Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1059/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr .) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skarg Gminy I., [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. zo.o. w T., Przedsiębiorstwa [...] Sp. zo.o. w R., U. [...] Spółki Akcyjnej w I., J. G. i B. K., C. [...] Sp. zo.o. w W. oraz Związku [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014 r. [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy I., [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. zo.o. w T., Przedsiębiorstwa [...] Sp. zo.o. w R., U. [...] Spółki Akcyjnej w I., C. [...] Sp. z o.o. w W. oraz Związku [...] w W. kwoty po 440 (czterysta czterdzieści) złotych na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. G. i B. K. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonych przez J. G., B. K., Gminę I., Przedsiębiorstwo S. w R., Centrum Promocji Zdrowia "[...]" Sp. z o.o. w [...] oraz Związek R. P. w [...] - utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2014 r., nr [...]

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z [...] listopada 1999 r. H. S. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z [...] października 1953 r., nr [...] uznającego, że:

1) pgr.l.kat [...] i [...]wchodzące w skład nieruchomości [...] gm. kat. I., jako części majątku ziemskiego I. stanowiącego własność rodziny Z., przeszły na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej,

2) ruchomości należące do majątku I. oraz Zakładu Z., w szczególności materace, meble, pościel, biblioteka muzealna, nie będące przedmiotami osobistego użytku właścicieli E. i J. Z. oraz inne przedmioty o wartości artystycznej i muzealnej podlegają przejęciu na Skarb Państwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2001 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wyżej wskazanego orzeczenia, a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] maja 2001 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję. Wyrokiem z [...] września 2002 r., sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Następnie, decyzją z [...] października 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z [...] października 1953 r. Po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z [...] listopada 2013 r., sygn. akt [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2013 r. oraz z 16 października 2012 r.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r., nr [...] Minister stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z [...] października 1953 r. Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili: J. G. i B. K., Gmina I., Przedsiębiorstwo Sanatoryjno-Turystyczne S. w R., Centrum Promocji Zdrowia "S." Sp. z o.o. w W. oraz Związek R. P. w W.

Rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że kontrolowane orzeczenie z [...] października 1953 r. zostało wydane na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) przewidującego orzekanie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z późn. zm.).

W myśl powołanego przepisu dekretu na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Odnosząc się do zarzutów Związku R. P., że orzeczenie PWRN w R. nie jest decyzją, lecz jedynie zaświadczeniem wydanym w celu dokonania wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej, Minister zauważył, że orzeczenie jako podstawę prawną powołuje m.in. art. 72 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341, ze zm.), w którym mowa jest o wydawaniu decyzji (zarządzeń i orzeczeń), a także powołuje § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. dotyczący orzekania w drodze decyzji o podpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister podkreślił, że właściwość prezydium wojewódzkiej rady narodowej do wydania takiej decyzji wynikała z § 5 rozporządzenia w zw. z art. 3 pkt a dekretu z 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej (Dz.U. Nr 43, poz. 248) oraz art. 37 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130). Jednocześnie badane orzeczenie zawiera wszystkie elementy decyzji wskazane w art. 75 powołanego rozporządzenia z 1928 r. i jako akt, w którym organ administracji rozstrzyga w sposób władczy i jednostronny o prawach i obowiązkach podmiotów prawa - stanowi decyzję administracyjną.

Minister wskazał, że punkt 1 orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. dotyczy parcel o nr: [...] i [...] wchodzących w skład nieruchomości [...] gm. kat. I. Księga wieczysta prowadzona dla przedmiotowej nieruchomości została zniszczona podczas drugiej wojny światowej, co wynika z pisma Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 1954 r. oraz ustaleń dokonanych przez geodetę uprawnionego W. K., który sporządzał w niniejszej sprawie dokumentację geodezyjno-prawną.

Minister nie zgodził się z zarzutem Gminy I., że brak jest dokumentu potwierdzającego prawo własności przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] września 1944 r., co nie pozwala na ustalenie kręgu stron postępowania. Organ wyjaśnił, że w aktach znajduje się protokół parcelowy, z którego wynika, że nieruchomość, dla której prowadzono wykaz hipoteczny tabularny [...], stanowiła współwłasność: E. Z., M. Z., K. Z., I. Z., B. Z. oraz Z. z Z. K. Z uwagi na wiarygodność protokołu parcelowego (stanowił fragment opisowej części operatu katastralnego w b. zaborze austriackim) oraz brak dowodów przeciwnych - kierując się zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 kpa) organ przyjął, że w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. 13 września 1944 r., nieruchomość objęta [...] gm. kat. I. stanowiła współwłasność ww. osób. Organ podał, że ustalono także krąg następców prawnych po byłych współwłaścicielach przejętej nieruchomości (w aktach sprawy znajdują się odpowiednie postanowienia spadkowe), stąd nieuzasadnione są, w ocenie Ministra, zarzuty Gminy niewyjaśnienia, czy wnioskodawcy posiadają legitymację do żądania stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia.

