Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 221/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 w zw.  art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 32 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji dotychczasowej i odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wraz z sankcjami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 5 czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek A. M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Wnioskodawca zadeklarował następujące działki rolne położone w gminie Ch., obręb R.:

1) A - o powierzchni 44,93 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...],

2) B - o powierzchni 26,21 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...],

3) C - o powierzchni 16,59 ha, położoną po części na działkach ewidencyjnych

nr [...] (5,40ha) oraz nr [...] (ll,19ha),

4) D - o powierzchni 11,09 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], oraz

5) E - o powierzchni 19,52 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...]w gminie Ch., obręb P.,

6) F - o powierzchni 15,22 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] (9,70ha) oraz [...] (5,52ha) w gminie Ch., obręb P.,

7) G - o powierzchni 38,22 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...] w gminie D., obręb Z.

Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A. M. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, z tytułu Jednolitej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej, do łącznej zadeklarowanej we wniosku powierzchni 171,78 ha.

Dnia 24 listopada 2005 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie A. M., w którym stwierdził, że w roku 2004 deklarował do dopłat ww. działkę ewidencyjną nr [...], natomiast w roku 2005 umowa dzierżawy na tę działkę wygasła, bowiem Agencja Nieruchomości Rolnej nie przedłużyła z nim umowy dzierżawy na ww. działkę.

W dniu 20 czerwca 2006 r. A. M. złożył ponadto szereg dokumentów, w tym:

- dokument ([...]) wydany przez Agencję Nieruchomości Rolnej Odział Terenowy z [...], dotyczący przedłużenia umowy dzierżawy nr [...]na wniosek A. M., w którym ANR wyraża zgodę na przedłużenie tej umowy na okres 5 lat na jedną z działek, tj. działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 39,6 ha, natomiast działka nr [...] o powierzchni 69,70 ha została wyłączona z przedmiotu dzierżawy,

- protokół zdawczo-odbiorczy do umowy dzierżawy nr [...] zawartej 24 czerwca 1999 r., z którego wynika, że wnioskodawca przekazał ANR nieruchomość rolną niezabudowaną o powierzchni ogólnej 69,70 ha o numerze działki ewidencyjnej [...], położoną w gminie Ch. obręb R.; zgodnie z pkt. 4 tego dokumentu nieruchomość została przejęta wg stanu na dzień 31 sierpnia 2004 r.,

- aneks nr 2 do umowy dzierżawy [...]sporządzony 11 października 2004r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a A. M., przedłużający czas trwania umowy dzierżawy działki nr [...] o powierzchni 36,66ha na kolejne pięć lat, tj. do 1 września 2009 r.

Dnia 26 września 2006 r. wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym ARiMR kolejne dokumenty, tj.:

- prośbę z 19 stycznia 2004 r., skierowaną do ANR, o przedłużenie umowy dzierżawy,

- umowę zawartą 24 czerwca 1999 r. przez B. P. i A. M. z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, na powierzchnię gruntu 109,36ha,

- umowę zawartą pomiędzy ww. podmiotami z dnia 11 lutego 2002 r.,

- aneks nr 1 do umowy z 11 lutego 2002 r.

Postanowieniem z 9 lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawie przyznania A. M. płatności obszarowych za rok 2004, w związku z ujawnieniem nowych okoliczności istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznanych organowi w dniu jej wydania.

Decyzją z [...] nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR:

- uchylił decyzję nr [...] z [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz

- odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, która wyniosła zarówno dla płatności JPO jak i UPO po 55,65 % - w związku z czym nałożono na wnioskodawcę kary pieniężne potrącane z płatności pomocy w okresie trzech lat kalendarzowych.

