Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2360/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2, art. 144, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 2, art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 182 ust. 1 i 2, art. 256 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Owsińska-Gwiazda WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Akademii [...] w [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], po rozpoznaniu zażalenia C. R., V. R. oraz W. D., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowienie Ministra zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] września 2005 r. przez [...] nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa o pow. [...] ha, położonego w [...] przy ul. [...], składającego się z działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu ewidencyjnego [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd [...].

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2013 r. C. R., V. R. oraz W. D. zwróciły się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wskazały, że mimo posiadania przez nie przymiotu strony postępowania decyzja ta nie została im doręczona, a o wydaniu decyzji dowiedziały się w dniu [...] października 2013 r., kiedy pełnomocnikowi wnioskodawczyń została przesłana faksem kopia przedmiotowej decyzji.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wskazał, że z art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie wynika konieczność badania istnienia roszczeń osób trzecich, co tym samym wskazuje na brak interesu prawnego wnioskodawczyń we wznowieniu postępowania.

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniosły C. R., V. R. oraz W. D., zarzucając m.in., że organ I instancji naruszył art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez stwierdzenie braku przymiotu strony wnioskodawczyń. Tymczasem wynik postępowania prowadzonego w trybie art. 256 powołanej ustawy ma bezpośredni wpływ na wynik prowadzonego, w oparciu o art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, do którego zakończenia wnioskodawczynie pozostają właścicielkami posadowionego na gruncie budynku. Dekret [...] przejmował tylko prawo własności gruntu, a brak rozpatrzenia wniosku dekretowego uniemożliwia potwierdzenie przejęcia również prawa własności nieruchomości budynkowych.

Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], uchylił kwestionowane postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. podnosząc, że rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania organ bada w pierwszej kolejności, czy nie zachodzą przesłanki przedmiotowe jak i przesłanki podmiotowe uzasadniające odmowę wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 września 2005 r., grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Nabycie prawa stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Oznacza to, iż warunkiem przejścia konkretnej nieruchomości, z mocy prawa na własność uczelni wyższej, jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek. Nieruchomość ta musi stanowić w dniu 1 września 2005 r. własność Skarbu Państwa oraz musi być obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz uczelni wyższej.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Zatem podstawy do uznania interesu prawnego do wznowienia postępowania wnioskodawczyń należy upatrywać w regulacjach zawartych w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej nie został rozpatrzony wniosek poprzednika prawnego wnioskodawczyń, dotyczący części przedmiotowej nieruchomości, a złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wobec tego Minister stwierdził, iż interes prawny wnioskodawczyń na gruncie postępowania, w toku którego organ wojewódzki potwierdził przekształcenie prawa użytkowania wieczystego [...] w prawo własności z dniem [...] września 2005 r., wynika z braku rozpatrzenia do chwili obecnej powyższego wniosku dekretowego. Fakt ten wskazuje na posiadanie przez wnioskodawczynie statusu strony na gruncie niniejszego postępowania nadzorczego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zbada, czy wniosek o wznowienie został złożony z zachowaniem terminu, a w zależności od wyniku tych ustaleń wznowi, bądź odmówi wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Przy czym w chwili obecnej toczy się postępowanie wszczęte z wniosku tych samych osób o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. Z uwagi na to, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności uregulowane w art. 156 k.p.a. niesie ze sobą dalej idące skutki materialno-prawne niż postępowanie wszczęte na skutek wniosku o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ I instancji, w razie stwierdzenia podstaw do wznowienia postępowania, powinien rozważyć możliwość zawieszenia, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowionego postępowania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...].

Postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju stało się przedmiotem skargi [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. przez:

I. przyjęcie jakoby C. R., V. R. oraz W. D. powinny być stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 roku, nr [...],

