Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2092/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz A.S. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ lub organ II instancji) z [...] września 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w M. (dalej: Kierownik ARiMR lub organ I instancji) z [...] czerwca 2017r., nr [...] odmawiającą przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na rok 2016.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W dniu 15 czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2016. Wniosek został przekazany zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego

w M.

Decyzją z [...] czerwca 2017 r. po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, Kierownik ARiMR odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności,

z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2015 r., poz. 415, z późn. zm. dalej: rozporządzenie rolno – środowiskowo - klimatyczne). Organ I instancji zauważył,

że wskazane wyżej warunki nie zostały spełnione ze względu na stworzenie przez skarżącego sztucznych warunków, o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE L z 2009r., nr 30, s. 16 ze zm., dalej: rozporządzeniem nr 73/2009) w celu uzyskania nienależnych płatności, poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

Organ podkreślił, że skarżący w porozumieniu z W. W.

i M. B. zawiązali kilka spółek, tj. A. spółkę z o.o., S. spółkę

z o. o. oraz C. spółkę z o.o. Następnie, zarówno skarżący – jako osoba fizyczna – jak

i każda z ww. spółek, złożyli oddzielnie wnioski o przyznanie płatności.

Kierownik ARiMR powołując się na skład własnościowy tych spółek, zauważył, że własność udziałów skupiła się głównie w rękach skarżącego oraz - w niewielkim wymiarze – W. W. (wspólnika skarżącego), a także M. B. Zdaniem organu, z uwagi na powiązania między spółkami – ten sam jest wspólnik

i główny udziałowiec – oraz ta sama siedziba i adres, spółki te są jedynie inną formą prawną posiadanego przez stronę gospodarstwa. Związek między poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej pozwala na przyjęcie,

że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej.

Kierownik ARiMR zwrócił uwagę na obowiązujące przepisy i wskazał, że podział gospodarstwa nastąpił w celu ominięcia przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw. W ocenie organu to skarżący jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w posiadanym przez niego gospodarstwie. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To skarżący uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane

z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, którego część była przedmiotem złożonego wniosku. Wobec powyższego stwierdzono, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącego oraz wymienione spółki są zarządzane przez tą samą osobę, tj. skarżącego. Grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez skarżącego oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Spółki zostały zaś zawiązane przez skarżącego oraz grupę osób z nim powiązanych jedynie

w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] września 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy powołał się na treść przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 1995.312.1), zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie

w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na powiązania między skarżącym, a spółkami A. sp. z o.o., S.

sp. z o. o. oraz C. sp. z o.o., wskazując, iż ten sam jest wspólnik i główny udziałowiec oraz ta sama siedziba i adres. W ocenie organu związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala na przyjęcie,

że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej,

co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących degresywności stawek płatności. Wyjaśniono, że gdyby

o przyznanie płatności wystąpił tylko jeden podmiot, to ich wysokość dla tych samych gruntów byłaby mniejsza, niż w przypadku złożenia wniosków przez skarżącego – jako osobę fizyczną i ww. spółki, co potwierdzają wyliczenia jednoznacznie wskazujące na wymierną i realną korzyść ekonomiczną w przypadku złożenia wniosków przez każdy

z wyodrębnionych podmiotów.

Organ odwoławczy zauważył, że kluczowe znaczenie w sprawie ma ocena,

czy skarżący faktycznie posiadał w 2016 r. zadeklarowane grunty rolne oraz czy rzeczywiście prowadził na nich odrębne samodzielne gospodarstwo rolne. Tymczasem z analizy gruntów zadeklarowanych do płatności przez skarżącego oraz ww. spółek wynika, że grunty te nie stanowią własności skarżącego, ani też żadnej ze spółek, były użytkowane bezumownie. Właścicielami tych gruntów są inne osoby fizyczne, wnioskujące o dopłaty w następstwie czego dochodziło do konfliktu krzyżowego deklarowanych działek przez innych producentów, bądź też nie ubiegających się

o dopłaty. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. W ocenie organu związek posiadacza

z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie podważa obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów, jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej analizowanych podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza.

Dyrektor ARiMR stwierdził istnienie powiązań pomiędzy skarżącym

a wskazywanymi wcześniej spółkami, które również wnioskowały o przyznanie płatności. Wskazał, że strona występowała w tych spółkach jako wspólnik lub członek zarządu lub wykonywała dla tych podmiotów prace rolne. W świetle powyższego organ odwoławczy, stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postepowania, są de facto zarządzane przez tą samą osobę – A. S., grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez A. S. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem lub członkiem zarządu lub wykonawcą prac rolnych, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Przeciwnie, wzajemne powiązania osobowe oraz biznesowe dają podstawy do twierdzenia, że podmioty te zostały zawiązane przez skarżącego oraz grupę osób z nim związanych jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności. Podejmowane przez stronę czynności, miały na celu obejście przepisów prawa. Jako takie należy rozumieć czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz podejmowane są dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Zatem z formalnego punktu widzenia nie budzą zastrzeżeń, jednak faktycznie, pod względem materialnym, służą realizacji celu zabronionego przez przepisy prawa.

Zdaniem organu II instancji w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie rożnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności

z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.

W ocenie organu w ten sposób stworzono sztuczne warunki zaś spółki są jedynie inną formą prawną posiadanego gospodarstwa przez skarżącego. To ten ostatni podmiot prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski

Pismem z 29 października 2017 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.:

1) § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2015 r., poz. 415,

z późn. zm.) – poprzez przyjęcie niespełnienia przez stronę warunków określonych

w tym przepisie z uwagi na stworzenie przez A. S. sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., podczas gdy w zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do powyższych stwierdzeń;

2) § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez błędną wykładnię pojęcia faktycznego posiadania przez stronę zadeklarowanych działek,

w rezultacie błędne stwierdzenie niespełnienia w okolicznościach sprawy

ww. przesłanki;

3) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L z 28 stycznia 2011 r., nr 25, s. 8 ze zm. dalej: rozporządzenie 65/2011), art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, w wyniku uznania, że zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności w postaci wskazanych w decyzji okoliczności oraz wobec braku wykazania okoliczności, które rzeczywiście wypełniałyby dyspozycję wskazanych przepisów oraz braku wykazania subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia EFRROW;

ll. prawa procesowego tj.:

1) art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez pracownika organu odwoławczego pełniącego funkcję zastępcy dyrektora,

nie działającego z upoważnienia organu, na co wskazuje podpis pod decyzją;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej,

a co za tym idzie odmowę przyznania płatności mimo, że okoliczności sprawy uzasadniały przyznanie skarżącemu wnioskowanych płatności;

3) art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy w sposób wyczerpujący i przekonujący, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności w sprawie oraz brak wnikliwej analizy kwestii sztucznego stworzenia warunków wobec:

a) nie podjęcia przez organ choćby próby wykazania, że zamierzeniem strony było uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia;

b) błędnego przyjęcia, że w okolicznościach sprawy miały miejsce osobowe

i własnościowe powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi wskazanymi

w decyzji, podczas gdy rzekome powiązania pomiędzy ww. podmiotami nie wynikają

z materiału dowodowego sprawy, w taki sposób jak przedstawił to organ, co więcej -

w sposób który miałby przemawiać za stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków;

art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy w sposób wyczerpujący i przekonujący, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności w sprawie oraz brak wnikliwej analizy kwestii charakteru posiadania, wobec:

nie rozpoznania od nowa sprawy w kontekście faktycznego posiadania gruntów;

sprzeczności w treści uzasadnienia;

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu do przepisu prawa materialnego normującego kwestie stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013;

art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu

z zeznań świadków, tj. M. B., J. L., R. B., S. G., J. S., podczas gdy dowody z zeznań tych świadków mogły, wbrew twierdzeniom organu, przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoją argumentację i stanowisko odnoszące się do powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 5 czerwca 2018 r. skarżący, odnosząc się do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę, dokonał podsumowania zawartych w skardze zarzutów z jednoczesnym rozwinięciem przedstawionego

w skardze ich uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz. 1066, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale

i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do tego, czy zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że

w sprawie doszło do stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków wyłącznie

w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji (zwłaszcza w kontekście rozwiązań wspólnotowych) płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na rok 2016.

Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem 2988/95. Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie

w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa czy też jego nadużycie nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku ETS

z 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; LEXIS.pl nr 405322 ).

Prawodawstwo unijne zawiera normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności

w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznania płatności przyznanej oraz odmowy przyznania płatności. Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków, zawiera art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013. Zgodnie z jego treścią, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Wykładnia pojęcia "sztucznych warunków" dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)

w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Co prawda wyrok odnosi się do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, ale poddawana wykładni norma prawna jest zbliżona z zastosowanym przez organy art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013.

Trybunał uznał, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób,

że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego

i elementu subiektywnego.

W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi

w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia Trybunał wskazał również,

że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (zob. analogicznie wyrok z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products, Zb.Orz.

s. I-239, pkt 31, pkt 33).

Jednakże Trybunał również orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność

w ramach systemu wsparcia (zob. wyrok z dnia 21 stycznia 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb.Orz. s. I-1609, pkt 75). To z całości elementów obiektywnych sprawy głównej powinno wynikać, że podstawowym celem wybranych sposobów realizacji rozpatrywanych projektów inwestycyjnych jest wypłata pomocy z systemu wsparcia przy wykluczeniu jakiegokolwiek innego uzasadnienia powiązanego z celami wspomnianego systemu.

Trybunał uznał, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Dokonując analizy wydanego przez Trybunał wyroku należy zwrócić uwagę na to, że aby można było mówić o zaistnieniu w sprawie sztucznych warunków organ jest zobowiązany:

1) zweryfikować obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia,

2) zweryfikować obiektywne dowody pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podkreśla przy tym, że w ramach weryfikowania, kontrolowania i analizowania zaistnienia obiektywnych okoliczności

i dowodów popierających te okoliczności organ powinien udowodnić, że Skarżący ubiegający się o skonkretyzowaną płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu.

Biorąc pod uwagę sankcyjny charakter art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, na podstawie którego prowadzone jest całe postępowanie i niekwestionowane uprawnienie organów do odmowy przyznania płatności, przez co pozbawienie możliwości uzyskiwania powszechnie obowiązujących dopłat organ prowadzący tego typu postępowanie, które ma charakter wielopłaszczyznowy i wielowątkowy, powinien wykazać się nadzwyczajną starannością, a dowody zebrane w tym postępowaniu

w sposób bezsprzeczny powinny udowadniać postawioną przez organy tezę.

W ocenie Sądu organ administracji w kontrolowanej sprawie:

1) nie wykazał, aby doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia,

2) dowody zebrane w sprawie nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pragnie jednocześnie podkreślić, że w żaden sposób nie kwestionuje zebranego materiału dowodowego, opisanego rzetelnie

i szczegółowo przez organy w zakresie różnego rodzaju powiązań pomiędzy podmiotami tworzącymi w ocenie organów sztuczne warunki, gdyż występuje ten sam wspólnik i główny udziałowiec we wszystkich spółkach oraz ta sama siedziba i adres. Przedstawione przez organ powiązania nie mogą być jednak same w sobie wyłączną

i akceptowalną przez Sąd podstawą do wydania zaskarżonych decyzji w sprawie. Sama struktura własnościowa i osobowa nie pozwala na przyjęcie, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej przy jednoczesnym ominięciu przepisów dotyczących degresywności stawek płatności.

Istotne jest więc przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa - bez względu na to, na której (wynikającej ze wskazanych wyżej aktów prawa unijnego) normie ona się opiera w danym przypadku – rozważenie elementów obiektywnych

i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

Swoje spostrzeżenia organ powinien zaprezentować w ujęciu historycznym przy stanie gruntów podmiotów od początku ich funkcjonowania do 2016 r., tym bardziej,

że różne podmioty, którym zarzuca się stworzenie sztucznych warunków powstawały

w dużych odstępach czasu. Z akt sprawy wynika, iż podmioty powstały w następujących datach: spółka S. – 10.10.2010 r., spółka A. – 10.02.2016 r., C.– 13.10.2016 r.

W ocenie Sądu należy uwzględnić ów czas i okoliczności powstawania podmiotów, uzyskiwania przez nie gruntów, wnioskowania o płatności w kontekście ograniczeń wprowadzanych w związku z modulacją.

Przedstawione w decyzjach zestawienia obejmują co prawda różne podmioty powiązane, jednak to w przypadku każdego z nich, indywidualnie należy wykazać brak prowadzenia działalności rolniczej, udział w tworzeniu sztucznych warunków oraz konkretne uzyskane tym działaniem korzyści także w ujęciu historycznym. Wyłączenie jednego lub kilku podmiotów z zestawienia może bowiem zmienić obraz całego stanu faktycznego kontrolowanych spraw.

Biorąc powyższe pod uwagę, oraz fakt, że to na organie ciąży obowiązek wykazania utworzenia sztucznych warunków w ocenie Sądu w sprawie doszło nie tylko do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, ale też prawa procesowego w sposób mogący mieć istotne znaczenie w kontekście rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy w postaci braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562) oraz art. 8 (zasady zaufania), art. 107 § 3 (obligatoryjne elementy uzasadnienia faktycznego decyzji) Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ musi wziąć pod uwagę wszystkie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku spostrzeżenia Sądu, w tym zobowiązane będą przede wszystkim ustalić, czy w sprawie istnieją dowody na samodzielnie prowadzoną działalność przez jakikolwiek z podmiotów i czy istnieją dowody świadczące,

że podmioty powstały oraz uzyskiwały grunty tylko i wyłącznie w celach ominięcia modulacji, czy multiplikowanie i wyodrębnianie podmiotów ma na celu tylko i wyłącznie pozyskanie w każdym z przypadków większych dopłat. Pojawia się też pytanie czy wszystkie podmioty rzeczywiście uczestniczyły w ewentualnym tworzeniu sztucznych warunków czy też może tylko część z nich. To, że wszystkie podmioty są powiązane wcale nie świadczy, że celem wszystkich podmiotów mogła być chęć uczestnictwa

w tworzeniu sztucznych warunków.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organ musi zatem wziąć pod uwagę wszystkie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku spostrzeżenia Sądu.

Organ musi również w sposób jednoznaczny wyjaśnić, takie kwestie jak: czy

w kontekście wszystkich powiązanych podmiotów można mówić, że faktycznie funkcjonowało jedno gospodarstwo, kto faktycznie prowadził działalność rolniczą, i jakie korzyści wynikały ze zgłaszania określonej powierzchni przez poszczególne podmioty, czy korzyści te były wyłącznym celem takiego ukształtowania struktury podmiotów

i gruntów.

Sąd tym samym nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu w sprawie sztucznych warunków – wskazując jedynie, że w kontekście obowiązujących przepisów prawa,

w tym wyroku TSUE organ nie wskazał dowodów na podstawie, których wykluczył skarżącego od ubiegania się o stosowne dofinansowanie. Wydając ponownie decyzję organ weźmie pod uwagę obecnie naruszony przepis art. 107 § 3 k.p.a. W wypadku ponownego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji organ odwoławczy wykaże jednoznacznie element subiektywny i obiektywny świadczący o stworzeniu sztucznych warunków. Natomiast wydając odmienną decyzję wskaże własne stanowisko

w sprawie, które winno uwzględniać ocenę prawną wyrażoną w wyroku.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.