Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 473/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: aer. 34 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia ... 2015 r. nr ... w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. w dniu [...] maja 2014 r., wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na S. S., ur. [...] czerwca 1994r., PESEL [...], jako matkę małoletniej M. S. skierowany do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego jako organu egzekucyjnego. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego był art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2013 r., poz. 947; dalej: "u.sz.") oraz art. 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). Treść obowiązku o charakterze niepieniężnym podlegającego egzekucji administracyjnej określono jako stawienie się z małoletnią M. S., ur. [...] listopada 2013r., w Punkcie Szczepień – Przedsiębiorstwo Usług Medycznych Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej P. K. K., F., albo u innego świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowy o udzielanie świadczeń w zakresie przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych lub u świadczeniodawcy innego niż wyżej wymieniony celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonnicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typ B, poliomelitis oraz poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.

S. S. pismem z [...] października 2014r. zgłosiła do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do "tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2014r., znak: [...] wydanego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W.". Zobowiązana zarzuciła brak wymagalności obowiązku, gdyż rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w § 2 i 3 określa rodzaj i zakres szczepień ochronnych oraz odpowiednie terminy związane z ukończeniem przez dziecko odpowiedniego roku życia. W ocenie strony z przytoczonych przepisów wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony okres ograniczony wiekiem dziecka. Powyższe oznacza, że moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł ponieważ dziecko strony nie ukończyło wieku określonego przedmiotowym przepisem. Ponadto strona podniosła, że w art. 17 ust. 11 u.sz. określono, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w Dz.Urz. Ministra właściwego do spraw zdrowia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. W ocenie wnoszącej zarzuty komunikat GIS nie jest źródłem obowiązującego prawa, gdyż nie został wymieniony w art. 87 Konstytucji RP. Strona podniosła, że obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. W ocenie strony komunikaty GIS wiążą jedynie jednostki mu podległe a nie obywateli.

Zobowiązana zarzuciła również niedopuszczalność egzekucji administracyjnej prowadzonej i wszczynanej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, bowiem obowiązek wynika nie z ich decyzji lecz bezpośrednio z przepisów prawa. Podniosła, że w sprawie ustawa nie przyznaje PIS uprawnienia do prowadzenia postępowania w przedmiocie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym a uprawnienia takiego nie można domniemywać, czyli jakichkolwiek czynności. Ponadto[‘ S. S. zarzuciła niespełnienie wymogów określonych w art. 26 i 27 u.p.e.a. gdyż w sekcji G tytułu nie wskazano środka egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych, do czego wierzyciel był zobowiązany, ponadto wystawiono tytuł niezgodny z obowiązującym wzorem, gdyż organ zastosował wzór TYT-3 a nie TW-2, który znajduje się w zał. 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Strona podkreśla, że oba wzory istotnie się różnią, a stosowanie obowiązujących wzorów oraz rygorystyczne przestrzeganie wszelkich zawartych w tytule informacji jest istotne z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] grudnia 2014r. znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W., jako wierzyciel, na podstawie art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 18 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał zgłoszone przez zobowiązaną S. S. zarzuty za nieuzasadnione.

Wierzyciel w odniesieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2) wskazał, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 lit. b u.sz., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium RP do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. nr 182, poz. 1086) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy. Uzupełnieniem ww. regulacji jest Program Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu. Wierzyciel przyznał, że jest to dokument techniczny i zawiera zgodne z aktualną wiedzą medyczną informacje oraz wytyczne nt. sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych, w tym wskazuje wiek w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone, ale podkreślenia wymaga, że jednocześnie organ stwierdził, że i ten komunikat GIS zostaje wydany na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 11 ww. ustawy. Wyjaśnił, że obowiązek wykonania szczepień aktualizuje się w wyniku określonych czynności podejmowanych przez lekarza, gdyż ustawodawca pozostawił lekarzom decyzje określenia zgodnie z aktualną wiedzą, przepisami i wytycznymi czy szczepienie obowiązkowe może zostać przeprowadzone i kiedy powinno zostać przeprowadzone. Powyższe oznacza, że obowiązek szczepienia aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza – art. 17 ust. 9 u.sz. w przypadku zobowiązanej S. S. moment, w którym obowiązek stał się wymagalny został określony przez lekarza, który powiadomił o konieczności poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom w określonym terminie.

W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki niepieniężne pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów szczególnych, przy czym zgodnie z art. 3 § 1 ww. ustawy egzekucję stosuje się nie tylko do obowiązków, które wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów lecz w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego również wtedy gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa – tj. nie podlegają konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. organy PIS są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielami w rozumieniu art. 1a ww. ustawy. Jednocześnie art. 6 § 1 nakłada na organy PIS, jako wierzyciela, obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków egzekucyjnych w celu nakłonienia osoby uchylającej się od wykonania obowiązku szczepień ochronnych.

W stosunku do zarzutu naruszenia art. 27 u.p.e.a. PPIS stwierdził, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej weszło w życie z dniem 21 maja 2014r. Z treści § 2 rozporządzenia wynika, że wzory tytułów stanowiących zał. nr 4-7 oraz 24 i 25 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541; z 2003 r., nr 9 poz. 106; z 2004 r., nr 10, poz. 79) mogą być stosowane nie dłużej niż 6 miesięcy od dnia jego wejścia w życie.

Powyższe postanowienie, zawierające pouczenie o prawie wniesienia zażalenia w terminie 14 dni od daty doręczenia, zostało doręczone zobowiązanej [...] grudnia 2014r. (k. 50 akt adm.)

W dniu [...] grudnia 2014 r. zobowiązana S. S. złożyła, za pośrednictwem PPIS we W. zażalenie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. "na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia". Zobowiązana zarzuciła postanowieniu nr [...] z dnia [...] września 2014 r. wydanemu przez PPIS we W. naruszenie art. 20 § 2 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. W ocenie zobowiązanej z u.p.e.a. wynika, że kierownicy wojewódzkich i powiatowych służb, inspekcji i straży są organami egzekucyjnymi jedynie w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez siebie decyzji i postanowień. W ocenie zobowiązanej to Wojewoda jest właściwym organem do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikającym zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć jak i obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa, a takim obowiązkiem jest obowiązek podania się szczepieniu ochronnemu. Ponadto zobowiązana zarzuciła, iż PPIS nie odpowiedział na niektóre jej zarzuty. Zobowiązana wskazała, że organ przyznał jej rację podając, że Komunikat GIS jest dokumentem o charakterze technicznym a więc nie może w jej ocenie stanowić źródła powszechnie obowiązującego prawa, gdyż nie mieści się w katalogu źródeł prawa opisanych w Konstytucji RP. Wobec powyższego zobowiązana stoi na stanowisku, że Komunikat wiąże jedynie jednostki podległe GIS zaś z przepisów prawa jednoznacznie wynikają przedziały wiekowe, w których powinno być wykonane szczepienie i termin ten wbrew twierdzeniom organu nie minął. S.S. wskazała, że wykonanie obowiązku szczepienia zabezpieczone jest zastosowaniem przymusu administracyjnego tylko w przypadku podejrzenia lub rozpoznania zakażenia lub choroby zakaźnej. Ponadto zobowiązana stale utrzymuje, że w sekcji G tytułu wykonawczego nie wskazano środka egzekucji, który zgodnie z prawem powinien być podany przez wierzyciela, co godzi w zasadę rygorystycznego przestrzegania wzorów tytułu wykonawczego, jako dokumentu urzędowego warunkującego wszczęcie egzekucji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 34 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozpoznając zażalenie na postanowienie PPIS z [...] grudnia 2014r. w sprawie stanowiska wierzyciela , utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, w stosunku do zarzutu naruszenia właściwości rzeczowej organu, że sposób egzekwowania od osób zobowiązanych wypełnienia obowiązku szczepień jako obowiązku o charakterze niepieniężnym został określony w przepisach u.p.e.a., gdzie w art. 2 § 1 pkt 10 określono, że egzekucji podgalają obowiązki niepieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Przy czym zgodnie z art. 3 § 1 ww. ustawy egzekucję stosuje się nie tylko do obowiązków, które wynikają z decyzji i postanowień właściwych organów ale także gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. organy PIS są uprawnione do żądania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielami w rozumieniu art. 1a ww. ustawy. Z art. 6 § 1 u.p.e.a. wynika, że na organach PIS jako wierzycielu ciąży prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków w celu wyegzekwowania od osoby zobowiązanej ustawowego obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest Wojewoda i on podejmuje czynności zmierzające do wyegzekwowania obowiązku, wobec czego wierzyciel winien przesłać do tego organu upomnienie oraz tytuł wykonawczy, które są podstawą dalszych czynności zmierzających do wyegzekwowania nałożonego obowiązku.

