Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 108/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie : Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 listopada 2018 r. (znak: [...]) na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.) oraz

- art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 z późn. zm. – dalej jako: u.p.w. z 2001 r.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 z późn. zm. – dalej jako: u.p.w. z 2017 r.),

po rozpatrzeniu odwołania E. D. od decyzji Wójta Gminy L. z dnia 27 września 2018 r. (znak: [...]) odmawiającej nakazania E. i J. G., właścicielom działki numer [...] w R. oraz M. i S. Z., właścicielom działki numer [...] w R. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom,

utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 25 września 2017 r. do Wójta Gminy L. przesłane zostało podanie, w którym E. D. wniósł o uregulowanie spływu wód, które – jak wskazano – zalewały jego mienie, osłabiały uprawy oraz stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa dla życia wnioskodawcy i jego rodziny. W treści wniosku wyjaśniono przy tym, że będące jego własnością dz. nr [...] i [...] w R. od 2014 r. notorycznie były zalewane przez działki sąsiednie, należące do M. i S. Z. (dz. nr [...]) oraz do E. i J. G. (dz. nr [...]). Zdaniem wnioskodawcy, zalewanie jego gruntów nastąpiło na skutek zlikwidowania rowów, przez sąsiadów wnioskodawcy. W ocenie wnioskodawcy, ingerowali oni w meliorację wód opadowych i zmieniali spływ wody poprzez wykopywanie innych rowów. Dodatkowo do wniosku załączona została dokumentacja fotograficzna (4 fotografie) oraz protokół sporządzony w Urzędzie Gminy w L. w dniu [...] września 2017 r. na okoliczność wizji w terenie przeprowadzonej w R. w związku z interwencją E. D. w sprawie zalewania jego gruntów przez wody opadowe.

Pismem z dnia 29 września 2017 r. Wójt Gminy L. zawiadomił ustalone strony o wszczęciu na wniosek E. D. postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dokonanej przez M. i S. Z. (właścicieli dz. nr [...]) oraz E. i J. G. (właścicieli dz. nr [...]), wyznaczając równocześnie na dzień [...] października 2017 r. wizję w terenie w celu dokonania oględzin nieruchomości w miejscu sporu.

W dniu 4 października 2017 r. do organu przesłane zostało pismo E. i J. G. oraz M. i S. Z. informujące, że na dz. nr [...], [...], [...], [...] w R. nie dokonano żadnych czynności wskazywanych we wniosku E. D.. W ocenie składających pismo, to E. D. zmienił bieg rowu po dz. nr [...] z poprzecznego na podłużny i to Gmina L. , jako właściciel działki drogowej nr [...], którą wnioskodawca zalewa, powinna wezwać go do przywrócenia stanu poprzedniego. Jednocześnie autorzy ww. pisma wnieśli o dokonanie oględzin bez obecności stron, celem uniknięcia bezpośredniej konfrontacji i zaostrzenia trwającego między stronami konfliktu, informując przy tym, że nie będą uczestniczyli w wizji zaplanowanej na dzień [...] października 2017 r. Organ zaznaczył, że pismo to nie zostało opatrzone własnoręcznym podpisem autorów.

W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. z udziałem E. i H. D. wizji w terenie ustalono, iż w drodze nr [...] (stanowiącej własność Gminy L. ) przy granicy z dz. nr [...] (własność E. i J. G.), istnieje przepust betonowy, z którego woda kierowana była rowem biegnącym po dz. nr [...] (drodze). Zaznaczono także, że z terenu dz. nr [...] (własność E. i J. G.), w odległości ok. 9-10 m od granicy z dz. nr [...] (własność wnioskodawcy), znajdował się przeorany rów odprowadzający wody z dz. nr [...] do rowu w drodze nr [...], zaś wzdłuż dz. nr [...], od strony dz. nr [...], przeorana była bruzda kończąca się ok. 7 m od granicy z drogą nr [...]. Stwierdzono ponadto, że wzdłuż całej dz. nr [...], od strony dz. nr [...], istniała głęboka bruzda, którą woda odprowadzana była do rowu w drodze nr [...], zaś rów w drodze nr [...] wymagał odnowienia. Dodatkowo w trakcie wizji E. D. podał, że J. G. i S. Z. ok. 2 miesiące przed wizją oraz wcześniej (w 2014 r.) zbierali ziemię z drogi, czym zaniżyli poziom tej drogi (dz. nr [...]) na odcinku pomiędzy dz. nr [...] i [...]. Nadto podano, że E. i J. G. oraz M. i S. Z. w 2014 r. zaniżyli poziom drogi nr [...] na odcinku pomiędzy dz. nr [...] i [...], poprzez zebranie wierzchniej warstwy gruntu, a następnie w 2015 r. usunęli hałdę ziemi zebranej w 2014 r. i rozplantowali ją na działce M. i S. Z. (dz. nr [...]). Zdaniem E. D., dokonane zmiany polegające na obniżeniu terenu drogi nr [...] powodowały zalewanie jego dz. nr [...]. Zaznaczono przy tym, że od przepustu w drodze nr [...] (nad zabudowaniami M. i S. Z.) były dwa rowy – jeden po dz. nr [...], a drugi wzdłuż działki M. i S. Z. (dz. nr [...]). Według wnioskodawcy rów od przepustu wzdłuż działki M. i S. Z. został zlikwidowany w 2014 r. Organ ustalił także, że w dniu wizji nie było żadnego śladu istnienia rowu od przepustu wzdłuż działki M. i S. Z., zaś rów zaczynał się dopiero na wysokości zabudowań na dz. nr [...]. Podano także, że wnioskodawca stwierdził, iż opisane przez niego zaniżenie dz. nr [...] i zlikwidowanie rowów wzdłuż drogi nr [...], a następnie wzdłuż drogi dojazdowej do T. po obu stronach, spowodowało zalewanie jego działek.

W dniu 19 października 2017 r. do organu przesłane zostało pismo E. D. odnoszące się do przeprowadzonej wizji w terenie wraz załączoną dokumentacją fotograficzną z miejsca sporu, obrazującą w szczególności stan drogi na dz. nr [...].

Następnie w dniu 27 października 2017 r. do organu przesłane zostało również pismo E. i J. G. oraz M. i S. Z. odnoszące się do zarzutów sformułowanych przez E. D. w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną. W piśmie tym strony przyznały się do zebrania wierzchniej warstwy ziemi z drogi nr [...], wskazując zarazem, że podnoszony przez wnioskodawcę zarzut, iż zmiana poziomu drogi poprzez zebranie ziemi powodowała zalewanie jego działek był bezzasadny, gdyż jeżeli nawet poziom drogi nr [...] względem dz. nr [...] i [...] został obniżony, to woda nie miała możliwości zalewania gruntów E. D., gdyż spływała pasem drogowym będącym niżej od działek wnioskodawcy. W piśmie tym podniesiono również, że nigdy nie było rowu wzdłuż działek M. i S. Z. od przepustu pod drogą [...], wzdłuż drogi dojazdowej od strony dz. nr [...] i [...] oraz dalej, natomiast wzdłuż tej drogi był rów, ale po drugiej jej stronie, tj. od strony dz. nr [...], [...] i dalej.

Pismem z dnia 8 listopada 2017 r. organ powiadomił strony, że zostanie zlecone biegłemu z zakresu prawa wodnego sporządzenie opinii w przedmiotowej sprawie, która to opinia ("Opinia w zakresie gospodarki wodnej w sprawie zmiany stanu wody na gruncie – działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości R., powiat [...], województwo [...]") została sporządzona w dniu [...] lutego 2018 r. przez dr inż. M. K. i przekazana w dniu 14 lutego 2018 r. organowi. W opinii tej wskazano, iż ocenę zmian stosunków wodnych oraz ich wpływu na sąsiednie działki dokonano w oparciu o analizę dokumentacji otrzymanej od zamawiającego, charakterystyki terenu oraz wizji lokalnej przeprowadzonej w obecności pracowników Urzędu Gminy oraz właścicieli analizowanych działek w dniu [...] grudnia 2017 r. Mając na uwadze powyższe organ przytoczył następnie obszerny fragment wniosków sformułowanych na podstawie przeprowadzonej analizy danych. W tym zakresie wskazano kolejno, że przez dz. nr [...], [...] oraz [...] biegł kiedyś rów odprowadzający wody opadowe z tych działek oraz z dz. nr [...] istniejącym przepustem betonowym II (rys. 1) zlokalizowanym w drodze (dz. nr [...] – fot. 2), które to stwierdzenie potwierdzały analiza dokumentów przedstawionych przez Gminę oraz dostępne na stronie Serwisu Geoportal zdjęcie satelitarne (rys. 4). Zwrócono również uwagę, że zgodnie z pismem z dnia 3 października 2017 r. skierowanym do Urzędu Gminy przez M. i S. Z. oraz E. i J. G. na działce E. D. (dz. nr [...]) doszło do zmiany odprowadzenia wód deszczowych w wyniku zmiany rowu (bruzdy) z poprzecznej na podłużną (rys. 4). Wyjaśniono przy tym, że to, iż rowy (bruzdy) przebiegały w poprzek dz. nr [...], [...] oraz [...] potwierdzały zeznania złożone w dniu [...] maja 2015 r. w Urzędzie Gminy w L. przez D. P. i inne osoby. Dodano też, że woda deszczowa odprowadzana rowami kierowana była do rowu zlokalizowanego wzdłuż drogi gminnej (dz. nr [...]) i dalej betonowym przepustem pod drogą do lasku (rys. 4). Jednocześnie podniesiono, że brak odprowadzenia wód deszczowych rowem przebiegającym w poprzek dz. nr [...], [...] oraz [...] może prowadzić do nadmiernego obciążenia rowu biegnącego wzdłuż drogi (dz. nr [...]), rozlewania się wody na sąsiednie działki (dz. nr [...], [...], [...], [...], [...]) oraz okresowego utrzymywania się wysokiego stanu wód na tych działkach (fot. 3). Ponadto wskazano, że wzdłuż drogi (dz. nr [...]) do przepustu betonowego l biegł kiedyś rów, który obecnie był całkowicie lub częściowo zarośnięty (fot. 4), co utrudniało prawidłowe odprowadzenie wód opadowych, a podczas intensywnych opadów ich rozlewanie na działki sąsiednie (dz. nr [...] i [...], [...]), prowadząc w konsekwencji do okresowego nadmiernego uwilgotnienia gleb. Jednocześnie też stwierdzono, że od przepustu l w kierunku dz. nr [...], [...] nie biegnie rów, o którym nadmieniał E. D., gdyż ocena kształtu kinety przepustu wskazywała, że rów nie mógł biec w tym kierunku. Podniesiono, że potwierdzały to również zeznania z dnia [...] maja 2015 r. złożone w Urzędzie Gminy przez J. T. oraz dokumentacja fotograficzna z sierpnia 2008 r. przedstawiona Gminie przez M. i S. Z. wraz z pismem z dnia 23 października 2017 r. Dodatkowo wskazano, że rów biegnący wzdłuż drogi (dz. nr [...]) pomiędzy dz. nr [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] w kierunku przepustu w drodze gminnej (dz. nr [...]) nie na całym odcinku miał głębokość wystarczającą na odprowadzenie spływających wód powierzchniowych (fot. 5 i 6), prowadząc w przypadku intensywnych opadów atmosferycznych do rozlewu wód na drogę i na sąsiadujące działki (dz. nr [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...]), co w konsekwencji mogło prowadzić do okresowego nadmiernego uwilgotnienia gleb. Podkreślono także, że usunięcie wierzchniej warstwy drogi gminnej (dz. nr [...]) nie było przyczyną zalewania działek E. D. (dz. nr [...], [...]), a mogło być natomiast przyczyną zaistniałego pogorszenia warunków jezdnych drogi. W podsumowaniu opinii stwierdzono, że przedmiotem opracowania była ocena, czy na analizowanym terenie doszło do zmiany stanu wody na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości R. oraz przy stwierdzeniu dokonania zmiany stanu wody określenie wpływu tych zmian na działki sąsiednie, a w przypadku zdefiniowania negatywnego wpływu, zaproponowanie wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Tym samym zaznaczono, że analiza przedmiotu wykazała, iż doszło do zmiany kierunku odprowadzania wód opadowych na dz. nr [...] (rozdział 5.3.2. pkt 1), co mogło skutkować okresowym nadmiernym uwilgotnieniem gleb na dz. nr [...] i [...] oraz być dodatkowym czynnikiem powodującym uniemożliwienie odbioru wód opadowych przez rów biegnący wzdłuż drogi (dz. nr [...]) i w konsekwencji powodować okresowe zalewanie (okresowe uwilgotnienie) dz. nr [...] i [...], co oznaczało, że doszło do naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.w.

