Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1809/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej E. H. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o stwierdzeniu, iż zespół pałacowo - parkowy położony w M., gmina K., powiat M., na działce nr [...] o pow. 6,5830 ha wraz z całym majątkiem ziemskim "Dobra Ziemskie M." o pow. 935,3054 ha, objętym księgą wieczystą [...] podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiony został dotychczasowy stan faktyczny sprawy, według którego, wniosek o wydanie stosownej decyzji złożony został przez E. H., jedną z następców prawnych byłego właściciela przedmiotowego majątku. Wniosek ten został rozstrzygnięty odmowną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., którą Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. uchylił i umorzył postępowanie w sprawie ze wskazaniem na właściwość w tym względzie sądu cywilnego. Skarga na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 414/06, ale wyrok ten wraz z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 r., został następnie uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1504/06.

W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy z odwołania E. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał m.in., iż reguły wykładni językowej, celowościowej i historycznej odnoszone do art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej prowadzą do wniosku, że przy przejmowaniu nieruchomości na własność Państwa decydujące znaczenie miała jej powierzchnia ogólna. Ograniczenie przez wnioskodawczynię swojego żądania jedynie do zespołu dworsko-parkowego w M., położonego na działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 6,5830 ha nakazuje zatem dokonać oceny materiału dowodowego pod kątem istnienia w przedmiotowej sprawie możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej, wskazane w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez wykazanie istnienia lub nieistnienia związku funkcjonalnego pomiędzy wnioskowaną częścią nieruchomości a pozostałymi gruntami o charakterze rolnym.

Jednym z celów powołanego dekretu było zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego. Dla tworzenia tych ośrodków przejmowane były także zabudowania, w tym

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

pałace, dwory czy wille, z reguły położone w parku, stanowiące przed przejęciem na własność państwa tzw. ośrodek majątku, będący siedzibą jego właściciela. Oznacza to, iż nieruchomość ziemska podlegała przejęciu nawet wtedy, gdy w jej skład w ogóle nie wchodziły użytki rolne. Pojęcie nieruchomości ziemskiej, jakim operuje powołany dekret, nie może być przy tym utożsamiane z pojęciem gruntów czy użytków rolnych.

Gospodarstwo rolne łączy wiele cech, zarówno z punktu widzenia państwa, jak i pracujących w nim ludzi. Więź między poszczególnymi nieruchomościami majątku ziemskiego nie sprowadza się tylko do właściwości poszczególnych nieruchomości, ich usytuowania względem siebie. Jest ona wynikiem świadomej działalności danego podmiotu majątku ziemskiego. Analizując gospodarstwo z funkcyjnego punktu widzenia rozpatruje się wszelkie elementy, które wpływają na takie ujęcie, zwłaszcza gdy jest ono traktowane jako forma prowadzenia działalności gospodarczej. Powiązania funkcjonalne, jakie zwykle występują w ramach gospodarstwa rolnego wskazują dość ścisłą współzależność ośrodka centralnego (jakim z reguły był pałac lub dwór) z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Trudno sobie wyobrazić prawidłowe funkcjonowanie nieruchomości ziemskiej bez ośrodka centralnego i na odwrót - istnienie ośrodka centralnego bez dochodów z produkcji w gospodarstwie rolnym. Kwestią trzeciorzędną było w jaki sposób siedziba właściciela (dwór) była usytuowana w stosunku do części nieruchomości użytkowanej rolniczo. Bez znaczenia było, czy ów pałac był położony w środku nieruchomości ziemskiej czy na jej obrzeżu, czy odgradzała go od reszty granica naturalna czy sztuczna. Bez znaczenia pozostawało również, czy właściciel osobiście zarządzał swym majątkiem z zabudowań pałacowych, czy też nie, bowiem w takim przypadku istniał zawsze tzw. związek funkcjonalny pomiędzy nieruchomością zabudowaną a nieruchomością rolną.

Pałac w M. służył jako mieszkanie właściciela majątku i jego rodziny, stanowił zatem główny ośrodek decyzyjny prowadzonego gospodarstwa. Nie budzi bowiem wątpliwości, że to właściciel majątku decydował o głównych kierunkach jego rozwoju, prowadzonych przedsięwzięciach gospodarczych, zaciąganiu zobowiązań czy przeznaczeniu poszczególnych gruntów. Należy również przyjąć, że majątek J. H. stanowił główne źródło jego utrzymania, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała innego źródła dochodów b. właściciela majątku.

