Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 784/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.29 ust. 1 pkt 1 i ust.3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art.545 ust.4
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art.1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.134, art. 107 par.3, art.145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.29ust.3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art.7, 77 par. 1 i 80, art.107 par.3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej D. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] r.

nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566), nakazał D. S., będącej właścicielką działek nr [...] i [...] obręb ewidencyjny K. w gminie M., wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom powstałym na skutek zmian stanu wody na gruncie poprzez wykonanie:

- podłączenia wód deszczowych z terenu działki nr [...] do szczelnego zbiornika bezodpływowego o pojemności V=100 m3,

- trzykomorowego szczelnego zbiornika bezodpływowego o łącznej objętości 10 m3 do którego będą odprowadzane wody deszczowe z utwardzonego placu oraz rynien na działce nr [...],

- usunięcie mas ziemnych z działki nr [...] poprzez wywiezienie nadmiaru urobku, wyrównanie terenu i obsianie trawą.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że dnia 26 września 2016 wpłynął do niego wniosek K. W. o podjęcie działań w związku z naruszeniem przez właściciela nieruchomości sąsiedniej (dz. [...] i [...]) art. 29 ustawy Prawo wodne.

Zawiadomieniem z dnia 7 października 2016 r. poinformowano strony

o wszczęciu postępowania. Jednocześnie postanowieniem z dnia 7 października

2016 r. organ zwrócił się do Z. B. o wydanie opinii technicznej

w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Pismem z dnia 14 października 2016 r. organ wystąpił do Z. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych

w S. o udzielenie informacji na temat istniejących urządzeń wodnych na działkach których dotyczy postępowanie i na działkach sąsiednich. Podczas wizji lokalnej w dniu 20 października 2016 r. na przedmiotowych działkach stwierdzono,

że podczas prac budowlanych na działce nr [...] zmieniono ukształtowanie terenu

i w wyniku nowego ukształtowania terenu całość wód opadowych została skierowana na południe. Obecny podczas oględzin K. W. domagał się przywrócenia stanu poprzedniego. Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych

w S. pismem z dnia 3 listopada 2016b r. poinformował, że na obszarze działki nr [...] w obrębie K. występuje zaewidencjonowany rów otwarty, a na pozostałych działkach nie występuje żadne urządzenie melioracyjne. W dniu

21 listopada 2016 r. wpłynęła opinia techniczna Z. B. dotycząca naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...], [...]. Na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej 20 października 2016 r. sporządzający opinie stwierdził, że prace budowlane na działce nr [...] zmieniły ukształtowanie terenu, ponadto przepchnięte masy ziemi w kierunku południowym pozostające w postaci hałdy nierozplantowanej ziemi tworzą zbiornik wodny i zagłębienia terenowe tworzące rozlewiska wodne. Naruszenie naturalnej struktury gruntów rolnych i wydobycie z podłoża martwicy w postaci zwięzłej gliny zmniejszyło retencję glebową i zwiększyło znacznie współczynnik spływu powierzchniowego, wzrósł on również na skutek utwardzenia placu składowego, a tym samym wzrosła ilość wody odpływającej z działki [...] w stosunku do stanu sprzed inwestycji. W wyniku nowego ukształtowania terenu całość wód opadowych w dniu wizji lokalnej skierowana była na południe, zbiornik i rozlewisko były całkowicie wypełnione wodą, woda przelewała się z nich w kierunku niżej położonych obszarów działki nr [...] i dalej na działkę nr [...]. Powoduje to częściowe podtapianie działek i uniemożliwia prawidłowe ich wykorzystanie do celów rolniczych. Inwestor próbując rozwiązać problem z odprowadzeniem wód deszczowych wykonał na swojej działce nr [...] studnię chłonną, do której zostały doprowadzone wody ze zbiornika, niestety studnia ta nie spełnia swojej roli gdyż usytuowana jest na wzniesieniu i zgromadzona w niej woda podtapia niższe fragmenty działki nr [...],

jak również działkę nr [...] obr. ew. B. . Działania inwestora przyczyniły się do naruszenia stosunków wodnych na omawianych działkach, zwłaszcza podczas obfitych opadów deszczu i powodują zalewanie niżej położonych fragmentów działki nr [...] i nr [...]. Zaproponowane rozwiązanie poprawy stosunków wodnych to podłączenie wód deszczowych z rynien i wód spływających z utwardzonych placów do szczelnego zbiornika retencyjnego o takiej powierzchni, aby zgromadzona woda nie była w stanie odparować.

Z opinią techniczną zapoznał się K. W. oraz pełnomocnik inwestora, który wniósł następujące uwagi:

- biegły w dniu wydania opinii nie posiadał wiadomości, że problem odprowadzania wody deszczowej z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] został rozwiązany, ponieważ strona postępowania D. S. zleciła opracowanie projektu budowlanego obejmującego dalszą część inwestycji na tej działce tj. budowę hali produkcyjnej z zapleczem socjalno-bytowym. Projekt ten przewiduje wykonanie na działce nr [...] instalacji sanitarnej (m. in. instalacji kanalizacji deszczowej), w tym wybudowanie zbiornika bezodpływowego wody deszczowej o pow. [...]. Projekt ten został zatwierdzony pozwoleniem na budowę wydanym przez Starostę K. z dnia [...] r. nr [...],

- urządzenie określone w opinii technicznej jako studnia chłonna stanowi element robót budowlanych, co do którego organ budowlany nie wniósł uwag,

Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji zwrócił się o wydanie opinii uzupełniającej, która wpłynęła w dniu 23 stycznia 2017 r. W opinii tej wskazano, że:

- problem odprowadzania wód deszczowych został rozwiązany zgodnie z tym co zaproponowano w opinii z dnia 21 listopada 2016 r. Wody deszczowe będą odprowadzane do zbiornika powierzchniowego o pojemności V = 100m3. Rozwiązanie to jest zawarte w projekcie "Budowa hali produkcyjnej z zapleczem socjalno-biurowym", zatwierdzonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. Proponowane rozwiązanie będzie przyjmowało wody deszczowe z działki nr [...] co oznacza, że nie będą one stanowiły zagrożenia dla działek sąsiednich, w tym dla działki nr [...] stanowiącej własność K. W.,

- odnośnie studni chłonnej zlokalizowanej na działce [...] i jej wpływu na podtapianie działek sąsiednich strona postępowania przedłożyła projekt zagospodarowania tej działki który przewiduje na części działki urządzenie terenu wystawowego wyrobów kamiennych. Teren wystawowy ma być utwardzony

i odpowiednio ukształtowany ze spadkiem do wpustów ulicznych i odprowadzeniem wód powierzchniowych poprzez sieć kanalizacji lokalnej do trzykomorowego szczelnego zbiornika bezodpływowego. Zbiornik ten stanowić będą trzy niezależne studnie o łącznej objętości [...]. Jedna z tych studni została już wykonana i w opinii biegłego została określona jako studnia chłonna ponieważ nie została jeszcze wyposażona w szczelne betonowe dno. Wykonanie ukształtowania terenu i przejęcie wód powierzchniowych zgodnie z przedstawionym projektem zagospodarowania terenu nie będzie stwarzało problemów z podtapianiem działek sąsiednich. Powyższe zamierzenie inwestycyjne zostało zgłoszone Staroście K. w dniu [...] r. jako zgłoszenie budowy obiektów budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, z podaniem terminu rozpoczęcia robót na dzień 7 grudnia 2016 r. Jeżeli inwestycje na działkach nr [...] i [...] zostaną wykonane zgodnie z opracowanymi projektami budowlanymi nie będą one naruszały stosunków wodnych na działkach sąsiednich, w tym na działce nr [...]. Obserwowane podczas wizji terenowej podtopienia i zastoiska wody na działce nr [...] należy traktować jako utrudnienia na etapie realizacji budowy.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło,

że na działkach nr [...] i [...], w wyniku wykonanych prac budowalnych na działce

nr [...] zmieniło się ukształtowanie terenu, co doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza zmiany kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej w kierunku południowym ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działek [...] i dalej na działkę nr [...], co uzasadniało wydanie decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom powstałym na skutek zmiany stosunków wodnych, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Rozważenia wymagało jednak, czy w sprawie wystarczające będzie nakazanie właścicielowi gruntu wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, czy też należało wydać decyzję nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego gruntu. Z opinii biegłego Z. B. wynikało, że wykonanie na przedmiotowych działkach urządzeń zapobiegających szkodom przez wykonanie podłączenia wód deszczowych z rynien i wód spływających z utwardzonych placów do szczelnego zbiornika bezodpływowego o poj. V=100 m3 będzie wystarczające do wyeliminowania problemu zalewania gruntów sąsiednich. Biegły potwierdził to także w opinii uzupełniającej. W związku z tym organ I instancji uznał, że wykonanie urządzeń wymienionych w sentencji decyzji będzie wystarczające dla ochrony gruntów sąsiednich przed zalewaniem i nie ma potrzeby przywracania gruntu do stanu poprzedniego. Tym bardziej, że właściciel gruntu dysponuje pozwoleniem na budowę wydanym przez Starostę K. [...] r. Zatwierdzony tą decyzją projekt budowlany zakłada budowę hali produkcyjnej z zapleczem socjalno-biurowym łącznie z wykonaniem urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich. Mimo zatwierdzenia projektu budowlanego zakładającego wybudowanie takich urządzeń, organ I instancji był zobowiązany wydać odrębną decyzję nakazującą wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ponieważ ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, by urządzenia te zostały już wykonane zgodnie

z zatwierdzonym projektem budowlanym. Decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi sama w sobie nakazu wykonania robót budowlanych objętych zatwierdzonym projektem budowlanym, zależy to od woli inwestora. Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji istniał stan, który dawał podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W dniu [...] r. Wójt Gminy M. wydał decyzję nakazującą D. S. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ale na skutek odwołania wniesionego przez K. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. uchyliło tę decyzję wskazując w motywach wydanego rozstrzygnięcia, że organ I instancji nie ustosunkował się do ustaleń biegłego zawartych w opinii. W związku z tym organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. ponownie zwrócił się do biegłego

o jednoznaczne rozstrzygniecie, czy dla usunięcia negatywnych skutków zmiany stosunków wodnych na tym terenie wystarczające będzie wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, czy też konieczne jest wykonanie tych urządzeń

i przywrócenie poprzedniego ukształtowania terenu w opisanym powyżej zakresie.

Biegły Z. B. w pkt 6 opinii uzupełniającej z dnia 5 maja 2017 r. stwierdził jednoznacznie, że dla zabezpieczenia skutków zmiany stosunków wodnych na omawianym terenie konieczne są podwójne działania;

a) zrealizowanie inwestycji zgodnie z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę,

b) powstałe na etapie realizacji inwestycji hałdy ziemi, oddziałujące negatywnie na działkę nr [...] należy usunąć, a teren zagospodarować nie czekając do całkowitego zakończenia inwestycji.

W dniu 9 maja 2017 r. do organu I instancji wpłynęła opinia uzupełniająca do wcześniej wydanych opinii.

W związku ze skargą wniesioną przez M.-S. do WSA w Szczecinie na decyzję SKO w K., Wójt Gminy M. zawiesił postępowanie w sprawie

z uwagi na brak oryginału akt sprawy i z tego względu, że rozstrzygnięcie Sądu mogło mieć wpływ na dalszy przebieg postępowania w sprawie.

W dniu 18 sierpnia 2017 r. do organu I instancji wpłynął wniosek D. S. o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, który w ocenie organu nie zasługiwał na uwzględnienie.

Ponieważ w dniu 8 listopada 2017 r. do organu I instancji wpłynęło postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt

II SA/Sz 550/14 odrzucające skargę M.-S. Sp. z o.o. w K. , postanowieniem z dnia [...] r., organ i instancji podjął zawieszone postępowanie.

W dniu 15 listopada 2017 r. wezwano pełnomocnika inwestora do złożenia wyjaśnień dotyczących pozwolenia wodnoprawnego (decyzja nr BOŚ. [...]). Dnia 27 listopada 2017 r. pełnomocnik przedłożył kopię dokumentów, z których wynikało, że część prac związanych z konserwacją rowu DB 6 wykonano, ale warunki pogodowe uniemożliwiły zakończenie robót ziemnych.

Organ I instancji wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy

z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, ponieważ sprawa została wszczęta przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, tj. przed dniem 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1 - 3, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym, że organem wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. jest Prezes Wód Polskich.

W ponownie wydanej decyzji organ I instancji zastosował się do wytycznych zawartych w decyzji SKO w K. z dnia [...] Ponieważ biegły ustalił, że dla zabezpieczenia skutków zmiany stosunków wodnych konieczne są działania polegające na zrealizowaniu inwestycji zgodnie z projektem budowlanym, a także usunięcie powstałych podczas inwestycji hałd ziemi przed całkowitym jej zakończeniem, konieczne było nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, oraz jednoczesne przywrócenie poprzedniego ukształtowania terenu. Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne było konieczne, ponieważ urządzenia mające zapobiegać szkodom objęte projektem budowlanym nie zostały dotychczas wykonane. Ponadto pozwolenie na budowę upoważnia inwestora do rozpoczęcia robót budowalnych ale nie nakłada na niego takiego obowiązku. Tym bardziej, że Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę hali produkcyjnej z zapleczem socjalno-biurowym z instalacją wodociągową z istniejącego ujęcia wody – tymczasowej studni wierconej, instalacji kanalizacji sanitarnej do istniejącego zbiornika bezodpływowego, instalacji kanalizacji deszczowej ze szczelnym zbiornikiem na wodę deszczową, instalacją energetyczną zalicznikową, zbiornikiem przeciwpożarowym na działce nr [...], na którą powoływała się w niniejszym postępowaniu D. S. twierdząc, że realizacja prac objętych tym pozwoleniem zniweluje zmiany stosunków wodnych na gruntach sąsiednich. Uzasadniało to wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Od ww. decyzji odwołanie wniosła D. S.. W odwołaniu wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, podnosząc następujące zarzuty:

1) naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa przez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym wydanej przez Starostę K. decyzji z dnia [...] r. Nr [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego,

co doprowadziło organ do błędnych wniosków, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania dotyczącego usunięcia skutków zmiany stanu na przedmiotowych gruntach;

2) naruszenia art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania mimo podstaw do jego umorzenia i tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy;

3) naruszenie art.107 § 3 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyczyn nie uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącej o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość;

4) naruszenia art. 103 § 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji istniejącej podstawy do umorzenia postępowania;

5) naruszenia art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przez jego niezasadne zastosowanie

i wydanie decyzji mimo zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania;

