Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1563/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej B. M. kwotę 446 (czterysta czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej Minister lub organ II instancji), w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r. nr [...], ustalającą odszkodowanie w wys. 4.725,00zł na rzecz Pani B. M. za szkody powstałe w związku z budową gazociągu na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,7600 ha, położonej w gminie [...], obręb [...], oraz zobowiązującej Operatora Gazociągów [...] S.A. do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...], ustalił lokalizację inwestycji polegającej na budowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500, relacji [...]-etap I, odcinek II, gmina [...]. Ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011r., znak: [...].

Wskazaną decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego objęta została nieruchomość położona w gminie [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 2,7600 ha.

Wojewoda [...] pismem z dnia [...] listopada 2012r. poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek budowy gazociągu na przedmiotowej nieruchomości.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, decyzją z dnia [...] września 2014r. nr: [...], Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 4.725,00 zł na rzecz Pani B. M. za szkody powstałe w związku z budową gazociągu na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,7600 ha, położonej w gminie [...], obręb [...], objętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010r., znak: [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie [...] w [...] dla inwestycji pod nazwą "Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500, relacji [...] - etap I, odcinek II, teren gminy [...]", w tym za szkodę trwałą w wysokości 1.791,00 zł, a za szkodę tymczasową w wysokości 2.934,00 zł oraz zobowiązał Operatora Gazociągów [...] S.A. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyła Pani B. M. Zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2013r. poz. 267 z póżn. zm – dalej "k.p.a."), polegające na oparciu ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia na opinii biegłego, który podlegał wyłączeniu. W odwołaniu skarżąca wskazała również na naruszenie przez organ I instancji art. 7, 75, 77 i art. 78 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, błędne ustalenia faktycznych skutków i wpływu przeprowadzenia gazociągu co do nieruchomości skarżącej i wysokości należnego odszkodowania. Nadto podniosła, że organ I instancji błędnie nie uwzględnił wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geologa. W opinii skarżącej opinia taka jest niezbędna do ustalenia, czy na skutek przeprowadzenia odcinka gazociągu istnieje zagrożenie osuwaniem się ziemi oraz na okoliczność, jakie prace należy wykonać w celu umocnienia skarpy i wykluczenia zagrożenia osuwiskiem.

Minister po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2015r. o nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy prawne w tym w szczególności brzmienie art. 24 ust. 1, 10 ust.1, 34 ust.1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o inwestycjach w zakresie terminalu [...] (Dz. U. z 2014r., poz. 1501) oraz art. 128 ust.4, 130 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jt. Dz. U. z 2014r., poz. 518 z późn. zm. - dalej: u.g.n.) i § 43 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r., poz. 2109 ze zm.- dalej rozporządzenie).

A także podniósł, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za szkody powstałe w związku z budową gazociągu na nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] listopada 2012r. na zlecenie Wojewody [...] przez rzeczoznawcę majątkowego J. B., którego aktualność biegły potwierdził stosowną klauzulą w dniu [...] lutego 2015r. Organ wyjaśnił, że operat ten jest jednym z dowodów w sprawie i tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia organ dokonał badania prawidłowości sporządzenia wskazanego operatu w konkluzji czego uznał, że ocena tegoż operatu szacunkowego w konfrontacji z brzmieniem przepisów rozporządzenia oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwala stwierdzić, że sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania.

Organ wskazał także, że jego zastrzeżeń nie budzi określenie oraz wycena szkód tymczasowych jakie zaistniały na skutek prowadzonej inwestycji. Zgodnie bowiem z ustalaniami poczynionymi w toku prowadzonego postępowania administracyjnego pierwotnie grunt wykorzystywany był jako łąka do koszenia. Realizacja gazociągu spowodowała utratę zbiorów planu w roku prowadzenia robót budowlanych oraz utratę części plonów w okresie porekultywacyjnym, określonym przez biegłego na lata 2013-2016. Uwzględniono również konieczność poniesienia dodatkowych kosztów na odtworzenie łąki.

