Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 362/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27, art. 27c ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 77 ust. 6, art. 79, art. 79a i art. 79b
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 108, art. 10 § 1 i art. 81, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 7, art. 11 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 15 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2013 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania produktów i nakazania zaprzestania prowadzenia działalności na 3 miesiące oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 362/13

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (znak [...]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1, art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) w zw. z art. 4 pkt 27, art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. z siedzibą w P. (dalej skarżąca lub Spółka) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie zatrzymania produktów wymienionych w decyzji oraz nakazującą zaprzestanie prowadzenia działalności w pomieszczeniach sklepu.

Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. w dniu 25 października 2012 r. podjął czynności kontrolne w sklepie B. w R., ul. A. 10 skutkujące wstrzymaniem wprowadzania do obrotu produktów, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi o nazwie: "Żółty Ogień", "Pomarańczowy Ogień" oraz "Ekstrakt Jabłkowy Powiew" na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, zatrzymaniem wyżej wymienionych produktów oraz nakazał zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach wyżej wymienionego sklepu, służących wprowadzaniu produktów do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] zdecydował o zatrzymaniu produktów o nazwie: "Żółty Ogień'", "Pomarańczowy Ogień'" i "Ekstrakt Jabłkowy Powiew", wprowadzonych do obrotu przez Spółkę oraz nakazał zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach należącego do Spółki sklepu B. w R. przy ul. A.10, na czas trzech miesięcy i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania w I instancji, a także o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. Strona zarzuciła decyzji organu naruszenie przepisów:

art. 107 § 1 k.p.a., poprzez błędne sformułowanie sentencji decyzji, to jest nieokreślenie terminu, do którego zatrzymane zostały produkty;

art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia, to jest brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego, niewskazanie faktów oraz dowodów, na których się oparto oraz niewyjaśnienie istnienia "uzasadnionego podejrzenia zagrożenia dla zdrowia lub życia"';

- art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220. poz. 1447 ze zm.) [dalej: ustawa o swobodzie działalności gospodarczej], przez wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów tej ustawy;

- art 108 k.p.a. poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku istnienia podstawy faktycznej i prawnej;

art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, nie zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji;

art. 79, art. 79a, art. 79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa oraz rozpoznanie złożonego sprzeciwu w sposób sprzeczny z w/w ustawą;

- art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy o PIS, przez zastosowanie przewidzianych w tym przepisie środków bez podstawy faktycznej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. po analizie akt sprawy oraz podniesionych argumentów uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W treści uzasadnienia decyzji organ II instancji wyjaśnił, że w toku prowadzonego odrębnego postępowania przez PPIS w R., organ ten uzyskał z Narodowego Instytutu Leków w W. wyniki badań składu jakościowego próbek produktów "Żółty Ogień", "Pomarańczowy Ogień" i "Ekstrakt Jabłkowy Powiew" pobranych ze sklepu B. ul. A. 10. W badanych produktach zidentyfikowano analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj. UR-144 i śladowe ilości 3,4-DMMC oraz pentedronu. Wszystkie te substancje są środkami zastępczymi w rozumieniu w/w ustawy, bowiem art. 4 pkt 27 wspomnianej ustawy stanowi, iż przez środek zastępczy rozumie się substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.

Jak w związku z tym wskazał organ, w ocenie ekspertów z NIL wymienione substancje wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto wykazują one działanie na ośrodkowy układ nerwowy i duży potencjał uzależniający.

W związku z powyższym - zdaniem organu odwoławczego - zgodnie z art. 27c ust. 3 ustawy o PIS, słusznie postąpił PPIS w R. i zatrzymał produkty nie wskazując na jaki konkretny okres dokonuje ich zatrzymania. Podniósł w tym zakresie, że zgodnie z pkt 1 ust. 3, art. 27c ust. 3 ustawy o PIS ustawodawca nie dookreśla czasu, na jaki produkty zostają zatrzymane oraz daje możliwość nakazania zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach sklepu służących wprowadzaniu obrotu na czas 3 miesięcy niezbędny do usunięcia zagrożenia.

Państwowy Wojewódzki Inspektor zgodził się też z decyzją organu w zakresie w jakim, zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a., nadano rygor natychmiastowej wykonalności wskazując, iż wynikało to względów ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zwłaszcza osób małoletnich, które po zażyciu wskazanych produktów wymagały pomocy medycznej. Również ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego trafnie, w ocenie organu odwoławczego, PPIS w Radomsku uznał, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki i odstąpił od zasady określonej w art. 108 § 1 k.p.a.

Dalej organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w związku ze stwierdzeniem wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu co do którego zachodzi podejrzenie, że jest środkiem zastępczym właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny stosuje odpowiednio przepis art. 27c ustawy o PIS. Wobec powyższego – jak skonstatował Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – organ I instancji działał zgodnie z obowiązującym prawem, zatrzymując produkty, co do których stwierdził, że stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi. Również ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego PPIS w R. uznał, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki i odstąpił od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. na podstawie adnotacji załączonej do akt sprawy.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu organ II instancji uznał je za bezpodstawne, albowiem jak wyjaśnił:

- zgodnie z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. udokumentowano stan faktyczny i wyjaśniono wszystkie wątpliwości co składu pobranych próbek produktów: "Żółty Ogień", "Pomarańczowy Ogień" i "Ekstrakt Jabłkowy Powiew", które jednoznacznie wskazały, iż. zakwestionowane substancje są środkami zastępczymi i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, ze względu na obecność UR-144 i śladowe ilości 3,4-DMMC oraz pentedronu;

- ocena zagrożenia wynikającego z psychoaktywnych właściwości zakwestionowanych substancji, tj. duży potencjał uzależniający, działanie ich na ośrodkowy układ nerwowy, powodowanie zaburzeń psychicznych, zaburzenie zachowania oraz stwarzanie zagrożenia dla życia lub zdrowia osób przyjmujących te substancje, stanowiły wystarczającą przesłankę do zastosowania art. 108 § 1 k.p.a.;

- ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia osób, które odurzają się produktami i negatywne skutki zdrowotne wywołane używaniem tego typu produktów organ odstąpił od zasady określonej w art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., bowiem posiadał udokumentowaną wiedzę o realnym zagrożeniu i uznał za niecierpiące zwłoki załatwienie sprawy;

- zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie dokonano zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, ponieważ jej przeprowadzenie było uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia ludzi, zastosowanie trybu przewidzianego w/w przepisie zostało podane w protokole kontroli sporządzonym w obiekcie w dniu 25.10.2012 r.;

- zgodnie z art. 27c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy o PIS zastosowano przewidziane w tym przepisie środki zatrzymania produktów i zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach służących ich wprowadzaniu z uwagi na fakt, że stanowią one poważne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, zwłaszcza osób małoletnich nimi odurzających się.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wniosła A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając je w całości.

Decyzjom tym zarzuciła :

a. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 1 k.p.a., poprzez błędne sformułowanie sentencji decyzji, w szczególności poprzez nieokreślenie terminu, do którego zatrzymane zostały wymienione w pkt. 1 decyzji produkty;

b. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a przede wszystkim z uwagi na brak jakiegokolwiek wyjaśnienia istnienia "zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia lub życia", na które powoływał się organ;

c. naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej;

d. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstawy faktycznej i prawnej, a także poprzez nieuzasadnienie nadania tego rygoru a także poprzez niejasne sformułowanie "decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności" umieszczone w punkcie 3, co może sugerować że tylko temu postanowieniu organ chciał nadać rygor natychmiastowej wykonalności;

e. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

f. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 79, art. 79a, art. 79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa oraz rozpoznanie złożonego sprzeciwu w sposób sprzeczny z ustawą;

g. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, poprzez jego błędne zastosowanie, w ten sposób, że organ bez żadnej podstawy faktycznej zastosował przewidziane w tym przepisie środki, a także nieuzasadnił istnienia "uzasadnionego podejrzenia, że produkty mogą być niebezpieczne dla zdrowia ludzi";

h. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 27c ust. 3 pkt. 2 ustawy o PIS poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek, niewskazanie zagrożenia któremu miałoby zapobiec zaprzestanie prowadzenia działalności, skoro zatrzymane zostały kwestionowane przez organ substancje.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami pełnomocnik skarżącej Spółki wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu administracji kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik strony skarżącej popierał skargę oraz wniosło zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263 ze zm.) [dalej: ustawa o PIS].

Zgodnie z treścią art. 27c ust. 1 wymienionej ustawy, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

W myśl natomiast art. 27c ust. 3 cytowanej ustawy w przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny: 1) zatrzymuje produkt; 2) nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące.

Z treści art. 27c ust. 1 ustawy o PIS wynika zatem, że organ administracji wydaje decyzję o wstrzymaniu wytwarzania produktu lub wprowadzenia go do obrotu lub nakazuje wycofanie go z obrotu w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Natomiast zatrzymanie produktu następuje tylko w razie uprzedniego wydania decyzji o której mowa w art. 27c ust. 1 powoływanej ustawy. Powyższe oznacza, że do zatrzymania produktu może dojść tylko w razie wydania uprzednio decyzji określonej w art. 27c ust. 1 ustawy o PIS. Warunek ten w niniejszej sprawie został spełniony, albowiem 25 października 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor sanitarny w R. wydał decyzję Nr [...] o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktów o nazwie: "Żółty ogień", "Pomarańczowy ogień" i "Ekstrakt Jabłkowy powiew" przez firmę A.. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Dalej wskazać należy, że podstawą dla rozstrzygnięć organów administracji sanitarnej były ustalenia - na podstawie zgłaszanych przypadków - nagłych zachorowań młodych ludzi w wyniku używania preparatów i substancji, co do których zachodziło prawdopodobieństwo, że zachorowania nastąpiły po zażyciu zakwestionowanych preparatów lub im podobnych, a które w swoim składzie mają substancje o podobnym działaniu jak narkotyki.

Wobec ustalenia przez organ I instancji, w wyniku przeprowadzonej kontroli, że w asortymencie skarżącej spółki (A. w R.) znajdują się wskazane powyżej produkty zostały one pobrane do badań laboratoryjnych. Z przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków badań wynikało, że w zabezpieczonych produktach znajdowały się analogi strukturalne substancji kontrolowanych ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.), tj. UR-144 – syntetyczny kannabinoid, śladowe ilości pentedrony. Jak przy tym wynikało z opinii Instytutu, wszystkie te substancje wykazują działanie psychoaktwne i produkty zawierające te substancje mogą być zaklasyfikowane jako tzw. środki zastępcze. W ocenie Instytutu, substancje te mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Odnosząc się w tym kontekście do zarzutów skargi wskazać należy, że fakt stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi (które to zdarzenia były podstawą decyzji o zatrzymaniu produktów i nakazaniu zaprzestania prowadzenia działalności) może być nie tylko rezultatem kontroli przeprowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale może być także wynikiem innych ustaleń, czy ocen, jak to miało miejsce w właśnie w tej sprawie.

W analizowanym bowiem przypadku ustalenia co do zagrożenia zdrowia i życia ludzi organ poczynił opierając się również na uzyskanych informacjach o przypadkach odnotowanych interwencji medycznych, przypadkach zatruć z udziałem wskazanych substancji, liczbą osób objętych zatruciami z powodu zażycia tych substancji, a także na podstawie zakresu i stopnia stwierdzonych dolegliwości wynikających z ich zażycia oraz dostępności tych produktów w obiektach skarżącej Spółki.

Powyższe ustalenia uzasadniały użycie interwencyjnych instrumentów, w które wyposażony były organy Inspekcji Sanitarnej, a które pozwalają wyeliminować stan zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Słusznie podnosił organ, że zaniechanie działania w tym przypadku i nie wydanie zakwestionowanych decyzji stanowiłoby dopuszczenie do sytuacji, w której to realne zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi utrzymywałoby się. Brak reakcji w tym zakresie oznaczałby zagrożenie dla zdrowia publicznego, które przy wydaniu takiej decyzji powinno stanowić priorytet. Zatem organy były uprawnione do zastosowania regulacji zawartych w przepisach art. 27 ustawy o PIS. Wobec pojawiających się informacji o potencjalnym, znacznym zagrożeniu dla życia i zdrowia ludzi organ był wręcz zobowiązany podjąć natychmiastowe działania w celu eliminacji określonego wyrobu z obrotu. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organu, że w stanie faktycznym sprawy mógł on uznać, iż produkty o nazwie: "Żółty ogień", "Pomarańczowy ogień" i "Ekstrakt Jabłkowy powiew" wprowadzane do obrotu przez firmę A. nie mogą znajdować się w obrocie jako stwarzające bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Zauważyć w tym miejscu należy, że skoro Państwowa Inspekcja Sanitarna jest zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli, to w celu realizacji tych obowiązków może zastosować środki władcze, niejednokrotnie o dużym stopniu uciążliwości dla adresatów takich decyzji, począwszy od podmiotów prowadzących niewielki zakład produkcyjno-usługowy, skończywszy na podmiotach gospodarczych zajmujących się obrotem określoną grupą produktów. Wskazać przy tym należy, że działanie organów sanitarnych praktycznie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w pewną sferę wolności obywatela, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej i z użyciem przymusu państwowego, gdyż jest to podyktowane właśnie koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony zdrowia i życia obywateli, co stanowi podstawowy obowiązek Państwa.

Tym samym zarzuty skarg dotyczące naruszenia art. 27c ustawy o PiS uznać należało za nieuzasadnione.

Przechodząc do omówienia kolejnych zarzutów skarg, dotyczących naruszenia art. 77 ust. 6, art. 79, art. 79a i art. 79b ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, w ocenie Sądu, nie znajdują one uzasadniania i należy jej oddalić.

W tym zakresie wskazać należy przede wszystkim, że działania organów sanitarnych w niniejszej sprawie - związane z wykryciem zagrożenia naruszeń zdrowia i życia ludności (co dotyczy w szczególności przypadków wprowadzania do obrotu tzw. środków zastępczych) praktycznie zawsze muszą wiązać się z wkroczeniem w pewną sferę wolności obywatela (podmiotu gospodarczego), w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej i z użyciem przymusu państwowego, gdyż jest to podyktowane właśnie koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony zdrowia i życia obywateli. W przypadku bowiem stwierdzenia na podstawie wiarygodnych informacji o podjętych interwencjach medycznych, przypadkach zatruć, w których stwierdzono zażycie tzw. środków zastępczych organy zobligowane są do podjęcia odpowiedniej interwencji i zastosowania środków przewidzianych w ustawie, w tym także działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym.

Odnosząc się bezpośredni do sformułowanych przez Spółkę w tym zakresie zarzutów wskazać należy, że organ w trakcie prowadzonej w sklepie Spółki kontroli w zakresie wprowadzania do obrotu substancji niedozwolonych (tzw. środków zastępczych) kontrolujący okazali legitymacje służbowe przedstawicielowi kontrolowanego obiektu oraz upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i poinformowali go o przysługujących prawach i obowiązkach wynikających z ustawy o swobodzie działalności, co potwierdza treść protokołu kontroli. Odstąpienie natomiast od uprzedniego zawiadomienia strony o zamiarze wszczęcia kontroli maiło oparcie w treści art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co wynikało z faktu zaistnienia bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego (na co wskazano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia). Zauważyć ponadto należy, że obowiązek umieszczenia uzasadnienia braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli w książce kontroli ma charakter wyłącznie informacyjny, a żaden z przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie uzależnia wszczęcia i prowadzenia kontroli przedsiębiorcy od uprzedniego dokonania stosownych wpisów w książce kontroli. Należy przyjąć, iż wskazanie przez organ jedynie podstawy prawnej, bez jej szczegółowego opisywania, jest wystarczające dla stwierdzenia, iż organ zachował się zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 108 k.p.a. wyjaśnić w tym miejscu należy, że z już z samej dyspozycji art. 27 ustawy o PIS wynika obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej w oparciu o ten przepis. Co prawda w niniejszej sprawie bezpośrednią podstawę prawną zakwestionowanych decyzji stanowił art. 27c ustawy o PIS, to powyższe nie zmienia – w ocenie Sądu – ustalenia, że zachodziła również w tym przypadku konieczność zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Poza oczywistym argumentem, iż art. 27c jest uszczegółowieniem dyspozycji z art. 27, dotyczącej konkretnych, szczególnych okoliczności związanych z zagrożeniami życia i zdrowia ludności, zwrócić należy także uwagę na przyjęte w nich dyspozycje dla organów sanitarnych. I tak z treści art. 27 wynika, iż dotyczy on sytuacji "stwierdzenia naruszenia wymagań zdrowotnych", co w sytuacji spowodowania "bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi" daje podstawę do podjęcia opisanych w nim działań i zastosowanie klauzuli natychmiastowej wykonalności. Natomiast art. 27c ustawy o PIS wskazuje jedynie na "uzasadnione podejrzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi". W konkluzji stwierdzić należy, iż skoro w sytuacji "stwierdzenia naruszenia wymagań zdrowotnych" wymagane jest zastosowanie klauzuli natychmiastowej wykonalności, to tym bardziej zasadne ono było w przypadku "uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi". W ocenie Sądu, w jednym i drugim przypadku, zbędne było w powoływanie się na art. 108 k.p.a. i nadawanie dodatkowo decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wykonalność tego rodzaju decyzji wynikało bowiem z mocy z samego przepisu bez konieczności spełnienia ogólnych przesłanek określonych w art. 108 k.p.a.

Odnośnie zarzutów naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. wskazać należy, że w niniejszej sprawie występowały nadzwyczajne okoliczności związane z zagrożeniem życia i zdrowia ludności. Trudno w takiej sytuacji wyobrazić sobie, że organy sanitarne pozostają bezczynne w obliczu informacji o zatruciach wywołanych użyciem określonego rodzaju produktów, nawet gdy związek z tymi wyrobami pozostaje w momencie podejmowania działań przez organy w sferze prawdopodobieństwa i uzasadnionego podejrzenia, niż popartej odpowiednią dokumentacją pewności. Prowadzenie w takim przypadku przez organy indywidualnego, niejednokrotnie długotrwałego postępowania administracyjnego, ze skrupulatnym wypełnieniem wszystkich jego warunków formalnych związanych chociażby z doręczeniem pisma informującego o wszczęciu tego postępowania, możliwością wypowiedzenia się przez stronę, co do zebranych dowodów w istocie niweczyłoby sens ustanowienia "przepisów ochronnych" ustawy o PIS.

Co do zarzutów proceduralnych, dotyczących art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że sam fakt lakoniczności uzasadnienia decyzji w kwestii wykazania istnienia "zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia lub życia" konsumentów nie może decydować o jednoznacznej wadliwości całej decyzji. Bezsprzecznie przecież ustalono w wyniku badań laboratoryjnych, że zakwestionowane substancje faktycznie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia ludności. Zauważyć przy tym należy, co potwierdza utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, że nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Tylko takie naruszenie przepisów, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło, powoduje konieczność uchylenia decyzji przez sąd. Z taką sytuacją, jak wynika z całości przeprowadzonych w ramach niniejszego uzasadnienia rozważań, nie mamy do czynienia w tej sprawie.

Odnosząc się raz jeszcze końcowo do merytorycznych kwestii w sprawie zauważyć jedynie należy dodatkowo, że po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej zabezpieczone próbki poszczególnych produktów przekazane zostały do właściwych badań, które potwierdziły niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego konkretnych substancji znajdujących się w tych produktach. Nie można w związku z tym postawić zarzutu, że organ działał przedwcześnie, albowiem - jak zostało to wskazane już wcześniej – organy mogły w sposób przyspieszony i zdecydowany ingerować w sferę prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na obrocie substancjami, co do których zachodziło wysokie prawdopodobieństwo szkodliwości dla życia i zdrowia ludzkiego. Na organach ciążył jedynie obowiązek sprawdzenia i potwierdzenia przypuszczeń co do zagrożenia życia i zdrowia, a takie potwierdzenie organ otrzymał na bazie badań Narodowego Instytutu Leków. Dokonał więc organ zindywidualizowania kryteriów decyzji oraz wykazania, że poszczególne produkty zabezpieczone w sklepie rzeczywiście stanowiły określone niebezpieczeństwo dla osób, które mogły je nabyć i użyć. Co do zasady badania takie winny być przeprowadzone przed wydaniem decyzji konieczne, jednakże z uwagi na szczególne okoliczności (uprawdopodobnione zagrożenie życia i zdrowia ludności – co wynikało z wcześniejszych kontroli i zgłaszanych zatruć) dawało asumpt do podjęcia przez organy inspekcji sanitarnej zakwestionowanych decyzji.

Z tych wszystkich względów skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

D.Cz.