Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 126/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 463
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 463 z późn. zm.).
article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. ai c, art. 200 i  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędziowie: Sędzia WSA Kaja Angreman Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego[...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], o odmowie sprostowania aktu urodzenia sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] pod nr [...] na imię i nazwisko J. G., polegającego na wykreśleniu dotychczasowych danych w rubryce 2 "dane rodziców – ojciec" w brzmieniu – K. G., nazwisko rodowe – G. i zastąpieniu ich danymi: K. G., nazwisko rodowe – G., data urodzenia – [...] września 1991 r., miejsce urodzenia – [...].

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 17 lipca 2019 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] wpłynął wniosek małoletniej J. G., reprezentowanej przez matkę – M. G. i K. G. o sprostowanie powołanego wyżej aktu urodzenia we wskazany na wstępie sposób. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] orzekł o odmowie sprostowania ww. aktu urodzenia w zakresie żądanym przez wnioskodawczynie. Organ I instancji uznał, że nie ma żadnych niezgodności pomiędzy aktem urodzenia J. G., a aktami zbiorowymi, na podstawie których akt ten został sporządzony. Ponadto mając na uwadze szeroko omówiony w uzasadnieniu decyzji obowiązujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny w dziedzinie prawa rodzinnego uregulowany w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: kro) oraz rejestracji stanu cywilnego, uregulowany w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej: pasc), Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] uznał, że zapis widniejący w przedmiotowym akcie urodzenia w rubryce 2 "dane rodziców – ojciec" – nazwisko rodowe "G." jest zgodny z przepisami prawa. Przychylenie się do żądania wnioskodawczyń o wykreślenie ww. danych ojca i w miejsce tego wpisanie danych kobiety byłoby natomiast sprzeczne z polskim porządkiem prawnym, ponieważ w polskim prawodawstwie pojęcie "rodzice" zawsze oznacza matkę i ojca (jako mężczyznę) dziecka. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem wnioskodawczynie, reprezentowane przez pełnomocnika, wniosły odwołanie do Wojewody [...] podnosząc, że organ I instancji naruszył art. 35 w związku z art. 3 pasc, art. 7, art. 18, art. 32 ust. 1 i 2, art. 48 oraz art. 72 Konstytucji RP, art. 62 § 1 kro, art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (dalej: ppm), art. 1146 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: kpc) i art. 107 pkt 3 pasc, art. 3 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. oraz art. 8 w związku z art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Odwołujące zakwestionowały wszystkie argumenty przedstawione przez organ I instancji. Ponadto wskazały, że bezpodstawne i prowadzące do wadliwości zaskarżonej decyzji jest stanowisko organu I instancji, jakoby niedopuszczalne było wpisanie do aktu urodzenia danych dwóch kobiet jako rodziców dziecka. Powołały się przy tym na orzecznictwo sądowe, w tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2552/16 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 239/19.

Rozpatrując sprawę organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i na wstępie wyjaśnił, że rozpatrzył jedynie odwołanie M. G., występującej jako przedstawicielka ustawowa małoletniej J. G. i która zgodnie z art. 35 ust. 3 pasc jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o sprostowanie aktu urodzenia swojego dziecka. Natomiast K. G. nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o sprostowanie tego aktu urodzenia, bowiem nie jest ani przedstawicielką ustawową małoletniej, ani osobą, która posiada interes prawny w żądaniu jego sprostowania.

W uzasadnieniu wniosku o sprostowanie, polegające na wykreśleniu dotychczasowych danych w rubryce 2 "dane rodziców – ojciec" w brzmieniu "K. G.", nazwisko rodowe "G." i zastąpieniu ich danymi "K. G.", nazwisko rodowe "G.", data urodzenia "[...] września 1991 r.", miejsce urodzenia "[...]", strona wyjaśniła, że małoletnia J. G. urodziła się w dniu [...] grudnia 2018 r. w [...]. Dziecko urodziła M. G., natomiast zgłoszenia urodzenia dziecka dokonała K. G. W chwili urodzenia dziecka M. G. i K. G. pozostawały w związku małżeńskim, który został zarejestrowany w dniu [...] września 2016 r. w [...] ([...]). Strona wywiodła, że kierując się dobrem dziecka, które urodziło się w czasie trwania małżeństwa, w tym przypadku małżeństwa zawartego przez dwie kobiety, zasadnym jest, aby zastosować domniemanie pochodzenia dziecka od żony matki, a co za tym idzie dane K. G. powinny zostać ujawnione w akcie urodzenia J. G. w rubryce 2 "dane rodziców – ojciec". W ocenie strony wyciąg z rejestru małżeństw Okręgu Rejestracji [...], dotyczący M. G. i K. G., a przedłożony do wniosku o sprostowanie aktu urodzenia z urzędowym tłumaczeniem na język polski, stanowi podstawę do sprostowania omawianego aktu urodzenia.