Z kolei w odniesieniu do oszacowania wysokości szkody trwałej, organ zauważył, że na dzień wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości dla tego terenu istniało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium przedmiotowa działka położona była na terenach do utrzymania rolnego i leśnego a faktycznie wykorzystywana była jako łąka, co potwierdzają ustalenia związane z oszacowaniem szkód tymczasowych. Wskazał również, że w sprawie istotne jest, że dla tej nieruchomości obowiązywały także ustalenia miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego, przyjętego na mocy Uchwały Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia 30 grudnia 2002r. Dz. Urz. Woj. [...] nr [...], poz. [...]), zgodnie z którym działka ta znajduje się w obszarze objętym przebiegiem gazociągu wysokiego ciśnienia do DN 500. A zatem skoro w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] był już przewidziany przebieg gazociągu wysokiego ciśnienia to, zdaniem organu, brak było podstaw do przyjęcia, że w związku z wydaniem przez Wojewodę [...] w dnia [...] stycznia 2010r. zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie nastąpiły skutki wymienione w § 43 ust. 3 rozporządzenia, tj. doszło do zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmieniła się przydatność użytkowa nieruchomości i wystąpiły trwałe ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości. A zatem, zdaniem organu II instancji, biegły prawidłowo objął wyceną jedynie szkodę trwałą w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek obowiązku udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń gazociągu DN 500 - równą wynagrodzeniu za dalsze współkorzystanie ze strefy kontrolowanej.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił odnośnie zarzutu:

- wyłączenia biegłego – że przepis art. 24 § 1k.p.a. stosowany odpowiednio stanowi, że biegły podlega wyłączeniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zdaniem organu nie wskazuje natomiast aby taka sytuacja zachodziła w sprawie.

-braku przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii geologa- że obowiązki organów administracyjnych w zakresie wszechstronnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Organ powołał się przy tym na pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r. w sprawie II GSK 172/07, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Pani B. M. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając skarżonej decyzji, iż wydana została z:

• naruszenie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 176 u.g.n., polegające na oparciu ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia na opinii biegłego, który podlegał wyłączeniu;

• naruszenie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy;

• naruszenie art. 24 i art. 30 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu [...] w [...] w zw. z art. 124 ust. 4, art. 128 ust. 4 i art. 132 ust. 6 u.g.n., polegające na błędnym ustaleniu wysokości odszkodowania;

• wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem prawa i opartej na podstawie błędnych ustaleń faktycznych.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

W uzasadnieniu skarżąca zauważyła, że uzasadnienie decyzji organu II instancji w zdecydowanej większości opisuje dotychczasowy przebieg sprawy, a następnie powtarza wywody zawarte w operacie szacunkowym biegłego rzeczoznawcy majątkowego. W uzasadnieniu brak jest natomiast jakichkolwiek rozważań na temat przedmiotu sprawy, a w szczególności brak odniesienia się do zarzutów odwołania. Organ II instancji do zarzutów odwołania odnosi się w dwóch zdaniach, które sprowadzają się do negacji, bez żadnego uzasadnienia i polemiki z zarzutami odwołania.

Przede wszystkim zdaniem skarżącej organ w należyty sposób nie odniósł się do zarzutu dot. oparcia się przez organ I instancji na opinii biegłego w postaci operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę J. B., który jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania wykonywał operat szacunkowy na okoliczność szacowania wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu i wysokości szkód na działce Pani B. M. (tej samej nieruchomości), na zlecenie Operatora Gazociągów [...] S.A. Podmiot ten, będący wcześniejszym zleceniodawcą, jest tymczasem stroną w postępowaniu administracyjnym i będzie płatnikiem ustalonego odszkodowania. Tym samym, zdaniem skarżącej powołanie w charakterze biegłego osoby, która uprzednio działała na zlecenie podmiotu, który byłby zobowiązany do wypłaty odszkodowania jest nieprawidłowe, bowiem rzeczoznawca taki z uwagi na powiązania z jedną ze stron tego postępowania i to na dodatek w związku z tą samą kwestią, zdaniem skarżącej podlegać winna bezwzględnemu wyłączeniu z udziału w postępowaniu w charakterze biegłego. Skarżąca wskazała w tym zakresie również, że nie jest prawidłowe stwierdzenie organu, że wpływ organu administracji na dobór biegłego ogranicza się tylko do przeprowadzenia postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego. Organ winien bowiem zweryfikować istnienie przesłanek wyłączenia biegłego.

Skarżąca podniosła również, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że wcześniejszy operat szacunkowy został sporządzony do zupełnie innych celów, gdyż ustanowienie służebności przesyłu to cywilnoprawnie niemal to samo, co ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Jedno następuje w trybie cywilnoprawnym, a drugie administracyjnoprawnym, jednak treścią są to instytucje bardzo zbliżone i powodują podobny wpływ na wartość nieruchomości.

Skarżąca podkreśliła również, że nie ma znaczenia, iż rzeczoznawca występował jako niezależny biegły. Działał on bowiem na zlecenie strony postępowania - podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania a ten fakt dyskwalifikuje daną osobę jako biegłego w postępowaniu administracyjnym. Przesłanką wyłączenia biegłego jest samo prawdopodobieństwo stronniczości lub braku obiektywizmu, będące wynikiem określonego związku osoby biegłego ze sprawą lub jedną ze stron. Osoba, która na zlecenie strony przygotowywała operat szacunkowy dla celów określenia wynagrodzenia, nie może być biegłym w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tożsamej sprawy.

Skarżąca podniosła również, że organy zaniechały przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i nie uwzględniły wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geologa. Opinia ta zdaniem skarżącej była niezbędna dla ustalenia, czy wskutek przeprowadzenia odcinka gazociągu istnieje zagrożenie osuwiska oraz na okoliczność, jakie prace należy wykonać w celu umocnienia skarpy i wykluczenia zagrożenia osuwiskiem, co z kolei miało istotne znaczenie dla wyliczenia prawidłowej wysokości odszkodowania za przeprowadzenie odcinka gazociągu przez nieruchomość skarżącej. Niewątpliwie bowiem szkodą jest konieczność wykonania prac umacniających skarpę, która w skutek wykonanych prac budowlanych jest zagrożona osunięciem.

Zdaniem skarżącej wadliwie również zostało określone odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości, gdyż nieprawidłowo biegły - przyjął wartość w oparciu o nieruchomości rolne (przeznaczone do produkcji rolnej). Nieruchomość wnioskodawczyni jest działką siedliskową, przeznaczoną pod zabudową mieszkaniową. Wobec tego do wyceny należy przyjąć nieruchomości przeznaczone pod zabudowę siedliskową lub zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.

Skarżąca podniosła również, iż absurdalne jest uzasadnienie decyzji organu II instancji, iż to na stronie spoczywała inicjatywa dowodowa w zakresie opinii eksperta ds. geologii, bowiem w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, a nie kontradyktoryjności a zatem skarżąca nie może powołać dowodu z opinii biegłego, gdyż taki dowód może być powołany tylko przez organ prowadzący postępowanie. Skarżąca wskazała przy tym, że autor uzasadnienia decyzji nawet nie zrozumiał treści orzeczenia, które przywołał, tj. wyroku NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 172/07.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – jt.Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo, tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r. ustalającą odszkodowanie za szkody powstałe w skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,7600 ha, położonej w gminie [...], obręb [...], w związku z budową gazociągu na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu [...] w [...] dla inwestycji pn: "Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500, pr 8,4 MPa relacji [...] wraz z infrastrukturą towarzysząca – Etap I, odcinek II, teren gminy [...]", która została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011r., znak: [...].

Należy zatem wskazać, iż z treści przepisu art. 24 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o inwestycjach w zakresie terminalu [...] w [...] wynika, że przepisy art. 124 ust. 2 i 4-7 u.g.n. stosuje się odpowiednio, z uwzględnieniem przepisów w/w ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r.

Wskazany powyżej przepis art. 124 ust.4 stanowi, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

Z kolei przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. wynika, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Należy również podnieść, że art. 130 ust. 2 u.g.n. stanowi, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Rzeczoznawca jest osobą posiadającą wiedzę specjalistyczną potrzebną organom administracji do podjęcia prawidłowej decyzji i w tym zakresie wypowiadającą się w sprawie. Spełnia więc w postępowaniu administracyjnym funkcję biegłego. Powinno zatem stosować się do rzeczoznawców odpowiednio przepisy art. 84 k.p.a. i 24 k.p.a. Przepisy te stanowią, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1), i dalej - biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. (art. 84 § 2 zd. pierwsze). Natomiast przepis art. 24 § 1 stosowany odpowiednio brzmi, że biegły podlega wyłączeniu: od udziału w postępowaniu w sprawie:

1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;

2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia;

3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3;

5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;

6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne;

7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.

Nadto w § 3 w/w przepisu określono, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.

W niniejszej sprawie skarżąca już w postępowaniu przed organem I instancji oraz przed organem II instancji i w skardze do Sądu konsekwentnie podnosiła, że operat szacunkowy sporządzony przez J. B. budzi wątpliwości m. in. ze względu na powiązania łączące tego rzeczoznawcę z firmą [...] S.A., która w niniejszym postępowaniu jest stroną o odmiennych interesach od skarżącej, gdyż to ten podmiot będzie zobowiązany do wypłacenia odszkodowania (pismo z dnia 9 grudnia 2013r., z dnia 28 marca 2014r. – brak nr kart akt administracyjnych). W tym zakresie skarżąca podnosiła i przedłożyła na tę okoliczność dowód, że wskazany rzeczoznawca w roku 2008 wykonywał operat działki nr ew. [...] stanowiącej jej własność (tej samej co w niniejszym postępowaniu) na zlecenie Operatora Gazociągów [...] S.A. Operat ten był wówczas wykonany na potrzeby ustalenia wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, nie mniej jednak związane było to z tą samą kwestią tj. przebiegiem gazociągu przez nieruchomość skarżącej działkę nr ew. [...].

Należy zauważyć, że organ rozpoznał negatywnie żądanie skarżącej o wyłączenie biegłego J. B. z udziału w postepowaniu. Uznał, że nie zaistniały przesłanki do jego wyłączenia, o których mowa w art. 24 § 1 k.p.a.

Sąd nie podziela jednak zawartego w postanowieniu z dnia [...] maja 2014r. nr [...] stanowiska o braku postaw do wyłączenia w/w biegłego od udziału w postępowaniu.

Należy bowiem podkreślić, że z akt sprawy bezspornie wynika, że operat szacunkowy z szacowania wartości szkód spowodowanych budową gazociągu DN 500 relacji [...] na działce nr ew. [...], a raczej operaty (w aktach znajdują się dwa operaty o odmiennej treści z tej samej daty sporządzone na dzień [...] listopada 2012r.), sporządził rzeczoznawca majątkowy J. B. posiadający stosowne uprawnienia o nr [...]. Operaty te sporządzono na potrzeby postepowania zakończonego skarżoną decyzją. W aktach znajduje się jednak również kopia pierwszych 3 stron operatu sporządzonego przez tego samego rzeczoznawcę w roku 2008, z szacowania wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu i szacowania wartości szkód na działce nr ew. [...] w związku z budowanym gazociągiem DN 500. Przy czym ten operat został sporządzony na zlecenie Operatora Gazociągów [...] S.A. Oddział w [...], który w niniejszej sprawie jest stroną postępowania posiadającą przeciwstawne interesy do strony skarżącej i który będzie zobowiązany do wypłaty należnego odszkodowania.

