Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 724/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2018 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania W.B. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K.B. w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r. W ocenie organu pomocy społecznej decyzja z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane opiekunowi prawnemu, który jest jednocześnie rodziną zastępczą.

Po wszczęciu postępowania z urzędu decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, (dalej jako SKO, Kolegium) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r. poz. 1257, ze zm.), dalej jako k.p.a. SKO stwierdziło, że wprawdzie organ I instancji nieprawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, jednakże takie działanie organu nie wpłynęło w sposób rażący na wydaną decyzję.

Dalej Kolegium podało, że stosownie do treści art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r., poz. 554, ze zm.) zwanej dalej "u.p.o.u.a." świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej. Kolegium powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie VIII SA/Wa 230/14 wskazało, że Sąd stanął na stanowisku, iż dla potwierdzenia rzeczywistego przebywania małoletniego w rodzinie zastępczej nie jest wystarczające oparcie się na samym fakcie wydania postanowienia (wyroku) przez sąd, który orzekł o umieszczeniu uprawnionych w takiej rodzinie. Kluczowe dla prawidłowości rozstrzygnięcia jest wyjaśnienie, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej dacie, nastąpiło przekazanie małoletnich pod pieczę rodziny zastępczej. Podało, że orzekające w sprawie organy są zatem zobowiązane do precyzyjnego ustalenia daty, od której uprawnieni przebywają w rodzinie zastępczej, a także ewentualnie daty opuszczenia rodziny zastępczej. Kolegium stwierdziło, że w aktach przedmiotowej sprawy brak jest potwierdzenia rzeczywistego przebywania małoletniego K.B. w rodzinie zastępczej. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wraz z aktami sprawy przedłożył jedynie kserokopię odpisu postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r., [...] Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich w przedmiocie zabezpieczenia postępowania i umieszczenia małoletniego K.B. w rodzinie zastępczej wnioskodawców W. i W.B.. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie z pisma z dnia [...] marca 2018 r. organu poddającego pod rozwagę stwierdzenie nieważności nie wynika, czy organ wiedział w dniu wydania decyzji, że W. i W.B. stanowią dla małoletniego K.B. rodzinę zastępczą i dlatego błędnie przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, czy też o okoliczności tej dowiedział się już po wydaniu decyzji. Tym samym zdaniem Kolegium ustalenie czy jest to nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, będzie dopiero przedmiotem oceny dokonanej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym do wznowienia jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji.

Następnie SKO podało, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, iż okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Brak konkurencyjności nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego powoduje, że w przypadku wystąpienia określonej przesłanki (przesłanek) uzasadniających zastosowanie trybów nadzwyczajnych brak jest możliwości wyboru drogi weryfikacji rozstrzygnięcia przez podmiot uprawniony do inicjowania tych mechanizmów (stronę lub organ).

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ponownie wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Świadczenia zostały przyznane opiekunowi prawnemu, który jest jednocześnie rodziną zastępczą.

W uzasadnieniu tego pisma organ I instancji podał, że w dniu 19 października 2017 r. został złożony wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej K.B., reprezentowanego przez W.B.. Wskazał, że rodzina W. i W.B. jest dla uprawnionego rodziną zastępczą. Stwierdził, że w dniu wydania decyzji organ pomocy społecznej dobrze wiedział o tym fakcie, gdyż Państwo B. przedstawili stosowne postanowienie sądu oraz poinformowali, iż małoletni K.B. przekazany został pod pieczę ich rodziny dnia [...] lutego 2012 r. i przebywa w niej do chwili obecnej. Mimo to świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wskazał, że nie może wznowić postępowania, gdyż nie ma do tego przesłanek.

W ocenie organu pomocy społecznej decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadniało wniosek o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dalej wskazał, że stosownie do treści art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej. Do pisma z dnia [...] czerwca 2018 r. organ I instancji dołączył dokumenty potwierdzające swoje stanowisko w sprawie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] SKO stwierdziło nieważność wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania W.B. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K.B. w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r.

W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiotowej sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne. Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie doszło do tzw. "res iudicata" - powagi rzeczy osądzonej.

SKO wskazało, że tożsamość sprawy będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie i dotyczy ona tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie "res iudicata" koniecznym jest ustalenie tożsamości spraw - rozstrzygniętej poprzednio decyzją mającą walor decyzji ostatecznej i następną decyzją. W przypadku zmiany przepisów prawnych w ocenie tożsamości sprawy trzeba badać zachowanie ciągłości regulacji prawnej. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt prawny. W ocenie Kolegium, czy ma miejsce tożsamość sprawy musi być brany pod uwagę stan faktyczny sprawy, lecz tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Nie wydaje się bowiem możliwe, że stan faktyczny będzie trwał długi czas niejako zamrożony we wszystkich jego elementach i szczegółach. Elementy prawnie obojętne, nie wpływające w niczym na załatwienie sprawy, powinny być pominięte w ocenie tożsamości sprawy.

Kolegium podkreśliło, że rozpatrując sprawę zakończoną wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie miało w dyspozycji całego materiału dowodowego. Ponadto po wydaniu przez Kolegium powyższej decyzji Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przedłożył nowy dowód, nową okoliczność faktyczną w postaci oświadczenia z dnia [...] maja 2018 r. W.B., która w znaczący sposób zmieniła stan faktyczny w przedmiotowej sprawie. Kolegium zauważyło przy tym, że przedłożone oświadczenie z dnia [...] maja 2018 r. W.B. zawiera dodatkowe przesłanki, ważne z uwagi na poprzednią ocenę przedłożonej dokumentacji dokonaną przez Kolegium, a wyrażoną w ostatecznej decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2018 r., to nie sposób nie stwierdzić, że elementy stanu faktycznego w obu sprawach (z pierwszej decyzji Kolegium i obecnie prowadzonej sprawy) są tożsame.

W oparciu o zebrany i uzupełniony przez organ I instancji materiał dowodowy SKO uznało, że decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2017r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. w stanie prawnym na dzień wydania decyzji. Stosownie do art. 10 ust. 2 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona: 1) została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej; 3) zawarła związek małżeński.

Jak wskazało SKO, w wyroku z dnia 10 lipca 2014 r., II SA/Po 276/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zajął stanowisko, że przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego zależy od (1) istnienia tytułu wykonawczego, (2) bezskuteczności egzekucji zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, (3) spełnienia kryterium wiekowego osoby uprawnionej, (4) spełnienia kryterium dochodowego rodziny, w której przebywa osoba uprawniona, oraz (5) niewystępowania przeszkód, o jakich mowa w art. 10 ust. 2 u.p.o.u.a. W konsekwencji prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustanie, jeżeli którakolwiek z tych przesłanek nie zostanie spełniona. Kolegium wskazało, że dla potwierdzenia rzeczywistego przebywania małoletniego w rodzinie zastępczej nie jest wystarczające oparcie się na samym fakcie wydania postanowienia (wyroku) przez sąd, który orzekł o umieszczeniu uprawnionych w takiej rodzinie. Kluczowe dla prawidłowości rozstrzygnięcia jest wyjaśnienie, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej dacie, nastąpiło przekazanie małoletnich pod pieczę rodziny zastępczej. Orzekające w sprawie organy są zobowiązane do precyzyjnego ustalenia daty, od której uprawnieni przebywają w rodzinie zastępczej, a także ewentualnie daty opuszczenia rodziny zastępczej.

Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie organ pomocy społecznej I instancji wykazał, że K.B. został umieszczony rodzinie zastępczej strony – W.B. oraz jej małżonka W.B.. W aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...] Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich, zgodnie z którym zabezpieczono postępowanie poprzez umieszczenie małoletniego K.B., syna M. i S. ur. [...] listopada 2009 r. w rodzinie zastępczej wnioskodawców W. i W.B., zam. [...]. W pkt II postanowieniu wskazano, że jest ono natychmiast wykonalne.

Nadto Kolegium uznało za istotne, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia [...] maja 2018 r. W.B., że K.B. został umieszczony w rodzinie strony w dniu [...] lutego 2012 r. Z oświadczenia tego wynika, że nadal przebywa on u rodziny strony. Dodatkowo W.B. oświadczyła, że organ I instancji posiadał wiedzę, iż rodzina strony stanowi rodzinę zastępczą dla małoletniego K.B. przed wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., gdyż przy składaniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na małoletniego K.B., zostały przedstawione stosowne postanowienia Sądu.

Wobec powyższego SKO uznało, że decyzja z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania W.B. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K.B. w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r., jest dotknięta wadą, skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności oraz została wydana z rażącym naruszeniem art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. Kolegium wskazało jednocześnie, że skutki wydania tej decyzji przez organ I instancji nie mogą być zaakceptowane z punktu widzenia zasady praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2018 r. wniosła W.B.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 poprzez niedokładna analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż zaistniały przewidziane prawem przesłanki do unieważnienia decyzji GOPS z dnia [...] listopada 2017 r. będącą decyzją ostateczną. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a. polegającą na bezprawnym pozbawieniu małoletniego K.B. możliwości wykonywania przysługującego jej uprawnienia. Dodatkowo wskazała na naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.o.u.a. polegającego na jego niewłaściwej wykładni poprzez przyjęcie, iż przepis ten znajduje zastosowanie do sytuacji, w której świadczenie alimentacyjne jest pobierane przez opiekuna prawnego osoby uprawnionej, będącego jednocześnie jej rodziną zastępczą. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że podnoszony przez SKO argument, iż skarżącej jako opiekunowi prawnemu, który jest także rodziną zastępczą dla małoletniego K.B. nie przysługuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. W chwili składania wniosku skarżąca przedstawiła organowi stosowne postanowienie sądu, z którego to wprost wynikało, że jest ona rodziną zastępczą dla małoletniego i pozostaje on pod jej pieczą od dnia [...] lutego 2012 r. GOPS nie widział przeszkody do wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia alimentacyjnego. Powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, II SA/Ol 463/15 wskazała, że okoliczność, w której osoba będąca opiekunem prawnym uprawnionego została jednocześnie ustanowiona dla niego rodziną zastępczą jest bez znaczenia dla decyzji w przedmiocie przyznania jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego wydanej w niniejszej sprawie. Ponadto zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja jest krzywdząca dla samego małoletniego, bowiem z nieuzasadnionych przyczyn pozbawia go możliwości korzystania z przysługującego uprawnienia. W ocenie skarżącej nie zaistniały żadne przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. konieczne do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez kierownika GOPS, gdyż jej wydanie nie wiąże się z rażącym naruszeniem prawa niedającym się pogodzić z wymaganiami praworządności, ponieważ decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest zgodna z obowiązującym prawem, a przede wszystkim odpowiada art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.o.u.a. Skarżąca również nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Z uwagi na treść materiału jakim dysponował organ jak i faktycznej wiedzy na temat funkcjonowania rodziny strony, skarżąca nie uznała aby wygenerowane w sztuczny sposób oświadczenie opiekuna prawnego strony mogło stanowić jakikolwiek nowy dowód. Zdaniem skarżącej oświadczenie to niewątpliwie stwierdza okoliczności znane organowi od lat, zarówno z doręczanych regularnie przez stronę dokumentów, jak i rzeczywistego wglądu pracowników GOPS w sytuację rodzinną i faktyczną strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Po przeanalizowaniu zarzutów podniesionych w skardze Kolegium potrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium podniosło, że nie mają one znaczenia w przedmiotowej sprawie. W ocenie SKO w skardze strona skarżąca nie podniosła nowych, istotnych dla sprawy kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2018r. [...] stwierdzająca nieważność wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania W.B. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K.B. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie jest uzasadniony zarzut skarżącej, że w niniejszej sprawie nie doszło do tzw. "res iudicata" - powagi rzeczy osądzonej. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie i dotyczy ona tego samego przedmiotu - tej samej treści żądania strony oraz tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. W ocenie, czy ma miejsce tożsamość sprawy musi być brany pod uwagę stan faktyczny sprawy w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Nie wydaje się bowiem możliwe, że stan faktyczny będzie trwał długi czas niejako zamrożony we wszystkich jego elementach i szczegółach. Elementy prawnie obojętne, nie wpływające w niczym na załatwienie sprawy, powinny być pominięte w ocenie tożsamości sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie, wydawnictwo C.H.Beck, s. 740, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2018 r., I OSK 726/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiotowej sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne. Organ zasadnie stwierdził, iż nową okoliczność faktyczną stanowi oświadczenia z dnia [...] maja 2018 r. W.B., które w znaczący sposób zmieniło stan faktyczny w przedmiotowej sprawie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy trybu nadzwyczajnego, który jest dopuszczalnym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Cechą postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przedmiot tego postępowania ogranicza się wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej. Konsekwencją powyższego jest to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z punktu widzenia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 do 7 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 31 i n.).

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43 również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2014 r., I OSK 11/13, CBOSA).

Należy wskazać, że przepisy nie definiują pojęcia rażącego naruszenia prawa, zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Znaczenia tego terminu należy szukać w orzecznictwie i doktrynie. Orzecznictwo wskazuje, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zgodnie z przeważającym poglądem judykatury i doktryny, o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną. Musi to być więc wada jednoznacznie ujmowana przez wszystkich. Przy czym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga stosowania szerokiej wykładni prawa, wielu metod i sposobów interpretacji. Chodzi więc o przepis niewywołujący rozbieżności w praktyce. Wreszcie skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. przykładowo: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910, z dnia 7 czerwca 2017 r., II OSK 2542/15, 13 lipca 2017 r., I OSK 2721/15, wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., I OSK 2323/16, CBOSA).

Wymaga podkreślenia, że rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny i stan prawny w dniu wydania tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II OSK 2352/14, CBOSA ). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli – takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego spraw zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12 oraz 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2017r. przyznającej W.B. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną K.B. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018. To zaś oznacza, że organ administracji publicznej badając w postępowaniu nieważnościowym, czy powyższa decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego była dotknięta wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. winien mieć na uwadze stan faktyczny i stan prawny obowiązujący w dniu 15 listopada 2017 r. W tym kontekście należy wskazać, że SKO uznało, iż przedłożone przez skarżącą oświadczenie z dnia [...] maja 2018 r. stanowi nowy dowód, nową okoliczność faktyczną, która w znaczący sposób zmieniła stan faktyczny sprawy. W oparciu o uzupełniony materiał dowody SKO stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2017 r. przyznającej W.B. świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji został wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. który stanowi, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej.

Zdaniem Sądu organ w sposób niedopuszczalny oparł swoje rozstrzygnięcie na uzupełnionym materiale dowodowym. Nowe ustalenia miały istotne znaczenie dla przyjęcia rażącego naruszenia prawa, a w konsekwencji stanowiły podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Należy bowiem podnieść, że w ocenie SKO dla potwierdzenia rzeczywistego przebywania małoletniego w rodzinie zastępczej nie jest wystarczające oparcie się na samym fakcie wydania orzeczenia sądowego. Konieczne jest precyzyjne ustalenie daty, od której uprawnieni przebywają w rodzinie zastępczej a także ewentualnej daty opuszczenia rodziny zastępczej. W zaskarżonej decyzji organ podał, że okoliczność przebywania małoletniego K.B. od [...] lutego 2012 r. w rodzinie zastępczej wynika z oświadczenia W.B. z dnia [...] maja 2018 r. Jak już wyżej wskazano rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny istniejący w dniu wydania tej decyzji. Oceny legalności decyzji dokonuje się wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli – takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego spraw zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym. W tym kontekście należy wskazać, że w dacie wydania decyzji ([...] listopada 2017 r.) organ I instancji nie dysponował materiałem dowodowym z którego wynikałoby w sposób bezsporny, że małoletni K.B. został faktycznie umieszczony w rodzinie zastępczej. Nie może budzić wątpliwości, że fakt ten jest istotny z punktu widzenia normy prawnej zawartej w art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.o.u.a. wskazującej negatywną przesłankę przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu na ocenę decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w aspekcie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie mogą mieć wpływu ustalenia faktyczne mające miejsce po wydaniu tejże decyzji. W konsekwencji odmienne stanowisko SKO doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że w sprawie zachodzi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Nadto należy zauważyć, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga stosowania szerokiej wykładni prawa, wielu metod i sposobów interpretacji. Chodzi więc o przepis niewywołujący rozbieżności w praktyce. SKO w zaskarżonej decyzji nie dokonało analizy, czy art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.o.u.a. jest stosowany jednolicie w praktyce (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 lipca 2015 r., II SA/Ol 463/15, CBOSA). W ten sposób został naruszony art. 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji Sąd uznał, że doszło naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz do naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.