II. uchylenie się od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nakazanie Wojewodzie [...] aby rozważył, czy C. R., V. R. oraz W. D. wniosek o wznowienie postępowania złożyły z zachowaniem terminu oraz w zależności od wyniku tych ustaleń wznowił lub odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2013 r., ewentualnie zawiesił wznowione postępowanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu podniesiono, że stosownie do art. 1 i 2 ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o szkołach akademickich [...] jest szkołą akademicką posiadającą osobowość prawną od [...] r. W dniu [...] 1947 r. [...] otrzymała decyzję o przydzieleniu opisanej nieruchomości do odbudowy. Jako podstawę wydania decyzji powołano art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, jednak powołanie cytowanego przepisu było błędne, bowiem weszła w życie ustawa z dnia 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa. Wobec wejścia w życie tej ustawy utracił moc powołany dekret, toteż budynki wzniesione przez [...] na gruncie przy ul. [...] są budynkami "nowymi" w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. Zatem [...] nabyła własność budynków, które do dnia dzisiejszego są siedzibą uczelni i posiadała prawo żądania ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu państwowego (dawniej własności czasowej). Na poparcie tego stanowiska strona powołała wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2001 r., sygn. akt: IV CKN 307/01, oraz uchwalę Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1996 r., sygn. akt: III AZP 35/95.

Ponadto skarżąca podniosła, że w aktach sprawy znajduje się zarządzenie Ministra [...] z dnia [...] października 1950 r. potwierdzające, iż [...] w tej dacie posiadała i zarządzała majątkiem obejmującym nieruchomość przy ul. [...]. Wprawdzie z dniem [...] 1950 r. zmieniono nazwę [...] "na [...] ", jednak uchwałą Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] 1957 r. przywrócono nazwę "[...]" obowiązującą do dnia dzisiejszego. Powyższe świadczy o tym, że grunt państwowy i budynki pozostawały w dniu 27 września 1990 r. w zarządzie [...] i na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym [...] nabyła zarówno użytkowanie wieczyste posiadanego gruntu państwowego, jak i własność budynków stanowiących siedzibę [...] przy ul. [...].

W przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 182 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, bowiem przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 września 1990 r. nie zgłoszono żadnych roszczeń do tej nieruchomości, w szczególności nie uczynił tego były właściciel E. R. Podczas ostatniej wojny E. R. przebywał na stałe w [...] i utracił posiadanie nieruchomości przy ul. [...]. Nieruchomość została następnie objęta dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Dopiero po wejściu w życie powołanej wyżej ustawy z 12 września 1990 r. E. R. sporządził pełnomocnictwo z daty [...], w którym upoważnił "P. M. zamieszkałego w [...] przy ul. [...]" "do odzyskania" majątku posiadanego "na terenie Polski". Mocodawca zastrzegł, że pełnomocnictwo nie wygasa na wypadek jego śmierci, natomiast P. M. nawet po tej dacie, tj. [...] r., nie podjął żadnych czynności, do których został umocowany.

Skarżąca wskazała również, że kwestionowane postanowienie błędnie zakłada, jakoby E. R. zachował prawo do budynków znajdujących się na nieruchomości przy ul. [...]. W dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. na działce nr [...] znajdowały się jedynie ruiny zniszczonych w [...] % zabudowań. Wprawdzie E. R. uzyskał tytuł wykonawczy Sądu [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przywróceniu posiadania (sygn. akt: [...]), jednak orzeczenie nie było skuteczne w dacie składania wniosku, jak i w dacie, do której wniosek można było złożyć, tj. do dnia [...] stycznia 1948 r., gdyż powyższy tytuł został wydany [...] lutego 1948 r., a więc po upływie wskazanych wyżej terminów. Przy czym o ile przyjąć, że E. R. sporządził ważny testament z dnia [...] maja 1969 r. (zmieniony kodycylem z [...] listopada 1977 r., kodycylem z [...] września 1991 r. oraz kodycylem z [...] listopada 1992 r.), to nie ulega wątpliwości, że w skład spadku znajdującego się w Polsce wchodziła jedynie nieruchomość położona przy ul. [...]. Nieruchomość ta na mocy "częściowego" postanowienia Sądu [...] z dnia [...] lutego 1997 r. (sygn. akt [...]), o nabyciu spadku znajdującego się w Polsce, i postanowienia wydanego w tej sprawie z dnia [...] marca 1997 r. o dziale spadku, przeszła na wyłączną własność C. R. Zatem powołana wyżej sprawa sądowa jednoznacznie dowodzi, że C. R., W. D. i V. R. nabyły w Polsce jedynie prawa objęte przeprowadzonym w [...] postępowaniem o dział spadku, a nie uzyskały żadnych roszczeń lub praw spadkowych, które obecnie zgłaszają do nieruchomości przy ulicy [...]. Z tego wynika, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy był podstawą do utrzymania w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z dnia 25 marca 2015 r. skarżąca wniosła o połączenie do wspólnego rozpoznania (ale nie rozstrzygnięcia) sześciu spraw toczących się przed tutejszym Sądem za sygnaturami: I SA/Wa 2345/14, I SA/Wa 2359/14, I SA/Wa 2360/14, I SA/Wa 2361/14, I SA/Wa 2362/14 oraz I SA/Wa 2808/14, a to wobec faktu, iż wszystkie te sprawy zawisły przed tutejszym sądem wskutek zakwestionowania przez te same, co do zasady, podmioty – przy pomocy różnych środków prawnych (procesowych) – jednej i tej samej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. Strona nadmieniła przy tym, że środki prawne (procesowe) przedsięwzięte przez oponentów decyzji Wojewody [...] są w istotnej części wzajemnie sprzeczne, toteż żądania skarg wniesionych w objętych wnioskiem o połączenie sześciu sprawach nawzajem się wykluczają. Konieczne jest zatem łączne i kompleksowe spojrzenie na wszystkie te sprawy, tak by rozstrzygnięcia Sądu uwzględniały wszystkie ich aspekty, zaś zapadłe w tych sprawach rozstrzygnięcia sądowe pozostawały względem siebie kompatybilne i spójne. Zważyć ponadto należy, że argumentacja skarżących/uczestników postępowania w wielu miejscach "przecina się" i jest warunkowana związkami (prawnymi i faktycznymi), jakie zachodzą pomiędzy sześcioma sprawami. W tej sytuacji, właściwe i wyczerpujące zajęcie stanowiska w tych sprawach jest możliwe wyłącznie w sposób kompleksowy. Wreszcie, za uwzględnieniem wniosku o połączenie wszystkich sześciu spraw do wspólnego rozpoznania przemawia okoliczność, że rozprawy w tych sprawach zostały wyznaczone jednego dnia.

Ponadto, w obszernym uzasadnieniu pisma skarżąca podniosła, m.in. brak posiadania przez C. R., V. R. oraz W. D. interesu prawnego do bycia stroną postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Zwróciła również uwagę na kwestię ostateczności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2013 r., w związku z czym wnioskodawczyń nie można uznać za strony jakichkolwiek postępowań zakończonych decyzją uwłaszczeniową. Przepis art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, w odróżnieniu od art. 182 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, nie wymaga przy uwłaszczeniu w tym trybie uwzględniania praw osób trzecich, co nie wymagało badania tej okoliczności, z której to wnioskodawczynie wznowienia wywodzą swój interes prawny. Skoro wnioskodawczynie nie były stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji uwłaszczeniowej, to nie powstał w ogóle problem doręczenia im tej decyzji.

Pełnomocnik wnioskodawczyń przed otrzymaniem decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. w drodze faksu w dniu [...] października 2013 r. musiał wcześniej mieć wiadomość o przedmiotowej decyzji, gdyż o przesłanie jej poprosił. Stawia to pod znakiem zapytania dotrzymanie terminu do wznowienia z art. 148 k.p.a.