Organ wyjaśnił także, że z przedmiotowej opinii wynikało, iż w celu zachowania odpowiednich stosunków wodnych na spornym terenie należy po pierwsze, odtworzyć istniejącą sieć ziemnych rowów otwartych podstawowych biegnących wzdłuż dróg nr dz. [...] i [...] stosowanych do zapobiegania powstawania szkód i nie dopuszczać do pogarszania stosunków wodnych. Zaznaczono przy tym, że rowy powinny służyć do odprowadzania powierzchniowych pływów opadowych z działek (nr [...], [...], [...], [...], [...]) do istniejącego rowu zlokalizowanego przy drodze gminnej (dz. nr [...]), skąd dalej prowadzone są do cieku wodnego. Po drugie, podkreślono, iż należy prowadzić okresową konserwację i oczyszczanie rowu. Po trzecie, wskazano, że trzeba odtworzyć bruzdę poprzeczną na dz. nr [...], a bruzdy na dz. nr [...] i [...] poddać zabiegom konserwacyjnym i oczyszczeniu. Podniesiono wreszcie, że należy też stosować proste zabiegi rolnicze zmniejszające poziom zalegających wód powierzchniowych na dz. nr [...], [...], [...], [...] i [...], tj. tworzenie bruzd i przegonów, orka zagonowa, orka profilująca.

W dniu 22 lutego 2018 r. do organu l instancji przesłane zostało pismo zawierające zarzuty stawiane przez H. i E. D. do opinii sporządzonej przez biegłego. W treści pisma podniesiono, że sporządzona opinia w aktualnym kształcie nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż została sporządzona w sposób "niewszechstronny i nie kompleksowy". Odwołujący zakwestionowali stwierdzenia zawarte w opinii dotyczące zmiany kierunku odprowadzania wód na dz. nr [...] wskazując, że autorka opinii nie wyjaśniła, jaka dokumentacja przedstawiona przez Gminę dała podstawę do przyjęcia wniosków końcowych w opinii. Zarzucili także, że przy sporządzaniu opinii nie zostały uwzględnione wszystkie materiały dowodowe, w szczególności nie zostały uwzględnione zeznania A. M. i M. D.. Wobec powyższego wnieśli oni o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dołączenie do akt sprawy, akt sprawy o oznaczeniu [...], prowadzonej przez Gminę Z., a co najmniej protokołów zeznań A. M. i M. D., a następnie zlecenie wykonawcy wykonania opinii uzupełniającej. Ponadto w ramach podnoszonych zarzutów względem przedmiotowej opinii zakwestionowano oparcie się w opinii na dokumentacji fotograficznej w postaci zdjęcia satelitarnego. Jednocześnie autorzy pisma wskazali, że zmiana stanu wody na gruncie nie nastąpiła w wyniku działań E. D., jak stwierdzono w opinii, ale w wyniku zaniechania utrzymania rowów w należytym stanie stwierdzając, że woda opadowa nie miała możliwości swobodnego odpływu wykonanymi w tym celu rowami wzdłuż drogi [...]. Po raz kolejny podnieśli również fakt zasypania rowów melioracyjnych na wysokości zabudowań M. i S. Z., skierowanie wody opadowej w kierunku drogi nr [...] oraz brak dostatecznego wyjaśnienia w opinii, dlaczego usunięcie wierzchniej warstwy drogi nr [...] nie było przyczyną zalewania działek należących do E. D., a jedynie mogło być przyczyną zaistniałego pogorszenia warunków jezdnych drogi. Zaznaczono także, że dz. nr [...] była zawsze wykorzystywana rolniczo i wnioskodawca nigdy nie wykonywał na niej poprzecznej bruzdy. Wobec powyższych uwag, autorzy pisma wnieśli o zobowiązanie autora opinii do jej uzupełnienia odnośnie kwestii podnoszonych przez nich w zarzutach.

W następstwie powyższego, Wójt Gminy L. , po przeanalizowaniu treści sporządzonej w sprawie opinii oraz podnoszonych zarzutów, pismem z dnia 8 marca 2018 r. przesłał do autorki opinii kserokopię zarzutów wzywając do zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów oraz uzupełnienia opinii, poprzez podanie informacji: 1) czy E. i J. G. oraz M. i S. Z. dokonali na swoich dz. nr [...] i [...] w R. zmian stanu wody na gruncie wskazywanych przez wnioskodawców w piśmie z dnia 25 września 2017 r. oraz w protokołach z dnia [...] września 2017 r. i z dnia [...] października 2017 r., 2) w przypadku stwierdzenia wystąpienia takich zmian, wskazanie czy zmiany te wpływały szkodliwie na nieruchomości sąsiednie, 3) w przypadku stwierdzenia negatywnego oddziaływania ww. zmian na działki sąsiednie określenie, czy konieczne będzie przywrócenie stanu poprzedniego, czy wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, zaś 4) w odniesieniu do zalecenia zawartego w opinii na str. 15 pkt 1 – sprecyzowanie, na jakich działkach i w jaki sposób należy odtworzyć istniejącą sieć ziemnych rowów otwartych podstawowych biegnących wzdłuż dróg nr [...], biorąc pod uwagę przedmiot postępowania, którym są zmiany stanu wody na działkach E. i J. G. oraz M. i S. Z., a także ich ewentualny szkodliwy wpływ na nieruchomości sąsiednie.

