Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 102/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 221 ust. 3 i 4
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 267
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk Sędzia NSA Maria Myślińska Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 233/09 w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę C. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie długu celnego, z następującym uzasadnieniem.

W dniu 14 stycznia 2006 r. C. W. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD nr [...] sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki Nissan X – Trail, rok produkcji 2004. Do zgłoszenia celnego załączył m.in.: deklarację elementów dotyczących wartości celnej, umowę sprzedaży określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 2600 CHF, wystawioną przez firmę: A.-E. A. 300, 8105 R., Szwajcaria. W wyniku przeprowadzonej rewizji celnej stwierdzono używany samochód osobowy o numerze nadwozia zgodnym ze zgłoszeniem celnym.

Zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym zgodnie z art. 62 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992, str. 1 z późniejszymi zmianami; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, Rozdział 2, Tom 4, str. 307; dalej jako: WKC).

W związku z wątpliwościami co do rzetelności wartości podanej na umowie sprzedaży załączonej do zgłoszenia celnego, umowa została przekazana do weryfikacji przez władze celne Szwajcarii. Pismem z dnia 22 lutego 2008 r. szwajcarskie władze celne poinformowały, iż nie mogły w dostępnych bankach danych odnaleźć firmy A.-E. A. 300, 8105 R. Nie ma więc żadnych wskazówek na istnienie obecne albo wcześniejsze tej firmy.

Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B.P. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej oraz kwoty długu celnego od sprowadzonego pojazdu.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji w dniu [...] stycznia 2009 r. wydał decyzję, w której określił niezaksięgowaną kwotę długu celnego w wysokości 4.364 zł i wezwał do uiszczenia tej kwoty. Wartość celna pojazdu została ustalona w kwocie 50.105 zł według zastępczej metody, tzw. metody ostatniej szansy (art. 31 WKC). Jako podstawę przyjęto wartość rynkową takiego samochodu: 92.900 zł według katalogu Info-Ekspert ze stycznia 2006 r.

Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu celnego, wystąpiły uzasadnione wątpliwości, które potwierdziło porównanie wartości podobnego pojazdu marki Nissan X – Trail według katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass z września 2006 r., wynoszącej 24.100 CHF, z zadeklarowaną przez skarżącego w zgłoszeniu celnym wartością 2600 CHF.

W związku z powyższymi wątpliwościami polskie organy celne wystąpiły do szwajcarskich władz celnych z wnioskiem o weryfikację umowy zakupu towaru, wystawionej przez firmę A.-E. R. W wyniku tej weryfikacji organy szwajcarskie ustaliły, iż w dostępnych bankach danych nie można było odnaleźć firmy, która wystawiła dokument sprzedaży. Dane te nie zawierają informacji na temat obecnego, jak i wcześniejszego funkcjonowania tej firmy. Pismo szwajcarskich władz celnych, jako sporządzone w trybie właściwych przepisów o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych zostało uznane przez polskie organy za dokument urzędowy, korzystający ze zwiększonej mocy dowodowej.

W ocenie organu, wystąpienie uzasadnionych wątpliwości pozwoliło, aby organ celny ustalił wartość celną inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej, zgodnie z przepisami art. 30-31 WKC i z regułami opracowanymi przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO, do których odsyła art. 31 ust. 3 WKC. Organy celne stwierdziły, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie jest tzw. metoda ostatniej szansy. Do obliczenia wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego samochodu przyjęto wartość wyjściową na podstawie katalogu Info-Ekspert z miesiąca stycznia 2006 r., zgodnie z którym cena pojazdu o parametrach technicznych jak sprowadzony pojazd na rynku krajowym wynosi 92.900 zł. Ostatecznie wartość celna została ustalona na kwotę 50.105 zł, po dokonaniu stosownych korekt z tytułu cła, zwyczajowej marży, podatku VAT i podatku akcyzowego.

