Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 496/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 115a
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant: Mariusz Sitny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. w Wydziale IV sprawy ze skargi S. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przeliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy ponad wypłaconą kwotę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. na rzecz skarżącego S. K. kwotę 497,00 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego S. K. - byłego funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w D. od decyzji nr [....] Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [....] sierpnia 2019 r. w sprawie odmowy przeliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze 56 dni ponad wypłaconą już kwotę – Komendant Wojewódzki Policji we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał między innymi, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2012 r. Wnioskiem z dnia 6 listopada 2018 r., wystąpił o ponowne naliczenie należnego mu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, a to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Kolejnym pismem z 5 Iipca 2019 r., skarżący wezwał organ do "wypłaty różnicy między wypłaconym a należnym ekwiwalentem za niewykorzystany urlop w wymiarze 56 dni w związku z odejściem ze służby z dniem [...].02.2012 r. w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania". Komendant Powiatowy Policji wymienioną na wstępie decyzją odmówił uwzględnienia żądania.

Rozpatrując odwołanie od tej decyzji, organ drugiej instancji podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt K 7/15 stwierdził, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust.3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowym wyrokiem Trybunał zakwestionował konstytucyjność sposobu wyliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a nie samo prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Organ następnie wywodził, że zgodnie z art 190 ust 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast art. 190 ust. 2 Konstytucji RP zobowiązuje do niezwłocznego ogłoszenia orzeczenia TK w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Z tym też dniem orzeczenie wchodzi w życie chyba, że TK określi inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, co w omawiane] sprawie nie nastąpiło. Wskazane orzeczenie TK obowiązuje zatem od dnia 6 listopada 2018 r.

Zdaniem organu, mając na uwadze powyższe, aktualnie z uwagi na zakresowy charakter omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zachodzi brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, bowiem art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu uwzględniającym treść wyroku TK, nie określa sposobu jego wysokości, a luki tej do czasu uchwalenia nowych przepisów przez powołane do tego organy Państwa nie można uzupełniać w drodze analogii (obecnie wiadomo jedynie, że nieuprawnionym jest przyjęcie wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, brak natomiast wskazania, jaki wskaźnik należy stosować). Sytuacja taka będzie miała miejsce do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazany zostanie nowy wskaźnik, który określi jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Z całą pewnością ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie można obliczać przy zastosowaniu normy art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, a za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają racje natury systemowej oraz konstytucyjnej. Podkreślić należy, że w polskim systemie prawnym rozróżnia się świadczenie wypłacane tak funkcjonariuszom służb mundurowych, jak i pracownikom cywilnym za czas wykorzystania urlopu, jak i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepisy regulujące oba świadczenia (wynagrodzenie za urlop oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop) regulują również zasady obliczania tych świadczeń. W odniesieniu do funkcjonariuszy Policji wynagrodzenie za urlop i zasady jego obliczania uregulowane są w art. 121 ust 1, a ekwiwalent za niewykorzystany urlop uregulowany został w art. 115a ustawy o Policji, który w zakresie zasad wyliczania wysokości tego świadczenia został uznany za niezgodny z Konstytucją. Podobnie jest w odniesieniu do pracowników cywilnych. Zasady naliczania wynagrodzenia za urlop uregulowane zostały, co do zasady w art. 172 Kodeks pracy, a zasady wyliczenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop określone w art. 171 Kodeks pracy oraz w przepisach wykonawczych (rozporządzeniu) do Kodeksu Pracy zgodnie z deklaracją ustawową. Skoro zatem są to dwa odrębne świadczenia związane z wykorzystaniem lub nie wykorzystaniem urlopu wypoczynkowego i ustawodawca odrębnie określił zasady wyliczania wysokości tych świadczeń, to nie ma podstaw do stosowania normy regulującej zasady naliczania wynagrodzenia za urlop do wyliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Stosowaniu w drodze analogii art. 121 ust. 1 ustawy o Policji do wyliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop sprzeciwiają się również racje konstytucyjne, a w szczególności konstytucyjna zasada równości wobec prawa wyrażona w art. 31 Konstytucji, w świetle której trudno znaleźć wystarczające racje przemawiające za odmiennym potraktowaniem funkcjonariuszy Policji w zakresie wyliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i przyznaniem de facto uposażenia za urlop, podczas gdy każdy świadczący pracę na podstawie stosunku pracy ma wypłacany i wyliczany ekwiwalent za niewykorzystany urlop na zasadach odrębnych od wyliczenia wysokości wynagrodzenia za urlop. Brak zaś podstaw prawnych do zastosowania przepisów Kodeksu pracy i przepisów wykonawczych do Kodeksu pracy do wyliczenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, ponieważ przepisy Kodeksu pracy można stosować do stosunku służbowego funkcjonariusza Policji tylko w przypadku wyraźnego odesłania zawartego w ustawie o Policji, którego w tym przypadku w przedmiotowej ustawie brak.

W skardze wywiedzionej od opisanej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) niewłaściwe zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji, w zakresie związania wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 mocą którego orzeczono, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w zakresie w jakim ustalał wysokość tego ekwiwalentu, jest niezgodny z Konstytucją, a przez to działanie pozbawienie skarżącego należnych z mocy prawa i Konstytucji oraz wymienionego wyroku świadczeń publicznoprawnych wyrównania ekwiwalentu, względnie odmowę jego zastosowania i w konsekwencji;

b) pominięcie konstytutywnego obowiązku odniesienia się do wniesionego odwołania oraz zarzutów w nim zawartych, a w szczególności co do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i uznanie, iż w obecnym stanie prawnym brak jest regulacji prawnej określającej zasady obliczenia kwot ekwiwalentu, podczas gdy w wyroku Trybunał wskazał wprost sposób obliczenia;

c) bezpodstawne stanowisko, iż brak jest podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, bowiem art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu uwzględniającym ww. wyrok TK nie określa sposobu ustalenia jego wysokości, a luki tej do czasu uchwalenia nowych przepisów przez powołane do tego organy Państwa nie można uzupełnić w drodze analogii, i stwierdzenie, iż sytuacja taka będzie miała miejsce do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazany zostanie nowy wskaźnik, który określi, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, podczas gdy w przedmiotowe sprawie wprost należy stosować ww. wyrok TK i wskazania w nim zawarte, wiążące powszechnie, bowiem wyrok wiąże nie tylko w zakresie rozstrzygnięcia, ale i w zakresie uzasadnienia, oraz wskazań jak norma prawa winna brzmieć, w razie jej negacji i jak można sprawę uznać za prawidłowo załatwioną, w świetle przepisów Konstytucji i zakazu dyskryminacji czy dowolności regulacji norm prawnych, w odniesieniu wprost do wszystkich podmiotów uprawnionych do urlopu wypoczynkowego i w tym zakresie za taki urlop ekwiwalentu;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 §1 k.p.a., art. 107 §1 k.p.a. polegające na błędnych ustaleniach stanu faktycznego, dokonanych przez organy administracji publicznej orzekających w sprawie, które dokonały oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i nieobiektywny, w tym w zakresie możliwości ustalenia wysokości ekwiwalentu w świetle obowiązujących przepisów prawnych;

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, mimo wadliwości rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, które przesądza o konieczności jego uchylenia;

d) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. przez pominięcie wskazania, którym dowodom Organ dał wiarę i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie, a którym odmówił mocy dowodowej wraz ze wskazaniem przyczyny, oraz brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej wydanej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia Organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w odpowiedni sposób.

Na tle tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca argumentowała, że skutkiem wyroku Trybunału była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został zatem wyeliminowany z systemu prawnego w całości. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby, zaś celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów". Trybunał Konstytucyjnej wskazał dalej, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze (...). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych.

Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Zdaniem Trybunału przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym to. przepisem pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, zaś maksymalne normy czasu pracy określa ustawa.

Odnosząc się natomiast do stanowiska organu, które wskazuje na brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy w zgodzie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na brak regulacji ustawowej, autor skargi podkreślił, że Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności całego przepisu art. 115a ustawy o Policji, a jedynie jego części określającej sposób obliczania ekwiwalentu, przez co pozostała w systemie prawnym obowiązująca regulacja ustanawiająca uprawnienie policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku jego zwolnienia ze służby. Brak jest zatem prawnych przesłanek, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, o ile zwolnienie to nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 115a ustawy o Policji, czyli po dniu 19 października 2001 r. Rzeczą organu policyjnego jest zatem dokonanie wyliczenia i wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji interpretowanego w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią bowiem wystarczającą podstawę prawną dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, zaś na rozprawie podniósł, że 25 sierpnia 2020 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisał ustawę z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, który to akt prawny usuwa stan zaniechania prawodawczego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt K 7/15, w zakresie orzeczonym przez Trybunał. Podkreślono, że na dzień rozprawy ustawa ta, nowelizująca w art. 1 pkt 16 przepis art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r. poz.360 i 956) oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw i wprowadza nowego brzmienie owego przepisu w wersji następującej: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym."

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji orzeczeń administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Sąd nie może zatem w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnieść z urzędu. Nadto wypada podkreślić, że według art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., wyznaczającym podstawy wyrokowania, sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co tym samym oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu lub czynności. Tymczasem na dzień zarówno orzekania przez organ w zaskarżonej decyzji, jak i w dacie wyrokowania, nie doszło jeszcze do zmiany stanu prawnego, albowiem przywoływana przez organ ustawa z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, nowelizująca między innymi przepis art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (w stanie prawnym sprawy - j.t. Dz.U. z Dz.U.2019 poz.161; aktualnie j.t. Dz. U. z 2020 r. poz.360 i 956) - nie weszła jeszcze w życie.

W tym stanie rzeczy, kontrola legalności wydanych w niniejszym przypadku decyzji winna była zostać dokonana z uwzględnieniem dotychczas obowiązującego brzmienia art. 115a ustawy o Policji.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy w stanie prawnym sprawy zachodzą podstawy do ustalenia i wypłaty różnicy pomiędzy wypłaconym dotychczas ekwiwalentem a ekwiwalentem, którego dotyczy wniosek skarżącego.

Okolicznością niesporną jest, że skarżący - były funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji odszedł ze służby z dniem z dniem [...] lutego 2012 r. W dacie zwolnienia wypłacono skarżącemu za niewykorzystany urlop ekwiwalent. Nastąpiło to na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepis ten – w dacie wypłaty ekwiwalentu stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Przepis ten pozostaje w takim brzmieniu do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, mimo iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 orzekł, cyt.: "Art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r., poz. 2067 oraz z 2018 r., poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Przeprowadzona przez Trybunał Konstytucyjny wykładnia zgodności z Konstytucją normy art. 115a ustawy o Policji wskazuje, iż Trybunał nie zakwestionował konstytucyjności samego prawa (uprawnienia materialnego) do ekwiwalentu, lecz jedynie podważył konstytucyjność tej części komentowanego przepisu, która określa sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, poprzez przyjęcie, że funkcjonariusze Policji za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują jedynie 1/30 części miesięcznego uposażenia, albowiem nie w pełni rekompensuje to poniesioną stratę. Trybunał bowiem dokonując ustalenia znaczenia wyrażenia "ekwiwalent" skonstatował, że użycie przez ustawodawcę tego słowa na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Oznacza to, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem, czyli równoważnikiem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze.

Z tych względów Trybunał wskazał, iż świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.

Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza tym samym, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi, zdaniem Trybunału, do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.

Niewątpliwe jest, iż cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. ma charakter wyroku zakresowego. Po jego wydaniu obowiązkiem ustawodawcy była zmiana niekonstytucyjnej części tego przepisu ustawy. Z obowiązku tego ustawodawca wszakże bezsprzecznie nie zdołał się wywiązać do chwili wyrokowania w rozpatrywanym przypadku, utrzymując do tego czasu stan zaniechania legislacyjnego.

W ocenie Sądu, nie można jednak podzielić zapatrywania organu, że z uwagi na brak w porządku prawnym normy prawnej, która określałaby mechanizm naliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według wskazań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zachodzi brak podstawy prawnej do wydania przez organy decyzji w przedmiocie ponownego przeliczenia i ewentualnej wypłaty skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W świetle bowiem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro ustawodawca nie podjął działań zmierzających do ustalenia stanu zgodnego z prawem, to sądy i organy administracji muszą interpretować normy prawne tak, aby były one zgodne z Konstytucją (vide wyroki NSA z 29.04.2020 r., I OSK 3037/19, z 25.08.2020 r. I OSK 22/20). Wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy (wyrok NSA z 20.02.2019 r., II OSK 694/17) zaś bezczynność ustawodawcy na stwierdzoną niekonstytucyjność przepisu nie może prowadzić do pozbawienia jednostki jej prawa podmiotowego.

W takim stanie rzeczy trzeba zaznaczyć, że sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego został wprost wskazany w uzasadnieniu wyroku Trybunału, a wynika z niego (w pkt 6 uzasadnienia), że świadczeniem ekwiwalentnym za jeden dzień przepracowanego urlopu jest uposażenie za jeden dzień roboczy.

Organ powinien w swych zasobach archiwalnych posiadać dane co do pobieranego przez skarżącego funkcjonariusza wynagrodzenia za dany rok kalendarzowy, jak również ilość dni za które przypada ekwiwalent oraz wysokość wypłaconego dotychczas ekwiwalentu. Nie zachodzą zatem przeszkody celem ustalenia wysokości ekwiwalentu.

W prezentowanym kontekście zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji polegającej na przyjęciu, że obecne brzmienie wskazanej regulacji nie daje podstaw do naliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz że brak jest obecnie podstawy prawnej w obowiązującym porządku prawnym do wydania przez organ decyzji w przedmiocie ponownego przeliczenia wypłaconemu skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, znajduje uzasadnienie.

Z przytoczonych powodów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku – uchylając w całości wydane w obu instancjach decyzje.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego organ będzie związany przedstawioną oceną prawną. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Orzeczenie o kosztach postępowania (w punkcie II sentencji) znajduje wsparcie w art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.