Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1245/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 2, art. 116, 19, 89
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 104/09 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r., sygn. II SA/Bd 104/09, oddalił skargę M. D. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o odmowie wypłaty mjr M. D. uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] listopada 2007 r. oraz dodatkowego uposażenia rocznego za lata 2005-2007, gratyfikacji urlopowej za rok 2006 r. i zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku do dowolnej miejscowości w kraju i z powrotem za 2006 r. Organ odwoławczy podał, że M. D. rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] zwolniony został z dniem [...] maja 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku służbowym, zaś Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] orzekł o utrzymaniu powyższej decyzji w mocy z ustaleniem nowej daty zwolnienia na dzień [...] lipca 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2007 r., sygn. II SA/Wa 1143/07 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2005 r. i poprzedzający ją rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z [...] marca 2005 r. w przedmiocie zwolnienia M. D. z zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten uprawomocnił się 10 listopada 2007 r. Następnie w dniu [...] października 2007 r. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] orzekł o zwolnieniu M. D. z zajmowanego stanowiska i z dniem uprawomocnienia się wyroku WSA z dnia 7 września 2007 r. (tj. 10 listopada 2007 r.) wyznaczył go na stanowisko służbowe Szefa Sekcji Poboru i Uzupełnień Wydziału Mobilizacji i Uzupełnień Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Olsztynie.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. M. D. wystąpił o wypłacenie mu zaległych należności finansowych wynikających ze stosunku służbowego za okres od [...] sierpnia 2005 r. do [...] listopada 2007 r.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Olsztynie wydając w dniu [...] sierpnia 2008 r. decyzję odmowną stwierdził w jej uzasadnieniu, że M. D. z dniem [...] lipca 2005 r. przestał faktycznie pełnić zawodową służbę wojskową i otrzymał w związku z tym należności pieniężne przysługujące żołnierzom zwalnianym z tej służby oraz pobierał od [...] sierpnia 2006 r. do [...] listopada 2007 r. emeryturę. W okresie od [...] sierpnia 2005 r. do [...] listopada 2007 r. nie istniał żaden element stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wskazujący na uprawnienie wyżej wymienionego do uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym, nie wykonywał zadań służbowych oraz wyłączony był spod działania szeregu ustawowych praw i obowiązków odnoszących się do żołnierzy zawodowych, rozkazodawstwa wojskowego i dyscypliny wojskowej.

Organ I instancji podniósł również, że pojęcie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie jest tożsame z pojęciem prawa do uposażenia, bowiem powyższy stosunek powstaje w drodze powołania do pełnienia służby, zaś istotą prawa do uposażenia jest wykonywanie przez żołnierza zadań służbowych, przy czym zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Odwołując się do powyższej decyzji M. D. zakwestionował zawarte w jej uzasadnieniu stanowisko, że warunkiem wypłaty należności pieniężnych jest wykonywanie zadań służbowych, bowiem zgodnie z ustawą pragmatyczną pozostając w rezerwie kadrowej żołnierz może lecz nie musi wykonywać żadnych zadań służbowych a także otrzymuje uposażenie i inne należności, podobnie jak w przypadku pozostawania w dyspozycji, kiedy zachowuje prawo do świadczeń pieniężnych nie wykonując obowiązków. Jak podniósł odwołujący się także uchylenie wadliwej decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej łączy się, według niego, z zachowaniem prawa do uposażenia.

Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymując w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Olsztynie stwierdził, że ustalenia organu I instancji oraz dokonana przezeń ocena prawna są prawidłowe. W uzasadnieniu decyzji powołano się na orzecznictwo sądowe wiążące prawo do uposażenia z faktycznym pełnieniem służby. Organ odwoławczy wskazał także na fakt otrzymania przez M. D. należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej oraz na oddalenie przez Sąd w Białymstoku powództwa Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego o zwrot przez M. D., jako nienależnego 12-miesięcznego uposażenia.

M. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z [...] listopada 2008 r. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w oparciu o przepis, który nie mógł, jego zdaniem, stanowić podstawy do orzeczenia o odmowie przyznania prawa do uposażenia zasadniczego. Ponadto podniósł, że powyższy przepis nie dotyczy uprawnień do dodatków do uposażenia o charakterze stałym i pozostałych objętych wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. Skarżący zarzucił, że obydwa organy nie ustaliły daty powołania go do zawodowej służby wojskowej i daty powstania jego prawa do uposażenia, nie ustalono również, czy po wyroku uchylającym decyzję o zwolnieniu zawodowej służby wojskowej wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawał nadal na stanowisku służbowym, które zajmował w chwili zwolnienia ze służby oraz czy istotnie jego prawo do uposażenia wygasło zgodnie z art. 76 ust. 4 ustawy w związku ze zwolnieniem ze służby, skoro gdy do niej powrócił nie wydano nowego rozkazu personalnego o powołaniu do tej służby. Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji bez wszechstronnej oceny jej prawidłowości. Ponadto w skardze podniesiono zarzuty naruszenia: art. 7,8, 10 §1, 11, 77 § 1, 80, 107 §3 i 4 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r. oddalił skargę M. D., wskazując, że w myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 41, poz. 892, ze zm.) stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej powstaje przy łącznym spełnieniu trzech warunków: gdy wydano rozkaz personalny o powołaniu do zawodowej służby wojskowej, podpisany został kontrakt na pełnienie tej służby oraz osoba powołana do służby, z którą zawarto kontrakt, stawiła się do pełnienia służby w terminie i miejscu określonych w kontrakcie (ust.2). Sąd dalej wywiódł, że ta ostatnia czynność, jak wynika z powyższego unormowania, wyznacza datę rozpoczęcia pełnienia służby i - stosownie do art. 72 ust. 2 cyt. ustawy - z tytułu pełnienia służby przysługuje żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia obejmującego uposażenie zasadnicze i dodatki do niego. Przywołując treść art. 19 ustawy Sąd wywodził, że żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową nie tylko na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, lecz również pozostając w rezerwie kadrowej oraz w dyspozycji. W wymienionych dwóch ostatnich sytuacjach żołnierz posiada zatem także prawo do uposażenia z uwzględnieniem konkretnych przewidzianych w ustawie wyłączeń. Ze względu na to, że będąc w rezerwie kadrowej lub dyspozycji żołnierz pełni służbę, lecz nie zawsze w tym czasie wykonuje konkretne zadania służbowe. Trafnie, zdaniem Sądu I instancji, podniesiono w skardze, że prawo do uposażenia nie musi się łączyć z wykonywaniem zadań służbowych. W ocenie Sądu Wojewódzkiego powołanie przez organy orzekające w sprawie jako podstawy prawnej art. 76 ust. 1 zamiast art. 72 ust. 2 było chybione i niewystarczające. Sąd zwrócił także uwagę, że wprawdzie wniosek skarżącego o wypłacenie zaległych należności nie wymieniał ich rodzajowo, to organ pierwszej instancji rozstrzygnął negatywnie o prawie do zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku do dowolnej miejscowości w kraju i z powrotem za 2006 r., mimo że obowiązująca ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewiduje tego rodzaju świadczenia pieniężnego, a rozporządzenie wykonawcze do ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 września 1998 r. w sprawie zasad i warunków korzystania przez żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin z prawa do przejazdu na koszt wojska (Dz. U. Nr 121, poz. 796) utraciło moc z dniem 1 lipca 2005 r., co wynika z art. 188 i 189 ustawy z dnia 11 września 2003 r.

Sąd Wojewódzki uznał, że aby ocenić trafność rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji niezbędne jest rozważenie skutków decyzji zwalniającej ze służby oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylającego tę decyzję, a zwłaszcza - skutków wymienionego wyroku. W tej kwestii Sąd podkreślił, że wyrok sądu administracyjnego wywołuje skutki prawne od momentu uprawomocnienia się. W przypadku uwzględniającego skargę wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję wyeliminowanie jej z obrotu prawnego następuje na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc). Tak więc skutki decyzji administracyjnej uchylonej takim wyrokiem trwają od chwili uzyskania przez nią przymiotu ostateczności do dnia poprzedzającego datę uprawomocnienia się wyroku - przez cały ten czas ma ona charakter wiążący. Dlatego uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 września 2007 r. decyzji Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu skarżącego ze służby nie oznacza, że okresie od [...] sierpnia 2005 r. do [...] listopada 2007 r. pełnił on służbę.

