Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 514/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr SKO.4114.168.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 kwietnia 2022 r., nr SKO. 4114.168.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Łęczyca z 2 marca 2022 r., nr GOPS.5112.52.2022, o odmowie przyznania B.C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – H. B.

W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji pełnomocnik B.C. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jaki różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 Konstytucji RP oraz naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez nią - córkę dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W związku z powyższym pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskodawczyni prawa do przedmiotowego świadczenia.

Następnie organ odwoławczy przedstawił ustalenia organu I instancji, z których wynikało, że 2 lutego 2022r. (data wpływu do organu) pełnomocnik B.C. wystąpił do MOPS w Ł. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad matką H.B., ur. [...] 1935 r., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy KRUS w Z. z [...] marca 2020 r. [...]). Pismem z 23 lutego 2022 r. MOPS w Ł. przekazał złożony wniosek zgodnie z właściwością do GOPS w Ł. (data wpływu do GOPS w Ł. 24 lutego 2022 r.). Na B.C. ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki – H.B., a tym samym należy ona do kategorii osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. H. B. jest natomiast osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym zgodnie z art. 3 pkt 18 u.ś.r. Z akt sprawy wynika, że B.C. sprawuje opiekę nad swoją matką H.B., rezygnując z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki, żaden inny członek rodziny nie ma prawa do wcześniejszej emerytury na H. B., a sama osoba wymagająca opieki nie jest umieszczona w placówce całodobowej zapewniającej opiekę.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z dniem 23 października 2014 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443). Uwzględniając ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego należało przyjąć, że moment powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie stanowił przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby sprawującej faktycznie tę opiekę. W omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności.

Kierując się powyższym organ II instancji stwierdził, że B.C. spełnia przesłankę z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.ś.r., tj. rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności i data powstania tej niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie stoi na przeszkodzie przyznania wnioskowanego świadczenia, lecz w niniejszym przypadku podstawą odmowy przyznania B.C. świadczenia pielęgnacyjnego jest wystąpienie w sprawie negatywnej przesłanki zawartej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., tj. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty rodzinnej.

Kolegium wyjaśniło, że na tle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wykształtowały się trzy linie orzecznicze, mianowicie:

̶ linia orzecznicza uwzględniająca wyłącznie wykładnię językową - stwierdzenie, że sam fakt ustalenia osobie sprawującej opiekę prawa do emerytury/wszelakich rent poza rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy, pozbawia ją możliwości skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 134/18; z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2950/15; z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 3269/15);

̶ linia orzecznicza nie uwzględniająca wykładni językowej a uwzględniająca wykładnię systemową oraz celowościową i funkcjonalną w/w normy (stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 oraz z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19), polegająca na uznaniu, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury; analogicznie stosowane w sytuacji pobierania rent z wyłączeniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zatem zgodnie z tym stanowiskiem, osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym; zdaniem Kolegium wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury/renty (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki;

̶ linia orzecznicza uwzględniająca potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej (stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20), sprowadzająca się do istoty, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę/rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego; wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.); zdaniem organu odwoławczego tej ostatniej wykładni nie można ująć racjonalności i z nią również można się zgodzić.

Dalej organ II instancji stwierdził, że B.C. jest wdową i ma przyznaną rentę rodzinną po zmarłym członku rodzi, której wysokość znacznie przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem fakt pobierania przez B. C. renty rodzinnej wyklucza automatycznie możliwość przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkuje odmową przyznania tego prawa. Rozstrzygając sprawę Kolegium odstąpiło od wezwania B. C. co do dokonania wyboru świadczenia renty rodzinnej albo też świadczenia pielęgnacyjnego (a w przypadku wybrania świadczenia pielęgnacyjnego o zawieszenie świadczenia rentowego), bowiem otrzymywania przez nią renta rodzinna jest wyższa aniżeli świadczenie pielęgnacyjne, zatem jest dla niej korzystniejsza kwotowo, a nadto - renta rodzinna przyznana bezterminowo, jest świadczeniem pewnym i silniej chronionym niż świadczenie pielęgnacyjne, a nie ma możliwości otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia emerytalnego jednocześnie.

Okolicznością zatem, która w ocenie Kolegium zdecydowała o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt, że B.C. ma ustalone prawo do renty rodzinnej na swą rzecz (decyzja o waloryzacji renty rodzinnej SW), co wyczerpuje przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która wprost stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty rodzinnej.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył pełnomocnik B.C., zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym przyjęciu, że przepis ten stosuje się do wszystkich osób mających ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci członka rodziny podczas gdy powyższy przepis znajduje zastosowanie jedynie w przypadku ustalonego prawa do renty rodzinnej z tytułu śmierci członka rodziny przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. nieustalenie w niniejszej sprawie czy renta rodzinna przyznana skarżącej z tytułu śmierci małżonka została przyznane skarżącej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca zarzuca organowi dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej zastosowanie ww. przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wymaga stwierdzenia nie tylko okoliczności, iż osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ale także, że prawo to zostało przyznane tej osobie w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Zbieg praw do świadczeń oznacza natomiast sytuację, w której jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia. Mając na uwadze powyższe w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma podstaw do uznania, że została wyczerpana dyspozycja przepisu art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., gdyż renta rodzinna przyznana skarżącej po zmarłym członku rodziny nie została skarżącej przyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym.

W ocenie pełnomocnika skarżącej sama okoliczność przysługiwania osobie, ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione sq pozostałe ustawowe warunki do przyznania tego świadczenia. Renta rodzinna nie została bowiem ujęta w katalogu rent wymienionych w art. 3 pkt 5 ustawy, a zatem brak jest podstaw do uznania, że można ją przypisać do zbioru objętego samym pojęciem "renty", które to pojęcie ustawodawca wymienił także w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w ramach wyszczególnienia okoliczności, których ustalenie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej organ zaniechał ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Prawdopodobną przyczyną takiego stanu rzeczy, było mylne przeświadczenie organu II instancji, że skarżącej przysługuje renta rodzinna w zbiegu z prawem do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalne rentowego. W tej sytuacji organy obu instancji nie tylko naruszyły przepisy postępowania, określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ale też naruszyły prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., co pociąga za sobą konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Skarga w niniejszym postępowaniu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja co do zasady odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi, jak już wcześniej wskazano B.C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzje Wójta Gminy Łęczyca z 2 marca 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – H.B..

Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że B.C. jest córką wymagającej opieki H.B., a co za tym idzie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z treści art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że brak jest innych osób, których obowiązek alimentacyjny względem H.B. wyprzedzałby obowiązek alimentacyjny skarżącej. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że w dacie wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem matka skarżącej legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy KRUS w Z. z [...] marca 2020 r. [...]) o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kwestią sporną pozostaje natomiast zasadność podjęcia niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo miedzy innymi do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Zestawienie treści powołanych wyżej art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może prowadzić do wniosku, iż z literalnego brzmienia drugiego ze wskazanych przepisów wynika, że bezwzględnie eliminuje on z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, te osoby, które co prawda spełniają warunki do jego otrzymania, to jest sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego tytułu rezygnują z aktywności zawodowej, jednakże posiadają ustalone prawo do któregoś ze świadczeń, wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd niniejszą skargę w pełni podziela, iż literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. skutkująca każdorazowo pozbawieniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, którym przysługuje prawo do świadczenia emerytalnego czy rentowego, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Przyjmuje się, iż prawidłowa interpretacja analizowanego przepisu, poza jego wykładnią literalną, wymaga dodatkowo przeprowadzenia uzupełniającej wykładni celowościowej i funkcjonalnej, które skutkują stwierdzeniem, iż w przypadku zbiegu uprawnień zarówno do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i emerytalno-rentowego, osoba uprawniona winna mieć możliwość wyboru jednego z tych świadczeń. Ustawodawca wprowadził bowiem zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 504) – dalej: ustawa o emeryturach, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Także ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 723 z zm.) – dalej: o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w art. 7 i art. 43 reguluje zbieg świadczeń. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., art. 96 ustawy o emeryturach czy w art. 7 i art. 43 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty rodzinnej, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty rodzinnej po zmarłym mężu. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach, a w przypadku renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu na podstawie art. 40 b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury lub renty może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Należy podkreślić, że ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Uznać należy, że zawieszenie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wiąże się nie z samym prawem do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

W niniejszej sprawie bezsporne pomiędzy stronami pozostaje, iż zarówno w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, jak i na dzień podjęcia objętą niniejszą skargą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, skarżąca pobierała rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka. Tym samym, uznać należy, iż w sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Powyższe uniemożliwiało wydanie rozstrzygnięcia, zgodnego z oczekiwaniami strony, pomimo stwierdzenia przez organ odwoławczy, że skarżąca spełnienia wszystkie pozostałe przesłanki pozytywne wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.

Sąd stoi na stanowisku, że rozróżnienie podmiotów ze względu na przyznanie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego a przyznanie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka bez zbiegu narusza art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Z akt sprawy wynika, że renta rodzinna skarżącej przyznana była po zmarłym mężu – funkcjonariuszu Służby Więziennej – i znacznie przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Słusznie zatem uczyniło Kolegium, że nie wzywało skarżącej do złożenia w organie rentowym wniosku o zawieszenie renty, bowiem byłoby to mniej korzystne dla samej skarżącej. Zdaniem Sądu art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. w związku z art. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. nie dają podstaw do uprzywilejowania skarżącej w ten sposób, że będzie ona otrzymywała rentę rodzinną po zmarłym mężu i świadczenie pielęgnacyjne jednocześnie.

Z uwagi na powyższe za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. to Sąd nie znajduje co do zasady podstaw do uczynienia z tego powodu zarzutów organowi I lub II instancji. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, stosownie zaś do art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu organy obu, a zwłaszcza II instancji, uczyniły co do zasady zadość wynikającym z powyższych przepisów obowiązków, co dodatkowo znalazło swój jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, które ma charakter kompletny, spójny i logiczny stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. Sąd zauważa, że organy nie kwestionują, że renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka została przyznana bez zbiegu z prawem do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno rentowego a podnoszą, że sam fakt pobierania renty rodzinnej wyklucza możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu uznać należy, że zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w danej sprawie zastosowanie.

Z tych wszystkich względów Sąd, nie stwierdziwszy podstaw do uchylenia wydanej w sprawie decyzji, zobowiązany był oddalić skargę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku