Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust.1, art. 3 ust.1-4, art. 8 ust.1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta

i Gminy, powołując się na art. 3 ust. 1, 3 i 4 , art. 7 pkt 5, art. 17 ust. 2

pkt 1, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876; dalej jako u.p.s.), przyznał M.B. specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków w lipcu 2021 r. w wysokości 80,00 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 8 lipca 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek M.B. o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków. Do wniosku dołączone zostały następujące dokumenty: oświadczenie wnioskodawcy, z którego wynika, że jedynym jego źródłem dochodu jest zasiłek stały i dodatek mieszkaniowy oraz że nie podejmował prac dorywczych, oświadczenie w sprawie dochodu jednorazowego, kserokopia faktury proforma za paliwo gazowe nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. (okres od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. na kwotę 26,27 zł z potwierdzeniem zapłaty), kserokopia faktury VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. za energię elektryczną na kwotę 85,47 zł wraz z potwierdzeniem zapłaty, specyfikacja sprzedaży nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. z Apteki [...] oraz wydruk pakiet E-recepta.

Dalej organ wskazał, że pracownik OPS w dniu [...] lipca 2021 r. udał się do miejsca zamieszkania strony w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak na miejscu nie został nikogo. Wywiad ten przeprowadzono w dniu [...] lipca 2021 r., a w aktach ponadto zgromadzono listę wypłat dodatku energetycznego

i mieszkaniowego, listę wypłat zasiłku stałego za miesiąc czerwiec 2021 r., listę wypłat świadczeń z pomocy społecznej za miesiąc czerwiec 2021 r. oraz od stycznia 2021 r. do czerwca 2021 r.

W ocenie organu I instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż strona jest osobą rozwiedzioną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmowany lokal jest własnością gminy, a na jego wyposażeniu znajdują się niezbędne sprzęty gospodarstwa domowego. Opłaty mieszkaniowe wnioskodawca realizuje na bieżąco. Ze złożonego dnia 8 lipca 2021 r. oświadczenia M.B. wynika, że jedynym jego źródłem dochodu są zasiłek stały i dodatek mieszkaniowy oraz nie podejmował prac dorywczych. Oświadczył również, że w okresie ostatnich 12 miesięcy nie uzyskał dochodu jednorazowego, o którym mowa w art. 8 ust. 11 oraz 12 u.p.s. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...] stycznia 2022 r., na podstawie którego posiada uprawnienia do otrzymywania zasiłku stałego, który

w miesiącu czerwcu 2021 r. przysługiwał mu w wysokości 548,33 zł. Orzeczenie

o niepełnosprawności zawiera zapis o możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia według zaleceń lekarza medycyny pracy. W czerwcu 2021 r. strona objęta była pomocą w formie zasiłku celowego: na dofinansowanie do zakupu chemii gospodarczej i osobistej, maseczek jednorazowych oraz płynu dezynfekcyjnego w łącznej wysokości 40,00 zł, zasiłku celowego - świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu"

w wysokości 80,00 zł.

Mając na uwadze powyższe Burmistrz podał, że łączny dochód M.B. w czerwcu 2021 r. wyniósł 713,09 zł (zasiłek stały: 548,33 zł, dodatek mieszkaniowy: 152,67 zł oraz dodatek energetyczny 12,09 zł), co oznacza, że nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701,00 zł. Organ podał też, że pomoc społeczna na rzecz wnioskodawcy łącznie z zasiłkiem stałym wypłaconym w czerwcu 2021 r. wyniosła od początku 2021 r. 6089,16 zł, z czego w czerwcu 2021 r. kwota udzielonych świadczeń wyniosła 748,83 zł. Łączna kwota wypłat z tytułu dodatku mieszkaniowego, począwszy od marca 2021 r. do lipca 2021 r. wyniosła 763,35 zł. Strona udokumentowała, że w czerwcu 2021 r. poniosła wydatki (rachunek za energię elektryczną oraz za gaz) w łącznej wysokości 111,74 zł.

Następnie Burmistrz stwierdził, że M.B. spełnia wymogi do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślił, że celem pomocy społecznej nie jest jednak stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspokajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Organ wskazał też, że sytuacja M.B. jest bardzo dobrze mu znana OPS, gdyż korzysta on z różnych form wsparcia nieprzerwanie od 2012 r. Mając na uwadze powyższe uznał, że w sposób dostateczny wspiera stronę w jej trudnej sytuacji życiowej oraz w sposób wystarczający zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe strony. Organ I instancji podkreślił, że OPS musi uwzględniać fakt, że środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku celowego była sytuacja materialna strony i cel, na który zasiłek jest przyznany oraz aktualne możliwości finansowe OPS, który nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osoby ubiegającej się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ I instancji wyjaśnił, że rozpatrując niniejszą sprawę brał pod uwagę możliwości finansowe Gminy w zakresie środków przewidzianych w budżecie na pomoc społeczną.

M.B. nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł od niej odwołanie, wskutek którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.; dalej jako k.p.a.) oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2, 3 i 4, art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał treść art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 4 u.p.s., a następnie wskazał, że dla oceny wniosku strony

o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków, istotne są przepisy art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowe okazało się ustalenie poczynione w postępowaniu przed organem I instancji, że strona uzyskując pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 80,00 zł na zakup leków

w lipcu 2021 r. - wraz z pozostałą pomocą przyznaną w formie zasiłków celowych

i zasiłku okresowego na łączną kwotę 6089,16 zł od początku 2021 r. - otrzymała pomoc na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Strona posiada uprawnienia, zasoby i możliwości, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s. i skorzystanie z nich przez stronę może znacząco przyczynić się do przezwyciężania trudności życiowych, jakich doznaje. Przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 80,00 zł oczywiście pokryć może tylko część kosztów zakupu leków, natomiast taki zakres pomocy mieści się z kolei w zakresie możliwości pomocy społecznej. Oczekiwanie przez skarżącego pomocy od państwa i jego instytucji nie może bowiem prowadzić do sytuacji, w której każda potrzeba życiowa osoby kwalifikującej się zasadniczo do objęcia pomocą, jest realizowana przez pomoc społeczną. Organ przenalizował sytuację skarżącego, wskazując, iż stwierdzona u niego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym nie wyklucza podejmowania prac zarobkowych o charakterze i w rozmiarze możliwym dla strony. Także spełnienie wymagań do uzyskania zasiłku stałego, jak również uprawnienie do skorzystania

z posiłków w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 - 2023 uzasadnienia stwierdzenie, że świadczenie w formie zasiłku celowego na zakup leków w kwocie wyższej niż 80,00 zł, jak oczekuje tego strona, nie jest dla niej niezbędne i takie rozstrzygnięcie nie stoi w sprzeczności z zadaniami pomocy społecznej. Stan zdrowia skarżącego wynikający co najmniej z orzeczenia

o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, czego ani organ

I instancji ani organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie kwestionują, jakkolwiek jest brany pod uwagę dla oceny, czy co do zasady skarżący kwalifikuje się do objęcia systemem pomocy społecznej, jednakże – zdaniem Kolegium – nie sposób znaleźć przeważających argumentów, które przekonywałyby, że zakres uznania przyznanego przez przepisy organowi pomocowemu w zakresie przyznania pomocy i jej wysokości, został w niniejszej sprawie przekroczony. Takie ukierunkowanie oceny zasadności przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 80,00 zł znajduje swoje potwierdzenie w reprezentatywnym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Dalej Kolegium wskazało, że przy rozpoznawaniu sprawy wzięło pod uwagę okoliczności wynikające z ustalonego stanu faktycznego sprawy, w szczególności to, że strona dysponuje własnymi możliwościami podjęcia, choćby w ograniczonym zakresie, pracy zarobkowej pozwalającej uzyskać dochody, które mogą być przeznaczone na zakup leków.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano odpowiednie przepisy u.p.s.

M.B. nie zgodził się z rozstrzygnięciem Kolegium i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest błędna. Wskazał, że od lutego 2021 r. nastąpiła zmiana dyrektora OPS i od tego miesiąca ograniczono mu pomoc o 35%, przy czym od lipca 2021 r. nastąpiła zmiana budżetu OPS. Został on zwiększony

o 44%. Skarżący zarzucił, że rząd przeznacza środki na pomoc, a OPS bez podstawy prawnej ogranicza te środki, wydając zaledwie 50% środków, które posiada.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako p.p.s.a.) była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy o przyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków w lipcu 2021 r. w wysokości 80,00 zł.

Podstawę powyższych decyzji stanowiły przepisy u.p.s., która stanowi w art. 2 ust. 1, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby

i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się

w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

W kontrolowanej sprawie bezsporne było, iż skarżący - prowadzący samotnie gospodarstwo domowe - przekroczył kryterium dochodowe, tj. kwotę 701 zł, określoną w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358), wg stanu prawnego obowiązującego na dzień wydawania decyzji, mając na uwadze wysokość osiągniętego przez niego dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.

z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku.

