Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1974/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 53
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi E. C. i G. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy zaskarżoną przez E.C. i G.W. (dalej: Wnioskodawcy, Strony, Skarżące) decyzję Wojewody [...] z dnia [...]04.2014r. Nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji działającego z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy Zastępcę Kierownika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 26.07.1978r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] [...] ozn.hip. [...] o pow. 476,10 m2.

Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Z wniosku E.C. i G.W. Wojewoda [...] prowadził postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...].07.1978 r. wydanej przez działającego z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy Zastępcę Kierownika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] [...] ozn. hip. [...] o pow. 476,10 m2.

Decyzją z dnia [...].04.2014 r. Nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...].07.1978 r. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że działający z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy Zastępca Kierownika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] prawidłowo ustalił, że spełnione zostały przesłanki przyznania odszkodowania wymienione w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), tj. fakt, iż nieruchomość stanowiła działkę budowlaną przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego, a były właściciel został pozbawiony użytkowania wspomnianej nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ wskazał, że podnoszony przez wnioskodawców fakt odmownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nie ma znaczenia dla decyzji ustalającej odszkodowanie.

Strony wniosły odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż w wyniku odmownej decyzji dotyczącej przyznania własności czasowej byli właściciele przedmiotowej nieruchomości nie uzyskali prawa do gruntu oraz utracili prawo do budynków i co za tym idzie nie podlegali wywłaszczeniu, a więc nie powinna być wydana decyzja odszkodowawcza. Wskazano również, że do przedmiotowej nieruchomości nie miał zastosowania tryb przewidziany w art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdyż tryb ten mógł być zastosowany tylko do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po dniu 5 kwietnia 1958 r. na własność Państwa na podstawie dekretu [...], a w ocenie skarżących taką nieruchomością nie była nieruchomość położona przy ul [...] [...].

Po jego rozpatrzeniu Minister wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] maja 2017r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.

W uzasadnieniu wskazano, że z dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], tj. z dniem 21 października 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130).

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...].02.1953 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu i jednocześnie stwierdziło, iż wszystkie budynki - fragmenty murów - znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...].12.1953 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1953 r.

Decyzją z dnia [...].07.1978 r. nr [...] Zastępca Kierownika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...], działając z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy, ustalił na rzecz H.K. odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul [...] [...] ozn. nr hip. [...] pow. 476,10 m2 w łącznej kwocie 130.230 zł, w tym za zabudowania - 85.262 zł, rośliny - 2.699 zł i za działkę - 42.269 zł.

W dniu 14.11.1990 r. do Urzędu Dzielnicowego [...] wpłynęło podanie H.K. o przyznanie odszkodowania za budynek wielorodzinny posadowiony na gruncie przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 15 kwietnia 1991 r. Urząd Dzielnicy [...] [...] poinformował wnioskodawcę, iż odszkodowanie za grunt, rośliny i zabudowania (bez budynku wielorodzinnego) ustalono decyzją nr [...] z dnia [...].07.1978 r. oraz że do chwili obecnej nie ukazały się przepisy dotyczące odszkodowań za budynki wielorodzinne.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].07.2003 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].12.1953 r. oraz orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1953 r. w części stanowiącej obecnie działkę nr [...] z obrębu [...] wydane zostały z naruszeniem prawa, w pozostałej części stwierdził ich nieważność.

Wyrokiem z dnia [...].09.2010 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] zasądził od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Infrastruktury na rzecz G.W. i E.C. po 430 540,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami jako odszkodowanie za szkodę rzeczywistą poniesioną przez E.C. i G.W. na skutek wydania przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzji z dnia [...].12.1953 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].02.1953 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej tylko w części obejmującej odszkodowanie za utratę własności budynku dwukondygnacyjnego frontowego o charakterze mieszkalno - usługowym położonego w [...] przy ul. [...] [...]. Wyrokiem z dnia [...].04.2012 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w [...] zmienił zaskarżony wyrok zasądzając na rzecz każdej z powódek dalsze kwoty po 65 430 zł wraz z odsetkami.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.). Organ powołał art. 53 ust. 1 i ust. 2 ustawy wskazując, że przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowane były odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej przeznaczonej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...].

