Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 431/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "V" Spółki z o.o. z siedzibą w W o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.445 zł, "V " Spółka z o.o. z siedzibą, nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W formularzu PPPr wskazano, że Spółka prowadzi działalność wydawniczą, produkcję gier, zabawek, działalność związaną z grami losowymi, zakładami wzajemnymi, działalność sportową, rozrywkową, sprzedaż żywności, napojów, wyrobów tytoniowych. Uzasadniając wniosek Spółka podniosła, że w chwili obecnej znajduje się trudnej sytuacji finansowej: na koniec 2011 r. poniosła stratę w wysokości 2.357.466 zł, jej kapitał zakładowy wynosi 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych 19.288.111,40 zł. Na rachunku bankowym w [...] S.A. na koniec maja 2012 r. posiadała kwotę "2,37 zł", zgodnie z przedłożonym wyciągiem z okresu od 1 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. saldo końcowe wynosiło 0,00 zł. Ponadto Spółka wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania firmy.

Do wniosku zostały załączone: bilans i rachunek zysków i strat na dzień

30 czerwca 2011 r., kopia postanowienia referendarza sądowego WSA

w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r., przyznającego Spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (sygn. akt I SA/Bd 394/11), postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., zawierające zestawienie tytułów wykonawczych.

Wezwaniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2012 r. zobowiązano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej Spółki, w tym bilansu i rachunku zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.; wyciągu z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa); odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2011 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym; wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT, ewidencji dla potrzeb podatku akcyzowego oraz ewidencji dla podatku od gier za okres od 25 marca 2012 r. do 25 czerwca 2012 r., a także kopii deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatków za ostatnie 3 miesiące lub zaświadczenia właściwych urzędów skarbowych i celnych o nieskładaniu takich deklaracji; zestawienia należności i zobowiązań Spółki na dzień 25 czerwca 2012 r.; zaświadczenia organów egzekucyjnych potwierdzających skuteczność prowadzonych postępowań egzekucyjnych; wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki (w tym zajętych) z ich stanem za okres od 1 marca 2012 r. do 1 czerwca 2012 r.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka wykonała nałożone zobowiązanie jedynie w części dotyczącej wyciągów z rachunku bankowego w [...] S.A. za marzec i kwiecień 2012 r., jednakże w innych zawisłych przed tut. Sądem sprawach ze skargi Spółki przedłożono: odpisy deklaracji VAT-7 za okres od marca do kwietnia 2012 r., bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r., kopię CIT-8 za 2011 r., wyciąg z rachunku bankowego w [...] S.A. za okres od 1 maja do 31 maja 2012 r. z saldem końcowym 0 zł, których odpisy dołączono do niniejszej sprawy.

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił "V " Spółce z o.o. z siedzibą w W, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca Spółka wskazała, że jej realna sytuacja ekonomiczna w momencie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wynika z dołączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego Spółki, który wykazuje debet. Nadto, jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu z uwagi na to, że Dyrektor Izby Celnej decyzjami z dnia [...] r. cofnął w całości zezwolenia udzielone Spółce na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach gier na terenie województwa mazowieckiego. Posiadany przez Spółkę majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy.

Nadto, zdaniem skarżącej Spółki, sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu skarżącej, pomijając brak faktycznej możliwość zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym.

Końcowo Spółka wskazała, że postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpatrzeniu sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego, postanowił przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie do akt sprawy wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących aktualną sytuację majątkową skarżącej, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nadesłano: bilans na dzień 30 kwietnia 2012 r., rachunek zysków i strat na dzień 30 kwietnia 2012 r., deklaracje dla podatku VAT za maj, czerwiec, lipiec 2012 r., wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2012 r. z saldem końcowym 0 zł, zawiadomienia o zajęciu prawa z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem na łączną kwotę 1.097.194 zł, informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców na dzień 24 września 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 -powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej a ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04).

Należy również wskazać, że zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną do podjęcia działań umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej strony, ale również stanowi regulację, która pozwala stronie na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie okażą się wystarczające do stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Reasumując, informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa.

Wskazać również należy, że skarżąca inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinna przewidzieć, iż następstwem podjętych przez nią działań będzie konieczność zapłaty wpisu sądowego. W tym celu powinna poczynić stosowne oszczędności. Należy bowiem pamiętać, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, choćby w części, ma charakter wyjątkowy.

Po rozpoznaniu wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy w oparciu o znajdujące się w aktach dokumenty i oświadczenia strony, przedstawiające jej sytuację majątkową, Sąd stwierdził, że wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie pełnych kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie sprawy do wpisu od skargi w kwocie 1.445 zł.

Jak wynika z akt sprawy, Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (w 2011 r. deklarowane przychody wyniosły 157.278.165,79 zł) natomiast wykazana przez stronę strata w 2011 r. (w wysokości 4.952.797,72 zł zgodnie z CIT-8) - która stanowi wynik nadwyżki kosztów nad przychodem, skutkujący brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania - nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. W 2011 r. Spółka uzyskała przychody ze sprzedaży w kwocie 157.898.310,21 zł netto natomiast na dzień 30 kwietnia 2012 r. – 42.707.599,89 zł. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, iż Spółka uzyskuje znaczne obroty z działalności gospodarczej z tytułu świadczonych usług i dokonywanych dostaw: za miesiące od maja do lipca 2012 r. deklarowała wielomilionowe obroty (ponad 10.000.000 zł, np. w lipcu 2012 r. zadeklarowano dostawy w łącznej wysokości 10.311.401 zł, nabycie towarów za kwotę 1.836 zł, podatek do zapłaty w kwocie 4.588 zł). Skarżąca posiada także znaczny majątek, z bilansu na koniec kwietnia 2012 r. wynika, że jej majątek trwały miał wartość 2.835.079,48 zł, w tym wartość środków transportu 551.800,68 zł. Z porównania bilansów za 2011 r. i do kwietnia 2012 r. wynika, że Spółka spłacała w tym okresie zobowiązania, na dzień 31 grudnia 2011 r. jej należności wynosiły 9.065.064,09 zł i wzrosły do 10.330.543,65 zł w kwietniu 2012 r., a stan środków w kasie firmy na dzień 30 kwietnia wynosił 103.879,09 zł

Nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi strona – że automaty do gier, stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. O tym, że sytuacja Spółki nie jest aż tak trudna świadczy także fakt regulowania innych zobowiązań, co wynika z porównania danych zawartych w bilansie za 2011 r. i na dzień 30 kwietnia 2012 r.

W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do Spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Pomimo wezwania Sądu, Spółka nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, m.in. wyciągów z prowadzonych ewidencji podatkowych za ostatnie trzy miesiące, wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (a jak wiadomo posiada rachunek bankowy także w [...]), aktualnego zestawienia wszystkich jej zobowiązań i należności, ani też aktualnych dokumentów dotyczących wszystkich prowadzonych postępowań egzekucyjnych i ich skuteczności. Złożony bowiem do akt sprawy odpis z Krajowego Rejestru Sądowego zawiera co prawda wpisy ujawniające zaległości Spółki, niemniej jednak z porównania dołączonych do akt sprawy zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego wynika, iż nie obejmuje on wszystkich zobowiązań, nie wskazuje także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze.

Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych

z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. (...). W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Postawa Spółki pozostaje tym bardziej niezrozumiała, że o skutkach nieprzedłożenia żądanej dokumentacji skarżąca była uprzedzana w treści wezwań z dnia 22 czerwca 2012 r. i z dnia 5 września 2012 r.

Zaznaczyć również należy, iż pomimo wskazywania na istnienie trudności finansowych (niedochodowość, egzekucje i zajęcie rachunków bankowych, zwiększenie obciążeń podatkowych), skarżąca nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości, czy likwidacji, kontynuuje działalność gospodarczą, posiada majątek, co pozwala przyjąć, iż nie istnieją przeszkody do uzyskania środków pieniężnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest już stanowisko, że jeżeli przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08).

O konieczności przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądzał także fakt zwolnienia Spółki od kosztów sądowych w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku PPP, były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.