W odwołaniu od tej decyzji A. M. podniósł, iż w związku z protokołem zdawczo-odbiorczym z 31 sierpnia 2004 r., sporządzonym pomiędzy ANR OT a wnioskodawcą, nie nastąpiło przeniesienie całości gospodarstwa, lecz jego części, a ponadto ANR nie jest w rozumieniu prawa producentem rolnym, który mógł przejąć zobowiązanie i prowadzić nadal działalność rolniczą zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Skarżący podkreślił, że w piśmie do ANR z 19 stycznia 2004 r. wyrażał chęć przedłużenia umowy dzierżawy na kolejny okres, niestety po negocjacjach z ANR, z powodu braku możliwości przedłożenia zabezpieczeń finansowych, niezależnie od jego zamiaru, do przedłużenia umowy dzierżawy nie doszło. Producent uznał, że sytuacji takiej nie mógł przewidzieć, zatem jest ona spowodowana siłą wyższą. Ponadto producent stwierdził, że jest skłonny zgodzić się z koniecznością zwrotu dofinansowania, lecz prosi o zaniechanie wymierzania sankcji w okresie trzech lat kalendarzowych.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego po odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. W art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40, ze zm.), ustawodawca określił, iż płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika natomiast, że 24 czerwca 1999 r. A. M. wraz z innym dzierżawcą zawarli umowę dzierżawy z AWRSP na grunty rolne o powierzchni 109,36 ha (działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 39,66 ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 69,70 ha). Umowa została zawarta od 1 września 1999 r. na okres pięciu lat. Z umowy zawartej w dniu 11 lutego 2002 r. i dołączonego do niej aneksu wynika, że A. M. został jedynym dzierżawcą ww. nieruchomości rolnej o powierzchni 109,36 ha. W dniu 19 stycznia 2004 r. A. M. wystąpił do ANR z prośbą o przedłużenie umowy dzierżawy działek nr [...] i [...] na dziesięć lat, tj. do 1 września 2014 r. Z załączonych dokumentów wynika, że umowa dzierżawy pomiędzy ANR a A. M. została przedłużona (aneksem nr 2 z 11 października 2004 r.) o kolejne 5 lat, tj. do 1 września 2009 r., tylko na jedną z działek, czyli działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 39,66 ha, natomiast działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 69,70 ha została wyłączona z przedmiotu dzierżawy. Dokumenty te zostały złożone przez wnioskodawcę w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 20 czerwca 2006 r.

Organ II instancji uznał, że wnioskodawca - zgodnie z ww. przepisami prawa - wobec upływu terminu dzierżawy działki ewidencyjnej nr [...], nie spełnił warunków koniecznych do przyznania płatności, tj. warunku posiadania gruntów, do których wnioskował o przyznanie pomocy. Twierdzenia producenta, iż sytuacji związanej z nieprzedłużeniem umowy dzierżawy nie mógł przewidzieć, zatem jest ona spowodowana działaniem siły wyższej, organ II instancji uznał za bezpodstawne, wyjaśniając, że stosownie do art. 50 ust. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w przypadku jeśli rolnik nie był w stanie spełnić swoich zobowiązań w wyniku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z artykułem 72 zachowuje swoje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia zdarzenia siły wyższej - lub wyjątkowych okoliczności. Wymieniony art. 72 stwierdza dalej, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie l0 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Przepis art. 40 ust 4 ww. rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. stwierdza, że: "Działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład:

a) śmierć rolnika;

b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy;

c) poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku;

e) epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż producent składając własnoręcznie podpis w sekcji X wniosku ("Oświadczenia i zobowiązania"), oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Równocześnie zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich, jak również o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni rolnych, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta.

W ocenie organu II instancji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo wykluczył nieuprawnioną działkę ewidencyjną nr [...], na której znajdowały się działki rolne A i D oraz część działki rolnej C, z płatności za rok 2004 i nałożył sankcje w okresie trzech lat kalendarzowych. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 2087/06), organ stwierdził też, że "rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych".

Organ odwoławczy wskazał również, że w przedmiotowej sprawie odmówiono płatności ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę powierzchnię zadeklarowaną (171,78 ha) oraz powierzchnię stwierdzoną (110,36 ha). Różnica pomiędzy obszarem deklarowanym a stwierdzonym w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wyniosła bowiem 55,65 %. Różnica ta (zarówno dla Jednolitej jak i Uzupełniającej Płatności Obszarowej) wyliczona została w następujący sposób: [powierzchnia deklarowana (171,78 ha) - wyznaczony obszar (110,36 ha)] x 100% : wyznaczony obszar (powierzchnia stwierdzona) (110,36 ha) = 55,65 %.

