Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 681/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 262/21 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyznania tego świadczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. IV SA/Wr 262/21 oddalił skargę E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyznania tego świadczenia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła E. D., na podstawie art. 173, art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako: "p.p.s.a." Sądowi Wojewódzkiemu zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj.:

1. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – dalej jako: "u.ś.r.", poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Na wstępie, należy zwrócić uwagę, że ocena zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów musiała nastąpić z uwzględnieniem pełnego kontekstu badanej sprawy. Przeprowadzona w ten sposób ocena prowadzi do wniosku, że Sąd Wojewódzki w sposób prawidłowy dokonał kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji.

Niezasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzuca skarga kasacyjnie naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wziąwszy pod uwagę, konkretne okoliczności badanej sprawy, doszedł do prawidłowych wniosków o bezzasadności złożonej przez E. D. skargi.

Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej należy wskazać, że niesłusznie pomija ona fakt, że wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w dniu [...] czerwca 2020 r. decyzji, którą uchylono decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium zawarło wówczas wytyczne dla organu I instancji, wskazując, że organ ten powinien w pierwszej kolejności "ustalić czy E. D. (...) przejawia zamiar zrezygnowania przed przyznaniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z przyznanego jej na mocy decyzji ostatecznej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego". Jednocześnie, Kolegium wskazało, że po przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego można wybrać inne świadczenie np. świadczenie pielęgnacyjne, pod warunkiem uprzedniej rezygnacji z pobieranego świadczenia. Decyzję te skierowano do reprezentującego skarżącą kasacyjnie, w toku całego postępowania administracyjnego, pełnomocnika zawodowego. Jak wynika zatem z akt sprawy już po raz pierwszy rozpoznając sprawę Kolegium wyrażało stanowisko, że okoliczność ewentualnej rezygnacji przez skarżącą kasacyjnie z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego - wymaga dopiero ustalenia. Podjęcie stosownych działań zlecono organowi I instancji, który je zrealizował. Pismem z dnia [...] października 2020 (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie dnia [...] października 2020 r.) poinformowano skarżącą kasacyjnie, że przeszkodę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego stanowi fakt, że nie złożyła ona oświadczenia czy zrezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, ani ona sama nigdy stanowiska Kolegium - co do przedmiotu - koniecznych do poczynienia ustaleń faktycznych nie zakwestionowali. Również w odwołaniu od decyzji z dnia [...] października 2020 r. nie zarzucono organowi instancji błędnych ustaleń.

W rezultacie, zważywszy na konkretne uwarunkowania badanej sprawy, zasadnie Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że z uwagi na brak rezygnacji przez skarżącą kasacyjnie z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, dopiero z upływem terminu na jaki został on skarżącej kasacyjnie przyznany decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. możliwe stało się przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, prawidłowo też Sąd Wojewódzki zaakceptował stanowisko Kolegium, co do tego, że przed [...] listopada 2020 r. spełniona pozostawała przesłanka negatywna przyznania skarżącej kasacyjnie wnioskowanego świadczenia (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.). Niezasadnie przy tym skarga kasacyjna zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na uznaniu, iż przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że prawidłowo organ odczytał sformułowane we wniosku skarżącej kasacyjnie intencje i jej żądanie w zakresie braku rezygnacji z posiadanego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaakcentować trzeba, że skarga kasacyjnie nie zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu akceptacji wadliwej oceny materiału dowodowego, ani przyjęcia wadliwych ustaleń faktycznych. Ustalenia faktyczne przyjęte przez Kolegium i zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki pozostają niekwestionowane. Jakkolwiek, skarga kasacyjna usiłuje sferę ustaleń faktycznych zwalczać poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego, to podkreślić trzeba że zasadność naruszenia prawa materialnego nie może zostać skutecznie podważona na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy. Dlatego zgodzić się trzeba z Sądem Wojewódzkim, że dopiero w toku postępowania odwoławczego odpadła negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu trafnie wskazał, że na etapie przed przyznaniem wybranego świadczenia rodzinnego (opiekuńczego) - przy ich zbiegu - można na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r dokonać wyboru jednego z nich. Taka jednak sytuacja – zważywszy na konkretne okoliczności tej sprawy - nie miała jednak miejsca w analizowanym przypadku. W sprawie nie doszło zatem do zarzucanego przez skarżącą kasacyjnie naruszenia przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r..

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.