Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1021/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Egzekucyjne postępowanie
Pełnomocnik procesowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 133 par. 1, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 32, art. 33 par. 2, art. 33 par. 3, art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Teza: Jeżeli strona uważa, iż Sąd zaakceptował ustalony przez organy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów stan faktyczny, to uchybienia tego nie może zwalczać poprzez postawienie Sądowi zarzutu naruszenia art. 3 par. 1 i art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

W postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika. Wynika to z art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./.

Organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie /pełnomocnictwo ma być złożone do akt/, nie może domniemywać jego istnienia.

Nie może być uznany za trafny pogląd, iż pełnomocnictwo udzielone do prowadzenia wszelkich spraw, w tym jak w niniejszej sprawie do reprezentowania strony w postępowaniu celnym, podatkowym i egzekucyjnym i złożone do akt sprawy celnej i podatkowej, nawet wówczas, gdy sprawę prowadzi ten sam organ, wywołuje skutek w każdym postępowaniu toczącym się z udziałem tej strony lub na etapie poprzedzającym to postępowanie. Ustanowienie pełnomocnika jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem strony, w każdym zatem postępowaniu winna ona wskazać, czy chce być działać przez pełnomocnika.

TEZY

Jeżeli strona uważa, iż Sąd zaakceptował ustalony przez organy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów stan faktyczny, to uchybienia tego nie może zwalczać poprzez postawienie Sądowi zarzutu naruszenia art. 3 par. 1 i art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

W postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika. Wynika to z art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./.

Organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie /pełnomocnictwo ma być złożone do akt/, nie może domniemywać jego istnienia.

Nie może być uznany za trafny pogląd, iż pełnomocnictwo udzielone do prowadzenia wszelkich spraw, w tym jak w niniejszej sprawie do reprezentowania strony w postępowaniu celnym, podatkowym i egzekucyjnym i złożone do akt sprawy celnej i podatkowej, nawet wówczas, gdy sprawę prowadzi ten sam organ, wywołuje skutek w każdym postępowaniu toczącym się z udziałem tej strony lub na etapie poprzedzającym to postępowanie. Ustanowienie pełnomocnika jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem strony, w każdym zatem postępowaniu winna ona wskazać, czy chce być działać przez pełnomocnika.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Stanik Sędziowie NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka ( spr.) Jan Zając Protokolant Krzysztof Cisłak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "Y." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1131/05 w sprawie ze skargi "Y." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 21 lutego 2005 r. (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "Y." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 21 lutego 2005 r., utrzymujące w mocy własne postanowienie z 22 grudnia 2004 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż 5 decyzjami z 11 sierpnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego (...) w W. uznał za nieprawidłowe wcześniejsze zgłoszenia celne firmy "Y." spółki z o.o. w W., określił kwoty długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług. 8 października 2004 r. Dyrektor Izby Celnej skierował do skarżącej Spółki upomnienia, a następnie wobec braku zapłaty wystawił 26 listopada 2004 r. 10 tytułów wykonawczych i na ich podstawie wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanej z tych tytułów. W toku tego postępowania zajęto wierzytelności z rachunku bankowego Spółki. 6 grudnia 2004 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, oparte na art. 33 pkt 1 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o postępowaniu egzekucyjnym/. Dyrektor Izby Celnej jako wierzyciel odrzucił je postanowieniem z 22 grudnia 2004 r., zaś w wyniku zażalenia Spółki własne postanowienie utrzymał w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko wierzyciel wyjaśnił, iż decyzje Naczelnika Urzędu Celnego (...) w W. zostały wysłane na adres pełnomocnika Spółki w postępowaniu celnym. Przesyłka zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana i nie została odebrana w wyznaczonym terminie. Uzasadnione było zatem przyjęcie skutku jej doręczenia w dniu 2 września 2004 r. na podstawie art. 150 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., powoływanej dalej jako Ordynacja podatkowa. Prawidłowość awizowania przesyłki sprawdzono w toku postępowania reklamacyjnego w urzędzie pocztowym dokonującym doręczenia. Wierzyciel stwierdził również, iż zarówno upomnienia, jak i opisy tytułów wykonawczych doręczono bezpośrednio zobowiązanej Spółce mając na względzie treść art. 15 ust. 1 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z treści powołanych przepisów wynika w ocenie wierzyciela w sposób jednoznaczny, iż zarówno doręczenie tytułu wykonawczego, jak i doręczenie upomnienia winno nastąpić bezpośrednio zobowiązanemu. Organ wskazał także, iż zgodnie z art. 26 par. 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wszczęcie egzekucji następuje w momencie doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie zaś z art. 32 Kpa, mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego udziału. Ponadto wierzyciel zauważył, iż zarzuty zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.

