Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1501/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24a
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M.Z. i P.Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] maja 2020 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.) po rozpoznaniu odwołania od decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. odmawiającej uwzględnienia zarzutów do danych wykazanych w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...], dotyczących granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] oraz [...] i [...], utrzymał ją w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Starosta [...] w 2016 roku zlecił sporządzenie projektu modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu r [...], gm. [...], powiat [...]. Państwo M. i D. Z. złożyli zarzuty do danych ujawnionych w ww. projekcie pismami z dnia [...] listopada 2017 r. i [...] stycznia 2018 r. kwestionując przebieg granic pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...] wskazanych w trakcie prowadzenia prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], a także podnieśli, że podczas sporządzania dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – operat [...] - zostały błędnie ustalone granice działek ewidencyjnych podlegających podziałowi.

W dniu [...] listopada 2018 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] pod poz. [...] została opublikowana informacja Starosty [...] z dnia [...] października 2018 r., że dane zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego obrębu [...], gm. [...], stały się danymi ewidencji gruntów i budynków. Pisma Państwa Z., zgodnie z art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, rozpatrzono jako zarzuty do danych zawartych w tym projekcie, ponieważ zostały złożone przed upływem 30 dni od opublikowania powyższej informacji Starosty.

Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] orzekł: o odmowie uwzględnienia zarzutów do danych wykazanych w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], gm. [...], powiat [...] dotyczących przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi oznaczonymi numerami [...] i [...] oraz [...] i [...].

Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym [...]WINGiK uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na konieczność ustalenia w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości, czy podstawą ujawnienia przebiegu granic w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków były materiały źródłowe znajdujące się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, czy też zgodne oświadczenie stron.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. organ pierwszej instancji ponownie orzekł o odmowie uwzględnienia zarzutów. Od powyższej decyzji M.Z.i D.Z. działający z upoważnienia córek: M. i P. Z., wnieśli odwołanie. Skarżący zarzucili niepoprawne ustalenie granic pomiędzy ww. działkami, brak obiektywizmu podczas załatwiania sprawy w postępowaniu pierwszej instancji, naruszenie ostatniego spokojnego stanu posiadania oraz sprzeczne z materiałami źródłowymi oznaczenie granicy pasa drogowego, czym został naruszony art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponadto wskazano na nie uwzględnienie błędów powstałych przy opracowaniu operatu [...] związanego z realizacją inwestycji drogowej w miejscowości [...], który stanowił podstawę przy opracowaniu operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków nr [...].

Rozpatrując sprawę organ II instancji wskazał, że modernizacja to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia, modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w myśl § 55 tego rozporządzenia.

Według § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej m.in. przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków oraz na podstawie opracowań, które powstały do wydania ostatecznych decyzji administracyjnych.

Z analizy stanu prawnego nieruchomości wynika, że na podstawie umowy darowizny aktem notarialnym Rep. [...] nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] stała się M.Z., co zostało uregulowane w księdze wieczystej nr [...], a właścicielem działki nr [...] stała się P.Z., co zostało uregulowane w księdze wieczystej nr [...]. Państwo M. i D. Z. byli właścicielami przedmiotowych działek ewidencyjnych od 2013 r. na podstawie postanowienia sądu sygn. akt [...], a wcześniej ich spadkodawcy. Zasięg prawa własności przedmiotowych działek określa zatem dokumentacja z założenia ewidencji gruntów i budynków z 1967 r. W skład opracowania wchodzi zarys pomiarowy z 1963 roku oraz szkice polowe. Operat powstały w wyniku powyższych prac został przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...].

Kolejnym opracowaniem dotyczącym granic przedmiotowych działek była dokumentacja geodezyjna sporządzona do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, polegającej na przebudowie drogi gminnej [...], gmina [...]. Opracowanie to obejmowało między innymi sporządzenie projektu podziału działek nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Operat powstały w wyniku tych prac został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] czerwca 2014 r. pod numerem [...]. Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, co spowodowało także zatwierdzenie podziału powyższych działek ewidencyjnych i wprowadzenie go do operatu ewidencyjnego. Po dokonaniu analizy opracowania nr [...] stwierdzono, że wykonawca prac geodezyjnych przystępując do podziału ww. nieruchomości, ustalił ich granice w trybie przewidzianym w § 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 393). Dokumenty źródłowe z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego: zarys pomiarowy oraz szkice z pomiaru budynków, nie pozwoliły na określenie przebiegu granic z wymaganą obowiązującymi przepisami dokładnością, w związku z czym wykonawca słusznie określił ich przebieg i dokonał ich ustalenia w trybie przewidzianym w powyższym rozporządzeniu. W dniu [...] kwietnia 2014 r. nastąpiło protokolarne ustalenia granic na gruncie. Jak wynika z ww. protokołu, przebieg granic między działkami nr [...] a nr [...] oraz działkami nr [...] i [...] został ustalony na podstawie operatu nr [...] i zgodnego oświadczenia stron – M.Z. oraz J.W.. Obecne na gruncie osoby podpisały bez zastrzeżeń protokół ustalenia granic. Mimo niejednoznacznie określonego sposobu ustalenia przebiegu granicy przez wykonawcę, analiza tego opracowania wykazała, że przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] pokrywa się częściowo z istniejącym ogrodzeniem oraz jest zgodny z dokumentacją źródłową ewidencji gruntów i budynków. Strony również zaakceptowały ten stan, co potwierdzają ich podpisy na protokole. O poprawności tego operatu, mimo uchybień nie wpływających na prawidłowość wykazanego przebiegu granic, skarżący byli informowani w piśmie [...]WINGIK z [...] września 2019 r. znak [...].

Analiza powyższej dokumentacji wykazuje, że miara czołowa działki nr [...] jest zgodna z operatem założenia ewidencji gruntów i budynków nr [...] (czołówka w operacie z założenia ewidencji gruntów i budynków wynosi [...] m, a w operacie z 2014 roku [...] m). Miara czołowa działki nr [...] przyjęta w ww. opracowaniach jest także zgodna z operatem nr [...] (czołówka w operacie z założenia ewidencji gruntów i budynków wynosi [...] m, a w operacie z 2014 roku [...] m.). Na szkicu nr [...] z operatu założenia ewidencji gruntów i budynków jest wykazany pomiar budynku mieszkalnego na działce nr [...] w odniesieniu do wschodniej granicy działki (granica pomiędzy działkami [...] i [...]). Odległość budynku od granicy działki wynosi [...] m, natomiast według pomiaru na mapie numerycznej wynosi [...] m dla południowego narożnika budynku i [...] m dla północnego narożnika. Takie różnice miar wynikają z zastosowanych narzędzi pomiarowych. Podczas zakładania ewidencji gruntów i budynków w latach 60-tych odległości mierzono najczęściej taśmą z dokładnością do 0,1 metra. Na dokładność miał też wpływ szereg innych czynników, takich jak dokładność pomiaru osnowy geodezyjnej w oparciu, o którą dokonywano pomiaru, dokładność obejmująca sam pomiar bezpośredni, w tym miedzy innymi naciąg taśmy, czy temperatura otoczenia itp. Obecnie do pomiaru odległości wykorzystuje się zaawansowany i umożliwiający dokładniejszy pomiar sprzęt geodezyjny - np. tachimetr, GPS, które umożliwiają wyznaczenie współrzędnych dwóch punktów z większą dokładnością, co następnie przekłada się na wartość błędu pomiaru obliczonej na ich podstawie odległości, rzędu kilku centymetrów.

Taki stan był akceptowany przez strony do momentu przeprowadzenia prac terenowych przez wykonawcę modernizacji w dniu [...] czerwca 2017 r. Sporządził on protokół ustalenia przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...] 2 na podstawie zgodnego oświadczenia stron, co spowodowało wykazanie przebiegu granicy o kilkadziesiąt centymetrów (według twierdzeń skarżącego było to 70 cm) w stronę działki H.W. (po karpi ściętego jesionu). Swoje oświadczenie złożone do protokołu właścicielka działki nr [...] wycofała chcąc pozostać przy dotychczasowym przebiegu tej granicy, z czym z kolei nie zgadzają się Państwo Z.. Mimo, że wykonawca modernizacji przeprowadził procedurę ustalenia przebiegu granic, to wskutek wycofania oświadczenia przez Panią W., pozostawił w operacie z modernizacji nr [...] takie same współrzędne punktów granicznych, jakie uprzednio były ujawnione w wyżej opisywanym operacie nr [...]. Poza tym stwierdził, że to opracowanie jest do wykorzystania w całości, co wynika z "wykazu i analizy materiałów źródłowych" zawartych w operacie z modernizacji (karta nr 512 tego operatu). W związku z tym przyjął ustalone wcześniej granice między przedmiotowymi działkami i nie uwzględnił własnego ustalenia przebiegu zachodniej granicy działki nr [...]. Do pozostałych punktów granicznych skarżący nie formułują konkretnych zarzutów.

Zarzut dotyczący kwestii naruszenia stanu spokojnego posiadania organ uznał za niezasadny. Państwo Z. wskazują, że granica pomiędzy działką nr [...] a [...] powinna przebiegać 70 cm w głąb działki nr [...]. Obecnie granica ta jest ustalona po ogrodzeniu. Gdyby przyjąć granicę, którą skarżący uważają za słuszną, naruszałaby to spokojny stan posiadania. Podkreślenia wymaga fakt, że granica ta przebiega wzdłuż ogrodzenia i jest zgodna z dokumentacją znajdującą się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (operat nr [...]), co zostało ustalone przez tutejszy organ po dokonaniu dogłębnej analizy zgromadzonych akt postępowania.

Właściciele nieruchomości prawidłowo powiadomieni o czynnościach na gruncie, brali czynny udział w procesie ustalania przebiegów granic. Nie przedstawiali żadnych nowych dowodów, które mogłyby podważyć stan wykazany w ewidencji gruntów i budynków po zakończeniu modernizacji. Zdjęcia przedstawiające miejsca wytyczenia punktów przez geodetę J.K. podczas wykonywania ustalenia przebiegu granic w procesie modernizacji, na które powołują się skarżący, nie mogą być uznane jako dowód do odmiennego określenia przebiegu granic między działkami nr [...] i [...], ponieważ w powyższej sprawie są dwa operaty geodezyjne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które przedstawiają taki sam przebieg granicy ww. działek, w tym operat z modernizacji. Żadna z dokumentacji technicznej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie zawiera obliczeń, wykazów zmian danych ewidencyjnych, które byłyby zgodne z żądaniami skarżących.

Co do kwestii powierzchni działek organ wyjaśnił, że są one określane na podstawie wyznaczających je punktów granicznych, określonych z odpowiednią dokładnością. Zgodnie z treścią § 60 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej jest numeryczny opis jej granic. W myśl § 61 ust. 1 numerycznego opisu granic jednostek ewidencyjnych, obrębów oraz działek ewidencyjnych dokonuje się za pomocą odpowiednich zbiorów punktów granicznych, których położenie względem osnowy geodezyjnej 1 klasy zostało określone na podstawie geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych z błędami średnimi nieprzekraczającymi 0,30 m, w sposób zapewniający odwzorowanie otoczenia i kształtu tych obiektów przestrzennych oraz wzajemnego powiązania między nimi. Zmiana powierzchni działek wynikła z dokładności obliczeń analitycznych w stosunku do metod obliczania powierzchni stosowanych wcześniej. Natomiast Państwo Z. kwestionują położenie tylko jednego punktu wyznaczającego przebieg granic ich działki z działką H.W. (na podmurówce ogrodzenia).

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących, jakoby starosta nie zastosował procedury rozgraniczenia, organ wyjaśnił, że jest to odrębny tryb postępowania, które jest prowadzone przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodły M. i P. Z. wnosząc o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania.

Zarzuciły nie uwzględnienie podnoszonych zarzutów do danych wykazanych w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków dotyczących granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] oraz [...] i [...].

W uzasadnieniu skargi wskazały na:

-przesunięcie granicy na podmurówkę płotu;

-nie uwzględnienie, że w 2014 roku w trakcie prac geodezyjnych pod rozbudowę drogi przy okazaniu przez geodetów dokumentów sporządzanych na tą okoliczność, nie informowano właścicielek wystarczająco, że zaznaczony na podmurówce płotu punkt wyznacza rozgraniczenie pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Pomiar działek wykonano w sposób nieprofesjonalny i nierzetelny, albowiem geodeta posługiwał się 30 metrową taśmą, która nie obejmowała całej szerokości działki, a resztę wymierzał stopami. Tłumaczono że dokumentacja sporządzana jest pod rozbudowę drogi w m. [...] i dotyczy wyznaczenia szerokości pasa drogowego na tych działkach. Nie były poinformowane o skutkach i konsekwencjach nowego wyznaczenia punktów granicznych;

-że granica pomiędzy działkami nr [...] i [...], która nie była kwestionowana przez żadną ze stron, wyznaczona była za pomocą kamieni granicznych na całej długości i przebiegała w odległości 60 -70 cm od podmurówki płotu w stronę działki Nr [...]. Twierdzenie w uzasadnieniu decyzji nr [...] przez [...]WINGiK jakoby w dniu [...] kwietnia 2014 r. nastąpiło zgodne protokolarne ustalenie granicy na gruncie o czym mają świadczyć podpisy stron w tym J.W. nie odpowiada prawdzie;

-J.W.nie żyje od grudnia 1996 roku i takiego podpisu nie mógł w tym czasie złożyć, a tym bardziej brać udziału w ustaleniu granicy na gruncie;

-twierdzenie [...]WINGiK, że granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] pokrywa się częściowo z istniejącym ogrodzeniem jest błędne. W trakcie prowadzonej w 2017 r. modernizacji przez geodetę J.K., przy ustalaniu w dniu [...].06.2017r. granicy pomiędzy tymi działkami za pomocą GPS, został naniesiony punkt przy drodze na karpie po wyciętym drzewie przez sąsiadów W., około 70 cm w stronę działki [...], Zgodnie z tym punktem i pozostałymi wyznaczającymi rozgraniczenie pomiędzy działkami nr [...] i [...], których nie kwestionują granica w żadnym miejscu nie przebiega po linii płotu, co jest w opozycji do uzasadnienia decyzji Nr [...].;

-nie akceptują stanowiska [...]WINGiK, który uznaje za prawidłowe przyjęcie przez geodetę J.K. w opracowanym operacie nr [...] tych samych współrzędnych punktów granicznych z operatu [...], kiedy jego pomiar w 2017 r. wskazał inne położenie punktu przy drodze, co świadczyło o nieprofesjonalnym jego wyznaczaniu przez geodetów w 2014 r. Ponadto był kwestionowany przez strony. Rodzina W. zastrzeżenia wniosła w lipcu 2017r., natomiast skarżące dopiero po informacji geodety J.K. w dniu [...].10.2017 r;

-niezrozumiałe jest nie uwzględnienie przez geodetów przy pracach zarówno w 2014r. jak i w 2017 r. a także przez organ administracyjny II instancji, wyrysów działek zawartych na mapie ewidencyjnej w skali 1:5000 na której granica pomiędzy działkami nr [...] i [...], a także nr [...] i [...] przebiega w linii prostej. Natomiast po ustaleniach geodetów występuje zwężenie działki nr [...] od strony drogi, co nie potwierdził pomiar geodety w 2017 roku;

-przytoczone przez organ II instancji położenie budynku mieszkalnego na działce nr [...] dla narożników wschodniego, południowego i północnego w odniesieniu do działki nr [...], nie odnosi się do przebiegu granicy, gdyż jest ona od strony zachodniej i dotyczy działki nr [...]. Miary czołowe działek nr [...] i [...] odpowiadają tylko wymiarom z operatów. Nie zostały one ustalone właściwie w terenie;

[...]WINGiK, wskazuje ogólną zasadę określania powierzchni działek na podstawie § 60 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Nie odniósł się do rzeczywistej powierzchni działki nr [...] i [...], które faktycznie uległy zmniejszeniu po zajęciu części pod rozbudowę drogi (po 0,0057 ha do każdej działki) oraz w wyniku przesunięcia granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] (19 mx 0,7m). Przyjęte przez jednostkę samorządu terytorialnego dane do ustalania wymiaru podatku gruntowego, uwzględniają zwiększenie działek nr [...] i [...];

-punkty graniczne na pozostałych stronach tych działek nie zmieniły położenia, co spowodowałoby zmianę ich powierzchni. Powyższe pozostaje również w opozycji do stwierdzeń przedstawionych w decyzji Nr [...];

-nie zasługuje na uznanie kwestionowanie przez [...]WINGiK pomiarów dokonywanych w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku taśmami mierniczymi, i wpływu warunków atmosferycznych na wyniki pomiaru. Takie uzasadnienie podważałoby wszystkie dokonywane wtedy pomiary;

- nieprawdziwe są twierdzenia o nieprzedstawieniu dowodów, które mogłyby podważać stan geodezyjny działek nr [...] i [...] wykazany w ewidencji budynków i gruntów oraz przyjęty do opracowanych operatów z 2014 i 2017 roku;

-przedmiotem żądania nie było rozgraniczenie ale ponowne wyznaczenie punktów granicznych w spornej części działki, co nie zostało przez organ I i II instancji uwzględnione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2019, poz. 2167, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 28 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ponadto zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu w danej sprawie.

W niniejszej sprawie w 2017 r. przeprowadzana była modernizacja ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] – na podstawie art. 24 a ustawy pgik. W trakcie tych prac wykonywane były czynności techniczne, wyłożony był do wglądu projekt opisowo-graficzny, przeprowadzone czynności w terenie (okazanie granic), na okoliczność których został sporządzony stosowny protokół. W trakcie prac modernizacyjnych sporządzono operat [...].

Wcześniejsze czynności geodezyjne w odniesieniu do granic jakie są przedmiotem obecnego sporu były przeprowadzane w trakcie czynności związanych z wytyczaniem drogi – poszerzeniem działki nr ew. [...]. Wtedy sporzodzony został operat [...].

Jak wynika ze skargi i pism składanych w toku postępowania administracyjnego spór dotyczy granic działek [...],[...] oraz [...] i [...] 2 z którymi to granicami nie zgadzają się skarżące.

W tym miejscu należy wyjaśnić czemu służy modernizacja gruntów i czy w jej ramach możliwe jest dokonanie rozgraniczenia nieruchomości.

Kwestie te reguluje art. 24 a ustawy pgik z których to przepisów wynika, że modernizacja ewidencji gruntów ma na celu uporządkowanie i uaktualnienie ewidencji gruntów. Chodzi o uzupełnianie baz danych ewidencyjnych, dostosowywanie do wymogów rozporządzenia wykonawczego- o czym z kolei stanowi § 55 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j.Dz.U.2019.393 ), dalej "rozporządzenie".

Przy czym podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. zasada utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Usuwanie zatem błędów lub omyłek w ewidencji w ramach jej "aktualizacji" nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć.

Zasady postępowania określa ww. rozporządzenie. Granice działek wskazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej w:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych – o czym stanowi § 36 tego rozporządzenia. Gdy takich dokumentów brak albo gdy dane w nich nie są wiarygodne granice te pozyskuje się w wyniku pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniami przebiegu tych granic – o czym z kolei stanowi § 37 tego rozporządzenia. Wyliczenie zawarte w § 36 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków stanowi zamknięty katalog podstaw wykazywania przebiegu granic działek ewidencyjnych na mapie ewidencyjnej. Dokonanie aktualizacji ewidencji w zakresie przebiegu granic działki ewidencyjnej w oparciu o inne niż wymienione w § 36 rozporządzenia źródła danych ewidencyjnych jest z nim sprzeczne a także narusza podstawowe zasady prowadzenia ewidencji i jej istotę, wynikające z przepisów ustawy.

Jak wynika z akt sprawy granice spornych działek były przedmiotem ustaleń przy zakładaniu ewidencji gruntów, następnie w trakcie sporządzania dokumentacji w związku z decyzją o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej polegającej na przebudowie drogi gminnej [...] a więc zgodnie z § 36 pkt 2 rozporządzenia. Sporządzono wtedy projekt podziału działek [...],[...],[...] i [...] a następnie Starostwa [...] decyzją [...] z [...] marca 2015 zatwierdził projekt budowlany i projekt podziału na podstawie opracowania geodezyjnego [...]. Ustalenie granic nastąpiło na podstawie zgodnych oświadczeń stron. Protokół ustalenia granic podpisał M.Z. (działki [...] i [...]) i H.W. (działki [...] i [...]).

Następnie w 2016 r. Starostwa [...] zlecił przeprowadzenie modernizacji gruntów. Wykonawca prac wobec sporu o granice ustalił, że granica pomiędzy działkami pozostaje tak jak to zostało ustalone w operacie [...]. Dla działek [...] i [...] granica biegnie od punktu [...] - [...] (narożnik podmurówki) do punktu [...] - [...] (kamień polny) a dla działek [...] i [...] granica biegnie od punktu [...]-[...] (znak farbą na kamieniu polnym) do punktu [...]-[...] (pal drewniany) i dalej do [...]-[...] (pal drewniany).

M.Z., pełnomocnik skarżących (ojciec) kwestionuje obecnie zarówno opracowanie zaewidencjonowane pod nr [...]. jak i to sporządzone w postępowaniu modernizacyjnym, które – jak wynika z ustaleń wykonawcy tych prac są ze sobą zbieżne. Zarzuty wywodzone są z tego, że granica ustalona w trakcie wydzielania działki na pas drogowy nie była ustalona zgodnie z wolą stron bo J.W., właściciel, w tej dacie nie żył.

Jak wynika z ustaleń organu i treści protokółu z ustalenia granic, protokół nie był podpisany przez J.W. ale H.W. (k [...],[...] akt adm.). O ile H.W. była spadkobierczynią J.W. i działała w imieniu małoletnich dzieci to protokół został podpisany przez uprawnioną osobę. A gdyby tak nie było to istotnie nie sposób przyjąć, że ustalenie granic nastąpiło na podstawie zgodnego oświadczenia właścicieli. Operat ten został jednak zaewidencjonowany i przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego co oznacza, że stał się dokumentem urzędowym. Podważenie takiego dokumentu jest możliwe ale skoro pełnomocnik skarżących nie zgadza się z granicami wtedy ustalonymi nie może to nastąpić w ramach procedury modernizacyjnej ale wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Jak trafnie wskazują organy procedura modernizacyjna nie służy ustalania granic prawa własności.

Odnośnie kwestii powierzchni działek to pełnomocnik skarżących, konsekwentnie powołuje się na operat sporządzony na potrzeby wydzielenia działki pod drogę (str. 3 skargi) wywodząc, że od tego czasu powierzchnia działek uległa zmianie. Rację ma organ, że co do zasady dokładniejsze pomiary geodezyjne, mogą spowodować zmiany w powierzchni działek. Skoro pełnomocnik skarżących wywodzi, że zmiana ta nastąpiła w trakcie podziału nieruchomości na potrzeby wydzielenia działki pod drogę a poprzednie czynności geodezyjne to czynności z zakładania ewidencji gruntów, co miało miejsce na podstawie m.in. zdjęć lotniczych, to oczywistym jest że późniejsze pomiary były dokładniejsze i mogło dojść do zmian w zakresie powierzchni działek.

Podstawą wykazania w ewidencji gruntów działek ewidencyjnych – zgodnie z § 36 rozporządzenia są w pierwszej kolejności ustalenia postępowania rozgraniczeniowego, podziałowego, scaleniowego, wymiany gruntów czy innych postępowań sądowych. Dopiero gdy brak takiej dokumentacji albo gdy dane są nie wiarygodne ustaleń można dokonać na podstawie pomiarów - § 37 rozporządzenia. W tej sprawie wydana została decyzja o podziale nieruchomości na potrzeby wydzielenia drogi, sporządzona stosowna dokumentacja geodezyjna. Ustalenia tego operatu zostały powielone w trakcie ostatnio prowadzonej modernizacji gruntów. Oba dokumenty, jak to wynika z twierdzeń wykonawcy ostatniego operatu i wywodów organu są tożsame.

Aby móc skutecznie podważyć ocenę dokumentacji geodezyjno-kartograficznej dokonaną przez organy, w szczególności co do przebiegu granicy, należy odwołać się do innej dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w postępowaniach wymienionych w § 36 rozporządzenia, której treść wskazywałaby na odmienny przebieg granicy. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. (wyrok NSA z 24 października 2019 r., I OSK 512/18).

W odniesieniu do stwierdzeń co do wadliwości operatu podziałowego stwierdzić można jedynie, że dopóki obowiązuje on w obrocie prawnym jest wiążący. Konsekwencją tego jest konieczność sporządzenia innego aby można było ewentualnie uzyskać nowy, aktualny stan ewidencyjny. Organ ewidencyjny nie może pominąć istniejących zapisów decyzji podziałowych a wprowadzenie nowych aktualnych danych wymaga sporządzenia innego nowego operatu. Takim mógłby być operat rozgraniczeniowy.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.

Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego uznając że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów Postanowieniem Przewodniczącej z 13 stycznia 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Poza tym, wcześniej, zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. w związku z objęciem Warszawy strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych - komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie. (p. też uchwała NSA 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19, z 24 listopada 2020 r, II OSK 1305/18).