Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 662/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 3 pkt 1-2, art. 2 ust. 1-2, art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 75 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 22 czerwca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 12 kwietnia 2021 r.; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz M. Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 czerwca 2021 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z 12 kwietnia 2021 r., nr [...], o odmowie potwierdzenia M. Z. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Z materiału dowodowego wynika, że M. Z. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w trybie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 319 ze zm.), dalej jako "udoa". W uzasadnieniu wniosku z 20 października 2020 r. podnosił, że był organizatorem Wolnych Związków Zawodowych w Przedsiębiorstwie Transportowo-Sprzętowym Budownictwa [...] w sierpniu 1980 r., w dniu 15 września 1980 r. podpisał deklarację wstąpienia do NSZZ, brał udział w ogólnopolskim strajku ostrzegawczym. Powołany na jesieni 1980 r. do wojska w związku z prowadzoną działalnością. Od 1.12.1982 r. powrócił do pracy do PTSB "T.", gdzie w latach 1983/1984 przynosił ulotki wolnościowe i solidarnościowe do zakładu. Na przełomie 1984/85 roku został wybrany jako przedstawiciel załogi do reaktywowanych Rad Pracowniczych, zawieszonych w wyniku wprowadzenia stanu wojennego. Zdaniem strony, o prowadzonej przez niego działalności świadczą informacje z WUSW Wydział V w K. pod nr [...] potwierdzające, że rozpoznanie wobec niego zostało zakończone 25 listopada 1987 r., z powodu zaprzestania wrogiej działalności oraz oświadczenia świadków.

Wnioskodawca dołączył także decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z 8 czerwca 2020 r. z której wynika, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, wobec powyższego w świetlne cytowanej ustawy strona może ubiegać się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Decyzją z 12 kwietnia 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek w trybie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 3 udoa.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie złożył M. Z., podtrzymując swoje dotychczasowe wyjaśnienia. Zarzucił organowi pominięcie informacji z IPN: o pożarze archiwum w KWMO w 1989 r., gdzie spłonęły jego dokumenty i informacji oraz treści dokumentów z których wynika, że V WUSW zakończył wobec niego rozpoznanie 25.11.1987 r., gdyż zaprzestał wrogiej działalności; brak protokołu sporządzonego przez Radę Konsultacyjną, w której zawarte były pytania do świadków i ich odpowiedzi oraz kto zadawał pytania. Stwierdził, że z uzasadnienia uchwały wynika, że pojawiały się ulotki w przedsiębiorstwie po jego wyjściu z wojska i od kogo je otrzymywał, ale brak poświadczenia wspólnego kolportażu.

Rozpatrując ponownie sprawę organ przytoczył brzmienie przepisów art. 2, art. 3 udoa, stanowiących podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia. Stwierdził, że zainteresowany we wniosku o przyznanie przedmiotowego statusu jak i na etapie postępowania prowadzonego na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wskazywał na okoliczność tworzenia struktur związkowych w PTSB – T., w którym wówczas był zatrudniony organizacji i uczestnictwa w strajku oraz powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem organu, działalność w okresie od sierpnia 1980 r. do daty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej nie wlicza się do okresu, o którym mowa w art. 2 udoa. Opisywana działalność nie spełnia także przesłanki prowadzenia jej przez okres 12 miesięcy. Kolportowanie ulotek nie było prowadzone w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Na podstawie oświadczeń strony i świadków: S. L. i J. K. organ uznał, że mogło ono mieć charakter incydentalny. Świadkowie J. W. i M. D. w ogóle nie odnosili się do działalności strony po 13 grudnia 1981 r, podobnie jak świadek S. K., w przesłanym oświadczeniu z 4.06.2021 r. W swoim oświadczeniu z dnia 02.10.2020 r. Pan J. W. odniósł się jedynie do wydarzenia jakie miało mieć miejsce jeszcze podczas nauki strony w Zasadniczej Szkole Zawodowej w końcu lat 70 ubiegłego wieku, kiedy to strona miała zapytać nauczyciela o zamordowanie polskich oficerów w Katyniu. Powyższe w ocenie Szefa Urzędu w żaden sposób nie spełnia przesłanki działalności o której mowa w art. 2 udoa.

Zaznaczono, że z informacji Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających działalność strony po delegalizacji związków zawodowych w 1981 r. W sprawie tej negatywną opinię wydała Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych.

Zgodnie ze stanowiskiem organu, brak również dowodów, że skierowanie do odbycia zasadniczej służby wojskowej wynikało z przyczyn politycznych i było związane z działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Po ukończeniu szkoły strona bowiem znajdowała się w wieku poborowym i zgodnie z przepisami była zobligowana do odbycia zasadniczej służby wojskowej.

W podsumowaniu uzasadnienia organ stwierdził, że strona nie wykazała, aby spełniała wymogi formalne dla uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, jak również brak jest podstaw dla uznania, że z przyczyn politycznych była represjonowana.

W skardze do tut. Sądu M. Z. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy tj:

1) art. 2 udoa poprzez błędne uznanie, iż w rozważanej sprawie brak jest przekonywujących dowodów, iż skarżący w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi prowadził działalność opozycyjną zagrożoną odpowiedzialnością karną w sytuacji, gdy skarżący przedstawił materiał dowodowy tj. dokumentację z akt IPN, oświadczenia świadków, wyjaśnienia skarżącego a także inne dowody potwierdzające prowadzoną przez skarżącego działalność opozycyjną;

2) art 2 udoa poprzez zastosowanie tego przepisu i wadliwym uznaniu, że odbycie przez skarżącego czynnej służby wojskowej należy interpretować w świetle definicji działacza opozycji antykomunistycznej oraz art. 3 pkt 2 ww. ustawy poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji kiedy skarżący oświadcza, że czynna służba wojskowa stanowiła represje za prowadzenie działalności opozycyjnej;

3) art. 2 w zw. z art. 4 udoa przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki dotyczące posiadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej po stronie skarżącego, tymczasem z oświadczeń świadków oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący w okresie 1980-1989 r. prowadził działalność

w opozycji antykomunistycznej;

4) art. 3 pkt 2 udoa polegające na przyjęciu, że skarżący nie został powołany do czynnej służby woskowej z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegające na nieuwzględnieniu okoliczności faktycznych dotyczących prowadzenia działalności w opozycji antykomunistycznej przez skarżącego w okresie 1980-1989 r., jako członek i działacz NSZZ "Solidarność" w ramach której to działalności skarżący był organizatorem strajków i spotkań działaczy solidarnościowych oraz prowadził kolportaż ulotek;

2) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i błędne uznanie, iż materiał dowodowy w postaci dokumentacji przedstawionej przez skarżącego nie pozwala na ustalenie, iż skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej oraz był osobą prześladowaną z powodów politycznych;

3) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wyprowadzenie z zebranego materiału dowodowego mylnego wniosku, iż skarżący nie wskazywał w postępowaniu przed organem na okoliczność tworzenia struktur związkowych w PTSB-T., organizacji i uczestnictwa w strajku oraz powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej,

4) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w szczególności poprzez uznanie, iż powołanie do czynnej służby wojskowej nie miało związku z jego działalnością opozycyjną;

5) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wyprowadzenie z zebranego materiału dowodowego w szczególności z dokumentów z IPN oraz oświadczeń świadków wniosków z niego niewynikających, a ponadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenia przez organ, że skarżący nie podejmował działalności w opozycji,

6) art. 80 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez błędne, nieuzasadnione przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do potwierdzenia, w przypadku skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, podczas gdy w toku postępowania przedłożył liczne materiały wskazujące na jego działalność opozycyjną datowaną w latach 1980-1989;

7) art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. z uwagi na błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że z oświadczenia świadków nie wynika aby skarżący prowadził działalność opozycyjną oraz ponosił z tego tytułu represje pomimo faktu, iż świadkowie potwierdzili jednoznacznie prowadzenie przez skarżącego działalności opozycyjnej w latach 1980-1989 oraz poniesione z tego tytułu represje;

8) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez powierzchowność w analizowaniu przedstawionego materiału dowodowego, pomijanie niektórych dowodów tj. dokumentacji z IPN-u oraz oświadczeń świadków i wyjaśnień skarżącego z których jednoznacznie wynika że skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej oraz ponosił z tego tytułu represje zarówno w miejscu pracy, wojsku jak również w miejscu zamieszkania

9) art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. przez przyznanie decydującego waloru dowodowego uchwale Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych przy jednoczesnym zlekceważeniu dowodów zgłoszonych przez skarżącego;

10) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu tj. braku możliwości zapoznania się z dokumentacją w trakcie postępowania, braku zapewnienia uczestnictwa skarżącego w przesłuchaniu świadków, jak również braku doręczenia lub możliwości zapoznania się z protokołem z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w nim naruszeń przepisów postępowania skutkujących koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa).

