Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1781/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi L. E. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców (dalej jako Rada/organ) decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. działając na podstawie art. 89p ust. 1 i art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 680 dalej jako ustawa) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 484 w zw. z art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej jako kpa), po rozpatrzeniu odwołania L. E. ur. [...].01.1993 r. ob. [...] utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o odmowie udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 roku L. E., obywatelka [...], narodowości [...], zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Po przeprowadzeniu postępowania ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 roku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców powołując się na art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy odmówił nadania wnioskodawczyni statusu uchodźcy. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że L. E. nie spełnia przesłanek, o których stanowi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców, nie zachodzą też przesłanki do udzielenia jej ochrony uzupełniającej, jak również do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Rada utrzymała decyzję organu I instancji w mocy wskazując w uzasadnieniu, że decyzja Szefa Urzędu ds. Uchodźców nie narusza prawa. Rada wyjaśniła, że w Polsce aktualnie przebywa brat cudzoziemki, młodsza siostra i jej matka oraz że składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy Cudzoziemka oświadczyła, że wyjechała z kraju "w związku z zagrożeniem życia" gdyż "nieznajomi ludzie w maskach przychodzili do niej nocą i pytali gdzie jest jej brat". Rada podała także, że wg wniosku Cudzoziemka nie brała udziału w działaniach wojennych, nie należała do żadnej partii politycznej lub innej organizacji, nie była nigdy zatrzymywana lub aresztowana, nie była też skazana, nie było prowadzone wobec niej postępowanie sądowe ani administracyjne ale, jak twierdzi "została poddana przemocy, ponieważ grożono jej za brata i pytano gdzie on jest". Kraj pochodzenia Wnioskodawczyni opuściła w dniu [...] grudnia 2013 roku na podstawie paszportu, wydanego przez władze kraju pochodzenia w dniu [...] listopada 2013 roku, nie miała żadnych problemów z wyjazdem z [...], jest zdrowa, posiada wykształcenie średnie, w kraju pochodzenia była bezrobotna. Skarżąca relacjonowała, że w marcu 2013 roku jej ojciec oraz brat podczas zbierania w lesie [...] byli świadkami wybuchu, ojciec zaginął, natomiast brat wrócił do domu. Następnie obawiając się, że brat może być poszukiwany w związku z tym wybuchem, a także chcąc uniknąć powołania do wojska, brat wraz z matką opuścili [...] i udali się do Polski, gdzie złożyli wniosek o status uchodźcy. Wg oświadczenia powodem opuszczenia przez nią kraju pochodzenia były pytania ludzi w maskach i mundurach kamuflażowych, którzy pytali o brata, interesowało ich gdzie on przebywa". Dopytywana Cudzoziemka podała, że "w zasadzie to przyszli tylko raz, nie stosowali wobec niej przemocy, nie była także oficjalnie przesłuchiwana; od razu potem wyrobiła paszport i wyjechała" (k. 65 akt adm). Oświadczyła także, że brat dostał wezwanie do wojska i to było jedną z przyczyn jego wyjazdu, o innych, ewentualnych wezwaniach dla brata nie potrafiła nic powiedzieć. Pytana o zaginionego ojca skarżąca podała, że nie informowała o tym władz, nie zrobiła tego także jej matka. Organ ustalił także, że L. E. pierwotnie zawarła na terenie RP małżeństwo [...] z G. U., następnie małżeństwo w USC, a w wyniku tego urodziła dziecko. Jednocześnie organ dokonał analizy aktualnej sytuacji polityczno-społecznej w [...], ze szczególnym uwzględnieniem danych na temat przestrzegania praw człowieka w tej republice. Do akt dołączono także protokoły z przesłuchań brata Cudzoziemki (I. E., [...]) oraz jej matki (Z. M., [...]).

Uzasadniając swoją decyzję Rada wskazała, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub:

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

Według Rady zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że w stosunku do skarżącej istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. Rada stwierdziła, iż w żadnym z obszarów sygnalizowanego zagrożenia nie występują obiektywne przesłanki kwalifikujące do objęcia skarżącej ochroną międzynarodową. Podniosła, że jakkolwiek w świetle brzmienia art. 13 ust. 1 ustawy kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem to jednak owa obawa prześladowania musi mieć charakter uzasadniony a przy tym uzasadniony obiektywnie. Nie wystarcza zatem subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, a osoba ubiegająca się o status uchodźcy powinna wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić ją na prześladowania. W tym zakresie Rada powołała się na wyrok NSA z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt V SA 119/99 oraz stanowisko Wysokiego Komisarza ONZ do Spraw Uchodźców, wyrażone w podręczniku pt. "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" (Genewa 1992, s. 20), w którym uznaje on, że pojęciu "obawy" - która jest stanem umysłu i elementem subiektywnym - towarzyszy określenie "uzasadniona". Oznacza to, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Odnosząc się do powyższego Rada podniosła, że zebrany w sprawie Cudzoziemki materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że jej w przypadku nie ma jakichkolwiek przesłanek do uznania, że istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie, nie istnieje też ryzyko obawy o naruszenie praw zagwarantowanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że Wnioskodawczym nie wykazała w sposób dostateczny faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie lub które mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości a ostatecznie uznała za nieuprawnione przekonanie skarżącej, w świetle przedstawionych okoliczności powinna zostać objęta międzynarodową ochroną. Dalej Rada zwróciła uwagę na brak konsekwencji i spójności w relacjach poszczególnych członków rodziny ubiegających się o ochronę, niski stopień logiki i prawdopodobieństwa - zwłaszcza gdy chodzi o podaną przyczynę prześladowań a także nazwanie pewnych zdarzeń, o ile miały miejsce, prześladowaniami. Wszystkie te aspekty w odniesieniu do poszczególnych zeznań zostały szczegółowo i obszernie przeanalizowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Rady w toku procedury Cudzoziemka przedstawiła ogólnikowe i niczym niepoparte a przez to niewiarygodne informacje. Zwrócono przy tym uwagę, iż postępowanie wszczęte w sprawie jej brata I. E. ([...]) zostało umorzone na jego wniosek w związku z chęcią dobrowolnego powrotu do kraju pochodzenia, natomiast matka Cudzoziemki w zakresie statusu uchodźcy otrzymała decyzję negatywną. Rada przeanalizowała też kwestię nawiązanego już po przybyciu do Polski związku skarżącej z obywatelem [...], pochodzenia [...], G. U., który w zakresie statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany otrzymał decyzję odmowną ([...]) a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2014 roku oddalił jego skargę. W tym kontekście Rada podniosła, że nie jest do pogodzenia teza o występującym zagrożeniu ze względu na problemy męża, skoro występowanie tego rodzaju zagrożeń w stosunku do niego samego, jednoznacznie wykluczono. Rada podniosła też, że sytuacja prawna Cudzoziemki oraz jej męża G. U., a także ich dziecka, wskutek wydania decyzji pozostaje identyczna, co może mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnych dalszych kroków podejmowanych przez instytucje państwa polskiego, względnie przez samych zainteresowanych w kwestii uregulowania swojego statusu lub powrotu do kraju pochodzenia.

Rada zwróciła uwagę, że w świetle uregulowań zawartych w Dyrektywie Rady 2004/83/WE z dnia 29.04.2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców (...), zgodnie z którymi w sytuacji, gdy zeznania cudzoziemca nie są poparte żadną dokumentacją, można je uznać za wiarygodne i wystarczające gdy:

-wnioskodawca poczynił rzeczywisty wysiłek, aby uzasadnić swój wniosek;

-wszystkie właściwe elementy będące w posiadaniu wnioskodawcy zostały przedstawione oraz zostało przedstawione wystarczające wyjaśnienie, co do braku innych elementów;

- stwierdzenia wnioskodawcy zostały uznane za spójne i wiarygodne i nie są sprzeczne z dostępnymi szczegółowymi i ogólnymi informacjami dotyczącymi wnioskodawcy;

- wnioskodawca wnioskował o udzielenie międzynarodowej ochrony w najwcześniejszym możliwym terminie, chyba, że może wskazać powód, dlaczego tego nie zrobił oraz - została ustalona ogólna wiarygodność wnioskodawcy.

W ocenie organu niewytłumaczalna, a przez to mocno wątpliwa jest informacja Cudzoziemki na temat reakcji jej samej, a także jej rodziny na fakt zniknięcia ojca po wydarzeniach w marcu 2013 roku. (rodzina nie powiadomiła o tym żadnych służb, nie próbowała nawet dochodzić co stało się z ojcem i mężem). Na podstawie wszystkich przedstawionych ustaleń Rada uznała, że Wnioskodawczyni nie była osobą bezpośrednio zagrożoną prześladowaniem z przyczyn, jakie określa Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców (nie była obiektem zainteresowania niezidentyfikowanych sprawców, działających w charakterze jaki chciałby przedstawić organom administracji RP, w jej biografii trudno znaleźć jakikolwiek element mogący, nawet potencjalnie stanowić "punkt zaczepienia" dla struktur oficjalnych czy innych środowisk w [...] mogących stanowić zagrożenie dla jej osoby). Stąd uznano, że faktyczną przyczyną wyjazdu Cudzoziemki z [...] były względy ekonomiczne (w kraju pochodzenia była bezrobotna i utrzymywana przez rodziców) oraz chęć dołączenia do pozostałych członków rodziny, którzy nota bene już na wstępnym etapie własnych postępowań opuścili nielegalnie Polskę i udali się do [...], ujawniając w ten sposób swoje prawdziwe plany migracyjne (w [...] mieszka siostra matki Cudzoziemki, k. 36, akt org. I inst.).

W ocenie Rady sytuacja panująca w [...], choć z pewnością niełatwa, w porównaniu z sąsiednimi republikami [...] jest względnie stabilna. Częstotliwość walk podejmowanych przez islamistyczne zbrojne podziemie jest aktualnie na dość niskim poziomie. Spada sukcesywnie liczba ofiar, w tym ofiar wśród cywilów. Represywne działania władz, wykazujące cechy naruszeń praw człowieka, a także prawa [...], są w marginalnym stopniu wymierzone w ludność cywilną, toteż sam fakt przebywania (zamieszkiwania) na terytorium [...] nie naraża na doznanie krzywdy, o ile nie występują w przypadku konkretnych osób okoliczności takie zagrożenie zwiększające. Z pewnością ogólna sytuacja w kraju, bezrobocie i brak perspektyw poprawy życia oraz autorytarne rządy R. K., z powszechną korupcją i nadużyciami władzy, wzmagają poczucie niepewności i tęsknoty za normalizacją i bezpieczeństwem. Nie mogą być jednak autonomiczną przesłanką do skutecznego ubiegania się o ochronę międzynarodową, gdyż z samego faktu przynależności do społeczności danego kraju nie wynika uzasadnienie do przyznania takim osobom statusu uchodźcy czy udzielenia innej formy ochrony. Akcentowane w doniesieniach medialnych ostatnie wydarzenia opisujące zamach terrorystyczny w [...] w grudniu 2014 r., a także podejmowanie przez władze działań represyjnych wobec sprawców tego ataku, w żaden bezpośredni sposób nie wpływają na sytuację Cudzoziemki, nie mogą więc stanowić substytutu ustawowej przesłanki, która wyraźnie wiąże obiektywną okoliczność z konkretną osobą ubiegającą się o status uchodźcy.

Zdaniem Rady, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego Wnioskodawczym nie spełnia przesłanek odnoszących się do instytucji statusu uchodźcy. Wskazano przy tym, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

W stosunku do Cudzoziemki w ocenie organu nie można mówić o żadnym z wymienionych zagrożeń. Nie należała ona do żadnych organizacji politycznych, społecznych czy religijnych, nie prowadzono wobec niej żadnego postępowania sądowego, ani administracyjnego o charakterze karnym a analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie. Nie ma zatem podstaw do objęcia jej ochroną uzupełniającą. Organ odniósł się do tej kwestii i po wnikliwej analizie akt sprawy stwierdził, że w przypadku Strony nie zachodzą okoliczności uzasadniające konieczność wyrażenia zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ust. 1 pkt 1, czy 1a ustawy (który utracił moc z dniem 1 maja 2014r). Stanowiska tego nie zmieniają w ocenie organu także relacje na temat sytuacji w [...] przedstawione przez skarżącą na etapie odwołania - ze względu na brak przesłanek indywidualizujących prezentowane zagrożenia ze strony władz, nasilających aktualnie politykę represji wobec bojowników oraz członków ich rodzin. Rada uznała, że mimo, iż sytuacja w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o udzielenie międzynarodowej ochrony nie jest obojętna dla sprawy, nie jest ona samoistną podstawą do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, gdyż nie można rozpatrywać sytuacji w kraju pochodzenia w oderwaniu od indywidualnej sytuacji konkretnej osoby, w stosunku do której toczy się postępowanie. W tym zakresie Rada przywołała wyrok NSA z dnia 29 października 2009 r. (II OSK 908/09). Podniosła też, że gdy chodzi o małoletniego syna Cudzoziemki, z uwagi na fakt, iż był on objęty wnioskiem ojca, Rada nie była umocowana do rozważania przesłanek możliwego naruszenia praw dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, w sytuacji gdy zostanie ono poddane ewentualnej procedurze wydalenia do kraju pochodzenia.

W skierowanej do tut. Sądu skardze na decyzję Rady Cudzoziemka zarzuciła jej istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 7 i art. 77 kpa poprzez nie uwzględnienie okoliczności związanych z prześladowaniem męża, niewyczerpujące zebranie indywidualnych i istotnych dla sprawy informacji o sytuacji w kraju pochodzenia (brak ustaleń na temat sytuacji krewnych podejrzewanych o działalność antypaństwową);

2. art. 80 kpa poprzez nie uwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, wobec nie zebrania pełnego materiału dowodowego;

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego w postaci:

1. art. 13 ust. 1 ustawy poprzez odmowę nadania statusu uchodźcy, pomimo, iż w kraju pochodzenia należy do tzw. "grupy ryzyka" tj. osób szczególnie narażonych na prześladowania ze strony władz z uwagi na przynależność do określonej grupy społecznej wyróżnionej jako krewni osób prześladowanych przez władze;

2. art. 15 ustawy poprzez odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej, pomimo, iż w kraju pochodzenia jest narażona na ryzyko doznania poważnej krzywdy z rąk władz polegającej na poniżającym, nieludzkim traktowaniu oraz na stosowaniu tortur;

3. art. 17 ust. 1 ustawy poprzez nie wzięcie pod uwagę okoliczności, że podczas pobytu w Polsce związałam się z G. U., a zatem w przypadku powrotu do kraju pochodzenia może być pociągnięta do odpowiedzialności jako osoba najbliższa męża;

4. art. 97 ustawy poprzez odmowę udzielenia zgody na pobyt tolerowany pomimo, iż wydalenie może nastąpić jedynie do [...], a więc kraju w którym jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego będzie w dalszym ciągu zagrożone;

5. art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy poprzez odmowę udzielenia zgody na pobyt tolerowany pomimo, że wydalenie doprowadzi do zerwania więzi rodzinnych istniejących pomiędzy nią i mężem oraz dzieckiem, którego zaskarżona decyzja nie obejmuje.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2015 r. ([...]).

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Zgodnie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako ppsa) uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (jw.), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.) a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącej statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli

na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim z 1967r.

Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.

Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Podkreślenia wymaga, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy wskazane w Konwencji Genewskiej należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje zatem ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Jeśli chodzi o pojęcie uzasadnionej obawy - nie zostało ono bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie jest dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości). Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi uzasadniona obawa przed prześladowaniem, wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem obawa jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji dokonaną w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, iż organy dokładnie analizowały treść oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść złożonych wypowiedzi. Analiza tych oświadczeń jest bardzo obszerna i wyczerpująca, nadto uzasadnienia decyzji organów obu instancji zawierają wnioski z niej wypływające. Wymaga podkreślenia, że decyzja Rady ds. Uchodźców została rzeczowo i szczegółowo uzasadniona zarówno gdy chodzi o ogólną sytuację w [...] jak i indywidualne aspekty dotyczące osoby skarżącej. W uzasadnieniu punkt po punkcie Rada odniosła się właściwie do każdego zdania sformułowanego przez Cudzoziemkę w toku trwającej procedury. Oświadczenia skarżącej zostały następnie poddane analizie zarówno gdy idzie o sytuację ogólną w kraju pochodzenia jak i osobiste cechy ubiegającej się o status uchodźcy. Uzasadnienie wyroku, co oczywiste, nie przytacza całości uzasadnienia decyzji organu II instancji a jedynie jego streszczenie. W przedstawionych okolicznościach nie sposób zatem przyjąć, że zasadny jest zarzut braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Nie sposób też uznać, że Rada nie analizowała indywidualnej sytuacji skarżącej, skoro obszerne uzasadnienie jej decyzji odnosi się do każdej jej wypowiedzi. Rada nie tylko przeanalizowała deklaracje skarżącej związane z powodami jej przyjazdu do Polski ale także szeroko i bardzo rzeczowo odniosła się do sytuacji rodzinnej Cudzoziemki zaistniałej już na terytorium RP, analizowała też sytuację męża skarżącej i ich dziecka, przywoływała też kolejne postępowania, które z udziałem męża skarżącej były inicjowane, także postępowanie zainicjowane ponownie po zakończeniu postępowania z pierwszego wniosku. Sąd w całości podziela dokonaną przez organ analizę i nie widzi podstaw aby uzasadnienie decyzji organu w tym zakresie w całości ponownie przytaczać w uzasadnieniu wyroku Sądu. Dość powiedzieć, że Rada zwróciła uwagę na to, że w ramach postępowania męża skarżącej G. U., wszczętego drugim wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 roku, ze względu na zmianę stanu prawnego i wyłączenie postępowania w sprawie wyrażenia zgody na pobyt tolerowany z procedury statusowej, kwestia przyszłości dziecka w aspekcie definiowanym w art. 97 ust. 1 pkt 1a zdanie 2 ustawy nie była rozpatrywana, i pouczyła, iż umożliwia to podjęcie postępowania na wniosek cudzoziemca (o ile jeszcze nie zostało to dokonane) w trybie regulowanym obecnie przez przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (Dz. U. 2013,poz. 1650 z późn, zm.), w tym m.in. art. 348 pkt 3. Tym niemniej, niejako na marginesie, Rada zwróciła uwagę, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego raczej trudno zasadnie utrzymywać, że ewentualne opuszczenie Polski dla dziecka wiązałoby się z opisanym niebezpieczeństwem - z uwagi na jego wiek (3 miesiące) oraz całkowite uzależnienie od rodziców. Rada podniosła też, że odpowiadając na skargę do sądu administracyjnego na decyzję Rady w sprawie ojca, G. U., zapoznała się z dokumentem medycznym dołączonym do skargi (datowanym na [...] marca 2015 roku, a więc po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie ojca), stwierdzającym u dziecka schorzenie o charakterze kardiologicznym, i podała, że okoliczność ta powinna być zbadana w kontekście ewentualnego występowania przesłanek do wyrażenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany (stosownie do przepisów ww. ustawy o cudzoziemcach). Rada zaznaczyła przy tym, że stosowna weryfikacja może odbyć się jednak jedynie w ramach odrębnego postępowania, zgodnie z aktualnym stanem prawnym.

W świetle powyższego nie sposób uznać by Rada nie dokonała pełnej analizy podejmowanych czynności, stosowanych przepisów i nie zastosowała zasad postępowania administracyjnego. Słusznie też Rada podniosła, że art. 37 ustawy nakłada na Wnioskodawcę obowiązek przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego oraz udostępnienia posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku a więc obowiązek współdziałania w zebraniu materiału dowodowego. Jak wynika z akt sprawy Cudzoziemka została przesłuchana i każda podniesiona przez nią okoliczność była brana pod uwagę. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd uznał za zasadne stanowisko Rady, iż nie zachodzą przesłanki do nadania skarżącej statusu uchodźcy. Nie doszło zatem do naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 15 ustawy. Organ nie naruszył także art. 17 ustawy a kwestie związane z nową rodziną wyłożył przekonująco. Zdaniem Sądu nie zaistniały też przesłanki do udzielenia skarżącej innej formy ochrony. Rada, wbrew twierdzeniom skargi poczyniła niezbędne ustalenia na temat sytuacji krewnych strony, a te nie wykazały podstaw do przyjęcia, iż ktokolwiek z członków rodziny był podejrzewany o działalność antypaństwową w kraju pochodzenia, sama skarżąca w toku postępowania również nie deklarowała takich okoliczności. Stąd zasadne jest stanowisko, że obiektywnie nie ma podstaw do przyjęcia uzasadnionych obaw o jej bezpieczeństwo. Okoliczności, które przedstawia skarżąca w uzasadnieniu skargi nie dotyczą ani jej samej ani jej rodziny. Skarżąca nie tylko nie formułowała w toku postępowania stosownych obaw (opartych na zagrożeniu rodzin bojowników lub osób im pomagających) ale także i w skardze nie wskazała żadnego konkretnego zdarzenia czy członka rodziny, który uzasadniałby zastosowanie w stosunku do niej ochrony uzupełniającej. Twierdzenia skargi mają tak dalece ogólny charakter, że nie sposób się do nich odnosić. Sąd nie neguje twierdzeń skarżącej, nie wykazała ona jednak aby miały one zastosowanie w stosunku do niej czy kogokolwiek z członków jej najbliższej rodziny. Sytuację tych ostatnich Rada przedstawiła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i jej stanowisko w tym zakresie Sąd w całości podziela.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło też do naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy (mającego zastosowanie na podstawie przepisów przejściowych). Stanowi on, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Okoliczności przedstawione w tym przepisie w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą. Jakkolwiek można uznać za uzasadnione twierdzenia skargi wskazujące na to, że [...] jest krajem, w którym łamanie praw człowieka jest nagminne, to jednak tak sformułowane stanowisko, nie odnoszące się w żaden sposób do sytuacji osobistej skarżącej nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Trzeba też podkreślić, że Rada przedstawiła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestie związane ze zmianą stanu prawnego, jaka nastąpiła w toku postępowania. Wyjaśniono, że w myśl art. 513 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r., która weszła w życie w dniu 1 maja 2014 r. "(...) do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie tej ustawy decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem na podstawie ustaw zmienianych w niniejszej ustawie, stosuje się przepisy dotychczasowe". Wskazano też, że ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony została zmieniona w art. 484 ustawy o cudzoziemcach oraz że Rada do Spraw Uchodźców w postępowaniu odwoławczym, zobowiązana była do wydania orzeczenia w przedmiocie statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany a zaniechała wydania orzeczeni o wydaleniu (art. 514 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o cudzoziemcach). Powyższe, jak wskazano, potencjalnie daje skarżącej możliwość ubiegania się o inną formę legalizacji pobytu na terytorium RP, jeśli przewidziane prawem warunki zostałyby wypełnione.

Wszystkie te okoliczności w ocenie Sądu przesądziły, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skutkowało to oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 ppsa.