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - co do zasady - budynki, w tym dwory i pałace, mogły podlegać upaństwowieniu w ramach reformy rolnej. Podobnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt OSK 473/04 stwierdzając, że cele reformy rolnej określone w art. 1 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie stały na przeszkodzie przejęciu nieruchomości ziemskiej, na której stały pałace z ogrodami, czy zespoły pałacowo-parkowe, pozostające w funkcjonalnej łączności z majątkami ziemskimi. W wyroku tego Sądu z dnia 17 stycznia 1996 r. sygn. akt II SA 2832/95 wskazano natomiast, iż cele

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

reformy rolnej określone w art. 1 nie stały na przeszkodzie przejęciu nieruchomości ziemskiej, na której stały pałace z ogrodami; wręcz przeciwnie nieruchomości takie wraz z wymienionymi wyżej częściami składowymi - zgodnie z art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - przechodziły niezwłocznie w zarząd państwowy wykonywany przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. Również w wyroku z dnia 5 października 1998 r. sygn. akt IV S.A. 1658/96 Sąd ten stwierdził, że przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i wydanego na podstawie tego dekretu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych nie dają podstaw do wyłączenia spod działania postanowień, zawartych w art. 2 ust. 1 lit. E dekretu, zabudowań dworskich znajdujących się w granicach przejmowanych na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 października 2003 r., sygn. akt III CK 36/02 wskazał, iż dom mieszkalny właściciela nieruchomości stanowił jej część składową i w aspekcie prawno rzeczowym dzielił los nieruchomości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano inne jeszcze orzeczenia sądowe mające wskazywać na objęcie przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dworów, parków i zabudowań gospodarczych.

Uznanie w rozpatrywanej sprawie części nieruchomości zabudowanej dworem za nieruchomość nie podpadającą pod działanie przepisów dekretu dopuszczalne byłoby tylko w razie stwierdzenia, iż nieruchomość ta w sposób oczywisty nie pozostawała w związku z resztą przejętej nieruchomości ziemskiej mającej charakter rolny. Przeszkodą do zanegowania związku pomiędzy nieruchomością dworską a nieruchomościami rolnymi jest sama lokalizacja pałacu usytuowanego w sąsiedztwie budynków gospodarczych, służących prowadzeniu działalności rolniczej. I tak, w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu, znajdowała się szopa, chlewik oraz czworaki. Zarówno pałac jak i pozostała część zespołu pałacowo-dworskiego objętego wnioskiem, ujawniona była w jednej księdze wieczystej. Zatem pałac nie był wyodrębniony jako osobna nieruchomość. Zespół ten stanowił więc integralną część majątku ziemskiego.

W ocenie Ministra, o ile określona część nieruchomości nie była prawnie wyodrębniona z nieruchomości służącej produkcji rolnej nie podlegała ona przejęciu tylko, gdy stanowiła osobne przedsiębiorstwo służące działalności produkcyjnej lub handlowej nie będącej działalnością rolniczą. Co do zasady, charakteru mienia wyłączonego spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie mogły mieć natomiast części rezydencjalne nieruchomości ziemskiej usytuowane w obrębie posiadłości o charakterze rolnym. Nie wydzielona z nieruchomości o charakterze rolnym część rezydencjalna jej właściciela, co do zasady, pozostaje w związku funkcjonalnym i gospodarczym z resztą nieruchomości i stanowi nieruchomość ziemską w rozumieniu art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu nieruchomości rolnej. Uwzględniając właściwe rozumienie użytego w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej pojęcia nieruchomość

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

ziemska, zespół dworsko-parkowy wchodzący w skład majątku ziemskiego "Dobra Ziemskie M.", stanowił integralną część majątku, określanej w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej mianem nieruchomości ziemskiej.

Nie ma w sprawie znaczenia zarzut skarżącej o zabytkowym charakterze pałacu i jego wpisanie do rejestru zabytków, skoro z powołanego dekretu, jak i z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wynika, że przejęciu na cele reformy rolnej podlegały parki, zabudowania dworskie lub przemysłowe oraz zabytki architektoniczne, choć nie mogły podlegać podziałowi między beneficjentów reformy rolnej.

Przepisy dekretu nie wyłączały automatycznie budynków mieszkalnych spod reformy rolnej. Wyłączenie takie mogło mieć miejsce, gdy nieruchomość z posadowionym na niej dworem czy pałacem zachowywała odrębność od rolnej części majątku, dlatego jednym z kryteriów ustalania istnienia lub nieistnienia wskazanej odrębności jest samo usytuowanie dworu w odniesieniu do nieruchomości rolnej. Zabudowania dworskie należące do J. H., sąsiadujące z budynkami gospodarczymi - co wskazuje na co najmniej częściowo rolniczy charakter zespołu dworsko-parkowego, nie wykazują cechy odrębności od nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym. Brak zatem podstaw do stwierdzenia ich niepodpadania pod działanie reformy rolnej. Żaden przepis dekretu nie wskazuje jakoby pałac z otaczającym go parkiem podlegał wyłączeniu spod działania przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a wręcz przeciwnie, zarówno z art. 2 ust. 1 dekretu jak i rozporządzeń wykonawczych wynika, że przejęciu podlegały całe nieruchomości, bez wyłączeń powierzchniowych, w tym wszystkie budynki posadowione na znacjonalizowanej nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie istniały również powiązania funkcjonalne pałacu z resztą majątku, poprzez więzi finansowe, ponieważ majątek w którym użytki rolne stanowiły 380,2763 ha, dostarczał środków finansowych na utrzymanie zespołu pałacowo-parkowego i żywność dla mieszkańców pałacu. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, iż właściciel majątku ziemskiego w M. miał dodatkowe źródła dochodów, z których utrzymywał zespół dworsko-parkowy. Stąd też dwór, jak i mieszkające w nim osoby utrzymywane były z dochodów uzyskiwanych z majątku. W ocenie organu orzekającego, sama okoliczność, iż majątek ziemski służył utrzymaniu zespołu pałacowo-parkowego choćby w części, przesądza o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym a pozostałą częścią majątku ziemskiego w M.

Z mapy ewidencyjnej majątku bezspornie wynika, iż przedmiotowy pałac wraz z parkiem nie był wydzieloną enklawą wśród obcych gruntów, otoczony był bowiem kompleksem użytków rolnych należących do właściciela tego majątku, dlatego stanowił

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

terytorialnie i przestrzennie jednolitą całość, ściśle powiązaną z pozostałą częścią majątku J. H., stanowiąc jedną wielką nieruchomość ziemską. Usytuowanie zespołu pałacowo-parkowego wskazuje na to, iż należy traktować go jako ośrodek gospodarczy. Z dokumentów zebranych w sprawie jednoznacznie wynika, iż przyległe grunty otaczające wnioskowaną nieruchomość miały charakter rolny. Zespół pałacowo-parkowy wchodzący w skład majątku ziemskiego M. stanowił więc typowe siedlisko, które pełniło funkcję mieszkalno-gospodarczą. Pomiędzy pałacem, a majątkiem M., zachodził zatem związek funkcjonalny, uzasadniający podpadanie tego pałacu i parku wraz z całym majątkiem ziemskim "Dobra Ziemskie M." pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem Ministra, wszelkie okoliczności faktyczne wskazujące na istnienie związku funkcjonalnego zostały dostatecznie wykazane, dlatego przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony - wnioskowane przez skarżącą- nie było konieczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 r. E. H.zarzuciła naruszenie:

* art. 1, art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 1 lit. e i art. 6 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomości ziemskie" i "związek funkcjonalny" oraz niedozwoloną, rozszerzającą wykładnię celów reformy rolnej - w sposób sprzeczny z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89, uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 i dalszym aktualnym, utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego,

* treści Preambuły do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2, art. 5 art. 7, art. 8, art. 9, art. 21, art. 30, art. 31, art. 32, art. 41 ust. 1, art. 47, art. 52, art. 64, art. 77 ust. 1. art. 87 ust. 1, art. 91, 95 ust. 1 tej Konstytucji, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej i art. 17 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, art. 8 i art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności - między innymi przez wprowadzenie pozaprawnego - bo nie znanego dekretowi ani żadnemu innemu aktowi prawnemu -pojęcia "związku funkcjonalnego" jako dodatkowej przesłanki, do wykazania braku której zachodzenia zobowiązuje się skarżących,

* art. 6, art. 7 i art. 8, art. 77 § 1 i art. 86 kpa przez obrazę tych przepisów, zasad prawa i wykładni, w tym błędną wykładnię przepisów dekretu i rozporządzenia, nie

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

rozpatrzenie całości materiału dowodowego przy dowolności jego ocen oraz pominięcie dowodu z przesłuchania strony.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono motywy mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonej decyzji, podkreślając w szczególności brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie, poprzestając na wykładni art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bez uwzględnienia orzeczeń sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, w myśl których nie podlegały przejęciu na podstawie powołanego art. 2 dekretu zespoły pałacowo-parkowe, a tylko części nieruchomości o charakterze rolniczym.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując motywy zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzją organu pierwszej instancji nie uwzględniają oceny prawnej wyrażonej w wydanym w rozpatrywanej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartej w wyroku z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1504/06.

Rozpatrywana obecnie sprawa była już bowiem przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartej w wyroku z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1504/06, który w pełni podzielił poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt OPS 2/06, przytaczając m.in. ten fragment rozważań, który stanowi, iż: norma prawna zawarta w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu winna być odczytana w następujący sposób: "na własność Skarbu Państwa bez żadnego wynagrodzenia w całości przechodzą bezzwłocznie tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w "art. 1 część druga" dekretu), które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni". Takie rozumienie przepisu ań. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jednocześnie określa zakres przedmiotowy w jakim powinny orzekać na podstawie §5 ust. 1 rozporządzenia wojewódzkie urzędy ziemskie, o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu. Oznacza to, że organ administracji publicznej (a nie sąd powszechny) w trybie tego przepisu powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności wynikające z wykładni uwzględniającej pełne brzmienie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

Cytowany fragment oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęty za wiążący dla organu orzekającego w niniejszej sprawie, skutkiem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., który zapadł w tej sprawie, zobowiązywał organ odwoławczy do jednoznacznego zatem wyjaśnienia, czy wnioskowana przez skarżącego część majątku M., obejmująca zespół pałacowo-parkowy, spełniała warunki do uznania jej za nieruchomość ziemską mającą charakter rolniczy. W uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 17 października 2007 r. jednoznacznie bowiem wskazano, iż rolą organu administracji prowadzącego stosowne postępowanie na podstawie §5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest ocena nie tylko tego, jaką powierzchnię posiadał przejmowany majątek, ale także tego, czy majątek ten miał charakter rolniczy. Z oceny prawnej zawartej w powołanym wyroku wynika bowiem, iż przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej podlegała jedynie nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wystarczających rozważań w tym zakresie, przeciwstawiając wskazanemu przez sąd rozumieniu pojęcia nieruchomości ziemskiej jako mającej mieć charakter rolniczy, pojęcie nieruchomości ziemskiej pozostającej w związku funkcjonalnym z częścią majątku wykorzystywanej rolniczo. W tym względzie organ orzekający odwołał się do wydanych przed 2006 r. orzeczeń sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego. Poszukiwanie przez organ orzekający kryteriów rozumienia pojęcia nieruchomości ziemskiej - użytego w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej - we wskazanym orzecznictwie sądowym nie może jednak odnieść jakiegokolwiek skutku, skoro rozumienie tego pojęcia zostało określone w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r.

Wbrew ocenie organu odwoławczego, zespół pałacowo-parkowy ze swojej natury służenia celom mieszkalnym, nie może być traktowany w świetle wyroku Sądu z dnia 17 października 2007 r., jako mający charakter rolniczy nawet, gdy w jego sąsiedztwie znajdowały się budynki gospodarcze. O ile bowiem budynki te stanowiły zaplecze gospodarcze prowadzonej działalności rolniczej, o tyle nie można z tej okoliczności wywodzić charakteru rolniczego dla całego zespołu pałacowo-parkowego.

Nieuwzględnienie przez organ odwoławczy zakresu rozumienia pojęcia nieruchomości ziemskiej przedstawionego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r. stanowi zatem naruszenie wiążącej mocy oceny prawnej zawartej w tym wyroku, która to moc wiążąca tej oceny wynika z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Organ odwoławczy naruszył zatem powołany art. 153 w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro

Sygn. akt IV SA/Wa 1809/08

organ ten nie uwzględnił okoliczności wskazanej przez Sąd, która warunkuje ocenę dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Również w decyzji organu orzekającego w pierwszej instancji przyjęto odmienne rozumienie pojęcia nieruchomości ziemskiej od wskazanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., co zobowiązywało organ odwoławczy do uchylenia tej decyzji i dokonania oceny, czy uwzględnienie prawnej oceny Sądu będzie wymagało przeprowadzenia ponownego postępowania przez organ pierwszej instancji, czy też za wystarczające okaże się przeprowadzenie postępowania uzupełniającego przez organ odwoławczy. Decyzja organu pierwszej instancji nie może zatem pozostawać w obiegu prawnym, skoro przyjęte w jej uzasadnieniu rozumienie pojęcia nieruchomości ziemskiej jest odmienne od wskazanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., niezależnie od tego, iż decyzja ta wydana została na kilka lat przed wydaniem powołanego wyroku, ponieważ wyrok ten jest wiążący w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

W zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ orzekający uwzględni ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1504/06, co do stwierdzenia, iż art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dotyczył nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym.