Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 54/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, art. 13hb ust. 1, art. 13hc ust. 1, art. 13hd ust. 1, art. 13i ust. 1, ust. 4a pkt 1-3, ust. 4b, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 6 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, 8, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. T. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej GITD) decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] nałożył na R. T. (nazywanego dalej "skarżącym") karę pieniężną w wysokości łącznie 9.000 (słownie: dziewięć tysiący) złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o nr rej. [...]:

- w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 10:37 czasu UTC (12:37 czasu lokalnego) po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. (kara 3.000 złotych),

- w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:26 czasu UTC (02:26 czasu lokalnego) po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. (kara 3.000 złotych),

- za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu lokalnego) po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. (kara 3.000 złotych).

Pismem z dnia [...] października 2011 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując na naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz wnosząc o uchylenie decyzji.

W uzasadnieniu wniosku skarżący zakwestionował stwierdzenie organu o braku środków na koncie pre - pay, jakie zostało zarejestrowane przez system w dniu [...] września 2011 r., w którym miał miejsce przejazd, albowiem w tym dniu na koncie znajdowały się środki pieniężne. Na dowód załączył wydruk doładowań i rozliczeń konta. Nadmienił, że podobne zdarzenie w postaci zarejestrowania przez system braku środków pieniężnych na koncie pre - pay miało miejsce także w dniu [...] września 2011 r., gdy pojazdem kierował W. T., co skutkowało nałożeniem w stosunku do tego kierowcy, kary pieniężnej.

Odnosząc się do kar nałożonych przez GITD za naruszenia, które miały miejsce w dniu [...] i [...] września 2011 r. o treści "brak komunikacji z viaBox", skarżący wyjaśnił, że w pojeździe znajdowało się urządzenie viaBox, które było włączone i nie dawało żadnych sygnałów wskazujących na nieprawidłowości w jego działaniu, stąd przekonanie skarżącego o prawidłowym działaniu urządzenia. Jednak kontrolujący ustalili, że przyczyną braku łączności mogło być nieprawidłowe ulokowanie urządzenia w pojeździe tj. niezamontowanie go za pomocą rzepów. Skarżący podniósł, że z załączonego rozliczenia konta wynika, że w dniu [...] i [...] września 2011 r., w których doszło do braku łączności, opłata została naliczona. Dodatkowo wskazał, że brak umocowania urządzenia za pomocą rzepów będący przyczyną zakłócenia łączności jest tylko przypuszczeniem kontrolujących. Wyjaśnił, że pomimo tego że urządzenie viaBox nie było zamontowane za pomocą rzepów, było stabilnie i nie przemieszczało się po samochodzie. Dlatego też samo przekonanie kontrolujących, że bez umocowania za pomocą rzepów urządzenie mogło się przemieszczać nie oznacza wcale, że tak w istocie było. Wskazał, że ani w umowie określającej zasady udostępniania viaBox i sposobu korzystania z niego, ani w instrukcji tego urządzenia nie ma informacji na temat sposobu instalowania urządzenia w pojeździe za pomocą rzepów. W instrukcji jest tylko określone, że urządzenia nie należy umieszczać w miejscu ograniczającym widoczność kierowcy. Dlatego skarżący nie wiedział, że ulokowanie urządzenia w pojeździe bez użycia rzepów może mieć wpływ na łączność, co jego zdaniem jest kwestią wątpliwą. Skarżący podkreślił, że przyczyną zarejestrowania braku łączności były wyłącznie wady samego systemu viaToll, przyczyną braku nawiązania łączności były błędy systemu lub nieprawidłowości w funkcjonowaniu przekaźników zamontowanych w bramownicy, a nie rzekomo niewłaściwe ulokowanie urządzenia viaBox w pojeździe. Skarżący zauważył, że w przypadku braku łączności bramka nie powinna się w ogóle otworzyć. Dlatego też zaznacza, że to nie z jego winy nie zostały pobrane opłaty.

GITD, rozpoznając sprawę ponownie, nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] września 2011 r., przyjmując jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w sprawie wykonywanie przejazdu w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu lokalnego) po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P.-W., wymienionej w załączniku nr 2 pkt 8 lit.b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.) bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., nazywanej dalej "u.d.p.").

