Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 41/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 22 lit. a, h, s, art. 92a ust. 1, 6, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego B. P. kwotę 122 zł /słownie: sto dwadzieścia dwa złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" B.P. w S. jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, dalej "GITD" z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, wydana w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniach 15 czerwca - 29 czerwca 2015 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego, dalej "WITD" przeprowadzili kontrolę przedsiębiorstwa skarżącego w zakresie przestrzegania przepisów regulujących wykonywanie transportu drogowego. Kontroli poddano czas pracy 4 kierowców.

W następstwie stwierdzonych naruszeń polegających na skróceniu czasu dziennego i tygodniowego odpoczynku, przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczeniu dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu 2 kolejnych tygodni, niewczytywaniu danych urządzenia rejestrującego i karty kierowcy WITD wszczął z urzędu postępowanie i decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] nałożył na B.P. karę pieniężną w wysokości 3. 050, 00 zł.

W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji B.P. zarzucił nienależyte wyjaśnieniu stanu faktycznego, zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz nienależyte uzasadnienie decyzji. W ocenie skarżącego organ naruszył zasadę prymatu prawa unijnego, wedle którego terminy do dokonywania odczytów danych z karty kierowcy lub tachografu cyfrowego obejmują wyłącznie dni zarejestrowanej aktywności z pominięciem tych, w których pojazd nie był wykorzystywany. Ponadto organ nie przeprowadził oceny zaistnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 92b i 92c u.t.d. wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania opisaną na wstępie decyzją GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1- 6, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej "u.t.d."), lp. 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5, 5.6, 6.3.11, 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 4, art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r.), dalej "Rozporządzenie nr 561/2006" § 3 i § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz. U. z 2007 r. Nr 159 poz. 112 ze zm.), dalej "Rozporządzenie z 2007 r."

Organ II instancji podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji stwierdzając zasadność nałożenia kary z tytułu: prowadzenia pojazdu z przekroczeniem maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 min. do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę, określonego w lp. 5.1.1. i 5.1.2. zał. nr 3 do u.t.d. (400,00 zł), przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut i za każde następne rozpoczęte 30 minut, określonego w lp. 5.2.1. i 5.2.2. załącznika nr 3 do u.t.d. (550 zł), skrócenia dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następna godzinę, określonego w lp. 5.3.1. i 5.3.2. l.p. załącznika do u.t.d. (500 zł), skrócenia tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę, określonego w lp. 5.4.1. i 5.4.2. zał. nr 3 do u.t.d. (450, 00 zł), przekroczenia tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 30 minut do 2 godzin, określonego w lp. 5.5.1. zał. nr 3 do u.t.d. (50 zł), przekroczenia całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu 2 kolejnych tygodni o czas powyżej jednej godziny do 4 godzin określonego w lp. 5.6.1. zał. nr 3 do u.t.d. (100 zł), naruszenia obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego za każdy pojazd określonego w lp. 6.3.12 zał. nr 3 do u.t.d. (500 zł), naruszenia obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy za każdego kierowcę określonego w l.p. 6.3.11. zał. nr 3 do u.t.d. (500 zł).

Organ odwoławczy uznał, że przedsiębiorca nie dowiódł, iż nie miał wpływu na powstanie naruszeń, tj. nie przedstawił dowodów na to, że do ich powstania doszło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, co po myśli art. 92b u.t.d. stanowiłoby przesłankę do wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wykazał m.in. przyczyn, z powodu których uchybił terminowi na wczytanie danych z kart kierowcy wczytanych 17 lutego 2015 r., a następnie 24 marca 2015 r. zamiast 17 marca 2015 r. (kierowca B.P.) oraz z pamięci urządzenia rejestrującego wczytanych 18 września 2014 r. i 30 grudnia 2014 r. zamiast 18 grudnia 2014 r. (pojazd o nr rej. [...]). Organ nie znalazł także podstaw do zastosowania art. 92 b u.t.d., bowiem strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywały się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Samo przeszkolenie kierowców i podpisanie regulaminu nie świadczą jeszcze o prawidłowej organizacji przewozów.

