Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1152/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art 9a , art 136 i art 137
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skarg W. Z., B. P. i E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 13 lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargi oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 25 listopada 2016 r. znak [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działki nr [...] oraz części działki nr [...], położonej w obr. [...]. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na rzecz: I. K. w 3/32 cz., W. Z. w 3/32 cz., A. P. w 3/32 cz., S. P. w 3/32 cz., K. H. w 1/32 cz., E. K. w 7/32 cz., A. K. w 3/32 cz. oraz B. P. w 7/32 cz.

Odwołanie złożyła W. Z., podnosząc, iż Prezydent Miasta K. nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości kiedy dokładnie zakończyła się realizacja celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej z dnia 6 marca 1963 r. Wiedza w tym zakresie może przesądzić o istnieniu przesłanki wynikającej z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami umożliwiającej zwrot chociażby części parceli [...]. Zdaniem odwołującej nasuwa się wątpliwość co do planu lokalizacji szczegółowej, która stanowiła podstawę wydania decyzji administracyjnej z dnia 6 marca 1963 r. Zaskarżona decyzja mówi, że na podstawie analizy dokumentów ustalono, że parcela [...] kat. [...] znajdowała się w granicy lokalizacji wstępnej [...] nr.[...] z dnia 20.09.58, natomiast decyzja wywłaszczeniowa z 6 marca 1963 r. powołuje się na decyzję Miejskiego Zarządu Architektoniczno-Budowlanego Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia 15 maja 1958 r. nr [...] Skarżąca nie wie czy są to tożsame decyzje czy dwie różne i którą analizował organ l instancji (nie udało się odszukać decyzji lokalizacyjnej). W niniejszej sprawie zdaniem odwołującej należałoby zbadać czy decyzja lokalizacyjna wymieniona w decyzji wywłaszczeniowej istniała w obrocie prawnym w dniu 6 marca 1963 r.

Odwołanie złożył także B. P., zarzucając, iż nie wyjaśniono dlaczego w treści wskazano, iż odmowa zwrotu dotyczy części działek nr [...] i [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 4024m2, podczas gdy z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia 6 marca 1963 r. wynika, iż parcela l. kat. [...] miała pow. 4121 m2. Powyższe uchybienie ma istotne znaczenie, albowiem przyjmując, że odmowa zwrotu dotyczy wywłaszczonej parceli o pow. 4024m2 to poza tym rozstrzygnięciem pozostaje pow. 97m2 z parceli l. kat. [...]. W konsekwencji, zwrotem winna być objęta w/w część parceli zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. Wątpliwości nasuwa zaliczenie do celu wywłaszczenia, części parceli l. kat. [...] na tzw. pas zieleni izolacyjnej oraz wykorzystane części ww. parceli w obrębie zaprojektowanego parkingu na tereny zielone w stopniu nieadekwatnym do zaprojektowanej funkcji tego terenu tj. parkingu. Wskazano również, iż istnienie sieci przesyłowych na przedmiotowej nieruchomości zgodnie z poglądem sądów administracyjnych nie stanowi przeszkody do jej zwrotu.

Odwołanie złożyła także I. K., zarzucając błędną interpretację przepisów ustaw wywłaszczeniowych z roku 1958 oraz obecnie obowiązującej z roku 1997 o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wyjaśnienia i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla wydania orzeczenia m.in. różnicy w powierzchni parceli [...] wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej, a jej powierzchnią objętą zaskarżonym rozstrzygnięciem interpretacja celu wywłaszczenia.

Ponadto odwołanie od ww. decyzji złożyła E. K., zarzucając brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, dowolnych i nieuprawnionych ustaleń, zinterpretowanie wątpliwości co od stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji z naruszeniem art. 136 i art. 137 u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż nie zaszły przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nadto naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu l instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w sposób rzeczowy i wyczerpujący. Wskazano również, iż istnienie sieci przesyłowych na przedmiotowej nieruchomości zgodnie z poglądem sądów administracyjnych nie stanowi przeszkody do jej zwrotu. Odwołująca uznała za niewystarczające ustalenia poczynione przez Prezydenta Miasta K. w zakresie doprecyzowania celu wywłaszczenia określonego ogólnikowo w decyzji wywłaszczeniowej jako budowa gmachów sądowych, a także ustalenia w zakresie czy w określonym ustawowo przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Organ w żaden sposób nie zweryfikował, czy na nieruchomości usadowione zostały drzewa i krzewy, które wchodziły w skład zorganizowanej i zaplanowanej zieleni, bowiem jak wynika ze zgromadzonych dokumentów na nieruchomości miał znajdować się pas zieleni, ale nie w takim kształcie jak obecnie, można więc domniemywać, iż obecna infrastruktura powstała "przy okazji".

Wojewoda decyzją z dnia 13 lipca 2017r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż przejęcie ww. nieruchomości nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie Sądu Wojewódzkiego w K., na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 6 marca 1963 r. znak [...], pod budowę gmachów sądowych w K. zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową wydaną przez Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany dnia 15 maja 1958 r. znak [...] Powyższą decyzje wywłaszczeniową wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Zgodnie z treścią ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 6 marca 1963 r. znak [...] wywłaszczeniem objęto m.in. część parceli [...], b. gm. kat. [...] o pow. 0.4121 ha. Z dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez organ l instancji wynika, że parcela [...] o pow. 0.4621 ha podzieliła się na parcele: l. kat. [...] o pow. 0,0019 ha i l. kat. [...] o pow. 0,4462 ha (operat wpisany do ewidencji gruntów 2 marca 1962 r.). Następnie parcela l. kat. [...] o pow. 0,4462 ha podzieliła się na parcele: l. kat. [...] o pow. 0,0371 ha i l. kat. [...] o pow. 0,4091 ha. Z kolei parcela l. kat. [...] o pow. 0,4091 ha podzieliła się na parcele: l. kat. [...] o pow. 0,0067 ha i l. kat. [...] o pow. 0,4024 ha. Parcela l. kat. [...] o pow. 0,4024 ha podzieliła się na parcele: l. kat. [...] o pow. 0,3313 ha i l. kat. [...] o pow. 0,0711 ha. Parcela l. kat. [...] o pow. 0,3313 ha wraz z innymi parcelami utworzyła działkę nr [...] o pow. 0,9219 ha, obr. [...]. K., a parcela l. kat. [...] o pow. 0,0711 ha wraz z innymi utworzyła działkę nr [...] o pow. 2,7601 ha, obr. [...] m. K., która następnie zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 2.7569 ha. Z kolei działka nr [...] o pow. 2.7569 ha podzieliła się na działki nr [...] o pow. 2,7151 ha i nr [...] o pow. 0.0418 ha. Parcela 1. kat. [...] weszła w skład działki nr [...] o pow. 2,7151 h,a obr[...] m. K., która następnie podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 2,4477 ha i nr [...] o pow. 0.2674 ha. Następnie działka nr [...] o pow. 2,4477 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,7028 ha i nr [...] o pow. 1,7449 ha.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest część parceli [...] b. gm. kat. [...], oznaczona w dacie wywłaszczenia jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,4024 ha b. gm. kat[...], odpowiadająca obecnie części działki nr [...] i części działki nr [...], obr. [...] m. K.. Z decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż obejmowała m.in. parcelę l. kat. [...] o pow. 0.4121 ha. Natomiast zaskarżona decyzja odmawia zwrotu części działek nr [...] i [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 0,4024 ha. Co do zarzucanej różnicy powierzchni w treści zaskarżonej decyzji organ I instancji informuje, iż prowadzone jest postępowanie zwrotowe odnośnie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], w granicach wywłaszczonej parceli [...] b. gm. kat. [...] Postępowanie to jest zawieszone na mocy postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia 22 września 2016 r. znak [...]. Ponadto parcela l. kat. [...] powstała w wyniku podziału parceli [...] oraz że powierzchnia parceli I. kat. [...]. b. gm. kat. [...], odpowiada wywłaszczonej części parceli [...] b. gm. kat. [...]

Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę gmachów sądowych w K.. W toku prowadzonego postępowania organ l instancji pozyskał do akt sprawy następujące materiały:

- kserokopię planu sytuacyjno-wysokościowego terenów przeznaczonych pod lokalizację budynku Sądu Wojewódzkiego w K. wraz z zaznaczoną granicą w/w lokalizacji znak [...], która stanowiła podstawę wywłaszczenia;

- kserokopię wstępnego projektu zagospodarowania terenów zielonych wokół gmachów budynków sądowych z dnia 27 lutego 1963 r. wraz z opisem technicznym i kosztorysem wstępnym;

- opis techniczny wstępnego projektu drogowego na terenie gmachów sądów w K., opracowany przez [...] z lutego 1963 r.;

- opis decyzji [...] z dnia 9 października 1964 r. akceptującej projekt wstępny Gmachów Sądowych i Prokuratury w K. przy ul. [...];

- decyzję nr [...] z dnia 26 lutego 1969 r. o pozwoleniu na użytkowanie obiektu;

- protokół z dnia 30 sierpnia 1968 r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji określonej jako "[...] spisany pomiędzy inwestorem i wykonawcą robót, z którego wynika, że budowa trwała od 21 kwietnia 1965 r. do 26 września 1968 r. i obejmowała zarówno budynki sądu jak również inwestycje towarzyszące;

- decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 16 czerwca 1966 r. znak [...];

- decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 19 stycznia 1965 r. znak [...] budynku biurowego, 6-cio kondygnacyjnego;

- zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 21 kwietnia 1959 r.;

- odpis protokołu nr [...] Zespołu Architektury [...]- z dnia 5 marca 1963 r.;

- kserokopię protokołu z posiedzenia Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych i Remontowych Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 27 lutego 1965 r. znak [...];

- kserokopię oświadczenia o podjęciu obowiązków kierownika budowy przez R. S. z dnia 2 kwietnia 1966 r.;

- kserokopię planu sytuacyjno-wysokościowego kompleksu gmachów sądowych i prokuratury zagospodarowanie terenu;

-opis techniczny do projektu podstawowego pawilonu "F" - kompleksu gmachów sądowych i prokuratury przy ul. [...] z mapą zagospodarowania terenu;

- projekt podstawowy pawilonu "A" zespołu gmachów sądowych i prokuratury w K. wykonanego przez [...] Biuro Projektów [...] - mapa zagospodarowania terenu w skali l :500;

- fotografię wykonaną pod koniec lat 60 XX wieku przedstawiająca budynki sądów [...] (pawilon: A,B,C,D, i E) oraz zagospodarowanie terenów wokół budynków, w tym teren zielony i parking znajdujące się w granicach wywłaszczonych parcel;

- kartę przeglądu nieruchomości z dnia 17 stycznia 1975 r., kartę ewidencyjną budynku nr [...] z dnia 4 grudnia 1986 r. oraz kartę przeglądu budynków z dnia 16 czerwca 1991 r. dotyczące budynków sądów [...] (pawilon: A.B.C.D i E):

- kopię mapy zagospodarowania terenu kompleksu gmachów sądowych i prokuratury, zaktualizowaną zgodnie z protokołem K.O.P.I.R. nr [...] z dnia 27 lutego 1965 r.

Na podstawie analizy ww. dokumentów ustalono, że parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] znajdowała się w granicy lokalizacji wstępnej znak [...] z dnia 20 września 1958 r. i stanowić miała ona: parking dla samochodów rozdzielony terenami zielonymi obsadzonymi drzewami oraz w północnej części teren zielony z ciągami pieszymi, a w zachodniej części zaplanowano drogę dojazdową do pozostałych pawilonów F,D,C,B,A.

Z opisu technicznego do projektu wstępnego zieleni otoczenia gmachów Sądów Wojewódzkich w K. z dnia 27 lutego 1963 r. wynika, że parking na 240 stanowisk znajdujący się od południowej strony budynku obsadzono regularnie szeregowo lipą srebrzystą zapewniając w ten sposób ocienienie miejscom postojowym (...) poza regularnym obsadzeniem ulic, granicy wschodniej oraz parkingu zastosowano swobodne, lecz grupowe obsadzenie reszty terenu, zawsze z myślą jednoczesnego wydobycia możliwie dużych partii trawnikowych.

Z kolei w opisie technicznym wstępnego projektu drogowego na terenie gmachów sądowych w K. z lutego 1963 r. stwierdzono, iż wytyczne urbanistyczne dla kompleksu gmachów sądowych przewidują zaprojektowanie ulic dojazdowych i ciągów pieszych rozwiązujących ruch kołowy i pieszy do wejść głównych i zaplecza gmachów. Wytyczne wymienione przewidują również rozwiązanie parkingów na około 300 samochodów. Pozwolenie na budowę w przedmiotowej sprawie zostało uzyskane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 19 stycznia 1965 r. [...] [...] oraz z dnia 16 czerwca 1966 r. znak [...] Z protokołu spisanego pomiędzy inwestorem i wykonawcą robót w dniu 30 września 1968 r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji "[...] wynika, iż budowa trwała od 21 kwietnia 1965 r. do 26 września 1968 r. i obejmowała budowę samych gmachów sądowych jak również towarzyszącą temu przedsięwzięciu infrastrukturę w postaci m.in. chodników, terenów zielonych itp.

Ponadto karta przeglądu nieruchomości z dnia 17 stycznia 1975 r. karta ewidencyjna budynku nr [...] z dnia 4 grudnia 1986 r. oraz karta przeglądu budynku z dnia 16 czerwca 1991 r. potwierdzają ww. termin realizacji przedmiotowej inwestycji, czyli lata 1965-1968.

W celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu do akt przedmiotowej sprawy pozyskano ponadto z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. odbitki zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, wykonanych w 1970 r., 1975 r. Oba ww. zdjęcia lotnicze, jak również fotografia wykonana pod koniec lat 60-tych XX wieku przedstawiająca budynki sądów w K. (pawilon: A,B,C,D, i E) wraz z otoczeniem potwierdzają fakt, że na zawnioskowanej do zwrotu części parceli l[...] od końca lat 60-tych ubiegłego wieku istniał parking samochodowy wraz z terenem zielonym i drogą dojazdową do gmachów sądów w K..

W dniu 29 kwietnia 2016 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami przedmiotowej nieruchomości, podczas których ustalono, iż północną część stanowi pawilon K Sądu Okręgowego w K., a pozostały fragment zajęty jest pod wyłożony kostką brukową parking samochodowy należący również do Sądu Okręgowego. Stanowiska parkingowe przecięte są pasem zieleni, na którym rosną drzewa. W południowej części zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] znajduje się izolacyjny teren zielony porośnięty drzewami. Natomiast działka nr [...] w granicach parceli l[...] w całości zajęta jest pod drogę wewnętrzną stanowiącą dojazd do budynku Prokuratury, pozostałych pawilonów Sądu Okręgowego (A,B,C,D,E) oraz do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury jak również Sądu Apelacyjnego przy ul. [...] (droga asfaltowa i chodnik).

Ponadto ww. budynek "K" gmachów sądów w K. został wybudowany w latach 1998-2001 - w ramach rozbudowy Sądu Wojewódzkiego w K.. Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się następujące elementy infrastruktury sieciowej:

1. na części działki nr [...] znajdują się:

- przyłącze kanalizacyjne do budynku przy ul. [...] (budynek sądów w K.)

- odcinek przyłącz wodociągowego do budynku przy ul. [...] (budynek sądów w K.),

- sieć kanalizacji ogólnospławnej o średnicy 0 400 - po renowacji - wybudowana prawdopodobnie w latach 60-tych XX wieku;

- przewody będące poza eksploatacją MPWiK;

- odcinek odwodnienia rozdzielni [...] będący poza eksploatacją MPWiK;

2. na części działki nr [...] znajdują się:

- przewody będące poza eksploatacją MPWiK;

- sieć cieplna wykonanej w technologii preizolowanej o parametrach 2xDn 150 o numerze inwentarzowym [...], która dokumentem OT nr [...] z dnia 30 grudnia 1998 r. przekazana została na majątek MPEC S.A.

Ponadto z treści pisma Zakładu Energetycznego [...] S.A. Oddział w K. z dnia 27 czerwca 2016 r. znak [...] wynika, że przez działki nr [...] i nr [...] obr. 5, Ś. m. K. przebiega linia SN wybudowana w latach 70,80 i 90 XX wieku oraz szczegółowo opisane kable energetyczne.

W ocenie organu o ile istnienie sieci infrastruktury technicznej co do zasady nie stanowi przesłanki do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to nie dotyczy to sytuacji, gdy infrastruktura techniczna powstała na nieruchomości w związku z realizacją celu wywłaszczenia.

Co do tzw. pasa zieleni izolacyjnej, pozostaje on w ścisłym, funkcjonalnym związku z celem wywłaszczenia, gdyż w świetle zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, celem wywłaszczenia była nie tylko budowa budynków sądowych, lecz także zagospodarowanie terenu wokół tych budynków m.in. poprzez urządzenie terenu zielonego oraz parkingu. Taki obiekt jak parking, jest czymś oczywistym w kontekście funkcjonowania obiektów użyteczności publicznej, zaś kwestia jego ogólnej dostępności nie ma w tym względzie żadnego znaczenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podano, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie zwrotowe jest zbadanie, czy na wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot a najpóźniej 22 września 2004 r. Termin 10 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu nie jest już bezwzględnie wiążący. W przedmiotowej sprawie powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego będzie miał zastosowanie, gdyż wywłaszczenie nastąpiło w 1963 roku, czyli przed dniem 27 maja 1990 r. i -jak ustalono - realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed dniem 22 września 2004 r., a także przed dniem złożeniem wniosku o zwrot (30 listopada 2015 r.).

Co do oceny czy decyzja lokalizacyjna wymieniona w decyzji wywłaszczeniowej istniała w obrocie prawnym w dniu 6 marca 1963 r. organ podkreślił, iż o ile w roku 1961 weszła w życie ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 7 poz. 47 z 1961 r.), która to w art. 43 ust. 1 uchyliła dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 16 poz. 109 z 1946 r.), o który oparta była decyzja o lokalizacji szczegółowej z 1958 r., jednak pomimo, iż ww. dekret z 2 kwietnia 1946 r. utracił moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ww. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. nie oznaczało to, że moc (obowiązywanie) utraciły wszystkie decyzje wydane na jego podstawie. Taki skutek musi bowiem wynikać wprost z przepisów ustawy, których w omawianej kwestii brak. Skutek taki nie był nawet ogólną intencją ówczesnego prawodawcy, gdyż zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. plany zagospodarowania przestrzennego miast, osiedli i wsi zatwierdzone przed wejściem w życie niniejszej ustawy są miejscowymi planami zagospodarowani a przestrzennego w rozumieniu niniejszej ustawy. Powyższa argumentacja potwierdza zdaniem organu odwoławczego ponad wszelką wątpliwość, że decyzja lokalizacji szczegółowej z 1958 r. istniała w obrocie prawnym w chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli W. Z., B. P. i E. K..

W. Z. zarzucił, iż realizacja Pawilonu K nie mieściła się w zakresie decyzji o wywłaszczeniu, w tym w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, a także iż nie zbadano czy w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej pozostawała w obrocie decyzja o lokalizacji wstępnej, czym naruszono art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

B. P. zarzucił naruszenie:

- art. 7 kpa , art 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa - poprzez błędne ustalenie, iż w dacie wywłaszczenia część parceli [...] była oznaczona jako parcela l. kat [...] o pow. 0,4024 - w sytuacji, gdy zgodnie z decyzją wywłaszczeniową z dnia 6.03.1963r. przedmiotem wywłaszczenia była część parceli [...] o pow. 0,4121 ha, a parcela l. kat. [...] powstała dopiero w następstwie kolejnych podziałów geodezyjnych / plan podziału s[...] brak wszechstronnego wyjaśnienia różnicy w powierzchni wywłaszczonej parceli l[...] - 0,4121ha , w stosunku do tej powierzchni, która została wskazana w decyzji odmawiającej zwrotu -0,4024ha, przy jednoczesnym nie ustosunkowaniu się do treści mapy uzupełniającej z dnia 29.04.2016r. sporządzonej przez geodetę M. W. na okoliczność określenia powierzchni byłej parceli kat. [...] w granicach działek ewidencyjnych [...] i [...] z której wynika, iż powierzchnia ta wynosi 0,3981 ha., ogólnikowe odwołanie się do dokumentacji jako podstawy ustalenia, iż parcela kat. [...] znajdowała się w granicy lokalizacji wstępnej z dnia 20.09.1958r bez wskazania jakie konkretnie dokumenty dają podstawę do takich wniosków;

- art. 136 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, iż pas zieleni izolacyjnej w obrębie parkingu jest zgodny z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, przy jednoczesnym nie rozważeniu czy zakres wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości z przeznaczeniem na tereny zielone pozostaje w związku funkcjonalnym z charakterem inwestycji z powodu której doszło do wywłaszczenia.

Nadto wskazano na podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w związku z wydaniem decyzji II instancji po śmierci jednego z uczestników postępowania – I. K..

E. K. zarzuciła naruszenie;

- art. 136 i art. 137 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, iż część nieruchomości została użyta na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu,

- art. 7 kpa , art 77 § 1 kpa, art. 80 kpa - poprzez błędne ustalenia, w szczególności pominięcie, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany co ustalono podczas oględzin nieruchomości, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej, jak również poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego i przyjęcie, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia, pomimo iż wbrew twierdzeniom organów parking czy infrastruktura przesyłowa nie były przedmiotem wywłaszczenia. Ponadto, ani organ I instancji (czego nie dostrzegł organ II instancji i nie uzupełnił postępowania dowodowego), ani organ II instancji nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym nie ustalił, w jakiej dacie na nieruchomości został zbudowany parking, ponadto nie ustalił, czy parking został wybudowany w ramach powstających budynków sądu, jak również nie ustalono czy na budowę parkingu zostało wydane pozwolenie i czy obiekt został oddany do użytkowania zgodnie z prawem (organy administracji rozpatrujące sprawę nie zbadały, czy urządzenie parkingu miało miejsce z zachowaniem terminów wskazanych w art. 137 u.g.n.). Rozpatrujące sprawę organy wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy i nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość istotnie została wykorzystana w całości na cel wywłaszczenia. Ponadto organ II instancji zinterpretował wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej co w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, czy też wskazania dlaczego zdaniem organu parking czy też infrastruktura techniczna zostały uznane jako realizujące cel wywłaszczenia, jak również poprzez brak wskazania faktów, które sąd

uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również niewłaściwe uzasadnienie prawne,

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy decyzja ta była wadliwa i wydana w oparciu o naruszenie art. 136 i art. 137 u.g.n.

oraz art. 107 § 3 kpa, jak również art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, 80 kpa,

- art. 136 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nie uzupełnienie postępowania dowodowego w sytuacji gdy organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich kluczowych dla postępowania okoliczności tj. sprecyzowania celu wywłaszczenia i dat w których nastąpiła realizacja celu, a także nie ustalono w jakich datach powstały zdjęcia na które powoływał się organ wskazując na realizację celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skargi nie są zasadne i podlegają oddaleniu.

Na wstępnie wskazać należy, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na wydanie decyzji II instancji po śmierci jednego z uczestników postępowania – I. K.. Podniesiona okoliczność nie stanowi bowiem przypadku skierowania decyzji do nieżyjącej strony czyli osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 kpa), gdyż decyzja odmowna nie stanowi decyzji skierowanej do określonej strony gdyż nie nakłada na strony obowiązku. Takimi cechami charakteryzują się jedynie decyzje nakładające określone obowiązki np. podatkowe. W kontrolowanej sprawie wystąpił przypadek pominięcia określonych podmiotów (następców prawnych zmarłej uczestniczki) przy doręczeniu decyzji organu II instancji. Taka okoliczność stanowi w ocenie Sądu niezawinione uchybienie, które mogłoby być wzięte pod uwagę jedynie w sytuacji zgłoszenia takiego zarzutu przez pominiętych uczestników postępowania (art. 145 1 pkt 4 kpa). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis ten powinien być oceniany łącznie z unormowaniem zawartym w art. 147 zd. drugie kpa stanowiącym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. Prawami procesowymi rozporządza strona. Dlatego też jeżeli strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym nie wniesie skargi, nie można - wbrew jej stanowisku - uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa i w związku z tym uchylić decyzję z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. lit. b p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017r. sygn. II OSK 2711/15).

Niezasadne są również zarzuty odnośnie ustalonego w decyzji celu wywłaszczenia i jego realizacji, w tym w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego.

W tym względzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości jest możliwy, gdy spełnione są równocześnie dwie przesłanki: 1. nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej 2. aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie sporne było czy zachodzą podstawy do zwrotu nieruchomości z powodu jej zbędności na cel wywłaszczenia. Podstawowym zarzutem skargi było zakwestionowanie ustalonego przez organy celu wywłaszczenia, jak i jego realizacji. W ocenie Sądu, skarżone organy w świetle prawidłowo i wyczerpującego zgromadzenia dowodów, zasadnie przyjęły, iż cel wywłaszczenia spornej nieruchomości, szczegółowo oznaczonej w sentencji decyzji jak i w jej uzasadnieniu, stanowiła budowa gmachów sądowych w K. wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową wydaną przez Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany dnia 15 maja 1958 r. znak [...] gdyż przejęcie ww. nieruchomości nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie Sądu Wojewódzkiego w K., na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 6 marca 1963 r. znak [...]. Realizacja powyższego celu także nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonych dowodów, w szczególności planu sytuacyjno-wysokościowego terenów przeznaczonych pod lokalizację budynku Sądu Wojewódzkiego w K., wstępnego projektu zagospodarowania terenów zielonych wokół gmachów budynków sądowych z dnia 27 lutego 1963 r., wstępnego projektu drogowego na terenie gmachów sądów w K. z lutego 1963 r.; opisu decyzji [...] z dnia 9 października 1964 r. akceptującej projekt wstępny Gmachów Sądowych i Prokuratury w K., decyzję nr [...] z dnia 26 lutego 1969 r. o pozwoleniu na użytkowanie obiektu; dokumentacji z sierpnia 1968 r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji określonej jako "Sądy Pawilon F", z którego wynika, że budowa trwała od 21 kwietnia 1965 r. do 26 września 1968 r. i obejmowała zarówno budynki sądu jak również inwestycje towarzyszące, nadto decyzje o pozwoleniu na budowę: z dnia 16 czerwca 1966 r. znak [...], z dnia 19 stycznia 1965 r. znak [...] budynku biurowego, 6-cio kondygnacyjnego, fotografii wykonanych pod koniec lat 60 XX wieku przedstawiająca budynki sądów [...] (pawilon: A,B,C,D, i E) oraz zagospodarowanie terenów wokół budynków, w tym teren zielony i parking znajdujące się w granicach wywłaszczonych parcel. Analizy dokumentów wskazuje, że parcela l. kat. [...], znajdowała się w granicy lokalizacji wstępnej znak [...] z dnia 20 września 1958 r. i stanowić miała ona: parking dla samochodów rozdzielony terenami zielonymi obsadzonymi drzewami oraz w północnej części teren zielony z ciągami pieszymi, a w zachodniej części zaplanowano drogę dojazdową do pozostałych pawilonów F,D,C,B,A. Z opisu technicznego do projektu wstępnego zieleni otoczenia gmachów Sądów Wojewódzkich w K. z dnia 27 lutego 1963 r. wynika, że parking na 240 stanowisk znajdujący się od południowej strony budynku obsadzono regularnie szeregowo lipą srebrzystą zapewniając w ten sposób ocienienie miejscom postojowym (...) poza regularnym obsadzeniem ulic, granicy wschodniej oraz parkingu zastosowano swobodne, lecz grupowe obsadzenie reszty terenu, zawsze z myślą jednoczesnego wydobycia możliwie dużych partii trawnikowych. W opisie technicznym wstępnego projektu drogowego na terenie gmachów sądowych w K. z lutego 1963 r. stwierdzono, iż wytyczne urbanistyczne dla kompleksu gmachów sądowych przewidują zaprojektowanie ulic dojazdowych i ciągów pieszych rozwiązujących ruch kołowy i pieszy do wejść głównych i zaplecza gmachów. Wytyczne wymienione przewidują również rozwiązanie parkingów na około 300 samochodów. W celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu do akt przedmiotowej sprawy pozyskano ponadto z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. odbitki zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, wykonanych w 1970 r., 1975 r. Oba ww. zdjęcia lotnicze, jak również fotografia wykonana pod koniec lat 60-tych XX wieku przedstawiająca budynki sądów w K. (pawilon: A,B,C,D, i E) wraz z otoczeniem potwierdzają fakt, że na zawnioskowanej do zwrotu części parceli l[...] od końca lat 60-tych ubiegłego wieku istniał parking samochodowy wraz z terenem zielonym i drogą dojazdową do gmachów sądów w K.. Obecnie na przedmiotowej nieruchomości, północną jej część stanowi pawilon K Sądu Okręgowego w K., a pozostały fragment zajęty jest pod wyłożony kostką brukową parking samochodowy należący również do Sądu Okręgowego. Stanowiska parkingowe przecięte są pasem zieleni, na którym rosną drzewa. W południowej części zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] znajduje się izolacyjny teren zielony porośnięty drzewami. Natomiast działka nr [...] w granicach parceli [...] w całości zajęta jest pod drogę wewnętrzną stanowiącą dojazd do budynku Prokuratury, pozostałych pawilonów Sądu Okręgowego (A,B,C,D,E) oraz do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury jak również Sądu Apelacyjnego przy ul. [...] (droga asfaltowa i chodnik). Zasadnie zatem organy przyjęły, iż cel wywłaszczenia jakim była budowa gmachów sądowych obejmuje także zagospodarowanie terenu wokół tych budynków m.in. poprzez urządzenie terenu zielonego oraz parkingu umożliwiającego korzystanie z tych budynków. Z protokołu z 30 września 1968 r. w sprawie odbioru końcowego wynika, że budowa trwała od 21 kwietnia 1965 r. do 29 września 1968 r. i obejmowała zarówno budowę budynków sądu jak i inwestycje towarzyszące, tj. ukształtowanie terenu oraz chodniki. Niezasadne są zatem zarzuty, iż parking i infrastruktura przesyłowa nie były przedmiotem wywłaszczenia. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa budynków sądowych, w tym celu mieści się także zagospodarowanie wokół tych budynków, w tym urządzenie terenu zielonego jak i parkingu. Korzystanie z budynków sądowych warunkowane było stworzeniem miejsc parkingowych. Skarżący oprócz negowania tych ustaleń, nie wskazali żadnych konkretnych dowodów mających wpływ na przyjęcie innego celu wywłaszczenia czy też braku jego realizacji.

Niezasadne są także zarzuty w zakresie nieuwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11. Stosownie do tego orzeczenia art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r. na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, ale nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Oznacza to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zakresie wskazanych tam terminów nie należy stosować do spraw nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 1 stycznia 1998 r. tj. wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co dotyczy art. 137 ust. 1 pkt. 1 oraz przed 22 września 2004 r. tj. przed dniem wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie innych ustaw, co dotyczy art. 137 ust. 1 pkt 2. Zatem obowiązkiem organów było zbadanie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot, najpóźniej do 22 września 2004 r. Zatem w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego znajdzie zastosowanie w przedmiotowej sprawie gdyż wywłaszczenie nastąpiło w 1963 r. czyli przed dniem 27 maja 1990 r., a realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed dniem 22 września 2004 r. oraz przed dniem złożenia wniosku o zwrot, tj. 30 listopada 2015 r. Powyższe odnosi się także do budowy pawilonu "K" gmachów sądów w K., która miała miejsce w latach 1998-2001. Data zakończenia budowy wskazuje na spełnienie warunków zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. Brak jest więc podstaw do przyjęcia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wbrew zarzutom skarg w określonym w niniejszym postępowaniu celu wywłaszczenia nie jest zatem konieczne, aby szczegółowo ustalić powstanie konkretnego obiektu związanego z infrastrukturą budynków sądowych. Niezbędne jest, aby parking czy tereny zielone oraz inna infrastruktura w postaci sieci przesyłowych, wchodziły w zorganizowaną całość i były z nią funkcjonalnie związane. W tym zakresie zatem zarzuty skarg odnoszące się do braku precyzyjnego ustalenia ich realizacji nie mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sporna nieruchomość wchodziła w skład takiego zorganizowanego terenu, a funkcjonalne połączenie zostało prawidłowo ustalone.

Niezasadne są także zarzuty odnoszące się do braku precyzyjnych ustaleń powierzchni działek mających być przedmiotem zwrotu. W kontrolowanej decyzji wskazano, iż przedmiotem postępowania jest część [...] b. gm. kat[...], oznaczona w dacie wywłaszczenia jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,4024 ha b. gm. kat. [...]i, odpowiadająca obecnie części działki nr [...] i części działki nr [...], obr. [...] m. K.. Określenie to zatem wskazuje, iż przeprowadzono postępowanie w zakresie części działki nr [...] i części działki nr [...]. Z decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż obejmowała m.in. parcelę l. kat. [...] o pow. 0.4121 ha. Natomiast zaskarżona decyzja odmawia zwrotu części działek nr [...] i [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 0,4024 ha. W zakresie zarzucanej różnicy powierzchni w treści zaskarżonej decyzji organy wyraźnie informują, iż prowadzone jest odrębne postępowanie zwrotowe - odnośnie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], w granicach wywłaszczonej parceli [...] b. gm. kat. [...]

Powyższe prowadzi do oddalenia skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.