W skardze do Sądu na decyzję Dyrektora Izby Celnej "Y." spółka z o.o. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z 22 grudnia 2004 r. Zarzuciła, iż decyzje Naczelnika Urzędu Celnego (...) w W. nie zostały doręczone ani jej, ani jej pełnomocnikowi. Skoro nie zostały wprowadzone do obrotu, to nie mogły stanowić podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż skierowane do niej upomnienia i odpisy tytułów wykonawczych nie zostały doręczone prawidłowo ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, lecz bezpośrednio jej. Naruszyło to jej prawa jako strony toczącego się postępowania. Odnosząc się do zarzutu niezachowania terminu do wniesienia zarzutów podniosła, iż tytuły wykonawcze zostały jej doręczone 3 grudnia 2004 r., zaś zarzuty złożono 10 grudnia 2004 r.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za niezasadny zarzut niedoręczenia Spółce 5 decyzji Naczelnika Urzędy Celnego (...) w W. Sąd powołał treść art. 150 Ordynacji podatkowej, pozwalającego na przyjęcie przy spełnieniu określonych w nim przesłanek skutku doręczenia, mimo faktycznego niedoręczenia przesyłki. W tym przypadku z akt sprawy wynikało, iż przesyłka zawierająca decyzje uznające zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określające wysokość długu celnego i podatku od towarów i usług została przesłana na adres pełnomocnika skarżącej. Przesyłka ta została awizowana 18 sierpnia 2004 r., a następnie 27 sierpnia 2004 r. Wprawdzie z kopii potwierdzenia odbioru nie wynika, w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki, jednakże wobec czytelnej adnotacji "awizo", zamieszczenia podpisu doręczyciela i poczynienia wzmianki o przyczynie niedoręczenia pisma w trybie art. 148 i art. 149 Ordynacji podatkowej, przesłanki dla uznania decyzji za doręczone zostały spełnione. Sąd uznał przy tym, iż dla uznania przesyłki za doręczoną w sposób zastępczy nie ma znaczenia, iż o prawidłowości awizacji wierzyciel dowiedział się w terminie późniejszym, występując do urzędu pocztowego o zbadanie tej sprawy. Przesłanki z art. 150 par. 1 Ordynacji podatkowej były bowiem spełnione w momencie uznawania pisma za doręczone.

Sąd uznał również za niezasadny zarzut bezpośredniego doręczenia skarżącej upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych. Zgodził się z wyrażonym przez organ poglądem, iż wobec odrębnych uregulowań w kwestii reprezentowania strony w postępowaniu egzekucyjnym przez pełnomocnika, zastosowanie ma tu - z mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji- art. 32 Kpa. Zwrócił też uwagę na treść art. 40 par. 2 Kpa, zgodnie z którym ustanowienie pełnomocnika powoduje powstanie po stronie organu obowiązku doręczania wszelkich pism temu pełnomocnikowi. Przepisy te odnoszą się jednak do strony postępowania, a tą- zgodnie z art. 28 Kpa - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Doręczenie upomnienia jest zaś czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, zaś doręczenie odpisu tytułu wykonawczego- wszczyna to postępowanie. Dopiero od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego organ ma do czynienia ze stroną postępowania, której uprawnienia regulowane są m.in. w art. 10 par. 1 i w art. 32 oraz art. 40 Kpa. Trafny jest zatem prezentowany przez wierzyciela pogląd, iż zarówno upomnienie, jak i odpis tytułu wykonawczego musi być doręczony bezpośrednio stronie.

Sąd zauważył również, iż nie może się zajmować kwestią terminowości złożenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem jak słusznie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Celnej, on jako wierzyciel zobowiązany był do wyrażenia swojego stanowiska odnośnie zarzutu niezależnie od zgłoszenia go po upływie ustawowego terminu.

Skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w całości, złożyła "Y." spółka z o.o. w W. Oparła ją na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zarzuciła, iż doszło do naruszenia, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania:

- art. 3 par. 1 i par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskutek wadliwego przeprowadzenia kontroli prawidłowości działania administracji publicznej poprzez niestwierdzenie dokonania przez organ wadliwej interpretacji art. 15 par. 1 oraz art. 26 par. 1 i par. 5 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz w zw. z art. 32 i art. 40 par. 2 Kpa, co doprowadziło do pozbawienia strony możliwości działania w postępowaniu przedegzekucyjnym oraz egzekucyjnym w wyniku niedoręczenia upomnienia i odpisów tytułów wykonawczych prawidłowo ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi;

- art. 3 par. 1 w zw. z art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie zasady prawidłowości oceny działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy i mieszczącej się w niej zasady swobodnej oceny dowodów, przez co doszło do naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwą wykładnię art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a to poprzez

- nieuwzględnienie, iż Dyrektor Izby Celnej występował w niniejszym postępowaniu jako jednolity organ administracji publicznej zarówno w zakresie postępowania administracyjnego, jak i egzekucyjnego i obowiązany był do uwzględniania wniosków strony także w zakresie ustanawiania pełnomocnika, a w konsekwencji

- nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd zasadności doręczenia upomnienia oraz tytułu wykonawczego stronie z pominięciem prawidłowo umocowanego pełnomocnika /chociaż pełnomocnictwo do reprezentowania strony zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i egzekucyjnym zostało złożone Dyrektorowi Izby Celnej, to jest zarówno organowi egzekucyjnemu, jak administracyjnemu- już na etapie postępowania administracyjnego/, co ostatecznie skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zaskarżonym wyroku oraz pozbawiało stronę możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Strona domagała się w związku z tym uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Uzasadniając wskazane wyżej zarzuty kasacyjne strona podniosła, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył zarówno przepisy prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię, jak i przepisy postępowania, nieprawidłowo oceniając stan sprawy, co doprowadziło do błędnego przyjęcia zasadności doręczenia upomnienia i odpisów tytułów wykonawczych bezpośrednio stronie z pominięciem jej prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. Sąd błędnie przyjął, akceptując stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż zarówno odebranie upomnienia, jak i odpisu tytułu wykonawczego, wymaga osobistego działania strony wskazując, iż dopiero od momentu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego można mówić o stronie postępowania. Strona skarżąca polemizując z tym poglądem podniosła, iż postępowanie egzekucyjne, o którego wszczęciu stanowi art. 26 par. 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi wyłącznie konsekwencję zakończonego -prawomocnie bądź nie- postępowania administracyjnego, które jasno określa stronę postępowania oraz ewentualnie- pełnomocnika strony. Tym samym określenie strony dokonuje się już w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, co warunkuje jedną z przesłanek postępowania egzekucyjnego /osobę zobowiązanego/. Strona odwołała się - poprzez analogię- do postępowania kontrolnego, wszczynanego przed postępowaniem podatkowym. Jeżeli strona ustanowiła w nim pełnomocnika, to postanowienie o wszczęciu postępowania organ doręcza już temu pełnomocnikowi. Ponadto, gdyby przyjąć za zasadne stanowisko Sądu, wyrażone w zaskarżonym wyroku, to w postępowaniu "przedegzekucyjnym", na etapie doręczania upomnienia, brak byłoby podmiotu posiadającego przymiot strony, a więc niemożliwe byłoby wskazanie osoby, której należy doręczyć upomnienie.