W stosunku do zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek poddania małoletniej M. S. szczepieniu wynika z ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a decyzja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej powoduje, że obowiązek ten co do przypadku konkretnego dziecka, indywidualizuje się po lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do tych osób albo opiekunów prawnych lub faktycznych, do poddania się w wyznaczonym terminie lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu. Ponadto organ dodał, że w rozporządzeniu Ministra Zdrowia a z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentowania szczepień (Dz.U. nr 237, poz. 2018 ze zm.) zgodnie z ustawową delegacją określono choroby zakaźne przeciw którym prowadzone są szczepienia ochronne oraz wiek i grupy osób objęte obowiązkiem szczepień. Organ dodał, że z orzecznictwa wynika, że taki sposób regulacji jest wystarczający do przyjęcia, że obowiązek poddania się szczepieniom wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Ponadto GIS ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek. W komunikacie zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania obowiązku ustalonego w ustawie. PWIS stwierdził, że S. S. jako rodzic nie dopełniła obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 u.sz. oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. nr 182, poz. 1086). Odnośnie naruszenia art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a. PWIS w B. podzielił stanowisko Wojewody Kujawsko-Pomorskiego przedstawione w postanowieniu [...] dnia [...] października 2014 r. o tym, że organ egzekucyjny wszczyna postępowanie egzekucyjne na podstawie wniosku i tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wszczęcie egzekucji, jak i dopuszczalności jej prowadzenia.

S. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. wniosła o jego uchylenie w całości, uchylenie utrzymanego nim w mocy postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z [...] grudnia 2014r. oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 20 § 2 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS w dniu [...] września 2014r. oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo, że tytuł wykonawczy z dnia [...] września 2014 r. nie podlegał egzekucji administracyjnej. Skarżąca podała, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę nie zbadano dopuszczalności egzekucji administracyjnej mimo obowiązku wynikającego z art. 29 § 1 u.p.e.a., gdy organ mógł uznać, że obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub że tytuł nie spełnia wymogów określonych prawem, co powinno skutkować nieprzystąpieniem do egzekucji i zwróceniem tytułu. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości egzekucji administracyjnej obowiązku, którego dotyczy tytuł wykonawczy, gdyż obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym w ogóle nie istnieje, co wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, aktów prawa krajowego i międzynarodowego. Skarżąca wskazała, że PPIS nie jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych ani też prowadzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego. Organ nie tylko nie miał prawa egzekwować wykonania obowiązku niepieniężnego w postaci szczepienia ale nie był nawet uprawniony do prowadzenia w tym zakresie jakichkolwiek czynności, w szczególności do wystawienia tytułu wykonawczego. W ocenie skarżącej PPIS we Włocławku bezprawnie przypisał sobie kompetencję do działania, w szczególności do wystosowania do skarżącej tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2014 r., a potem postanowienia z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz postanowienia PWIS z dnia [...] marca 2015r.;

2. art. 27 § pkt 11 u.p.e.a., poprzez pomijanie przez organy faktu, że w sekcji G wydanego w dniu [...] września 2014 r. tytułu wykonawczego nie wskazano środka egzekucyjnego, co czego wierzyciel był zobowiązany;

3. dotknięcie postanowienia wada nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a, bowiem w dniu wystawienia tytułu wykonawczego oraz w dniu wydania postanowienia jej dziecko nie miało wykonanego ważnego badania kwalifikacyjnego, zatem organ nie posiadał wiedzy o aktualnym stanie zdrowia dziecka w konsekwencji nie miał możliwości stwierdzenia czy obowiązek jest wykonalny. Zdaniem skarżącej zadane przepis nie stwierdza nierozerwalności badania oraz szczepienia, wręcz przeciwnie art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. w oddzielnych przepisach opisuje zasady szczepień ochronnych. Badanie kwalifikacyjne może być wykonane u innego lekarza niż u lekarza wykonującego szczepienie,

