06 stwierdził, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia lub sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał zarzuty i wnioski zwarte w skardze. Podglądy wyrażone w odpowiedzi na skargę nie mają podstaw w materiale dowodowym, przepisach prawa i orzecznictwie. Przyczyny choroby zawodowej badanej budziły wątpliwości w toku całego postępowania. W piśmie z dnia [...] r. organ I instancji sugerował zainteresowanej przeprowadzenie ponownych badań w jednostce orzeczniczej I stopnia. Organ II instancji w piśmie z dnia [...] r. zlecił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu, zgodnie z zaleceniami Instytutu Medycyny Pracy, dokładne zbadanie sposobu wykonywania pracy przez badaną w latach 2001-2003. W przekonaniu organu II instancji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny winien uzupełnić akta przedmiotowej sprawy o informacje związane ze sposobem wykonywania pracy ze szczególnym uwzględnieniem sposobu wykonywania pracy związanej z przeciążeniem okolicy przyczepów prostowników nadgarstka do nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Mając powyższe na uwadze, a zwłaszcza wskazaną konieczność dokonania wizytacji zakładu pracy przez lekarza orzecznika, Organ I instancji winien w ramach posiadanych uprawnień, po uzgodnieniu z jednostką orzeczniczą przeprowadzić wspólną wizytację ww. zakładu pracy". Treść pisma z dnia [...] r. wskazuje, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał zalecenia Instytutu za wiarygodne i wiążące w sprawie.

Trudno zatem wyjaśnić, dlaczego podczas wydawania decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny całkowicie pominął zalecenia Instytutu i w całości uznał za zasługujące na uwzględnienie stanowisko Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zawarte w piśmie z dnia [...]r. Jak wskazano w treści skargi, podczas wizytacji, która miała miejsce dnia 15 stycznia 2013 r. nie przeprowadzono żadnych czynności, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Ponadto Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy nie wyjaśnił, wbrew zaleceniom Instytutu, dlaczego uznaje, że choroba badanej ma przyczyny zawodowe, pomimo że z medycznego punktu widzenia okres pracy w narażeniu był zbyt krótki, aby mógł doprowadzić do powstania choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż "pomimo reorganizacji tego stanowiska i częściowej automatyzacji pracownik nadal narażony jest na sposób wykonywania pracy, monotypowe ruchy rąk, nadgarstków i łokci obustronnie".

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie dążył w żaden sposób do uzyskania szczegółowych informacji od jednostki orzeczniczej I stopnia. Ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że nie jest on uprawniony do orzekania o przyczynach choroby zawodowej i jest niejako związany orzeczeniem lekarskim. Trudno zaprzeczyć temu poglądowi. Jest ono bowiem powszechnie uznane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ II instancji pomija jednak, równie ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą pomimo braku kompetencji do rozstrzygania o podstawie lub braku podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku sprawy (wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 1321/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt: VII SA/Wa 2857/11, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt: IV SA/Wr 242/11). W przypadku gdyby materiał dowodowy nie był jednoznaczny, brak jest podstaw do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Do dnia wydania decyzji organy prowadzące postępowanie nie ustaliły, czy sposób wykonywania pracy przez badaną w ciągu niecałych trzech lat mógł wywołać u niej chorobę zawodową.

Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie, organ II instancji nie był uprawniony do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. Jak słusznie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 22 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Kr 256/11) "Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonującego uzasadnienia, wywołującej wątpliwości bądź sprzecznej z przepisami prawa. Opinie lekarskie zawierające rozbieżności czy sprzeczności, nie pozwalające organowi na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie, muszą być poprawione lub uzupełnione. W przypadku takich opinii, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Organ ma w takiej sytuacji obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie". Z kolei NSA w wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r. (sygn. akt IIOSK 859/12) uznał, że "Skoro orzeczenie lekarskie stanowi środek służący stwierdzeniu choroby zawodowej, to nie może ono budzić żadnych wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanej jednostki chorobowej. Organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej nie zawierającej pełnego i wyczerpującego uzasadnienia oraz wyjaśnienia, w sposób zrozumiały dla stron, zajętego w niej przez lekarzy stanowiska ani tym bardziej będącego sprzecznym z zebranym w sprawie materiałem dowodowym".

Organ II instancji uznał twierdzenia Instytutu za wiarygodne. W przeciwnym razie nie zleciłby organowi I instancji przeprowadzenia wizytacji w zakładzie pracy strony skarżącej. Nie stwierdziłby również, w piśmie z dnia [...]r., że materiał sprawy jest niekompletny (cyt. "W świetle powyższych faktów DPWIS zwraca się z prośbą o uzupełnienie wskazanych powyżej informacji celem pełnego zebrania materiału dowodowego, który posłuży do wydania rozstrzygnięcia w drugiej instancji").

Jak wskazała strona skarżąca w skardze z dnia [...] r. po dniu [...] listopada 2012 r. nie zostały przeprowadzone żadne czynności, które ujawniłyby nowe, istotne dla sprawy okoliczności. W szczególności oględziny zakładu pracy strony skarżącej, jakie miały miejsce dnia [...] stycznia 2013 r. nie mogą być uznane za dowód, który przesądza o wykonywaniu przez badaną pracy w warunkach, które mogłyby stanowić przyczynę powstania choroby zawodowej. W trakcie oględzin ustalono bowiem, iż nie ma możliwości odtworzenia warunków pracy badanej w latach 2001 - 2003 - ani bezpośrednio, ani na podstawie zeznań świadków. Jakiekolwiek twierdzenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o przeprowadzonych w tym dniu czynnościach, w tym zwłaszcza sprawdzeniu ruchów kończyn górnych wykonywanych przez pracownika podczas pracy na stanowiskach podobnych do tego, jakie zajmowała badana, uznać należy co najmniej za nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Lekarz tego Ośrodka był obecny podczas oględzin dnia[..] stycznia 2013 r. i podpisał adnotację służbową z tego samego dnia, w którym brak jest jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia[.. r. nosi wszystkie cech wadliwego orzeczenia lekarskiego, które zostały przytoczone w powołanych wyżej wyrokach WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2012 r. oraz NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. Pismo to zawiera nieprawdziwe informacje, jest sprzeczne ze zgromadzonym w toku sprawy materiałem dowodowym, nie wyjaśnia dlaczego u badanej stwierdzono chorobę zawodową pomimo zbyt krótkiego okresu pracy w narażeniu, nie uwzględnia wszystkich dowodów zgromadzonych w toku postępowania.

Nie sposób również zgodzić się z poglądem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wyrażonym w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. jakoby o konieczności wydania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej przesądzał fakt, iż niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika. Wskazać należy, iż stanowisko Instytutu w zakresie choroby zawodowej będącej przedmiotem niniejszego postępowania jest jasne. Instytut stwierdził bowiem, iż z medycznego punktu widzenia nie jest możliwe, by choroba badanej była spowodowana sposobem wykonywania przez nią pracy. Materiał dowodowy zgromadzony w toku sprawy wskazuje zatem na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u badanej. Orzeczenie takiej choroby mogłoby nastąpić tylko w sytuacji, gdyby w toku postępowania zostały zgromadzone dowody jednoznacznie wskazujące na zawodowe podłoże choroby. Takich dowodów jednak organy prowadzące postępowanie nie zgromadziły. Trudno jednak uznać, by w przypadku braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających możliwość powstania choroby na skutek sposobu wykonywania pracy, organ prowadzący postępowanie był zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Nie istnieje żaden przepis, który stwarzałby domniemanie zawodowych przyczyn choroby pracownika. Wręcz przeciwnie, organy prowadzące postępowanie powinny w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy i na jego podstawie ocenić, czy można przyjąć, że choroba powstała na skutek sposobu wykonywania pracy przez pracownika.

Wydanie przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzji na podstawie pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. pomimo oczywistej wadliwości tego dokumentu stanowiło naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia.

Z tego względu zaskarżona decyzja z dnia [...]r. powinna zostać uchylona w całości, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego. Sąd w obecnym składzie w całości podzielił dokonane przez organy administracyjne ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej, bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u badanego choroby zawodowej, a jedynie ocenia legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Podstawę prawną szczegółowych regulacji dotyczących chorób zawodowych stanowi art. 235¹ Kodeksu pracy, który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała wspomniane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego mają zastosowanie w niniejszej sprawie i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organów sanitarnych. Wskazuje na to § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 662), który stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 sierpnia 2012 r. – dod. Sądu), dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna z urzędu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po uzyskaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika. Jednocześnie przepisy rozporządzenia wprowadzają obowiązek dokonania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej na specjalnym formularzu (§ 4 ust. 3). Wymóg ten wynika z potrzeby określenia granic sprawy, tj. ustalenia, czy w zgłoszeniu wskazano schorzenie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W świetle wyżej wskazanych przepisów, wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych i musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy sanitarne wydając badane w tym postępowaniu decyzje w sposób należyty wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, zaś wydane decyzje prawidłowo uzasadniły.