Minister wskazał, że jak wynika z dokumentów na parcelach [...] (o pow. [...] ha) oraz [...] (o pow. [...] ha) znajdował się las. Wskazują na to dokumenty: wykaz gruntów majątku I., własności P., przejętego na cele reformy rolnej; wykaz parcel budowlanych i gruntowych przekazanych dyrekcji Z.; pismo Przedsiębiorstwa Państwowego U. z [...] lutego 1954 r. skierowane do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, a także protokół parcelowy gminy I. (załącznik nr [...] do dokumentacji geodezyjno-prawnej).

Organ stwierdził, że o ile leśny charakter parceli [...] nie budzi wątpliwości, o tyle część dokumentów archiwalnych wskazuje inne niż las przeznaczenie parceli [...] o powierzchni [...] ha. Na mapie katastralnej 1:2880 figuruje ona jako droga dojazdowa do parceli budynkowej o nr [...], zaś w wykazie parcel położonych w gminie I. z [...] lutego 1936 r. widnieje pod pozycją rola-pastwiska-łąki-ogrody. W świetle tych rozbieżności Minister przyjął, że parcela [...] stanowiła las, ponieważ większość dokumentów, w tym dokumenty powstałe w okresie przeprowadzania reformy rolnej, tak właśnie kwalifikuje tę parcelę, a ponadto takie przeznaczenie wskazano w protokole parcelowym, który należy uznać za miarodajny, ponieważ był częścią katastru [...], służącego celom urzędowym, m.in. wymiarowi podatku gruntowego.

Minister podkreślił, że przepisy dekretu o reformie rolnej dotyczyły nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym. Natomiast podstawą nacjonalizacji lasów był dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82, z późn. zm.), którego art. 1 ust. 1 przewidywał przejęcie z mocy prawa lasów i gruntów leśnych o obszarze ponad 25 ha, stanowiących własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych. Lasy i grunty leśne wchodzące w skład majątków ziemskich objętych dekretem o przeprowadzeniu reformy rolnej nie przechodziły, co do zasady, na własność Państwa na podstawie tego dekretu, lecz podlegały przejściu na własność Państwa z mocy prawa, jeśli spełniały kryteria określone w dekrecie o przejęciu lasów (wyrok NSA z 17 XI 2008 r., sygn. akt I OSK 1563/07). Jeśli parcele leśne przekraczały obszar wskazany w dekrecie z 12 grudnia 1944 r., to podpadały pod działanie przepisów tego dekretu. W konsekwencji zatem orzekanie w przedmiocie podpadania pod działanie dekretu o reformie rolnej nieruchomości ziemskiej, która oprócz użytków rolnych obejmowała również lasy, jest zasadne jedynie do takich nieruchomości ziemskich, w skład których wchodziły lasy i grunty leśne, które nie przekraczały 25 ha. W związku z powyższym Minister uznał, że parcele nr [...] i [...] stanowiły nieruchomość leśną o powierzchni przekraczającej [...] ha, spełniającą przesłankę wymienioną w art. 1 ust. 1 dekretu o przejęciu lasów, a co za tym idzie, wymienione parcele nie mogły zostać przejęte na cele reformy rolnej. Chociaż w systemie prawa istniał przepis dający podstawę do przejęcia lasów, to jednak przejęcie takie dokonywane było w innym trybie i uzależnione było od spełnienia innych przesłanek, a poza tym nie podlegało załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Z tych przyczyn organ uznał, że PWRN w R. wydając orzeczenie z [...] października 1953 r. (w jego pkt 1) rażąco naruszyło art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez uznanie, że pod powołany przepis podpada nieruchomość nie mająca rolniczego charakteru.

Natomiast w punkcie 2 orzeczenia z [...] października 1953 r. uznano, że ruchomości należące do majątku I. oraz Zakładu Z. nie będące przedmiotami osobistego użytku właścicieli E. i J. Z. oraz inne przedmioty o wartości artystycznej i muzealnej podlegają przejęciu na Skarb Państwa. Minister wyjaśnił, że z brzmienia § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. wynika, że orzeczenie wydane na podstawie tego przepisu mogło odnosić się tylko do nieruchomości. Natomiast § 11 rozporządzenia, powołany przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R., precyzuje jedynie, jakie ruchomości, przedmioty osobistego użytku i elementy wyposażenia domu nie podlegają przejęciu, nie mógł on jednak stanowić podstawy do orzekania w drodze decyzji o przejęciu na własność Państwa mienia ruchomego. W związku z powyższym kontrolowane orzeczenie w części dotyczącej pkt 2 zostało wydane bez podstawy prawnej.

Minister podniósł, że orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, odbywało się na wniosek strony, co wynika z brzmienia § 6 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 11 września 2002 r. Przedstawiona ocena prawna jest wiążąca dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stosownie do art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Zarówno treść samego orzeczenia, jak i zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dokumenty nie dają podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie byli właściciele nieruchomości złożyli stosowny wniosek.

Minister wskazał, że na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ nadzoru zobowiązany jest także, stosownie do art. 156 § 2 kpa, ocenić, czy kontrolowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Minister wyjaśnił, że orzeczenia o podpadaniu nieruchomości pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej miały charakter deklaratoryjny (uchwała SN z 17 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 121/10) i nie prowadziły do przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, które odbywało się z mocy prawa. Tym samym kwestionowane orzeczenie nie wywołało samoistnie skutków prawnych, w tym takich, o których można by powiedzieć, że mają nieodwracalny charakter. Ani to orzeczenie, ani przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierały postanowień w zakresie konieczności rozporządzenia przejętym mieniem w określony sposób. Późniejsze zdarzenia prawne dotyczące przedmiotowej nieruchomości (sprzedaż, komunalizacja, ustanowienie użytkowania wieczystego) powstały w oderwaniu od orzeczenia, którego jedynym skutkiem było potwierdzenie, że nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Jak wskazuje się w orzecznictwie, jako kryterium nieodwracalnego skutku prawnego decyzji o przejęciu nieruchomości nie można przyjmować istnienia możliwości rozporządzania nieruchomością, zaś stwierdzenie nieważności decyzji przejmującej własność nie musi oznaczać odzyskania własności przez poprzedniego właściciela. Przy ocenie ujemnej przesłanki z art. 156 § 2 kpa nie chodzi o "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, lecz o odwrócenie skutków prawnych wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Już z tego powodu nie podlegają badaniu przez organ skutki wydanych decyzji komunalizacyjnych, decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, czy też czynności cywilnoprawnych obrotu nieruchomościami. Kwestie te - jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - mogą być rozpatrywane w postępowaniach dotyczących legalności owych decyzji lub czynności (wyrok NSA z 8 marca 2006 r., sygn. akt OSK 1773/04). Brak nieodwracalnych skutków prawnych oznacza, że nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia.

Minister wskazał, że prawidłowość nacjonalizacji nieruchomości na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu lasów nie może być badana w niniejszym postępowaniu nieważnościowym, które polega jedynie na ocenie legalności kwestionowanego orzeczenia. Sprawa przejęcia lasów na własność Państwa w oparciu o wymieniony dekret jest sprawą cywilną, rozpoznawaną przed sąd powszechny.

Za gołosłowny Minister uznał zarzut Związku R. P. odnośnie nieprawidłowego sporządzenia dokumentacji geodezyjno-prawnej. Związek zarzucił, że nie jest stroną prowadzonego postępowania, ponieważ przekazane mu działki (według numeracji z lat 60. XX wieku) nie zostały w tej dokumentacji wymienione. Minister zauważył, że dokumentacja posługuje się nomenklaturą geodezyjną współczesną oraz pochodzącą z okresu przejęcia nieruchomości. Wynika z niej, że dawne parcele [...] i [...] odpowiadają m.in. obecnej działce nr [...] (księga wieczysta [...]), której użytkownikiem wieczystym jest Związek R. P.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r. skargi wnieśli: Gmina I.(sygn. akt. I SA/Wa [...]), H. Przedsiębiorstwo Budowlane Sp. z o.o w T. (sygn. akt I SA/Wa [...]), Przedsiębiorstwo Sanatoryjno-Turystyczne S. Sp. z o.o w R.(sygn. akt I SA/Wa [...]), Uzdrowisko I. Sp. Akcyjna w I. (sygn. akt I SA/Wa [...]), J. G. i B. K. (sygn. akt I SA/Wa [...]), Centrum Promocji Zdrowia S. Sp. z o.o w W. (sygn. akt I SA/Wa [...]) oraz Związek R. P. w W. (sygn. akt I SA/Wa [...]).

Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. Sąd, w trybie art. 111 § 1 ppsa, zarządził połączenie spraw ze skarg wyżej wskazanych skarżących, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Skarżąca Gmina I.zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy:

- przez przyjęcie za wiarygodny i wystarczający dla stwierdzenia prawa własności przysługującego poszczególnym właścicielom protokół parcelowy oraz ustalenia dokonane przez geodetę W. K.,

- przez niewyjaśnienie kwestii związanych z nieodwracalnością skutków prawnych decyzji w świetle uprawnień poszczególnych podmiotów wynikających z koncepcji praw słusznie nabytych oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych,

- naruszenie art. 9 kpa przez zastosowanie odesłania do postanowień spadkowych znajdujących się w aktach sprawy, a nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji spadkobierców po poszczególnych właścicielach majątku oraz przysługujących im udziałów spadkowych,

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] grudnia 2014 r. i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

Skarżąca H. Przedsiębiorstwo Budowlane Sp. z o.o. w T. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to:

- art. 156 §1 pkt 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, że na jego podstawie możliwe jest stwierdzenie nieważności orzeczenia, jako formy działania administracji publicznej:

- art. 156 § 2 kpa poprzez przyjęcie, że niezaistniała przesłanka wywołania przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych;

- art. 10 § 1 kpa, poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że jest właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha w I.. Podniosła, że w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest orzeczenie. Zdaniem skarżącej brak jest przepisu, który uprawniałby Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do stwierdzenia nieważności orzeczenia, gdyż art. 72 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym dokonał podziału decyzji na główne i incydentalne. Z kolei kodeks postępowania administracyjnego, ani żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Skarżące Przedsiębiorstwo Sanatoryjno - Turystyczne S. Sp. z o.o w R., zarzuciło zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 kpa przez błędną wykładnię i uznanie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z [...] października 1953 r. jest decyzją dotkniętą nieważnością, z powodu jego wydania z rażącym naruszeniem prawa, a także art. 107 § 3 w zw. z art. 28 kpa przez zaniechanie przedstawienia w uzasadnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających przyznanie H. S. przymiotu strony.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] grudnia 2014 r. i o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że zgadzając się z twierdzeniem, iż nacjonalizacja lasów nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej, lecz miała swoją własną, odrębną podstawę prawną, to nie sposób uznać, że orzeczenie PWRN z tego tylko powodu rażąco narusza prawo. Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja przyjmuje za oczywiste, że orzeczenie PWRN jest decyzją administracyjną. Jednakże jest to swego rodzaju zaświadczenie, a zatem jedynie potwierdzenie stanu prawnego. W związku z tym nie mają do niego zastosowania żadne przepisy odnoszące się do decyzji, w tym także art. 156 kpa. Skarżąca Spółka zakwestionowała, że H. S. ma przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Zarzuciła, że z zaskarżonej decyzji nie sposób dowiedzieć się, kim jest H. S. oraz z jakich powodów postępowanie niniejsze może dotykać jej obowiązku lub interesu prawnego (art. 28 kpa).

Uzdrowisko I. S.A. w I. zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:

- art. 76 § 1 kpa oraz art. 77 § 1 kpa poprzez oparcie decyzji na kserokopii wypisu hipotecznego [...], obejmującego m.in. pgr. I kat [...] i [...], nie zawierającego daty sporządzenia, ustalonej aktualności na określony dzień, ani też wskazania i potwierdzenia organu, który wypis ten sporządził (brak stosownych pieczęci i podpisów),

- art. 80 kpa w zakresie swobodnej oceny dowodów, polegające na przyjęciu przez organ, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności nie noszący charakteru dokumentu urzędowego "wypis hipoteczny gminy I. [...]" stanowi dokument potwierdzający na [...] września 1944 r., prawo własności członków rodziny Z., tj. E. Z., M. Z., K. Z., I. Z., B. Z. oraz Z. z Z. K.

- art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, że opisane w wypisie hipotecznym działki stanowiły na dzień [...] września 1944 r. własność rodziny Z., pomimo jego niewiarygodności i istnienia dowodów podważających jego wiarygodność, które zostały pominięte przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, m.in. wobec objęcia tym wykazem działki nr [...] zbytej przez poprzedników rodziny Z. umową sprzedaży: "K. [...] października 1936 r." na rzecz Spółdzielni W. "J." oraz pominięcia, iż majętności objęte [...] już w 1937 r. były obciążone, a prawa rzeczowe ujawnione na karcie [...] przysługiwały 38 różnym podmiotom,

- art. 28 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa oraz art. 61 § 4 kpa przez pominięcie przez Ministra współwłaścicieli działki ewidencyjnej o numerze [...], która zgodnie z operatem dla celów geodezyjno-prawnych jest położona w granicach działek katastralnych o numerach [...] i [...], a którzy są stronami postępowania w niniejszej sprawie,

- art. 28 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa oraz art. 61 § 4 kpa przez pominięcie Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Skarbu Państwa - jako strony postępowania - gdy to w rękach tego Ministra pozostaje nadal 9,14 % akcji spółki akcyjnej "Uzdrowisko I." S.A.

