Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 717/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184, art.207 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K., T. K., I. K., M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2501/13 w sprawie ze skargi P. K., B. K. i T. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania orzeczenia z naruszeniem prawa 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2501/13 oddalił skargę P. K., B. K. i T. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania orzeczenia z naruszeniem prawa.

Wyrok zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia

[...] grudnia 1953 r. ustalono odszkodowanie za wywłaszczone grunty o pow. 6 ha 659 m² na rzecz W. K.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu wniosku P. K. stwierdził wydanie orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r. z naruszeniem prawa.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2013 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż odszkodowanie przyznane m.in. W. K. zostało skutecznie wpłacone do depozytu sądowego, z którego następnie było sukcesywnie wypłacane osobom uprawnionym.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli P. K., B. K. i T. K.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na wstępie, iż ponownie rozpoznając sprawę miał na uwadze treść art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r., Nr 153, poz. 1271).

Zdaniem Sądu, analiza oceny oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2001 r. prowadzi do wniosku, że Sąd ten zawarł w nim wiążącą ocenę prawną, z której wprost wynika, że kontrolowane obecnie przez organy administracyjne orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia [...] grudnia 1953 r. przyznające odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz W. K., wydane zostało w sytuacji gdy sprawa wypłaty tego odszkodowania została rozstrzygnięta wcześniejszym orzeczeniem z dnia [...] listopada 1953 r. Res iudicata przesądza zatem o wadliwości omawianej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r., które zdaniem skarżących rażąco narusza prawo z tej przyczyny, że przyznaje W. K. odszkodowanie za grunt, z którego nie została ona faktycznie wywłaszczona. Sąd zwrócił uwagę, że w toku trwającego wiele lat postępowania zarysował się problem interpretacyjny, czy świetle art. 5 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. grunt ulegał wywłaszczeniu z dniem wejścia w życie tej ustawy, czy też po ustaleniu granic terenu Pomnika, które nastąpiło po dniu 20 września 1949 r. tj. wejściu w życie rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku. Jego rozstrzygnięcie było między innymi przedmiotem postępowania w tej sprawie, w zakresie ustalenia kręgu podmiotów posiadających interes prawny w jej rozpoznaniu. Zatem przyznanie odszkodowania za nieruchomość, osobie której nie przysługiwał do niej tytuł własności w całości stanowi niewątpliwie naruszenie prawa, jednakże nie ma ono charakteru rażącego. Sąd podniósł, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a. musi nosić cechę oczywistego, wyraźnego i bezspornego naruszenia konkretnego przepisu prawa, gdzie zestawienie treści tego prawa z dokonanym rozstrzygnięciem wskazuje jasno na oczywistą wzajemną niezgodność. Ponadto wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa odnosić się może jedynie do tych przepisów prawa, których treść i znaczenie jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości związanych z ich ewentualną wykładnią lub interpretacją. Tymczasem w sprawie niniejszej, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1953 r. ustaliło odszkodowanie na rzecz byłej właścicielki całej wywłaszczonej nieruchomości – W. K. z pominięciem jej pozostałych współwłaścicieli, na skutek odmiennej wykładni art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o utworzeniu Muzeum, niż ta, która ostatecznie została uznana za prawidłową tj. po dacie ustalenia granic Pomnika Męczeństwa na Majdanku, mocą rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. Powyższe zaś przesądza, że wadliwość dokonanego rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może być interpretowana w kategorii rażącego naruszenia prawa.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, nietrafny jest także zarzut skarżących, że organy administracji naruszyły art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1953 r., które zdaniem skarżących rażąco narusza prawo także z tej przyczyny, że nie przyznaje odszkodowania faktycznym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości - nabywcom gruntu od W. K. W tym zakresie Sąd w pełni akceptował pogląd Ministra, iż pominięcie w orzeczeniu odszkodowawczym pełnego kręgu właścicieli wywłaszczonej nieruchomości jest wadą tego orzeczenia, która jednakże stanowi przesłankę warunkującą wszczęcie postępowania wznowieniowego, a nie przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a.

W ocenie Sądu, kontrolowane orzeczenie nie narusza także rażąco obowiązujących w dacie jego wydania przepisów postępowania, w tym art. 75 ust. 1

rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. W orzeczeniu z dnia 1 grudnia 1953 r. wskazano, że zostało ono wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr. 52, poz. 339). Jednocześnie brak jest powołania, który z przepisów tego aktu był podstawą prawną ustalenia odszkodowania. W dacie odbywania rozprawy administracyjnej w dniu 16 kwietnia 1952 r. obowiązywało w tej materii rozporządzenie z dnia 3 czerwca 1950 r. Natomiast w chwili wydania kontrolowanego orzeczenia z dnia 1 grudnia 1952 r., obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych, wskazane w jego treści, które weszło w życie z dniem 30 grudnia 1952 r. Jednocześnie z treści znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy z dnia 16 kwietnia 1952 r. wprost wynika, że chociaż wycena rzeczoznawcy nie zachowała się wśród dokumentów archiwalnych, to "ustalenia wysokości odszkodowania należnego właścicielom wykazanym w rejestrze pomiarowym, dokonał biegły, powołany z Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lublinie." Powyższe determinuje zaś ocenę, że oszacowania wartości należnego wywłaszczonym właścicielom nieruchomości odszkodowania dokonał uprawniony rzeczoznawca majątkowy, a tym samym osoba zaufania publicznego, zobowiązana z urzędu znać i stosować obowiązujące w tej materii przepisy prawa.

Sąd podzielił także stanowisko organu, że zapis w protokole z dnia 16 kwietnia 1952 r. nie potwierdza twierdzenia skarżących, iż wyceny dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy dokonał biegły z listy powiatowej rady narodowej. Treść tego dokumentu wskazuje jedynie, że biegły został powołany z "Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lublinie". Brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia domniemania, że nie był on wpisany jednocześnie na listę biegłych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie z dnia 1 grudnia 1953 r. wydane zostało w oparciu o opinię biegłego, której wprawdzie nie można ocenić z uwagi na niezachowanie się jej w aktach sprawy po upływie ponad 60 lat, ale nie można też domniemywać, że do doszło do nieprawidłowości w wydaniu tego orzeczenia w zakresie określenie wysokości odszkodowania. Ponad wszelką wątpliwość bowiem fakt niezachowania się opinii w aktach administracyjnych nie może stanowić podstawy domniemania, że została ona sporządzona zarówno przez osobę nieuprawnioną jak i sprzecznie z obowiązującymi w tym czasie przepisami prawa.

Podobnie Sąd odniósł się do zarzutu naruszenia art. 75 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, podkreślając, że brak uzasadnienia orzeczenia z dnia 1 grudnia 1953 r. w żaden sposób nie wpływa na ocenę jego prawidłowości. Skoro dokonane rozstrzygnięcie nie zawiera wadliwości noszących cechy rażącego naruszenia prawa, to uchybienie formalne w tej postaci pozostaje bez wpływu na dotychczas przedstawione rozważania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli P. K., B. K. i T. K. Skarżący kasacyjnie podnieśli następujące zarzuty naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 i 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku (Dz. U. Nr 54, poz. 422 - treść rozporządzenia w pierwotnym brzmieniu) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu II instancji, chociaż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ II instancji odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji, chociaż przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia prawa - w dacie wydania kontrolowanej decyzji obowiązywało rozporządzenie wyznaczające granice terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku, z którego wynikało, iż obejmuje ono jedynie niehipotekowane grunty wsi D., natomiast odszkodowanie przyznano za uregulowane w księdze wieczystej grunty znajdujące się na terenie miasta Lublina;

2. naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez faktyczne nierozpatrzenie zarzutu zawartego w pkt. 6 skargi do WSA, w którym zarzucono organowi II instancji "naruszenie art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, chociaż rażąco narusza ona prawo, gdyż nie wskazano w niej podstawy prawnej w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania" oraz brak wyjaśnienia przez Sąd, z jakiego powodu podniesiony zarzut nie był zasadny;

a w konsekwencji:

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, poprzez nieuchylenie decyzji organu II instancji, chociaż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ II instancji odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji, chociaż przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia prawa - gdyż nie wskazano podstawy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia odszkodowania w sprawie;

4. naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez faktyczne nierozpatrzenie zarzutu zawartego w pkt 7 skargi, w którym zarzucono organowi II instancji: "naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, chociaż rażąco narusza ona prawo, gdyż pomimo faktu, iż jest ona częściowo odmowna, nie sporządzono do niej uzasadnienia" oraz brak wyjaśnienia przez Sąd, z jakiego powodu podniesiony zarzut nie był zasadny.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono przede wszystkim uwagę, że w dacie wydawania kontrolowanej decyzji istniał wyraźny i jednoznaczny przepis prawa, który naruszono w sposób rażący, a zatem zestawienie treści tego przepisu z działaniem organu nosi cechę oczywistego, wyraźnego i bezspornego naruszenia prawa. Przepisem tym jest § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku, obowiązujący w dniu wydania kontrolowanej decyzji, a więc w dniu 1 grudnia 1953 r. z którego wynika jednoznacznie, iż Pomnik Męczeństwa obejmuje jedynie grunty niehipotekowane wsi D., w gminie Z. Tymczasem nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż nieruchomość, za którą odszkodowanie przyznano W. K. uregulowana była w KW Lublin nr [...], która została zamknięta i w dniu 29 grudnia 1949 r. przeniesiona do KW Lublin [...]. Hipotekowany grunt znajdujący się na obszarze Lublina nie był więc w dniu [...] grudnia 1953 r. objęty terenem Pomnika Męczeństwa, a zatem nie podlegał przejęciu przez Państwo na podstawie art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku. Ponadto granice Pomnika Męczeństwa zostały rozszerzone

o grunty na obszarze Lublina dopiero w dniu 21 września 1955 r. tj. w dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 25 sierpnia 1955 r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku. Zatem grunty, za które orzeczono odszkodowanie w dniu [...] grudnia 1953 r. przeszły na własność Państwa dopiero w dniu 21 września 1955 r. W grudniu 1953 r. nie można była ustalić odszkodowania za grunty, które nie były jeszcze wywłaszczone. Skarżący kasacyjnie wskazali ponadto, że orzeczenie z dnia 1 grudnia 1953 r. nie posiadało uzasadnienia, a zatem jedynym źródłem informacji o motywach rozstrzygnięcia mogło być wskazanie podstawy prawnej. Jednakże jako podstawę prawną decyzji, w zakresie wysokości odszkodowania, wskazano jedynie tytuł rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52 poz. 339 z 1952). Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nie wskazało natomiast żadnej jednostki redakcyjnej z powołanego rozporządzenia. Nie wiadomo zatem, na którym przepisie oparto wyliczenie odszkodowania. Jest to istotne o tyle, że na podstawie powyższego rozporządzenia istniała możliwość określania wartości nieruchomości co najmniej na dwa sposoby, w zależności od tego czy były to grunty rolne czy nierolne,czy był za te grunty opłacany podatek gruntowy.

Zdaniem skarżących kasacyjnie, wskazanie jedynie rozporządzenia z dnia

28 listopada 1952 r. musi być uznane za wadliwe, bowiem zasady dotyczące ustalania odszkodowań były zawarte przede wszystkim w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Dokonując kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji z dnia 21 października 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj. 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w granicach skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że opiera podniesione w niej zarzuty na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., chociaż zarzuty naruszenia przepisów postępowania powiązał z zarzutami naruszenia norm prawa materialnego. Zatem w istocie skarga kasacyjna zawiera zarzuty oparte na obydwu podstawach określonych w art.174 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art.145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art.156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. 2 i art.5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku w zw. z §1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku w pierwotnym brzmieniu w zw. z art.133 §1 p.p.s.a. zmierzał do wykazania, że kwestionowana decyzja z dnia [...] grudnia 1953 r. nosi cechę oczywistego, bezspornego i rażącego naruszenia § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w jego pierwotnym brzmieniu. Autor skargi kasacyjnej twierdzi bowiem, że hipotekowany grunt opisany w księdze wieczystej Kw nr [...] nie wchodził w skład Pomnika Męczeństwa, gdyż proste zestawienie treści wskazanego przepisu (§1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r.) ze stanem faktycznym wskazuje, że w skład Pomnika wchodziły jedynie grunty wiejskie niehipotekowane, a nie hipotekowane grunty miejskie. Z zaprezentowanym stanowiskiem autora skargi kasacyjnej nie można się zgodzić.

Z treści §1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji w dniu [...] grudnia 1953 r. wynika wprawdzie, że ustawodawca określił tereny Pomnika Męczeństwa na Majdanku, jako grunty niehipotekowane (ukazowe) wsi D., jednakże w dalszej części przepisu uszczegółowił to stwierdzenie określając przebieg granic terenu obejmującego Pomnik Męczeństwa na Majdanku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego to właśnie określenie terenu wywłaszczonego przez opis przebiegu linii granicznych ma podstawowe znaczenie w sprawie. Odpowiedź na pytanie, czy przedmiotowa działka wchodziła w skład terenu w tak określonych granicach znajduje się w sporządzonym przez mierniczego przysięgłego W. W. planie gruntów objętych wywłaszczeniem. Według tego planu przedmiotowy teren obejmował grunty o powierzchni 96,4791 (tu zachodzi zgodność co do powierzchni określonej w rozporządzeniu), zaś przedmiotowa działka o pow. 6,0659 ha określona została jako działka nr 1. Wynika to w sposób nie budzący wątpliwości z planu sytuacyjnego sporządzonego przez mierniczego przysięgłego znajdującego się w aktach sprawy. Dowód ten nie został podważony na żadnym etapie postępowania wielu toczących się spraw (w tym także sprawy z wniosku małżonków S. o odszkodowanie, w wyniku której za część działki nr 1 ich następcy prawni otrzymali odszkodowanie). Zachodzi zgodność łącznej powierzchni gruntów określonych w przywołanym powyżej planie sytuacyjnym i w § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r., czyli gruntów o łącznej powierzchni 96 ha 4.971 m2. Skoro teren opisany i szczegółowo określający w §1 rozporządzenia przebieg granic obejmował przedmiotową działkę, to stwierdzenie we wstępnej w treści przepisu, że Pomnik Męczeństwa na Majdanku obejmuje teren, pochodzący z gruntów niehipotekowanych nie oznacza, że przedmiotowa działka nie została wywłaszczona. Dodatkowo wymaga także przypomnienia, że zagadnienie podlegania części gruntów, które od W. K. nabyli małżonkowie S., było przedmiotem rozważań przez Sąd Powiatowy w Lublinie rozpoznający sprawę o eksmisję T. S. z gruntu nabytego od W. K. Sąd cywilny prawomocnym wyrokiem tę kwestię przesądził jednoznacznie stwierdzając, że grunt został wywłaszczony, jako wchodzący w skład terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku. Analogiczne stanowisko wynika z ostatecznej i jak dotychczas niekwestionowanej decyzji Prezydenta m. Lublin przyznającej rodzinie S. odszkodowanie za wywłaszczony grunt.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej – naruszenia art. 133§1 w zw. z art.134 §1 w zw. z art.141 §4 p.p.s.a. dotyczy nierozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji zarzutu skargi niewskazania w kwestionowanej decyzji podstawy prawnej w zakresie ustalenia odszkodowania. Zarzut ten łączy się z zarzutem naruszenia art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.156 §1 pkt 1 k.p.a. w z. z art.75 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem. Odnośnie do tak sprecyzowanych zarzutów należy przede wszystkim stwierdzić, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej zachodzi wówczas, gdy decyzja nie ma oparcia w żadnym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Natomiast samo niewskazanie podstawy prawnej, w sytuacji, gdy ona istnieje nie uzasadnia twierdzenia, że decyzje wydano bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W kwestionowanym orzeczeniu z dnia 1 grudnia 1953 r. wskazano, że zostało wydane na podstawie art.1, 2,3,4,5,6 i 7 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. (Dz. U. RP Nr 52, poz. 266) o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52, poz. 339). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nie zachodziła potrzeba wskazania jako podstawy prawnej przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1946 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz.31), gdyż podstawą wywłaszczenia była wskazana w komparycji kwestionowanego orzeczenia ustawa z dnia 2 lipca 1947 r. (Dz. U. RP Nr 52, poz. 266) o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku, a ponadto w orzeczeniu wskazano, że ustalenie odszkodowania nastąpiło "na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52, poz. 339 z 1952 r.)", które zostało uchwalone 28 listopada 1952, opublikowane w dniu 30 grudnia 1952 r. i w tej dacie weszło w życie. Wprowadzone zaś zmiany w dniu 4 lutego 1953 r. dotyczyły tylko określania wartości "zasiewów", co w sprawie z uwagi na zajęcie gruntów i ich charakter nie miało zastosowania.

Trudno też zgodzić się z tezą pełnomocnika skarżących, aby w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1953 r. dokonywać ustaleń, czy W. K. w latach 40 tych płaciła podatek gruntowy i weryfikować wysokość przyznanego odszkodowania w sytuacji, gdy akta administracyjne nie są kompletne i nie zachowały się wszystkie dokumenty postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego, zaś kontrola orzeczenia następuje po 64 latach od jego wydania.

Odnośnie do poczynionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dywagacji dotyczących biegłego w postępowaniu odszkodowawczym autor skargi nie wskazał stosownego zarzutu naruszenia prawa w petitum skargi kasacyjnej poza stwierdzeniem naruszenia art.75 §1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem rozwiniętym w jej uzasadnieniu jako "przez niewskazanie w orzeczeniu konkretnych przepisów zastosowanych przez Prezydium WRN do kontroli opinii biegłego". Trzeba zatem stwierdzić, że organ wydający kwestionowane orzeczenie nie miał obowiązku wskazywania konkretnych przepisów dotyczących biegłego, skoro wskazał przepisy będące podstawą procedowania w sprawie odszkodowania.

Nie zasługuje także na uwzględnienie ostatni z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów - naruszenia art. 133 §1 w zw. z art.134 §1 i art.141 §4 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie zarzutu zawartego w pkt 7 skargi, w którym zarzucono, że nie sporządzono uzasadnienia kwestionowanego orzeczenia. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w końcowej jego części Sąd pierwszej instancji odniósł do tego zarzutu.

Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził kontrolę legalności wydanych w sprawie decyzji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Na zasadzie art. 207§2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.