6) naruszenia art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, iż organ jest uprawniony do nałożenia na właściciela gruntu jednocześnie obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jak i przywrócenia stanu poprzedniego, mimo, że przepis ten ma charakter alternatywny;

7) naruszenia art. 122, 128 i 133 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż niniejsze postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, wskutek wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wyjaśniło, że obecnie kwestionowana decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została wydana po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (z dniem 1 stycznia 2018 r.). W myśl art. 545 ust. 4 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przez dniem wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Przedmiotem postępowania odwoławczego była więc decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] r. wydana w oparciu o przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. W decyzji tej organ I instancji nakazał właścicielce nieruchomości gruntowej objętej działkami nr [...] i [...] obr. K. , wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej nieruchomości gruntowej (działka nr [...]), powstałym na skutek dokonanej zmiany stanu wody na gruntach działek nr [...] i [...] związanej ze zmianą zagospodarowania przedmiotowych działek.

Przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt, burmistrz (prezydent miasta) może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowym dotyczącym przepisów art. 29 Prawa wodnego, ustalenia i rozważania organu

w powyższym zakresie wymagają co do zasady wiadomości specjalnych. Regułą jest

w tym postępowaniu sięganie do opinii biegłego. Opinia musi być zrozumiała

i weryfikowalna. Musi zawierać jasne zobrazowanie poprzez opis stanu faktycznego

i szkic sytuacyjny, z mapą wysokościową z naniesionymi niezbędnymi elementami topografii, o której mowa w części opisowej opinii ewentualnie zdjęciami. Powinna przedstawiać rozumowanie biegłego prowadzące do istotnych wniosków stanowiących przedmiot i zadanie opinii. Dane przyjęte przez biegłego i sposób ich analizy oraz wykorzystania, a także ewentualnie przeprowadzone obliczenia i otrzymane wyniki winny poddawać się sprawdzeniu, zarówno przez strony jak i przez organy administracji. Skład orzekający zapoznał się wnikliwie z opinią biegłego (wraz

z późniejszymi uwagami z dnia 21 stycznia 2017r.). W Opinii biegły rozróżnił 3-komorowy zbiornik ze szczelnym dnem o pojemności 10 m3 dla odbioru wód deszczowych z placów utwardzonych i rynien na działce nr [...], od zbiornika na wody deszczowe zlokalizowanego na działce nr [...] o pojemności 100 m3. Z opinii wynika, że w trakcie przeprowadzonych prac budowlanych na działce nr [...], zmieniono stan wody na gruncie, kierunek odpływu wód opadowych, ze szkodą dla działki sąsiedniej. Zmieniono ukształtowanie terenu, przepchnięto masy ziemi w kierunku południowym pozostawiając je w postaci hałdy nierozplantowanej ziemi, tworząc zbiornik wodny oznaczony na mapie jako "ZB 1" i zagłębienie terenowe tworzące rozlewiska wodne "RZ", naruszono naturalną strukturę gruntów rolnych poprzez wydobycie z podłoża martwicy w postaci zwięzłej gliny, co zmniejszyło retencję glebową i zwiększyło znacznie współczynnik spływu powierzchniowego. Wzrósł on również na skutek utwardzenia placu składowego, a tym samym wzrosła ilość wody odpływającej z działki nr [...] w stosunku do stanu sprzed inwestycji. Biegły w opinii wskazał, iż w wyniku nowego ukształtowania terenu, całość wód opadowych jest obecnie kierowana na południe. W dniu 20 października 2016r. w czasie wizji terenowej zbiornik ZB1

i rozlewisko RZ były całkowicie napełnione wodą; woda przelewała się z nich

w kierunku niżej położonych obszarów działki nr [...] i dalej na działkę nr [...]. Uzasadnienie decyzji zawiera opis wszystkich czynności podjętych przez organ

I instancji, wskazuje jak doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej i uzasadnia nałożenie obowiązków na inwestora prowadzących do likwidacji szkód powstałych na gruntach sąsiednich. W ocenie Kolegium, organ I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe z udziałem biegłego, wykazując jednoznacznie, iż na skutek wykonanych robót budowlanych na obu działkach: [...] i [...] w K. , doszło do zmiany stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednią nieruchomość (działka nr [...]). Ustalenie, że doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich spowodowało, że Wójt Gminy M., jako organ właściwy, na skutek wniosku poszkodowanego, zobligowany był wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 Prawo wodne. Kolegium wskazało, że pozwolenie wodnoprawne na które powołuje się inwestorka z dnia 4 lipca 2017 r.

nr [...] niezbędne było dla uzyskania przez nią decyzji Starosty K. o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r.