- art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 28 kpa oraz art. 10 § 1 kpa i art. 109 § 1 kpa przez pominięcie Skarbu Państwa - jako strony postępowania reprezentowanej przez Prokuratorię Generalną - z uwagi na fakt przysługiwania Skarbowi Państwa własności części nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją a ponadto, że zaskarżona decyzja może potencjalnie rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa w stosunku do wnioskodawców,

- art. 61 § 1 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji, pomimo braku wykazania przez H. S. legitymacji do wszczęcia i występowania, jako strona postępowania administracyjnego, podczas gdy wnioskodawca powinien przedstawić wiarygodną dokumentację, z której wynikałoby następstwo prawne po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości,

- art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 76a § 1 i 2 kpa w zw. z art. 28 kpa polegające na braku zebrania przez Ministra całego materiału dowodowego w postaci oryginałów, odpisów lub wyciągów dowodów świadczących o sukcesji prawnej spadkobierców po rodzinie Z., co w konsekwencji nie pozwala na ustalenie wszystkich stron postępowania w niniejszej sprawie, w oparciu o dokumenty w wymaganej przepisami formie,

- art. 8 kpa polegające na prowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób powodujący brak zaufania do organów władzy publicznej, w szczególności przejawiający się w dokonaniu dowolnej oceny dowodów, braku wyjaśnienia z jakich względów Minister nie podzielił stanowiska odwołujących się stron postępowania, co do podnoszonych w toku postępowania argumentów i prezentowanych dowodów,

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na uznaniu, że orzeczenie w zakresie punktu II zostało wydane bez podstawy prawnej, podczas gdy podstawą prawną jego wydania i przejęcia aktywów był § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W zawiązku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz decyzji z [...] grudnia 2014 r. w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] grudnia 2014 r. w całości i przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpoznania i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

Skarżące J. G. i B. K. zaskarżonej decyzji zarzuciły: naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 214 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez niewłaściwe zastosowanie, tj. nieuzasadnione uznanie, że poprzednim właścicielom przysługuje zwrot wywłaszczonych nieruchomości podczas, gdy z uzasadnienia decyzji nie wynika, że we właściwym czasie został złożony wniosek o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste przez następców prawnych poprzednich właścicieli parceli nr [...] i nr [...],

- art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, przez błędną wykładnię i uznanie iż nieruchomości wchodzące w skład parcel nr [...] i nr [...] nie spełniają normy obszarowej podczas, gdy nieruchomość przekraczała 100 ha powierzchni ogólnej,

- § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN przez błędną wykładnię i uznanie, że byli właściciele ziemscy ubiegali się o stwierdzenie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w dekrecie o reformie rolnej podczas, gdy nie jest wiadome czy taki był składany.

Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, 9, 77 § 1, 80 kpa poprzez naruszenie prawa strony do przeprowadzenia rzetelnego postępowania administracyjnego

- art. 156 § 1 kpa poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium podczas, gdy nie było podstaw prawnych do jej stwierdzenia.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o

zasądzenie kosztów postępowania.

Centrum Promocji Zdrowia "S." Sp. z o.o. w W. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r. w całości, zarzucając rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 kpa i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że orzeczenie z [...] października 1953 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym jego nieważnością. W niniejszej sprawie istniał przepis prawa na mocy którego wywłaszczenie było obowiązkowe. Organ nie może zaś domniemywać, że każde naruszenie prawa, może być uznane za rażące i w konsekwencji prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżąca Spółka nie podzieliła stanowiska Ministra, że orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Nabycie nieruchomości przez osoby fizyczne lub prawne od Skarbu Państwa (lub jednostki samorządu terytorialnego) wywołuje nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości w formie aktu notarialnego wyklucza - stosownie do art. 156 § 2 kpa- możliwość wyeliminowania przez organ administracji z obrotu prawnego decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wobec zaistnienia nieodwracalnego skutku prawnego. Zdaniem skarżącej skoro nieruchomości stanowiące przedmiot orzeczenia z [...] października 1953 r. były wielokrotnie obiektem obrotu cywilnoprawnego, to należy uznać, że nie ma możliwości stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia.

Skarżący Związek R. P. w Warszawie zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 2 kpa i art. 107 § 3 kpa oraz art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez co doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej,

2) art.156 § 1 pkt 2 kpa i § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r., w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez rozstrzygnięcie w postępowaniu nadzorczym w zakresie dotyczącym, czy nieruchomości oraz rzeczy ruchome podpadały pod działanie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz dekretu PKWN z 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa w sytuacji, gdy orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej należy w I instancji do kompetencji Wojewody, a w przedmiocie dotyczącym nacjonalizacji lasów właściwym do orzekania są sądy powszechne,

3) naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. poprzez przyjęcie, że nieruchomości pgr. I kat [...] i [...] wchodzące w skład nieruchomości [...] gm. kat. I., jako części majątku ziemskiego Iwonicz, a stanowiącego własność rodziny Z., nie podpadały pod działanie przepisów o reformie rolnej pomimo, iż ich obszar ogólny przekraczał 100 ha,

4) naruszenie § 11 (1) lit. a rozporządzenia z 1 marca 1945 r., w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez uznanie, że ruchomości należące do majątku I. oraz Zakładu Z., nie będące przedmiotami osobistego użytku właścicieli E. i J. Z. oraz inne przedmioty o wartości artystycznej muzealnej, nie podlegały pod działanie przepisów o reformie rolnej,

