Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2711/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. C. jako opiekuna prawnego A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] września 2013r. sygn. akt: [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C. opiekuna prawnego A. C., uchyliło decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2013r. nr [...] i w tym zakresie orzekło o zmianie decyzji Starosty [...] z [...] marca 2009r. nr [...] znak: [...] i ustaliło od miesiąca września 2013r. odpłatność za pobyt A. C. w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...], w wys. [...] zł., co stanowi [...] jej dochodu.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy:

A. C. została skierowana do domu pomocy społecznej w K. przy ul. [...], na mocy decyzji [...] z [...] marca 1995 r. Postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z [...] maja 2000 r. sygn. akt: [...] orzeczono o ubezwłasnowolnieniu całkowitym A. C.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z [...] sierpnia 2001r., sygn. akt: [...], opiekunem prawnym S. C. został ustanowiony jej brat A. C.

Decyzją Starosty [...] z [...] marca 2009 r. Nr [...] ustalono opłatę za pobyt A. C. w domu pomocy społecznej w wysokości 200% kwoty, o której mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. na kwotę [...] zł.

Z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony, Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2013r. ustalił, że od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. odpłatność za pobyt A. C. w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...], wynosi [...] zł miesięcznie, co stanowi 70% dochodu. Ponadto ustalił, że od dnia 1 lipca 2013 r. odpłatność za pobyt A. C. w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...] wynosi [...] zł miesięcznie, co stanowi 70% jej dochodu, a kwota odpłatności będzie ulegała zmianie wraz ze zmianą wysokości otrzymywanego świadczenia. Ponadto postanowił, że z dniem uprawomocnienia się niniejszej decyzji, decyzja nr [...] z [...] marca 2009 r. znak: [...] traci swoją moc.

W treści uzasadnienia decyzji wskazał, że obecnie dochód strony od dnia 1 stycznia 2013 r. wynosi [...] zł., na który składa się renta rodzinna w kwocie [...] zł. Odpłatność za pobyt w domu pomocy określona jest w wysokości 70 % ustalonego dochodu i wynosi [...] zł miesięcznie. Wartość ta nie przekracza kwoty pełnego kosztu utrzymania mieszkańca ustalonego dla Domu Pomocy Społecznej w K. określonego w Zarządzeniu Nr [...] Starosty [...] z [...] stycznia 2013r., opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [...] lutego 2013 r., poz. [...] na kwotę [...] zł miesięcznie.

Jak zaznaczył organ I instancji, przy wydawaniu decyzji uwzględnione zostało stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt: I SA/Wa 1673/12.

Starosta [...] wskazał, że wobec treści ww. wyroku, opiekun prawny A. C. wezwał do zwrotu powstałej nadpłaty. W związku z toczącym się postępowaniem kwota należności głównej w wysokości [...] zł została zwrócona na wskazany przez opiekuna rachunek bankowy.

Od decyzji tej A. C., jako opiekun prawny swojej siostry, wniósł odwołanie, w którym zarzucił, iż decyzja została wydana z naruszeniem:

- art. 16 kpa poprzez naruszenie zasady ostateczności decyzji wskutek przyjęcia nowej opłaty w wys. [...] zł w okresie od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. pomimo obowiązywania decyzji Starosty [...] z [...] marca 2009 r. ustalającej wysokość opłaty za pobyt A. C. w domu pomocy społecznej,

- art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, przez wydanie zaskarżonej decyzji ze skutkiem ex tunc, podczas gdy decyzje wydawane w tym trybie mają charakter konstytutywny tj. ze skutkiem na przyszłość,

- art. 110 kpa poprzez nie związanie organu administracji wydaną przez siebie decyzją z 19 marca 2009 r. na skutek stwierdzenia utraty jej mocy bez zmiany lub uchylenia oraz stwierdzenia, że opłata za pobyt będzie ulegała zmianie wraz ze zmianą dochodu strony, podczas gdy zmiana odpłatności może nastąpić wskutek zmiany bądź uchylenia poprzedniej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania i przeanalizowaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] września 2013 r. uchyliło decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2013r. nr [...] i orzekło w tym zakresie o zmianie decyzji Starosty [...] z [...] marca 2009r. nr [...] i ustaliło od miesiąca września 2013 r. odpłatność za pobyt A. C. w Domu Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...], w wysokości [...] zł., co stanowi 70 % jej dochodu.

Zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji jest częściowo wadliwa, co uzasadnia jej zmianę. SKO wyjaśniło, że A. C. została skierowana przed rokiem 2004 do Domu Pomocy Społecznej w K. Nastąpiło to pod rządami art. 35, ust. 1 pkt 1 wówczas obowiązującej ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. regulującej koszty pobytu w domach pomocy społecznej, przewidującym że miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1. Przy czym, opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Przepis ten w ust. 3 stanowił ponadto, że opłata, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3 zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu zgodnie z art. 20 ust. 2 tej ustawy.

Ponadto, organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 35 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. ustalanie odpłatności następowało zatem według zasady, że maksymalną wysokość odpłatności ponoszonej przez pensjonariuszy stanowiła dwukrotność kryterium dochodowego. Kryterium to wyniosło od dnia 1 czerwca 2002 r., zgodnie z pkt 2 ppkt 2 lit. a obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. (Mon. Pol. Nr 19, poz. 338) kwotę 461 zł. Zatem 200% tego kryterium odpowiadało kwocie 922 zł. Kolejną zasadą wynikającą z tego przepisu było to, że w sytuacji, gdy wyliczona wartość 70% dochodu mieszkańca była niższa od dwukrotności kryterium dochodowego, wówczas odpłatność nie mogła przekroczyć 70% jego dochodu. Ustawodawca zastrzegł jednak, że zasady te obowiązują jedynie do czasu spełnienia przez placówkę wymaganych standardów. Zatem uzyskanie przez placówkę stosownego zezwolenia skutkowało podwyższeniem ponoszonej opłaty do pełnego kosztu utrzymania, jednak również i w takim przypadku maksymalna wysokość odpłatności wynosiła 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie.

Znowelizowane przepisy ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. nie przewidywały już zatem możliwości ponoszenia odpłatności w kwocie gwarancyjnej odpowiadającej 200% kwoty kryterium dochodowego, ani nie wiązały wysokości tejże odpłatności ze standardem domu pomocy społecznej. Wysokość opłaty została ujednolicona i powiązana wyłącznie z uzyskiwanym przez pensjonariusza dochodem, przy zastosowaniu dotychczasowego wskaźnika procentowego wynoszącego 70%. Przy czym, obowiązkiem uiszczenia powstałej różnicy pomiędzy kosztem ponoszonym, a pełnym czyli średnim kosztem ustalanym przez właściwy organ, obciążono gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

W przepisie art. 87 ust. 8 omawianej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ustawodawca określił jednocześnie, że osoby, które zostały przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Z mocy art. 102 ustawy o dochodach, wymieniona regulacja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. Aktualnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, obecnie Dz. U. z 2013, poz. z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., zastąpiła ustawę o pomocy społecznej z 1990 r. i ustaliła na nowo zasady odpłatności, określając w art. 60 ust. 1, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Natomiast w art. 61 ust. 1 i 2 ustawa ta powtórzyła uregulowania przewidziane w art. 35 ustawy z 1990 r. po nowelizacji od dnia 1 stycznia 2004 r. Nadal mieszkaniec domu obowiązany był ponosić opłatę do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a pozostałą część - do wysokości średniego kosztu utrzymania - ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

W oparciu o te regulacje, co zaznaczyło SKO w W., zachodziła potrzeba wydania nowych decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej. W decyzji z [...] marca 2009 r. odpłatność za pobyt A. C. w domu pomocy społecznej została ustalona w kwocie [...] zł, odpowiadającej 200% kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł (zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Jak wynika z akt sprawy, Dom Pomocy Społecznej w K. uzyskał standard usług na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2008 r., orzekającej o wydaniu Powiatowi [...] zezwolenia na prowadzenie go na czas nieokreślony. W świetle omówionych dotychczas przepisów ta okoliczność uzasadniała, w ocenie organu, konieczność ponownego ustalenia odpłatności A. C. za pobyt w domu pomocy społecznej poprzez zmianę dotychczas wydanej w tym zakresie decyzji. Organ mógł zatem od tego dnia orzec o zwiększeniu kwoty odpłatności zmieniając dotychczasową decyzję wydaną w tym zakresie.

SKO wskazał, że wydając ponownie decyzję Starosta [...] nie ustrzegł się błędów, po pierwsze orzekł ponownie w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej z mocą wsteczną i poinformował o utracie mocy decyzji nr [...] z [...] marca 2009 r. w sytuacji, gdy powinien orzec o jej zmianie w kwestii dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt A. C. w Domu Pomocy Społecznej. Organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zmiany odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi przepis art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z przepisem, do którego odsyła, tj. art. 35 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2003 r., a normę kompetencyjną - przepis art. 155 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r.

Po drugie, jak wskazał organ odwoławczy, z informacji Dyrektora Biura Kadr Prokuratury Generalnej nr [...] z [...] stycznia 2013 r, wynika, że z dniem 1 stycznia 2013 r. wysokość uposażenia rodzinnego dla A. C. wynosi [...] zł., a 70% tej kwoty to kwota [...] zł. Wartość ta nie przekracza kwoty [...] zł tj. kwoty kosztu pełnego utrzymania mieszkańca ustalonego dla Domu Pomocy Społecznej w K. określonego w Zarządzeniu nr [...] Starosty P. z [...] stycznia 2013r.

Nie zgadzając się rozstrzygnięciem podjętym przez SKO w W., A. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 1 i 2 czyli dotyczącej zmiany decyzji Starosty [...] z [...] marca 2009 r. poprzez uchylenie w całości tej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Autor skargi zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 16 kpa poprzez naruszenie zasady ostateczności decyzji wskutek nałożenia nowej opłaty w wysokości [...] zł za pobyt w domu pomocy społecznej w K. A. C., pomimo obowiązywania jeszcze decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2004 r., nr [...] r., ustalającej poprzednią wysokość opłaty,

2) art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez dokonanie zmiany zamiast uchylenia w całości decyzji Starosty [...] z [...] marca 2009 r., nr [...], dotyczącej ustalenia odpłatności w dps A. C., obarczonej jedną z bezwzględnych przyczyn powodujących stwierdzenie nieważności decyzji w całości albowiem została wydana pomimo obowiązywania decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2004 r., nr [...] r. w tym samym przedmiocie,

3) art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013, poz. 182) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z [...] września 2013 r. ze skutkami ex tunc, podczas gdy decyzje wydawane w oparciu o w/w przepis mają charakter konstytutywny, zatem uchylenie bądź zmiana poprzedniej decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w dps nie może nastąpić z mocą wsteczną; opłata za pobyt A. C. w wysokości [...] zł została nałożona "od miesiąca września 2013 r", a zatem obowiązek został nałożony wcześniej niż data doręczenia, a nawet data wydania decyzji.

W motywach skargi jej autor wskazał, że wbrew zaleceniom wynikającym z wyroku WSA w Warszawie z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt: I SA/Wa 1673/12, nie tylko Starosta [...], ale i SKO ponownie wydało wadliwą decyzję. Skarżący podkreślił, że cały czas obowiązuje decyzja Starosty [...] z [...] listopada 2004r. nr [...] i, pomimo jej obowiązywania, ten sam organ wydał kolejną decyzję z [...] marca 2008 r. nr [...], także ustalającą odpłatność za pobyt w dps A. C.. Zatem, zdaniem wnoszącego skargę, SKO dokonując zmiany decyzji Starosty [...] z [...] marca 2009. dopuszcza do obrotu prawnego kolejną decyzję i nie wiadomo według której decyzji i w jakiej wysokości powinna być uiszczana opłata za pobyt w dps. Ponadto skarżący zaznaczył, że SKO dokonując zmiany decyzji organu I instancji nie wskazał konkretnego dnia, od kiedy obowiązuje nowa opłata, wskazując jedynie wrzesień 2013 r.

Reasumując skarżący podkreślił, że obowiązywanie kilku decyzji odnoszących się do tej samej sprawy tj. odpłatności za pobyt A. C. w domu pomocy społecznej w K., jest niedopuszczalne. Zaś SKO dokonując zmiany decyzji Starosty [...], zamiast jej uchylenia w całości, utrzymał w obrocie prawnym decyzję obarczoną jedną z bezwzględnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Odpowiadając na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie sądowej w dniu 14 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wskazała, iż popiera skargę wnosząc o uchylenie pkt 1 i 2 zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie wykazała, że jest ona dotknięta wadami uzasadniającymi jej uchylenie.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż skarżąca przyjęta została do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. Wobec powyższego, do jej sytuacji prawnej znajdą zastosowanie przepisy art. 87 ust. 8 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (dalej: "ustawa o dochodach") w zw. z art. 35 ust. 3 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2004 r. w zw. z art. 149 ust. 1 i 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W art. 87 ust. 8 omawianej ustawy o dochodach ustawodawca określił, że osoby, które zostały przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Ponadto, w art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o dochodach określono zasady dofinansowania udzielanego powiatom w formie dotacji celowych z budżetu państwa na mieszkańców domów pomocy społecznej prowadzonych przez powiat (gminę na prawach powiatu) w ramach zadania własnego lub prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. W odróżnieniu od osób skierowanych do domu pomocy społecznej po dniu 1 stycznia 2004 r., to nie gminę, ale budżet państwa obciążają zatem koszty dofinansowania pobytu osób skierowanych przed tą datą. Z mocy art. 102 ustawy o dochodach wszystkie omówione wyżej regulacje weszły w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach nawiązywał do zasad odpłatności określonych w art. 35 ustawy o pomocy społecznej, którą ta ustawa znowelizowała. Oznaczało to, że osobom skierowanym, a także przyjętym do domów pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ustawodawca zagwarantował niezmienność w zakresie zasad ponoszenia odpłatności za pobyt, tj. zapewnił, że osoby te nie będą musiały ponosić opłaty wyższej niż dwukrotność kryterium dochodowego, chyba że jest ono wyższe od wartości 70% kwoty uzyskiwanego dochodu, jednakże pod warunkiem, że placówka, w której przebywają, nadal nie spełnia wymaganych standardów. W razie osiągnięcia tych standardów, po uzyskaniu stosownego zezwolenia, obowiązywać miał tylko jeden sposób obliczania odpłatności, tzn. opłata miała wynosić 70% dochodu uzyskiwanego przez mieszkańca domu.

Aktualnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, obecnie Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1372 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., zastąpiła ustawę o pomocy społecznej z 1990 r. i ustaliła na nowo zasady odpłatności, określając w art. 60 ust. 1, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Natomiast w art. 61 ust. 1 i 2 ustawa ta powtórzyła uregulowania przewidziane w art. 35 ustawy z 1990 r. po nowelizacji od dnia 1 stycznia 2004 r. Nadal mieszkaniec domu obowiązany jest ponosić opłatę do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a pozostałą część - do wysokości średniego kosztu utrzymania - ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

W art. 149 ust. 1 i 3 powyższej ustawy zawarto zapis o wygaśnięciu z dniem jej wejścia w życie decyzji wydanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., z wyjątkiem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, oraz decyzji o umieszczeniu w takiej placówce. Z kolei w art. 155 ust. 1 wskazano, że do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. stosuje się dotychczasowe przepisy o właściwości miejscowej gminy, natomiast w ust. 3 tego przepisu określono, że w stosunku do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r., decyzje zmieniające decyzje o odpłatności i o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje starosta właściwy ze względu na położenie domu.

Powyższe regulacje są podstawą materialnoprawną wydania, w stosunku do A. C. Czapkiej, nowej decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Jak wynika z lektury akt sprawy, Dom Pomocy Społecznej w K. uzyskał standard usług na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], orzekającej o wydaniu Powiatowi [...] zezwolenia na prowadzenie go na czas nieokreślony. Okoliczność ta uzasadniała, w ocenie Sądu, konieczność ponownego ustalenia odpłatności skarżącej za pobyt w domu pomocy społecznej poprzez zmianę dotychczas wydanej w tym zakresie decyzji. Zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o zwiększeniu kwoty odpłatności, zmieniając dotychczasową decyzję wydaną w tym zakresie.

Zaskarżona decyzja zwiększająca kwotę odpłatności została wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, organ może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. W niniejszej sprawie przesłanką zmiany decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest zmiana sytuacji dochodowej A. C.

Nie ulega wątpliwości, iż decyzje wydawane na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej mają charakter konstytutywny. Stanowisko takie wyrażane było w licznych rozstrzygnięciach sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 29 września 2011, sygn. akt I OSK 655/11, wyrok NSA z 11 marca 2010, sygn. akt I OSK 1554/09) i sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela. Wydanie przez organ decyzji konstytutywnej oznacza, że kształtuje ona na nowo zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji orzekającej o utracie prawa lub zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia. Skoro zatem taka decyzja wywołuje skutki ex nunc, to znajdzie ona zastosowanie jedynie do decyzji ostatecznej wywołującej w dalszym ciągu skutki np. decyzji na podstawie której beneficjent realizuje swoje uprawnienie. A contrario, tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie znajdzie zastosowania do decyzji już zrealizowanej, takiej, której skutki zostały już skonsumowane. Tym samym, wydając decyzję w tym trybie, organ nie może wyeliminować decyzji przyznającej świadczenie za okres poprzedzający jej wydanie. Skutek ex nunc oznacza bowiem, że decyzja wydana w oparciu o ten przepis może wywoływać jedynie skutki od momentu uostatecznienia się takiej decyzji, nie może natomiast sięgać swoim zakresem świadczenia pobranego przed jej wydaniem.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż wskazywane przez skarżącą w treści skargi wcześniejsze decyzje ustalające wysokość opłaty za pobyt A. C. w domu pomocy społecznej obejmowały różne okresy. Nie zachodzi tu zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego - tożsamość sprawy w sensie przedmiotowym. Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem innego przedmiotu tj. ponownego ustalenia odpłatności – na okres wskazany w tej decyzji. Ponadto, wcześniejsze decyzje ustalające wysokość opłaty za pobyt A. C. w domu pomocy społecznej zostały już zrealizowane tj. skutki z nich wynikające zostały już skonsumowane. Natomiast nowa decyzja wydana w oparciu o ten przepis nie sięga swym zakresem opłat ustalonych decyzjami wcześniejszymi. Z tego powodu organ nie mógł wyeliminować z obrotu wcześniejszych decyzji ustalających opłaty za pobyt A. C. za inne okresy poprzedzające wydanie nowej decyzji. Podsumowując, ustalając odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej wobec zmiany sytuacji dochodowej strony organ prawidłowo dokonał zmiany dotychczasowej decyzji z [...] marca 2009 roku i ustalił nową wysokość opłaty na okres wskazany w tej decyzji, a podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 16 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 3 kpa są niezasadne.

Niezasadny jest również podniesiony w skardze zarzut wydania zaskarżonej decyzji ze skutkami ex tunc. Zaskarżona decyzja została wydana w miesiącu wrześniu i ustala nową wysokość opłaty na okres rozpoczynający się od tego miesiąca. W ocenie Sądu, w świetle art. 105 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej nie można mówić w takiej sytuacji o rozstrzygnięciu z mocą wsteczną. O naruszeniu tego przepisu można byłoby bowiem mówić wyłącznie w sytuacji gdyby decyzja wydana w określonym miesiącu ustalała odpłatność za okres lub okresy wcześniejsze tj. okresy poprzedzające wydanie decyzji – a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w miesiącu wrześniu (w dniu 4 września 2013 r. i doręczona stronie w dniu 6 września 2013 r.) i od tego miesiąca został ustalony zakres zmian w stosunku łączącym organ i stronę tj. nastąpiła zmiana wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.