Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 257/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 4 ust. 11
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
article: art. 74, art. 75
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 76 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie NSA Stanisław Gronowski (spr.) Joanna Kabat - Rembelska Protokolant Sylwia Kizińska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 429/07 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję M. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 429/07, wydanym w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję M. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, oddalono skargę.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego:

Protokołem z kontroli drogowej z dnia [...] stycznia 2007 r. sporządzonym w M. P. przez funkcjonariusza Policji z udziałem S. Z., zwanego dalej "skarżącym", ustalono, iż kierujący samochodem ciężarowym marki IFA W50L o numerze rejestracyjnym [...] skarżący nie opłacił opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skarżący oświadczył, iż nie dokonał zakupu odpowiedniej karty opłaty drogowej. Ponadto, w świetle ustaleń protokołu, skarżący nie okazał tarcz do tachografu, dokumentujących przebieg jego pracy jako kierowcy za poprzedni tydzień i 15 dni wstecz. Protokół ten skarżący podpisał, nie wnosząc do niego uwag.

W związku z powyższymi ustaleniami w dniu [...] stycznia 2007 r. Komendant Powiatowy Policji w S. B. wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie administracyjne, wskazując na możliwość wypowiedzenia się skarżącego co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), z którego to uprawnienia skarżący nie skorzystał.

Decyzją Komendanta Powiatowego Policji w S. B. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] nałożono na skarżącego karę pieniężną w łącznej kwocie 3.500 zł.

Powyższa kwota obejmowała karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jako podstawę prawną do jej nałożenia organ wskazał art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 91 ust. 1, art. 92 ust. 4 oraz lp. 4.1 oraz 1.7 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.). W świetle art. 42 ust. 1 cytowanej ustawy podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie. Zgodnie z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (pkt 1); o czasie pracy kierowców (pkt 2); o odpadach (pkt 3); o ochronie zwierząt (pkt 4); o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów (pkt 5); o bezpieczeństwie żywności i żywienia (pkt 6); wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych (pkt 7); wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych (pkt 8) - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. W myśl art. 92 ust. 4 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W świetle lp. 4.1 załącznika do powołanej ustawy kara pieniężna z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wynosi 3.000 zł.

Ponadto nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 500 zł, powołując wskazane wyżej przepisy oraz lp. 1.7 załącznika do ustawy, w myśl którego wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 500 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji, wniesionym do M. Komendanta Wojewódzkiego Policji, skarżący podniósł nowe okoliczności faktyczne. Jak wskazał został poddany kontroli drogowej podczas próbnej jazdy pojazdu po przeprowadzonym remoncie silnika i wymianie przedniej szyby. Przez nieuwagę nie wziął blankietu miesięcznej opłaty drogowej zakupionej w dniu 12 stycznia 2007 r., która została załączona do akt sprawy. Jak wyjaśnił, nie nakleił na szybę odpowiedniej części blankietu opłaty, gdyż planował wymianę uszkodzonej szyby. Wskazał również na wstrzymanie, ze względów osobistych, działalności gospodarczej od listopada 2006 r.

Ostateczną decyzją M. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy oparł się na ustaleniach protokołu kontroli drogowej i nie uwzględnił wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu. Organ odwoławczy wskazał na ciążące na kierowcy pojazdu powinności dotyczące sposobu udokumentowania faktu uiszczenia opłaty drogowej oraz odnoszące się do dokumentowania czasu pracy kierowcy, do czego skarżący się nie zastosował. I tak organ odwoławczy powołał przepis § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.). W myśl tego paragrafu uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat (ust. 1). Natomiast zgodnie z ust. 2 karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej, umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu (pkt 1); odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty (pkt 2). Stosownie do przepisu § 3 ust. 3 rozporządzenia dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie. W myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty: winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 (pkt 1); uszkodzona winieta lub odcinek kontrolny (pkt 2); odcinek kontrolny noszący ślady ingerencji chemicznej lub mechanicznej (pkt 3); odcinek kontrolny zafoliowany (zalaminowany) lub w inny sposób uniemożliwiający sprawdzenie umieszczonych na dokumencie zabezpieczeń (pkt 4).

Jak podkreślił organ odwoławczy skarżący nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty drogowej w sposób przewidziany w przepisach § 3 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia.

Ponadto organ odwoławczy wskazał na niedopełnienie przez skarżącego wymogów przewidzianych w przepisach art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879). W myśl powołanego wyżej artykułu kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy (ust. 1). Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli (ust. 2). Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy drogowe, z tym że przedsiębiorca przedkłada stosowne oświadczenie (ust. 3).

Organ odwoławczy podkreślił również niezastosowanie się skarżącego do przepisu powołanego już art. 87 ustawy o transporcie drogowym, nakładającego na kierowcę pojazdu obowiązek posiadania przy sobie wymaganych dokumentów i okazywania ich na żądanie uprawnionego organu kontroli.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 429/07 Sąd I instancji oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Jak podniósł Sąd I instancji skarżący w trakcie kontroli drogowej nie posiadał wymaganego dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, jak również nie dysponował wymaganymi wykresówkami bądź stosownym pisemnym oświadczeniem dotyczącym uzasadnienia przyczyn tego stanu rzeczy. Ponadto, jak podkreślił Sąd I instancji, nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest uzależnione od winy sprawcy tych naruszeń. Dla nałożenia kary pieniężnej wystarcza sam fakt naruszenia przepisów powołanej ustawy, co w sprawie miało miejsce.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej "p.p.s.a."), a to przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z:

1) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi, mimo naruszenia tego przepisu przez organy administracji publicznej, to jest niepodjęcia wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie mając na względzie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela,

2) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi, mimo naruszenia tego przepisu przez organy administracji publicznej, poprzez nałożenie kary pieniężnej za brak wymaganej karty opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, podczas gdy skarżący posiadał taką opłatę, a jedynie wskutek szczególnych okoliczności nie umieścił jej trwale na przedniej szybie i w związku z powyższym nie uwzględnił słusznego interesu obywatela,

3) art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi, mimo naruszenia powyższego przepisu przez organy administracji publicznej, poprzez niedopełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały istotny wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz poprzez nieudzielanie przez organy administracji niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co w konsekwencji skutkowało poniesieniem przez skarżącego szkody z powodu nieznajomości prawa.

Dodatkowo już w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na przepis art. 4 ust. 11 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L z dnia 31 grudnia 1985 r.), w myśl którego rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przechodzącymi próby drogowe w celu ulepszeń technicznych, naprawczych lub utrzymania oraz pojazdami nowymi bądź przebudowanymi, które jeszcze nie weszły do ruchu. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się także na przepis art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE L z dnia 31 grudnia 1985 r.), zgodnie z którym urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) Nr 3820/85. Według skargi kasacyjnej powołane wyżej przepisy zostały naruszone wyrokiem Sądu I instancji, gdyż w dacie kontroli drogowej skarżący nie prowadził transportu drogowego, a jedynie przeprowadzał skontrolowanym pojazdem próby drogowe po dokonanym remoncie silnika. O powyższych okolicznościach skarżący w momencie kontroli drogowej złożył ustne oświadczenie. Tym samym brak było podstaw prawnych do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu nieposiadania wykresówek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań zauważyć należy, iż stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W badanej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, iż sformułowane w niej zarzuty nawiązują do podstawy przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. skarżący zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych (ust. 2). W swej istocie skarga kasacyjna czyni zarzut Sądowi I instancji, a tym samym organowi odwoławczemu, że w kwestii naruszenia przez skarżącego przepisów ustawy o transporcie drogowym, penalizowanych karami pieniężnymi, oparto się na ustaleniach protokołu z kontroli drogowej, nie dając wiary wyjaśnieniom skarżącego zawartym w odwołaniu, całkowicie odmiennym od ustaleń protokołu kontroli drogowej, który skarżący podpisał bez zastrzeżeń.

Zarzuty skargi kasacyjnej, które w rzeczy samej sprowadzają się do zakwestionowania waloru dowodowego protokołu z kontroli drogowej, nie znajdują uzasadnienia.

W niniejszej sprawie istotnego znaczenia nabiera kwestia waloru dowodowego protokołu z kontroli drogowej na okoliczność stwierdzonego przez funkcjonariusza organu kontrolnego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sporządzenie takiego dokumentu znajduje umocowanie w przepisach art. 74 ust. 1 omawianej ustawy. W myśl powołanego artykułu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Z omawianych względów protokół z kontroli drogowej ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wspomniany protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem kontrolowanego podmiotu, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej stanowi dowód w sprawie. Orzecznictwo przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04; LEX nr 205475).

Na znaczenie dowodowe omawianego dokumentu wskazują w szczególności przepisy art. 75 ustawy o transporcie drogowym. W świetle powołanego artykułu wyniki kontroli, które uwidaczniane są w protokole, o którym mowa w art. 74 tej ustawy, wykorzystywane są do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania administracyjnego o cofnięcie uprawnień przewozowych przedsiębiorcy, określonych przepisami ustawy (pkt. 1); karnego lub karno-skarbowego (pkt 2); w sprawach o wykroczenia (pkt 3); przez organy Państwowej Inspekcji Pracy (pkt 4); przewidzianego w umowach międzynarodowych w stosunku do przedsiębiorców zagranicznych (pkt 5).

Niezależnie od powyższego nie jest też miarodajnym dowodem na okoliczność wniesienia opłaty drogowej w dacie kontroli drogowej przedłożenie przez skarżącego blankietu opłaty drogowej już po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Jak już wskazano w świetle wyjaśnień skarżącego podczas kontroli drogowej nie zakupił on i nie okazał karty opłaty drogowej. W tej sytuacji nie można postawić Sądowi I instancji zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania na tej podstawie, iż Sąd I nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego w odmowie uznania załączonego przez skarżącego blankietu opłaty drogowej jako dowodu na okoliczność wywiązania się z obowiązku wniesienia opłaty drogowej. Przedłożony przez skarżącego blankiet opłaty drogowej nie może być uznany za miarodajny dowód wniesienia opłaty na dzień kontroli drogowej z tego jeszcze względu, że nie można wykluczyć wykupienia wspomnianego blankietu już po dacie wspomnianej kontroli. Karta opłaty drogowej nie jest bowiem datowana i wypełniana przez podmiot rozprowadzający wspomniane blankiety opłaty. W myśl § 4 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia kartę opłaty wypełnia bowiem podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu. Przedłożenie więc omawianego blankietu opłaty drogowej już po wszczęciu postępowania administracyjnego nie może być zatem miarodajne na okoliczność dopełnienia przez skarżącego obowiązku wniesienia opłaty w dniu kontroli drogowej.

Niezasadne są także, w świetle ustaleń protokołu kontroli drogowej, podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 4 ust. 11 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. oraz art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., ukierunkowane na wykazanie, iż do pojazdu skarżącego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.