Poprawnie i jednoznacznie ustalono, że wykonywana u skarżącego przez badaną praca była pracą, która spowodowała powstanie u niej dolegliwości, skutkujących koniecznością stwierdzenia choroby zawodowej.

Wyżej wymieniona poddana została badaniom w stosownej jednostce medycznej, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. W wydanym w dniu [...] r. nr [...] orzeczeniu, lekarz orzecznik kategorycznie stwierdził, że przeanalizował całość posiadanej dokumentacji medycznej, wyniki badań (badanie fizykalne, badania laboratoryjne w ramach diagnostyki różnicowej, badanie ortopedyczne, ocenę neurologiczną), a także ocenę narażenia zawodowego stwierdzającą, że badana pracowała w skarżącym zakładzie pracy w okresie od 2001 r. do 2008 r, na stanowisku operatora wydziału montażu w narażeniu na sposób wykonywania pracy, a wykonywane przez nią czynności wymagały monotypowych ruchów rąk i wielokrotnego zginania i prostowania nadgarstka łokci. Ośrodek ten wziął również pod uwagę wywiad chorobowy przeprowadzony w dniach od 12 lutego 2009 r. do 18 lutego 2010 r., z którego wynika, że badana od 2002 r. lub 2003 r. skarżyła się na dolegliwości ze strony kończyn górnych, bóle nocne, drętwienia ręki i łokcia po stronie prawej i że od 2003 r. jest pod kontrolą poradni ortopedycznej i rozpoznano u niej wówczas zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. W orzeczeniu tym wyraźnie wskazano, że badaniem ortopedycznym potwierdzono zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej Na tej podstawie Ośrodek ten ustalił, że wieloletnie narażenie na sposób wykonywania pracy oraz udokumentowane leczenie od 2003 r. z powodu przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej dają podstawy do rozpoznania choroby zawodowej w omawianej postaci. W orzeczeniu tym potwierdzono związek miedzy omawianym schorzeniem, a wykonywaną pracą.

Zatem organ I instancji, czyli Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny słusznie przyjął, iż na podstawie powyższego orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej

Powyższe związek potwierdza również pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] w którym - w związku z wniesionym przez skarżącego odwołaniem, a przede wszystkim przedstawioną wraz z nim "Oceną obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [..], [...] i [...]w zakładzie pracy skarżącego" - Ośrodek ten ustosunkował się do tego opracowania i zajął stanowisko dotyczącego związku przczynowo-skutkowego miedzy narażeniem zawodowym, a rozpoznanym schorzeniem. W piśmie tym podtrzymano dotychczasowe stanowisko potwierdzając, że istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano przy tym, że warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby jest stwierdzenie przewlekłego stanu zapalnego nadkłykcia, zaś u pacjentki objawy pojawiły się do po 2 latach od narażenia zawodowego i utrzymywały się i pojawiały ponownie aż do 2010 r., kiedy była badana w tym Ośrodku, co oznacza że w przypadku badanej warunek ten został spełniony.

Przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia stanowi bowiem, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Przy czym, nie wprowadza on hierarchii dowodów poprzez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia. Zwracając się do jednostki orzeczniczej I stopnia, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działał zatem w granicach przyznanych mu w tym zakresie kompetencji. Jednostka ta zajęła stanowisko we wskazanym wyżej dodatkowym piśmie z dnia[...] r." Z kolei, sama skarżąca nie skorzystała z uprawnienia przyznanego jej w § 7 ust. 1 rozporządzenia, co do możliwości ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia. Podkreślenia bowiem wymaga, że żaden przepis prawa nie zobowiązuje pracownika do poddania się ponownym badaniom wbrew jego woli.

W piśmie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [..] r. wypowiedziano się również w kwestii ponownej oceny narażenia zawodowego badanej, zleconej w opinii Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r., w związku z analizą przez ten Instytut wspomnianego wyżej opracowania prof. R. P. "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...] skarżącego zakładu pracy", przekazanego temu Instytutowi przez ten Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - wskazując, że w wyniku ponownej oceny tego narażenia ustalono, iż pacjentka wykonywała ruchy zginania palców i nadgarstka oraz odwracania i zawracania przedramienia podczas montażu i aplikacji serc i pierścienia. Ponownej oceny dokonano na podstawie analizy projektu oraz chronometrażu pracy ze zdjęciami stanowiska pracy, ponieważ nie uzyskano zgody zakłady pracy na wizytację stanowiska pracy przez lekarza Ośrodka. Podkreślono, że z oceny narażenia zawodowego wynika, że badana praktycznie przez cały okres pracy u skarżącego narażona była na sposób wykonywania pracy.

Z pisma tego wynika zatem że nie może być mowy o pozazawodowym pochodzeniu schorzenia.

W opinii Instytutu Medycyny Pracy stwierdzono zaś, że metody zastosowane w analizowanym przez ten Instytut opracowaniu prof. P., złożonym przez zakład pracy wraz z odwołaniem, tylko w części odnoszą się do czynników ryzyka istotnych dla chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy podejrzewanych u badanej. W opinii Instytutu, jak już wyżej wskazano, stwierdzono że aby zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej u badanej mogło być rozpatrywane jako choroba zawodowa konieczna jest dokładniejsza analiza czynności zawodowych, która miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, co wynika z powyższego pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 9 sierpnia 2012 r.

Opinia Instytutu stanowiła zatem dowód w sprawie. Nie stanowi ona co prawda orzeczenia jednostki orzeczniczej II stopnia, poprzedzonego ponownym badaniem pacjenta, jednakże nie ulega wątpliwości, że sporządzona została przez jednostkę umocowaną przez ustawodawcę do rozpoznawania chorób zawodowych.

Państwowy Wojewódzkiego Inspektor Sanitarny, słusznie natomiast podkreślił, że przedłożone wraz z odwołaniem wspomniane opracowanie - nie ma waloru orzeczeń lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, z którego wynika, że lekarz wskazany w § 5 wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.

Jedynie powyższe orzeczenie lekarskie może stanowić podstawę do wydania przez właściwe Organy Inspekcji Sanitarnej decyzji o stwierdzenia choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, o której mowa w 8 § 1 rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, nieuzasadnionym byłby zatem zarzut, iż lekarz orzecznik nie wyjaśnił należycie dlaczego wyprowadził wniosek o zawodowym podłożu choroby. Analiza akt sprawy dowodzi, że przed wydaniem opinii uwzględnił informacje o zagrożeniach zawodowych w środowisku pracy, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia jak również stosowną dokumentację medyczną, popartą wynikami badań. W wydanym orzeczeniu, podał szczegółowe motywy rozstrzygnięcia.

Związek między narażeniem zawodowym, a schorzeniem potwierdza również uzupełniające postepowanie wyjaśniające w zakresie oceny narażenia zawodowego, zlecone przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny, pismem z dnia 14 listopada 2012 r., organowi I instancji, czyli Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu przeprowadzenie trybie art. 136 kpa, którego konieczność wynikała z treści pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. w związku z zaleceniami skierowanymi do tego Ośrodka w opinii Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. W piśmie tym zwrócono uwagę na konieczność przeprowadzenia wizytacji zakładu pracy.

W toku tego postępowania wyjaśniającego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia [...] r. poinformował organ I instancji, że po przeanalizowaniu całości dokumentacji medycznej oraz po ponownej ocenie narażenia zawodowego, szczególnie narażenia z lat 2001-2003, a więc projektu [..] podtrzymuje wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej.

Podkreślono, że ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [...] w zakładzie została sporządzona przez profesora R. P. w 2010 r. po likwidacji tych projektów.

W piśmie tym odniesiono się również do przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2013 r. przez m. in. lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wizytacji stanowiska pracy badanej i wskazano, że stanowiska pracy [...] zostały zlikwidowane lub zreorganizowane. W piśmie tym dokonano oceny pracy na podobny stanowisku pracy aplikacji sprężyny na tarczę stałą oraz montażu serc i pierścienia i stwierdzono, że pomimo reorganizacji tego stanowiska i częściowej automatyzacji pracownik nadal jest narażony na sposób wykonywania pracy, monotypowe ruchy rąk, nadgarstków i łokci obustronnie. Stanowiska podobne do projektu [...] i[...] w dniu wizytacji nie działy w ogóle.

Dodać trzeba, iż z odpowiedzi na skargę Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wynika, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy dokonał w powyższym piśmie z dnia [...] marca 2013 r. oceny narażenia zawodowego na podobnym, zreorganizowanym stanowisku pracy. Natomiast wspomniane zmiany organizacyjne stanowiska pracy wynikały z adnotacji służbowej Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2013 r. dotyczącej wizytacji w zakładzie pracy.

W świetle powyższego bezzasadny jest zarzut skarżącego zakłady pracy, iż nie przeprowadzone zostały w tym zakładzie oględziny mające na celu porównanie narażenia występującego na obecnym stanowisku pracy badanej w zakładzie pracy strony skarżącej z narażeniem na stanowisku poprzednio zajmowanym. Nie naruszono tym samym art. 10 kpa.

