Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 701/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 103 ust. 1, art. 103 ust. 2, art. 86a, art. 37ap ust. 1 pkt 2, art. 101 pkt 4, art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 72  ust. 3 , art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2, art. 86 ust. 9, art. 87 ust. 2, arft. 86 ust. 8, art. 96
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "Z." Sp. j. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego ("GIF" lub "organ") z [...] lutego 2019 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] ("[...]WIF") z [...] stycznia 2016 r., znak: [...], w przedmiocie cofnięcia zezwolenia z [...] listopada 2011 r., znak: [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej pod nazwą "Apteka w [...]", położonej w [...] przy ul. [...] (dalej: "apteka"), udzielonego na rzecz W. i P. D. "[...]" Spółka jawna z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka").

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] listopada 2011 r. [...]WIF udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie apteki.

Pismem z 19 grudnia 2014 r. GIF przekazał do [...]WIF informacje uzyskane od Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] o uczestnictwie apteki w tzw. "odwróconym łańcuchu dostaw" wraz z "Zestawieniem podmiotów dokonujących sprzedaży leków do hurtowni "[...]" Sp. z o.o. (koncesja nr [...]) w 2012 roku" oraz "Wykazem leków sprzedawanych przez niżej wymienione podmioty dla Spółki "[...]" w 2012 roku". Z przedstawionych dokumentów wynika, że apteka sprzedawała do wskazanej hurtowni farmaceutycznej produkty lecznicze takie jak: Oxis Turbuhaler, Seretide, Clexane, Fraxiparine, Pulmicort, Zoladex, Serevent, Insulinium Actrapid, Pulmozyne, Ganfort, Vesicare, Prograf, Lyrica. Na przedmiotowym zestawieniu widnieją m.in. faktury zakupu przez hurtownię farmaceutyczną produktów leczniczych od apteki na łączną kwotę 291 014,10 zł brutto. Przedmiotowe faktury zostały przedstawione przez Spółkę przy piśmie z 6 marca 2015 r.

Pismem z 29 września 2015 r. [...]WIF zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte w związku ze sprzedażą produktów leczniczych przez aptekę do podmiotu nieuprawnionego (hurtowni farmaceutycznej). Dotychczasowa korespondencja prowadzona pod znakiem: [...] została załączona do akt sprawy.

Pismem z 15 września 2015 r. [...]WIF, działając na postawie art. 95 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 499, dalej: "u.p.f.") i § 14 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. z 2002 r. Nr 187, poz. 1565), wezwał Spółkę do przedstawienia faktur i pisemnej informacji dotyczącej prowadzenia sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych lub aptek ogólnodostępnych po dniu 1 stycznia 2013 r., a w szczególności po dniu 8 lutego 2015 r. Wezwanie zostało ponowione w kolejnych pismach [...]WIF (skierowanych zarówno do Spółki, jak i do W. D., Kierownika apteki) z 12 października 2015 r., 29 października 2015 r., 2 listopada 2015 r., 16 listopada 2015 r., 30 listopada 2015 r. Organ w trakcie prowadzonego postępowania nie uzyskał od Spółki zawnioskowanych faktur i informacji.

Pismem z 7 stycznia 2016 r. [...]WIF zawiadomił Spółkę o zamiarze zakończenia postępowania, informując jedocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Spółka skorzystała z przedmiotowej możliwości, pismem z 18 stycznia 2016 r. przedstawiała swoje stanowisko. Spółka wskazała, że w jej ocenie brak jest podstaw prawnych do cofnięcia zezwolenia. Równocześnie Skarżąca przedstawiła pogląd o konieczności umorzenia postępowania w związku z zaprzestaniem prowadzenia kwestionowanej działalności. Spółka wskazała, że jeszcze przed wszczęciem postępowania zaprzestano prowadzenia zakwestionowanych transakcji sprzedaży, dodatkowo załączyła do pisma zestawienie wysokości obrotów apteki w latach 2012-2015.

[...]WIF zakończył postępowanie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., którą cofnął Spółce zezwolenie na prowadzenie apteki.

Powyższa decyzja [...]WIF została zaskarżona przez Spółkę w całości odwołaniem. W odwołaniu Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z [...] lutego 2019 r. GIF utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że utrata rękojmi należytego prowadzenia apteki nastąpiła w związku z uczestnictwem Spółki w odwróconym łańcuchu dostaw produktów leczniczych. Utrata rękojmi wypełnia przesłankę obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia, z uwagi na niespełnianie warunków wymaganych do prowadzenia danej działalności określonych w u.p.f., zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 u.p.f.

Spółka wniosła skargę, w której zaskarżyła przedmiotową decyzję GIF w całości oraz wniosła o uchylenie decyzji GIF i przekazanie jej organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Spółka wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła GIF naruszenie:

1) prawa materialnego przez jego błędną wykładnię tj. art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 u.p.f. wyrażające się w uznaniu przez organ, że wskazane przepisy uprawniają do cofnięcia (zezwolenia) na prowadzenie apteki dla określonego podmiotu w sytuacji, gdy w prawie farmaceutycznym istnieje przepis art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f., który jako jedyny stanowi podstawę do cofnięcia takiego zezwolenia, a pozostałe przepisy nie mogą stanowić podstawy do wykładni rozszerzającej odpowiedzialność podmiotu posiadającego zezwolenie, albowiem prowadzi to do naruszenia art. 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa;

2) prawa materialnego przez jego błędną wykładnię tj. art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 w zw. z art. 86a u.p.f. wyrażające się w uznaniu, że możliwe jest ustalenie, że dany podmiot nie daje rękojmi należytego wykonywania działalności farmaceutycznej, gdy brał udział w zbywaniu produktów leczniczych jako apteka ogólnodostępna hurtowni farmaceutycznej przed 8 lutego 2015 r., w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do konkluzji, że przed wprowadzeniem do porządku prawnego przepisu art. 86a u.p.f. (czyli 8 lutego 2015 r.) nie było możliwe pozbawienie apteki zezwolenia na prowadzenie działalności aptecznej ze względu na brak gwarancji rękojmi należytego jej prowadzenia, gdyż sam ustawodawca wskazał w przepisie art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f., że takie działanie nie uprawnia do pozbawienia zezwolenia na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f., a ponadto wprowadzenie do ustawy prawo farmaceutyczne art. 86a pozwala przyjąć, że do czasu uchwalenia tego przepisu obrót lekami przez aptekę w ramach tzw. "odwróconego łańcucha dostaw" był dozwolony, gdyż zakazu takiego nie można odkodować z istniejących uregulowań, albowiem gdyby taka możliwość była, nie było konieczne wprowadzenie do porządku prawnego (ustawy) wspomnianego przepisu art. 86a u.p.f.;

3) przepisu postępowania art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez uniemożliwienie Skarżącej wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w szczególności co do materiału zgromadzonego w sprawie po upływie przeszło 3 lat od rozpatrywania sprawy przez GIF, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim za trafne nie mogą być uznane zarzuty przepisów prawa materialnego, tj. u.p.f.

W brzmieniu obowiązującym w czasie dokonywania przez Skarżącą zakwestionowanych sprzedaży produktów leczniczych (2012 r.) - uznanych przez organ za naruszenie zasad obrotu produktami leczniczymi i tym samym za powodujące utratę rękojmi należytego prowadzenia apteki - art. 103 ust. 1 u.p.f. stanowił, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka prowadzi obrót produktami leczniczymi niedopuszczonymi do obrotu. Art. 103 w ust. 2 u.p.f. wskazywał zaś fakultatywne podstawy cofnięcia zezwolenia.

Na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 788) z dniem 12 lipca 2015 r. przytoczony wyżej przepis art. 103 ust. 1 nowe uzyskał brzmienie, stanowiąc, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka: 1) prowadzi obrót produktami leczniczymi niedopuszczonymi do obrotu; 2) naruszyła przepis art. 86a. W myśl zaś powołanego art. 86a u.p.f. zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu.

Sąd podziela wyrażany już w orzecznictwie pogląd, że ustanowienie w art. 86a u.p.f. wprost zakazu tzw. "odwróconej dystrybucji" nie można odczytywać jako normatywnej zmiany jakościowej w stosunku do poprzedniego stanu prawnego. Wprowadzenie art. 86a u.p.f. zasadnie jest traktowane jako zmiana w istocie o charakterze klaryfikacyjnym i redakcyjnym (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2018 r. II GSK 3320/16 i powołane tam poglądy doktryny, a także wyrok NSA z 15 października 2019 r. sygn. II GSK 2669/17).

Poza sporem mianowicie także przed wprowadzeniem wskazanej wyżej zmiany kwestie obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia regulował art. 37ap u.p.f. - zawarty w rozdziale 2b "Przepisy ogólne w sprawie działalności objętych zezwoleniami". Zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f., organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Stosownie zaś do art. 101 u.p.f. - regulującego przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej - wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, m.in. gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki (art. 101 pkt 4).

W ocenie Sądu nie ulega kwestii, że wymóg rękojmi należytego prowadzenia apteki jest warunkiem, jaki przedsiębiorca musi spełniać nie tylko na etapie ubiegania się o uzyskanie zezwolenia, ale także w czasie prowadzenia apteki. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wymóg dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki to jeden z warunków prowadzenia apteki, niespełnienie którego dawało podstawy do obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 37ap u.p.f.

Sąd podkreśla, że pojęcie "rękojmi należytego wykonywania zawodu" oznacza całość zdarzeń i okoliczności dotyczących wykonywania danego zawodu, składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego oraz cechy takie, jak m.in. prawość, uczciwość także w życiu zawodowym. "Rękojmię należytego prowadzenia apteki" daje pomiot, zachowanie którego świadczy o przestrzeganiu ustawowych zasad prowadzenia określonego rodzaju działalności. Obowiązki nałożone na ten podmiot przepisami u.p.f. wyznaczają granice, w jakich prowadzący aptekę może poruszać się prowadząc tę reglamentowaną działalność. Pojęcie "rękojmi należytego wykonywania zawodu" to zagwarantowanie, że z racji posiadanych cech zawód ten będzie wykonywany prawidłowo. Dlatego także podmiot będący spółką handlową, posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej musi posiadać tego typu cechy.

W tym stanie rzeczy, stwierdzenie naruszeń przez podmiot prowadzący aptekę przepisów u.p.f. przy jej prowadzeniu, winno być brane pod uwagę przy ocenie spełnienia wymogu rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.f., obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 68 ust. 1 powołanej ustawy, zasadą jest, że w aptekach ogólnodostępnych prowadzony jest obrót detaliczny produktami leczniczymi. Art. 72 ust. 1 u.p.f. stanowił, że obrót hurtowy produktami leczniczymi mogą prowadzić wyłącznie określone tym przepisem podmioty, w tym hurtownie farmaceutyczne. Z treści powołanej regulacji trafnie zatem wywiedziono, że ustawodawca wykluczył możliwość prowadzenia obrotu hurtowego produktami leczniczymi przez apteki. Powyższe stanowisko potwierdza unormowanie zawarte w art. 80 ust. 1 u.p.f., zgodnie z którym GIF odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, gdy wnioskodawca prowadzi lub wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki. Ustawodawca w art. 72 ust. 3 zdefiniował przy tym obrót handlowy jako: wszelkie działanie polegające na zaopatrywaniu się, przechowywaniu, dostarczaniu lub eksportowaniu produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, posiadających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub pozwolenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2, prowadzone z wytwórcami lub importerami w zakresie wytwarzanych lub importowanych przez nich produktów leczniczych, lub z przedsiębiorcami zajmującymi się obrotem hurtowym, lub z aptekami lub zakładami leczniczymi dla zwierząt, lub z innymi upoważnionymi podmiotami, z wyłączeniem bezpośredniego zaopatrywania ludności.

Sprzedaż produktów leczniczych przez podmiot prowadzący aptekę na rzecz innego podmiotu prowadzącego hurtownię farmaceutyczną ma więc charakter sprzedaży hurtowej, a tego typu obrót produktami leczniczymi w świetle u.p.f. nie był i nie jest dopuszczalny.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.f., apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, o których mowa w ust. 2. Według art. 86 ust. 2 tej ustawy natomiast nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych obejmujących wskazane w pkt 1-4 czynności (wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach; sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" – w ciągu 4 godzin; sporządzenie leków aptecznych; udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych). Użycie w art. 86 ust. 1 u.p.f. zwrotu "w szczególności" świadczy o tym, że katalog usług farmaceutycznych określonych art. 86 ust. 2 u.p.f. nie ma charakteru zamkniętego. Katalog ten został jednak doprecyzowany - w odniesieniu do określonych aptek - w kolejnych ustępach (ust. 3-8) omawianego przepisu. Ponadto, stosownie do art. 86 ust. 9, ustawodawca umocował ministra właściwy do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia, innych rodzajów działalności niż określone w ust. 2-4 i 8 związane z ochroną zdrowia dopuszczalne do prowadzenia w aptece. Znaczy to, że art. 86 u.p.f. kompleksowo, w powiązaniu z ewentualnym aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 86 ust. 9 u.p.f., zawiera wyczerpujący katalog możliwych działalności - usług aptecznych.

Zasady, że apteki nie mogą więc prowadzić hurtowego obrotu produktami leczniczymi, nie podważa regulacja zawarta w art. 68 ust. 1 u.p.f. (obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych). Z treści ostatniego z powołanych przepisów - w zestawieniu z art. 72 ust. 1 u.p.f. - nie można bowiem wyprowadzać tylko i wyłącznie takiego wniosku, że poza aptekami obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony być nie może, a tym samym, że u.p.f. nie zawiera zakazu prowadzenia przez apteki obrotu hurtowego. Art. 87 ust. 2 u.p.f. jednoznacznie wskazuje, że apteki ogólnodostępne przeznaczone są do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2.

Ponadto, skoro w myśl art. 96 ust. 1 u.p.f., produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych: 1) na podstawie recepty; 2) bez recepty; 3) na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów - to nie powinno budzić wątpliwości, że prowadzenie przez aptekę działań innego typu, "z wyłączeniem bezpośredniego zaopatrywania ludności" (art. 72 ust. 3) nie jest dopuszczalne.

W rozpoznawanej sprawie niespornie Spółka prowadziła aptekę, zezwolenie na prowadzenie której zaskarżoną decyzją cofnięto. Poza sporem nadto, Skarżąca dokonała w 2012 r. sprzedaży leków hurtowni. Nie jest przy tym kwestionowane ustalenie, że tak sprzedawane przez skarżącą spółkę leki najczęściej występują w tzw. "odwróconym łańcuchu dostaw" i należą do leków ratujących życie.

W tym stanie rzeczy, zarzuty nr 1 i 2 dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. u.p.f. nie są trafne. W ocenie Sądu, organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, dokonał prawidłowej wykładni norm prawa materialnego (tu: u.p.f.) oraz zastosował prawidłową subsumpcję niewadliwie ustalonego stanu faktycznego do stosownych norm prawa. Przedstawione wyżej niesporne ustalenia były bowiem wystarczające do oceny przez Sąd zasadności cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f. w związku z tym, że prowadzący aptekę nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki (art. 101 pkt 4) - zatem przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Skarżąca podnosi, iż: "Znane są skarżącej spółce poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego o tym, że przepisy te mogły stanowić taką podstawę jednakże dotyczyło to przypadków, w których wcześniej dochodziło do upomnień określonych podmiotów do zaprzestania sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni, a dopiero w sytuacji gdy podmioty te nie stosowały się do takich upomnień wszczynano postępowania dotyczące cofnięcia zwolnień na prowadzenie aptek". W tym kontekście Sąd wskazuje chociażby na wyrok NSA z 15 października 2019 r. sygn. II GSK 2669/17, również dotyczący cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki za udział w "odwróconym łańcuchu dostaw" w stanie prawnym przed rokiem 2015 (sprzedaż w tej sprawie miała miejsce w 2013 roku), w którym Sąd ten wyraźnie wskazał: "Istotnie, zgodnie z art. 120 ust. 1 pkt 2 P.f., w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. W myśl zaś art. 103 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy, wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie, jeżeli nie usunięto w ustalonym terminie uchybień wskazanych w decyzji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, wydanej na podstawie ustawy. Wobec regulacji zawartych w przytoczonych wyżej przepisach, a to art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 i art. 103 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 120 ust. 1 pkt 2 P.f. zasadne jest jednak przyjęcie, że ustawodawca - wskazując na przesłanki obligatoryjnego i fakultatywnego cofnięcia zezwolenia - odróżnia uchybienia podlegające usunięciu, nieusunięcie których może skutkować cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki (fakultatywnie), od uchybień świadczących o utracie przez podmiot prowadzący aptekę rękojmi należytego jej prowadzenia i skutkujących obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia. (...) W tym stanie rzeczy - wbrew wywodom strony wnoszącej skargę kasacyjną - naruszanie prawem określonych zasad działania apteki ogólnodostępnej nie może być uznane tylko za uchybienia - jak wskazano - co najwyżej należące do kategorii uchybień objętych normą art. 120 ust. 1 pkt 2 P.f.". Sąd powyższy pogląd NSA w całości podziela i przyjmuje za swój.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia przepisu postępowania, Sąd wskazuje, że jest on również bezzasadny. Prowadząc postępowanie odwoławcze, GIF skierował do Spółki dwukrotnie zawiadomienie o zamiarze zakończenia postępowania w trybie art. 10 § 1 k.p.a., informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie z 9 marca 2016 r. zostało doręczone Spółce w dniu 29 marca 2016 r. Z kolei zawiadomienie z 23 listopada 2018 r. zostało doręczone w dniu 6 grudnia 2018 r. Skarżąca - reprezentowana przez ówczesnego pełnomocnika adw. B. K. - odpowiedziała na oba zawiadomienia pismami z 18 kwietnia 2016 r. i 13 grudnia 2018 r. Kierując wskazane zawiadomienia, organ zapewnił Spółce czynny udział w postępowaniu, w tym umożliwił wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji, co też sama Skarżąca uczyniła. Dodatkowo wskazać należy, formułując zarzut, Skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób rzekome naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że Spółka nie kwestionuje ustalonego przez organ stanu faktycznego ani nie wnosi, że GIF zaniechał przeprowadzenia określonych dowodów itp. Jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek jedynie wtedy, gdy stawiająca go strona wykaże, że uniemożliwiono jej w ten sposób dokonania konkretnych czynności procesowych (zob. np. wyrok NSA z 26 września 2019 r. sygn. II OSK 2691/17, LEX nr 2733958, wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2020 r. sygn. VI SA/Wa 1431/19, wyrok WSA w Poznaniu z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt. III SA/Po 183/2019). Skarżąca nie wykazała, w jaki sposób organ uniemożliwił jej dokonanie czynności procesowych, ani nie wskazał takich czynności, co również wyłącza uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd podkreśla, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny

W sprawie nie ma znaczenia fakt podnoszony przez Spółkę na rozprawie, iż prowadzi ona jedyną aptekę w [...]. Skoro Skarżąca utraciła ustawowe kompetencje do prowadzenia apteki (tu: rękojmię należytego wykonywania zawodu), to winna była się liczyć z konsekwencjami swoich działań, nawet jeśli miały one miejsce w 2012 r. To niezgodne z prawem działanie Skarżącej, a nie GIF doprowadziło do sytuacji, w której w powyższej miejscowości może nie być żadnej apteki. Być może zresztą znajdzie się inny podmiot, który w przyszłości będzie chciał i mógł prowadzić aptekę w [...] – jednak przedmiotowe ustalenia są poza zakresem tego postępowania.

Dla oceny zgodności z prawem skarżonej decyzji nie ma także znaczenia długość trwania postepowania administracyjnego. Niniejsza sprawa nie jest bowiem sprawą w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości postępowania. Długość trwania postępowania przed GIF (faktycznie przekraczająca ustawowe normy) nie miała bowiem wpływu na treść rozstrzygnięcia, które w tej sprawie mogło być tylko takie, jak zapadło. Innymi słowy, nawet gdyby GIF wydał decyzję w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania, byłaby ona tej samej treści. De facto Spółka skorzystała na długim postępowaniu przed GIF, gdyż mogła cały czas prowadzić działalność.

Nie ma w sprawie także znaczenia brak dalszej wadliwości w prowadzeniu apteki przez Spółkę po 2012 r. Sprzedaż w "odwróconym łańcuchu dostaw" jest tak poważnym naruszeniem prawa, które może skutkować pozbawieniem pacjentów apteki dostępu do leków ratujących zdrowie i życie, że nawet późniejszy brak naruszeń przez kilka lat nie może tej sytuacji niejako "konwalidować". W sprawie nie ma także znaczenia, że – jak podnosi Spółka w piśmie z 20 stycznia 2020 r. -"na skutek działań Spółki nie zaistniał przypadek uszczuplenia jakichkolwiek należności na czyjąkolwiek szkodę. Kupowane w aptece leki pozwoliły na zwiększenie asortymentu apteki, a sam budżet Skarbu państwa z tytułu obrotu produktami leczniczymi przez aptekę zyskiwał zarówno w sferze podatku VAT, jak i dochodowego". Jak wskazano bowiem powyżej, zakazany jest bowiem sam obrót hurtowy przez aptekę. Apteka jako podmiot profesjonalny, prowadzony przez profesjonalnego kierownika apteki, który winien doskonale znać w tym zakresie przepisy prawa, nie może tego prawa naruszać. Późniejsze działania Spółki po naruszeniu prawa nie mają znaczenia w sprawie.

Dla sprawy tej nie ma także znaczenia, iż jeden ze wspólników Spółki (osoba fizyczna) poniósł odpowiedzialność dyscyplinarną jako farmaceuta, kierownik apteki (zawieszenie na sześć miesięcy). Czym innym jest bowiem odpowiedzialność osoby fizycznej – kierownika apteki, a czym innym podmiotu prowadzącego aptekę. Zastosowanie pierwszej z sankcji nie ma znaczenia dla tego, by nie zastosować sankcji drugiej.

W związku z niezasadnością skargi oraz brakiem stwierdzenia z urzędu innych naruszeń prawa, skutkujących uchyleniem skarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.