Jako podstawę prawną do odmowy przyznania płatności JPO organ wskazał art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, zgodnie z którym, "jeżeli ustalona różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym jest większa niż 50 % rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącona o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawiony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę".

Wobec tego, iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez producenta rolnego a wyznaczonym przez organ I instancji, potwierdzona przez organ II instancji, wynosi 61,42 ha (171,78ha - 110,36ha), po przemnożeniu przez stawkę jednolitej płatności obszarowej do jednego hektara wynoszącą 210,53 zł na rok 2004, daje łączną kwotę sankcji wynosi 12.930,75 zł, w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych (61,42 ha x 210,53 zł = 12.930,75 zł).

W odniesieniu do płatności UPO organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną odmowy przyznania tej formy pomocy stanowią przepisy art. 31 i art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 w zw. z art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Z powyższych przepisów wynika, że jeśli obszar zadeklarowany we wniosku o pomoc przekracza ustalony obszar dla grupy upraw w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, pomoc obliczana jest w oparciu o obszar ustalony dla tej grupy upraw. Ponadto, jeśli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ustalonym jest większa niż 50% rolnik jest ponownie wykluczony od otrzymania pomocy do kwoty, równej tej która była przedmiotem odmowy zgodnie z akapitem pierwszym. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat pomocy w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym dokonane zostały ustalenia.

Różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez producenta rolnego a wyznaczonym przez organ I instancji, potwierdzona przez organ II instancji, wynosi 61,42 ha (171,78 ha - 110,36 ha), po przemnożeniu przez stawkę uzupełniającej płatności obszarowej do jednego hektara wynoszącą 292,78 zł na rok 2004, daje łączną kwotę sankcji 17.982,55 zł, w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych (61,42 ha x 292,78 zł = 17982,55 zł).

Nie zgadzając się z decyzją organu II instancji A. M. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa polegające na nieprawidłowym zastosowaniu art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przyjęty przez organy I i II instancji algorytm, określający wysokość należnej kwoty zwrotu został oparty na nieprawdziwych danych, co doprowadziło do znacznego zawyżenia kwoty, jaką skarżący zobowiązany jest zwrócić ARiMR. Nie kwestionując prawidłowości samego algorytmu, skarżący wskazał, że ustalenia przyjęte przy wyliczaniu należności pozostają w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w toku czynności poprzedzających wydanie decyzji organu l instancji nr [...] z [...], tj. kontroli przeprowadzonej przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...]. W toku tej kontroli ustalono bowiem istotne różnice między deklarowaną i faktyczną powierzchnią niektórych działek, przy czym wartości deklarowane przez skarżącego producenta były bez wyjątku zaniżone. Z treści protokołu kontroli wynika m. in., że areał działek A, B, C, D, E i F wynosi odpowiednio: 44.93 ha, 26,98 ha, 16,59 ha, 11,09 ha, 19,52 ha, 19,26 ha i 46,01 ha, tj. łącznie 122,96 ha. Wobec tego – zdaniem skarżącego: 171,78 ha (areał deklarowany) – 122,96 ha (areał objęty dopłatami bezpośrednimi) = 48,82 ha. W tej sytuacji wyliczenie kwestionowanej różnicy powinno wynosić: 48,82 ha x 100% = 4882; 4882 : 122,96 = 39,70%, a zatem mniej niż 55,65 % wskazane w treści zaskarżonej decyzji organu II instancji .

Skarżący uważa w związku z tym, że należna do zapłaty (zwrotu) kwota wynosi nie 12.930,75 – jak wskazał organ odwoławczy, lecz: 48,82 ha x 210,53 = 10.278,08 zł. Zdaniem skarżącego, w treści decyzji organu l instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego został on więc bezzasadnie obciążony kwotą 12.930,75 zł i sankcjami na okres 3 lat.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej Sąd uznał, że skargę należy oddalić, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta nie odpowiada przepisom prawa.

Na wstępie należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie administracyjnej istniały podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu I instancji z dnia 17 stycznia 2005 r. Podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określone zostały w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (regulującego także postępowanie w sprawach przyznawania płatności do gruntów rolnych). Zgodnie z pkt. 5 tego artykułu, wznawia się takie postępowanie, jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Właśnie ten przepis został wskazany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w postanowieniu z dnia [...] o wznowieniu postępowania z urzędu, jako podstawa prawna wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Należy stwierdzić, że okoliczności faktyczne ujawnione przez organ I instancji po wydaniu decyzji z [...] przyznającej producentowi rolnemu płatności na rok 2004 - która stała się decyzją ostateczną, bowiem nie została zaskarżona przez producenta – na podstawie przedstawionych przez stronę dodatkowych dokumentów, były okolicznościami "nowymi, istotnymi dla sprawy oraz istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi, który wydał decyzję". Okolicznością taką był przede wszystkim fakt utraty przez producenta z dniem 31 sierpnia 2004 r. posiadania działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 67,70 ha, która – jako działki rolne A, C i częściowo D – została zgłoszona przez producenta do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (JPO i UPO), do łącznej powierzchni 61,42 ha).

W ponownym rozpoznaniu sprawy zasadnie – zdaniem Sądu – organy obu instancji uznały, że utrata posiadania z dniem 31 sierpnia 2004 r. ww. działek rolnych A, C i części działki D, spowodowała równocześnie utratę prawa do płatności za rok 2004 do tych działek. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40, ze zm.), płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, "na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska".

Przytoczony przepis prawa pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługiwać mogą (przy spełnieniu innych wymagań przewidzianych prawem) producentowi rolnemu, czyli posiadaczowi gospodarstwa rolnego, na "będące w jego posiadaniu" grunty rolne "utrzymywane w dobrej kulturze rolnej".

Stwierdzić wprawdzie należy, że w 2004 r. ww. ustawa regulująca tryb przyznawania takich płatności nie określała okresu, w jakim producent rolny powinien posiadać deklarowane do płatności działki rolne. Zgodnie jednak z przepisem art. 4 ust. 1 tej ustawy, "w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek". Wykładnia językowa tego przepisu może prowadzić do wniosku zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, iż okres posiadania zadeklarowanych działek rolnych powinien trwać do dnia wydania decyzji. W ocenie Sądu, logiczna i celowościowa wykładnia przepisów tej ustawy, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, prowadzi do wniosku, że posiadanie przez producenta zadeklarowanych działek rolnych powinno trwać co najmniej do końca roku kalendarzowego na który został złożony wniosek o płatności bezpośrednie.

Warunku takiego skarżący nie spełnił, zatem zasadnie w zaskarżonej decyzji z powierzchni stwierdzonej zadeklarowanych działek rolnych wyłączono powierzchnię 61,42 ha (objętą działką ewidencyjną [...]). Zasadnie też stwierdzono w tej decyzji, że producent rolny – zgodnie ze złożonym we wniosku zobowiązaniem – powinien na piśmie powiadomić "niezwłocznie" (czyli bez zbędnej zwłoki) organ ARiMR "o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych" oraz "o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego", bowiem niewątpliwie utrata posiadania (a więc i "utrzymywania") działek rolnych stanowi istotną okoliczność, mającą bezpośredni wpływ na przyznanie płatności obszarowych. Niewątpliwie też utrata posiadania omawianych działek rolnych wskutek oddania tych działek podmiotowi wydzierżawiającemu w związku z upływem umownego (pięcioletniego) okresu dzierżawy, nie może być uznane za wystąpienie jednego z przypadków "siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności", wymienionych w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej ... (Dz.U.UE.L.03.270.1) - przytoczonych w zaskarżonej decyzji. Jedynie na marginesie należy tu zauważyć, że również przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności muszą być zgłaszane na piśmie właściwemu organowi (ze stosownymi dowodami) "w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 72 rozporządzenia nr 1782/2003) – czego skarżący producent rolny również nie dopełnił.

W istocie skarżący nie kwestionuje faktu, iż wobec utraty posiadania w dniu 31 sierpnia 2004 r. działek rolnych A, C i części działki D, na tę powierzchnię nie przysługiwały mu płatności, zarzuca jednak, iż niezasadnie wyliczono mu kwotę zwrotu otrzymanej uprzednio płatności, a także kwotę sankcji, bowiem nieprawidłowo ustalono procentową różnicę nieprawidłowości pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej.