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 5 ust. 1 udoa, zgodnie z którym status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W świetle przepisów ww. ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w drodze decyzji administracyjnej Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest warunkowane spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 udoa oraz brakiem przesłanki negatywnej z art. 4 udoa.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 udoa działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 udoa). Natomiast do osób represjonowanych z powodów politycznych cyt. ustawa zalicza m.in. osobę, która przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; (art. 3 pkt 2 udoa).

Nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ponadto uzależnione od wykazania, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 4 udoa. Z decyzji Prezesa IPN wynika, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne określone w tym przepisie.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 2 udoa). Do wskazanego wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (art. 5 ust. 3 pkt 1 i 2 udoa).

W analizowanej sprawie organ w oparciu o pismo IPN z 25.11.2020 r. wraz z załączonymi do niego kopiami dokumentów, stwierdził, że nie stanowią one dowodów potwierdzających działalność opozycyjną skarżącego po roku 1981. Natomiast na podstawie przedłożonych przez skarżącego oświadczeń świadków: S. L. i J. K. (k. nr 9-11 i 56-57 akt adm.) przyjął, że działalność opozycyjna polegająca na roznoszeniu przez skarżącego ulotek na zakładzie, mogła mieć charakter incydentalny.

W ocenie Sądu zaprezentowane stanowisko jest co najmniej przedwczesne.

Podnieść należy, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się informacja IPN z 9.10.2019 r. z której wynika, że skarżący był rejestrowany przez WUSW Wydz. V pod nr [...]. Był członkiem Zarządu NZSS "Solidarność" w miejscu pracy. "Dnia 11.01.88 r. zdjęto z ewidencji, powód: zaprzestanie wrogiej działalności".

Niewątpliwie informacja z 9.10.2019 r. dotyczy okresu, o jakim mowa w art. 2 udoa. Ponadto w aktach sprawy zawarte są:

- wyciąg z informacji od tw.ps "G.", który wskazuje, że skarżący był jednym z założycieli "Solidarności" w T., brał aktywny udział w przygotowaniu i przeprowadzeniu strajku w przedsiębiorstwie, wygłaszał antysocjalistyczne poglądy, po przyjściu z wojska się zmienił i do jego postawy nie można mieć zastrzeżeń;

- oświadczenia świadków: S. L., J. K., S. K., którzy "wiedzieli", że roznoszenie ulotek na zakładzie to "działanie M.", "zasługa M.";

- wyjaśnienia skarżącego, odnośnie kolportażu w latach 1983/1984 ulotek wolnościowych i solidarnościowych do zakładu, które otrzymywał od R. M. oraz wyboru jako przedstawiciela załogi do reaktywowanych Rad Pracowniczych na przełomie 1984/85.

Analiza akt pozwala stwierdzić, że organ wprawdzie zgromadził obszerny materiał dowodowy, jednakże nie rozważył wszystkich dowodów, jak również nie zebrał pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, zobowiązującej organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 1988 r., sygn. akt SA/Po 1495/87, niepubl.), co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., sygn. akt I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7–8, poz. 131). To zaś uzasadnia wniosek, że o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można w przekonujący sposób twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1994 r., sygn. akt III SA 491/93). Nieustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości co do prawidłowości oceny innych dowodów (wyrok NSA z 16 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 28/98, LEX nr 1692246). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.

Przeprowadzenie czynności dowodowych z zachowaniem wymaganych procedur jest szczególnie ważne w przypadku postępowań, w których uczestniczą strony mające przeciwstawne interesy jak również w sprawach w których organ dokonuje odmiennych ustaleń niż twierdzenia strony, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, przeprowadzone przez organ dowody nie wskazują jednoznacznie, że skarżący nie prowadził działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 udoa. Zastrzeżenie budzi ustalenie, że roznoszenie ulotek na zakładzie, które należy uznać za element działalności opozycyjnej, mogło mieć charakter incydentalny. W przypadku wątpliwości organu co do prawdziwości oświadczeń świadków, istniała konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań tych osób w charakterze świadków, tym bardziej, że w treści oświadczeń zostały wskazane dane personalne oraz adresy ich zamieszkania. Składanie zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej i możliwość zadawania świadkom szczegółowych pytań ma ścisły związek z realizacją zasady dochodzenia prawdy obiektywnej. Stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Wyjaśnienie przesłanek, na których świadkowie opierają swoje twierdzenia odnośnie roznoszenia ulotek przez skarżącego, w tym ustalenie czy bazują na własnych informacjach, czy też wiedzę w tym zakresie czerpią od innych osób - należy do istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie. Z tego względu powyższa kwestia wymaga bardziej wnikliwego wyjaśnienia i analizy w zestawieniu z innymi dokumentami zebranymi w niniejszej sprawie. Istotną okolicznością jest również rozważenie, czy roznoszenie ulotek było samodzielną inicjatywą skarżącego o charakterze incydentalnym, czy też było działaniem w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, jako jednego z warunków określonych w art. 2 udoa, którego spełnienie jest niezbędne dla uznania prowadzonej działalności za opozycyjną, oraz czy miało szerszy powtarzalny charakter (jak często, jak długo trwało). Wobec podania przez skarżącego nazwiska osoby, od której otrzymywał ulotki, organ powinien dążyć do jej przesłuchania, a przede wszystkim wystąpić do IPN o informację dotyczącą R. M., która niewątpliwie pozwoliłaby pośrednio zweryfikować twierdzenia świadków i wyjaśnienia strony skarżącej w zakresie dotyczącym kolportażu ulotek. Taką informację organ może uzyskać nawet jeżeli R. M. nie żyje, no co wskazywał pełnomocnik skarżącego na rozprawie. W ostateczności, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych pozostaną do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ stosownie do treści art. 86 k.p.a. może przesłuchać stronę.

Uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie jest zatem niezbędne dla załatwienia sprawy.

Co się zaś tyczy skierowania skarżącego do odbycia służby wojskowej, Sąd w całości podziela argumentację organu odnośnie braku dowodów, aby ta okoliczność wynikała z przyczyn politycznych. Skarżący z uwagi na swój wiek w 1980 r. podlegał powszechnemu obowiązkowi obrony, a jak wynika z danych w książeczce wojskowej (k. nr 40 akt adm.) wydanej 14.10.1978 r. powodem odroczenia do odbycia zasadniczej służby wojskowej była nauka i w związku z tym odroczenie nastąpiło "do" 1981 r., a nie na konkretny termin tj. do jesieni 1981 r. jak podniesiono w skardze. Skoro w 1980 r. skarżący nie uczył się lecz pracował w II Oddziale Przedsiębiorstwa Transportowo-Sprzętowego Budownictwa, to powołanie go do odbycia zasadniczej służby wojskowej, było realizacją obowiązku określonego ustawą z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym powołanie skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w świetle art. 3 pkt 2 nie może stanowić represji i uzasadniać uznanie skarżącego za osobę represjonowaną w rozumieniu tego przepisu.

Skoro w rozpatrywanej sprawie nie zostały uwzględnione wszystkie dowody, które mogłyby się przyczynić do dokładnego wyjaśnienia sprawy, to w konsekwencji należy uznać, iż doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Tym samym uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.

Stwierdzone przez Sąd braki w postępowaniu dowodowym uniemożliwiają ocenę merytoryczną zaskarżonej decyzji i nakazują jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 135 Ppsa, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa. Na koszty składa się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 poz. 265.), wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz 17 zł opłaty za pełnomocnictwo.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uzupełni materiał dowodowy we wskazanym w uzasadnieniu zakresie, a następnie da wyraz swojemu stanowisku w treści uzasadnienia. Dopiero całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena pozwoli organowi w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy w aspekcie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 udoa występują przesłanki do potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.