W odpowiedzi na powyższe, w dniu 30 marca 2018 r. dr inż. M. K. przesłała uzupełnienie opinii w żądanym zakresie oraz odpowiedź na zarzuty do opinii wniesione przez H. i E. D.. Organ wskazał, że odpowiadając na pierwsze pytanie autorka opinii wyjaśniła, iż na podstawie wizji lokalnej w dniu [...] grudnia 2017 r. nie stwierdzono, żeby E. i J. G. oraz M. i S. Z. na swoich dz. nr [...] i [...] dokonali zmian stanu wody na gruncie wskazywanych przez wnioskodawców w piśmie z dnia 25 września 2017 r. oraz w protokole z dnia [...] października 2017 r. Podano także, że wykonanie rowu na dz. nr [...] nie było powodem zalewania działek E. D. i mieściło się w zakresie prac agrotechnicznych wykonywanych przez rolników na tym terenie. Podkreślono również, że zebranie wierzchniej warstwy gruntu z drogi nr [...], które było wykonane zgodnie z pozwoleniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. nie było przyczyną zalewania działek E. D., zaś do głównych przyczyn zalewania działek na rozpatrywanym terenie, w tym działek E. D. biegła zaliczyła: brak odpowiednich działań agrotechnicznych prowadzonych przez właścicieli objętych opinią działek i brak rowów o odpowiednich parametrach technicznych prowadzonych wzdłuż drogi [...] i [...]. Zaznaczono także, że na omawianym terenie do tej pory nie zostały wykonane rowy w ramach inwestycji melioracyjnych, zaś występujące rowy wykonane były systemem gospodarczym przez zainteresowanych rolników. Podano także parametry techniczne tych rowów: szerokość dna od kilkunastu centymetrów do 0,40 m, głębokość od ok. 0,20 m do ok. 1,0 m, nachylenie skarp nieregularne: od pionowych do 1:1. Z kolei w odpowiedzi na drugie pytanie autorka sporządzonej w sprawie opinii wyjaśniła, że w ramach przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż doszło do zmiany kierunku odprowadzania wód opadowych na dz. nr [...], co mogło skutkować okresowym nadmiernym uwilgotnieniem gleb na dz. nr [...] i [...] oraz być dodatkowym czynnikiem powodującym uniemożliwienie odbioru wód opadowych przez rów biegnący wzdłuż drogi (dz. [...]) i w konsekwencji powodować okresowe zalewnie (okresowe uwilgotnienie) dz. nr [...] i [...]. Podkreślono również, że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały. W dalszej kolejności w pkt 5.2. opinii przedstawiono zakres skutków środowiskowych, do których może dojść na gruncie w wyniku zmian stosunków wodnych oraz powierzchni terenu. W tym zakresie wskazano, że na podstawie wizji lokalnej nie stwierdzono szkodliwego wpływu tych zmian na nieruchomości sąsiednie, niemniej jednak nadmieniono, że w długotrwałym okresie może dojść do nadmiernego uwilgotnienia oraz erozji działek, co będzie wpływało ujemnie na glebę i utrudni jej zagospodarowywanie. Dodatkowo odpowiadając na kolejne pytanie wyjaśniono, że biorąc pod uwagę długotrwały proces zmian, które zachodzą w wyniku nieprawidłowego prowadzenia gospodarki melioracyjnej zalecono, aby w celu niedopuszczenia do pogorszenia warunków gruntowych przywrócić stan poprzedni melioracji poprzez odtworzenie bruzdy na dz. nr [...] oraz rowów wzdłuż dz. nr [...] i [...]. Jednocześnie w odpowiedzi na ostatnie pytanie autorka opinii stwierdziła, że drogi rolne stanowiły sieć komunikacyjną na polach, a ich przebieg był ściśle powiązany z siecią rowów melioracyjnych. Podniesiono przy tym, że na omawianym terenie drogi rolne nr [...] i [...] biegły wzdłuż działek – droga nr [...]: dz. nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz – droga nr [...]: dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Podano też, że były to drogi o nawierzchni gruntowej pełniące rolę dróg zbiorczych przejmujących transport z dróg polnych i doprowadzające do dróg głównych o nawierzchni asfaltowej (droga nr [...] i [...]). Zaznaczono także, że wzdłuż tych dróg biegły rowy odwadniające służące do odprowadzenia wód opadowych i roztopowych (obecnie zaniedbane) z pól i z dróg. Podkreślono przy tym, że istniejące rowy, które należy odtworzyć biegną wzdłuż następujących działek – droga nr [...]: [...], [...] [...]; - droga nr [...]: [...], [...], [...]. Wyjaśniono także, że odtworzenie rowów należy wykonać poprzez ich oczyszczenie i pogłębienie, a ze względu na bardzo zły stan rowów, a w pewnych odcinkach ich częściowy zanik zalecono, aby ich prace naprawczo-odtworzeniowe były wykonane na podstawie oddzielnej dokumentacji technicznej. Ponadto podniesiono, że rowy, jako urządzenia wodne (art. 9 ust. 1 pkt 19 u.p.w. z 2001 r.) wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich użytkowanie. Wskazano także zalecane parametry rowów, tj. dno rowu 0,4 m, nachylenie ścian rowu 1:1,5, głębokość rowu 0,4-0,7 m, umocnienie rowów – obsianie mieszanką traw dostosowaną do aktualnych warunków glebowych lub darniowanie. Jednocześnie zaznaczono, że korona drogi powinna być tak wyprofilowana, aby umożliwić swobodny spływ wody do rowu skąd systemem rowów odprowadzana będzie do cieku. Wyjaśniono bowiem, że źle ukształtowana korona drogi rolnej oraz brak lub zła eksploatacja rowów odwadniających będzie prowadzić do zatrzymania wód na polach z nią sąsiadujących i okresowego wzrostu uwilgotnienia tych gruntów oraz ich erozje (zmywanie wierzchniej warstwy gleby). Dodatkowo wskazano, że odtworzenie istniejącej sieci melioracyjnej jest niezbędne w celu wyeliminowania ewentualnych nieprawidłowości działań melioracyjnych na omawianym obszarze i negatywnego ich wpływu na grunty. Nadmieniono też, że obecnie nie stwierdzono zmian stanu wód na działkach E. i J. G. oraz M. i S. Z. oraz ich ewentualnego szkodliwego wpływ na nieruchomości sąsiednie.

Ponadto w odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 21 lutego 2018 r. biegła wyjaśniła m.in., że opinie w sprawie sporządziła na podstawie dokumentacji otrzymanej od zamawiającego, tj. korespondencji między stronami sprawy a Urzędem Gminy oraz ustaleń z wizji lokalnych przeprowadzonych przez Urząd Gminy w L. wraz z dokumentacją fotograficzną, jak również w oparciu o wizję lokalną przeprowadzoną w dniu [...] grudnia 2017 r. Podniesiono również, że w trakcie przygotowywania opinii nie były jej udostępnione zeznania A. M. oraz M. D. składane w sprawie o znaku: [...] Autorka opinii podkreśliła przy tym, że stwierdzenie dotyczące istnienia bruzdy w opinii zostało wysunięte na podstawie wizji lokalnej z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz na podstawie dokumentacji otrzymanej od zamawiającego. Podniesiono też, że o przebiegu bruzdy w poprzek dz. nr [...] oraz [...] świadczył kierunek kinety przepustu oraz ślady przebiegu bruzdy na dz. nr [...] i [...]. Ponadto wskazano, że stosowanie bruzd poprzecznych na gruntach o dużych spadkach było typowym zabiegiem przeciwdziałającym erozji gleby. Stąd wysunięto wniosek, że takie rozwiązanie zostało kiedyś przyjęte i zgodnie z zeznaniami W. T. z dnia [...] czerwca 2015 r. przez 20 lat utrzymywane na gruncie. Jednocześnie podano, że zeznania A. M. oraz M. D. nie wnosiły nowych faktów do sprawy, w związku z czym wniosek o odtworzeniu bruzdy oraz pozostałe wnioski zawarte w opinii pozostawiono niezmienione. Autorka opinii wyjaśniła nadto, że wymiana powierzchni drogi nr [...] nie miała wpływu na zalewanie gruntów E. D., jako że pierwotną przyczyną zalewania był brak rowów wzdłuż dróg nr [...] i [...]. Dodano przy tym, że zaniżenie drogi może skutkować jednak retencjonowaniem wody na drodze i pogorszeniem jej właściwości jezdnych. Wskazano także, że stan drogi był zły i wymagał naprawy przy jednoczesnym zachowaniu spadku korony drogi w kierunku rowu.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. organ powiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu 12 kwietnia 2018 r. E. D. złożył pismo zatytułowane jako "zaskarżenie opinii", w którym zarzucił, że nie uzyskał konkretnych odpowiedzi na sformułowane pisemnie zarzuty oraz wniósł o udostępnienie biegłemu całości akt, aby opinia była kompletna.

W tak ustalonym stanie sprawy decyzją z dnia 16 maja 2018 r. (znak: [...]) Wójt Gminy L. odmówił nakazania E. i J. G., właścicielom dz. nr [...] w R. oraz M. i S. Z., właścicielom dz. nr [...] w R. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł E. D., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na tym, że organ administracyjny nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego w sprawie, tj. w szczególności nie wziął pod uwagę, zgłoszonych wniosków dowodowych w postaci protokołów z zeznań świadków A. M. i M. D.,

art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r., poprzez przyjęcie, że właściciele dz. nr [...], [...] swoim działaniem nie zmienili stanu wód na gruncie, co w konsekwencji doprowadziło m.in. do zalewnia dz. nr [...] i [...].

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia 9 lipca 2018 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało spraw organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że sporządzona w sprawie przez dr inż. M. K. "Opinia w zakresie gospodarki wodnej w sprawie zmiany stanu wody na gruncie – działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości R., powiat [...], województwo [...]" wydana została m.in. w oparciu o zeznania złożone w dniu [...] maja 2015 r. w Urzędzie Gminy w L. przez J. T., D. P. i inne osoby oraz zeznania W. T. z dnia [...] czerwca 2015 r. (złożone na okoliczność tego, iż rowy (bruzdy) przebiegały w poprzek dz. nr [...], [...] oraz [...]). Wskazano zarazem, że w aktach postępowania brak było jednak protokołów zeznań świadków, na które powoływała się biegła. Wyjaśniono przy tym, że w poczet materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy nie została również włączona "dokumentacja" jaką biegła otrzymała "od zamawiającego", w tym protokoły zeznań świadków, na które powoływała się autorka opinii, tj. zeznania złożone w dniu [...] maja 2015 r. w Urzędzie Gminy w L. przez J. T. i D. P. oraz "inne osoby", czy zeznania złożone w dniu [...] czerwca 2015 r. przez W. T.. Podniesiono także, że w aktach brak było też postanowienia o dopuszczeniu takich dowodów (zgromadzonych w innym postępowaniu). Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż wszystkie ustalenia dokonane w sprawie powinny znajdować odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, wynikać ze znajdujących się w tych aktach dokumentów, które powinny zostać precyzyjnie ocenione, tak aby wyprowadzone z tej oceny wnioski poddawały się weryfikacji. Wskazano bowiem, że dopiero wówczas twierdzenia sformułowane w sporządzonej w sprawie opinii oraz zawarte w decyzji organu będzie można uznać za przekonywujące (art. 11 k.p.a.), natomiast w sytuacji, w której w aktach administracyjnych sprawy brak było takich dokumentów oraz brak było precyzyjnego odniesienia się do zgromadzonych dowodów i ich oceny – to ustalenia organów należało uznać za naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów. Organ odwoławczy podkreślił, iż było to o tyle istotne w przedmiotowej sprawie, że odwołujący E. D. zarzucał szereg błędnych ustaleń faktycznych, co w świetle przekazanego przez organ l instancji materiału dowodowego było dla Kolegium, jako organu II instancji w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych sprawy, nie zawierających protokołów zeznań świadków, na które powołuje się autorka opinii ustalając pierwotny sposób przebiegu rowów (bruzdy) odprowadzających wodę z terenu objętego sporem. Zasadnie też zdaniem organu odwoławczego, podnosił odwołujący, że w sytuacji dopuszczenia dowodów z zeznań świadków złożonych w innym postępowaniu, konsekwentnie dopuszczone powinny zostać zeznania wszystkich świadków.

Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. (znak: [...]) organ l instancji włączył do akt sprawy oraz dopuścił jako dowody w sprawie następujące dokumenty: protokół z wizji w terenie z dnia [...] maja 2015 r.; zeznania A. M. z dnia [...] grudnia 2017 r.; zeznania M. D. z dnia [...] grudnia 2017 r.; wydruki z ksiąg wieczystych nr [...], [...], [...], [...]; zeznanie J. G. z dnia [...] grudnia 2017 r.; zeznanie D. P. z dnia 5 grudnia 2017 r.

W dniu 20 sierpnia 2018 r. do organu wpłynęły dwa pisma E. D., jedno zatytułowane jako "Nowe dowody", a drugie zawierające wniosek o "pilną interwencję" w związku z tym, że w dniu 18 sierpnia 2018 r. o godz. 14:00 S. Z. i J. G. zmienili spływ wody ze szkodą dla dz. nr [...].

W tym samym dniu, tj. 20 sierpnia 2018 r. w siedzibie organu l instancji stawił się J. G. oświadczając, że w sobotę razem z S. Z. odetkali i przeczyścili przepust pod drogą nr [...] oraz przebrali odcinek rowu po dz. nr [...]. J. G. oświadczył ponadto, że przepust był zatkany ziemią i kamieniami, co utrudniało przepływ wody, zaś rowy zostały przebrane dokładnie po starych śladach.

W dniu 17 września 2018 r. do organu wpłynęło pismo biegłego M. K. wyjaśniające, że dopuszczone przesz organ postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. dowody nie wpływają na zmianę wniosków przedstawionych w sporządzonej przez nią opinii. Biegła wyjaśniła, że zeznania A. M. oraz M. D. złożone w dniu [...] grudnia 2017 r. przed Wójtem Gminy Z. pokrywały się z informacjami przedstawionymi na wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2017 r. wskazując, m.in. że na dz. nr [...] nigdy nie było bruzdy. Podniesiono przy tym, że w sporządzonej opinii postawiono główny wniosek, zgodnie z którym analiza przedmiotu wykazała, że doszło do zmiany kierunku odprowadzania wód opadowych na dz. nr [...] (rozdział 5.3.2. pkt 1), co może skutkować okresowym nadmiernym uwilgotnieniem gleb na dz. nr [...] i [...] oraz być dodatkowym czynnikiem powodującym uniemożliwienie odbioru wód opadowych przez rów biegnący wzdłuż drogi (dz. nr [...]) i w konsekwencji powodować okresowe zalewanie (okresowe uwilgotnienie) dz. nr [...] i [...]. Podkreślono zarazem, że wniosek ten był spójny z wnioskami przedstawionymi w opinii w sprawie zakłócenia stosunków wodnych dotyczącej zmiany stanu wody na dz. nr [...] ze szkodą na dz. nr [...] zlokalizowaną w miejscowości R. wykonanej przez Przedsiębiorstwo Geologiczne "[...]" w K. w kwietniu 2018 r. wskazującymi m.in., że właściciel dz. nr [...] powinien rozważyć wykonanie rowu – bruzdy na odcinku: wypływ wód prowadzonych rowem przecinających dz. nr [...] – jar zlokalizowany przy drodze gminnej (dz. nr [...]), co pozwoliłoby na przywrócenie pierwotnego kierunku odpływu oraz ukierunkowanie spływu w sposób liniowy, a co za tym idzie ograniczenie powstawania zjawisk erozji w obrębie tej działki (wniosek nr 6 ww. opinii) oraz, że E. D. powinien przywrócić pierwotny kierunek na jego działce, tj. w kierunku północnym (wniosek nr 5 ww. opinii). Jednocześnie zwrócono uwagę, że w opinii wykonanej przez Przedsiębiorstwo Geologiczne [...] w K. w kwietniu 2018 r. stwierdzono także, iż w wyniku zmiany ukształtowania terenu wykonanej w obrębie dz. nr [...], tj. wykonania rowu bruzdy o głębokości od 0,2 do 0,4 m, długości ok. 400 m, spadku i=4 wzdłuż granicy dz. nr [...] i [...] doszło do zakłócenia stosunków wodnych polegających na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych z kierunku północnego na wschodni – w stronę dz. nr [...]. Dlatego też stwierdzono, że zeznania A. M. oraz M. D. złożone w dniu [...] grudnia 2017 r. przed Wójtem Gminy Z. (znak: [...]), nie mogą zmienić treści opinii w zakresie gospodarki wodnej w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości R., powiat [...], województwo [...] wykonanej na zlecenie Gminy L. .

W tak ustalonym stanie sprawy decyzją z dnia 27 września 2018 r. (znak: [...]) Wójt Gminy L. odmówił nakazania E. i J. G., właścicielom dz. nr [...] w R. oraz M. i S. Z., właścicielom dz. nr [...] w R. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom stwierdzając, że bezspornym i potwierdzonym był fakt, że w 2014 r. M. i S. Z. zebrali wierzchnią warstwę ziemi z części drogi dojazdowej nr [...] z zamiarem późniejszego utwardzenia tej drogi, o czym świadczyły liczne fotografie przedkładane przez strony postępowania do organu oraz zgodne oświadczenia składane przez strony i świadków w tej sprawie. Podkreślono natomiast, że nie udało się jednoznacznie ustalić, czy zebrana z drogi ziemia została na tej drodze z powrotem rozścielona czy też wywieziona z drogi w inne miejsce, ponieważ zeznania stron sporu w tej sprawie były sprzeczne. Jednakże, powołując się na opinię biegłego, podniesiono, że usunięcie wierzchniej warstwy tej drogi było bez znaczenia dla ilości i kierunku odpływu wody prowadzonej rowem wzdłuż drogi nr [...] i nie było przyczyną zalewania działek E. i H. D., a mogło jedynie stanowić przyczynę zaistniałego pogorszenia warunków jezdnych tej drogi. Wyjaśniono również, że wszelkie dokonane przez organ ustalenia wskazywały, że woda z przepustu w drodze nr [...] (nad zabudowaniami M. i S. Z.) zawsze odprowadzana była wzdłuż drogi nr [...] (wcześniej nr [...]), natomiast nie potwierdził się fakt istnienia rowu od przepustu w drodze nr [...] wzdłuż dz. nr [...], na co wskazywał E. D.. Powołując się w tym zakresie na sporządzoną opinię podano, że po pierwsze przepust w drodze nr [...] w obecnym kształcie i kierunku istniał od min. 20 lat, a po drugie kształt jego kinety świadczył o tym, że woda z przepustu kierowana była wzdłuż drogi nr [...], a nie wzdłuż działki M. i S. Z.. Dodano też, że na brak rowu wzdłuż dz. nr [...] wskazywała również dokumentacja fotograficzna dostarczona przez M. i S. Z., wobec czego należało stwierdzić, iż M. i S. Z. na swojej dz. nr [...] nie dokonali zmian stanu wody przez zlikwidowanie rowu, ponieważ jak wskazano wyżej takiego rowu nie było. Organ powołując się na opinię biegłego wskazał także, że zmiany stanu wody na gruncie w spornym terenie polegały w szczególności na zlikwidowaniu przez E. D. poprzecznej bruzdy na jego dz. nr [...] oraz na braku konserwacji rowów wzdłuż dróg nr [...] Podkreślono przy tym, że w wyniku likwidacji poprzecznej bruzdy na dz. nr [...] nastąpiła zmiana kierunku odprowadzania wody spływającej z przepustu w drodze [...] i z rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...] i obecnie woda ta płynie wzdłuż dz. nr [...], a następnie wpływa do rowu w drodze nr [...], a nie jak wcześniej w poprzek dz. nr [...] i dalej przez dz. nr [...] i do rowu przy drodze nr [...]. Zwrócono również uwagę, że wcześniej gdy istniała wodnica w poprzek dz. nr [...], odprowadzana była nią także woda z części gruntów znajdujących się powyżej tej działki, natomiast po wykonaniu bruzd wzdłuż dz. nr [...], wody opadowe były sprowadzane w kierunku działki drogowej nr [...]. Wyjaśniono także, że zmiany te spowodowały również zwiększenie natężenia wody płynącej bruzdą wzdłuż i po dz. nr [...] do rowu w drodze nr [...]. Natomiast odnośnie rowów wzdłuż dróg dojazdowych podkreślono, że były one wykonywane systemem gospodarczym przez rolników, których grunty znajdowały się w sąsiedztwie tych dróg. Podobnie też wskazano, że rów wzdłuż drogi nr [...] wykonywany był na takiej właśnie zasadzie, a więc pomiędzy działkami J. G. rów utrzymywał J. G., a pomiędzy działkami E. D. prace konserwacyjne wykonywał E. D.. Jednocześnie zaznaczono, że jak wynikało z dokonanych ustaleń przebieg tego rowu ulegał nieznacznym zmianom, ale nie powodowało to zmiany kierunku odpływu wody, ani zmiany natężenia spływu wody z przepustu w drodze nr [...], a tym samym nie miało też szkodliwego wpływu na sąsiednie nieruchomości, w tym na działki E. D.. Podkreślono bowiem, że woda z przepustu w drodze nr [...] płynęła zawsze rowem biegnącym po tej drodze do przepustu pod drogą nr [...]. Nadmieniono przy tym, że obecnie rów ten na odcinku pomiędzy dz. nr [...] i [...] był w dobrym stanie ponieważ J. G. odnowił ten rów, natomiast na odcinku pomiędzy dz. nr [...] i [...] wymagał odnowienia. Zwrócono również uwagę, że ocena zmian stosunków wodnych w tym rejonie była przedmiotem dwóch odrębnych opinii biegłych, jedną z nich wykonała dr inż. M. K. na zlecenie Wójta Gminy L. , a drugą [...] Przedsiębiorstwo Geologiczne [...] na zlecenie Wójta Gminy Z.. Podniesiono, że autorzy obu tych opinii doszli jednak do takich samych wniosków i jako główny powód zalewania dz. nr [...] i [...] podali zaniechanie wykonywania wodnicy w poprzek dz. nr [...], wskutek czego wody z większej zlewni wprowadzane były do rowu biegnącego wzdłuż dz. nr [...]. Dodatkowo podano, że autorzy obu opinii wskazali na konieczność odtworzenie poprzecznego rowu (po dz. nr [...]). Odnosząc się natomiast do pisma E. D. z dnia 12 kwietnia 2018 r. w kwestii zaskarżenia sporządzonej przez biegłego opinii należało stwierdzić, że pismo to nie wnosiło nic nowego do sprawy, nie przytaczało żadnych nowych faktów, zaś podnoszona przez niego sprawa zebrania ziemi z drogi nr [...] i skutków jakie to zebranie ziemi spowodowało, została szczegółowo wyjaśniona w opinii biegłego oraz w uzupełnieniu do opinii i odpowiedzi na zarzuty. Odnosząc się natomiast do pism E. D. z dnia 20 sierpnia 2018 r. oraz do jego zażalenia z dnia 21 września 2018 r., organ stanął na stanowisku, że sprawy poruszane w tych pismach bezpośrednio dotyczyły miejsca sporu objętego przedmiotowym postępowaniem i dlatego zostały włączone do akt sprawy. Podkreślono przy tym, że strony postępowania mogły się z nimi zapoznać w wyznaczonym przez organ terminie. Ponadto wskazano, że załączone do ww. pism z dnia 20 sierpnia 2018 r. zdjęcia przedstawiały rowy w pobliżu betonowego przepustu pod drogą [...], niewielki odcinek rowu przed tym przepustem oraz niewielki odcinek za tym przepustem (na dz. nr [...]). Dodano, że zdjęcia te przedstawiały udrożnione odcinki istniejących rowów. Organ zwrócił również uwagę, że wszystkie rowy, a zwłaszcza ziemne, z biegiem czasu ulegają zamuleniu, dlatego powinna być wykonywana ich konserwacja. Podniesiono także, że zarówno w opinii sporządzonej na zlecenie Wójta Gminy L. , jak i w opinii sporządzonej na zlecenie Wójta Gminy Z. wskazano, iż konieczne będzie udrożnienie rowów wzdłuż drogi [...]. W tym zakresie podano, że z informacji złożonej do protokołu przez J. G. w dniu 20 sierpnia 2018 r. w Urzędzie Gminy wynikało, że wraz z S. Z. udrożnili niewielki odcinek rowu wzdłuż drogi [...] oraz zatkany przepust, a także udrożnili odcinek istniejącego rowu na dz. nr [...] stanowiącej własność J. i E. G.. Natomiast ustosunkowując się do pisma E. D. z dnia 25 września 2018 r. organ wskazał, że nie widział podstaw do przychylenia się do jego wniosku i przesłania do oceny biegłemu oświadczenia J. G. z dnia 20 sierpnia 2018 r., gdyż w oświadczeniu tym znajdowało się tylko stwierdzenie, że J. G. wraz z S. Z. udrożnili zatkany przepust pod drogą [...] oraz przekopali niewielkie odcinki rowów przed i za tym przepustem. Organ zaznaczył, że merytorycznie nie wnosiło to nic nowego do tej sprawy, nie była to również jakakolwiek zmiana zeznań, ponieważ w toku prowadzonego postępowania J. G. kilkukrotnie potwierdzał istnienie rowu wzdłuż drogi nr [...] od wzniesienia, aż do przepustu pod tą drogą i dalej po jego dz. nr [...]. Dodatkowo wyjaśniono, że przedmiotowa sprawa prowadzona była od 2017 r., kiedy to wpłynął wniosek E. D. z dnia 25 września 2017 r. i wówczas sprawa ta została zarejestrowana i otrzymała znak: [...], następnie była kontynuowana w kolejnym roku i została przerejestrowana pod znak [...] Organ podał również, że w swoich pismach E. D. kilkukrotnie powoływał się na ustalenia protokołu spisanego w dniu [...] marca 2016 r. z W. T., z którego wynikało, że W. T. wyraził zgodę na to, aby wzdłuż drogi [...] wykonać rów. Podkreślono jednak, że był to tylko jeden z protokołów spisanych z właścicielami działek w rejonie sporu, które miały na celu doprowadzić do ugody w sprawie uregulowania spływu wód opadowych. Podano przy tym, że właściciele tych działek deklarowali wykonanie prac regulujących spływ wody opadowej, ale jako warunek wskazywali odtworzenie przez E. D. zlikwidowanej przez niego wodnicy biegnącej w poprzek jego dz. nr [...], na co E. D. nie wyraził zgody. Tym samym podkreślono, że jak wynikało z powyższych ustaleń na spornym obszarze doszło do zmiany stanu wody na gruncie polegającej na braku konserwacji rowów wzdłuż dróg oraz na zlikwidowaniu rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...], własności H. i E. D.. Organ powołał się następnie na brzmienie art. 545 ust. 4 u.p.w. z 2017 r., wskazując, że zgodnie z tym przepisem do przedmiotowego postępowania miały zastosowanie postanowienia u.p.w. z 2001 r. Następnie organ podał, że w wyniku przeprowadzonego przez Wójta Gminy postępowania – wbrew twierdzeniom H. i E. D. – nie stwierdzono żadnych zmian stanu wody na gruncie dokonanych przez E. i J. G. oraz M. i S. Z. na ich gruntach ze szkodą dla dz. nr [...] i [...] stanowiących własność wnioskodawców, wobec czego brak było podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r. Zaznaczono przy tym, że kwestie utrzymania przez Gminę rowów wzdłuż dróg nie były przedmiotem wniosku i nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia w przedmiotowej decyzji.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł E. D., powielając zarzuty sformułowane we wniesionym uprzednio odwołaniu od decyzji Wójta Gminy L. z dnia 16 maja 2018 r. (znak: [...]).