W ocenie organu odwoławczego, niezasadne są podnoszone przez skarżącego zarzuty związane z nieuwzględnieniem przy ocenie wartości pojazdu jego stanu technicznego. Stan techniczny importowanego samochodu nie znajduje potwierdzenia w treści zgłoszenia celnego, jak i w dokumentach dołączonych do niego. Żaden dokument dołączony do zgłoszenia celnego nie zawiera informacji o uszkodzeniach pojazdu. W polu 31 skarżący jako zgłaszający, nie uczynił żadnej wzmianki o niesprawności pojazdu. W treści rewizji celnej nie jest zawarta informacja odnośnie ewentualnych uszkodzeń pojazdu. Uwagi co do ewentualnych ubytków skarżący mógł zgłosić podczas trwania rewizji, czego nie uczynił.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organy celne zastosowały w tej sprawie art. 221 ust. 4 WKC pozwalający na tzw. retrospektywne zaksięgowanie długu celnego po upływie terminu trzech lat, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego. Ustalenie związku pomiędzy powstaniem długu celnego a czynem podlegającym w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego w rozumieniu art. 221 ust. 4 WKC nie wymaga istnienia prawomocnego wyroku sądowego, potwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa, lecz jest zadaniem organów prowadzących postępowanie celne. Powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2007 r. (sprawa C-62/06; LexPolonica nr 1776734), Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organami właściwymi do dokonania kwalifikacji czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" są te same organy, które ze względu na popełnienie takiego czynu, nie uzyskały wymaganych należności celnych i zamierzają w związku z tym dokonać ich poboru retrospektywnego.

W ocenie organów celnych, związek pomiędzy powstaniem długu celnego a czynem podlegającym postępowaniu karnemu, w rozumieniu art. 221 ust. 4 WKC wynika z informacji otrzymanej przez organ I instancji o wszczęciu przez Prokuraturę Krajową w dniu 31 marca 2008 r. śledztwa.

Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem zaskarżonej decyzji jest właściwa interpretacja art. 221 ust. 3 i 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. W świetle tych przepisów powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej. Zgodnie z ust. 4, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. W razie zastosowania przez organy celne art. 221 ust. 4 WKC termin tzw. retrospektywnego zaksięgowania długu celnego określa art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio.

Nie ma wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie został dochowany podstawowy termin retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, określony w art. 221 ust. 3 WKC. Zgłoszenia celnego dokonano w dniu 14 stycznia 2006 r., zaś decyzja organu I instancji nosi datę 16 stycznia 2009 r.

Argumentacja skarżącego sprowadza się do podważania przyjętej przez organy celne wykładni przepisu 221 ust. 4 WKC. Stanowisko organów celnych opiera się na stanowisku zajętym przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. (C-62/06, Fazenda Pública - Director Geral das Alfândegas p. ZF Zefeser – Importaçăo e Exportaçăo de Produtos Alimentares Lda, publ. LEX nr 354391, Dz.U.UE.C 2008/51/12). W wyroku tym, wydanym w trybie prejudycjalnym, ETS dokonał interpretacji pojęcia "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych", zawartego w art. 3 akapit pierwszy nieobowiązującego już rozporządzenia Rady (EWG) nr 1697/79 z dnia 24 lipca 1979 r. w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności (Dz. U. L 197, str. 1).

Sąd zauważył, że porównując sformułowania, a także funkcje przepisów, należy stwierdzić, że art. 221 ust. 4 stanowi w istocie odpowiednik art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1697/79. Treść kluczowego dla interpretacji art. 221 ust. 4 WKC sformułowania jest różna w różnych wersjach językowych – w wersji niemieckiej chodzi o czyn karalny, w wersji polskiej – o czyn podlegający wszczęciu postępowania karnego, w wersjach angielskiej i niemieckiej – podlegający wszczęciu "sądowego" postępowania karnego. Sformułowanie zawarte w art. 3 ust. 1 rozporządzenia było jednak analogiczne, dlatego wykładnia zastosowana w cytowanym wyroku ETS może być przeniesiona na grunt obecnie obowiązującego art. 221 ust. 4 WKC.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do przyjęcia odmiennej interpretacji pojęcia "czynu podlegającego postępowaniu w sprawach karnych" w rozumieniu art. 221 ust. 4 WKC, niż wynikająca z wyroku ETS w sprawie C-62/06. Za prawidłowe uznał stanowisko organów celnych, iż to one są zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu, z zastrzeżeniem, że ustalenia takie są czynione tylko i wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych. W sprawie organy zasadnie przyjęły taki związek, mając do tego przesłanki w postaci uzasadnionych wątpliwości, co do prawdziwości dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego, potwierdzonych informacją szwajcarskich władz celnych oraz w postaci wspomnianego wyżej postanowienia Prokuratury Krajowej z 31 marca 2008 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie szeregu przestępstw związanych ze sprowadzaniem samochodów osobowych ze Szwajcarii.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że organy celne miały prawo do wydania decyzji ustalającej wysokość należności celnych po upływie trzyletniego terminu określonego w art. 221 ust. 3 WKC, ze względu na zaistnienie okoliczności określonych w art. 221 ust. 4 WKC, skutkujących przedłużeniem tego terminu.

Sąd nie dopatrzył się uchybień, mogących stanowić podstawę uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem. Rażąca rozbieżność pomiędzy wartością sprowadzonego pojazdu określoną w zgłoszeniu celnym,a wartością pojazdów podobnych, w świetle danych zawartych w katalogach branżowych, uzasadniała wątpliwości co do prawdziwości dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego, potwierdzone ostatecznie odpowiedzią udzieloną przez szwajcarskie władze celne.

Organy trafnie wykazały, że w przypadku zakwestionowania wartości transakcyjnej, jedyną odpowiednią metodą ustalenia wartości celnej dla towaru, jakim jest używany samochód, jest metoda ostatniej szansy. Za chybione uznał Sąd zarzuty nieuwzględnienia oceny technicznej pojazdu oraz wyceny sporządzonych przez rzeczoznawcę M. P.. Trafnie Dyrektor Izby Celnej podnosi, że w zgłoszeniu celnym skarżący nie zawarł zastrzeżenia, że pojazd jest uszkodzony. Nie uczynił tego również funkcjonariusz dokonujący rewizji celnej, chociaż biorąc pod uwagę rozmiary uszkodzeń stwierdzonych w ocenie technicznej ich przeoczenie nie było możliwe. Chybiony jest podniesiony w skardze argument, jakoby uszkodzenia mogły pozostać niezauważone, gdyż uszkodzenia i wady powstały na skutek niewłaściwej eksploatacji pojazdu i nadmiernego zużycia. Przeczy temu sama treść oceny rzeczoznawcy, w której zawarto sformułowanie: "Samochód po wypadku drogowym – uderzenie skomplikowane", a także inne uszkodzenia nadwozia, bez wątpienia widoczne na zewnątrz.

C. W. wniósł skargę kasacyjną na podstawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 221 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 ze zm.) poprzez uznanie w rozpatrywanej sprawie prawa organów celnych do wydania decyzji ustalającej wysokość należności celnych po upływie trzyletniego terminu, określonego w art. 221 ust. 3 WKC, ze względu na zaistnienie okoliczności określonych w art. 221 ust. 4 WKC

oraz

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi w zakresie zarzuconych w niej uchybień decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. co do naruszenia art. 122, 187, 191, 194 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż mało wyraziste uzasadnienie istnienia związku przyczynowego pomiędzy powstaniem długu celnego a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu, w uzasadnieniu decyzji organu nie miało wpływu na wynik sprawy, jak również w ocenie słuszności odmowy wiarygodności przez organ, przedstawionym przez stronę dokumentom, odnoszącym się do stanu towaru i jego wartości w dniu dokonania zgłoszenia celnego, a także nieuwzględnienie wad rozstrzygnięcia administracyjnego w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego sprawy.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w L. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wprowadzone art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej i możliwość wzięcia z urzędu pod rozwagę jedynie nieważności postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 1 pkt 1 – 6 (która to nieważność w sprawie nie zachodzi) oznacza, że zakres kasacyjnej kontroli ogranicza się do zarzutów podniesionych w rozpoznawanym środku odwoławczym.

Mając powyższe na uwadze skład orzekający uznał, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie, podstawy, na których ją oparto, nie są bowiem usprawiedliwione.