Z powyższego zatem wynika, że rzeczoznawcę J. B. łączył stosunek zobowiązaniowy z jedna ze stron postepowania. Powyższe oznacza, że rzeczoznawca przygotowując operat szacunkowy na potrzeby postępowania administracyjnego dla potrzeb ustalenia odszkodowania od Operatora Gazociągów [...] S.A. na rzecz skarżącej pozostawał z jedną ze stron w relacji usługobiorcy, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, szczególnie że zarówno operat z 2008r. jak i te z 2012r. obejmowały swym zakresem wysokość odszkodowania, które winien zapłacić skarżącej Operator Gazociągów [...] S.A, który przez jej nieruchomość poprowadził gazociąg DN 500.

W przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności biegłego o czym stanowi § 3 art. 24 k.p.a., tak jak w niniejszej sprawie, organy administracji powinny zwrócić się o przedstawienie opinii innego rzeczoznawcy, który spełniałby ten warunek.

Skoro zatem wnioski operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego J. B., który powinien podlegać wyłączeniu w sprawie niniejszej, jednoznacznie wpłynęły na wynik sprawy, to nie można uznać, że sporządzona przez niego wycena stanowi dowód w sprawie. Wada taka skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej bowiem zdaniem Sądu postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób wadliwy z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 77, art. 84 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a.

Sąd podziela również zarzut skarżącej dot. konieczności zasięgnięcia w niniejszej sprawie opinii biegłego geologa. Jeżeli bowiem rzeczywiście nieruchomość skarżące położona jest na skarpie, na co wskazują znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia, i faktycznie na skutek realizacji gazociągu doszło do podcięcia podstawy skarpy (co podkreśla skarżąca). To istotnym przy ustalaniu odszkodowania za szkody spowodowane budową gazociągu jest ustalenie wszystkich powstałych szkód. Aby jednak ustalić czy szkoda w postaci podcięcia skarpy, co zdaniem skarżącej wiąże się z zagrożeniem jej osuwania, powstała niezbędne jest w tym zakresie sporządzenie stosownej ekspertyzy przez biegłego. Opinia taka w niniejszej sprawie nie została sporządzona.

Sąd zauważa przy tym, że strona ma prawo zwrócić się do organu administracyjnego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (art. 78 k.p.a.), niemniej nie jest to żądanie o charakterze wiążącym. Jednak bezprzedmiotowość czy "zbędność" powołania biegłego winna znaleźć oparcie w zebranym materiale dowodowym sprawy, a następnie znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji (wyr. NSA z dnia 29 października 1996 r., SA/Łd 975/95, LEX nr 28349). W orzecznictwie sądowym podkreśla się także, że jeżeli załatwienie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, to zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu powoduje, że rozstrzygnięcie zapadnie bez prawidłowego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a więc z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (wyr. NSA z dnia 10 października 1999 r., IV SA 1476/97, LEX nr 48233).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją, bowiem mimo żądania strony nie został powołany biegły, który wyjaśniłby kwestię wpływu wykonanych prac na stabilność skarpy oraz ewentualną konieczność jej zabezpieczenia a co niewątpliwie wiąże się z prawidłowym ustaleniem ewentualnych szkód za które należne jest odszkodowanie stronie skarżącej. Tym samy zasadny jest zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania polegający na zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy a także wadliwego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem prawa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany wziąć pod uwagę wskazane powyżej stanowisko Sądu w tym w szczególności winien przed zleceniem sporządzenia operatu szacunkowego w sposób prawidłowy wyjaśnić kwestię dotyczącą podcięcia podczas budowy skarpy oraz czy ewentualne podcięcie skarpy ma jakikolwiek wpływ na kwestię szkód.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję poprzedzającą, ponadto o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.