W tak ustalonym stanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało na wstępie treść art. 29 ust. 1 i 3 u.p.w. z 2001 r. oraz art. 545 ust. 4 u.p.w. z 2017 r., w oparciu, o które wskazało, że pierwszym celem postępowania wyjaśniającego powinno być ustalenie, czy na danym gruncie doszło do zmiany stanu wód i na czym ta zmiana polegała, a następnie ustalenie, czy na gruntach sąsiednich wystąpiła szkoda oraz czy jej przyczyną była zmiana stanu wody na gruncie. Organ odwoławczy uznał przy tym za prawidłowe ustalenia organu l instancji w części, w której organ ten stwierdził, że bezsprzecznie S. i M. Z. w 2014 r. zebrali wierzchnią warstwę ziemi z części drogi dojazdowej nr [...] z zamiarem późniejszego utwardzenia tej drogi, o czym świadczyć miały liczne fotografie przedkładane przez strony postępowania oraz zgodne oświadczenia składane przez strony i świadków w tej sprawie. Dodano jednak, że jak wskazał w swojej opinii biegły, usunięcie wierzchniej warstwy ziemi z tej drogi było bez znaczenia dla ilości i kierunku odpływu wody prowadzonej rowem wzdłuż drogi nr [...] i nie było przyczyną zalewania działek wnioskodawcy, a mogło być jedynie przyczyną zaistniałego pogorszenia warunków jezdnych tej drogi. Tym samym zdaniem organu II instancji, brak było związku przyczynowego pomiędzy usunięciem ziemi z dz. nr [...] a szkodami na występowanie, których wskazywał wnioskodawca E. D.. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że zdaniem biegłej, od usytuowanego pod drogą nr [...] w miejscowości R. "przepustu l", w kierunku dz. nr [...], [...] nie było rowu, na istnienie którego wskazywał E. D. i którego likwidacja przez sąsiadów wnioskodawcy miała stanowić zmianę stosunków wodnych szkodliwie wpływającą na działki wnioskodawcy. Podkreślono bowiem, że jak wyjaśniła to biegła, ocena kształtu kinety przepustu (istniejącego od min. 20 lat) wskazywała, że rów taki nie mógł biec we wskazywanym przez wnioskodawcę kierunku. Zdaniem organu odwoławczego, powyższa ocena w pełni znajdowała potwierdzenie w załączonej w poczet materiału dowodowego dokumentacji fotograficznej przedstawionej przez M. i S. Z. (załączonej do pisma z dnia 23 października 2017 r.), z której wynikało, że brak było rowu, na istnienie którego wskazywał wnioskodawca. W konsekwencji powyższego, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w omawianym zakresie ustalenia opinii zasługiwały na uwzględnienie i mogły stanowić podstawę do poczynienia stanowczych ustaleń faktycznych w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podał, że dokonane w sprawie ustalenia wskazywały, że woda opadowa z "przepustu l" (w drodze [...]) zawsze odprowadzana była wzdłuż tej drogi (wcześniej oznaczonej nr ewid.[...]), a nie wzdłuż stanowiącej własność M. i S. Z. dz. nr [...]. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, za prawidłowe uznać zatem należało ustalenia organu l instancji, iż właściciele dz. nr [...] nie dokonali zmian stanu wody przez zlikwidowanie rowu wzdłuż własnej działki, skoro – jak wykazano wyżej – nie tylko opinia biegłego, ale i dowody o charakterze rzeczowym (dokumentacja fotograficzna) wskazywały, że takiego rowu nie było. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaznaczyło, że zdaniem organu l instancji na spornym terenie doszło natomiast do zmiany stanu wody polegającej na zlikwidowaniu przez wnioskodawcę E. D. poprzecznej bruzdy przebiegającej po jego dz. nr [...] oraz do zaniechania konserwacji rowów wzdłuż dróg nr [...] Podkreślono przy tym, że w wyniku likwidacji poprzecznej bruzdy na dz. nr [...] nastąpiła zmiana kierunku odprowadzania wody spływającej z "przepustu II" w drodze [...] i z rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...] i obecnie woda ta kierowana była wzdłuż dz. nr [...] do rowu w drodze nr [...], a nie jak wcześniej w poprzek dz. nr [...] i dalej przez dz. nr [...] do rowu przy drodze gminnej nr [...]. Zaakcentowano także, że wcześniej – gdy istniała "wodnica" w poprzek dz. nr [...] – odprowadzana była nią również woda z części gruntów znajdujących się powyżej tej działki, natomiast obecnie, po wykonaniu przez wnioskodawcę bruzd wzdłuż dz. nr [...], wody opadowe były sprowadzane w kierunku działki drogowej nr [...], co powodowało zwiększenie natężenia wody płynącej bruzdą wzdłuż i po dz. nr [...], do rowu w drodze nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, powyższe ustalenia organu I instancji w pełni znajdowały potwierdzenie w sporządzonej w sprawie opinii, w której biegła wskazała, że przez dz. nr [...], [...] i [...] biegł kiedyś rów odprowadzający wody opadowe z tych działek (oraz z dz. nr [...]) istniejącym "przepustem betonowym II" (którego umiejscowienie przedstawiono na rys. 1 opinii), zlokalizowanym w drodze ozn. nr [...] (fot. 2 zamieszczona w opinii). Zwrócono przy tym uwagę, że właściciel dz. ewid. nr [...] E. D. doprowadził jednak do zmiany odprowadzenia w powyższy sposób wód deszczowych, dokonując zmiany dotychczas istniejącego "rowu – bruzdy" z poprzecznej na podłużną. Organ odwoławczy wskazał, że biegła wyjaśniła, iż stosowanie bruzd poprzecznych na gruntach o dużych spadkach było typowym zabiegiem przeciwdziałającym erozji gleby, stąd należało wyciągnąć wniosek, że takie rozwiązanie zostało kiedyś przyjęte i zgodnie z zeznaniami W. T. z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymywane na gruncie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na wskazany przez biegłą przebiegu "wodnicy" (w poprzek dz. nr [...], [...] i [...]) wskazywały nie tylko zeznania wskazywanych przez biegłą świadków, ale i zamieszona w opinii fotografia lotnicza spornego terenu (k. 13 opinii), przedstawiająca przebieg zaniżenia terenu od "przepustu II" pod drogą ozn. nr [...] w miejscowości R. do zalesionego terenu położonego po północnej stronie drogi gminnej ozn. nr ewid.[...] w miejscowości R.. Wyjaśniono przy tym, że woda deszczowa odprowadzana ww. rowami – bruzdami ("wodnicami") kierowana była do rowu zlokalizowanego wzdłuż drogi gminnej ozn. nr ewid.[...] i dalej betonowym przepustem pod tą drogą do "lasku" (rys. 4 w opinii biegłego). Zaznaczono przy tym, że biegła wskazała, iż likwidacja opisanego wyżej odprowadzenia wód deszczowych rowem przebiegającym w poprzek dz. nr [...], [...] oraz [...] do rowu wzdłuż drogi gminnej nr [...] i dalej do lasku, mogła prowadzić do nadmiernego obciążenia rowu biegnącego wzdłuż drogi dojazdowej (dz. nr [...]), rozlewania się wody na sąsiednie działki ([...], [...], [...], [...], [...]) oraz okresowego utrzymywania się wysokiego stanu wód na tych działkach, co obrazować miała fot. 3. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że biegła wyjaśniła, iż wzdłuż drogi (dz. nr [...]) do "przepustu betonowego l" (wskazanego na rys. 1 w opinii) biegł rów, który obecnie był całkowicie lub częściowo zarośnięty (fot. 4). Tym samym zdaniem organu II instancji, także i ta okoliczność utrudniała prawidłowe odprowadzenie wód opadowych, a podczas intensywnych opadów ich rozlewanie na działki sąsiednie (dz. nr [...], [...] i [...], [...]), co w konsekwencji prowadziło do okresowego nadmiernego uwilgotnienia gleb.

Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że przed Wójtem Gminy Z. prowadzone było odrębne postępowanie w sprawie zmiany przez E. D. stosunków wodnych na dz. nr [...] ze szkodą dla dz. nr [...].

Odnosząc się natomiast do zarzutów E. D. w pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom odwołującego, załączona w poczet materiału dowodowego sprawy "Opinia w sprawie zakłócenia stosunków wodnych dotycząca zmiany stanu wody na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]", sporządzona w kwietniu 2018 r. na zlecenie Wójta Gminy Z., w zakresie istnienia na dz. nr [...] i [...] poprzecznej bruzdy odprowadzającej wodę, była zasadniczo zbieżna ze sporządzoną na potrzeby rozpoznawaj sprawy opinią biegłej. Organ odwoławczy zaznaczył, że biegli z [...] Przedsiębiorstwa Geologicznego, opierając się na zdjęciach satelitarnych pochodzących z portalu [...], wskazali wprawdzie, że na ich podstawie nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w poprzek dz. nr [...] przebiegał rów/bruzda czy też nie. Niemniej jednak, jak podał organ odwoławczy, wyjaśnili oni, że można na ich postawie określić kierunek przepływu wód opadowych w obrębie dz. nr [...], które napływały rowem biegnącym w poprzek zlokalizowanej powyżej dz. nr [...]. Podniesiono przy tym, że na wszystkich zdjęciach (poza zdjęciem nr 1) rów biegnący w poprzek dz. nr [...] był wyraźnie widoczny, podobnie jak wyraźnie widoczne były również ślady erozji wodnej o charakterze liniowym (które mogły być bruzdą/rowem) przebiegające w poprzek dz. nr [...], od zakończenia rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...] w kierunku północnym, w stronę zlokalizowanego poniżej jaru i drogi gminnej. Wskazano, iż ślady te jednoznacznie świadczyły o tym, że wody opadowe i roztopowe, które dopływały do dz. nr [...] za pośrednictwem przepustu pod dz. nr [...], a następnie rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...], odpływały w kierunku północnym, a więc w analogiczny sposób jak to ustaliła biegła w rozpoznawanej sprawie. W dalszej kolejności podano, że wody opadowe i roztopowe, które napływały na działkę drogową nr [...] na wschód od opisywanego powyżej przepustu betonowego przejmowane były przez rowy/zagłębienia (biegnące wzdłuż tej działki) lub wpływały do powstałych w ww. działce kolein i zgodnie ze spadkiem drogi odpływały na wschód w kierunku dz. nr [...], stanowiącej przedłużenie dz. nr [...]. Jednocześnie zaznaczono, że wody, które trafiły do rowu biegnącego wzdłuż południowej granicy dz. nr [...] (na wysokości dz. nr [...]) przeprowadzane były pod nią na stronę północną za pośrednictwem istniejącego przepustu betonowego (na wysokości załamania dz. nr [...]) i dalej wzdłuż dz. nr [...] i [...] odpływały na północ do przepustu pod drogą gminną nr [...]. Podkreślono przy tym, że taki kierunek odpływu wód opadowych w tym rejonie potwierdzał sposób wykonania ww. przepustu, a w szczególności jego północne ukierunkowanie. Część wód opadowych i roztopowych, które płynęły koleinami w dz. nr [...] i dalej nr [...] oraz wód, które nie mieściły się w opisywanym powyżej przepuście pod działką drogową nr [...], wypływała na utwardzoną część dz. nr [...] (dojazd do pól uprawnych) i zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu w tym miejscu odpływała wzdłuż niej na wschód. Wyjaśniono też, że część wód odpływała na północ, wzdłuż dz. nr [...], w kierunku przepustu pod drogą gminną (dz. nr [...]).

Tym samym w ocenie organu odwoławczego, powyższe ustalenia powodowały, że załączone w poczet materiału dowodowego sprawy zeznania córki (A. M.) i syna (M. D.) odnoszące się do zmiany stanu wody przez ich ojca na dz. nr [...] oraz szkodliwego oddziaływania na działkę drogową nr [...], w części wskazującej, iż w poprzek dz. nr [...] nie było rowu odprowadzającego wodę oraz że od przepustu w drodze nr [...] (nad zabudowaniami M. i S. Z.) były dwa rowy – jeden po dz. nr [...], a drugi wzdłuż działki M. i S. Z. (nr [...]) – nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ odwoławczy podkreślił, że zeznaniom tym w tej części przeczyły nie tylko ustalenia powołanej w sprawie biegłej, ale również ustalenia opinii [...] Przedsiębiorstwa Geologicznego, na które odwołujący się powoływał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło także, że ustalenia faktyczne w sprawie zasadniczo oparte zostały nie na wyjaśnieniach skonfliktowanych ze sobą stron oraz zeznaniach ich bliskich, a na mających charakter obiektywny dowodach rzeczowych.

Skargę na ww. decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący – E. D., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., polegające na tym, że organ administracyjny nie rozpoznał w całości zgłoszonych poprzednio zarzutów do decyzji z dnia 27 września 2018 r. oraz dowolnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy;

2) art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r., poprzez przyjęcie, że właściciele działek nr [...], [...] swoim działaniem nie zmienili stanu wód na gruncie, co w konsekwencji doprowadziło m.in. do zalewnia działki nr [...] i [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo rozwinął podniesione zarzuty, powołując na ich poparcie orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowisko doktryny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2017, poz. 2188 t.j.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 t.j. - dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie natomiast do treści art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2018 r., którą organ po rozpatrzeniu odwołania E. D. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 27 września 2018 r. odmawiającą nakazania E. i J. G., właścicielom działki numer [...] w R. oraz M. i S. Z., właścicielom działki numer [...] w R. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z obiektywnym porządkiem prawnym obowiązującym w dniu jej wydania. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z treścią art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a. i mógł stanowić podstawę faktyczną do wydania kontrolowanej decyzji. Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez kontrolowane organy i stwierdza, że rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z jej podstawami faktycznymi i prawnymi. W kontrolowanej sprawie zgodnie ze specyfiką postępowania wyjaśniającego w sprawach z zakresu stosunków wodnych korzystano z opinii biegłych. Ocena zmian stosunków wodnych w spornym rejonie była przedmiotem dwóch odrębnych opinii biegłych, jedną z nich wykonała dr inż. M. K. na zlecenie Wójta Gminy L. , drugą [...] Przedsiębiorstwo Geologiczne [...] na zlecenie Wójta Gminy Z.. Zasadnicze znaczenie posiada w sprawie opinia wykonana na zlecenie organu prowadzącego postępowanie w kontrolowanej sprawie, druga opinia ma charakter pomocniczy, subsydiarny, ale wykorzystanie jej w kontrolowanym postepowaniu nie narusza prawa. Opinię sporządzoną przez dr inż. M. K. , specjalistę w zakresie inżynierii środowiska, Sąd ocenia jako wykonaną przez osobę uprawnioną, zgodnie z obowiązującymi przepisami a jej treść jest logiczna, spójna, oparta na dowodach znajdujących się w aktach sprawy i pozwalająca zarazem na jej samodzielną ocenę przez kontrolowane organy a następnie wykorzystanie jako materiału dowodowego dla potrzeb rozpoznania sprawy. Opinia ta nadto została uzupełniona wyjaśnieniami bieglej ustosunkowującymi się do zarzutów skarżącego. Wbrew temu co twierdzi skarżący wykorzystane w sprawie opinie są spójne w zakresie w jakim z obydwu korzystano dla wyjaśnienia elementów stanu faktycznego relewantnego dla sprawy. Sąd przy tym wyjaśnia, że spójność nie oznacza bezwzględnej tożsamości treści porównywanych dokumentów.

Całość ustaleń faktycznych dokonanych w kontrolowanej sprawie wskazuje na to, że

w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnymi, w którym zgodnie z prawem wykorzystano opinie biegłego i samodzielnie je oceniono - nie stwierdzono zmian stanu wód na działkach E. i J. G. oraz M. i S. Z. jakie podnosił skarżący ich ewentualnego szkodliwego wpływ na nieruchomości sąsiednie, tj konkretnie na działki skarżącego.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 z późn. zm.) zgodnie z którym "1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom".

Kwestią sporną w kontrolowanej sprawie jest, czy działki dz. nr [...] i [...] w R. będące własnością skarżącego od 2014 r. notorycznie były zalewane przez działki sąsiednie, należące do M. i S. Z. (dz. nr [...]) oraz do E. i J. G. (dz. nr [...]). Zdaniem skarżącego zalewanie jego gruntów nastąpiło na skutek zlikwidowania rowów przez sąsiadów wnioskodawcy. W jego ocenie ingerowali oni w meliorację wód opadowych. Skarżący także podnosi, że jego działki są zalewane wskutek zebrania przez S. i M. Z. wierzchniej warstwy ziemi z części drogi dojazdowej nr [...].

Mając na uwadze treść przywołanego przepisu zasadniczym celem kontrolowanego obecnie postępowania wyjaśniającego powinno być ustalenie, czy na danym gruncie doszło do zmiany stanu wód i na czym ta zmiana polegała, a następnie ustalenie, czy na gruntach sąsiednich wystąpiła szkoda oraz czy jej przyczyną była zmiana stanu wody na gruncie.

Na samym początku Sąd stwierdza, że ustalenia kontrolowanych organów I i II instancji w części, w której stwierdzają, że S. i M. Z. w 2014 r. zebrali wierzchnią warstwę ziemi z części drogi dojazdowej nr [...] z zamiarem późniejszego utwardzenia tej drogi, o czym świadczą fotografie przedkładane przez strony postępowania oraz oświadczenia składane przez strony i świadków w tej sprawie są czynione jedynie z uwagi na okoliczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w związku z wnioskami skarżącego. Zdaniem Sądu konstatacja kontrolowanych organów dokonana m.in. w oparciu o opinię biegłej, że usunięcie wierzchniej warstwy ziemi z tej drogi było bez znaczenia dla ilości i kierunku odpływu wody prowadzonej rowem wzdłuż drogi nr [...] i nie było przyczyną zalewania działek skarżącego, a mogło być jedynie przyczyną zaistniałego pogorszenia warunków jezdnych tej drogi - mieści się poza zakresem sprawy administracyjnej wytyczonej treścią art. 29 Prawa wodnego, gdyż S. i M. Z. nie posiadają tytułu prawnego do działki nr [...] w związku z czym treść art. 29 Prawa wodnego nie znajduje do nich bezpośredniego merytorycznego zastosowania/zaadresowania. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla wyniku kontrolowanej decyzji, można ją potraktować na tzw. marginesie, tym bardziej, że z uwagi na zakres zarzutów skarżącego, kontrolowane organy dokonują pewnej całościowej oceny stosunków wodnych na spornym terenie, przy czym dla granic kontrolowanej sprawy administracyjnej istotne jest to, że brak obciążenia obowiązkami na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego dotyczy E. i J. G., jako właścicieli działki nr [...] w R. oraz M. i S. Z. jako właścicieli działki nr [...] w R. . Jednocześnie, co istotne, w kontrolowanej sprawie nie wykazano ze skutkiem pozytywnym, pomimo kontroli tej kwestii przez organ odwoławczy, że S. i M. Z. nadsypali swoją działkę nr [...] ziemią zebraną z ww. drogi. W konsekwencji tych ustaleń nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi podnoszące brak rzetelnego, niezgodnego z treścią art. 7 w wzw. z art. 77, art. 80 k.p.a. ustosunkowania się kontrolowanych organów do tego zagadnienia.

Idąc dalej Sąd podziela ustalenia co do stanu faktycznego, oparte na zweryfikowanej opinii bieglej, że od usytuowanego pod drogą nr [...] w miejscowości R. "przepustu l", w kierunku dz. nr [...], [...] nie było rowu, na istnienie którego wskazywał E. D. i którego likwidacja przez sąsiadów wnioskodawcy miała według skarżącego stanowić zmianę stosunków wodnych szkodliwie wpływającą na działki wnioskodawcy. Zasadniczym dowodem w tym zakresie jest kształt kinety przepustu (istniejącego od min. 20 lat) wskazujący, że rów taki nie mógł biec we wskazywanym przez wnioskodawcę kierunku. Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia i ocena znajdują także potwierdzenie w załączonej w poczet materiału dowodowego dokumentacji fotograficznej przedstawionej przez M. i S. Z. (załączonej do pisma z dnia 23 października 2017 r.), z której wynika, że brak było rowu, na istnienie którego wskazywał wnioskodawca.

Idąc dalej w ocenie kontrolowanej decyzji Sąd stwierdza, że dokonane w sprawie ustalenia dowodowe wskazują, że woda opadowa z "przepustu l" (w drodze [...]) zawsze odprowadzana była wzdłuż tej drogi (wcześniej oznaczonej nr ewid.[...]), a nie wzdłuż stanowiącej własność M. i S. Z. dz. nr [...]. Tym samym w ocenie Sądu, za prawidłowe uznać zatem należało ustalenia kontrolowanych organów podnoszące, że właściciele dz. nr [...] nie dokonali zmian stanu wody przez zlikwidowanie rowu wzdłuż własnej działki. Jak to Sąd przedstawił powyżej i ocenił powyżej - nie tylko opinia biegłego, ale i dowody o charakterze rzeczowym (dokumentacja fotograficzna) - wskazują , że takiego rowu nie było. W konsekwencji powyższych ustaleń nie zasługują w ocenie Sądu na uwzględnienie zarzuty skarżącego podnoszące, że rzekomy rów został zasypany, zlikwidowany przez S. i M. Z.. Kwestia ta została zbadana i oceniona przez kontrolowane organy zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W kolejnej ocenie Sądu, uzasadnione okolicznościami sprawy jest ustalenie kontrolowanych organów, że na dz. nr [...] doszło natomiast do zmiany stanu wody polegającej na zlikwidowaniu przez skarżącego i ówczesnego wnioskodawcę E. D. poprzecznej bruzdy przebiegającej po jego dz. nr [...] a także doszło do zaniechania konserwacji rowów wzdłuż dróg nr [...] i [...]. Jak wynika z akt sprawy, w wyniku likwidacji poprzecznej bruzdy na dz. nr [...] nastąpiła zmiana kierunku odprowadzania wody spływającej z "przepustu II" w drodze [...] i z rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...] i obecnie woda ta kierowana była wzdłuż dz. nr [...] do rowu w drodze nr [...], a nie jak wcześniej w poprzek dz. nr [...] i dalej przez dz. nr [...] do rowu przy drodze gminnej nr [...]. Zatem wcześniej, co istotne w ocenie Sądu kiedy istniała "wodnica" w poprzek dz. nr [...] – odprowadzana była nią również woda z części gruntów znajdujących się powyżej tej działki, natomiast obecnie, po wykonaniu przez skarżącego/wnioskodawcę bruzd wzdłuż dz. nr [...], wody opadowe były sprowadzane w kierunku działki drogowej nr [...], co powodowało zwiększenie natężenia wody płynącej bruzdą wzdłuż i po dz. nr [...], do rowu w drodze nr [...]. Zdaniem Sądu , powyższe ustalenia dokonane prawidłowo przez organ I i II instancji w pełni znajdują potwierdzenie w sporządzonej w sprawie opinii, w której biegła dr inż. M. K. wskazała, że przez dz. nr [...], [...] i [...] biegł kiedyś rów odprowadzający wody opadowe z tych działek (oraz z dz. nr [...]) istniejącym "przepustem betonowym II" (którego umiejscowienie przedstawiono na rys. 1 opinii), zlokalizowanym w drodze ozn. nr [...] (fot. 2 zamieszczona w opinii). Zwrócono przy tym uwagę, że właściciel dz. ewid. nr [...] E. D. doprowadził jednak do zmiany odprowadzenia w powyższy sposób wód deszczowych, dokonując zmiany dotychczas istniejącego "rowu – bruzdy" z poprzecznej na podłużną. Biegła przy tym wyjaśniła, iż stosowanie bruzd poprzecznych na gruntach o dużych spadkach było typowym zabiegiem przeciwdziałającym erozji gleby, stąd należało wyciągnąć wniosek, że takie rozwiązanie zostało kiedyś przyjęte i zgodnie z zeznaniami W. T. z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymywane na gruncie. Także i w ocenie Sądu, na wskazany przez biegłą przebieg "wodnicy" (w poprzek dz. nr [...], [...] i [...]) wskazywały nie tylko zeznania wskazywanych przez biegłą świadków, ale i zamieszona w opinii fotografia lotnicza spornego terenu (k. 13 opinii), przedstawiająca przebieg zaniżenia terenu od "przepustu II" pod drogą ozn. nr [...] w miejscowości R. do zalesionego terenu położonego po północnej stronie drogi gminnej ozn. nr ewid.[...] w miejscowości R.. Wyjaśniono przy tym, że woda deszczowa odprowadzana ww. rowami – bruzdami ("wodnicami") kierowana była do rowu zlokalizowanego wzdłuż drogi gminnej ozn. nr ewid.[...] i dalej betonowym przepustem pod tą drogą do "lasku" (rys. 4 w opinii biegłego). Biegła wskazała i ten wniosek wydaje się być w ocenie Sądu wystarczająco uzasadniony, iż likwidacja opisanego wyżej odprowadzenia wód deszczowych rowem przebiegającym w poprzek dz. nr [...], [...] oraz [...] do rowu wzdłuż drogi gminnej nr [...] i dalej do lasku, mogła prowadzić do nadmiernego obciążenia rowu biegnącego wzdłuż drogi dojazdowej (dz. nr [...]), rozlewania się wody na sąsiednie działki ([...], [...] [...], [...], [...]) oraz okresowego utrzymywania się wysokiego stanu wód na tych działkach, co obrazować miała fot. 3. Biegła także spójnie wyjaśniła, co można było wykorzystać dla ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy, iż wzdłuż drogi (dz. nr [...]) do "przepustu betonowego l" (wskazanego na rys. 1 w opinii) biegł rów, który obecnie był całkowicie lub częściowo zarośnięty (fot. 4). Tym samym także i zdaniem Sądu, zarazem i ta okoliczność utrudniała prawidłowe odprowadzenie wód opadowych, a podczas intensywnych opadów ich rozlewanie na działki sąsiednie (dz. nr [...], [...] i [...], [...]), co w konsekwencji prowadziło do okresowego nadmiernego uwilgotnienia gleb. Ustosunkowując się do braku spójności wykorzystywanych w sprawie opinii: tj. dr inż. M. K. i biegłych z [...] Przedsiębiorstwa Geologiczne [...], Sąd zauważa, że nie jest to brak spójności, tylko m.in. różnica stanowczości w formułowaniu wniosków końcowych. Przy czym ten brak stanowczej wypowiedzi w opinii biegłych z [...] Przedsiębiorstwa Geologicznego w zakresie twierdzeń posumowuajcych w żaden sposób nie podważa ustaleń biegłej dr inż. M. K. gdyż ta opinia w żaden sposób nie wyklucza jej tez końcowych. Biegli z [...] Przedsiębiorstwa Geologicznego, opierając się na zdjęciach satelitarnych pochodzących z portalu [...], wskazali wprawdzie, że na ich podstawie nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w poprzek dz. nr [...] przebiegał rów/bruzda czy też nie. Niemniej jednak, w ocenie Sądu w sposób właściwie uzasadniony, wyjaśnili oni, że można na ich podstawie określić, co jest istotne i spójne z tezami bieglej dr inż. M. K. , kierunek przepływu wód opadowych w obrębie dz. nr [...], które napływały rowem biegnącym w poprzek zlokalizowanej powyżej dz. nr [...]. Podniesiono przy tym, że na wszystkich zdjęciach (poza zdjęciem nr 1) rów biegnący w poprzek dz. nr [...] był wyraźnie widoczny, podobnie jak wyraźnie widoczne były również ślady erozji wodnej o charakterze liniowym (które mogły być bruzdą/rowem) przebiegające w poprzek dz. nr [...], od zakończenia rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...] w kierunku północnym, w stronę zlokalizowanego poniżej jaru i drogi gminnej. Wskazano, iż ślady te jednoznacznie świadczyły o tym, że wody opadowe i roztopowe, które dopływały do dz. nr [...] za pośrednictwem przepustu pod dz. nr [...], a następnie rowu biegnącego w poprzek dz. nr [...], odpływały w kierunku północnym, a więc w analogiczny sposób jak to ustaliła biegła w rozpoznawanej sprawie. W dalszej kolejności podano, że wody opadowe i roztopowe, które napływały na działkę drogową nr [...] na wschód od opisywanego powyżej przepustu betonowego przejmowane były przez rowy/zagłębienia (biegnące wzdłuż tej działki) lub wpływały do powstałych w ww. działce kolein i zgodnie ze spadkiem drogi odpływały na wschód w kierunku dz. nr [...], stanowiącej przedłużenie dz. nr [...]. Jednocześnie zaznaczono, że wody, które trafiły do rowu biegnącego wzdłuż południowej granicy dz. nr [...] (na wysokości dz. nr [...]) przeprowadzane były pod nią na stronę północną za pośrednictwem istniejącego przepustu betonowego (na wysokości załamania dz. nr [...]) i dalej wzdłuż dz. nr [...] i [...] odpływały na północ do przepustu pod drogą gminną nr [...]. Podkreślono przy tym, że taki kierunek odpływu wód opadowych w tym rejonie potwierdzał sposób wykonania ww. przepustu, a w szczególności jego północne ukierunkowanie. Część wód opadowych i roztopowych, które płynęły koleinami w dz. nr [...] i dalej nr [...] oraz wód, które nie mieściły się w opisywanym powyżej przepuście pod działką drogową nr [...], wypływała na utwardzoną część dz. nr [...] (dojazd do pól uprawnych) i zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu w tym miejscu odpływała wzdłuż niej na wschód. Wyjaśniono też, że część wód odpływała na północ, wzdłuż dz. nr [...], w kierunku przepustu pod drogą gminną (dz. nr [...]). Z powyższych ustaleń nie wynika zatem, że E. i J. G. (dz. nr [...]) przyczynili się do zalewania gruntów skarżącego przez zlikwidowanie lub wykonanie przez nich rowów/bruzd w sposób spełniający przesłanki art. 29 Prawa wodnego. Stan rowów/bruzd znajdujących się na ich działce ma charakter ustabilizowany w czasie, bez atrybutu "zmiany stosunków wodnych" mieszczący się w zakresie prac agrotechnicznych wykonywanych przez rolników na tym terenie, bez zmian, które by uzasadniały wnioski skarżącego. Z wyjaśnień biegłej wynika, że nie dokonali zmian stanu wody na gruncie o jakich jest mowa w pismach skarżącego.

W odniesieniu do zarzutów podnoszących brak uwzględnienia przez organ odwoławczy zeznana A. M. i M. D., Sąd zwraca uwagę, że kwesta ta została wyjaśniona odpowiednio i wystarczająco przez organ odwoławczy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego kwestia poprzecznej bruzdy i poprzecznego przepływu wody na działce skarżącego nr [...] była odpowiednio wyjaśniona przez ww. opinie biegłych. W związku z tym w ocenie Sądu odpowiednio uargumentowane i zgodne z zasadą swobodnej, ale nie dowolnej oceny materiału dowodowego jest stanowisko organu odwoławczego, że powyższe ustalenia biegłych spowodowały, że załączone w poczet materiału dowodowego sprawy zeznania córki (A. M.) i syna (M. D.) odnoszące się do zmiany stanu wody przez ich ojca na dz. nr [...] oraz szkodliwego oddziaływania na działkę drogową nr [...], w części wskazującej, iż w poprzek dz. nr [...] nie było rowu odprowadzającego wodę oraz że od przepustu w drodze nr [...] (nad zabudowaniami M. i S. Z.) były dwa rowy – jeden po dz. nr [...], a drugi wzdłuż działki M. i S. Z. (nr [...]) – nie zasługiwały na uwzględnienie. W uzasadnionej innym materiałem dowodowym zdaniem Sądu ocenie organu odwoławczego zeznaniom tym, w tej części, przeczyły nie tylko ustalenia powołanej w sprawie biegłej, ale również odpowiednio ustalenia opinii [...] Przedsiębiorstwa Geologicznego. W ocenie Sądu zgodne z prawem i zasadą swobodnej oceny dowodów jest stanowisko organu odwoławczego podnoszące i wyjaśniające, że ustalenia faktyczne w sprawie zasadniczo oparte zostały nie na wyjaśnieniach skonfliktowanych ze sobą stron oraz zeznaniach ich bliskich, a na mających charakter obiektywny dowodach rzeczowych tj. samodzielnie ocenionych przez kontrolowane organy opiniach biegłych.

Niezależnie od powyższych ustaleń i ocen trzeba mieć na uwadze, że przedmiot kontrolowanej sprawy ograniczał się do rozstrzygnięcia w zakresie żądania E. D., tj. do rozstrzygnięcia w zakresie tego, czy dokonane przez E. i J. G. oraz M. i S. Z. na ich działkach działania doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie oddziaływującej na działki wnioskodawcy. W związku z tym trafna jest końcowa konkluzja organu odwoławczego, że wydana w kontrolowana decyzja nie mogła więc niejako z urzędu rozstrzygać o kompleksowym rozwiązaniu odprowadzenia wód opadowych w spornym rejonie miejscowości R. i z tego też powodu brak było podstaw do wydania przez Wójta Gminy L. decyzji nakazującej odtworzenie istniejącą sieć ziemnych rowów otwartych podstawowych, biegnących wzdłuż dróg (nr dz. [...] i [...]), czy też odtworzenia "poprzecznej bruzdy na działce nr [...]" (odprowadzającej wodę zgodnie z naturalnym spadkiem terenu, tj. w kierunku północnym, północno-wschodnim), którym to obowiązkiem obarczony musiałby zostać wnioskodawca.

Mając na uwadze powyższe ustalenia co do stanu faktycznego i prawnego Sąd nie podziela zarzutów skargi podnoszących, że kontrolowana decyzja narusza art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, przez to, że organ administracyjny nie rozpoznał w całości zgłoszonych poprzednio zarzutów do decyzji z dnia 27 września 2018 r. oraz dowolnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Wbrew temu co twierdzi skarżący a na co wskazuje treść kontrolowanej decyzji organu odwoławczego i znajdujący się w aktach materiał dowodowy organ ten działał zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. a nie uwzględnienie oczekiwań skarżącego przez organ odwoławczy nie może być traktowane jako nie rozpoznanie w całości zgłoszonych uprzednio zarzutów. Na marginesie Sąd stwierdza, że co prawda w postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu spoczywa na prowadzących to postępowanie organach administracyjnych, ale skarżący kwestionując ustalenia zawarte m.in w opiniach biegłych sam ze swej strony nie przedstawił żadnej kontr ekspertyzy.

Prawidłowe ustalenia co do stanu faktycznego pozwalają Sądowi na ocenę, że kontrolowany organ nie naruszył art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r., i prawidłowo, zgodnie z prawem przyjął, że właściciele działek nr [...] [...] swoim działaniem nie zmienili stanu wód na gruncie. Innymi słowy, w ocenie Sądu trafny i zgodny z prawem jest wniosek kontrolowanych organów, że w sprawie nie stwierdzono, żeby E. i J. G. oraz M. i S. Z. odpowiednio na swoich dz. nr [...] i [...] dokonali zmian stanu wody ze szkodą dla skarżącego.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.