Sąd I instancji wyjaśnił, że dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku sytuacja wróciła do takiej, jaka istniała bezpośrednio przed zwolnieniem skarżącego, a więc akt powołania do służby ponownie nabrał mocy. Skoro akt ten ma charakter wiążący, to niedopuszczalne byłoby wydanie nowego aktu w powyższym zakresie. W efekcie też skarżący powrócił na stanowisko służbowe, jakie zajmował przed zwolnieniem, lecz z tym samym dniem, tj. [...] listopada 2007 r. Minister Obrony Narodowej wyznaczył, go po odwołaniu z tego stanowiska, na nowe stanowisko służbowe. Przystąpienie do wykonywania obowiązków na nowym stanowisku oznacza reaktywowanie prawa skarżącego do uposażenia i innych należności. Sąd wywodził, że skoro w dniu wskazanym w decyzji Ministra Obrony Narodowej jako data zwolnienia ze służby, tj. [...] lipca 2005 r. skarżący zaprzestał pełnienia służby w rozumieniu art. 19 ustawy pragmatycznej i nie pełnił jej do [...] listopada 2007 r. włącznie, zaś pełnienie służby jest warunkiem sine qua non istnienia prawa do uposażenia i pozostałych należności przysługujących w związku z jej pełnieniem, to rozstrzygnięcie organu II instancji jest prawidłowe. Według Sądu Wojewódzkiego, w wymienionym okresie skarżący nie posiadał prawa do dochodzonych świadczeń pieniężnych, bo wygasło ono z dniem [...] lipca 2005 r. (art. 76 ust. 4 ustawy pragmatycznej), a w konsekwencji - nie może skutecznie domagać się ich wypłaty. Sąd nadmienił, że żądanie wypłaty świadczeń za powyższy czas mogłoby być rozpatrywane jedynie w kategoriach roszczenia o charakterze odszkodowawczym z tytułu niezgodnego z prawem zwolnienia ze służby.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że dostateczną podstawę do załatwienia rozpatrywanej sprawy stanowił materiał zawarty w aktach administracyjnych i aktach personalnych skarżącego, którymi dysponowały organy obydwu instancji. Nie zachodziła więc potrzeba dokonywania przez te organy dodatkowych ustaleń, w szczególności poprzez przesłuchanie skarżącego, zaś data powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej, wynikająca zresztą z akt personalnych, nie miała dla wyniku sprawy żadnego znaczenia.

Sąd Wojewódzki zgodził się z zarzutami skarżącego, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie konwaliduje braków uzasadnienia decyzji I instancji w zakresie powołania i omówienia przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r., stanowiących właściwą podstawę materialnoprawną do rozstrzygania w przedmiocie wszystkich objętych nią świadczeń pieniężnych. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi ono niemal wierne powtórzenie treści uzasadnienia pierwszoinstancyjnego bez szerszych własnych ocen organu odwoławczego a po części z niewłaściwą argumentacją i tym samym nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 11 kpa. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji powyższe uchybienia nie miały wpływu na legalność zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że nie jest wystarczającą przesłanką do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji okoliczność wadliwego i niepełnego powołania w niej podstaw prawnych, skoro adekwatne do zakresu rozstrzygnięcia podstawy prawne istnieją. Organy obydwu instancji dopuściły się także naruszenia art. 10 § 1 kpa nie zawiadamiając skarżącego o zakończeniu postępowania z jednoczesnym wyznaczeniem terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Lecz i w tym przypadku, zdaniem Sądu, nie miało to wpływu na treść wydanych przez nie rozstrzygnięć zważywszy na treść podniesionych w odwołaniu i skardze zarzutów oraz okoliczność, iż materiał dowodowy stanowiły znane skarżącemu dokumenty zawarte w aktach personalnych oraz doręczone mu decyzje wydane po złożeniu przez niego w dniu [...] marca 2008 r., wniosku o wypłacenie zaległych należności. Przedstawione wyżej uchybienia popełnione przez organy I i II instancji nie mogą jednak, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skutkować uwzględnieniem skargi, bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) podstawę uchylenia decyzji mogą stanowić wyłącznie uchybienia przepisom prawa materialnego lub administracyjnej procedury mające co najmniej wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M. D., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy z powodu błędnego zastosowania art. 72 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz.U. 2008 r., Nr 141, poz.892 ze zm.), jako podstawy prawnej decyzji wydanych w sprawie, w sytuacji, gdy ustawa nie zawiera przepisu materialnego legitymującego wydane przez organy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od [...] sierpnia 2005 r. do [...] listopada 2007 r., dodatkowego uposażenia rocznego za lata 2005 – 2007, gratyfikacji urlopowej za rok 2006 oraz zryczałtowanego ekwiwalentu za przejazd raz w roku do dowolnie obranej miejscowości w kraju, jak również naruszenie art.83 i art.87 wymienionej ustawy, które też nie wyrażają normy o uprawnieniu do odmowy wypłaty tych należności,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art.141 §4 P.p.s.a. z powodu nie przedstawienia w sposób zwięzły stanu faktycznego sprawy mającego wpływ na ocenę prawidłowej podstawy prawnej,

- art. 151 P.p.s.a. z powodu oddalenia skargi, pomimo naruszenia przez organy podstawowych zasad procesowych tj. art.7, art. 8, art.10, art.11 K.p.a., co stanowi rażące naruszenie przepisów w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 K.p.a. - art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 1 i art.3 §1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. z powodu orzekania na zasadzie słuszności właściwej sądom powszechnym a nie wedle zasady badania legalności aktu wydanego przez organy administracji.

Powołując się na powyższe podstawy skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że art.72 ust.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych może być podstawą orzeczenia o odmowie wypłaty uposażenia. Literalna wykładnia tego przepisu nie prowadzi do wywiedzenia, że w okolicznościach ustalonych w sprawie skarżącemu nie przysługuje uposażenie, w szczególności, iż skarżący nie dochodzi prawa do uposażenia drugiego czy trzeciego z tytułu pełnienia służby wojskowej. W skardze kasacyjnej podniesiono, że skoro Sąd I instancji podzielił pogląd skarżącego, iż podstawą prawną podjętych w sprawie decyzji nie mógł być art.76 ust.1 ustawy pragmatycznej, czyli przepis powołany w uzasadnieniu decyzji organów administracji, to tym samym decyzje te zawierały wadę dyskwalifikującą legalność i prawidłowość samego aktu. Wady tej nie usunął organ odwoławczy przez powołanie art.72 ust.2 ustawy pragmatycznej. Autor skargi kasacyjnej poczynił ponadto obszerne wywody dotyczące możliwości zastosowania art.76 ust.1 ustawy pragmatycznej jako podstawy odmowy wypłaty dochodzonych przez skarżącego należności.

Zarzut naruszenia art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art.3 §1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. według skarżącego polega na tym, że Sąd I instancji orzekał na zasadzie słuszności a nie legalności. Autor skargi kasacyjnej zarzucił również, że Sąd I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego, gdyż w uzasadnieniu wyroku zawarto stwierdzenie, że stan faktyczny może być ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i w teczce akt personalnych skarżącego, gdy tymczasem obowiązkiem Sądu jest jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, bez ustalenia którego nie jest możliwa subsumcja przepisu prawa materialnego. Z kolei naruszenie art.151 P.p.s.a. w zw. z art. 7,8 ,10 i 11 k.p.a. skarżący upatruje w tym, że Sąd I instancji oddalił skargę mimo naruszenia przez organy obu instancji wskazanych przepisów k.p.a. Naruszenie art.7 k.p.a., według autora skargi kasacyjnej, polega na nieustaleniu w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy w szczególności, kiedy M. D. został powołany do zawodowej służby wojskowej, jakie decyzje wydano w ostatnim okresie przed zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej. Naruszenie przez organ odwoławczy art.8 k.p.a. polega na niedbałym uzasadnieniu decyzji, zaś zarzut naruszenia art.10 k.p.a. skarżący kasacyjnie uzasadnia nie zapewnieniem stronie i jej pełnomocnikowi czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i uniemożliwieniem wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji odwoławczej. Organ odwoławczy nie wyjaśnił zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji (art.11 k.p.a.) oraz nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego ( art.77 §1 k.p.a.). Organ nie przesłuchał strony, co według skarżącego stanowi naruszenie art. 80, art.81 w zw. z art.86 k.p.a. Te uchybienia organów stanowiły, zdaniem skarżącego, podstawę do uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej, jako " P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art.183 §2 P.p.s.a. przesłanek nieważności nie występuje zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie jej autor, powołując się na obie podstawy z art.174 P.p.s.a., zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Nie trafny jest zarzut naruszenia art.141§4 P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w sposób szczegółowy przedstawił stan faktyczny sprawy i jednoznacznie stwierdził, że dopiero od daty uprawomocnienia wyroku akt powołania do służby ponownie nabrał mocy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, co wypełnia dyspozycję art.141 §4 P.p.s.a.

Zarzut naruszenia art.1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie mógł odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Przepis ten jest przepisem prawa ustrojowego, którego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne Podobnie też art. 3 P.p.s.a. wskazuje właściwość rzeczową sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji, nie odnosi się natomiast do sposobu procedowania przed sądem administracyjnym. Sąd mógłby naruszyć wskazane przepisy odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa bądź rozpoznając ją, ale stosując przy jej kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Okoliczność, że przepis prawa, w niniejszej sprawie art.72 ust.2 ustawy pragmatycznej, nie wymienia podstaw do odmowy przyznania uposażenia, nie oznacza, że sąd administracyjny nie mógł dokonać wykładni tego przepisu w kontekście innych, wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przepisów ustawy pragmatycznej i wyprowadzić na tej podstawie odpowiednie wnioski.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art.151 P.p.s.a., który według skarżącego, polega na oddaleniu przez Sąd I instancji skargi, mimo naruszenia przez organy orzekające w sprawie podstawowych zasad zawartych w art.7, 8, 10, 11 k.p.a. oraz na naruszeniu art.107 §1 i 3 k.p.a.

Sąd I instancji trafnie uznał, że podnoszone w skardze do tego Sądu zarzuty, choć zasadne w odniesieniu do naruszenia art.10 k.p.a., 107 §1 i 3 k.p.a. oraz 11 k.p.a., to jednak nie miały one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ocenę te podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Zarzut naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej uzasadnia błędnym zastosowaniem art.72ust.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. wywodząc, że wymieniona ustawa nie zawiera przepisu dającego podstawę do odmowy wypłaty uposażenia. Jak jednak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji powiązał treść art.9 ust.1 i 2 wymienionej wyżej ustawy z treścią art.72 ust.2 dowodząc, że datę rozpoczęcia pełnienia służby wyznacza stawienie się żołnierza do pełnienia służby w terminie i miejscu określonym w kontrakcie. Skoro skarżący nie podjął służby, to nie powstaje też prawo do uposażenia.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sytuacji uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zasadniczej służby stałej przysługuje temu żołnierzowi uposażenie i inne należności pieniężne związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej za okres od daty zwolnienia do daty uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby. Innymi słowy zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w przedmiotowym sporze było rozważenie wpływu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007 r., sygn. II SA/Wa 1143/07 uchylającego decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2005 r. i poprzedzający ją rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] marca 2005 r. o zwolnieniu M. D. z zawodowej służby wojskowej na sferę uprawnień żołnierza zawodowego do wypłaty uposażenia i innych należności pieniężnych. W tej kwestii należy wskazać, że tak ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również ustawy dotyczące innych służb określanych mianem służb mundurowych, z uwagi na charakter regulowanych nimi stosunków regulują wiele zagadnień związanych ze stosunkami służbowymi w sposób autonomiczny względem systemu prawa. Takie właśnie uregulowanie dotyczące skutków wyroku uchylającego zawiera ustawa z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Art.116 w pierwotnym brzmieniu stanowił, że "w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art.111 pkt 11 i 13-15 albo 112 pkt 1 ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust.2" ( Dz.U. 2003, Nr 179, poz.1750). Przepis art.116 ust.1 obowiązywał w przytoczonym brzmieniu do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 176, poz. 1242), czyli do dnia 1 stycznia 2008 r. Mocą art.1 pkt 51 ustawy nowelizującej art.116 otrzymał nowe brzmienie. Jednakże w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w dacie uprawomocnienia wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby art.116 ustawy obowiązywał w pierwotnym brzmieniu. Analiza tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że nie obejmuje on zwolnienia ze służby na podstawie art.111pkt 7, którą zastosowano do zwolnienia skarżącego. Zatem wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonując oceny skutków wymienionego wyroku na sferę uprawnień żołnierza zawodowego nie orzekał na zasadzie słuszności, lecz na podstawie przepisów prawa i odniósł się do istoty sprawy i chociaż nie przeprowadził analizy cytowanego powyżej art.116, to jednak dokonał prawidłowej oceny skutków, jakie wywołał wyrok uchylający decyzję o zwolnieniu żołnierza zawodowego.

Słusznie bowiem Sąd I instancji wywiódł, że wyrok uchylający decyzję o zwolnieniu ze służby w przedmiotowej sprawie wywiera skutki od daty jego uprawomocnienia się. Tak więc skutki decyzji uchylonej tym wyrokiem trwają od chwili uzyskania przez nią przymiotu ostateczności do dnia poprzedzającego datę uprawomocnienia wyroku i przez cały ten czas decyzja o zwolnieniu miała charakter wiążący. Wywołała one określone skutki w sferze uprawnień zwolnionego żołnierza, korzystał w pełni z praw dla zwolnionych żołnierzy a następnie pobierał emeryturę wojskową.

Zaznaczyć też wypada, że pobierane przez skarżącego świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej. Stanowisko takie prezentował już Naczelny Sąd Administracyjny, które skład orzekający w sprawie niniejszej podziela ( wyroki NSA z 14 grudnia 2009 r., sygn. I OSK 581/09, z 24 lipca 2009, sygn. akt I OSK 1496/08, z 27 czerwca 2006 r., sygn. I OSK 1298/05 publ. w bazie orzeczeń NSA).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Wniosek pełnomocnika Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego należało oddalić, gdyż organ nie poniósł kosztów postępowania kasacyjnego, o których mowa w art. 205 § 1 i 2 w zw. z art.207 §1 i art.204 pkt 2 P.p.s.a.