Powyższe potwierdza, że w rozpoznawanej sprawie schorzenie skarżącej zostało wywołane sposobem wykonywania skoro nawet po modernizacji stanowiska pracownik jest narażony na sposób wykonywania pracy, monotypowe ruchy rąk, nadgarstków i łokci obustronnie.

Związek przczynowo- skutkowy między zdiagnozowanym schorzeniem a wykonywaną pracą Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wskazał również, w orzeczeniu z dnia [...] r. i w powyższym piśmie z dnia [...] r.

Słusznie zatem podnosi w odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, iż postępowanie uzupełniające przeprowadzone przez ten organ w związku z wniesionym odwołaniem wykluczyło pozazawodowe przyczyny schorzenia badanej .

Bezzasadny jest zarzut, skarżącego zakładu pracy, iż powyższe jednostki diagnostyczno – orzecznicze, czyli Instytut Medyny Pracy i Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zajęły sprzeczne stanowisko w sprawie. W opinii Instytutu wskazano na konieczność dokładniejszej analizy czynności zawodowych badanej, która, jak już wyżej wskazano, miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, co wynika z powyższego pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...]. i z dnia [...] r. Słusznie zwrócono przy tym uwagę w odpowiedzi na skargę, iż powyższy Instytut na podstawie zgromadzonej dokumentacji analizował narażenie zawodowe w związku z dołączonym przez zakład pracy opracowaniem profesora R. P. Instytut jako jednostka konsultacyjna w zakresie oceny narażenia zawodowego nie przeprowadzał badań lekarskich u badanej, nie wizytował zakładu pracy – odmiennie niż lekarz orzecznik Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - nie wydawał orzeczenia lekarskiego, lecz tylko opinię dotyczącą tego opracowania. Natomiast Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wykluczył inne pozazawodowe przyczyny schorzenia u badanej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, iż wydane w sprawie orzeczenie lekarskie poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji i jest obiektywne, przekonujące oraz obszernie umotywowane.

W tym miejscu wskazać należy, że bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

W rozważanej sprawie wymagania te zostały spełnione. Uznać zatem należało, że uprawniona jednostka medycyny pracy w sposób przekonywujący wyjaśniła, z jakich przyczyn rozpoznano chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniającym wymagania formalne orzeczeniu.

Jak już wskazano, organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia osoby badanej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

Skarżący w toku postępowania nie przedstawił w istocie jakiejkolwiek dokumentacji medycznej zaprzeczającej twierdzeniom wyrażonym w wyżej opisanej opinii diagnostycznej. Z kolei, "Ocena obciążenia fizycznego pracą operatorów na liniach półautomatycznych [..., ...i ...] w skarżącym zakładzie pracy", przeanalizowana przez podmioty właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, nie dostarczyła w ich ocenie podstaw do zmiany zajętego stanowiska.

Brak jest zatem powodów do zakwestionowania opinii jednostki orzeczniczej. Z kolei, każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia stanu faktycznego, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organ sanitarny, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Orzeczenie lekarskie nie budzi wątpliwości, jest jednoznaczne, rzetelne i obiektywne. Wydane zostało na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępniej dokumentacji medycznej.

W sprawie szczegółowo wyjaśniono zakres narażenia zawodowego oraz warunki pracy wyżej wymienionej, które potwierdziły, że stanowią one przyczynę występującego u niej schorzenia. Wyraźnie wskazano, iż charakter i warunki pracy, jaką wykonywała, tj. powtarzanie tych samych czynności i ruchów monotypowych przez cały dzień pracy, obciążających kończyny górne, stwarzały możliwość powstania omawianej choroby zawodowej.

W przekonaniu Sądu bezsprzecznie zatem wykazano związek przyczynowy pomiędzy rozpoznanym u badanej schorzeniem, a narażeniem w środowisku pracy.

Nie są więc zasadne zarzuty skarżącego, iż wydane decyzje zapadły bez przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego. Nie można także podzielić stanowiska strony, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie jest niepełny.

W świetle postępowania przeprowadzonego w sprawie przez organy sanitarne, niczym nieuzasadnione pozostają również pozostałe zarzuty skargi.

Reasumując powiedzieć należy, że organ pierwszej instancji w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe zaś organ odwoławczy, uzupełniając je w dozwolonym zakresie, podzielił dokonane ustalenia faktyczne i prawne oraz prawidłowo ocenił całokształt sprawy oraz ustosunkował się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji, stosownie do art. 107 § 3 kpa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.