Organ I instancji potwierdził, że akt urodzenia nr [...] na imię i nazwisko J. G. został sporządzony w dniu [...] grudnia 2018 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego [...], w trybie art. 53 ust. 1 pasc, na podstawie karty urodzenia, w której jako matka dziecka wymieniona jest M. G. Zgłoszenia urodzenia dziecka dokonała K. G., posiadająca stosowne upoważnienia od matki dziecka do dokonania tej czynności, w tym do wskazania danych osłaniających ojca, tj. imienia "K.". Z treści omawianego upoważnienia wynika, że M. G. na okoliczność rejestracji urodzenia dziecka wskazała, że jej stan cywilny to panna W związku z powyższym do aktu urodzenia J. G. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] jako dane matki wpisał "M. G.", a jako dane ojca imię "K." i nazwisko matki z chwili urodzenia dziecka, tj. "G." jako nazwisko i nazwisko rodowe ojca, co jest zgodne z dyspozycją zawartą w art. 61 ust. 2 pasc.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca powierzył kompetencję sprostowania aktu stanu cywilnego kierownikowi urzędu stanu cywilnego oraz sądowi, w zależności od istniejących przesłanek, wynikających z art. 35 oraz art. 36 pasc. Istotą sprostowania aktu stanu cywilnego w świetle art. 35 pasc jest doprowadzenie do prawidłowej treści aktu, przy czym jest to możliwe w sytuacji, gdy akt stanu cywilnego zawiera dane niezgodne z innymi dokumentami. Dokładniej rzecz ujmując na mocy art. 35 pasc, kierownik urzędu stanu cywilnego, który akt sporządził, może go sprostować, gdy zachodzą przesłanki wymienione w ust. 1 i 2 tego artykułu, tj. gdy akt stanu cywilnego zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego. Sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych. Brzmienie tego przepisu wskazuje zatem na zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego obowiązany jest przeprowadzić, aby ustalić, czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. Tylko dokumenty w nim wymienione mogą stanowić podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego. Sprostowanie w trybie art. 35 pasc ma formę czynności materialno-technicznej. W przypadku sprostowania aktu urodzenia dziecka w zakresie danych dotyczących rodziców, aktem stwierdzającym wcześniejsze zdarzenie stanu cywilnego, o którym mowa w przytoczonym powyżej artykule, może być akt małżeństwa rodziców i/lub akty urodzenia rodziców.

Analizując dokumentację zgromadzoną w niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdził w ślad za organem I instancji, że brak jest niezgodności pomiędzy aktem urodzenia J. G., a dokumentami, na podstawie których został on sporządzony, tj. aktami zbiorowymi, na które składają się: protokół zgłoszenia urodzenia, karta urodzenia i upoważnienie do dokonania rejestracji urodzenia. Zatem zgodnie z żądaniem matki małoletniej, podstawy sprostowania aktu urodzenia J. G. należało upatrywać w akcie stwierdzającym wcześniejsze zdarzenie stanu cywilnego. Dokumentem takim w przekonaniu wnioskodawczyni jest przedłożony wyciąg z rejestru małżeństw Okręgu Rejestracji [...], dotyczący M.G. i K. G. Niemniej jednak, analizując omówiony dokument organ II instancji poparł szeroko uargumentowane w decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] stanowisko, że dokument ten nie może być uznany za dokument wymieniony i spełniający warunki określone w art. 35 pasc.

W pierwszej kolejności Wojewoda wskazał kwestię dostrzeżoną przez organ I instancji, że żądaniem matki małoletniej jest sprostowanie danych ojca w akcie urodzenia małoletniej, natomiast akt małżeństwa, na który powołuje się wnioskodawczyni, nie zawiera danych podlegających sprostowaniu, tj. danych ojca dziecka. Organ podkreślił, że z treści pisemnego oświadczenia M. G. w upoważnieniu z dnia [...] grudnia 2018 r. wynika, że ojciec małoletniej J. G. nie jest znany.

Niemniej decydujące znaczenie miał fakt, że uznanie przedłożonego wyciągu z rejestru małżeństw Okręgu Rejestracji [...] za akt małżeństwa byłoby sprzeczne z polskim porządkiem prawnym. Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie jest możliwe bowiem zawieranie i rejestracja związków małżeńskich osób tej samej płci. Powyższe wynika przede wszystkim z treści art. 19 Konstytucji RP oraz art. 1 kro, które konkretyzują, że małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny, a wspólnego przysposobienia dziecka mogą dokonać jedynie małżonkowie (art. 115 kro). Ponadto domniemanie pochodzenia dziecka z małżeństwa zakłada, że ojcem dziecka urodzonego w czasie trwania małżeństwa jest mąż matki (art. 62 kro). Organ wyjaśnił, że w tym przypadku nie może być mowy o luce prawnej oraz o stosowaniu ww. przepisu przez analogię w stosunku do kobiety, bowiem przepisy w tej mierze są jasne i precyzyjne. Brak możliwości uznania związku małżeńskiego zawartego w państwie, którego system prawny sankcjonuje małżeństwa między osobami tej samej płci za małżeństwo, na gruncie prawa polskiego wynika również z art. 7 ppm, w którym ustawodawca wyraźnie określił, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe odnosi się do tzw. klauzuli porządku publicznego, którą ustawodawca powołał również w art. 1146 § 1 pkt 7 kpc, jako podstawę odmowy uznania zagranicznego orzeczenia, a także w art. 107 ust. 3 pasc. Ponadto zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych w polskim porządku prawnym niedopuszczalna jest jakakolwiek próba analogicznego sposobu stosowania norm rodzinnoprawnych do stosunków niebędących małżeństwem czy rodziną w sensie przepisów polskiego prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2016 r., II FSK 1682/14). Inaczej rzecz ujmując, konsekwencją istniejącego w Polsce stanu prawnego jest niemożność uznania osoby płci żeńskiej, niebędącej ojcem biologicznym dziecka, za ojca czy też rodzica (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2014 r., II OSK 1298/13). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2018 r., II OSK 1808/16, doprecyzował, że w sprawach związanych z ww. kwestiami nie chodzi o wzory druków i nazwę rubryki "ojciec" w akcie urodzenia, gdyż nawet gdyby rubryki były opatrzone nazwą "rodzic", to pod pojęciem "rodziców" rozumie się w Polsce ojca i matkę, stąd też w aktualnym stanie prawnym niedopuszczalne jest wpisanie do aktu urodzenia dziecka dwóch kobiet jako ojca i matkę lub jako rodziców i to niezależnie od oznaczenia rubryk w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wojewody, organ I instancji prawidłowo ustalił, że akt urodzenia małoletniej został sporządzony zgodnie z danymi zawartymi w dokumentach znajdujących się w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego. Organ prawidłowo również ustalił, że nie ma innych aktów stanu cywilnego, które stwierdzałyby zdarzenie wcześniejsze i dotyczyłyby małoletniej. Z samej istoty aktu urodzenia wynika bowiem, że jest on pierwotnym dokumentem osoby, której dotyczy. Zatem w omawianym przypadku dane zawarte w przedmiotowym akcie mogłyby zostać sprostowane jedynie wtedy, gdy byłyby niezgodne z aktami stanu cywilnego stwierdzającymi zdarzenie wcześniejsze dotyczącymi wstępnych dziecka, w tym aktem małżeństwa rodziców dziecka. Jednak z akt sprawy wynika, że taki dokument nie istnieje. W świetle prawa polskiego matka dziecka jest panną, a ojciec dziecka nie jest znany.

Mając na uwadze obszerne zarzuty kierowane przez pełnomocnika wnioskodawczyni w odwołaniu, dotyczące naruszenia przepisów prawa, organ wyjaśnił, że art. 7 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nakładają na organy władzy publicznej konieczność działania na podstawie i w granicach prawa. Wobec ustalonego w sprawie stanu faktycznego organ odwoławczy uznał, że stanowisko organu I instancji zajęte w decyzji z dnia 16 sierpnia 2019 r. jest słuszne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w tym uregulowaniami określonymi w Konstytucji RP i nie dopatrzył się żadnych z wymienionych przez odwołującą naruszeń przepisów prawa.

Wobec bezspornego faktu, że w omawianej sprawie nie przedłożono dokumentu stanu cywilnego, który zgodnie z prawem polskim mógłby stanowić podstawę do sprostowania aktu urodzenia małoletniej, organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Na marginesie organ wyjaśnił również, że orzekając w niniejszej sprawie organy administracji publicznej były jedynie zobligowane do wydania orzeczenia w przedmiocie sprostowania aktu urodzenia małoletniej J. G. polegającego na wykreśleniu dotychczasowych danych w rubryce 2 "dane rodziców – ojciec" w brzmieniu "K. G.", nazwisko rodowe "G." i zastąpieniu ich danymi "K. G.", nazwisko rodowe "G.", data urodzenia "[...] września 1991 r.", miejsce urodzenia "[...]" na podstawie obowiązujących przepisów prawa, co też uczyniły. Organy te nie badały i nie rozstrzygały podnoszonego przez odwołującą nakazu poszanowania dobra dziecka, gdyż nie mają do tego stosownych kompetencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie małoletnia J. G., działająca przez przedstawicielkę ustawową – M. G. i K. G., reprezentowane przez pełnomocników będących radcą prawnym i adwokatem, zaskarżyły powyższą decyzję w całości, zarzucając jej mające wpływ na wynik sprawy naruszenie m.in. następujących przepisów:

1) art. 35 w związku z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, skutkujące odmową sprostowania aktu urodzenia małoletniej J. G., mimo że spełniona została przesłanka sprostowania wskazana w tym przepisie, tj. akt urodzenia stwierdza zdarzenie niezgodne z zagranicznym dokumentem stanu cywilnego, jakim jest akt małżeństwa M. G. i K. G.;

2) art. 18 Konstytucji RP, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że zgodnie z tym przepisem pojęcia "rodzicielstwo" i "rodzice" zawsze odnoszą się do osób różnej płci, a przepis ten "definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny", podczas gdy nakazując organom władzy publicznej ochronę rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa, przepis ten w żaden sposób nie odnosi się do płci rodziców dziecka i nie wyłącza żadnego modelu rodziny z nakazanej ochrony, a zwrot "jako związek kobiety i mężczyzny" odnosi się wyłącznie do małżeństwa, nie zaś rodzicielstwa;

3) art. 62 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, przez jego błędną wykładnię dotyczącą zakresu zastosowania domniemania pochodzenia dziecka z małżeństwa oraz przez niezastosowanie tego przepisu w drodze analogii w niniejszej sprawie, podczas gdy ze względu na istniejącą lukę w prawie polskim do ustalania pochodzenia dziecka urodzonego przez kobietę pozostającą w związku małżeńskim z inną kobietą przez analogię stosować należy obowiązujące przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące ustalanie pochodzenia dziecka urodzonego w małżeństwie;

4) art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe, art. 1146 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego i art. 107 pkt 3 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, przez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy nie powinny one znaleźć zastosowania w sprawie, w szczególności z tego powodu, że przy sprostowaniu aktu urodzenia J. G. nie zachodzi konieczność stosowania prawa obcego, a sprawa nie polega na uznaniu orzeczenia zagranicznego ani transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego;

5) art. 7 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 72 ust. 1 Konstytucji, przez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie o sprostowanie aktu stanu cywilnego konieczne jest ścisłe trzymanie się litery prawa przez organ z pominięciem innych wartości, norm i zasad konstytucyjnych, w tym zasady dobra dziecka, a nade wszystko przez rażąco nieprawidłowe postępowanie organów administracji publicznej wyrażające się w przyznaniu, że "nie badały i nie rozstrzygały podnoszonego przez odwołującego nakazu poszanowania dobra dziecka, gdyż nie mają do tego stosownych kompetencji";

6) art. 72 Konstytucji oraz art. 3 Konwencji o prawach dziecka z 20 listopada 1989 r., przez ich niezastosowanie, podczas gdy sprostowanie aktu stanu cywilnego małoletniej J.G. jest konieczne w świetle zasady dobra dziecka, którą organy władze publicznej powinny uwzględniać we wszystkich swoich działaniach z urzędu, a przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważano nawet jej wypływu na sytuację prawną i osobistą dziecka;

7) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 8 w związku z art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., przez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady równości i zakazu dyskryminacji ze względu na płeć oraz orientację seksualną, albowiem organ uznał, iż:

- zagraniczny akt małżeństwa osób tej samej płci nie stanowi w żadnym wypadku zagranicznego dokumentu stanu cywilnego w rozumieniu art. 35 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, podczas gdy takim dokumentem zawsze jest zagraniczny akt małżeństwa osób różnej płci;

- w przypadku małżeństwa osób tej samej płci nie można dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego przez wpisanie danych drugiego rodzica w sytuacji, gdy ojciec genetyczny (biologiczny) jest nieznany, podczas gdy w przypadku małżeństwa osób różnej płci mąż matki wpisywany jest do aktu urodzenia dziecka jako ojciec, nawet gdy oczywiste jest, że dziecko od niego nie pochodzi;

- nie można wpisać do aktu urodzenia dziecka danych żony jego matki, gdy małżeństwo zostało zawarte za granicą, a tym samym dziecko urodzone przez kobietę mającą polskie obywatelstwo w Polsce jest bez żadnych uzasadnionych powodów gorzej traktowane od urodzonego przez obywatelkę Polski za granicą;

8) art. 48 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez niezastosowanie tych przepisów przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, co skutkowało nieuwzględnieniem uzasadnionych interesów skarżącej K. G. w sprostowaniu aktu urodzenia i uzyskaniu prawnego potwierdzenia więzi rodzinnej łączącej ją z małoletnią J. G.’

Wskazując na powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedziach na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi J. G. z uwagi na brak dołączenia stosownego dokumentu pełnomocnictwa oraz brak wskazania numeru PESEL skarżącej, a także o odrzucenie skargi K. G., przede wszystkim ze względu na brak po jej stronie bezpośredniego interesu prawnego we wniesieniu skargi i w rezultacie nieuznanie jej za stronę postępowania odwoławczego (co zostało utożsamione z brakiem zdolności sądowej), a także z uwagi na brak dołączenia stosownego dokumentu pełnomocnictwa oraz brak wskazania jej numeru PESEL.

Przy piśmie datowanym na 14 lutego 2020 r. pełnomocnik skarżących złożył stosowne pełnomocnictwa i wskazał numery PESEL skarżących.

W dniu 21 lutego 2020 r. swój udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Okręgowy w [...].

Postanowieniem z dnia [...] maja 20200 r. Sąd odrzucił skargę K. G. z uwagi na uznanie, że nie była ona stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, która to okoliczność znalazła odzwierciedlenie w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], o stwierdzeniu niedopuszczalności jej odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, co istotne zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy – w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, choć na aktualnym etapie postępowania nie mogły odnieść skutku podniesione w niej zarzuty.

W pierwszej kolejności przyznać rację należy skarżącej, że niewątpliwie jedną ze stron w niniejszej sprawie i w postępowaniu administracyjnym była małoletnia J. G., co wynika wprost z wniosku z 17 lipca 2019 r, inicjującego to postępowanie.

Zgodnie z art. 30 kpa, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 1), zaś osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli (§ 2). Jak stanowi art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności, natomiast z art. 10 § 1 tej ustawy wynika, że pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.

Skoro więc wnioskodawczyni J. G. urodziła się [...] grudnia 2018 r., to jako osoba małoletnia, a w związku z tym nieposiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych reprezentowana jest przez przedstawicielkę ustawową, tj. matkę – M. G. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu meritum sprawy, a ma jedynie znaczenie porządkowe, odnoszące się do właściwego oznaczenia strony.

Dalej zauważyć należy, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez K. G. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], o odmowie sprostowania aktu urodzenia sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] pod nr [...] na imię i nazwisko J. G., polegającego na wykreśleniu dotychczasowych danych w rubryce 2 "dane rodziców – ojciec" w brzmieniu – K. G., nazwisko rodowe – G. i zastąpieniu ich danymi: K. G., nazwisko rodowe – G., data urodzenia – [...] września 1991 r., miejsce urodzenia – [...].

Stąd też sprawa niniejsza ma związek ze sprawą ze skargi K. G. na powyższe postanowienie, w której to tut. Sąd uchylił je wyrokiem z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 702/20. Sąd uznał, że jest ona stroną postępowania o sprostowanie aktu urodzenia małoletniej J. G., a zarazem podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w tym postępowaniu, gdyż przysługuje jej interes prawny w sprostowaniu aktu urodzenia tej małoletniej, skoro zgodnie z wnioskiem m.in. K. G., to właśnie jej dane miałyby być wpisane w tym akcie urodzenia. Stąd też również jej odwołanie winno być rozpatrzone merytorycznie.

Skoro więc "odżyła" kwestia odwołania jednej z wnioskodawczyń, to już z samego tego faktu nie mogła ostać się decyzja organu II instancji, który odwołania tego nie rozpatrzył w całości w aspekcie podmiotowym. Sytuacja taka narusza art. 138 § 1 pkt 1 kpa, który stanowi bowiem, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Chodzi więc o jedną decyzję wydawaną na skutek rozpatrzenia odwołania lub odwołań. Brak jest w świetle tego przepisu podstaw do wydawania odrębnych pod względem podmiotowym decyzji odwoławczych, które zapadają w następstwie wniesienia odwołania od tej samej decyzji organu I instancji, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości zakończenia postępowania odwoławczego w następstwie odwołania od tej samej decyzji więcej niż jedną decyzją organu odwoławczego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2018 r., II OSK 2437/16, LEX nr 2546895).

W sprawie niniejszej wystąpiła jednak jeszcze jedna okoliczność, która prowadziła do uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji, ale też utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a to z mocy art. 135 ppsa.

Z art. 35 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 463 ze zm.; dalej: pasc lub ustawa) wynika, że akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził (ust. 1). Ponadto, sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych (ust. 2). Wreszcie, sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy, lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno-technicznej (ust. 3).

W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o "sprostowanie aktu urodzenia" został złożony przez małoletnią (w imieniu której działa matka, jako przedstawicielka ustawowa) oraz przez drugą z wnioskodawczyń, której dane miałyby być wpisane w przedmiotowym akcie w miejsce dotychczasowych danych ojca, wpisanych na podstawie art. 61 ust. 2 pasc oraz w miejsce pozycji niewypełnionych.

Ten ostatni przepis stanowi, że jeżeli nie nastąpiło uznanie ojcostwa albo sądowe ustalenie ojcostwa, w akcie urodzenia zamieszcza się jako imię ojca imię wskazane przez osobę zgłaszającą urodzenie, a w razie braku takiego wskazania w akcie urodzenia zamieszcza się jako imię ojca imię wybrane przez kierownika urzędu stanu cywilnego; jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe zamieszcza się nazwisko matki z chwili urodzenia dziecka, z adnotacją o wpisaniu nazwiska matki i wybranego imienia jako danych ojca.

W rezultacie, w akcie urodzenia małoletniej J. G., jako imię ojca wpisane jest imię wskazane przez osobę zgłaszającą urodzenie, tj. K., zaś jako jego nazwisko i nazwisko rodowe – w obu pozycjach widnieje nazwisko matki, tj. G.

Tym samym odnośnie danych ojca nie są wypełnione rubryki "data urodzenia" i "miejsce urodzenia", które zgodnie z wnioskiem złożonym w organie I instancji miałyby być uzupełnione danymi K. G. Także jej dane miałyby zastąpić te dane ojca, które już są wpisane w akcie urodzenia.

W myśl art. 37 pasc, akt stanu cywilnego, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych, uzupełnia kierownik urzędu stanu cywilnego, który go sporządził, na podstawie innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny (ust. 1). Uzupełnienia aktu stanu cywilnego można dokonać na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej osoby lub jej wstępnych (ust. 2). Uzupełnienia aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy, lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno-technicznej (ust. 3).

Z powyższych, niespornych okoliczności wynika, że w istocie (wbrew literalnemu brzmieniu) wniosek złożony 17 lipca 2019 r. dotyczy nie tylko sprostowania wskazanego aktu urodzenia (na podstawie art. 35 ustawy), ale także jego uzupełnienia (zgodnie z art. 37 ustawy) o datę i miejsce urodzenia ojca, co uszło uwadze organów obu instancji.

Biorąc pod uwagę przedstawione rozważania stwierdzić należy, że organ dopuścił się nie tylko naruszenia przepisów postępowania, tj. 138 § 1 pkt 1 kpa, ale też organy obu instancji nie rozpoznały w całości istoty sprawy, czym dopuściły się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego.

Zważywszy na charakter przedstawionych naruszeń z jednej strony, a sposób sformułowania zarzutów skargi z drugiej – ich rozumienie przedstawione w skardze nie mogło wywrzeć skutku na tym etapie postępowania, bowiem odnosi się do meritum sprawy, o którym organy winny się wypowiedzieć po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego nie tylko w kierunku sprostowania, ale i uzupełnienia przedmiotowego aktu urodzenia i to z udziałem obydwu wnioskodawczyń.

Z uwagi powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, należało orzec jak w punkcie 1. sentencji, w związku z czym organ I instancji rozpozna wniosek J. G. i K. G. nie tylko pod kątem art. 35 pasc, ale także przez pryzmat art. 37 tej ustawy.

O kosztach postępowania w punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w związku z art. 205 § 2 ppsa, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej równowartość uiszczonego przez nią wpisu (100 zł) – ustalonego na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie jej jednego pełnomocnika procesowego (480 zł) – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz równowartość poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

.