Ponadto budynki znajdujące się na nieruchomości nie mają statusu dekretowych (przedwojennych), spełniających warunki art. 5 dekretu [...]. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z zaświadczenia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., na okoliczność przysługiwania [...] od [...] września 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...]oraz prawa własności budynków znajdujących się na tym gruncie, jak również istnienia dokumentu urzędowego stanowiącego podstawę wpisu praw do księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz braku po stronie [...] interesu prawnego w (powtórnym) ustalaniu na drodze sądowej tych samych okoliczności. W obszernym uzasadnieniu pisma strona wskazała argumenty na poparcie skargi i wniosła m.in. o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączyć do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt: I SA/Wa 2345/14, I SA/Wa 2359/14, I SA/Wa 2360/14, I SA/Wa 2361/14, I SA/Wa 2808/14 i I SA/WA 2362/14. Ponadto Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku dowodowego zawartego w piśmie [...] z dnia 25 marca 2015 r. Sąd postanowił również nie uwzględnić wniosku adw. K. L. – pełnomocnika C. R., V. R. oraz W. D. o dopuszczenie dowodu z [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r., uchylające (w trybie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.) postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], i przekazujące sprawę wznowienia postępowania z wniosku C. R., V. R. oraz W. D. do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewoda [...] odmawiając wznowienia postępowania zakończonego swoją decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. na wniosek C. R., V. R. oraz W. D. (postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r.) stwierdził, że wnioskodawczynie wznowienia nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. została bowiem wydana w oparciu o ten przepis i potwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem [...] września 2005 r. przez [...] nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa o pow. [...] ha, położonego w [...] przy ul. [...], składającego się z działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd [...]. Zdaniem Wojewody, skoro ustawodawca nie przewidział uwzględniania w postępowaniu uwłaszczeniowym roszczeń osób trzecich, to nabycie prawa własności przez uczelnię publiczną następuje bez uwzględniania tych praw w prowadzonym postępowaniu, co uzasadnia odmowę wznowienia w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Organ I instancji nie badał w związku z tym, czy przy składaniu podania o wznowienie postępowania zachowany został termin miesięczny, o jakim mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Wnioskodawczynie wskazując przyczynę wznowienia postępowania powołały bowiem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Minister Infrastruktury i Rozwoju uwzględniając zażalenie C. R., V. R. oraz W. D. w zaskarżonym do sądu postanowieniu z dnia [...] maja 2014 r. doszedł do przeciwnych wniosków i uznał, że interesu prawnego we wznowieniu postępowania przez wnioskodawczynie należy upatrywać w regulacjach zawartych w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Z akt sprawy wynika bowiem, że do chwili obecnej nie został rozpatrzony wniosek poprzednika prawnego wnioskodawczyń, dotyczący części przedmiotowej nieruchomości, złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wnioskodawczynie są więc legitymowane do żądania wznowienia postępowania, ale w związku z tym zachodzi konieczność ustalenia, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu, co powinien uczynić organ I instancji, który ponadto, gdyby doszło do wznowienia, powinien rozważyć, któremu z postępowań – o wznowienie postępowania czy o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 2013 r. – przyznać pierwszeństwo i w zależności od poczynionych ustaleń podjąć odpowiednie rozstrzygnięcia.

Sąd co do zasady podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju.

Na początku wyjaśnić należy, że w ocenie sądu, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, C. R., V. R. oraz W. D. są spadkobierczyniami E. R., co zostało udokumentowane w aktach sprawy. Postanowienie Sądu [...] z dnia [...] lutego 1997 r., [...], w sposób jednoznaczny stwierdza następstwo prawne wnioskodawczyń wznowienia po E. R., a jego częściowość odnosi się do treści wniosku z dnia [...] października 1996 r., który obok stwierdzenia nabycia spadku obejmował również żądanie działu spadku. Ten zarzut skargi jest zatem oczywiście bezzasadny.

Nie jest za to okolicznością sporną, że na skutek stwierdzenia nieważności orzeczeń dekretowych: Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1962 r. oraz PRN w [...] z dnia [...] grudnia 1961 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...], nr hip. [...], obejmującego obecną działkę nr [...] (zob. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2010 r., I SA/Wa 1302/10), do rozpoznania pozostał wniosek E. R. złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). W ocenie sądu Minister Infrastruktury i Rozwoju słusznie uznał, że okoliczność ta stanowi źródło interesu prawnego spadkobierczyń E. R. do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...].

Istotna teza pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 25 marca 2015 r., stanowiącego rozwinięcie skargi, zakłada, że art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, w odróżnieniu od art. 182 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, nie wymaga przy uwłaszczeniu uczelni publicznych w tym trybie uwzględniania praw osób trzecich, co powoduje, że postępowanie prowadzone w trybie art. 256 ust. 1 ustawy z 2005 r. nie wymaga uczestnictwa w nim podmiotów, które tego typu prawa do uwłaszczanej nieruchomości zgłaszają. Spadkobierczynie dawnego właściciela "nieruchomości [...]", którego wniosek o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste (wcześniej wieczystą dzierżawę) nie został rozpoznany, nie są więc stroną postępowania uwłaszczeniowego. Tezę tę w okolicznościach tej sprawy sąd uznaję za nietrafną, gdyż opiera się ona tylko na gramatycznej treści art. 256 ustawy z 2005 r. i nie uwzględnia kontekstu, w jakim zapadła decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Wykładnią prawa jest zaś operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" LexisNexis 2010 r. s. 47 i n.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2002 r., s. 230). Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych (uzasadnienie wyroku TK z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, OTK-A 7/02/91). Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne (L. Morawski "Wykładnia w orzecznictwie sądów – komentarz" Toruń 2002 r., s. 77).