GITD wyjaśnił, że od dnia 1 lipca 2011 r. system poboru opłat za przejazd po drogach krajowych, oparty na kartach opłat drogowych (tzw. "winietach") został zastąpiony przez system elektronicznego poboru opłat. Od dnia 1 lipca 2011 r. nie istnieje inna forma poboru opłat za przejazd po drogach krajowych, niż w ramach systemu elektronicznego. Kierujący pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za który uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej, jest obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej w przypadku przejazdu po drodze krajowej, objętej tymże obowiązkiem.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. Nr 133, poz. 773) dopuszczalnym jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej.

GITD ustalił, że w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:30 na drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. w miejscowości B. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...], którym kierował skarżący. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanego przez kierowcę dowodu rejestracyjnego.

Przed zatrzymaniem do kontroli drogowej ww. pojazd został zeskanowany przez system mobilnej jednostki kontrolnej, w wyniku czego stwierdzono, że w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu CEST) na [...] kilometrze drogi krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. urządzenie przeznaczone do pobierania opłaty za przejazd po drodze płatnej (bramownica) zarejestrowało naruszenie o treści: "brak komunikacji z viaBox" dotyczące pojazdu o nr rej. [...]. Stwierdzone naruszenie zostało zarejestrowane w Centrum Kontroli Mobilnej. W czasie czynności kontrolnych inspektorzy stwierdzili, że za ww. przejazd w dniu [...] września 2011 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...], który został zarejestrowany przez bramownicę, nie została uiszczona opłata elektroniczna. W trakcie kontroli inspektorzy stwierdzili, że urządzenie viaBox o numerze seryjnym [...] nie było prawidłowo zamontowane na wymagane rzepy. Urządzenie było wciśnięte między przednią szybę a półkę, więc mogło się swobodnie przemieszczać. Kontrolujący załączyli dokumentację fotograficzną z zamontowania urządzenia viaBox w kontrolowanym pojeździe. Na podstawie danych z okazanej przez kierowcę wykresówki z dnia [...] września 2011 r. kontrolujący ustalili, że ww. pojazdem w ww. czasie kierował skarżący.

Ustalono, że skarżący w dniu [...] września 2011 r. nie uiścił opłaty za przejazd ww. pojazdem po drodze krajowej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., czego konsekwencją było nałożenie na kierującego pojazdem kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] września 2011 r., został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt. 8 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

GITD pismem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wezwał K. Sp. z o.o. (nazywanego dalej "K.") - podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy została uiszczona opłata za przejazd w dniu [...] września 2011 r. określony w protokole kontroli.

Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. K. wskazała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 10:37 czasu UTC po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. - W. Podała, że urządzenie viaBox nr [...] nie jest urządzeniem przypisanym do pojazdu o nr rej. [...], zaś jego użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, gdyż klient ma zawartą umowę typu przedpłaconej płatności.

Z uwagi na fakt, że K. udzieliła odpowiedzi odnoszącej się do przejazdu mającego miejsce w dniu [...] września 2011 r., GITD pismem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wezwał ją do udzielenia informacji czy została uiszczona opłata elektroniczna za pozostałe dwa przejazdy przedmiotowym pojazdem w dniu [...] i [...] września 2011 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr ref. [...] K. podała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd przedmiotowym pojazdem w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu lokalnego) po odcinku drogi krajowej nr [...]. Wyjaśniła, że przyczyną nieuiszczenia opłaty w dniu [...] września 2011 r. był brak przejazdu pojazdu po ww. drodze krajowej. Spółka poinformowała, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu

GITD pismem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] ponownie wezwał K. do udzielenia dodatkowych informacji związanych z kwestionowanym przejazdem w dniu [...] września 2011 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. K. wskazała, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem w dniu [...] września 2011 r. po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. - W. Wyjaśniła również, że podczas przejazdu pojazdem w dniu [...] września 2011 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] system nie mógł pobrać opłaty elektronicznej, ponieważ urządzenie pokładowe viaBox nie nawiązało komunikacji z bramownicą. Stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 16:06 wynosił 64,59 złotych, która działała prawidłowo. Zaznaczyła, że nieuiszczenie opłaty nie było spowodowane ani awarią systemu viaToll, ani urządzenia viaBox. Ponadto użytkownik ww. pojazdu nie składał reklamacji w związku z niepoprawnym działaniem urządzenia viaBox.