W myśl art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza wspomnianego kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W związku z tym podstawą przyznania skarżącemu świadczenia na dofinansowanie leków nie mógł stanowić art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. wskazywany przez Kolegium, lecz powoływany przez organ I instancji art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie

o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jednocześnie zachodziła przyczyna do udzielenia pomocy, określona w art. 7 pkt 5 u.p.s. Skarżący bowiem legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym u niego umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Podkreślić należy, iż wskazanie błędnej podstawy prawnej nie przesądza

o istotnej wadliwości decyzji, jeżeli samo rozstrzygnięcie znajduje podstawę

w obowiązujących przepisach prawa, mających zastosowanie w danej sprawie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 października 2007 r., II SA/Bd 411/07, wyrok WSA

w Szczecinie z 22 grudnia 2020 r., II SA/Sz 662/20, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.

z 24 kwietnia 2014 r., II SA/Go 179/14). Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego może nastąpić tylko wówczas, gdy naruszenie prawa materialnego "miało wpływ na wynik sprawy". Należy przez to rozumieć związek przyczynowy między treścią ukształtowanego

w decyzji lub postanowieniu stosunku administracyjnoprawnego a naruszeniem norm prawa materialnego, powodujący, że gdyby tego związku nie było, treść rozstrzygnięcia byłaby inna (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2014 r.,

I FSK 4/13, LEX nr 1452008). W sytuacji, gdy mimo naruszenia prawa materialnego wynikające z niego skutki nie wpływałyby na końcową ocenę merytoryczną zaskarżonego rozstrzygnięcia, brak jest podstaw do wydania przez sąd orzeczenia o charakterze kasacyjnym (por. T. Woś /red./, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, t. 9 do art. 145). Z taką właśnie sytuacja mamy do czynienie w kontrolowanej sprawie. Dodatkowo należy zwrócić uwagę,

iż podstawa przyznania specjalnego zasiłku celowego jest bardziej rygorystyczna niż w przypadku zasiłku celowego. Konieczne jest bowiem zaistnienie dodatkowego warunku, tj. szczególnie uzasadnionego przypadku. Ponadto kwestionowana przez skarżącego odmowa przyznania świadczenia w zakresie przekraczającym kwotę 80 zł była argumentowana przez organy obu instancji w tożsamy sposób przez odwołanie się do podstawowych zasad udzielania świadczeń określonych w u.p.s.

Głównymi przesłankami udzielenia świadczeń normowanych w art. 41 u.p.s. są przekroczenie kryterium dochodowego i wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". W orzecznictwie sądowym "szczególnie uzasadniony przypadek" definiuje się jako przypadek wyrazisty, odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe. Przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. "Szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest tak drastyczna w skutkach i ingerująca w plany życiowe, iż nie należy do zdarzeń codziennych, lecz do zdarzeń nadzwyczajnych. Przytoczone poglądy są powszechnie podzielane w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA: z 30 października 2020 r., I OSK 1242/20, z 27 maja 2020 r., I OSK 2245/19, z 25 maja 2020 r. I OSK 1890/19 z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11). Za szczególne przypadki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie zostały uznane: spłata zadłużenia, opłacenie rachunku za gaz, brak środków na bieżące wydatki, uregulowanie opłat za pobyt w domu studenckim, zapłata kary za przejazd środkami komunikacji, zakup biletów MPK. Również nie można potrzeby

w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Taka potrzeba nie jest konsekwencją wielu niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania (por. wyrok WSA

w Warszawie z 19 lutego 2015 r., I SA/Wa 1427/14, I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, LEX/el. 2021, tezy do art. 41). Z treści odwołania wynika, że leki na zakup których skarżący domagał się przyznania zasiłku związane są z jego choroba kardiologiczną, na którą leczy się od 2016 r. i dotychczas w związku z tym otrzymywał świadczenia z opieki społecznej. Tego rodzaju choroba nosząca znamiona przewlekłej nie jest w świetle powyższe stanowiska wydarzeniem nadzwyczajnym mieszczącym się w pojęciu "szczególnie uzasadnionego przypadku", nie kwestionując oczywiście trudnej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej skarżącego. Mimo to organy przyznały skarżącemu powyższe świadczenie

w wysokości 80 zł, czego Sąd nie może zakwestionować mając na uwadze zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego stosownie art. 134 § 2 p.p.s.a. Powyższa wykładnia art. 41 pkt 1 u.p.s. i ocena sytuacji skarżącego przez pryzmat tego przepisu, nie pozwala jednak uchylić kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji

w zakresie w jakim nie przyznano mu świadczenia, tj. w części przekraczającej kwotę 80 zł.

Zaznaczyć należy, iż nawet gdyby nie podzielić tego stanowiska, brak byłoby podstaw do uwzględnienia skargi, mając na względzie ogólne zasad udzielania pomocy społecznej, wynikające z przytoczonych powyżej art. 2 i art. 3 u.p.s., a do których odwoływały się organy obu instancji.

Skarżący nie może bowiem oczekiwać, iż organ pomocy społecznej rozwiąże wszystkie jego problemy i z dnia na dzień wyasygnuje pieniądze na wszelkie manifestowane przez niego potrzeby, w wysokości przez niego żądanej. Instytucje wynikające z przepisów u.p.s. mają bowiem charakter subsydiarny, czyli uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń

z pomocy społecznej. Powyższe stanowisko pozostaje w zgodzie z zasadą pomocniczości wynikającą z powołanego art. 2 ust. 1 u.p.s., którą można sprowadzić do kilku tez. Po pierwsze, społeczeństwo nie powinno pozbawiać jednostki tego, co sama może zrobić – zakaz odbierania. Po drugie, państwo powinno wesprzeć jednostkę w działaniach przekraczających jej możliwości, powinna to być tzw. pomoc do samopomocy – subsydiarne towarzyszenie. Po trzecie, pomoc powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa (por. I. Sierpowska, op.cit., tezy do art. 2 oraz powołane tamże orzecznictwo i piśmiennictwo).

Stąd trafnie w judykaturze podkreśla się, iż celem pomocy społecznej nie jest proste rozdawnictwo świadczeń, ale wspieranie osoby w wysiłkach zmierzających do pokonania trudnej sytuacji życiowej. Wykazywanie kategorycznej niechęci do podjęcia takiego wysiłku stanowi podstawę odmowy udzielenia pomocy (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 maja 2019 r., II SA/Bd 1219/18). Zaznaczyć również należy, że pomoc przyznawana na gruncie u.p.s. - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób

z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA: z 29 czerwca 2016 r., I OSK 1055/16,

z 13 czerwca 2017 r., I OSK 331/16).

Skarżący nieprzerwanie korzysta z różnych form wsparcia ze strony OPS od 2012 r. Od początku 2021 r. uzyskał pomoc w wysokości przekraczającej 6000 zł. Nie może zatem skarżący oczekiwać w kontekście powyższej wykładni art. 2 i art 3 u.p.s., iż jego wnioski o świadczenia z pomocy społecznej będą uwzględniane w takim sam jak dotychczas sposób i do tego w pełni zgodny z jego żądaniami. Przepisy o zasiłkach celowych nie mogą w żadnym razie prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swoje stałe źródło utrzymania. Tym bardziej, że skarżący jest osobą wprawdzie niepełnosprawną, ale tylko w stopniu umiarkowanym, co nie wyklucza podjęcia przez niego pracy, a tym samym jest w stanie częściowo pokryć koszty zakupu lekarstw. Pomoc społeczna ma zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Sprzeciwiałoby się to bowiem celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu.

Podkreślić również należy, iż decyzja w zakresie przyznania zarówno zasiłku celowego, jak i specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, lecz nie musi przyznać danego świadczenie oraz, że ma pewną swobodę co do określenia wysokości przyznanego świadczenia. Oznacza to, że nawet w razie zakwalifikowania sytuacji wnioskodawcy jako szczególnie uzasadnionego przypadku organ nie jest bezwzględnie zobowiązany do przyznania przedmiotowego świadczenia. Uznanie administracyjne daje organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń – co w niniejszej sprawie zasadnie uczyniły - z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest więc możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Okolicznością powszechnie znaną jest bowiem to, że środki przeznaczone na pomoc społeczną nie wystarczają na przyznanie świadczeń wszystkim osobom, które takiej pomocy potrzebują. Organy administracji działają zatem w warunkach, w których zasoby systemu pomocy społecznej nigdy nie są wystarczające do zapewnienia wszystkim potrzebującym godnych warunków życia. Stąd potrzeby bytowe osób ubiegających się o wsparcie podlegają pewnej gradacji, a wsparcie udzielane ze środków pomocy społecznej często nie będzie obejmowało takiego zakresu, jakiego oczekuje beneficjent. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA: z 14 stycznia 2011 r., I OSK 1498/10, z 31 stycznia 2013 r.. I OSK 1142/12,

z 20 grudnia 2016 r, I OSK 3205/15, z 16 grudnia 2016 r., I OSK 2198/16,

z 6 marca 2019 r., I OSK 2475/18, z 26 sierpnia 2021 r., I OSK 448/21).

W świetle powyższego należało uznać, iż organ I instancji trafnie stwierdził, że nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem

i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Stąd nawet wskazywane przez skarżącego zwiększenie budżetu OPS nie może stanowić podstawy do realizacji w pełni wniosku skarżącego. Przy czym wskazać trzeba, że przepisy u.p.s. nie przewidują obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz ilości środków finansowych, jakimi organ dysponuje, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających z tej formy pomocy (por. wyrok NSA z 25 maja 2016 r., I OSK 698/16, wyrok NSA z 4 marca 2022 r., I OSK 1153/21).

Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy ostatecznych wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów z art. 107

§ 3 k.p.a. w stopniu uniemożliwiających ich kontrolę przez sąd administracyjny.

W konsekwencji należało stwierdzić, że kontrolowane decyzje nie naruszały ani przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.