5) art. 156 § 2 kpa przez uznanie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej R. z [...] października 1953 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] grudnia 2014 r. w całości i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty skargi rozwinął w uzasadnieniu, podnosząc m.in., że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie wyjaśnił wszechstronnie stanu faktycznego sprawy oraz dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału. W aktach sprawy brak jest urzędowych dokumentów potwierdzających, że rodzina Z. posiadała tytuł prawny do nieruchomości objętych wykazem hipotecznym [...] w dacie wejścia w życie przepisów o reformie rolnej. Wskazano, że dopuszczenie przez Ministra dowodu z ekspertyzy geodezyjno-prawnej w celu ustalenia obszaru parcel katastralnych na dzień ich przejęcia na własność Państwa powinno nastąpić w postępowaniu wszczętym na podstawie § 5 i § 6 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN, a nie w postępowaniu prowadzanym na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ w ramach prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1953 r. nie jest władny do rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie reformy rolnej. W przedmiotowym postępowaniu organ może jednie stwierdzić czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 kpa.

Skarżący Związek podniósł, że art. 1 dekretu z 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr. 10) wskazywał, że tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d i e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej było zaświadczenie starosty stwierdzające, że nieruchomość ziemska była przeznaczona na cele reformy rolnej według ww. przepisów. Za taki dokument należy uznać orzeczenie Prezydium z [...] października 1953 r. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że orzeczenie należy traktować jako decyzję administracyjną.

Skarżący nie zgodził się, że stanowiskiem organu, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż orzeczenie to stanowiło podstawę wpisu prawa własności nieruchomości do ksiąg wieczystych oraz spowodowało, że wpis w księgach był zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Późniejsze rozporządzenia przez Skarb Państwa nieruchomościami i innymi składnikami majątkowymi objętymi orzeczeniem z [...] października 1953 r. miały bezpośredni związek z tym orzeczeniem.

Odpowiadając na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargi H. S., J. Z., M. Z., M. Z., A. Z. i I. Z. wnieśli o ich oddalenie.

Odnosząc się do kwestii legitymacji H. S. wskazali, że jest ona córką I. Z. i M. Z. z d. D. I. Z. był jednym z przedwojennych właścicieli spornych nieruchomości, a pozostałymi byli M. Z., K. Z., B. Z., Z. K. oraz ciotka E. Z.. Natomiast M. Z. był synem J. Z. i H. Z. oraz bratem I. Z., K. Z., B. Z. i Z. K.. Postanowienie spadkowe po M. Z. znajduje się w aktach sprawy administracyjnej. J.Z. zmarł w [...] r., a w chwili przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa należał on wyłącznie do jego dzieci.

Uczestnicy podnieśli, że majątek w I. i I.należał do rodziny Z. od początku XIX wieku, co jest faktem notoryjnym. Brak oryginału wypisu hipotecznego [...] nie uniemożliwia stwierdzenie, kto był właścicielem. W aktach sprawy znajdują się inne dokumenty, które wskazują właścicieli, tj. wypisy hipoteczne z protokołu parcelacyjnego Gminy I. Wprawdzie nie są one opatrzone datą, jednakże ustalenia prawa własności zawarte w tych wypisach znajdują potwierdzenie w kierowanej do właściwych sądów wieczystoksięgowych korespondencji urzędowej. Wobec tego kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów przyjąć należy, że w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej nieruchomość objęta wykazem hipotecznym [...] stanowiła własność wyżej wskazanych osób. W ocenie uczestników nie należy także pomijać dokumentacji geodezyjno-prawnej biegłego W. K., która potwierdza prawo własności.

Uczestnicy nie zgodzili się z zarzutem skargi Uzdrowiska I. SA, że Skarb Państwa powinien być reprezentowany przez Ministra Skarbu Państwa. Podnieśli, że Skarb Państwa działa przez Starostę K., zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutów skarg, że kontrolowane w postępowaniu orzeczenie nie jest decyzją wskazali, że nie tytuł dokumentu jest decydujący lecz jego treść.

Uczestnicy nie zgodzili się także z zarzutami skarg, że orzeczenie spowodowało wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi są zasadne, aczkolwiek nie wszystkie ich zarzuty są trafne.

Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie było ustalenie prawa własności parcel pgr.l.kat [...] i [...] wchodzących w skład nieruchomości, dla której prowadzono wykaz hipoteczny tabularny [...]. Jest okolicznością bezsporną, że księga wieczysta prowadzona dla tej nieruchomości została zniszczona.