GITD pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. ponownie zwrócił się do K. o wskazanie procentowego stopnia komunikacji pomiędzy bramownicą, która zarejestrowała przejazd w dniu [...] września 2011 r., a urządzeniem viaBox zainstalowanym w przedmiotowym pojeździe.

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. K. poinformowała, że nie istnieje wskaźnik podający miarę procentowego stopnia komunikacji urządzenia viaBox z bramownicą. Przejazd przedmiotowego pojazdu w dniu [...] września 2011 r. nie został zarejestrowany w systemie jako transakcje poboru opłat. Spółka wyjaśniła, że transakcja poboru opłat jest rejestrowana w systemie, jeśli nastąpi kompletna komunikacja pomiędzy urządzeniem viaBox a bramownicą. W tym przypadku urządzenie viaBox nie nawiązało komunikacji z bramownicą. K. wskazała, że w dniu [...] września 2011 r. system zarejestrował incydent o godzinie 02:26 czasu lokalnego. Podała również, iż w dniu [...] września 2011 r. system viaToll działał prawidłowo

GITD pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wezwał Spółkę o wskazanie przyczyn niepobrania środków pieniężnych znajdujących się na koncie użytkownika pozwalających na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej za sporny przejazd w dniu [...] września 2011 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. K. wyjaśniła, że podczas przejazdu pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] system nie mógł pobrać opłaty elektronicznej, ponieważ urządzenie pokładowe viaBox nie nawiązało komunikacji z bramownicą. Spółka wskazała, że stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 02:29 wynosił 52,09 złote, zaś użytkownik ww. pojazdu za przejazd w dniu [...] września 2011 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] powinien uiścić opłatę elektroniczną w wysokości 16,22 złotych. Do pisma Spółka załączyła dokumentację fotograficzną z ww. przejazdu.

GITD, rozstrzygając ponownie sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego stwierdził, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny, jak również stosowano się do zasady określonej w art. 8 k.p.a.

GITD oparł się o informacje przekazywane przez K. na wezwanie organu.

GITD powołał się na przepisy art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 u.d.p. oraz załącznika nr 2 pkt 8 lit. b) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b), art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., zwanej dalej "u.t.d.").

W ocenie GITD, z materiału dowodowego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że kontrolowany pojazd poruszał się w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu lokalnego) po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. wymienionej w załączniku nr 2 pkt 8 lit. b) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za wskazany w protokole kontroli przejazd nie została uiszczona oplata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Skarżący w dniu [...] września 2011 r. kierował kontrolowanym pojazdem, czego potwierdzeniem są dane z okazanej wykresówki z dnia [...] września 2011 r., a które to ustalenia nie były kwestionowane przez stronę. Bezspornie w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu lokalnego) poruszał się po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W., co potwierdziły dane wykresówki z dnia [...] września 2011 r. Zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. skarżący powinien uiścić wymaganą opłatę elektroniczną za przejazd. Z uwagi na to, że nie wywiązał się z tego obowiązku, za wyżej wymieniony przejazd powinna zostać nałożona na niego - jako kierującego - kara pieniężna w wysokości 3.000 złotych.

GITD zauważył, że w decyzji z dnia [...] września 2011 r. karę w wysokości 9.000 złotych za trzy odrębne naruszenia wskazane w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Ponieważ ustawodawca nie przewidział możliwości sumowania kar pieniężnych za kilka naruszeń stanowiących odrębne sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., za naruszenia opisane w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., GITD postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., na podstawie 123 § 1 i 2 k.p.a. wyodrębnił trzy przejazdy, które stanowiły podstawę nałożenia kar pieniężnych z osobna. Przy wyodrębnieniu spraw administracyjnych organ kierował się następującymi okolicznościami: dniem popełnienia naruszenia, innym odcinkiem drogi krajowej, za który istnieje obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej, czasem popełnienia naruszenia.

Odmienność którejkolwiek z przesłanek przesądzała o fakcie dokonania odrębnego przejazdu, za który pobierana jest odrębna opłata elektroniczna. Powyższe okoliczności świadczą o dokonaniu innego naruszenia przez kierującego pojazdem, które polega na naruszeniu obowiązku w innym stanie faktycznym, co do miejsca (inny odcinek) lub czasu, a zatem stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona osobną decyzją administracyjną.