W ocenie organu odwoławczego prawidłowo organ przyznający odszkodowanie zastosował przepis art. 53 powołanej ustawy, oceniając, że spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 53 ustawy. Przedmiotowa nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] [...] ozn. hip. [...] o pow. 476,10 m2 stanowiła przed dniem wejścia w życie dekretu jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego. Organ powołał, że zgodnie ze sporządzoną w dniu 24.11.1948 r. przez Resort Techniczno - Budowlany Zarządu Miejskiego [...] rejestracją nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] [...] ozn. hip. [...] o pow. 476,10 m2, w części dotyczącej opisu budynków stwierdzono, iż na gruncie ww. nieruchomości znajdowały się:

- frontowy murowany budynek mieszkalny 2 - kondygnacyjny

- oficyna murowana prawa mieszkalna 1 - kondygnacyjna,

- oficyna lewa - ustęp, zburzony.

Zgodnie z elaboratem szacunkowym z czerwca 1972 r. szacunkiem objęto zabudowania i urządzenia budowlane znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości z wyjątkiem budynku mieszkalnego wieloizbowego. W treści ww. elaboratu wskazano, że przedmiotem szacunku były: budynek mieszkalny (1- kondygnacyjny z użytkowym strychem), ustęp murowany, ogrodzenie drewniane, chodnik z płyt, trzepak, studzienka wodociągowa oraz instalacje elektryczne zewnętrzne. Nadto z ww. elaboratu wynika, że objęty szacunkiem budynek mieszkalny składał się z pokoju, kuchni oraz sieni. Wobec tego decyzja z dnia 26.07.1978 r. dotyczyła przyznania odszkodowania za nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym - oficyną prawą i nie objęła ona tej części nieruchomości, na której posadowiony był budynek wielorodzinny. Organ uznał, że spełniona została kolejna z przesłanek przyznania odszkodowania na mocy ustawy z 12 marca 1958 r., a mianowicie byli właściciele po dniu 5.04.1958 r. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Utrata władania nastąpiła wskutek objęcia przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta [...] [...] nieruchomości decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...].03.1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] II". Dawny właściciel nieruchomości H.K. użytkował nieruchomość do 1973 r. (tak protokół przesłuchania z dnia 8.09.1975 r. - k. 28 akt własnościowych). Wskazano, że wysokość odszkodowania została ustalona zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Organ odszkodowawczy w tym zakresie oparł się na elaboracie szacunkowym wraz z aneksami sporządzonymi przez biegłych, na co wskazują znajdujące się w aktach sprawy: elaborat szacunkowy budynków i urządzeń budowlanych położonych na posesji przy ul. [...] [...], aneks do elaboratu szacunkowego, aneks do elaboratu szacunkowego zabudowań i urządzeń znajdujących się na posesji przy ul. [...] [...] w [...] - uwzględniający poziom cen obowiązujących po 6.06.1977 r. oraz zarządzenie nr [...] Naczelnego Dyrektora PZU z dnia [...].06.1977 r. Wskazano, że wysokość przyznanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość jest zgodna ze wspomnianymi powyżej elaboratami, a więc należy przyjąć, że wyliczona przez organ odszkodowawczy wysokość odszkodowania odpowiada prawu.

W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że odszkodowanie określone w art. 53 ust. 1 i 2 ustala się bez względu na to, czy poprzedni właściciel lub jego następca prawny złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej i czy przyznane zostało im do chwili pozbawienia ich użytkowania prawo własności czasowej do gruntu. Zaznaczono, że faktyczna utrata władania nastąpiła wskutek objęcia przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta [...] [...] przedmiotowej nieruchomości decyzją lokalizacyjną [...] z dnia [...].03.1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

W konkluzji organ wskazał, że wyniki przeprowadzonego postępowania nadzorczego nie dają podstawy do uznania, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a także zawierała jakąkolwiek inną wadę z art. 156 § 1 kpa i decyzja organu I instancji była prawidłowa.

Strony złożyły na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], wnosząc o jej uchylenie.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazano, że w wyniku odmownej decyzji dotyczącej przyznania własności czasowej byli właściciele nieruchomości nie uzyskali prawa do gruntu oraz utracili prawo do budynków. Zaniechanie wydania zgodnej z prawem decyzji o przyznaniu prawa własności czasowej spowodowało, że właściciele tej nieruchomości nie podlegali wywłaszczeniu bowiem nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a następnie gminy. Nie powinna być więc wydana decyzja o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość, gdyż właściciele tej nieruchomości utracili ją na mocy przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. Powołano, że organ ustalając na mocy decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. odszkodowanie, nie mógł więc zastosować trybu przewidzianego w art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdyż tryb ten mógł być zastosowany tylko co do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę dornu jednorodzinnego, które przeszły po dniu 5 kwietnia 1958 r. na własność Państwa na podstawie dekretu [...]. Taką zaś nieruchomością nie była przedmiotowa nieruchomość. Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości weszła w życie w dniu 5 kwietnia 1958 r. zaś przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność państwa w 1953 r. zatem przed dniem wejścia w życie wskazanej ustawy wywłaszczeniowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej – stwierdzenia nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza.

Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). W orzecznictwie wskazuje się, że termin "rażący" winien być rozumiany w sposób powszechnie przyjęty. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "rażący" to "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży". Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ona w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95). Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...].07.1978r. ustalająca na rzecz H.K. odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] [...] została wydana na podstawie art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybach wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10 poz. 64 z późn. zm). Zgodnie z ust. 1 w/wym. art. przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r., dotyczące odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, miały odpowiednie zastosowanie do odszkodowań za gospodarstwo rolne sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. z 1945 r. Nr 50 poz. 279) przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostaną użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r. Natomiast na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność państwa na podstawie dekretu powołanego w ust. 1. Zgodnie z ust. 3 Rada ministrów w drodze rozporządzenia może postanowić stosowanie przepisów niniejszej ustawy dotyczących odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – do domów jednorodzinnych oraz jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły na własność państwa na podstawie dekretu powołanego w ust. 1 przed wejściem w życie niniejszej ustawy. Zaś zgodnie z art. 54 tejże ustawy poprzedniemu właścicielowi gruntu, który na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] przeszedł na własność Państwa, może być odmówione prawo użytkowania wieczystego tego gruntu stosownie do przepisów tego dekretu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na cele określone w art. 3 niniejszej ustawy, a przepis ten stosuje się również do przypadków, gdy odmowa własności czasowej na podstawie przepisów dekretu wymienionego w ust. 1 nastąpiła przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Organy nadzorcze rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...].07.2978r. uznały, że organ przyznający odszkodowanie prawidłowo ocenił, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 53 ustawy. W swej ocenie powołały się na stanowisko zawarte w komentarzu do przedmiotowej ustawy autorstwa Walentego Ramusa pod tytułem "Prawo wywłaszczeniowe" (Wydawnictwo Prawnicze, [...], wyd. IV, str. 250-251). Komentator uznał, że w odniesieniu do działek budowlanych przeznaczonych pod budowę domu jednorodzinnego przesłanką winno być pozbawienie użytkownika działek po wejściu w życie ustawy wywłaszczeniowej. Autor uznał, że przepis ust. 2 art. 53 przy jego literalnej interpretacji byłby bezprzedmiotowy jako w ogóle niewykonalny, albowiem działki budowlane – jak wszystkie grunty na obszarze [...] - przeszły już na własność Państwa na podstawie dekretu przed wejściem w życie ustawy wywłaszczeniowej. Przywołano również wyrok Trybunału Konstytucyjnego - wyrok TK SK 41/09 z dnia 13 czerwca 2011 r., w którym Trybunał uznał, że "do sprawy odszkodowań za znacjonalizowane grunty [...] powrócono w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dr U. z '974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.; dalej: ustawa z 1958 r.), która istotnie zmieniła uprawnienia byłych właścicieli tych gruntów. Po pierwsze, ustawa z 1958 r. dotychczasowe podstawy odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego, zawarte w art. 7 ust. 2 dekretu [...], rozciągnęła z mocą wsteczną na sytuacje wymienione w jej art. 3, który szeroko określał dopuszczalność wywłaszczenia, jeśli nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Art. 54 ust. 2 ustawy z 1958 r. legalizował zaś decyzje odmawiające przyznania własności czasowej wydane przed wejściem w życie tej ustawy, jeżeli oceniane ex post byłyby zgodne z podstawami wywłaszczenia określonymi w ustawie z 1958 r. Po drugie, w art. 53 ustawy z 1958 r. zmieniono zasady wypłaty odszkodowań za określone nieruchomości, które przeszły na własność państwa na podstawie dekretu [...]. Nieruchomości te to gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, jeśli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni prowadzący te gospodarstwa zostali pozbawieni ich użytkowania po 5 kwietnia 1958 r. (data wejścia w życie ustawy z 1958 r) oraz domy jednorodzinne i jedna działka budowlana pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. W stosunku do wymienionych wyżej nieruchomości odszkodowanie miało być wypłacane na zasadach przewidzianych nie w dekrecie [...], lecz w ustawie z 1958 r. (w tym zakresie wprost wyłączone zostało stosowanie art. 9 dekretu [...], dotyczącego odszkodowań. )". Organ wskazał, że decyzja z 26.07.1978r. dotyczyła przyznania odszkodowania za nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym – oficyną prawą i nie objęła ona tej części nieruchomości, na której był posadowiony budynek wielorodzinny, a jednocześnie byli właściciele po dniu 5.04.1958r. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością na skutek objęcia przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta [...] [...] nieruchomości decyzją lokalizacyjną z dnia [...].03.1971r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" i dawny właściciel nieruchomość H.K. użytkował nieruchomość do 1973r.

W ocenie Sądu zgodzić się należy z zarzutem Stron, że faktycznie tryb przewidziany w art. 53 ustawy nie powinien być zastosowany przy wypłacie odszkodowania. Rację mają Skarżące wskazując, że tryb ten mógł zostać zastosowany tylko do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po dniu 5.04.1958r. na własność państwa na podstawie dekretu [...]. Ustawodawca jednoznacznie wskazał w ust. 2 jako przesłankę przejście nieruchomości na własność państwa, a nie na pozbawienie użytkowania. Niewątpliwie właściciele przedmiotowej nieruchomości utracili ją na mocy przepisów dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], tj. z dniem [...] listopada 1945r., a więc przed wejściem w życie ustawy z 1958r. Ponadto orzeczeniem administracyjnym z dnia [...].02.1953r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].

Sąd podziela pogląd, że "właściciele domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę takiego domu pozbawieni własności po 5.04.1958r., mogli domagać się wypłaty odszkodowania na podstawie przepisów tej ustawy, a więc tak jak za wywłaszczenie nieruchomości, ponieważ art. 53 ust. 4 ustawy wyłączył co do tych nieruchomości stosowanie art. 9 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] dotyczący odszkodowania. Oznacza to, że odszkodowanie stało się niezależne od złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu. Miało ono być wypłacane na zasadach przewidzianych w ustawie dla nieruchomości wywłaszczonych, a nie na zasadach dekretowych. Wykładnia literalna art. 53 ust. 1 ustawy, a zwłaszcza zawarty w nim zwrot "którzy po dniu jej wejścia w życie zostali pozbawieni (...)", daje podstawę do wniosku, że wspomniane wyłączenie nie odnosi się do utraty własności wymienionych nieruchomości – przed dniem wejścia w życie ustawy wywłaszczeniowej. Do tych nieruchomości nadal miały zastosowanie przepisy dekretu [...] w zakresie odszkodowań w papierach wartościowych, jednakże odszkodowania nigdy nie były przyznawane z uwagi na brak przepisów wykonawczych w postaci rozporządzenia, o którym mowa w art. 9 ust. 3 dekretu, najwyżej orzekano o odroczeniu rozstrzygnięcia in meriti do czasu wydania przepisów wykonawczych, które nigdy nie zostały wydane." (Helena Ciepła, Rafał Marcin Sarbiński, Katarzyna Sobczyk-Sarbińska Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów [...], Lex).

Wskazać również należy, że nie zostało nigdy wydane przez Radę Ministrów rozporządzenie stosownie do ust. 3 art. 53 ustawy z 12.03.1958r.

Natomiast biorąc pod uwagę ustalenia dokonane przez organy nadzoru, uznać należy, że w istocie decyzja z 26.07.1978r. była dla dawnych właścicieli korzystna w tym sensie, że na jej podstawie zostało im przyznane odszkodowanie. Inni właściciele nieruchomości objętych działaniem dekretu, które przeszły na własność państwa przed wejściem w życie ustawy z dnia 12.03.1958r. nie mieli możliwości otrzymania odszkodowania. Zwrócić też należy uwagę, że wysokość przyznanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość była zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy z 1958r.

Zdaniem Sądu nie wskazano w toku postępowania nieważnościowego, że w sprawie spełniona została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Biorąc pod uwagę, że kwestionowana decyzja była korzystna dla właścicieli, nie można uznać, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a pozostawienie jej w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadami praworządności i sprawiedliwości. Wskazać należy, że spadkobierca właścicieli – na którego rzecz ustalono odszkodowanie - odebrał decyzję osobiście, nie składał odwołania od tej decyzji i przez wiele lat nie były podejmowane próby jej zakwestionowania. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony 30 lat po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej w 2008r., co dowodzi, że decyzja przez ten czas była akceptowana.

W trakcie postępowania nie stwierdzono również, aby badane rozstrzygnięcie naruszało pozostałe przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tym organy zasadnie uznały, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.