Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1668/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 124 par. 1 pkt 2, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 166 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1142
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia zawiesić postępowanie.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. D. G. Sp. z o.o. w P. wniosła na wskazane w sentencji postanowienie skargę, która została odrzucona postanowieniem z 9 grudnia 2015 r. z uwagi na nieuzupełnienie przez spółkę braków formalnych skargi.

W dniu [...] r. skarżąca (reprezentowania przez pełnomocnika adw. [...] – pełnomocnictwo k. 56 akt sądowych) wniosła na ww. rozstrzygnięcie skargę kasacyjną, która została odrzucona postanowieniem z 21 marca 2016 r., doręczonym skarżącej [...] r. Na postanowienie to spółka wniosła w dniu [...] r. zażalenie. Zarządzeniami z 24 i 27 maja 2016 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego zażalenia przez nadesłanie jego odpisu oraz do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpisy ww. zarządzeń doręczono pełnomocnikowi skarżącej [...] r. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej złożył w dniu [...] r. wniosek o zawieszenie postępowania z urzędu na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchwałami nr [...] i nr [...] z [...] r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników skarżącej odwołało dwóch członków zarządu, tj. C. P. oraz A. P., wskutek czego spółka nie ma obecnie żadnego organu upoważnionego do jej reprezentacji, ani prokurenta. Do wniosku dołączył kserokopie: protokołu z obrad Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z [...] r. oraz uchwał nr [...] i nr [...]

Postanowieniem z 1 września 2016 r. Sąd odrzucił ww. zażalenie, natomiast postanowieniem z 29 listopada 2016 r., sygn. akt II FZ 794/16, Naczelny Sąd Administracyjny [...] uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że treść art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje, iż przyczyną skutkującą zawieszeniem postępowania z urzędu w wypadku osób prawnych są braki w składach organów uniemożliwiające im działanie. Podkreślił, że skutki braków w składzie organu dotyczą zarówno postępowania głównego, jak i wpadkowego, ponieważ art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie uzależnia zawieszenia postępowania od etapu, na którym się ono znajduje. NSA wskazał również, że wykreślenie z rejestru wpisu dotyczącego członków zarządu osoby prawnej ma charakter deklaratoryjny i co do zasady brak legitymacji do reprezentowania danego podmiotu wynika już z samej uchwały podjętej przez właściwy organ. Fakt, że spółka nadal istniała, a co za tym idzie miała zdolność sądową i zdolność procesową oraz, że miała pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło, nie zmienia postaci rzeczy, iż nie mając organu powołanego do jej reprezentacji, jako osoby prawnej, nie mogła realizować swoich uprawnień, a zatem jej działanie było uniemożliwione.

Następnie NSA wskazał, że zrealizowanie się hipotezy wynikającej z unormowania art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. co do zasady obliguje sąd do zawieszenia postępowania. Do sądu należy jedynie ocena, czy ustalone okoliczności pozwalają uznać, że opisany brak rzeczywiście zaistniał. NSA podkreślił, że pełnomocnik spółki nie przedłożył oryginałów uchwał, ani też ich poświadczonych za zgodność odpisów. Zaznaczył, że braki w składzie organu spółki dają się uzupełnić, więc po przedłożeniu uchwał o odwołaniu członków zarządu lub ich wiarygodnych odpisów w pierwszej kolejności należało zobowiązać stronę (czyli w rozpatrywanym przypadku jej pełnomocnika) do usunięcia braków w tym zakresie w wyznaczonym terminie zgodnie z art. 31 § 1 P.p.s.a. NSA uznał, że wypełniona została hipoteza normy prawnej zawartej w art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co obligowało Sąd pierwszej instancji wpierw do podjęcia działań stwierdzających rzeczywiste istnienie przesłanki wymienionej w tym przepisie, a w rezultacie także do ewentualnego zawieszenia postępowania z urzędu. NSA nakazał, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji ustalił, czy braki w organie spółki zostały uzupełnione, ewentualnie co jest powodem nieujawnienia faktu odwołania członków zarządu w Krajowym Rejestrze Sądowym i stosownie do wyniku ustaleń, postąpił uwzględniając rozważania przedstawione w postanowieniu.