nr [...] Jednak decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Wojewodę Z., który stwierdził jej nieważność (decyzja [...]). W tej sytuacji powoływanie się przez odwołującą się na posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie, gdyż bez pozwolenia na budowę, pozwolenie wodnoprawne jest niewykonalne.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie w pełni zgromadzonego materiału dowodowego, a wydane rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Zarzuty podniesione w odwołaniu okazały się niezasadne, zwłaszcza zarzut dotyczący posiadania pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego, okazał się nieskuteczny. Przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że właścicielka nieruchomości gruntowej objętej działkami nr [...]podejmując na nich roboty budowlane doprowadziła do naruszenia stosunków wodnych, co skutkowało szkodliwym oddziaływaniem na nieruchomość objętą działką nr [...]. Zatem zgodne z prawem nakazano odwołującej się wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej nieruchomości gruntowej, powstałym na skutek dokonanej zmiany stanu wody na jej gruntach, niezależnie od tego czy zmiany te zostały dokonane w sposób legalny, czy nielegalny. Podniesiony m.in. zarzut naruszenia art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, że organ jest uprawniony do nałożenia na właściciela gruntu obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jak i przywrócenia stanu poprzedniego (mimo, że przepis ten ma charakter alternatywny), nie był zasadny, gdyż każdej z działek wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości gruntowej przypisano wykonanie innych obowiązków. W związku z tym Kolegium utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w S. na

ww. decyzję D. S. wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji wydanej

w I instancji, podnosząc następujące zarzuty:

1) zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., iż pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] r. nr [...] DT było niezbędne dla uzyskania przez inwestora decyzji Starosty [...] udzielającej pozwolenia na budowę z dnia [...] r. nr [...], gdy w rzeczywistości wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę nie wymagało pozwolenia wodnoprawnego, a zakres zatwierdzonego decyzją z dnia

[...] r. projektu nie wykraczał poza zakres działki [...] i nie dotyczył kwestii odprowadzania wody będącej przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto pozwolenie wodnoprawne zostało wydane po 7 miesiącach od wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę;

2) zarzut nierozpoznania wszechstronnie materiału dowodowego, nie wyjaśnienia wzajemnej relacji pomiędzy postępowaniem prowadzonym na podstawie art. 29

ust. 3 ustawy Prawo wodne, a wydaną przez Starostę K. decyzją

z dnia [...] r. nr [...] udzielającą pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza naruszenie przepisu art. 7 i 77 k.p.a.

3) zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw prawnych przyjęcia, iż pozwolenie wodnoprawne

z dnia [...] r. jest niewykonalne;

4) zarzut naruszenia art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji istniejącej podstawy do umorzenia postępowania;

5) zarzut naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie,

iż istniały podstawy do wydania przez Wójta Gminy M. decyzji z dnia

[...] r., mimo, iż w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały podstawy do umorzenia postępowania. Przepis ten naruszono także poprzez przyjęcie, że organ administracji jest uprawniony do nałożenia na właściciela gruntu jednocześnie obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jak i przywrócenia stanu poprzedniego, choć art. 29 ust. 3 cyt. wyżej ustawy ma charakter alternatywny;

6) zarzut naruszenia art. 122, 128, 133 ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż niniejsze postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe wskutek wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, iż prowadząc po raz wtóry postępowanie odwoławcze Kolegium ustaliło, iż przywoływane przez stronę skarżącą w odwołaniu pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] r. nr [...] niezbędne było dla uzyskania przez skarżącą pozwolenia na budowę z dnia [...] r. znak [...], które zostało wyeliminowane z obiegu prawnego przez Wojewodę Z. decyzją nr [...]. W związku z tym powoływanie się przez stronę odwołującą się na posiadane pozwolenie wodnoprawne nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie, gdyż bez pozwolenia na budowę, pozwolenie wodnoprawne jest nie wykonalne. Pogląd SKO w K. nie jest zasadny. Decyzja Starosty K. z dnia [...] r. udzielająca pozwolenia wodnoprawnego uprawomocniła się 25 lipca 2017 r. Udzieliła ona zgody inwestorowi na wykonanie :

1) urządzeń wodnych: a) typowego wylotu wód deszczowych W-3 projektowanego rurociągu PVC o 150, L=300m): rzędna dna 33,10 m npm; współrzędne geograficzne N=54°9’7.22l" E=16°13’48.903"; b) opaski drenażowej ze zbieraczami Dn 80mm: A o długości 218 m początek: N=54°9’14.001" E=16°13’47.303", koniec: N=54°9’l5.78" E=16°13’49.09"; B o długości 140 m początek N=54°9’14.001" E=16°13’47.303", koniec: N=54°9’17.46" E=16°13’45.27" przy granicy południowej części działki [...] obręb K.;

2) odprowadzanie wód opadowych z dachów oraz powierzchni utwardzonych planowanego zakładu produkcyjnego (F=1,49 ha), na działce nr [...] obręb K., gm. M. w ilości całkowitej: - średniodobowa ilość ścieków - Qśrd = 4,1 m3/d; - maksymalna godzinowa ilość ścieków - Qmaxh = 4,0 m3/h, - maksymalna roczna ilość ścieków - Qmaxa = 2100 m3/rok po podczyszczeniu

w separatorze koalescencyjnym z osadnikiem, pod warunkiem, że nie zawierają substancji zanieczyszczających w ilościach przekraczających 100mg/l zawiesin ogólnych oraz 15 mg/1 węglowodorów ropopochodnych.

W decyzji tej Starosta K. zobowiązał korzystającego z pozwolenia do:

1. utrzymania w dobrym stanie technicznym wykonanych urządzeń, w tym pełnej przepustowości, poprzez regularne usuwanie zanieczyszczeń oraz odmulanie,

2. wykonania udrożnienia i gruntowej konserwacji rowu DB6 na całej długości, przed włączeniem kanalizacji deszczowej w urządzenie wodne oraz prowadzenie systematycznych dorocznych prac utrzymaniowych,

3. wykonanie wszystkich robót objętych zakresem niniejszego pozwolenia w taki sposób aby nie zostały zmienione w sposób niekorzystny stosunki wodne na gruntach sąsiednich,

4. każdorazowego powiadamiania Starostwa Powiatowego w K. o wszelkich zmianach w trakcie eksploatacji projektowanych urządzeń,

5. usuwania ewentualnych szkód mogących powstać w wyniku korzystania

z pozwolenia.

Pozwolenie na szczególne korzystanie z wód zostało udzielone na okres

do [...] r.

Tymczasem z zaskarżonej decyzji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, iż wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie ma znaczenia dla przedmiotu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją ponieważ pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] r. było niezbędne dla uzyskania przez inwestora decyzji Starosty K. o pozwoleniu na budowę z dnia 1 grudnia 2016 r., a unieważnienie decyzji udzielającej pozwolenia na budowę powoduje,iż pozwolenie wodnoprawne jest niewykonalne.

W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, naruszając tym samym przepis art. 7 i 77 k.p.a. Zakres zatwierdzonego decyzją z dnia [...] r. projektu budowlanego nie wykraczał poza zakres działki [...] i nie zawierał kwestii odprowadzania wody. Kwestia ta była przedmiotem odrębnego opracowania i odrębnego postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Uwadze organu odwoławczego umknęło, że decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego została wydana w dniu [...] r., a zatem 7 miesięcy po wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ([...] r.). Już z tej chociażby przyczyny brak jest podstaw do przyjęcia, iż uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego było warunkiem wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Po drugie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wskazało podstawy prawnej swojego stanowiska w przedmiocie braku wykonalności pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie skarżącej taki sposób argumentacji twierdzeń przez organ administracji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Po trzecie, zarówno przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne jak i aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne nie zawierają regulacji dotyczących braku wykonalności pozwolenia wodnoprawnego, na które powołało się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Przepisy tych ustaw w sposób wyczerpujący wskazują jedynie przypadki kiedy pozwolenie wodnoprawne wygasa (art. 414 ustawy z dnia

20 lipca 2017 r. Prawo wodne, art. 135 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne) oraz przypadki kiedy pozwolenie wodnoprawne można cofnąć i ograniczyć (art. 415 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca

2001 r. Prawo wodne). W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaszła żadna

z okoliczności wymienionych w tych przepisach. Pomijanie zatem przez organy orzekające w sprawie pozostającej w obrocie prawnym decyzji Starosty K. z dnia [...] r., udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, świadczy o braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy, co oznacza naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. Organ I instancji, a następnie organ odwoławczy winny uwzględnić fakt wydania przez Starostę K. decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, ocenić kwestę wzajemnej relacji pomiędzy postępowaniem prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne a wydanym pozwoleniem wodnoprawnym. Koniecznych ustaleń w tym zakresie nie poczynił żaden z organów. Tymczasem właściwa ocena okoliczności faktycznych i prawnych zaistniałych w niniejszej sprawie powinna prowadzić do wniosku, iż prowadzenie niniejszego postępowania jest bezprzedmiotowe, co skutkować winno umorzeniem postępowania. Przemawiają za tym następujące argumenty. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie,

a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3). Ustawa nie definiuje pojęcia "urządzenia zapobiegające szkodom". Pod tym pojęciem mieszczą się więc wszelkie urządzenia, których wykonanie, ma na celu zapobieżenie powstawaniu szkód. Wskazany wyżej cel postępowania prowadzonego na podstawie przepisu art. 29 ust .3 ustawy Prawo wodne zestawić należy z istotą i celem pozwolenia wodnoprawnego.

A mianowicie - zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie pozwolenia wodnoprawne są instrumentem formalnoprawnym pozwalającym uprawnionym organom administracji publicznej na określanie warunków korzystania z wód powierzchniowych i podziemnych oraz prowadzenie kontroli w tym zakresie

(tak Mirosław Kałużny w: Prawo wodne . Komentarz). W myśl przepisu art. 128 ust. 1 cyt. wyżej ustawy w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania

z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 21 sierpnia 2014 r. II SA/G1 347/14 wskazał, że w zakresie uregulowanym pozwoleniem wodnoprawnym usuwanie skutków naruszenia interesów osób trzecich następuje w trybie przepisu art. 133 Prawa wodnego poprzez zmianę pozwolenia wodnoprawnego w zakresie obowiązków, o których mowa w przepisie art. 128 ust. 1 i 3, czyli m.in. w zakresie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania pozwolenia wodnoprawnego (przepis art. 128 ust. 1 pkt 7a tej ustawy). Wyłączenie od orzekania na podstawie przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego dotyczy tego przedmiotu, który objęty jest zakresem udzielonego pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podniósł, iż wymaga to analizy zarówno dokumentu pozwolenia, jak i ustalenia stanu faktycznego. Skoro doszło do wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, to weryfikując dopuszczalność jego prowadzenia i zakończenia decyzją merytoryczną, organ powinien w pierwszej kolejności odnieść się do treści pozwolenia. Jest to element postępowania wyjaśniającego, które powinno być przeprowadzone z udziałem stron i zachowaniem zasady dwuinstancyjności. Dowód w postaci decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego pojawił się na etapie postępowania odwoławczego. Skoro ma on decydujące znaczenie dla oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania w trybie przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, to winien zostać poddany ocenie przez organ I instancji. Dla uznania bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie usunięcia skutków zmiany stanu wody na gruncie nie jest bowiem wystarczający sam fakt wydania jakiegokolwiek pozwolenia wodnoprawnego, ale pozwolenia przedmiotowo dotyczącego zmian, jakie nastąpiły na skutek zmian stanu wody, co wymaga analizy treści pozwolenia wodnoprawnego.

Postępowanie zakończone kwestionowaną decyzją prowadzone na podstawie art. 29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne dotyczyło tego samego przedmiotu, który jest objęty pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] r. W tej sytuacji wydanie odrębnej decyzji nakazującej wykonanie innych urządzeń niż przewidziane w pozwoleniu wodnoprawnym, nie znajduje uzasadnienia. Co więcej skarżąca podkreśliła, iż przyjęcie rozwiązania opierającego się na zbiorniku bezodpływowym (na który wskazuje decyzja Wójta Gminy M.) zostało uznane przez Starostę K. jako niewydolne. Skoro z uzasadnienia wodnoprawnego wynika, iż wykonanie opaski zgodnie z operatem oraz gruntowne udrożnienie rowu DB6 w sposób wystarczający winno zabezpieczyć działki sąsiednie przed niekorzystnym oddziaływaniem, to brak było podstaw do wydawania decyzji na podstawie art. 29 ust.3 ustawy Prawo wodne. Sytuacja, w której obowiązywałyby obie decyzje nakazujące wykonanie innych urządzeń (wykluczających się), narusza zasadę praworządności i pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Z uwagi na wydane pozwolenie wodnoprawne, brak było podstaw do kontynuowania postępowania na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, postępowanie to winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Ponadto, organ był uprawniony do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom w przyszłości, obowiązki te mają charakter alternatywny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania,

że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 3 (nieobowiązującej aktualnie) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U.

z 2017 r., poz. 1121, ze zm.) – dalej w skrócie P.w. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

W ust. 2 na właściciela gruntu nałożony został obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Ust. 3 omawianego przepisu umożliwia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Obowiązek taki może zostać nałożony na właściciela gruntu, jeżeli spowodowane przez niego zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

Dla zastosowania art. 29 ust. 3 niezbędne jest łączne zaistnienie 2 przesłanek – zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie.

Prowadzone przez organ administracji postępowanie ma zatem wykazać,

czy zmiana nastąpiła oraz czy miała ona wpływ na panujące na gruncie stosunki wodne. Konieczne jest także ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą.

Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Dopiero na gruncie prawidłowo dokonanych i bezspornych ustaleń możliwe jest zastosowanie jednego z rozwiązań przewidzianych w art. 29 ust. 3 P.w.

W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie naruszyły powołane wyżej przepisy.

Organ administracji publicznej może nałożyć na właściciela nieruchomości, który spowodował zmiany stanu wód, dwa obowiązki – restytucyjny i prewencyjny. Charakter restytucyjny ma obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom ma charakter prewencyjny. Rolą obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego jest osiągnięcie takiego stanu nieruchomości, w której wyrządzono szkodę, jaki istniał przed zmianą stanu wód. Skutkiem wyrządzenia szkody jest konieczność jej naprawienia, a naprawienie szkody może nastąpić przez przywrócenie do stanu poprzedniego. Przywrócenie do stanu poprzedniego jest zatem następstwem szkody i jego celem nie jest nic innego, jak przywrócenie stanu faktycznego sprzed naruszenia nieruchomości.

Zupełnie inny charakter ma wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Obowiązek ten wiąże się ze szkodą tylko o tyle, że jej zaistnienie w ogóle umożliwia jego nałożenie w drodze decyzji. Jednak jego podstawową rolą jest zapobiegnięcie szkodzie w przyszłości. Organ administracji publicznej może nałożyć ten obowiązek tylko wtedy, gdy stwierdzi, że sama restytucja nie wystarczy i konieczne jest przedsięwzięcie środków zaradczych na przyszłość. Przy czym ustawodawca pozostawił uznaniu organu, jakie urządzenia zapobiegające szkodom powinny zostać wykonane. Przy czym organ winien wskazać taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania.

Z decyzji organu I instancji wynika, że nałożone na skarżącą obowiązki w postaci podłączenia wód deszczowych z terenu działki nr [...] do szczelnego zbiornika bezodpływowego o pojemności [...] były związane z planowaną budową hali produkcyjnej na tej działce wraz z zapleczem. Jednak decyzja Starosty K. z dnia [...] r. zatwierdzająca projekt budowalny została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Wojewody Z. z dnia [...] r. który stwierdził jej nieważność. Decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nakładająca na właścicielkę działki obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom została wydana po tej dacie, nie uwzględnia ona jednak, że zamierzenie budowalne nie będzie w najbliższym czasie realizowane. Wprawdzie budowa utwardzonego placu na działce nr [...] nie była objęta pozwoleniem na budowę ale zgłoszeniem, jednak w tej sytuacji nie wiadomo czy właścicielka działki będzie zainteresowana budową placu wystawowego, w sytuacji gdy nie będzie mogła wybudować hali produkcyjnej. W tej sytuacji budowa szczelnego trzykomorowego zbiornika bezodpływowego do którego będą odprowadzane wody deszczowe z utwardzonego placu oraz rynien na działce nr [...] może nie mieć dla niej sensu.

Są to elementy stanu faktycznego sprawy i obowiązkiem organu administracji było je ustalić, ponieważ mają one wpływ na rozstrzygnięcie. Organ nie może nakładać obowiązków w oderwaniu od okoliczności faktycznych występujących w danej sprawie. Nakaz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powinien być skuteczny

i adekwatny w danej sytuacji faktycznej. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego nałożone na skarżącą obowiązki uznano za najprostsze i najbardziej skuteczne. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły także wzajemnych relacji pomiędzy nałożonymi na skarżącą obowiązkami a pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] r., wydanym wprawdzie innemu podmiotowi, ale dotyczącym działki nr [...]. Pozwolenie to pozostaje w obrocie prawnym i przewiduje wykonanie innych urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich, tj. typowego wylotu wód deszczowych, opaski drenażowej ze zbieraczami, oraz odprowadzanie wód opadowych z dachów i powierzchni utwardzonych w separatorze koalescencyjnym z osadnikiem na działce nr [...]. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły w uzasadnieniu wydanych decyzji, jaka jest relacja wydanego pozwolenia wodnoprawnego do obowiązków nałożonych na D. S.. Organ powinien wybrać taki sposób usunięcia szkodliwych zmian stanu wody w gruncie, by był on skuteczny, ale też racjonalnie

i ekonomicznie uzasadniony, by zapewniał realizację interesów właściciela nieruchomości, na którego grunt szkodliwie wpłynęła dokonana zmiana, ale i nie obciążał nadmiernie właściciela nieruchomości, który zmian dokonał. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, by przyjęty przez organ sposób naprawienia szkody spełniał te kryteria. Przede wszystkim nie istnieje pozwolenie na budowę, z którym nałożone na D. S. obowiązki mające zapobiegać szkodom w przyszłości na gruntach sąsiednich zostały skorelowane. Nie wiadomo też czy inwestycja polegająca na budowie placu wystawowego na działce nr [...] będzie realizowana. Nie zostały też ustalone wzajemne relacje pomiędzy pozostającym w obrocie prawnym pozwoleniem wodnoprawnym a wydaną decyzją, która zakłada wykonanie innych urządzeń zapobiegających szkodom.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że właścicielka działek nr [...]

i [...] spowodowała zmiany stanu wody na należących do niej działkach, co realnie wpłynęło szkodliwie na działki sąsiednie, ale nałożony na nią obowiązek naprawienia tej szkody budzi wątpliwości Sądu. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, by rzeczywiście był to obowiązek spełniający cel art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W decyzjach organów I i II instancji brak należytego rozważenia tej kwestii. Zaskarżona decyzja nie spełnia ponadto wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.. W jej uzasadnieniu zrekapitulowano bardzo szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania, natomiast kwestie zasadności wybrania takiego a nie innego obowiązku naprawienia szkody zostały pominięte. Wybór wariantu restytucyjnego został ograniczony do nakazu usunięcia mas ziemnych z działki nr [...] przez wywiezienie nadmiaru urobku, wyrównanie terenu i obsianie trawą. Nawet w tym zakresie nałożony obowiązek zakłada, że budowa hali produkcyjnej będzie realizowana.

Uznając zatem, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.

W ponownym postępowaniu, kierując się obowiązkiem kompleksowego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, organ uzupełni materiał dowodowy w kierunku wskazanym w niniejszym wyroku, a następnie dokona jego oceny. Niezbędne może się przy tym okazać uzupełnienie opinii przez biegłego. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 210 § 1 P.p.s.a. uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżącej Spółki.