Strona podniosła również, iż ustanowiła pełnomocnika w odniesieniu do prowadzonych postępowań egzekucyjnych w zakresie wszelkich czynności związanych z egzekucją administracyjną. W takiej sytuacji jedyna kwestią, jaka winna była podlegać ocenie organów i Sądu była kwestia osobistego charakteru czynności polegającej na odbiorze upomnienia oraz odpisu tytułu wykonawczego. W ocenie skarżącej nie można przypisać takiej właściwości czynnościom odbioru upomnienia i odpisów tytułów wykonawczych. Również w tej sytuacji strona winna mieć prawo wyboru, czy chce działać przez pełnomocnika czy osobiście. W celu zapewnienia temu ostatniemu możliwości działania i podejmowania stosownych czynności winien on być zatem informowany o wszelkich podejmowanych przez organ egzekucyjny czynnościach. Dłużnik nie jest bowiem często zorientowany w wadze i znaczeniu doręczanych mu pism. Ponadto w odniesieniu do tytułu wykonawczego stronie przysługują środki zaskarżenia. Pozbawienie uprzednio umocowanego pełnomocnika możliwości odbioru pism w postępowaniu egzekucyjnym jest równoznaczne z pozbawieniem samej strony możliwości działania i skorzystania z przysługujących jej środków zaskarżenia.

Skoro więc strona ustanowiła pełnomocnika również w zakresie wszelkich czynności związanych z prowadzoną egzekucją, nieuzasadnione jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazujące na dopuszczalność niedoręczania przez organy celne, będące jednocześnie organami egzekucyjnymi pism związanych z tym postępowaniem na ręce pełnomocnika. Strona podniosła również, iż organy celne nie zakwestionowały ani prawidłowości ani zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Strona zauważyła również, iż Sąd I instancji nie odniósł się do podnoszonego w skardze argumentu, iż w innych sprawach Dyrektor Izby Celnej doręczał upomnienia w postępowaniu przedegzekucyjnym w sposób w ocenie strony prawidłowy, to jest na adres ustanowionego przez stronę pełnomocnika.

Dyrektor Izby Celnej nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie odniósł się do niej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie poczynić należy ogólną uwagę, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania /art. 183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

W tym przypadku skarga kasacyjna została oparta jedynie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, to jest na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej strona podniosła również zarzut naruszenia prawa materialnego, nie wskazała jednak żadnego konkretnego przepisu prawa materialnego, który został przez Sąd naruszony. Do zarzutu tego nie można zatem odnieść się merytorycznie.

Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, zgłaszając zarzut naruszenia przepisów postępowania strona winna wskazać przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, ewentualnie w powiązaniu z przepisami regulującymi postępowanie administracyjne, w którym zaskarżony akt został wydany lub czynność dokonana /por. poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2005 r., FSK 2007/04 - Lex nr 175911, z dnia 9 września 2005 r., FSK 2411/04- Lex nr 173081/.

Formułując zarzuty skargi kasacyjnej strona wskazała jako pierwszy zarzut naruszenia art. 3 par. 1 i par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 15 par. 1 oraz art. 26 par. 1 i par. 5 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz w zw. z art. 32 i art. 40 par. 2 Kpa. Wadliwość kontroli przeprowadzonej przez Sąd polegać miała w tym przypadku na zaakceptowaniu niewłaściwej wykładni wskazanych wyżej przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kpa, dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej. Skutkiem wadliwej interpretacji przepisów prawa było zaś w ocenie strony pozbawienie jej możliwości działania w postępowaniu przedegzekucyjnym.

Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie może wywołać pożądanego przez stronę skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 3 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W par. 2 tego artykułu wskazano, iż kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wskazane tam akty administracyjne /w tym m.in. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie- par. 2 pkt 3/, czynności z zakresu administracji publicznej oraz bezczynność organów w zakresie określonym tym przepisem. Przepis ten określa zatem zakres przedmiotowy kognicji sądu administracyjnego oraz podstawową zasadę sprawowania kontroli wskazując, iż ocenia on prawidłowość działania administracji tylko pod kątem jej zgodności z obowiązującym prawem i tylko co do określonych w ustawie aktów i czynności /ewentualnie bezczynności/ organów. W wyniku tej kontroli ma obowiązek zastosować jeden z przewidzianych w ustawie środków, środków tych jednak nie wymienia. Kontroli tej zaś - zgodnie z powołanym przepisem - dokonuje jedynie w wyniku postępowania zainicjowanego poprzez wniesienie skargi przez stronę postępowania administracyjnego/bądź inny podmiot uprawniony do wniesienia skargi - art. 50 par. 1 i par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Analiza wskazanego wyżej przepisu prowadzi zatem do wniosku, iż jego naruszenie nie może nastąpić poprzez zaakceptowanie błędnej wykładni przepisów postępowania, dokonanej przez organy administracji publicznej. Taka wadliwość kontroli może bowiem powstać dopiero na etapie formułowania przez Sąd w wyroku zwrotu stosunkowego o zgodności bądź nie danego aktu z prawem, czyli poprzez zastosowanie jednego ze środków przewidzianych w ustawie. Środki te zostały określone w art. 145-151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. I tak Sąd stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania /a taką przyczyną może być pozbawienie strony możliwości działania, w wyniku którego bez swojej winy nie brała ona udziału w postępowaniu - art. 145 par. 1 pkt Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/ bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik postępowania /w tym np. wadliwą wykładnię przepisów dotyczących doręczeń i udziału pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym/ winien zaskarżone postanowienie uchylić w całości lub w części /art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Oddalając skargę /czyli stosując środek wskazany w art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ mimo istniejących, wskazanych wyżej naruszeń prawa, Sąd może zatem naruszyć art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b lub c" tej ustawy poprzez jego niezastosowanie bądź art. 151 tej ustawy poprzez jego zastosowanie. Strona, formułując zarzut wadliwości kontroli w postaci zaakceptowania wadliwej wykładni konkretnych przepisów postępowania przez organy administracji nie zarzuciła naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b lub c" lub art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut naruszenia art. 3 par. 1 i par. 2 tej ustawy w powiązaniu z konkretnymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i Kpa w sytuacji, gdy Sąd wydał wyrok rozpoznając skargę strony postępowania egzekucyjnego na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie /art. 34 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/ i ocenił zaskarżony akt jedynie pod kątem jego zgodności z prawem jest więc niezasadny, Sąd bowiem przepisu tego w sposób wskazany przez stronę naruszyć nie mógł.

Kolejny zarzut został sformułowany jako uchybienie art. 3 par. 1 w zw. z art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie zasady oceny prawidłowości działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy i mieszczącej się w niej zasady swobodnej oceny dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To w ocenie strony stanowi naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwą interpretację art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Wadliwość wykładni polegać ma na nieuwzględnieniu występowania przez Dyrektora Izby Celnej jednocześnie jako organu administracyjnego jak i egzekucyjnego i w konsekwencji uznanie za prawidłowe doręczenie bezpośrednio stronie upomnienia i odpisów tytułów wykonawczych pomimo złożenia w postępowaniu administracyjnym pełnomocnictwa do reprezentowania strony również w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie strony ostatecznym skutkiem tak określonego uchybienia było błędne ustalenie stanu faktycznego oraz pozbawienie strony możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Przede wszystkim, oceniając ten zarzut stwierdzić należy, iż został on sformułowany w sposób mało czytelny. Zarzucając wadliwość dokonanej wykładni, strona jednocześnie zarzuca błędy w ustaleniach faktycznych. Uzasadnienie skargi nie zawiera szerszego uzasadnienia podstawy kasacyjnej odnośnie naruszenia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona skoncentrowała się w nim na wykazaniu, iż wobec braku odmiennej regulacji w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kwestii reprezentowania strony przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, zastosowanie z mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym ma art. 32 Kpa. Dalsze wywody dotyczyły momentu powstania uprawnienia do ustanowienia pełnomocnika, sposobu ujawnienia ustanowienia pełnomocnika oraz odpowiadającego mu obowiązku organu doręczania temu pełnomocnikowi pism procesowych.

Treść art. 3 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powołano już wcześniej. Zgodnie z art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku przekazania sądowi w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Przepis ten wskazuje również sytuacje, gdy wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym. Art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa więc granice materiału dowodowego, na podstawie którego orzeka sąd administracyjny, moment miarodajny dla sądu przy ocenie stanu sprawy oraz zasady procedowania sądu. Wskazać należy, iż poza materiałem wynikającym z akt sprawy administracyjnej sąd administracyjny może dopuścić tylko dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie /art. 106 par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Przeprowadzenie postępowania dowodowego nie ma przy tym na celu dokonania ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a jedynie umożliwienie dokonania kontroli legalności wydanej decyzji /por. poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2005 r., II GSK 164/05 - ONSAiWSA 2006 Nr 2 poz. 45 i z dnia 6 września 2005 r., FSK 2161/04 - Lex nr 173175/. Zadaniem sądu administracyjnego nie jest bowiem zastępowanie organów administracji w wykonywaniu ich kompetencji i rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a jedynie kontrola wydanych aktów pod względem ich zgodności z prawem /art. 3 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy- art. 3 par. 1 i art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie statuują więc zasady swobodnej oceny dowodów. Zasadę tę sąd winien stosować do oceny zebranych zgodnie z art. 106 par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodów, ale z mocy art. 106 par. 5 w zw. z art. 233 Kpc /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2005 r., FSK 1987/04 - Lex nr 172974/. Obowiązek jej stosowania, i to do oceny materiału dowodowego zebranego przez organy administracyjne, nie wynika natomiast ze wskazanych w skardze art. 3 par. 1 w zw. z art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli zatem strona uważa, iż Sąd zaakceptował ustalony przez organy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów stan faktyczny, to uchybienia tego nie może zwalczać poprzez postawienie Sądowi zarzutu naruszenia art. 3 par. 1 i art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Sąd w tym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2005 r., FSK 1812/04 - Lex nr 177567/.

Strona postawiła także zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzuciła tym samym niezastosowanie właściwego środka mimo wydania postanowienia z naruszeniem prawa. Powiązała ten zarzut z zarzutem błędnej wykładni art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - z art. 32 i 40 par. 2 Kpa. Art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje, w którym miejscu skargi znaleźć się ma przytoczenie podstaw kasacyjnych. Można zatem przyjąć, iż może ono mieć miejsce również w części zatytułowanej uzasadnienie, zwłaszcza iż w tym wypadku wskazanie sposobu naruszenia art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji potwierdza, iż strona wiąże je również z naruszeniem art. 32 i 40 par. 2 Kpa

Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i wierzyciel oraz strona zgodni są co do tego, iż art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym stanowi podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ustanawiania pełnomocnika i doręczania mu pism. Wykładnia art. 18 dokonana przez stronę jest więc identyczna z wykładnią dokonaną przez Sąd. Podziela ją również Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzut wadliwej wykładni tego przepisu uznać zatem należy za chybiony. Odnieść się jednakże należy do podnoszonych w uzasadnieniu skargi kwestii momentu, od którego stronie przysługuje uprawnienie do ustanowienia pełnomocnika, a organowi- odpowiadający mu obowiązek doręczania mu pism i powiadamiania o wszelkich czynnościach.

Zgodzić się należy z prezentowanym w skardze kasacyjnej poglądem, iż również w postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika. Wynika to z art. 32 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek doręczania pism dotyczy jednak pełnomocnika ustanowionego w sprawie /art. 40 par. 2 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa /art. 33 par. 2 i 3 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, iż organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie /pełnomocnictwo ma być złożone do akt/, nie może domniemywać jego istnienia /por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1044/96- Lex nr 45639/. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać mu pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania /por. B. Adamiak, J. Borkowski [w:] Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne -Warszawa 1993 r., s. 79, tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999 r., II SA 1533/98 - Lex nr 46787/. Prawidłowo zatem wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż pełnomocnictwa /ze skutkami dla danego postępowania administracyjnego/ może udzielić dopiero strona danego postępowania, wtedy bowiem powstanie uprawnienie, o którym mowa w art. 32 Kpa. Upomnienie, o którym mowa w art. 15 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzedza /zresztą nie w każdym wypadku/ wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Jego przesłanie stanowi tylko przesłankę, od spełnienia której przepisy prawa uzależniają możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie można nawet wykluczyć, iż zobowiązany spełni świadczenie dobrowolnie i nie będzie konieczne przymusowe jego egzekwowanie. Na tym więc etapie, jak trafnie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny, ustanowienie pełnomocnika w sprawie nie jest możliwe. Nie ma natomiast problemu z określeniem adresata upomnienia, bowiem definiuje go przepis- art. 15 par. 1 w zw. z art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Nie można też uznać za trafny poglądu autora skargi kasacyjnej, iż pełnomocnictwo udzielone do prowadzenia wszelkich spraw, w tym jak w niniejszej sprawie do reprezentowania strony w postępowaniu celnym, podatkowym i egzekucyjnym i złożone do akt sprawy celnej i podatkowej, nawet wówczas, gdy sprawę prowadzi ten sam organ, wywołuje skutek w każdym postępowaniu toczącym się z udziałem tej strony lub na etapie poprzedzającym to postępowanie. Ustanowienie pełnomocnika jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem strony, w każdym zatem postępowaniu winna ona wskazać, czy chce być działać przez pełnomocnika. W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, iż reprezentujący stronę pełnomocnik złożył pełnomocnictwo do reprezentowania strony również w postępowaniu egzekucyjnym w postępowaniu dotyczącym prawidłowości zgłoszenia celnego i wymiaru podatku od towarów i usług. Nie złożył natomiast tego pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym przed doręczeniem stronie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych /zresztą jak wynika z niezakwestionowanego skutecznie przez stronę stanu faktycznego doręczenie tych odpisów stanowiło w tym przypadku wszczęcie tego postępowania/. Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Celnej doręczył odpisy tych tytułów bezpośrednio stronie, nie był bowiem powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika w tej /egzekucyjnej/ sprawie, pełnomocnictwo takie nie zostało złożone do akt tej sprawy. Okoliczność, iż sprawa ta była konsekwencją zakończonej wcześniej sprawy celnej i podatkowej nie zmienia tej oceny, bowiem postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym, toczącym się na podstawie regulacji dotyczącej tego postępowania, inny jest również jego cel. O odrębności postępowania wykonawczego i administracyjnego, toczącego się na podstawie przepisów Kpa i Ordynacji podatkowej świadczy chociażby fakt, iż art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nakazuje stosować przepisy Kpa odpowiednio. Zauważyć też należy, iż wbrew twierdzeniom strony o jednym organie prowadzącym postępowanie rozpoznawcze i egzekucyjne, to pierwsze toczyło się jedynie przed Naczelnikiem Urzędu Celnego (...) w W. /zakończyło się decyzją wydaną przez organ I instancji/, zaś drugie przed Dyrektorem Izby Celnej.

Z tych względów, mimo przedstawienia w uzasadnieniu niepełnej argumentacji, zaskarżony wyrok nie narusza również art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i art. 32 i 40 par. 2 Kpa.

Strona skarżąca w końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej zarzuciła także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów skargi. Nie wskazała jednak w postawie kasacyjnej- jako naruszonego- art. 141 par. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inne wskazane przez nią w podstawie kasacyjnej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie odnoszą się do zaś do elementów uzasadnienia. Ponadto nie podała nawet, jaki wpływ tego typu naruszenie miałoby na wynik sprawy, a tylko naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania może skutkować uchyleniem wyroku /art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się merytorycznie do tego zarzutu, jest on bowiem, jak wskazano wyżej, związany granicami skargi i nie może zastępować strony w formułowaniu podstaw kasacyjnych.

Mając na względzie powyższe na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną należało oddalić jako niezasadną.