Zdaniem GITD, istotny w sprawie jest fakt, że w czasie przeprowadzonej kontroli inspektorzy ustalili, że urządzenie viaBox nie było prawidłowo zainstalowane w pojeździe, ponieważ nie było zamontowane na wymagane rzepy. Urządzenie było wciśnięte między przednią szybę a półkę, zatem mogło się swobodnie przemieszczać.

Organ, biorąc pod uwagę zarówno informacje uzyskane w trakcie przeprowadzonej kontroli drogowej, jak również informacje uzyskane od K. stwierdził, że opłata za kwestionowany przejazd nie została uiszczona pomimo posiadania środków pieniężnych na koncie. Przyczyną niepobrania wymaganej opłaty był brak komunikacji urządzenia viaBox (niewłaściwie zainstalowanego w pojeździe) z bramownicą w trakcie wykonywania przejazdu po odcinku drogi krajowej nr [...] w dniu [...] września 2011 r. GITD nie uwzględnił podniesionego przez skarżącego zarzutu, że urządzenie viaBox nie dawało żadnych sygnałów wskazujących na nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu ani to, że pomimo tego że urządzenie viaBox nie było zamontowane za pomocą rzepów, było stabilnie i nie przemieszczało się po samochodzie. Dla rozstrzygnięcia sprawy obojętna pozostaje uwaga skarżącego o braku w umowie określającej zasady udostępniania viaBox i sposobu korzystania z niego, jak również w instrukcji tego urządzenia informacji na temat sposobu instalowania urządzenia w pojeździe za pomocą rzepów.

GITD stwierdził, że w instrukcji obsługi urządzenia pokładowego viaBox, którą otrzymuje każdy użytkownik przy zawieraniu umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat viaToll, jasno jest określone, w jaki sposób urządzenie to powinno być zainstalowane w pojeździe. Zgodnie bowiem z treścią punktu B1 ww. instrukcji urządzenie viaBox powinno zostać zamontowane na wewnętrznej powierzchni szyby przedniej. Przed zamontowaniem należy oczyścić powierzchnię szyby za pomocą dołączonej do zestawu ściereczki przeznaczonej do przetarcia szyby przedniej. Urządzenie instaluje się w dolnej części przedniej szyby od wewnątrz pomiędzy środkiem pojazdu a układem kierowniczym. Nie wolno instalować urządzenia w miejscu, w którym urządzenie mogłoby utrudnić kierowcy widoczność w dowolnym kierunku. Oprócz urządzenia viaBox, przewodnika do urządzenia viaBox (instrukcji obsługi), krótkiej instrukcji obsługi w formie przyklejanej lepki oraz ściereczki do czyszczenia użytkownik otrzymuje również taśmę dwustronnie klejącą z rzepem po jednej stronie. Instrukcja obsługi urządzenia pokładowego viaBox w sposób wyraźny obrazuje sposób zainstalowania tego urządzenia w pojeździe. Wynika z niej, że klejącą stroną taśmę należy przykleić na wyznaczonej powierzchni płaskiej części urządzenia viaBox, natomiast odwrotną stroną taśmy należy przyczepić urządzenie viaBox na oczyszczoną powierzchnię przedniej szyby. Wycieraczki na przedniej szybie w stanie spoczynku nie powinny zasłaniać tego urządzenia. Zatem to kierowca pojazdu jest odpowiedzialny za prawidłową instalację urządzenia viaBox w pojeździe.

GITD uznał, że brak komunikacji urządzenia viaBox z bramownicą, co jest równoznaczne z nieuiszczeniem wymaganej opłaty, był wynikiem nieprawidłowego umieszczenia urządzenia viaBox w kontrolowanym pojeździe, to jest umocowania go pomiędzy przednią szybę a półkę. Niewątpliwie zatem, w ocenie organu, powstanie naruszenia wiązało się bezpośrednio z działaniem samej strony. Powołane przez skarżącego argumenty, że w czasie kwestionowanego przejazdu znajdowały się środki pieniężne celem uiszczenia opłaty za przejazd, nie zasługiwały na uwzględnienie.

GITD wyjaśnił, że w trakcie przejazdu urządzenie viaBox informuje kierowcę, o tym czy oplata elektroniczna została pobrana, poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Urządzenie viaBox wydaje sygnały dźwiękowe w momencie gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, przejazd jest dozwolony, jednakże posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują brak środków na koncie lub wadliwe działanie urządzenia viaBox, jak również wskazują, że opłata za przejazd nie została pobrana i dalszy przejazd nie jest dozwolony. Natomiast brak dźwięku oznacza, że opłata nie została pobrana.