W tym miejscu zauważyć należy, że w orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że rozumienie sformułowania "nie narusza to prawa osób trzecich" kładzie nacisk na obowiązek organu prowadzącego postępowanie w sprawie uwłaszczenia uprzedniego wyjaśnienia kwestii roszczeń poprzednich właścicieli nieruchomości zgłoszonych przed ostatecznym załatwieniem sprawy uwłaszczenia (zob. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 1999 r., I OPS 15/98, ONSA 1999/3/75). W wyroku NSA z dnia 19 października 2010 r., I OSK 303/10 podkreślono, że "Analogiczne rozumowanie odnieść należy także do relacji pomiędzy postępowaniem uwłaszczeniowym i postępowaniem w przedmiocie roszczeń poprzednich właścicieli, bądź ich następców prawnych, wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. i art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r." (LEX nr 745208). Ma to również przełożenie na relacje stricte cywilne, gdyż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego "Nieważna jest umowa o oddaniu na rzecz innych osób gruntu w użytkowanie wieczyste, zawarta przed rozpoznaniem, zgłoszonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), wniosku poprzedniego właściciela o przyznanie użytkowania wieczystego tego gruntu" (wyrok SN z 20.02.2003 r., I CKN 58/01, LEX nr 83830).

To, że art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje uwłaszczenia uczelni publicznych pod warunkiem, że nie narusza to praw osób trzecich, jest konsekwencją dwuetapowości finalnego uwłaszczenia uczelni publicznych. Wcześniejsza norma, zawarta w art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym przewidywała w ust. 1 tego przepisu, że z dniem wejścia w życie ustawy:

1) grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni,

2) budynki i urządzenia związane trwale z gruntami państwowymi pozostającymi w zarządzie uczelni państwowej stają się jej własnością,

3) pozostałe składniki mienia uczelni państwowej stają się jej własnością.

Wszystko to pod warunkiem, że "Przepisy ust. 1 nie naruszają praw osób trzecich, z wyłączeniem Skarbu Państwa" (ust. 2 art. 182).

Dopiero, gdy ustalone zostanie w sposób bezsporny, że grunty Skarbu Państwa pozostają w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej, stanowi to podstawę do finalnego uwłaszczenia, tj. przyznania z mocy prawa własności gruntu "z dniem wejścia w życie ustawy" z 2005 r. (art. 256 ust. 1).

Dlatego też norma prawna złożona z przepisów art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym oraz art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie pozwala na pominięcie badania praw osób trzecich przy finalnym uwłaszczeniu uczelni publicznych. Potwierdza to jednoznacznie orzecznictwo, z którego wynika, że "Do wydania przez wojewodę decyzji, o jakiej mowa w art. 256 § 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, może dojść jedynie wówczas, gdy z materiału dokumentacyjnego wynikać będzie stan prawny jednoznacznie stwierdzający pozostawanie danego gruntu, w dniu 1 września 2005 r. w użytkowaniu wieczystym wnioskującej uczelni" (wyrok NSA z dnia 1.06.2010 r., I OSK 1073/09, LEX nr 594872). W powołanym wyroku został też wyrażony pogląd, który sąd rozpoznający niniejsza sprawę w całości podziela, że "Nieuzasadnione jest również twierdzenie, iż rzeczą organu administracji rozpoznającego wniosek uczelni o potwierdzenie nabycia własności gruntu w trybie art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, było ustalenie skutku prawnego działania art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym w stosunku do przedmiotowej działki gruntu. Orzecznictwo sądowe już pod rządami tej ustawy przyjęło, że organy administracji publicznej nie są upoważnione do ustalania, czy uczelnia skutecznie nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu państwowego, a także własności budynków i innych urządzeń, jak również innych składników majątkowych w trybie art. 182 (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r. sygn. akt I SA 603/99, Lex nr 54430). Bezpośrednią konsekwencją tego stanowiska jest pogląd, że wojewoda prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa nie jest uprawniony do rozstrzygania w trakcie tego postępowania o ewentualnych prawach rzeczowych uczelni nabytych pod rządami nieobowiązującej ustawy o szkolnictwie wyższym." W wyroku z dnia 4 marca 2008 r., I OSK 274/07, NSA podkreślił wyraźnie, że "Badanie skuteczności nabycia prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię nie leży w zakresie kompetencji organów administracji publicznej, nie leży też w kompetencji Sądu Administracyjnego" (LEX nr 506642).