W trakcie ponownie prowadzonego postępowania pełnomocnik skarżącej przedłożył poświadczone za zgodność z oryginałem kopie uchwał nr [...] oraz nr [...] z [...] r. oraz wskazał, że braki w zarządzie skarżącej spółki nie zostały uzupełnione. Następnie, na zarządzenie sędziego wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków w składzie zarządu skarżącej oraz poinformowania Sądu o dokonaniu ww. czynności w terminie 2 miesięcy, pod rygorem zawieszenia postępowania oraz do wskazania, w terminie 7 dni, powodu nieujawnienia w KRS faktu odwołania w dniu [...] r. członków zarządu skarżącej. Odpis wezwania doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] r. W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik skarżącej pismem z [...] r. wskazał, że wezwanie straciło na aktualności z chwilą uwidocznienia zmian w organie spółki zgodnie z wnioskiem o wykreślenie członków zarządu. Wyjaśnił również, że obecnie nie powołano nowych członków zarządu. Do pisma dołączył informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców skarżącej spółki, według stanu na dzień [...] r.

Sąd zważył, co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że postanowienie tut. Sądu z 1 września 2016 r. odrzucające zażalenie skarżącej na odrzucenie złożonej przez nią skargi kasacyjnej, zostało postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2016 r. (sygn. akt II FZ 794/16) uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Zatem w myśl art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., tut. Sad związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu stwierdził, że odwołanie członków zarządu spółki nie powoduje wygaśnięcia udzielonego wcześniej pełnomocnictwa i na pełnomocniku spółki spoczywa obowiązek kontynuowania czynności w toczącym się postępowaniu wpadkowym. NSA podkreślił, że przepisy P.p.s.a. w zakresie zawieszenia postępowania nie różnicują etapów postępowania sądowoadministracyjnego i nie tworzą odrębnych reguł dla toku postępowania głównego i postępowań wpadkowych, incydentalnych wyłaniających się w toku całego postępowania. Jednoznaczna treść art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a wskazuje, że przyczyną skutkującą zawieszeniem postępowania z urzędu w wypadku osób prawnych są braki w składach organów uniemożliwiające im działanie, gdyż zgodnie z art. 28 P.p.s.a. dokonują one czynności przez swoje organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przesłanka zawieszenia postępowania wskazana w art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi wyłącznie w sytuacji, gdy braki w składzie organów nie mają pierwotnego charakteru, co oznacza, że muszą powstać w toku prowadzonego przez sąd postępowania. Oznacza to, że przepis ten będzie miał zastosowanie wtedy, gdy skargę wnosił podmiot, który miał zdolność procesową w momencie dokonywania tej czynności, którą to następnie utracił.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zażalenie na postanowienie z [...] r. zostało sporządzone w dniu [...] r., a więc w dniu kiedy funkcjonował zarząd (uchwały o odwołaniu członków zarządu również zostały podjęte w tym dniu), co oznacza, że na dzień [...] r. nie było podstaw do zawieszenia postępowania. Pełnomocnik skarżącej, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków zażalenia, pismem z [...] r. poinformował o zaistnieniu okoliczności uzasadniających obligatoryjne zawieszenie postępowania, tj. faktu odwołania członków zarządu. Z akt sprawy wynika, że do reprezentacji spółki powołany jest zarząd (każdy członek zarządu samodzielnie) oraz, że zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika brak było po dniu [...] r. jakichkolwiek osób fizycznych wchodzących w skład tego organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że wykreślenie z rejestru wpisu dotyczącego członków zarządu osoby prawnej ma charakter deklaratoryjny i co do zasady brak legitymacji do reprezentowania danego podmiotu wynika już z samej uchwały podjętej przez właściwy organ. Pomimo zatem obowiązku ujawnienia odwołania składu organu spółki w rejestrze, uchwała w stosunku do odwołanego członka zarządu rodzi skutek od momentu jej podjęcia. NSA podkreślił, że zasadą jest przyjmowanie stosownych danych z Krajowego Rejestru Sądowego, zwłaszcza że podmiot rejestrowany w KRS ma obowiązek wpisywania do rejestru wszystkich istotnych informacji dotyczących funkcjonowania jednostki. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinność tę statuuje art. 166 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.). Ponadto danym ujawnionym w rejestrze przysługuje domniemanie prawdziwości, o czym stanowi art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 687 ze zm.). Domniemanie to realizuje funkcję ochronną dla osób trzecich, dokonujących czynności prawnych z podmiotem wpisanym do rejestru, w tym w szczególności dla wierzycieli. Jednakże, jak zaznaczył NSA, jest to domniemanie wzruszalne, a ciężar wykazania faktu, że dane wpisane do rejestru nie są prawdziwe, spoczywa na osobach, które z okoliczności tej wywodzą skutki prawne.

Z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika wynika, że zarówno w dacie otrzymania wezwania do uzupełnia braków formalnych zażalenia i uiszczenia opłaty przez pełnomocnika (czyli [...] r.), jak i w dacie wydania postanowienia z 1 września 2016 r. zarząd nie był obsadzony. Pełnomocnik skarżącej przedłożył (na wezwanie tut. Sądu) poświadczone za zgodność z oryginałem kopie protokołu z obrad Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników skarżącej z [...] r., jak i uchwał nr [...] i nr [...], które w trakcie tych obrad zostały podjęte. Nadto dołączył odpis z KRS wg stanu na dzień [...] r., z którego wynika, że brak jest wpisów dotyczących zarządu. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że brak w składzie organu, uniemożliwiający działanie skarżącej, faktycznie zaistniał.

Sąd podjął również działania zmierzające - zgodnie z zaleceniem NSA - do umożliwienia skarżącej usunięcia braków w zakresie zdolności procesowej. Formułując ten nakaz NSA wskazał, że organ osoby prawnej jest integralnym składnikiem osobowości osoby prawnej i stanowi o istocie tej osoby. W oparciu o organy budowana jest struktura organizacyjna osoby prawnej, jej władza, a przede wszystkim prowadzona przez nią działalność. Organ składa się z osób fizycznych, które reprezentują osobę prawną w stosunkach zewnętrznych. Organ inaczej niż przedstawiciel nie jest podmiotem stosunków prawnych, a podmiotem tym jest sama osoba prawna. Innymi słowy, zdolność do czynności prawnych osoby prawnej realizuje się przez organy osoby prawnej. Zatem Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków w składzie jej zarządu oraz do poinformowania Sądu o dokonaniu tej czynności – w terminie 2 miesięcy pod rygorem zawieszenia postępowania. Zarządzenie doręczono pełnomocnikowi [...] r., który pismem z [...] r. poinformował Sąd jedynie o tym, że "obecnie nie powołano nowych członków zarządu". Termin zakreślony ww. zarządzeniem upłynął bezskutecznie z dniem [...] r.

W dalszej części postanowienia NSA stwierdził, że sytuacja taka jak opisana wyżej, stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Fakt, że spółka nadal istnieje, a co za tym idzie ma zdolność sądową i zdolność procesową oraz ma pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło, nie zmienia postaci rzeczy, że nie mając organu powołanego do jej reprezentacji, jako osoby prawnej, nie może realizować swoich uprawnień, a zatem jej działanie jest uniemożliwione. NSA podkreślił, że spółka nie mając organu powołanego do reprezentacji nie mogła również w stosunku do swego pełnomocnika wypełniać funkcji mocodawcy, zatem był to stan, w którym działanie spółki (np. wpłata kwoty wpisu) przez powołany do tego organ było uniemożliwione. Jednocześnie NSA podkreślił, że skutki braków w składzie organu dotyczą zarówno postępowania głównego, jak i wpadkowego, ponieważ art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie uzależnia zawieszenia postępowania od etapu, na którym się ono znajduje. Należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.

Z postanowienia NSA wynika, że zrealizowanie się hipotezy wynikającej z unormowania art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. co do zasady obliguje sąd do zawieszenia postępowania. Mając na uwadze poczynione w oparciu o postanowienie NSA z 29 listopada 2017 r. ustalenia, Sąd stwierdza, że wypełniona została hipoteza normy prawnej zawartej w art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. To stwierdzenie obliguje zaś Sąd, w myśl ww. przepisu, do zawieszenia postępowania z urzędu, co Sąd postanowił.