Organ stwierdził, że przedłożony przez stronę dokument nie stanowił dowodu na okoliczność, że w dniu [...] września 2011 r. została uiszczona opłata za sporny przejazd. Nie wskazano w nim, że przedstawione w nim dane to potwierdzenia uiszczenia opłat. Organ wyjaśnił, że zapisy widniejące na rozliczeniu konta z systemu viaToll przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są one równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Przyczyną niepobrania opłaty elektronicznej w czasie wykonywania kwestionowanego przejazdu w dniu [...] września 2011 r. był brak komunikacji pomiędzy urządzeniem viaBox, a bramownicą, która zarejestrowała przedmiotowy przejazd, co zostało wskazane w pismach K. z dnia [...] kwietnia 2012 r., [...] czerwca 2012 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2011 r. Ponadto w czasie kontroli drogowej inspektorzy stwierdzili, że urządzenie viaBox nie było prawidłowo zainstalowane za pomocą rzepów w kontrolowanym pojeździe. System nie mógł zatem pobrać opłaty pomimo posiadania środków pieniężnych na koncie, ponieważ urządzenie viaBox nie zostało w prawidłowy sposób umieszczone w pojeździe. K. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. i z dnia [...] czerwca 2012 r. poinformowała również, że w dniu [...] września 2011 r. zarówno system viaToll, jak również bramownica, która zarejestrowała przedmiotowy przejazd, działały prawidłowo. Zatem argumenty skarżącego przemawiające za wadliwym działaniem systemu viaToll nie zasługiwały na uwzględnienie.

Organ stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogły stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zarejestrowanego przez bramownicę w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 czasu UTC (02:29 czasu lokalnego), gdyż ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych kary pieniężne są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] października 2012 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania, art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, w szczególności zaniechaniu wyjaśnienia rozbieżności istniejących pomiędzy informacją udzieloną przez K. co do braku łączności i urządzenia viaBox z bramownicą, co skutkować miało niedobraniem przez system opłaty za przejazd na odpłatnym odcinku drogi krajowej, a historią operacji wykonanych na koncie użytkownika w postaci wydruku z elektronicznego konta systemu viaToll, z której wynika, że z konta w dniu [...] września 2012 r. została pobrana opłata w wysokości 115,20 złotych,

- art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że dokument w postaci wydruku z elektronicznego konta systemu viaToll, mimo że przedstawia historię dokonanych na koncie użytkownika operacji, w tym operacji zasilania konta i poboru opłat, nie stanowi dowodu na okoliczność uiszczenia opłaty za przejazd;

- art. 80 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie informacji przekazanej przez K., która nie została poparta żadnym dokumentem czy innym dowodem, lecz zawarta jest wyłącznie w pismach sporządzonych przez pracowników spółki,

- art. 84 k.p.a. poprzez dokonanie samowolnych ustaleń co do wpływu sposobu zainstalowania urządzenia Viabox w pojeździe, którym wykonywany był przejazd, na jego funkcjonowanie i łączność z bramownicą, gdy tego rodzaju ustalenia wymagają wiedzy specjalnej.

Skarżący zaznaczył, że już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazywał, że w dniu [...] września 2011 r. podczas wykonywania przejazdu na drodze krajowej nr [...] posiadał środki na koncie pre-pay oraz podnosił, że opłata została pobrana, na dowód czego przedłożył wydruk z elektronicznego konta systemu viaToll przedstawiający rozliczenie konta (wykonane na nim operacje). Dokument przedstawia operacje zarejestrowane na koncie użytkownika, w tym operację uiszczenia w dniu [...] września 2011 r. opłaty w wysokości 115,20 zł. Organ nie uznał powyższego dokumentu za dowód posiadania przez skarżącego na koncie pre-pay środków pieniężnych ani za dowód uiszczenia opłaty albowiem jak podaje "zapisy na przesłanym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd na odcinku drogi".

Skarżący zarzucił, że organ poprzestał na informacji podanej w wyjaśnieniach złożonych przez K. mimo, że wyjaśnienia te kłócą się z elektroniczną historią operacji, zaś informacje nie są niczym poparte, wynikają wyłącznie ze zredagowanych przez pracowników tej spółki pism. K. nie przedstawiła rozliczenia konta skarżącego, z którego wynikałoby, że rzeczywiście na koncie w dniu [...] września 2011 r. na [...] km drogi nr [...] nie została pobrana żadna opłata.

Skarżący wyraził zdziwienie dlaczego odnośnie zdarzenia z dnia [...] września 2011 r., które miało miejsce o godz. 2:26, organ pytał K. o wysokość salda na koncie o godz. 2:25 i 2:26, zaś w przypadku zdarzenia z dnia [...] września 2011 r., które miało miejsce o godz. 2:29 zapytano o wysokość salda o godz. 2:29 oraz o godz. 16:06. tymczasem istotna dla sprawy mogłaby okazać się informacja o stanie salda o godz. 2:30. W sprawie incydentu z dnia [...] września 2011 r. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. K. podała, że stan salda użytkownika w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 2.25 wynosił 284,27 zł. Dalej z pisma K. z dnia [...] czerwca 2012 r. (bądź [...] maja) wynika, że do incydentu (przejazdu bez opłaty) miało dojść o godz. 2.26 czasu lokalnego. Z kolei w piśmie z dnia [...].08.2012 r. K. podała, że w dniu [...] września 2012 r. o godzinie 2.26 stan konta wynosił 173,77 zł. Zatem w czasie między godziną 2.25 a 2.26 stan konta obniżył się o 110,51 zł. Organ okoliczności tej w ogóle nie dostrzegł ani nie wyjaśnił. Do podobnych wniosków mogłoby prowadzić porównanie salda w sprawie incydentu z dnia [...] września 2011 r.

Skarżący zauważył, że gdyby nawet przyjąć, że bramownica nie nawiązała łączności z urządzeniem viaBox, to niczym nieudowodnione są twierdzenia organu, że powodem takiego stanu rzeczy był niewłaściwy sposób zamontowania urządzenia.

Zdaniem skarżącego, z faktu, że urządzenie nie było zamocowane na rzepy nie można wnosić, że komunikacja z nim była utrudniona. Urządzenie było stabilne i nie przemieszczało się po samochodzie, jak sugerowali kontrolerzy. Samo przekonanie kontrolerów, że bez umocowania za pomocą rzepów urządzenia mogło się przemieszczać, nie oznacza, że tak w istocie było. Również nie jest wystarczające samo przekonanie organu, że nieumocowane na rzepy urządzenie nie ma prawidłowej komunikacji z bramownicą.

Zdaniem skarżącego, przyczyną zarejestrowania braku łączności, jeżeli faktycznie miało miejsce, były wyłącznie wady samego systemu Viatoll. Skarżący powołał się na ustalenia kontroli zawarte w protokole dotyczącym W. T., który pracował w firmie skarżącego jako kierowca - nr sprawy [...]. Z protokołu kontroli wynikało, że w dniu [...] września 2011 r. na tym samym odcinku drogi, to jest na [...] km Autostrady A[...], w przeciągu 2 sekund W. T. dwukrotnie, tym samym pojazdem przekroczył bramownicę, przy czym o godzinie 5:09 urządzenie viaBOX było włączone i uzyskało połączenie, jednakże zarejestrowano brak środków pieniężnych na koncie pre-pay, zaś o godz. 5:11 zarejestrowano brak komunikacji z viaBox.

Skarżący nie wyklucza, że powodem braku łączności mogły być wady urządzenia viaBox, których skarżący nie stwierdził. Zauważył jednak, że w dniu [...] lipca 2012 r. w trakcie kontroli na drodze nr [...], urządzenie viaBox w rękach kontrolerów rozpadło się na dwie części.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając skargę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga skarżącego jest zasadna.

Jako podstawę materialnoprawną nałożenia kary w wysokości 3.000 zł GITD powołał art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., mówiący, że za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Bezsporne jest, że skarżący, będący jednocześnie kierowcą i właścicielem pojazdu, dokonywał samochodem ciężarowym o nr rej [...] przejazdu w dniu [...] września 2011 r. po drodze krajowej nr [...] na odcinku: granica miasta P. – W. O godzinie 00:29 czasu UTC (godz. 02:29 czasu lokalnego) na [...] km drogi krajowej nr [...] podczas przejazdu pod bramownicą [...] urządzenie pokładowe viaBox nr o nr seryjnym [...] nie nawiązało komunikacji z opisaną bramownicą. Wskutek tego nie została pobrana opłata za przejazd, który powinna ta bramownica zarejestrować, w kwocie 16,22 zł. Nie budziło wątpliwości, że skarżący posiadał na koncie środki pozwalające na uiszczenie opłaty elektronicznej w omawianej wysokości.

Ponadto w czasie kontroli mobilnej w dniu [...] września 2011 r., podczas której stwierdzono incydent z dnia [...] września 2011 r., kontrolerzy stwierdzili także, że urządzenie viaBox nie było prawidłowo zamocowane w pojeździe, to jest nie było przymocowane na rzepy do wewnętrznej części przedniej szyby między wycieraczkami, a tylko było wsadzone między przednią szybą a półką.

Te ustalenia doprowadziły organ do wniosku, że brak komunikacji między urządzeniem w pojeździe skarżącego, a bramownicą był skutkiem nieprawidłowego umieszczenia urządzenia viaBox – umocowaniem go między przednią szybą a półką. W takim stanie rzeczy opłata elektroniczna nie została pobrana i za to zdarzenie odpowiedzialność ponosi skarżący. Dla GITD nieuiszczenie opłaty za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:29 UTC (02:29 czasu lokalnego) po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta P. – W. bez komunikacji urządzenia viaBox z bramownicą było równoznaczne z nieprawidłowym umieszczeniem viaBox w samochodzie.

Zdaniem Sądu wnioski GITD co do przyczyn nieuiszczenia opłaty elektronicznej w niniejszej sprawie są zbyt daleko idące, nie znajdują jednoznacznego oparcia w zebranym materiale dowodowym. Inaczej mówiąc, zebrany w omawianym postępowaniu materiał dowodowy nie był wystarczający do jednoznacznego wskazania związku między niepobraniem opłaty przez system viaTOLL a nieprawidłowym umieszczeniem urządzenia viaBox w samochodzie skarżącego.

Przede wszystkim należy zauważyć, że ustalenia GITD co do sposobu zamontowania urządzenia viaBox w pojeździe odnosiły się do dnia [...] września 2011 r., kiedy to przeprowadzono kontrolę. Podczas tej kontroli okazało się, że skarżący nie uiścił opłaty za przejazdy w dniach: [...],[...] i [...] (obecnie kontrolowany) września 2011 r.

W celu ustalenia przyczyn nieuiszczenia opłaty, również w dniu [...] września 2011 r. prowadził organ korespondencję z podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg krajowych i Autostrad (zgodnie z art. 13hb ust. 1 i art. 13hd ust. 1 u.d.p.) – K.

Jednak, zdaniem Sądu z korespondencji tej nie wynikało jednoznacznie, że nieprawidłowe zamontowanie urządzenia viaBox w pojeździe skarżącego było przyczyną niepobrania opłaty.

Nawet, gdyby przyjąć, że skarżący umieścił w dniu [...] września 2011 r. urządzenie viaBox w samochodzie w taki sam sposób, jak w dniu [...] września 2011 r., co nie zostało wyjaśnione np. poprzez przesłuchanie skarżącego, to również nie zostało wyjaśnione, czy rzeczywiście opisany sposób umiejscowienia viaBox był niezgodny z instrukcją obsługi tego urządzenia i z umową zawartą przez skarżącego z K., gdyż dokumentów tych nie dołączono do akt administracyjnych.

Istotniejsze jest, dlaczego K. w swoich pismach co do tego samego przejazdu, podawał różne informacje co do wysokości stanu konta skarżącego

(w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. podał, że [...] września 2011 r. o godz. 16:06 na koncie skarżącego było 64,59 zł, by w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. wskazać, że w dniu [...] września 2011 r. o godz. 02:29 na koncie użytkownika było 52,09 zł). Oznaczałoby to, że w dniu [...] września 2011 r. po bez mała 14 godzinach na koncie skarżącego było więcej pieniędzy, mimo że konto według noty obciążeniowej przedłożonej przez skarżącego wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy było doładowywane w dniu [...] września 2011 r. na kwotę 200 zł, a nadto opłata za przejazd w dniu [...] września 2011 r. wynosiła 115,20 zł. Organ w kontekście tych wątpliwości pominął dokument przedstawiony przez skarżącego - notę obciążeniową. Przecież system viaTOLL nie jest jedynie systemem do rejestracji przejazdów, ale systemem elektronicznego poboru opłat, w myśl art. 13hc ust. 1 u.d.p. Zatem dane co do wysokości pobranych, należnych opłat, wysokości stanu konta winny być precyzyjne i jednoznaczne, skoro mają decydujący wpływ na ewentualną odpowiedzialność z tytułu nieuiszczenia opłaty.

Nadto GITD nie próbował wyjaśnić, czy w dniu [...] września 2011 r. podczas przejazdu skarżący przejechał tylko pod tą jedną bramownicą, czy też i pod innymi i czy wówczas została pobrana opłata elektroniczna.

Powyższe ustalenia pozwoliłyby jednoznacznie wyjaśnić czy niepobranie opłaty i brak komunikacji urządzenia viaBox z bramownicą nastąpiło tylko z powodu nieprawidłowego umieszczenia tego urządzenia, czy też przede wszystkim nie wystąpiły usterki w działaniu systemu (bramownicy), co podnosił skarżący.

Zebrany materiał dowodowy pozwolił na niebudzące wątpliwości ustalenia, że opłata elektroniczna za omawiany przejazd pod tą jedną bramownicą umiejscowiona na odcinku drogi krajowej nr [...] nie została pobrana. Jednakże nie ustalono czy za ten sam przejazd po tym samym odcinku drogi przez inne bramownice (jeżeli miało to miejsce) opłata została pobrana. Przedłożone przez K. zapisy ewidencyjne dotyczą tylko przejazdu w dniu [...] września 2011 r., tylko pod tą jedną bramownicą.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata elektroniczna, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Uiszczenie jej, według art. 13hc ust. 1 u.d.p. następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i u.d.p. Przepis art. 13i ust. 1 u.d.p. określa, technologie, które powinny zostać wykorzystane w systemie elektronicznego poboru opłat. Ponadto, w myśl art. 13i ust. 3 u.d.p. podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych. Urządzenia te powinny być interoperacyjne i zdolne do komunikowania się między systemami elektronicznego poboru opłat na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkimi systemami używanymi na terytorium pozostałych państw członkowskich Unii Europejskiej (art. 13i ust. 4 u.d.p.).

Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności, po wydaniu przez Komisję Europejską przepisów w sprawie europejskiej usługi opłaty elektronicznej, miał określić, w drodze rozporządzenia m.in.: szczegółowe wymagania techniczne lub operacyjne dla systemów elektronicznego poboru opłat i szczegółowe wymagania techniczne dla urządzeń, o których mowa w ust. 3 (art. 14 ust. 6 pkt 1 i 2 u.d.p.). Do chwili obecnej rozporządzenie w tej materii nie zostało wydane.

Z kolei, z mocy art. 13i ust. 4a pkt 1 – 3 u.d.p. kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3, jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę; wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu; używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem. Nadto, zgodnie z art. 13i ust. 4b u.d.p. kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3, w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia, jest obowiązany do niezwłocznego zjechania z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej.

Mając powyższe na uwadze organ nie wykazał, aby wystąpiły okoliczności opisane w art.13i ust. 4a i 4b u.d.p. Skarżący zaś twierdził, że urządzenie viaBOX działało prawidłowo, a on wykonał obowiązki wynikające z art. 13i ust. 4a u.d.p.

Należy zaś zauważyć, że za naruszenie obowiązków z art. 13i ust. 4a bądź ust. 4b u.d.p. wymierzana jest kara na podstawie art. 13k ust. 2 pkt 1 albo 2 u.d.p.

Organ natomiast przyjął, że skoro było nieprawidłowo umieszczone to urządzenie, to wyłącznie z tego powodu nie mogła być pobrana opłata. Organ zdał się bezkrytycznie na twierdzenia K., że nie było awarii systemu bądź urządzenia, nie próbując nawet rozważyć w tym zakresie, tego materiału, który został zebrany lub poprowadzić dalszego postępowania dowodowego, kierując się zarzutami skarżącego.

Dlatego, jak wyżej wskazano uzasadnione były zarzuty skarżącego naruszenia art. 7, 8, 77, 80 k.p.a.

Organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę przedstawione argumenty i zalecenia. Ponadto GITD powinien pamiętać, że zaskarżona decyzja podlegająca uchyleniu odnosiła się do "części" decyzji tego samego organu z dnia [...] września 2011 r., obejmującej kary za trzy naruszenia.

Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Na mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.