4. art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia PWIS w B. z [...] marca 2015r., bowiem w tym dniu dziecko skarżącej nie miało ukończonego roku, z czego jednoznacznie wynika, że nie przekracza podanego przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień wymienionych w postanowieniu, zatem nie ma podstaw do twierdzenia że termin wykonania obowiązku upłynął i stał się wymagalny. Skarżąca podniosła, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. określające rodzaj, zakres i termin szczepień ochronnych wyznacza wiekiem dziecka, przy czym niektóre szczepienia obejmują dziecko do 19 roku życia. W ocenie skarżącej wydawany Komunikat GIS nie jest źródłem prawa gdyż nie jest wymieniony w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego w RP. Obowiązek szczepienia musi wynikać z przepisów prawa a nie z dokumentów technicznych wychodzącym poza katalog źródeł prawa, który wiąże jedynie jednostki podległo GIS;

5. naruszenie art. 124 § 2 K.p.a. poprzez niespełnienie wymagań, określonych tym przepisem. Skarżąca wskazała, że wbrew art. 107 § 3 K.p.a. organ nie podał jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz jakie dowody odrzucił i dlaczego. Skarżąca podała, że organ stwierdził jedynie, że wierzyciel wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Organ nie wziął pod uwagę innych dowodów ani okoliczności oraz nie podał powodu ich odrzucenia. Organ nie przestawił na jakiej podstawie stwierdzono, że zobowiązany może wykonać obowiązek, czy stan zdrowia dziecka pozwala na wykonanie szczepienia oraz czy brał pod uwagę przyczyny dla jakich to szczepienie nie zostało wcześniej wykonane. W ocenie skarżącej postanowienie jest pod tym kątem niepełne i wadliwe;

6. naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. polegające na nie zbadaniu istotnego dla sprawy faktu – przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane, podczas gdy art. 77 § 1 K.p.a. nakłada obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego na organ administracji publicznej. Organ nie zwrócił się ani do lekarza ani do rodziców w kwestii wyjaśnienia przyczyny nie spełnienia obowiązku poddania córki szczepieniu;

7. naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a. poprzez nie powiadomienie skarżącej o możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów, materiałów i przedstawienia stanowiska oraz o możliwości zgłoszenia żądań i wniosków, co gwarantuje stornie art. 10 § 1 K.p.a. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie jest to istotne ponieważ posiada materiały przedstawiające badania medyczne i publikacje dotyczące możliwej szkodliwości szczepień ochronnych. Zdaniem skarżącej w świetle art. 81 K.p.a. okoliczności które przedstawia organ nie mogą być uznane za udowodnione gdyż nie miała ona możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację zawarta w zaskarżonym postanowieniu oddając, że nieuzupełnienie w tytule wykonawczym części G jest spowodowane tym, że część tą uzupełnia organ egzekucyjny i to on bada dopuszczalność egzekucji, co zostało już rozstrzygnięte pozytywnie. Odnośnie zarzutu dotknięcia postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku organ podał, że wykonanie szczepienia jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań, które nie zostało przeprowadzone z powodu nie stawienia się z dzieckiem na badanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1649) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267; zwana dalej: "K.p.a.").

Przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] marca 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] grudnia 2014r. stanowiące wyłącznie stanowisko wierzyciela wobec zarzutów zgłoszonych przez zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prowadzonym przez inny organ egzekucyjny (wojewodę).

Podkreślić zatem należy, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca (zobowiązana), iż w przedmiocie zgłoszonych przez nią zarzutów wobec prowadzonego przez wojewodę postępowania egzekucyjnego w sprawie obowiązku o charakterze niepieniężnym wypowie się organ egzekucyjny odrębnym merytorycznym postanowieniem, od którego przysługuje środek odwoławczy a następnie ewentualnie skarga do sadu administracyjnego. Dodatkowo nadmienić należy, że z uwagi na wyłączne incydentalny charakter stanowiska wierzyciela wobec zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego, ustawodawca, mając na uwadze cel i zapewnienie sprawności postępowania egzekucyjnego oraz szybkość rozpoznania zarzutów osoby zobowiązanej, zgodnie z art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 20015r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658) z dniem 15 sierpnia 2015r. wyłączył dopuszczalność skarg do sądu administracyjnego na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (mimo, że przysługuje na nie zażalenie). Zmiana art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w tym zakresie, nie ma jednak zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (art. 2). W niniejszej sprawie S. S. wniosła skargę, za pośrednictwem PWIS w B. [...] kwietnia 2015r., zatem skarga jako dopuszczalna podlega rozpoznaniu przez sąd.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, postanowienie organu I instancji z [...] grudnia 2014r. skierowane do skarżącej zawierało pouczenie o możliwości wniesienia na nie zażalenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Należy stwierdzić, że zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Nie ulega zatem wątpliwości, że pouczenie w zakresie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela było błędne, ponieważ ustawowy termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni i o takim terminie strona winna być pouczona. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji w 14 dniu od otrzymania postanowienia, zatem z dochowaniem terminu, o którym została pouczona przez organ.

W tym kontekście trzeba zauważyć, że zawarcie w treści rozstrzygnięcia organu błędnego pouczenia ocenić należy jako uchybienie zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 8 i art. 9 K.p.a., to jest zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych i zasadzie udzielania należytej informacji stronom oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (w tym celu udziela się stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek). W orzecznictwie oraz piśmiennictwie wyrażane były dwa poglądy odnośnie konsekwencji wniesienia środka zaskarżenia z uchybieniem terminu ustawowego, ale zgodnie z błędnym pouczeniem. Jeden zakłada, że zastosowanie się do błędnego pouczenia sanuje jego wadliwość z mocy prawa (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2000 r., sygn. akt IV SA 1899/98, czy z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 169/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Drugie podejście przyjmuje natomiast, że uchybienie terminowi niezawinione przez stronę, będąc wynikiem błędnego pouczenia, wymaga przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności w trybie art. 58 K.p.a. (zob. np. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 230/97 oraz orzecznictwo cytowane w zaskarżonym postanowieniu kolegium). Uwzględniając powyższe, należy jednak zgodzić się z poglądem wyrażonym przez J. Borkowskiego, że "praktyczne konsekwencje obowiązywania art. 112 powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania (także zażalenia - art. 126), które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 58)". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza zatem, iż w przypadku uchybienia terminowi wniesienia środka prawnego w wyniku zastosowania się do błędnego pouczenia, jego wniesienie należy uznać za skuteczne (tak: NSA w wyroku z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 840/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym prawidłowo organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie sprawę na skutek zażalenia S. S. od postanowienia PIIS we W., nie jak błędnie wskazała w sprawie grzywny w celu przymuszenia, lecz w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych zarzutów.

Przechodząc do dalszej oceny legalności zaskarżonego postanowienia, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez skarżącą w dniu [...] października 2014r. do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego jako organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym, w związku z doręczeniem tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2014r. prawdopodobnie wraz z postanowieniem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] października 2014r. o nałożeniu na skarżącą (jako zobowiązaną) grzywny w celu przymuszenia.

Zważyć przyjdzie, iż w myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera między innymi pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jak stanowi art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Wyłącznie te okoliczności mogą być podstawą zarzutów zobowiązanego, a nadto niedopuszczalne jest powoływanie nowych zarzutów, niezgłoszonych w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o tym prawie, w toku postępowania związanego z ich rozpoznawaniem. Jeżeli zobowiązany zawrze w piśmie skierowanym do organu egzekucyjnego, oprócz zarzutów sformułowanych na podstawie okoliczności wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., także inne zastrzeżenia, to organ egzekucyjny powinien dokonać analizy treści pisma i oddzielnie rozpatrzyć zarzuty oraz inne zastrzeżenia zobowiązanego dotyczące egzekucji. Zastrzeżenia, które nie stanowią zarzutu w rozumieniu art. 33 § 1, a dotyczą egzekucji, mogą być uznane za skargę na czynności egzekucyjne, a w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, również za zażalenie na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. W orzecznictwie wskazano, że nie nadaje się biegu zastrzeżeniom niemogącym stanowić podstawy zarzutów, jeżeli pismo zobowiązanego zawierające zarzuty zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika (zob. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 kwietnia 2011 r., II FSK 220/10, LEX nr 1081347).

W myśl art. 34 § 1 tej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia [...] października 2014r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski przekazał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu we W. jako wierzycielowi pismo skarżącej jako zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji zgłoszone w oparciu o art. 33 § 1 pkt 2 (brak wymagalności obowiązku), art. 33 § 1 pkt 6 (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej) oraz art. 33 § 1 pkt 10 (niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosząc o ustosunkowanie się do zarzutów zobowiązanej.

Nie budzi zatem wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W., jako wierzyciel wobec egzekwowanego na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2014r. obowiązku o charakterze niepieniężnym - stawienia się z małoletnią M. S., ur. [...] listopada 2013r., w Punkcie Szczepień – Przedsiębiorstwo Usług Medycznych Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej P. K. K., F., albo u innego świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowy o udzielanie świadczeń w zakresie przeprowadzania obowiązkowych szczepień ochronnych lub u świadczeniodawcy innego niż wyżej wymieniony celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonnicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typ B, poliomelitis oraz poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych, winien odnieść się w swoim postanowieniu do zgłoszonych zarzutów i właśnie zakresem zgłoszonych zarzutów jest zdeterminowane dalsze postępowanie. Oznacza to również, że wbrew oczekiwaniu skarżącej, zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę, nie są uprawnione do rozpatrywania innych zarzutów niż zgłoszone w piśmie z [...] października 2015r. (wpływ do organu egzekucyjnego [...].10.2015r.) i to wyłącznie odpowiadających okolicznościom wskazanym w art. 33 § 1 u.p.e.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd oceniając zgodność z prawem skarżonych postanowień uwzględniła zarzuty skargi wyłącznie w takim zakresie, jaki wynika z treści zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] października 2014 r., pomijając dalsze zarzuty zgłoszone na etapie postępowania zażaleniowego oraz w skardze. Zważyć zatem przyjdzie, iż S. S. jako zobowiązana zgłosiła zasadniczo trzy zarzuty, które określiła jednoznacznie jako 1. brak wymagalności obowiązku (co odpowiada treści art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), 2. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), 3. niespełnienie wymogów określonych w art. 27 i 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (co odpowiada treści art. 33 § 1 pkt 10, w zakresie dotyczącym wymogów określonych w art. 27 ustawy).

W ocenie Sądu zarówno stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. (wierzyciel), jak również Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. wyrażone w skarżonych postanowieniach w powyższym zakresie odpowiada prawu.

Odnosząc się do stanowiska organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie pierwszego ze zgłoszonych przez zobowiązana zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku podkreślenia wymaga, że ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, iż obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Niesporna pozostaje okoliczność, iż jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wierzyciel (PPIS) wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 947) oraz art. 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 4 lit. c ustawy z 5 grudnia 2008r., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym, a nadto do udzielania danych i informacji organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej – niezbędnych do sprawowania nadzoru nad realizacją tego obowiązku. Jak stanowi ust. 2 art. 5, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).

Z kolei art. 17 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Według art. 36 ust. 1 powołanej ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wobec osoby, która nie poddaje się obowiązkowi szczepienia (...), może być zastosowany środek przymusu bezpośredniego polegający na przytrzymywaniu, unieruchomieniu lub przymusowym podaniu leku. Według art. 17 ust. 9 tej ustawy obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach ochronnych. W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: min. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia (§ 1 – 3 rozporządzenia). Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia. W komunikacie tym zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia, nie można z niego wywieść (jak chce skarżący) dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (zob. wyrok NSA z 12.06.2014 r., II OSK 1312/13; wyrok NSA z 4.02.2015 r., II OSK 1509/13). Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, ustawa i rozporządzenie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego. Wbrew twierdzeniom skargi, z wyżej wskazanych przepisów wynika norma prawna, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Oznacza to, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym (zob. wyrok NSA z 29.01.2010 r., II FSK 1494/08; wyrok NSA z 6.04.2011 r., II OSK 32/11; wyrok NSA z 1.08.2013 r., II OSK 745/12). Odnośnie kwestii związanej z tym, że dziecko skarżącego nie osiągnęło jeszcze wieku 19 lat, wskazać trzeba, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które wskazuje, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności o kalendarzowego wieku dziecka. Wobec powyższego, argumentacja skarżącej, że obowiązek szczepień jej dziecka nie był i nadal nie jest wymagalny, jest pozbawiona racji nie tylko prawnych, ale i merytorycznych. Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu ciążącego na skarżącym obowiązku poddania dziecka szczepieniom miały czekać aż do ukończenia przez nie 19 roku życia, to cel zapobieżenia powstania sytuacji wskazanych w art. 33 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie byłby osiągnięty, a jak wynika z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, ma swoje uwarunkowania medyczne (immunologiczne). Na marginesie należy zgodzić się z poglądem organu, że termin wykonania obowiązku, tj. poddania dziecka konkretnym szczepieniom, ustala lekarz kwalifikujący do szczepień.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie jest wojewoda, i ten właśnie organ prowadzi postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie. Zarzut skarżącej związany z tą kwestią wynika z braku rozróżnienia między funkcją organu egzekucyjnego (tutaj wojewodą) a wierzycielem (tutaj Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T.). To właśnie PPIS służy w tym postępowaniu status wierzyciela, jest on bowiem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2011 r. nr 212, poz.1263, ze zm.), do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Tym samym przepis ten przyznaje organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku (vide np. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.06.2015 r., III SA/Wr 397/15, WSA w Poznaniu z 11.09.2013 r., II SA/Po 711/13 i z 23.05.2013 r., II SA/Po 483/13). Wbrew twierdzeniom skarżącej, wobec zaniedbania przez nią obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom i niezbędnym w tym celu badaniom lekarskim, PPIS był uprawniony, a wręcz zobowiązany do wystawienia tytułu wykonawczego, i skierowania go do właściwego organu egzekucyjnego.

W odniesieniu do zarzutów związanych z samym tytułem wykonawczym, to wbrew twierdzeniom skarżącej został on wydany na formularzu urzędowym - zgodnym ze wzorem dla tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, gdyż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2014 r., poz. 650) ww § 2 podaje, że wzoru tytułów wykonawczych stanowiących załączniki nr 4-7 oraz 24, 25 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. (Dz.U. z 2003r.,nr 137, poz. 1541, Dz.U. z 2004 r., nr 10, poz. 79) mogą być stosowane nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (tj. od 21 maja 2014 r.), wobec czego zarzuty ten jest chybiony. Nadto skarżąc pomija okoliczność, że tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, zatem z pewnością brak było podstaw do wskazywania w nim środka egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych. W kwestii zaś zarzutu naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. to stosownie do tego przepisu "organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". Tymczasem w sprawie podlegały kontroli legalności akty wydane nie przez organ egzekucyjny, ale przez wierzyciela i organ odwoławczy. Organy te natomiast odniosły się w sposób niewadliwy zajęły stanowisko w odniesieniu do zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 124 § 2 K.p.a., wady nieważności zaskarżonego postanowienia oraz art. 119 § 1 u.p.e.a. zauważyć należy, że dotyczą one w istocie błędnego rozumienia przez skarżącą charakteru postępowania egzekucyjnego oraz treści art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z tym przepisem wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z dalszych przepisów powołanej ustawy (art. 17 ust. 3 i 4) wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Treści tego przepisu nie można zatem wykładać tak jak skarżąca, czyli, że badanie to jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 tej ustawy). Z powyższych regulacji wprost wynika, iż mimo niezbyt fortunnego sformułowania przepisu sugerującego, iż wykonanie szczepienia obowiązkowego sprowadza się tylko do samego aktu podania szczepionki, lekarskie badanie kwalifikacyjne o jakim mowa w 17 ust. 2. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest integralnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to jest bowiem niezbędnym elementem szczepienia ochronnego, bez którego nie może ono zostać przeprowadzone. Ma ono na celu ustalenie czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie to jest nierozerwalnie związane z czynnością techniczną polegającą na wprowadzeniu szczepionki do organizmu człowieka. Powyższe oznacza, iż egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Inaczej rzecz ujmując odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonanie szczepienia obowiązkowego. Co za tym idzie rodzice niepełnoletniego dziecka objętego obowiązkiem szczepień ochronnych nie mogą odmówić poddania dziecka temu badaniu powołując się na treść art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 ze zm.). Przepis ten uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu po uzyskaniu informacji dotyczących swojego stanu zdrowia. Niemniej uprawnienie to może być ograniczone przez przepisy odrębnych ustaw, co wprost wynika z art. 15 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Takimi przepisami są uregulowania dotyczące szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Reasumując nie można utożsamiać, jak to czyni skarżąca, niewykonalności szczepienia obowiązkowego z faktem nieprzeprowadzenia – w następstwie odmowy rodziców – lekarskiego badania kwalifikacyjnego dziecka, albowiem odmowa przeprowadzenia tegoż badania jest tożsama z odmową poddania dziecka szczepieniu ochronnemu rozumianemu jako sam akt podania szczepionki.

Należy jednocześnie wyjaśnić, że z istoty obowiązkowych szczepień ochronnych wynika, iż służą one zapewnieniu ochrony zdrowia zarówno osób im poddawanych, jak i pozostałych członków społeczeństwa, co oznacza, iż ich wprowadzenie służy realizacji przez wszystkich członków społeczności prawa do ochrony życia i zdrowia. Z tej też przyczyny prawodawca mimo obiektywnie istniejącego ryzyka wystąpienia powikłań poszczepiennych (które to ryzyko zauważa także prawodawca, wprowadzając do ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi pojęcie niepożądanego odczynu poszczepiennego rozumianego jako niepożądany objaw chorobowy pozostający w związku czasowym z wykonanym szczepieniem ochronnym - art. 2 pkt 16, art. 21 ust. 3 pkt 2, ust. 6 ust. 7 ustawy oraz uzależniając podanie szczepionki od wyników uprzedniego kontrolnego badania lekarskiego), wprowadził jednak obowiązek szczepień i nie pozostawił tego zagadnienia samodzielnej decyzji obywateli. Tego aspektu instytucji szczepień obowiązkowych zdaje się jednakże nie zauważać skarżąca koncentrując się w wyłącznie na potencjalnych zagrożeniach powikłaniami poszczepiennymi swego dziecka oraz budowaniu atmosfery przymuszania obywatela do poddawania się podejrzanym czynnościom medycznym, graniczącym z teorią spiskową. W rzeczywistości wprowadzony przez ustawodawcę obowiązek ma służyć ochronie społeczeństwa przed chorobami, które z powodzeniem medycyna wyeliminowała, a które w przeszłości dziesiątkowały społeczeństwa wszystkich kontynentów. Szczepienia są istotnym elementem walki o zwalczanie chorób oraz jedyną obecnie znaną światu medycyny gwarancją uniknięcia epidemii lub pandemii, przez co nie może dziwić nacisk jaki ustawodawca oraz organy administracji publicznej kładą na poddawanie się obowiązkowym szczepieniom. Wszelkie działania zmierzające do uniknięcia szczepienia oraz badań kwalifikacyjnych musza być więc postrzegane jako działanie na szkodę nie tylko podlegającego władzy rodzicielskiej dziecka, lecz także na szkodę ogólnego interesu społeczeństwa oraz godzące w prawa innych osób, które obiektywnie nie mogą zostać poddane szczepieniom ochronnym i jako takie są szczególnie narażone na niebezpieczeństwo zachorowania bądź zgonu w przypadku nawrotu epidemii danej choroby zakaźnej wynikłego z niewykonywania odpowiednich szczepień przez osoby mogące je wykonać.

Pozostałe zarzuty skargi, rozszerzające zakres zarzutów zgłoszonych wobec prowadzonej egzekucji w ustawowym terminie, stanowią wyłącznie polemikę wobec stanowiska wierzyciela, zatem pozostają bez wpływu dla oceny zgodności z prawem skarżonego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe należało skargę oddalić, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.