Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3112/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 ust. 1,art. 68 ust. 1  art. 86 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 2, art. 37ap ust. 1 pkt 2, art. 86a, art. 101 pkt 4
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2016 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny, po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w K., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie [...], zlokalizowanej w W. przy ul. [...]. Wydając powyższe rozstrzygnięcie organ działał na podstawie art. 115 pkt 4 w związku z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 8 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

Do wydania decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] udzielił A. M. zezwolenia znak: [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie [...], zlokalizowanej w W. przy ul. M.. Następnie w dniu [...] listopada 2011 r. zmienił ww. zezwolenie poprzez dokonanie zmiany nazwy apteki na A. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ dokonał kolejnej zmiany zezwolenia, bowiem podmiotem prowadzącym aptekę stała się A. Sp. z o.o. z siedzibą w K.. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż w dniu [...] lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Gospodarczy KRS wydał postanowienie o przekształceniu jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej przez A. M. w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, działającą pod firmą T. Sp. z o.o. Z dniem zarejestrowania przekształcenia przez Sąd T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wstąpiła w prawa i obowiązki przysługujące przedsiębiorcy A. M., w tym w zezwolenia na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, m.in. apteki zlokalizowanej w W. przy ul. [...]. Natomiast w dniu [...] lutego 2014 r. Sąd wydał postanowienie o połączeniu Spółki T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz "A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. poprzez przejęcie całego majątku Spółki T. Sp. z o.o. przez A. Sp. z o.o. w trybie art. 494 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.).

W lipcu oraz we wrześniu 2014 r. do kancelarii [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. wpłynęły, przekazane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, kopie pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] oraz pisma Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] wraz z kserokopią protokołu kontroli przeprowadzonej w Spółce S. Sp. J.

Wobec powyższego, pismem z dnia [...] lutego 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej [...], zlokalizowanej w W. przy ul. M., w związku ze sprzedażą produktów leczniczych do nieuprawnionych kontrahentów.

Po przeprowadzeniu postępowania, [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B., działając na podstawie art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 9, art. 87 ust. 1 i 2, art. 96 ust. 1, art. 99 ust. 3 pkt 1, art. 101 pkt 4 w związku z art. 37ap ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz art. 104 w związku z art. 107 § 1-3 kpa, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. cofnął A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. ww. zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

W ocenie organu, Spółka nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, bowiem T. Sp. z o.o., po przekształceniu A. Sp. z o.o., naruszyła podstawowe zasady działania apteki ogólnodostępnej. Przedsiębiorca celowo i świadomie naruszał przepisy ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, dokonując sprzedaży produktów leczniczych i suplementów diety do hurtowni farmaceutycznej M. Sp. z o.o. oraz aptek S. Sp. J. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. zaznaczył, iż w ramach posiadanego zezwolenia Spółka nie mogła prowadzić obrotu hurtowego produktami leczniczymi.