Odnosząc się do takiego zarzutu należy stwierdzić, że w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (a więc i w zaskarżonej decyzji) nie rozstrzygano kwestii zwrotu otrzymanych płatności, bowiem decyzję w tej sprawie wydano w odrębnym postępowaniu - co potwierdził skarżący w treści skargi. Do tej kwestii Sąd nie może się więc odnosić w niniejszej sprawie, będąc związany granicami sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia procentowej różnicy pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną, należy stwierdzić, że także i ten zarzut nie jest zasadny. Nie można bowiem podzielić argumentu skarżącego, iż przy tych wyliczeniach organy powinny uwzględniać dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR w dniu 14 sierpnia 2006 r. ustalenia dotyczące powierzchni działek rolnych (większe od zadeklarowanych przez producenta). Wskazać przy tym należy, że to producent zgłasza (deklaruje) powierzchnię działki rolnej i tą deklaracją organ jest związany (o ile producent nie dokona w sposób prawem przewidzianym zmian tej powierzchni). Tę właśnie, deklarowaną przez producenta powierzchnię działek rolnych organ obowiązany jest uwzględnić przy obliczaniu omawianej różnicy.

W przedmiotowej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wyniosła 55,65 %. Różnica ta (zarówno dla Jednolitej jak i Uzupełniającej Płatności Obszarowej) wyliczona została w następujący sposób: [powierzchnia deklarowana (171,78 ha) - wyznaczony obszar (110,36 ha)] x 100% : wyznaczony obszar (powierzchnia stwierdzona) (110,36 ha) = 55,65 %.

Podstawę prawną do odmowy przyznania płatności JPO stanowi art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L.03.328.21), zgodnie z którym, "jeżeli ustalona różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym jest większa niż 50 % rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącona o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawiony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę".

Wobec tego, iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez producenta rolnego a wyznaczonym przez organy ARiMR wyniosła 61,42 ha (171,78ha - 110,36ha), prawidłowo więc ustalono w zaskarżonej decyzji kwotę sankcji (potrącaną z płatności pomocowych w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych), mnożąc tę różnicę przez stawkę jednolitej płatności obszarowej do jednego hektara wynoszącą 210,53 zł na rok 2004 (61,42 ha x 210,53 zł = 12.930,75 zł).

W zakresie płatności UPO podstawę prawną odmowy przyznania tej formy pomocy stanowią przepisy art. 31 i art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11), w zw. z art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18). Z powyższych przepisów wynika, że jeśli obszar zadeklarowany we wniosku o pomoc przekracza ustalony obszar dla grupy upraw w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, pomoc obliczana jest w oparciu o obszar ustalony dla tej grupy upraw. Ponadto, jeśli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ustalonym jest większa niż 50% rolnik ponownie zostaje wykluczony z otrzymywania pomocy do kwoty, równej tej która odpowiada różnicy pomiędzy zadeklarowanym obszarem i obszarem ustalonym. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po roku kalendarzowego, w którym dokonano ustaleń.

Wobec tego, iż ustalona przez organy ARiMR różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez producenta rolnego a wyznaczonym po przeprowadzonej kontroli administracyjnej wyniosła 61,42 ha, w zaskarżonej decyzji prawidłowo również wyliczono kwotę sankcji w zakresie płatności UPO (potrącaną z płatności pomocowych w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych), mnożąc tę różnicę przez stawkę przez stawkę uzupełniającej płatności obszarowej do jednego hektara wynoszącą 292,78 zł na rok 2004 (61,42 ha x 292,78 zł = 17.982,55 zł).

Wyliczenia dokonane w zaskarżonej decyzji oparte są na ww. przepisach, a ich rachunkowa prawidłowość nie budzi zastrzeżeń, w związku z tym zasadnie odmówiono skarżącemu producentowi rolnemu przyznania płatności JPO i UPO oraz nałożono sankcje.

Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego, względnie uchybia ona przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej