Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1534/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.13
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
journal: Dz.U. 2000 nr 119 poz 1253
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej
article: protokół nr 4
journal: Dz.U. 1997 nr 104 poz 662
law: Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej,podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r.

SENTENCJA

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant Halina Rosłan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. R. - działającej pod firmą A z siedzibą w Ł. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] (nr [...]) uznającą za nieprawidłowe złożone przez stronę skarżącą zgłoszenie celne JDA SAD nr [...] z dnia [...].

Na podstawie wymienionego zgłoszenia Dyrektor Urzędu Celnego w Z. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym importowaną przez stronę skarżącą z Francji odzież (sukienki, bluzki, spódnice i spodnie). Wobec tego towaru zastosowano, na wniosek strony, obniżoną stawkę celną w związku z przedłożeniem deklaracji eksporterów o preferencyjnym pochodzeniu towaru.

Dyrektor Urzędu Celnego we W., w trybie kontroli postimportowej, na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu celnego, podjął działania zmierzające do zweryfikowania przedłożonego przez stronę zgłoszenia celnego oraz załączonych do niego dokumentów.

Weryfikacja polegała m. in. na sprawdzeniu wiarygodności informacji o pochodzeniu towaru, w myśl Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz. U. Nr 104, poz. 662 z późn. zm.).

W związku z tym Prezes Głównego Urzędu Ceł - stosownie do art. 32 Protokołu Nr 4 - przekazał władzom celnym kraju eksportu towaru dowody pochodzenia w postaci deklaracji eksporterów umieszczonych na rachunkach w celu przeprowadzenia weryfikacji.

W odpowiedzi francuska administracja celna poinformowała o negatywnym wyniku weryfikacji deklaracji o pochodzeniu umieszczonych na przedstawionych rachunkach, stwierdzając, że towary w nich ujęte nie są towarami o preferencyjnym pochodzeniu w rozumieniu Układu Wspólnoty Europejskiej z Polską.

Mając na uwadze te okoliczności, Naczelnik Urzędu Celnego w Z. (po przejęciu zadań i kompetencji Dyrektora Urzędu Celnego we W. na podstawie art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw), postanowieniem nr [...] z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie importowanego przez stronę towaru. Po zakończeniu postępowania organ ten wydał w dniu [...] decyzję nr [...], którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w częściach dotyczących preferencji celnych oraz zastosowanej stawki celnej, i dokonał ponownego wymiaru należności celnych dla importowanej odzieży z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej w wysokości 18% .

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...], lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając:

1) naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, a tym samym nierealizowanie zasady dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, bowiem zaniechano ustalenia w sposób wyczerpujący czy wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez francuską administrację celną pozwoliły na tak jednoznaczne stwierdzenie braku preferencyjnego pochodzenia towaru w sytuacji gdy organ celny otrzymał jedynie lakoniczne pisma z informacją iż "deklaracja pochodzenia na fakturze nie ma zastosowania";

2) naruszenie art. 32 pkt 5 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, polegające na uznaniu, iż wyniki weryfikacji w sposób jednoznaczny umożliwiły wyraźne ustalenie, iż

2

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

sprowadzone towary nie można uznać za pochodzące ze Wspólnoty, podczas gdy francuska administracja celna poinformowała o negatywnym wyniku weryfikacji nie wskazując wyraźnych ustaleń w zakresie pochodzenia towaru;

3) naruszenie art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, polegające na lakonicznym wskazaniu podstawy odmówienia preferencji w stosunku do odzieży objętej fakturą nr [...] z dnia [...] z uwagi na brak odpowiedzi ze strony francuskich władz celnych w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o weryfikację, podczas gdy w tym przypadku wymagane jest wskazanie uzasadnionej wątpliwości co do odmowy zastosowania preferencji;

4) naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, z jakich przyczyn organ celny w wyniku przeprowadzonej przez francuskie organy celne weryfikacji zakwestionował przedłożone przez stronę dokumenty i uznał dokonane zgłoszenie za nieprawidłowe oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa w zakresie braku preferencyjnego pochodzenia towaru, albowiem poprzestano jedynie na stwierdzeniu, że weryfikacja jednoznacznie wykazała, iż wprowadzona na polski obszar celny odzież nie może korzystać w obrocie z preferencji, co wskazuje na brak prawidłowego uzasadnienia decyzji;

5) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na dowolnym uznaniu, że:

a) przedłożone przez importera w dniu 8 stycznia 2003 r. świadectwa pochodzenia towaru stanowią jedynie udokumentowanie niepreferencyjne-go pochodzenia towaru i uzasadniają zastosowanie stawki konwencyjnej w wysokości 18 %, podczas gdy przedłożone dokumenty jednocześnie potwierdzają pochodzenie towaru z kraju Unii Europejskiej, co w konsekwencji uzasadniało uwzględnienie tych świadectw zarówno przy ustaleniu kraju pochodzenia towaru, jak i prawidłowej preferencyjnej stawki celnej;

b) francuska administracja celna przeprowadziła zgodnie z przepisami kontrolę deklaracji pochodzenia, podczas gdy z informacji uzyskanych od eksporterów wynika, iż kontrola, jeśli w ogóle wystąpiła, to polegała jedynie na oględzinach rachunków, które były żądane pocztą albowiem pracownicy francuskiej administracji celnej nie dokonywali kontroli działalności eksporterów, a w szczególności nie wyjaśniali pochodzenia towaru sprzedawanego przez daną firmę;

c) wprowadzona na polski obszar celny odzież nie mogła korzystać w obrocie handlowym między Unią Europejską a Polską z preferencji przewidzianych Protokołem Nr 4 do Układu, podczas gdy towar ten został wyprodukowany we Francji, tj. kraju należącym do Unii Europejskiej, a w szczególności wypełnia on wymogi określone w art. 2 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

Rozpoznając odwołanie strony od tej decyzji, organ drugiej instancji podkreślił, że w postępowaniu wyjaśniającym francuskie władze celne ustaliły, iż towary opisane w fakturach załączonych do zgłoszenia celnego nie mają preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu obowiązującej umowy - Układ Europejski. W rozpoznawanej sprawie eksporterzy francuscy nie dochowali - zdaniem organu odwoławczego - obowiązków wynikających z art. 28 pkt 2 w związku z art. 21 pkt 1, 2 i 3 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, Tymczasem przy ocenie dokumentów pochodzenia towarów jedynymi wiarygodnymi informacjami dla władz kraju importu są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eks-

3

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

portu. Według art. 32 pkt 3 Protokołu Nr 4, władze celne kraju eksportu w celu dokonania weryfikacji mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą Wyniki weryfikacji otrzymane od upoważnionych organów nie mogą być podważane ani przez polskie służby celne, ani przez polskich importerów w prowadzonych postępowaniach celnych.

W kontekście tych unormowań, uzyskane w drodze współpracy administracyjnej ustalenia celnych władz francuskich wykluczają możliwość uznania negatywnie zweryfikowanych deklaracji pochodzenia na fakturze jako - dopuszczalnych w art. 16 ust. 1 pkt b - dowodów pochodzenia towarów i uwzględnienia tej okoliczności dla potrzeb zastosowania preferencji celnych w postaci stawki celnej obniżonej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając:

1) naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu

przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, a tym samym

nierealizowanie zasady dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, bowiem:

a) zaniechano ustalenia w sposób wyczerpujący na jakiej podstawie wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez francuską administrację celną umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne, odnoszą się do produktów nimi objętych i czy pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie braku preferencyjnego pochodzenia towaru w sytuacji gdy pismo o wynikach weryfikacji jest lakoniczne i zawiera jedynie informację, iż "deklaracja pochodzenia na fakturze nie ma zastosowania;

b) zaniechano ustalenia czy francuska administracja celna w istocie przeprowadziła kontrolę, a jeśli tak to czy była ona przeprowadzona zgodnie z przepisami, w sytuacji gdy strona wskazała, że z informacji uzyskanej od eksportera wynika, iż kontrola jeśli w ogóle wystąpiła, to polegała jedynie na oględzinach zażądanych pocztą rachunków, nie dokonywano natomiast kontroli działalności eksporterów, a w szczególności nie wyjaśniano pochodzenia towaru sprzedawanego przez daną firmę;

c) zaniechano uwzględnienia przedłożonych przez stronę świadectw pochodzenia towaru, który to dokument potwierdza pochodzenie towaru z kraju Unii Europejskiej, co w konsekwencji uzasadniało uwzględnienie przedmiotowych świadectw zarówno przy ustaleniu kraju pochodzenia towaru, jak i prawidłowej preferencyjnej stawki celnej,

2) naruszenie art. 32 pkt 5 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, gdyż przyjęto, że warunki informacji o wynikach weryfikacji zostały spełnione przez francuską administrację celną podczas gdy wobec lakoniczności tych wyników, nie można przyjąć, iż zgodnie z przepisami umożliwiły one wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne, odnoszą się do produktów nimi objętych i czy w rzeczywistości można uznać że towary te jako nie pochodzące ze Wspólnoty;

3) naruszenie art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, polegające na lakonicznym wskazaniu podstawy odmówienia preferencji w stosunku do odzieży objętej fakturą nr [...] z dnia [...] z uwagi na brak odpowiedzi ze strony francuskich władz celnych w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o weryfikację, podczas gdy w tym przypadku wymagane jest wskazanie uzasadnionej wątpliwości co do odmowy zastosowania preferencji;

4) naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, z jakich przyczyn organ celny w wyniku przeprowadzonej przez francuskie organy celne weryfikacji zakwestionował przedłożone

4

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

przez stronę dokumenty i uznał dokonane zgłoszenie za nieprawidłowe oraz wyjaśnienia. podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa w zakresie .braku preferencyjnego pochodzenia towaru, albowiem poprzestano jedynie na stwierdzeniu iż weryfikacja jednoznacznie wykazała iż wprowadzona na polski obszar celny odzież nie może korzystać w obrocie z preferencji, co wskazuje na brak prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Zdaniem strony skarżącej, postępowanie celne, wbrew twierdzeniom organu, zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, bowiem zaniechano zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, a tym samym niezrealizowano zasady dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Celem postępowania jest wydanie prawidłowego pod względem prawnym rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie w oparciu o wyczerpująco ustalone okoliczności faktyczne.

Powołane zasady nakładają na organ celny obowiązek działania na podstawie przepisów prawa polskiego, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów celnych oraz podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie organ oparł się wyłącznie na weryfikacji przeprowadzonej przez władze francuskie, podkreślając, iż jest to jedyna forma kontroli dowodów pochodzenia towarów i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Na podstawie wyników weryfikacji przez władze francuskie dowodów pochodzenia sporządzonych na fakturach stwierdzono, że towary w nich wykazane nie są towarami o preferencyjnym pochodzeniu w sensie Układu Wspólnoty Europejskiej z Polską.

Należy jednak podkreślić, iż organ celny zaniechał ustalenia w sposób wyczerpujący na jakiej podstawie wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez francuską administrację celną umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne, odnoszą się do produktów nimi objętych i czy pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie braku preferencyjnego pochodzenia towaru. Pismo o wynikach weryfikacji jest lakoniczne i zawiera jedynie informację, iż "deklaracja pochodzenia, na fakturze nie ma zastosowania." Ponadto strona uzyskała informację od eksportera, iż kontrola -jeśli w ogóle była - polegała jedynie na oględzinach zażądanych pocztą rachunków. Nie kontrolowano natomiast działalności eksporterów, a w szczególności nie wyjaśniano pochodzenia towaru sprzedanego przez daną firmę stronie. Trudno zatem zrozumieć według jakich kryteriów przeprowadzono kontrolę i czy była ona przeprowadzona zgodnie z przepisami w tym zakresie.

W takim stanie rzeczy, nie sposób przyjąć, że była to kontrola prawidłowa, a jej wyniki umożliwiały wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i odnoszą się do produktów nimi objętych i czy sprawdzone produkty w rzeczywistości nie mogą być uznane podlegające preferencyjnej stawce celnej. Stanowiło to naruszenie art. 32 pkt 5 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

Wątpliwa prawidłowość przeprowadzonej weryfikacji przez francuskie organy celne uzasadniała zatem uwzględnienie przedłożonych przez stronę świadectw pochodzenia towaru, który to dokument potwierdza pochodzenie towaru z kraju Unii Europejskiej, Umożliwiłoby to ustalenie kraju pochodzenia towaru, jak i zastosowanie prawidłowej preferencyjnej stawki celnej. Tymczasem organ celny bezzasadnie pozbawił mocy dowodowej przedłożone przez stronę dokumenty w postaci świadectw pochodzenia towaru.

Ponadto lakoniczne wskazanie podstawy odmowy preferencji w stosunku do odzieży objętej fakturą nr 0650 z dnia 15 czerwca 2000 r. z uwagi na brak odpowiedzi ze strony francuskich władz celnych w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o weryfikację, w sytuacji gdy w tym przypadku wymagane jest wskazanie uzasadnionej wątpli-

5

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

wości co do odmowy zastosowania preferencji, stanowi naruszenie art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Poczynione w tym zakresie przez organ celny ustalenia faktyczne, przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, polegają na dowolnym uznaniu, iż przedłożone przez importera świadectwa pochodzenia nie mogą być źródłem informacji. Wszak świadectwa te zostały wydane przez uprawnione organy. Takie okoliczności uzasadniają uwzględnienie wymienionego świadectwa zarówno przy ustaleniu kraju pochodzenia towaru, jak i przy określaniu stawki celnej i obliczeniu cła.

W skardze podkreślono, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie błędnie poczynionych przez organ celny ustaleń faktycznych w zakresie zastosowania stawki celnej konwencyjnej w wysokości 18%. Przedłożone przez stronę organowi celnemu świadectwa pochodzenia sprowadzonego towaru, z których wynikało jednoznacznie, iż towar ten pochodzi z Francji, uzasadniały przyjęcie preferencyjnego pochodzenia towaru. Organ celny natomiast dowolnie uznał, iż przedłożone przez importera świadectwa pochodzenia towaru stanowią jedynie udokumentowanie niepreferencyjnego pochodzenia towaru i uzasadniają zastosowanie stawki konwencyjnej w wysokości 18 %, podczas gdy przedłożone dokumenty jednocześnie potwierdzają pochodzenie towaru z kraju Unii Europejskiej.

W świetle tych zarzutów nie można - zdaniem strony - zgodzić się ze stanowiskiem organu celnego, że wprowadzona na polski obszar celny odzież nie mogła korzystać w obrocie handlowym między Unią Europejską a Polską z preferencji przewidzianych Protokołem Nr 4 do Układu, skoro towar ten został wyprodukowany we Francji, tj. kraju należącym do Unii Europejskiej, a w szczególności wypełnia on wymogi określone w art. 2 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o oddalenie skargi, gdyż - po odniesieniu się do zarzutów strony - nie znalazł podstaw do zmiany kwestionowanego rozstrzygnięcia. Podkreślił przy tym, organ celny, dążąc do realizacji zasady prawdy obiektywnej podjął, wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, w szczególności zaś - zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego - uzyskał drogą urzędową wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towarów.

Zdaniem Dyrektor Izby Celnej we W., ten usankcjonowany prawem dowód ma charakter wiążący dla władz celnych kraju importu. Kwestia ta w ocenie organu odwoławczego pozostaje poza wszelką dyskusją. Wyniki weryfikacji otrzymane od upoważnionych do takich czynności instytucji i organów w prowadzonych postępowaniach celnych nie mogą być podważane ani przez polskich importerów, ani przez polskie władze celne, które nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani domagania się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwymi przepisami obowiązującymi w kraju eksportu.

Fakt, że analiza zebranego materiału dowodowego nie potwierdziła oczekiwanych przez stronę rezultatów, nie może być powodem kwestionowania rzetelności poczynań organów celnych (zarówno zagranicznych jak i polskich) oraz zasadności zajmowanego przez te organy stanowiska w przedmiotowej sprawi.

W rozpatrywanej sprawie zweryfikowano konkretne dowody pochodzenia importowanego towaru, otrzymując stosowne wiążące odpowiedzi, które stały się podstawą wszczęcia postępowania w sprawie. Ponadto określenie kwoty długu celnego według konwencyjnej stawki celnej nastąpiło na podstawie nowych dowodów przedłożonych przez stronę i przyjętych w postępowaniu jako prawidłowe dowody niepreferencyjnego unijnego pochodzenia sprowadzonej odzieży. Nieuznanie przedłożonych certyfikatów pochodzenia skutkowałyby objęciem towaru nie konwencyjną lecz autonomiczną a więc wyższą w tym

6

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

wypadku stawką celną. W ocenie organu odwoławczego nieuzasadniony jest zarzut zaniechania zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O nabyciu preferencyjnego pochodzenia przez produkt z danego kraju decyduje szereg warunków i zasad zwanych regułami i kryteriami pochodzenia, które są określone dla każdego towaru i w sposób precyzyjny sformułowane w postanowieniach umów międzynarodowych.

Artykuł 2 pkt 1 lit. a) i b) Protokołu Nr 4 do UE określa jakie produkty uważane są za pochodzące ze wspólnoty. Warunków określonych w tych przepisach nie spełniały towary przywiezione przez stronę skarżącą. Przedłożone przez stronę certyfikaty pochodzenia są dowodami potwierdzającymi niepreferencyjne pochodzenie towarów, i uprawniają one do zastosowania stawki celnej konwencyjnej, nie zaś obniżonej.

Organ celny podkreślił, że przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach określonych w przepisach prawa, co oznacza, że organy celne nie mogą odstępować od zawartych w nich reguł.

Niezasadne są również - zdaniem organu - zarzuty naruszenia art. 32 pkt 5 i 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Zgodnie bowiem z art. 32 pkt 5 wspomnianego aktu, władze celne kraju importującego będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe, a wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty te są autentyczne, odnoszą się do produktów nimi objętych i czy sprowadzane produkty można rzeczywiście uznać za pochodzące celem zastosowania wobec nich preferencji celnych. Wszystkie te warunki zostały spełnione, a dodatkowe postępowanie w kierunku ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towaru wykracza poza przepisy Protokołu Nr 4 UE.

Punkt 6 art. 32 tegoż Protokołu obliguje organ celny kraju importu do odmowy zastosowania wszelkich preferencji celnych w przypadku braku odpowiedzi w przeciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia towarów. Przytoczona regulacja stanowi zatem o prawie władz celnych do odmowy zastosowania względem towarów preferencyjnej stawki celnej, co nastąpiło w niniejszym postępowaniu. Odmowa przyznania preferencji przez organ pierwszej instancji na towar objęty fakturą [...] z dnia [...] (zgodnie z wymienionym wcześniej przepisem), potwierdzona została wynikiem weryfikacji przesłanej pismem nr [...]z dnia [...] i uwzględniona w decyzji organu drugiej instancji. To zaś oznacza, że stawianie zarzutu odmowy preferencji za względu na brak wyniku weryfikacji jest całkowicie chybiony i świadczyć może o niedokładnym zapoznaniu się strony z zaskarżoną decyzją

Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż organ pierwszej instancji wskazał przyczynę - weryfikację deklaracji na fakturach przez francuskie władze celne - która stanowiła podstawę odrzucenia dowodów pochodzenia oraz przedstawił warunki, które są niezbędne do zastosowania obniżonych stawek celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie

7

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2).

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "upsa"), w tym także na decyzje wydane na podstawie przepisów prawa celnego.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W sprawie, której przedmiotem jest ustalenie pochodzenia z krajów Unii Europejskiej i w związku z tym zastosowanie obniżonej stawki celnej, zasadniczą kwestią staje się ocena, czy dokumenty przedstawione przez stronę organom celnym spełniają wymagania przewidziane w regulacjach prawnych odnoszących się do takich właśnie przypadków.

Normę wyjściową w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 13 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "kcel"), według którego cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Taryfa celna obejmuje m. in. obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (art. 13 § 3 pkt 4 kcel), co oznacza, że do oceny legalności zaskarżonej decyzji niezbędne jest sięgnięcie do wspomnianych źródeł. Stawki celne obniżone są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki ich zastosowania (art. 13 § 4 kcel). Ponadto warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać ze środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt 4 kcel, oraz sposoby jego dokumentowania określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów (art. 20 § 1 kcel).

Źródłami prawa mającymi zastosowanie w rozpoznawanej sprawie są - oprócz unormowań Kodeksu celnego - przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253 z późn. zm.) oraz postanowienia Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony (zmienionego porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi - załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662).

Według ust. 5 części A postanowień wstępnych Taryfy celnej - stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej - stawki celne obniżone (o których mowa w ust. 1 lit. d), wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m. in. z państw członkowskich Unii Europejskiej ust. 5 pkt 1).

8

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

Stosownie do unormowań Protokołu Nr 4 oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, obniżone stawki celne wobec towarów pochodzących ze Wspólnoty Europejskiej stosuje się po łącznym spełnieniu następujących warunków:

określenia takich stawek w Taryfie celnej stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów;

udokumentowania pochodzenia towarów ze Wspólnoty Europejskiej prawidłowym świadectwem pochodzenia określonym w Protokole Nr 4 Układu Europejskiego lub deklaracją złożoną przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub na dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (art. 16 Protokołu Nr 4).

udokumentowania bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru Wspólnoty Europejskiej zgodnie z wymogami przepisów artykułu 13 Protokołu Nr 4. Według art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4, produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia:

a) świadectwa przewozowego EUR.l, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III; lub

b) w przypadkach określonych w artykule 21(1), deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze").

Procedurę wystawiania świadectw przewozowych EUR.l regulują art. 17-20 Protokołu Nr 4, zaś warunki sporządzania deklaracji na fakturze określają art. 21-22 tego aktu. Stosownie zaś do postanowień art. 21 ust. 1 Protokołu Nr 4, deklaracja na fakturze, o której mowa w artykule 16(ł)(b), może zostać sporządzona: (a) przez upoważnionego eksportera w rozumieniu artykułu 22 lub (b) przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednego lub wielu opakowań zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza 6.000 ECU.

Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że do zgłoszenia celnego strona skarżąca załączyła faktury zawierające deklaracje eksportera o preferencyjnym pochodzeniu ujętych tam towarów, wobec czego organy zastosowały stawki celne obniżone. Po objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu organy celne powzięły wątpliwość co do prawidłowości poczynionej na rachunkach deklaracji uprawniającej zgłaszającego do skorzystania ze stawek celnych obniżonych dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej.

W takiej sytuacji organy celne - korzystając z postanowień art. 32 protokołu Nr 4 Układu Europejskiego - wystąpiły do francuskich władz celnych (jako władz celnych kraju eksportu) o dodatkową weryfikację dowodów pochodzenia towarów, a więc rachunków (faktur) przedstawionych przez skarżącą.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona - dokumentując pochodzenie towaru -przedstawiła organom celnym rachunki z deklaracją eksportera o pochodzeniu towaru, przeto do skuteczności prawnej takiej deklaracji niezbędne było spełnienie przesłanek ujętych w art. 21 i art. 22 Protokołu Nr 4. Tymczasem przeprowadzone przez właściwe organy kraju eksportera postępowanie weryfikujące dokumenty celne wykazało, że deklaracje na rachunkach nie odpowiadają rzeczywistości (ujęte tam towary nie mają statusu towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu Układu Europejskiego), co oznacza, że uczyniona deklaracja nie spełnia wymagań określonych w art. 21 ust. 1 lit. a) lub lit. b) Protokołu Nr 4, a tym samym nie może wywołać skutku prawnego pożądanego przez stronę skarżącą.

W tak ustalonym stanie faktycznym organy celne zobligowane były zatem do za-

9

Sygnatura akt 3 I SA/Wr 1534/03

stosowania ust. 6 Postanowień wstępnych Taryfy celnej, według którego, jeżeli na towary pochodzące z państw, o których mowa w ust. 5 (m. in. z państw członkowskich Unii Europejskiej), nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa w tym przepisie, przepis ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio (co oznacza sięgnięcie po stawki celne konwencyjne lub autonomiczne). Skoro postępowanie wyjaśniające wykazało bezspornie, że udokumentowanie pochodzenia towaru w niniejszej sprawie nie spełnia wymogów określonych w art. 21 Protokołu Nr 4, niemożliwe było zadośćuczynienie żądaniu strony i zastosowanie stawki celnej obniżonej.

Wbrew stanowisku strony skarżącej, nie można postawić organom celnym skutecznego zarzutu naruszenia art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oparcie się wyłącznie na weryfikacji przeprowadzonej przez władze francuskie, bez samodzielnych wyjaśnień i ustaleń polskich organów celnych. Organy celne dysponowały bowiem wystarczającym materiałem dowodowym, by przy uwzględnieniu stanowiska francuskich organów, rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, trafnie przy tym podkreślając, że w postępowaniu celnym nie ma podstaw do podważania ustaleń organów państwa eksportera, które wiążą władze celne kraju importu.

Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie zarówno w nowszym, jak i we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym akcentowano, że "weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy do władz celnych kraju eksportu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r., GSK 56/04, Wokanda 2004, nr 10 oraz Prokuratura i Prawo 2004, nr 9). Wskazywano przy tym, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu i dokonują w tym zakresie jedynie oceny. Charakterystyczne jest i to, że jeżeli służby celne kraju eksportera nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie, albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczającej informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące weryfikację odmawiają jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji (art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4). Unormowanie to potwierdza dodatkowo, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji.

Wiążący charakter wyniku weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu potwierdzają także wcześniejsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m. in. wyrok z dnia 26 maja 2000 r. (I SA/Lu 1298/98), w którym NSA stwierdził, iż "nie jest rzeczą polskich organów celnych dociekać przyczyn wadliwości dołączonego do sprawy świadectwa EUR 1, jak również ustalanie wysokości szkody jakie ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, bowiem nie mieści się to w stosunku celno-prawnym jaki łączy polski organ z podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą."

Z kolei w wyroku z dnia 30 listopada 1999 r. (SA/Ka 743/98) NSA stwierdził, iż z postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego jednoznacznie wynika, że tylko władze celne są kompetentnymi organami do weryfikacji świadectw pochodzenia towaru (brak jest więc podstaw do występowania w tej kwestii do innych organów), a otrzymane dane są dla polskich organów celnych wiążące. Sąd wskazał, iż uzyskane w trybie art. 27 Protokołu Nr 4 wyjaśnienia "są jedynymi wiarygodnymi informacjami dla organów celnych kraju importera".

10

Sygnatura akt 3 I SA /Wr 1534 03

W kontekście przywołanych wcześniej unormowań oraz ukształtowanego kierunku orzecznictwa, nie sposób podważać - jak chciałaby to czynić strona skarżąca - wniosków zawartych w dokumentach Regionalnej Dyrekcji Ceł i Podatków Pośrednich w Paryżu, w których odnośnie do poszczególnych faktur stwierdzono, że "deklaracja pochodzenia na fakturze" nie ma zastosowania do objętego nią towaru, gdyż dochodzenie dotyczące danego przedsiębiorstwa albo "pozwoliło na stwierdzenie, że towary te nie uzyskały statusu preferencyjnego pochodzenia unijnego, ponieważ tkanina użyta do wyprodukowania tych ubrań pochodziła z Korei", albo "nie pozwoliło na stwierdzenie, że wywiezione towary posiadały preferencyjne pochodzenie unijne" ("dostawca tego przedsiębiorstwa zaprzestał swojej działalności"), albo "pozwoliło na stwierdzenie, że część towarów nie uzyskała statusu preferencyjnego pochodzenia unijnego. W rzeczywistości artykuły wymienione na fakturze [...] są wyprodukowane z dzianiny innego pochodzenia", czy wreszcie "pozwoliło stwierdzić, że wyeksportowane artykuły nie nabyły preferencyjnego pochodzenia wspólnotowego w ramach umowy między Unię Europejską a Polską. Ubrania te zostały wyprodukowane z tkanin pochodzenia trzeciego." W takim stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego nie jest trafny.

Odnosząc się do odmowy przyznania przez organy celne preferencji dla towarów objętych fakturą nr [...] z dnia [...], należy zauważyć, że potwierdzenie przez francuskie władze celne braku wspólnotowego pochodzenia tych towarów dopiero w piśmie z dnia 20 stycznia 2003 r., a więc na dwa dni przed datą wydania pierwszoinstan-cyjnej decyzji, nie podważa prawidłowości rozstrzygnięcia. Skoro bowiem - stosownie do art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 - organy wnioskujące o weryfikację celne odmawiają wszelkich preferencji, gdy w ogóle brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie stwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towarów, to tym bardziej muszą tak postąpić, gdy jeszcze w czasie toczącego się postępowania celnego (a więc przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie) otrzymają dokumenty władz kraju eksportu negatywnie weryfikujące fakturę pod względem pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. W takiej sytuacji nie można dopatrzyć się zarzucanego w skardze naruszenia art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

Nie można wreszcie zgodzić się ze sformułowanym w skardze zarzutem naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż treść kwestionowanych decyzji potwierdza, że w uzasadnieniu wskazano dowody, na podstawie których zrekonstruowano stan faktyczny sprawy, powołując przy tym właściwe i prawidłowo zastosowane regulacje prawne.

W konsekwencji niewadliwe okazało się również postępowanie organów celnych, w wyniku którego ustalono, że skarżąca - zgłaszając towar do procedury celnej - zastosowała nieprawidłową stawkę celną wskutek czego świadczyła cło niezgodnie z obowiązującymi w dniu zgłoszenia celnego unormowaniami. Przeprowadzone postępowanie wykazało bowiem, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały prawne przesłanki umożliwiające zastosowanie obniżonej stawki celnej, przewidzianej dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej. Prawidłowo zatem organy celne przyjęły, że - wobec braku formalnych dowodów stwierdzających preferencyjne pochodzenia spornych towarów, co uniemożliwiło zastosowanie stawki celnej obniżonej - przedstawione przez stronę certyfikaty pochodzenia są dowodami potwierdzającymi niepreferencyjne pochodzenie towarów, co stwarza podstawę do zastosowania stawki celnej konwencyjnej.

Ponieważ wszczęte skargą A. R. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom celnym zarzutu naruszenia prawa według art. 145 §'1 upsa, przeto - stosownie do dyspozycji art. 151 tej ustawy - należało orzec, jak w sentencji wyroku.