Minister ustalił prawo własności, na dzień [...] września 1944 r., wyżej wskazanych parcel na podstawie kserokopii protokołu parcelowego i ustaleń geodety W. K., wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że stanowiły współwłasność: E. Z., M. Z., K. Z., I. Z., B. Z. i Z. K. Jednakże trudno uznać protokół parcelowy za dowód, który w sposób jednoznaczny, oczywisty i wystarczający potwierdzałby prawo własności na dzień istotny dla oceny kontrolowanego orzeczenia. Pomijając już, że protokół ten nie stanowi tytułu własności, a załączona nie poświadczona urzędowo za zgodność kserokopia nie stanowi dowodu, to również protokół ten nie określał prawidłowo kręgu współwłaścicieli, chociażby z tego powodu, że E. Z. w dniu [...] września 1944 r. już nie żyła. Zmarła bowiem [...] sierpnia 1944 r. Wprawdzie w aktach administracyjnych postanowieniami spadkowymi wykazani zostali jej spadkobiercy, to jednakże kategoryczne stanowisko organu, że w dacie istotnej była właścicielką jest chybione. Ponadto powołany protokół nie zawiera daty. Nie wiadomo więc kiedy został sporządzony i na jaką datę podani są w nim współwłaściciele. Ponadto w wypisie, który miał dokumentować stan prawny na 1944 r. uwzględniono działki o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...], które zostały zbyte przez rodzinę Z. przed [...] września 1944 r.- poświadczenie Sądu Powiatowego w K. z [...] marca 1954 r. oraz postanowienie Wojewody P. z [...] lutego 2013 r., nr [...]. Majętność I. już w 1937 r. była obciążona, co wynika z wniosku Urzędu Wojewódzkiego L. z [...] czerwca 1937 r., w którym jest mowa, że na karcie [...] majętności I. wpisane zostały prawa przysługujące trzydziestu ośmiu podmiotom. Już chociażby powyższe poddaje w wątpliwość wiarygodność tego protokołu, jako dowodu pozwalającego na ustalenie właścicieli majątku ziemskiego I. oraz działek ewidencyjnych wchodzących w skład tego majątku według stanu na dzień [...] września 1944 r.

Natomiast powoływanie się na opracowanie geodezyjne, jako na dowód określający właścicieli jest także chybione, gdyż nie jest to tytuł prawny. Poza tym, jak wynika z opinii biegłego, wobec zaginięcia księgi wieczystej, opracowanie oparte zostało jedynie o szczątkową dokumentację katastralną znajdującą się w Państwowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznym Starostwa Powiatowego w K. oraz kopie dokumentów dostarczonych przez zleceniodawcę. Jednocześnie biegły wskazał na brak materiałów archiwalnych dokumentujących zasięg tytułu własności byłych parcel katastralnych o nr [...] i [...] na dzień wejścia wżycie dekretu o reformie rolnej, co spowodowane jest nie tylko brakiem księgi tabularnej, która została zniszczona, ale także przeznaczeniem na przemiał części opisowej dokumentacji katastralnej po odnowieniu operatu ewidencji gruntów miasta I. w latach 80-tych ubiegłego wieku.

W tej sytuacji kategoryczne stanowisko organu nadzoru odnośnie współwłaścicieli parcel [...] i [...] w dniu [...] września 1944 r. budzi poważne wątpliwości.

Tytułu własności nie można domniemywać, jak również wywodzić go z faktów notoryjnych, że majątek w I. i w I.należał od początku XIX wieku do rodziny Z. Otóż istotne jest czyją własnością były wskazane wyżej parcele w dniu [...] września 1944 r.

Poza tym orzeczenie z [...] października 1953 r. wymienia, jako właścicieli majątku i dóbr ruchomych, oprócz E. Z. także J. Z.. W aktach sprawy brak jest postanowienia spadkowego po J. Z., który zmarł w latach 30- tych ubiegłego wieku. Wprawdzie H. S. jest spadkobierczynią po I. Z., który z kolei należał do kręgu spadkobierców po E. Z., jednakże zgodzić się należy ze skarżącymi, że z zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej nie sposób wywieść kim są uczestnicy postępowania, z czego wynika ich następstwo prawne, a także z czego wynika uczestnictwo skarżących. Zważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 września 2002 r., sygn. akt IV SA 2279/01 wskazał, że organ powinien dokonać ustaleń, kto poza wnioskodawczynią ma przymiot strony niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. NSA podniósł, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie może dotyczyć interesów prawnych podmiotów, w których władaniu aktualnie są nieruchomości. Wskazał, że w sprawie nie dokonano ustaleń w oparciu o materiały źródłowe - księgi wieczyste, inne dokumenty, jakie nieruchomości stanowiące własność E. i J. Z. zostały przejęte na cele reformy rolnej. Wbrew wskazaniom NSA kwestia własności J. Z. została całkowicie przez organ pominięta. Nie sposób także wywieść z treści zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] grudnia 2014 r. jakie aktualnie działki odpowiadają dawnym parcelom nr [...] i [...] oraz jaki tytuł prawny i będący skutkiem jakiej czynności prawnej lub aktu przysługuje biorącym udział w postępowaniu podmiotom. Wobec tego, nie sposób ocenić, czy strony tego postępowania zostały prawidłowo ustalone. Podnieść należy, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast stosownie do art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Organ nadzoru nie stosując się do wskazań NSA naruszył wyżej powołane przepisy.

Nie do przyjęcia jest stanowisko organu, że następstwo prawne ustalono na podstawie postanowień spadkowych znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Organ zobowiązany jest wyjaśnić następstwo prawne w uzasadnieniu decyzji, powołać z czego wynika udział w postępowaniu każdej ze stron. Decyduje to bowiem o interesie prawnym, a także pozwala stronom o sprzecznych interesach ocenić, czy udział innych podmiotów w sprawie, która dotyczy jej interesów jest zasadny. Jak wyżej zaznaczono w sprawie biorą udział oprócz spadkobierców E. Z. także inne podmioty, o których interesie prawnym organ nie wspomniał. W decyzji z [...] kwietnia 2014 r. organ wskazał, że odstąpił od doręczenia pism i decyzji współużytkownikom wieczystym działek nr [...] i [...], którzy uczestniczyli w sprawie na wcześniejszych etapach, gdyż działki te nie figurują w tabeli nr [...] dokumentacji geodezyjno-prawnej.

Tymczasem wyrokiem z [...] listopada 2013 r., sygn.. akt I SA/Wa [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra z [...] lutego 2013 r. i decyzji z [...] października 2012 r. z uwagi na śmierć współuczestnika wieczystego działki nr [...]. Sąd nakazał prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania na każdym jego etapie.

Wobec tego, ze wszystkich wyżej podanych przyczyn, słuszne są zarzuty skarg, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy art. 7,28,76,77,80, 107 § 3 kpa. Naruszają także przepis 153 ppsa w zw. art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.

Natomiast zarzut skarg o braku legitymacji H. S. do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia jest co najmniej przedwczesny. Otóż NSA w uzasadnieniu wyroku wskazał, że: organ "nie dokonał ustaleń, kto oprócz wnioskodawczyni, powinien w tym postępowaniu być stroną". Wobec tego jedynie w sytuacji zmiany stanu faktycznego i ustalenia, że wskazane w orzeczeniu parcele nie należały do E. i J. Z. (lub ich spadkobierców) możliwe jest uznanie, że H. S. nie jest legitymowana do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia. Poza tym wobec nie ustalenia nieruchomości stanowiących własność J. Z. i następstwa prawnego po nim, zarzut ten jest również przedwczesny. Ze wszystkich powyższych przyczyn na obecnym etapie przedwczesne jest także odnoszenie się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o reformie rolnej, jak również zarzutów dotyczących nieodwracalnych skutków prawnych.

Chybione są zarzuty skarg, że kwestionowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie nie jest decyzją administracyjną, a jedynie zaświadczeniem. Otóż w niniejszej sprawie były wydane dwa wyroki. Zarówno NSA, jak i WSA w Warszawie nie kwestionowały charakteru orzeczenia. Poza tym wskazać trzeba, że orzeczenie jako podstawę prawną powołuje m.in. art. 72 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, który stanowi o wydawaniu decyzji. Powołuje także § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r., dotyczący orzekania w drodze decyzji o podpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Orzeczenie zawiera również wszystkie elementy decyzji wskazane w art 75 rozporządzenia z 1928 r., rozstrzyga bowiem w sposób władczy i jednostronny o prawach i obowiązkach. Wobec czego chybione są zarzuty, że nie stanowi ono decyzji administracyjnej. Oceny tej nie zmienia powołanie w treści orzeczenia przepisów z 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, przewidującego wydawanie zaświadczeń stanowiących tytuł do wpisu prawa własności Skarbu Państwa w odpowiednich księgach.

Niezasadne są zarzuty skargi Uzdrowiska I. w I. w zakresie braku udziału Ministra Skarbu Państwa, jako reprezentanta Skarbu Państwa w sytuacji: "gdy to w rękach tego Ministra pozostaje nadal 9,14% akcji spółki akcyjnej". Zgodnie z art. 368 § 1 kodeksu spółek handlowych spółka akcyjna reprezentowana jest przez zarząd, a nie przez akcjonariuszy. Również niezasadny jest zarzut tej Spółki odnośnie niepowiadomienia o toczącym się postępowaniu administracyjnym Prokuratorii Generalnej. Przepis art. 11 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. W niniejszej sprawie bierze udział Starosta K.

Nietrafne są zarzuty skargi J. G. i B. K., w zakresie dotyczącym naruszenia art. 214 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten nie miał w sprawie zastosowania, nie był podstawą orzekania, wobec czego nie mógł organ go naruszyć.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przestawione w niniejszym uzasadnieniu.