Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 606/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróż Sędziowie: sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi O. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego;; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiarem skargi z 15 maja 2019 r. (wpływ do organu administracji 30.05.2019 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku O. B. z 14 grudnia 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy

Jak wynika z akt, O. Ba. obywatelka U. (dalej: Skarżąca, Strona) pismem z 14 grudnia 2018 r. wystąpiła do Wojewody D. (dalej również: organ administracji) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

D. Urząd Wojewódzki we W. pismem z 14 grudnia 2018 r. zawiadomił Stronę, że przewidywany termin rozpoznania ww. wniosku to 14 czerwca 2019 r. Jako przyczynę przedłużenia terminu podano konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów oraz dużą liczbę prowadzonych postępowań. Jednocześnie powiadomiono Stronę, że może zostać wezwana do złożenie dodatkowych dokumentów, a w trakcie rozpoznawania wniosku przebywa na terytorium Polski legalnie do czasy wydania decyzji ostatecznej.

Strona 13 marca 2019 r. złożyła ponaglenie w sprawie rozpoznania jej wniosku z 14 grudnia 2018 r. Powołując art. 35 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. : Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a.). stwierdziła, że jej wniosek powinien zostać rozpoznany nie później niż 14 stycznia 2019 r., ale mimo upływu tego terminu nie otrzymała do Wojewody D. decyzji będącej formą rozpoznania wniosku. Jedyną czynnością było przekazanie zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczenie terminu na 14 czerwca 2019 r. Organ administracji, który otrzymał komplet dokumentów, potwierdził ich kompletność i zgodnie z art. 108 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.) umieścił w paszporcie Strony stempel powinien, zdaniem Strony, rozpoznać sprawę w ustawowym terminie. Wśród dołączonych przez Stronę do ponaglenia dokumentów jest m in. wniosek o wgląd do akt z 20 stycznia 2019 r. W aktach jest pismo organu administracji z 4 czerwca 2019 r., z którego wynika, że kontakt z inspektorem wojewódzkim jest możliwy dopiero po wezwaniu przez pracownika prowadzącego sprawę oraz wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających miejsce zamieszkania w Polsce, bowiem przedłożona umowa najmu lokalu wygasła. Poinformowano też o możliwości otrzymaniu stempla w paszporcie potwierdzającego złożenie wniosku. Także 4 czerwca 2019 r. organ administracji przesłał ponaglenie Strony do Urzędu do spraw Cudzoziemców w W., podtrzymując termin załatwienia sprawy do 14 czerwca 2019 r.

Z akt wynika także, że organ administracji pismem z 26 kwietnia 2019 r. zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Wydziału Zamiejscowego Delegatury ABW we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji czy Strona stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Komenda Wojewódzki Policji we W. udzieliła odpowiedzi pismem z 15 maja 2019 r. (wpływ do organu 16.05.2019 r.)

Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, 21 maja 2019 r. złożyła do akt administracyjnych aneks z 14.05.2019 r. do umowy najmu oraz umowę o prace z dnia 18.01.2019 r. (poświadczone notarialne za zgodność z oryginałem), z uwagi na zmiany zaistniałe w toku prowadzonego przez organ administracji postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku z 14 grudnia 2018 r. Strona, zarzucając naruszenie:

– art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. przez niedochowanie miesięcznego terminu rozpozna sprawy;

– art. 37 §1 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. przez nieprzekazanie ponaglenia, będącego środkiem zaskarżenia, do organu II instancji w terminie 7 dni od daty jego otrzymaniu;

– art. 37 § 5 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. przez nierozpoznanie przez organ II instancji ponaglenie w przewidzianym ustawa 7 dniowym terminie;

– - art. 73 K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. przez niezapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu, tj. brak możliwości kontaktu z inspektorem prowadzącym sprawę, ograniczenie tego kontaktu do sytuacji, w których to urzędnik wzywa stronę do stawiennictwa, co skutkowało brakiem możliwości wglądu do akt;

– - art. 74 §1 K.p.a. w zw. z art. 14 K.p.a. przez odmowę udostępnienia Stronie materiałów sprawy w sposób sprzeczny z prawem, tj. niewydanie stosownego postanowienia;

– - art. 6 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. statuującego zasadę praworządności przez naruszenie, jak i niezastosowanie szeregu przepisów K.p.a. oraz lekceważenie podejścia do Strony, prowadzenie postępowania w sposób niechlujny, chaotyczny co nie jest wyrazem praworządności i nie mogło przyczynić się do pogłębienia zaufania obywateli do władzy publicznej;

– art. 12 K.p.a. przeprowadzenie postępowania w sposób niesprawny, opieszały oraz wydłużenie postępowania bez żadnej uzasadnionej przyczyny.

Wobec powyższego Strona wniosła:

- na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) o zobowiązanie organu administracji do niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie udzielenia Stronie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na podjęcie pracy, jednak nie później niż w terminie 7 dni od daty doręczenia organowi orzeczenia;

- na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a o stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się przewlekłości oraz, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a. o przyznanie Stronie od organy administracji sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł ;

- na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania sądowego na rzecz Strony;

- na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pozytywna weryfikacja wniosku odbyła się przy osobistym jego składaniu przez Stronę. Urzędnik przyjmujący wniosku na bieżąco sprawdził jego kompletność, wszystkie załączniki czego dowodem jest umieszczenie w dokumencie podróży stempla (art. 108 § 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach) oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Pierwsza czynność, której organ nie wykonał po otrzymaniu wniosku to wystąpienie do Komendy Wojewódzkiej Policji Straży Granicznej i ABW. Przewlekłość na dzień sporządzenia skargi to 5 miesiącu i 1 dzień.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Brak informacji czy Wojewoda D. zakończył postępowanie w sprawie, mimo, że na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę (lipiec 2019 r.) upłynął już termin wskazany przez organ administracji jako termin zakończenia postępowania (14.06.2019 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści § 2 powyższego przepisu, rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania, warunek ten powiązać należy z art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - to do organu prowadzącego postępowanie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca przed wniesieniem skargi do tut. Sądu wniosła ponaglenie – pismo z 13 marca 2019 r. Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc dopuszczalna.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzone postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skierowany do organu administracji kompletny wniosek Skarżąca złożyła w dniu 14 grudnia 2018 r. osobiście. Zostało to potwierdzone umieszczonym w paszporcie stemplem. Pismem z tego samego dana zawiadomiono Stronę, że przewidywany termin załatwienia wniosku to 14 czerwca 2019 r. Pierwsze czynności w sprawie organ administracji podjął dopiero 26 kwietnia 2018 r. czyli po czterech miesiącach od otrzymania wniosku. Czynności te polegały na zwróceniu się do Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Wydziału Zamiejscowego Delegatury ABW we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji czy Strona stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ wykonał zatem czynności rutynowe nie wymagająca podejmowania działań czasochłonnych i skomplikowanych. Należy zauważyć, że ww. czynności organ administracji podjął dopiero po złożeniu przez Stronę 13 marca 2019 r. ponaglenia. Powinien natomiast dokonać tych czynności niezwłocznie po otrzymaniu kompletnego (bez braków formalnych) wniosku Strony. Skoro w dniu złożenia wniosku możliwe było powiadomienie Strony o przewidywanym terminie rozpoznają wniosku to także możliwe było dokonanie ww. rutynowych czynności związanych z pozyskaniem informacji o Stornie od wskazanych organów. Odpowiedź Policji wpłynęła do organu administracji 15 maja 2019 r. Należy w tym miejscu zauważyć, że część dokumentów złożonych przez Skarżącą wraz z kompletnym wnioskiem, na skutek przewlekłego działania organu administracji, zdążyła się zdezaktualizować. Strona braki te uzupełniła bez wezwania 21 maja 2019 r. (data wpływu do organu), a mimo to organ wezwał Stronę pismem z 4 czerwca 2019 r., do ich złożenia (dokument potwierdzający miejsce zamieszkani w Polsce przedłożona wcześniej umowa najmu lokalu wygasła). Wezwanie z 4 czerwca 2019 r. było zatem zbędne organ posiadał już bowiem te dokumenty.

Ponaglenie strony z 13 marca 2019 r. organ administracji przekazał do Urzędu do spraw Cudzoziemców dopiero 4 czerwca 2019 r., tj. znacznie przekraczając 7 dniowy termin na dokonanie tej czynności, wynikający z art. 37 § 5 K.p.a. i naruszył ww. przepis, a także przepis art. 12 K.p.a.

Organ administracji do dnia wniesienia skargi (wpływ skargi do organu administracji 30 maja 2019 r.), a więc przez 5 miesięcy, nie rozpoznał sprawy, w której Strona w dniu złożenia wniosku przekazała wszystkie niezbędne dokumenty. Rolą organu administracji było jedynie pozyskanie od właściwych organów informacji o Stronie. Działania w tym zakresie podjęto jednak dopiero po upływie 4 miesięcy od złożenia wniosku, a zatem po upływie ustawowego terminu załatwienia sprawy i dopiero po złożeniu przez Stronę ponaglenia. Nie bez znaczenia dla oceny działań organu administracji jest też fakt, że na skutek braku jakiejkolwiek aktywności zmierzającej do zakończenia postępowania zdezaktualizowały się niektóre przedłożone przez Stronę wraz z wnioskiem dokumenty. Strona zmuszona była ponownie składać dokumenty, co niewątpliwie także skutkowało wydłużeniem postępowania. Przy czym organ pomimo, że dokumenty te zostały już złożone ponownie wzywał do ich złożenia. Aktywność w tym zakresie, jak również w zakresie przekazania ponaglenia do Urzędu do spraw Cudzoziemców organ przejawił dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sądu (w dniu 30.05.2019 r.). W odpowiedzi na skargę brak także informacji o zakończeniu postępowania w wyznaczonym już w dniu złożenia wniosku 6 miesięcznym terminie jego rozpoznania (tj. 14.06.2019 r.).

Zdaniem Sądu, nie ma wątpliwości, że organ administracji dział w sprawie przewlekle nie podejmując żadnych czynności, mimo kompletności wniosku przez 4 miesięcy. Jednocześnie akta sprawy nie dają żadnej podstawy do stwierdzenia, że do zwłoki przyczyniła się sama Strona. Wprost przeciwnie Strona podejmowała wszystko możliwe działania aby doprowadzić do zakończenia postępowania.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ administracji dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Sytuacja jak w niniejszej sprawie, w której Strona z powodu tak długiego oczekiwania na rozstrzygnięcie organu administracji pozostaje w niepewności co do możliwości pobytu na terytorium RP i wykonywania pracy oraz faktycznie (zgodnie ze stanowiskiem i praktyką organów) jest ograniczona w możliwości swobodnego opuszczenia i powrotu na terytorium RP, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz postawę organu, który już przy złożeniu wniosku przez Skarżącą zastrzegł, że znacznie przekroczy ustawowy termin do załatwienia sprawy – z przyczyn leżących po stronie organu (duża liczba wniosków), dopiero po upływie blisko 4 miesięcy i wniesieniu najpierw ponaglenia a następnie skargi do Sądu podjął jakąkolwiek aktywność w sprawie oraz przekazał ponaglenie organowi wyższego stopnia, Sąd stwierdza, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.

Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Uprawnienie Sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej) w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu i pracy na terytorium RP.

Skarżąca uzasadniając wniosek, powołała się na życie w permanentnej niepewności i stresie. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (1.000 zł) na podstawie powyższego przepisu. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).