Od powyższej decyzji Spółka A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła do Głównego Inspektora Farmaceutycznego odwołanie, zarzucając naruszenie: art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4; art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 ust. 1, 68 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1; art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 72 ust. 1 i 3 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne; art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa; art. 7 kpa, 75 § 1 kpa, 77 § 1 kpa, 78 § 1 kpa, art. 81 kpa, art. 86 kpa; art. 107 § 1 i 3 kpa; art. 106 § 1 i 5 kpa w związku z art. 110 kpa w związku z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości lub ewentualnie - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a ponadto o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze: strony – P. K., świadka - kierownika apteki.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] października 2015 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W ocenie organu odwoławczego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (m.in. z faktur VAT dostarczonych przez stronę) wynika, że A. M. za pośrednictwem apteki ogólnodostępnej [...], położonej w W. przy ul. M., dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej: M. Sp. z o.o. i apteki ogólnodostępnej położonej w E. przy ul. [...], prowadzonej przez Spółkę: S. Sp. J., m.in. takich produktów, jak: Clexane, Seretide, Zoladex, Symbicort Turbuhaler, Inspra, Oxis Turbuhaler czy Fraxiparine, które najczęściej występują w tzw. "odwróconym łańcuchu dostaw" i należą do leków ratujących życie i zdrowie człowieka. A. M. w latach 2011-2013 dokonała sprzedaży produktów leczniczych do ww. podmiotów na łączną kwotę 1034 295,13 zł. Tymczasem zgodnie z art. 65 ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Wspomniana ustawa przewiduje dwie formy prowadzenia obrotu produktami leczniczymi: obrót detaliczny (art. 68 ust. 1) i obrót hurtowy (art. 72 ust. 3). Organ podkreślił, że obrót hurtowy produktami leczniczymi ma miejsce m.in. wtedy, gdy ich nabywcą jest którykolwiek z podmiotów wymienionych w art. 72 ust. 3 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Natomiast Spółka dostarczała produkty lecznicze do hurtowni farmaceutycznej oraz innej apteki ogólnodostępnej, tzn., że prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi. Strona nie posiadała zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej (art. 74 ust. 1), co oznacza, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi (art. 72 ust. 1). Wobec powyższego, w ocenie organu, Spółka naruszyła art. 87 ust. 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, zgodnie z którym apteki ogólnodostępne przeznaczone są do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2. Organ podkreślił, iż art. 86 ust. 2 – 5 i 8 (z uwzględnieniem art. 72 ust. 5) zawiera numerus clausus usług, jakie świadczyć mogą apteki. Ponadto, w ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, dokonywanie przez ww. aptekę ogólnodostępną sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych narusza art. 96 ust. 1 ww. ustawy, albowiem produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych: na podstawie recepty, bez recepty, na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów. Wobec powyższego, organ uznał, że zaistniała przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia określona w art. 37ap ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne – utrata rękojmi należytego prowadzenia apteki (art. 101 pkt 4).

W dalszej części uzasadnienia GIF odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Powołując się na treść art. 494 § 1 i § 2 ksh, wskazał, że Spółka przejęła wszystkie prawa i obowiązki Spółki przejmowanej, w tym zezwolenie na prowadzenie apteki, co oznacza, zdaniem organu, odpowiedzialność Spółki przejmującej za wszystkie działania dokonywane w ramach posiadanego zezwolenia przez Spółkę przejętą. W ocenie GIF, z treści decyzji organu I instancji jasno wynika, iż połączenie się spółek oznacza jednoznacznie, że stroną w postępowaniu o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej jest spółka, która weszła w prawa i obowiązki spółki przejętej, gdyż gdyby organ wydał decyzję wobec spółki nieistniejącej, naruszyłby obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego. Zdaniem GIF, fakt, iż organ I instancji nie ustalił, czy Spółka w momencie rozpatrywania wniosku o zmianę zezwolenia z uwagi na przekształcenie daję rękojmię należytego prowadzenia apteki, pozostaje bez wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Decyzja o zmianie zezwolenia została wydana w dniu [...] kwietnia 2014 r., natomiast pierwsze informacje wskazujące na nieprawidłowości w aptece ogólnodostępnej "[...]" wpłynęły do organu I instancji w dniu [...] lipca 2014 r., tzn. po dokonaniu zmiany zezwolenia.

Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreślił, że w momencie przejęcia Spółki T. Sp. z o.o. (A. M.) przez A. Sp. z o.o., Spółka ta utraciła rękojmię należytego prowadzenia apteki. Na gruncie niniejszej sprawy, sukcesja generalna oznacza także ponoszenie odpowiedzialności za działania podejmowane przez poprzednika prawnego. Ponadto, organ stwierdził, iż rękojmię należytego prowadzenia apteki posiada podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, a nie osoba sprawująca funkcję w tym podmiocie, na co wskazuje art. 101 pkt 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Wobec powyższego, przesłuchanie Prezesa Zarządu Spółki, w ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, nie miałoby wpływu na ocenę posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ponadto, organ stwierdził, iż nie został naruszony art. 106 § 1 i 5 kpa, albowiem żaden przepis prawa nie uzależnia cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki od zajęcia stanowiska przez inny organ.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zarzuciła naruszenie: art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4, art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne; art. 72 ust. 1 i 3 w związku z art. 74 ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, informowania i przekonywania strony, a w głównej mierze w części dotyczącej spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej, obejmujących zezwolenie, w tym posiadania rękojmi wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem; art. 7, 75 § 1, 77 § 1 kpa, 78 § 1 kpa, art. 81 kpa, art. 86 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym oddalenie wniosków dowodowych Spółki) w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym, czy skarżąca dokonywała sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych, a także naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na zaniechaniu ustalenia stanu faktycznego sprawy; art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, spełniającego wymogi prawa; art. 106 § 1 i 5 kpa w związku z art. 110 kpa w związku z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1429 ze zm.), poprzez wydanie decyzji mimo braku opinii Prezydium Okręgowej Izby Aptekarskiej w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki przez skarżącą, a w efekcie wydanie decyzji bez opinii organu samorządu aptekarskiego.

Formułując przedstawione zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści skargi wskazała na brak związku między działalnością A. M., Spółką T., a ich następcą prawnym A. Sp. z o.o. Podkreśliła, że na dzień podpisania przez obie Spółki planu połączenia, jak również podjęcia uchwał o połączeniu obu Spółek, wobec Spółki przejmowanej nie toczyło się postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ponadto, wobec A. M., jak również T. Sp. z o.o. nie zostało wydane orzeczenie zakazujące wykonywania działalności. Skarżąca zwróciła uwagę na brak tożsamości osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentacji ww. Spółek. Stwierdziła, iż szerokie pojmowanie praw i obowiązków nie może sprowadzać się do konstatacji, iż uchybienie obowiązkom oraz niedawanie rękojmi przez poprzednika prawnego Spółki jest równoznaczne z niespełnieniem wymogów przez jego następcę. Zdaniem skarżącej, wszczęcie postępowania w stosunku do następcy prawnego było niedopuszczalne, gdyż doprowadziło do obciążenia odpowiedzialnością za działania bądź zaniechania, na powstanie których Spółka nie miała jakiegokolwiek wpływu. W ocenie skarżącej, aby wyjaśnić istnienie bądź brak po stronie przedsiębiorcy rękojmi należytego prowadzenia apteki należało przesłuchać Prezesa Zarządu P. K.. Jak wskazała skarżąca, okręgowa izba aptekarska ma uprawnienia do wyrażania opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni, a wojewódzki inspektor farmaceutyczny przed wydaniem decyzji, musi zwrócić się o zajęcie stanowiska do właściwej izby aptekarskiej, pomimo iż stanowisko to nie jest wiążące.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2142 ze zm.), obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Ustawa - Prawo farmaceutyczne przewiduje dwie formy prowadzenia obrotu produktami leczniczymi: detaliczny i hurtowy. W myśl art. 68 ust. 1 ww. ustawy, obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. W art. 72 ust. 3 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne zdefiniowano "obrót hurtowy" jako wszelkie działania polegające na zaopatrywaniu się, przechowywaniu, dostarczaniu lub eksportowaniu produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, posiadających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane w Państwie Członkowskim Unii Europejskiej lub Państwie Członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub pozwolenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2, prowadzone z wytwórcami lub importerami w zakresie wytwarzanych lub importowanych przez nich produktów leczniczych, lub z przedsiębiorcami zajmującymi się obrotem hurtowym, lub z aptekami lub zakładami leczniczymi dla zwierząt, lub z innymi upoważnionymi podmiotami, z wyłączeniem bezpośredniego zaopatrywania ludności.

Obrót hurtowy produktami leczniczymi ma miejsce m.in. wtedy, gdy ich nabywcą jest którykolwiek z podmiotów wymienionych w art. 72 ust. 3 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Z kolei art. 72 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych. Zgodnie z art. 74 ust. 1 tej ustawy, podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego.

W aptece ogólnodostępnej nie może być zatem prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych. W świetle art. 68 ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. Obrót hurtowy produktami leczniczymi natomiast ma miejsce m.in. wtedy, gdy ich nabywcą jest którykolwiek z podmiotów wymienionych w art. 72 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8, oraz wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2 przedmiotowej ustawy. Ponadto, przepis art. 96 ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowi wprost, że produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych: 1) na podstawie recepty, 2) bez recepty, 3) na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca Spółka nie posiadała zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, a zatem nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Spółka dokonywała sprzedaży produktów leczniczych, wyrobów medycznych, suplementów diety do innych aptek ogólnodostępnych i hurtowni farmaceutycznej, nie posiadając zezwolenia na obrót hurtowy. Odpowiedzialności Spółki w tym zakresie wynika z następstwa prawnego, dokonanego w drodze sukcesji generalnej. Następca prawny ponosi bowiem wszelkie konsekwencje działań swego poprzednika. Skarżąca Spółka mogła przed dokonaniem przejęcia sprawdzić prawidłowość prowadzonej przez poprzednika prawnego działalności, czego nie uczyniła, względnie - wiedziała o tego rodzaju procederze i tym samym godziła się na konsekwencje, jakie z tego mogą dla niej wyniknąć.

Wobec powyższego, organy Inspekcji Farmaceutycznej prawidłowo uznały, że skarżąca prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi. Powołane w motywach decyzji okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają zarzuty i twierdzenia organów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że skarżąca Spółka nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej pod nazwą [...], zlokalizowanej w W. przy ul. M.. Prowadzenie obrotu hurtowego produktami leczniczymi przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną jest niedopuszczalne. Prowadzenie obrotu produktami leczniczymi poprzez sprzedawanie tych produktów przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną do hurtowni farmaceutycznej i podmiotów prowadzących inne apteki ogólnodostępne stanowi naruszenie wymagań ustawowych, dotyczących obrotu produktami leczniczymi. Prowadzenie obrotu hurtowego produktami leczniczymi, z wyjątkami przewidzianymi w art. 72 ust. 8 pkt 2 przedmiotowej ustawy, zostało zastrzeżone wyłącznie dla hurtowni farmaceutycznych, składów celnych i konsygnacyjnych produktów leczniczych. Skoro skarżąca nie posiadała zezwolenia na prowadzenie obrotu hurtowego produktami leczniczymi, to zgodnie z prawem - takiej działalności nie mogła prowadzić. Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca, prowadząc aptekę ogólnodostępną, sprzedawała produkty lecznicze i suplementy diety do hurtowni farmaceutycznej i dostarczała produkty lecznicze do innych aptek ogólnodostępnych, co oznacza, że nie posiadając zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, de facto prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi.

Na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, organ wydający zezwolenie cofa je w przypadku, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Również przepis art. 103 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne wskazuje, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka naruszyła przepis art. 86a. W myśl art. 86a ww. ustawy, zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu.

Jednym z warunków udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki jest - w myśl art. 101 pkt 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne - dawanie rękojmi należytego prowadzenia apteki. Oczywistym jest, że rękojmia należytego prowadzenia apteki musi istnieć przez cały czas prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. Konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki badana jest nie tylko na etapie wydawania zezwolenia na otwarcie nowej apteki. Przedsiębiorca posiadający już zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej musi spełniać tę przesłankę przez cały okres posiadania zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ww. ustawą - Prawo farmaceutyczne i zezwoleniem wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "rękojmi należytego prowadzenia apteki". W tym zakresie należy więc skorzystać z dorobku doktryny i orzecznictwa odnoszącego się do rękojmi należytego wykonywania zawodu, tym bardziej, że Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie stwierdzał, iż orzecznictwo dotyczące poszczególnych zawodów, w których wymagana jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, znajduje zastosowanie ogólnie do pojęcia "rękojmi", z uwzględnieniem cech szczególnych danego zawodu, przy czym chodzi nie tylko o wiedzę i wysokie kwalifikacje, ale o sumienność i rzetelność (M. Kulesza, Opinia prawna odnośnie do rękojmi należytego prowadzenia apteki, Biuletyn Informacyjny, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, luty 2004 r., s. 27; por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1999 r. o sygn. akt II SA 879/99, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się, że przez pojęcie "rękojmi należytego wykonywania zawodu" należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących danego zawodu, składających się na jego ogólny wizerunek, a odnoszonych do osoby zaufania publicznego" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1999 r. o sygn. akt II SA 879/99, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na wizerunek ten składają się takie cechy charakteru, jak: szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r. o sygn. akt II SA 959/00, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, zaznacza się, że rękojmia należytego wykonywania zawodu ściśle wiąże się z nieskazitelnym charakterem osoby, a w tym przypadku istotne są takie przymioty osobiste, jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Na rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie. Pojęcie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (por wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2006 r. o sygn. akt VI SA/Wa 499/06; z dnia 12 lutego 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2084/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki rękojmi nie należy przy tym utożsamiać z wymaganiem odnoszącym się do kwalifikacji zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r. o sygn. akt II SA 959/00, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z drugiej strony jednak nie można przyjąć, że rękojmia (w ogóle) nie wiąże się z wiedzą praktyczną konieczną do wykonywania zawodu. Brak odpowiednich umiejętności czy też dostatecznej praktyki może bowiem mieć wpływ na poziom świadczonych usług, a przez to nie stanowić gwarancji należytego wykonywania zawodu.

Utrata przymiotu dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej powoduje określone sankcje, jakie ustawodawca wprowadza w celu eliminowania sytuacji stwarzających zagrożenie dla obrotu produktami leczniczymi. Reglamentowanie sfery obrotu produktami leczniczymi niewątpliwie podyktowane jest troską ustawodawcy o zdrowie i życie obywateli, toteż ograniczenia, jakie zostały wprowadzone w ramach tego obrotu, mają służyć wypełnianiu jego założeń. Wynika to wprost z treści art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W rozpoznawanej sprawie orzekające w niej organy Inspekcji Farmaceutycznej zasadnie uznały, że skarżąca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki i tym samym przestała spełniać jeden z warunków wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Wystąpiła zatem przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia, określona w art 37ap ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Należy zgodzić się z organem, że wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę nie miały znaczenia dla oceny, czy skarżąca spełnia wymogi do wykonywania działalności objętej zezwoleniem w zakresie dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki. W niniejszej sprawie oceny tej okoliczności dokonano bowiem na podstawie wyników kontroli i nie ma podstaw do ich kwestionowania. W zaistniałych okolicznościach, zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, skarżąca przestała spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu, tracąc rękojmię należytego prowadzenia apteki, co skutkowało wydaniem decyzji cofającej Spółce zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej pod nazwą [...], zlokalizowanej w W. przy ul. M..

Istniejące w art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1429 ze zm.) uprawnienie organu samorządu aptekarskiego do wydawania opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni stwarza jedynie generalną kompetencję w tym zakresie, która jednak musiałaby znaleźć swoje potwierdzenie w przepisach ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne lub w innych regulacjach. Jednakże w obowiązującym stanie prawnym brak jest takich materialnoprawnych podstaw zobowiązujących organ Inspekcji Farmaceutycznej do współdziałania z organem samorządu aptekarskiego na podstawie art. 106 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Nie przewidują takiego trybu zarówno art. 37ap ust. 1 pkt 2, art. 99 ust. 2 ani art. 103 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, statuujące zasady wydawania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, ani też inne przepisy tej ustawy oraz innych regulacji. Oznacza to, że [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] nie miał prawnego obowiązku uzyskania opinii organu samorządu aptekarskiego przed wydaniem decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Sąd nie znalazł podstaw, by zakwestionować czynności organów Inspekcji Farmaceutycznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. Podejmując rozstrzygnięcie, organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i ww. ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ nadzoru farmaceutycznego argumentacja jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji.

Tym samym Sąd uznał, że poczynione przez organy Inspekcji Farmaceutycznej ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organy ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów Inspekcji Farmaceutycznej, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.