Fakt, że organ orzekający w oparciu o art. 256 ust. 2 ustawy z 2005 r., nie miał prawa do samodzielnego rozstrzygnięcia o tym, czy uczelnia publiczna spełnia przesłanki uwłaszczenia z art. 182 ustawy z 1990 r. – przy świadomości istnienia roszczeń "dekretowych" – ma istotne znaczenie dla ustalenia interesu prawnego wnioskodawczyń wznowienia postępowania. Spadkobiercy dawnego właściciela "nieruchomości[...]" mają bowiem prawo zgłosić, a organ prowadzący postępowanie w sprawie uwłaszczenia uczelni ma obowiązek rozpatrzyć (np. poprzez prejudykat) kwestię roszczeń poprzednich właścicieli nieruchomości istniejących przed ostatecznym załatwieniem sprawy uwłaszczenia, mimo że sam nie może prowadzić ustaleń odnośnie do spełnienia przesłanek uwłaszczenia z art. 182 ustawy z 1990 r. To, że takie roszczenie istnieje, wyjaśniono wyżej, a bezsporne jest i to, że organ przy potwierdzeniu uwłaszczenia z mocy prawa w oparciu o art. 256 ust. 1 ustawy z 2005 r. miał tego świadomość. Wszystko to powoduje, że spadkobiercy dawnego właściciela "nieruchomości [...]" mają interes prawny w żądaniu wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], gdyż powinni być stroną tego postępowania na gruncie art. 28 k.p.a., ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z takiego statusu.

Już tylko to wystarcza, bez rozstrzygania na tym etapie o własności budynków na spornej nieruchomości, o istnieniu interesu prawnego spadkobierczyń byłego właściciela do żądania wznowienia postępowania. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że w kwestii własności budynków różne organy wydawały zaświadczenia o sprzecznej treści (zob. np. zaświadczenie Prezydenta [...] z dnia [...].03.2014 r. znajdujące się w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy I SA/Wa 2808/14 oraz zaświadczenie Wojewody [...] z dnia [...].02.2015 r. dołączone do pisma pełnomocnika skarżącej z dnia [...].03.2015 r.).

Czy w tym wypadku został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest kwestią odrębną, którą powinien w pierwszej kolejności ocenić organ I instancji, upoważniony do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a.). Ponieważ tego nie uczynił, z uwagi na błędne ustalenia co do interesu prawnego wnioskodawczyń wznowienia, należy to zaniechanie uznać za okoliczność istotną, jeśli chodzi o możliwość wznowienia postępowania, uzasadniającą orzeczenie w trybie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Tym bardziej, że skarżąca zgłasza zastrzeżenia, co do dochowania terminu z art. 148 § 2 k.p.a. w związku z podaną przyczyną wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Trafne są też rozważania organu odwoławczego, co do pierwszeństwa postępowań nadzwyczajnych, na wypadek wznowienia postępowania.

Sąd nie dopuścił przy tym dowodu uzupełniającego z dokumentu (zaświadczenia) dołączonego do pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 25 marca 2015 r., jako nieprzydatnego dla ustaleń odnośnie do interesu prawnego spadkobierców byłego właściciela nieruchomości. Treść tego zaświadczenia wykracza bowiem poza kompetencje organu, który go wydał, gdyż rozstrzyga spór, co do praw rzeczowych na nieruchomości, w oparciu o przesłanki z art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r., co jak wyżej podniesiono nie jest zadaniem organu administracji. Zaświadczenie to nie istniało przy tym w czasie wydawania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie i w zasadzie powiela ustalenia organu zawarte w tej decyzji.

Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.