W skardze na opisaną na wstępie decyzję B.P. wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 92b i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo, że w ocenie skarżącego do powstania naruszeń doszło wyłącznie z winy kierowcy. Organ II instancji pominął jego wniosek o przesłuchanie właściciela firmy oraz kierowców celem ustalenia okoliczności powstania naruszeń. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 6 i art. 8 k.p.a., niemniej nie wskazał na czym miało ono polegać oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające zaniechaniu wszechstronnego zebrania i wadliwej ocenie materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń w następstwie których doszło do nałożenia kary pieniężnej pomimo, że skarżący zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, a także ustalił zasady wynagradzania niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów Rozporządzenia nr 561/2006 oraz do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Ponadto organy nieprawidłowo obliczyły terminy i okresy pobierania danych z urządzenia rejestrującego oraz z kart kierowcy błędnie interpretując regulacje rozporządzenia nr 581/2010 wedle którego minimalne okresy pobierania danych z karty kierowcy oraz tachografu cyfrowego oblicza się wyłącznie z uwzględnieniem dni z zarejestrowaną aktywnością. Nadto organy zastosowały nieobowiązujące rozporządzenia z 2007 r. – zmienione w 2010 r., co jest równoznaczne z niedopełnieniem przez kontrolujących swoich obowiązków i naruszeniem przepisów k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga została przez Sąd uwzględniona, bowiem okazała się częściowo zasadna.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja GITD o utrzymaniu w mocy decyzji WITD z dnia [...] września 2015 r., nr [...], o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3050 zł. Decyzja ta została wydana m.in. na podstawie art. 92a ust. 1 – 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.; zwana dalej u.t.d.). W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Natomiast wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Należy przypomnieć, iż na mocy kontrolowanych przez Sąd decyzji Organy Inspekcji Transportu Drogowego nałożyły na skarżącego kary pieniężne m.in. z tytułu naruszenia obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego w pojeździe o nr rejestracyjnym [...] oraz z powodu naruszenia obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy B.P. Kary te w wysokości 500 zł za każdy pojazd oraz za każdego kierowcę, zostały wymierzone na podstawie lp. 6.3.11 i lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d.

Podniesiony w skardze zarzut dotyczący błędnej wykładni przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (Dz.U. WE L168/16), znalazł potwierdzenie w toku sądowej kontroli.

Zdaniem GITD określony w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania danych (Dz.U. nr 159, poz. 1128 ze zm.; zwane dalej rozporządzeniem Ministra Transportu), termin pobierania danych z kart kierowców liczący 28 dni kalendarzowych i z jednostek pojazdowych liczący 90 dni kalendarzowych, nie przekracza okresów maksymalnych ustanowionych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (Dz.U. WE L168/16; dalej zwane rozporządzeniem Komisji (UE) nr 581/2010 r.), ponieważ 28 dni zarejestrowanej działalności w przypadku danych z kart kierowców zawsze będą obejmowały 28 lub więcej dni kalendarzowych, a 90 dni zarejestrowanej działalności w przypadku danych z tachografów cyfrowych, zawsze będą obejmowały 90 lub więcej dni kalendarzowych. Analogicznie termin wczytywania danych z kart kierowców co 28 dni kalendarzowych zawsze będzie równy lub krótszy niż okres 28 dni zarejestrowanej działalności, podobnie termin wczytywania danych z tachografu cyfrowego co 90 dni kalendarzowych zawsze będzie równy lub krótszy niż okres 90 dni zarejestrowanej działalności. To wszystko ma zaś oznaczać, że terminy wyrażone w dniach kalendarzowych nigdy nie przekroczą określonych w dniach zarejestrowanej działalności maksymalnych terminów na wczytanie danych. Dlatego regulacje krajowe i wspólnotowe są spójne.

Wobec sformułowanego w decyzjach stanowiska GITD oraz treści skargi wskazać należy, iż w art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 r. wskazane zostały maksymalne okresy na wczytanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy. Natomiast w pkt 3 preambuły do rozporządzenia nr 581/2010, prawodawca unijny określił wyraźnie, że określając maksymalne okresy na wczytanie danych, należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności. Według art. 1 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 581/2010 maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza: a) 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej; b) 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy. Natomiast według § 3 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, dane z tachografu cyfrowego, podmiot pobiera co najmniej raz na 90 dni, zaś dane z karty kierowcy podmiot pobiera co najmniej raz na 28 dni.

Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest to, czy przy realizacji tego obowiązku, podmiot obowiązany powinien uwzględnić każdy dzień kalendarzowy czy też wyłącznie dni zarejestrowanej działalności kierowcy, którego dane mają zostać sczytane. Przepisy rozporządzenia Ministra Transportu nie dokonują na tym tle jakichkolwiek rozróżnień, co skłoniło Organ odwoławczy do przyjęcia niekorzystnej dla przedsiębiorcy wykładni tych regulacji, a w rezultacie do nałożenia kary na podstawie powołanych wyżej regulacji. Zdaniem WSA, konsekwentnie wypowiadane stanowisko Organu nie jest prawidłowe, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego a w rezultacie także przepisów prawa materialnego.

Otóż zgodnie z treścią punktu 3. preambuły oraz art. 1 ust. 3 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 r. określenie maksymalnych okresów na wczytanie danych zarejestrowanych przez jednostkę pojazdową i na karcie kierowcy powinno uwzględniać wyłącznie dni zarejestrowanej działalności. Uwzględniając treść pkt. 3. preambuły powołanego wyżej aktu, należało przyjąć, że okres maksymalny może obejmować tylko sumę dni działalności, która podlegała obowiązkowi rejestracji, a nie ciąg kolejno następujących po sobie dni kalendarzowych, niezależnie od tego, czy działalność rejestrowana była w tych dniach wykonywana.

WSA podziela w pełni pogląd skarżącego o tym, że rozporządzenie Komisji zostało błędnie zinterpretowane przez Organy obu instancji przy ustalaniu okresu, w jakim skarżący miał sczytywać dane z kart kierowców oraz urządzeń rejestrujących w pojazdach. O obowiązku stosowania się Organu do przepisów rozporządzenia Komisji, decydowała treść art. 91 ust. 3 Konstytucji RP oraz związana z tym przepisem zasada zobowiązująca organy administracji do przestrzegania pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym. Naruszając zasadę prymatu prawa unijnego nad prawem krajowym GITD pominął, iż dniami zarejestrowanej działalności (pkt 3 preambuły rozporządzenia Komisji) są dni, w których działalność kierowcy powinna być rejestrowana dla potrzeb skutecznej kontroli przestrzegania przez kierowcę i przedsiębiorstwo przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i okresów odpoczynku ustanowionych rozporządzeniem (WE) nr 561/2006. Okresami składającymi się z dni nierejestrowanej działalności są te okresy, gdzie nie można przedsiębiorstwu przypisać ustawowego obowiązku rejestrowania działalności kierowcy, czyli dni w których kierowca nie prowadzi pojazdu i jednocześnie nie podlega obowiązkowi odpoczynku. Innymi słowy, nie są to wszystkie dni kalendarzowe jak przyjął to GITD, kierując się wyłącznie przepisami krajowymi. Zdaniem WSA, nie można wymagać od adresata normy ustanawiającej wymóg sczytywania danych rejestrowanych, aby realizował ten wymóg także za dni, w których obowiązek rejestracji danych nie istniał. W przekonaniu Sądu, może wchodzić w grę stosowanie sankcji administracyjnej (np. kary pieniężnej) tyko wówczas gdy istnieje w porządku prawnym wyraźna norma prawna podlegająca sankcjonowaniu (norma sankcjonowana). Trafnie stwierdził WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 kwietnia 2016 r., o sygn. II SA/Rz 1019/15, iż konieczne jest przyjęcie takiej interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, która nie będzie naruszać wiążącej zasady wykładni w obszarze regulacji sankcyjnej prawa administracyjnego, to jest zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na rzecz podmiotu sankcjonowanego (in dubio pro cive).

Ponieważ nie można powiązać wymogu rejestracji czasu pracy kierowcy z okresem jego zatrudnienia u przedsiębiorcy, to nie można karać za brak rejestracji danych, gdy kierowca nie wykonuje przewozu lub nie jest obowiązany odpocząć od wykonywania przewozu. Ten sam wniosek odnieść wypada do obowiązku sczytywania danych z urządzeń rejestrujących pojazdu (tachografu). Organy nie mogły nałożyć na skarżącego sankcji za brak rejestracji danych, gdy jego pojazdami nie wykonywano przewozu. Dlatego też GITD winien uwzględniać w toku swych działań kontrolnych jedynie dni rejestrowane, czyli takie które powinny interesować Organ z uwagi na cele regulacji nakładających ograniczenia w zakresie czasu pracy kierowcy. Wątpliwości co do tej kwestii nie pozostawiają opisane wyżej przepisy rozporządzenia Komisji.

Potwierdzeniem stanowiska Sądu jest też treść § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który stanowi, że dane z § 3 i 4, podmiot przechowuje w oryginalnym formacie przez okres co najmniej 12 miesięcy, licząc od daty ich zarejestrowania w tachografie cyfrowym lub na karcie kierowcy. W tym przypadku wprost mowa o zarejestrowaniu danych w odniesieniu do tachografu i karty kierowcy. Nie sposób więc formułować wniosek, że zarejestrowana działalność to wszelka działalność podmiotu (dni kalendarzowe). Zatem zarejestrowana działalność to dane zarejestrowane (nagrane) w tachografie cyfrowym lub na karcie kierowcy (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 30 marca 2016 r. o sygn. II SA/Sz 376/16, opubl. w CBOSA).

Powyższy pogląd jest aktualnie powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. NSA w wyroku 3 listopada 2015 r., II GSK 2396/14, podkreślił, że naruszając zasadę prymatu prawa unijnego nad prawem krajowym GITD pominął, iż dniami zarejestrowanej działalności (pkt 3 preambuły rozporządzenia Komisji) są dni, w których działalność kierowcy powinna być rejestrowana dla potrzeb skutecznej kontroli przestrzegania przez kierowcę i przedsiębiorstwo przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i okresów odpoczynku ustanowionych rozporządzeniem (WE) nr 561/2006. Okresami składającymi się z dni nierejestrowanej działalności są te okresy, gdzie nie można przedsiębiorstwu przypisać ustawowego obowiązku rejestrowania działalności kierowcy, czyli dni w których kierowca nie prowadzi pojazdu i jednocześnie nie podlega obowiązkowi odpoczynku. Innymi słowy, nie są to wszystkie dni kalendarzowe jak przyjął to GITD, kierując się wyłącznie przepisami krajowymi. Podobne poglądy wyrażono w wyrokach WSA w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 123/16, sygn. akt II SA/Sz 337/16, WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1028/15 i z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 148/16 (opubl. w CBOSA).

Błędna wykładnia przytoczonych wyżej przepisów rozporządzenia Ministra Transportu oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 r., doprowadziła do niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności w postaci nieustalenia przez organy okresów sczytywania danych z kart kierowców oraz urządzeń rejestrujących pojazdów za dni działalności rejestrowanej, czyli zgodnie z treścią pkt 3 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 r. To uchybienie przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, 77 i 80 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co zobligowało Sąd do zastosowania przepisu art. 134, 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji. W przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku organy ponownie rozpoznając sprawę będą obowiązane do uwzględnienia wyrażonego w nim stanowiska poprzez kierowanie się liczbą dni rejestrowanej działalności.

Pozostałe zarzuty skargi nie okazały się zasadne, zaś działania organów i ich stanowisko zasługuje na aprobatę. Odnosząc się do kwestii naruszenia przez Organy art. 92b i art. 92c u.t.d., czyli przepisów określających przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika za czyny polegające na nieprzestrzeganiu przez zatrudnionych kierowców przepisów określających maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu, tygodniowy czas odpoczynku, czas prowadzenia pojazdu, przepisów nakładających obowiązek rejestrowania wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi, WSA podziela w całości stanowisko GITD o niewykazaniu przez skarżącego podstaw do ich zastosowania. Podmiot świadczący usługi transportowe, domagając się zastosowania wobec siebie przesłanek wyłączających odpowiedzialność winien wykazać w postępowaniu, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić. Zwolnienie się od odpowiedzialności za czyny dokonane przez kierowcę może nastąpić w sytuacji, gdy przedsiębiorca wykaże, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy. Pod tym pojęciem nie należy rozumieć tylko przeprowadzania szkoleń, czy też niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. Pojęcia te obejmują bowiem także stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, wykrywanie ewentualnych naruszeń przepisów i stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję (tak trafnie WSA w Gliwicach w wyroku z 7 stycznia 2016 r., sygn. II SA/Gl 904/15, opubl. w CBOSA). . Dlatego argumentacja Organu oraz jego działania wyjaśniające nie mogły zostać przez Sąd podważone tym bardziej, że ilość stwierdzonych naruszeń jest na poziomie świadczącym o tym, że starania strony zmierzające do ich wyeliminowania nie przyniosły oczekiwanych efektów. Nie budzi wątpliwości, że w okresie poddanym kontroli kierowcy zatrudnieni przez skarżącego wielokrotnie dopuszczali się uchybień w swych obowiązkach. Ilość stwierdzonych naruszeń, świadczy dobitnie o tym, że po pierwsze podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem miał wpływ na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które podmiot mógł przewidzieć, i po drugie, podmiot wykonujący przewóz nie zapewnił właściwej organizacji i dyscypliny pracy. Wymaga szczególnego tu podkreślenia, że ewentualność stosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność przewoźnika może dotyczyć przypadków wyjątkowych na tle całokształtu działalności przewoźnika, nie zaś sytuacji w których ilość i skala naruszeń świadczy o ewidentnym braku właściwej kontroli pracy podległych kierowców. Strona winna pamiętać, o tym że miała możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących Kara upomnienia skierowanego wobec kierowcy A.J. nie może świadczyć o zapewnieniu przez stronę właściwej dyscypliny pracy skoro licznych naruszeń tej dyscypliny dopuszczali się także pozostali kierowcy. Jest istotne, że skarżący nie przedłożył w toku postępowania dokumenty przedstawiających obowiązujące w przedsiębiorstwie zasady wynagradzania, regulamin wynagradzania, regulamin pracy, oświadczenia pracowników o zapoznaniu się z tymi unormowaniami, a także dowodów, z których wynikałoby, że każdorazowo dokonuje się analizy tras pod kątem odległości, topografii, rozkładu parkingów, analizy danych zawartych na kartach kierowców, oraz że stosuje się system nagród z tytułu nienagannego przestrzegania przepisów o transporcie drogowym jak i sytemu kar - w przypadku stwierdzenia naruszeń (por. wyrok NSA z 20 lipca 2016 r., sygn. II GSK 399/15, opubl. w CBOSA). Powinnością przewoźnika, czyli pomiotu w którego status wpisane jest uczestniczenie w ruchu drogowym, jest nie tylko zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli oni przestrzegać obowiązujące przepisy, ale również bieżące kontrolowanie wykonania powierzonych obowiązków (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2014 r. o sygn. II GSK 1473/13, opubl. w CBOSA). Wyłącznie poprzez bieżącą kontrolę i nadzór można zminimalizować niebezpieczeństwa w ruchu drogowym jakie niesie z sobą nieprzygotowanie kierowcy do jazdy, na skutek przekroczenia norm określających czas jego pracy i odpoczynku.

Pozostałe zarzuty skargi także nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione. Nie miało wpływu na ustalony wynik sprawy nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Otóż po pierwsze, wykazanie przesłanek egzoneracyjnych ciąży przede wszystkim na przewoźniku drogowym, nie zaś na organie inspekcji transportu drogowego. Zawarty w piśmie z dnia 10 lipca 2015 r. wniosek o przesłuchanie kierowców oraz właściciela przedsiębiorstwa, mógł zostać przez Organy pominięty skoro miał on dotyczyć okoliczności już szczegółowo opisanych przez stronę w tym piśmie, które to okoliczności zostały przez organ pierwszej instancji uwzględnione, i do których odniesiono się zarówno pozytywnie jak i negatywnie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Tym samym, Organ nie dopuścił się naruszenia art. 7, 77 i 78 § 1 i 2 K.p.a. w sposób wymagający powtórzenia postępowania wyjaśniającego w obszarze zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych z art. 92b i 92c u.t.d.

Reasumując, z uwagi na naruszenie przez Organy przepisów postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalania odpowiedzialności administracyjnej skarżącego określonej w lp. 6.3.11 i lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d., Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wskazania co do wyeliminowania dostrzeżonych uchybień wynikają z treści uzasadnienia niniejszego orzeczenia.

Z tych wszystkich przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.