Odnosząc się do zarzutów procesowych podniesionych w skardze kasacyjnej należy wskazać, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd miał na uwadze art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż jak podkreślił badał sprawę niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Wyjaśnił, że nie dopatrzył się uchybień mogących stanowić podstawę uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem. Ocenił, że odstępstwo od zastosowania podstawowej metody ustalania wartości celnej, tj. metody ceny transakcyjnej zostało w należyty sposób uzasadnione. Rażąca rozbieżność pomiędzy wartością sprowadzonego pojazdu, określoną w zgłoszeniu celnym, a wartością pojazdów podobnych, w świetle danych zawartych w katalogach branżowych kraju eksportu, uzasadniała wątpliwości co do prawdziwości dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego, potwierdzone ostatecznie odpowiedzią udzieloną przez szwajcarskie władze celne.

Sąd wskazał, że nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości postępowania organów celnych, zmierzających do ustalenia wartości przedmiotowego pojazdu na podstawie metody ostatniej szansy. Organy, jak podkreślił Sąd, trafnie wskazały, powołując się na opinie Technicznego Komitetu Ustalenia Wartości Celnej, że w przypadku zakwestionowania wartości transakcyjnej, jedyną odpowiednią metodą ustalania wartości celnej dla towaru, jakim jest używany samochód, jest metoda ostatniej szansy.

Także sposób zastosowania tej metody, poprzez odwołanie się do cen zawartych w katalogach branżowych i uwzględnienie korekt wynikających z cła, zwyczajowej marży, podatku VAT i podatku akcyzowego nie budzi wątpliwości co do prawidłowości i również jest zgodny z wytycznymi Komitetu.

Jest to ocena zwięzła, ale również zupełna, odnosząca się do prawidłowości postępowania organów celnych w niniejszej sprawie.

Art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wymóg odniesienia się przez WSA do zarzutów postawionych zaskarżonej decyzji w skardze wynika zaś z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten jest przepisem prawa procesowego i jako taki może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej, jedynie gdy strona wykaże, że jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 221 ust. 3 i 4 WKC, to należy stwierdzić, że wykładnia dokonana przez Sąd, oparta na stanowisku zajętym przez ETS w wyroku z 18 grudnia 2007 r. jest prawidłowa. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonanego w sprawie zgłoszenia celnego, stanowił, że "Jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3" – tzn. po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego, przy czym bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej.

Odniesienie się do zarzutu, że organy celne nie są uprawnione do dokonywania ustaleń z zakresu prawa karnego a zatem dopiero po zakończeniu postępowania sądowego i wydaniu wyroku zachodzi pewność, że miał miejsce czyn podlegający wszczęciu postępowania karnego – poprzedzić należy uwagą, że mechanizmem, który daje możliwość zapewnienia jednolitej wykładni, a w konsekwencji jednolitego stosowania prawa Unii Europejskiej, jest procedura prejudycjalna, w obecnym stanie prawnym przewidziana art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864/2 ze zm. – dalej: TFUE; wcześniej art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r., w skrócie TWE; wersja skonsolidowana, Dz. Urz. U.E. C 321 E z 29 grudnia 2006 r., s. 37).

Zgodnie z powołanym przepisem "Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału /.../."

Wprawdzie przepis ten, ani żaden inny, nie przyznaje wydanym orzeczeniom prejudycjalnym mocy wiążącej erga omnes i nie nadaje im charakteru precedensów. Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 27 marca 1963 r. w sprawie Da Costa en Schaake NV, Jacob Meijer NV, Hoechst-Holland NV przeciwko Administration fiscale néerlandaise – sprawy połączone 28 do 30-62 – przyjął jednak, że sąd krajowy nie musi występować z pytaniem, jeśli dane zagadnienie prawa wspólnotowego zostało już wyjaśnione we wcześniejszym orzecznictwie (tzw. doktryna acte éclaire). Stąd wywodzi się, że sądy krajowe mają obowiązek orzekać na podstawie wcześniejszych orzeczeń

wstępnych. W praktyce, jak i wypracowanej na jej tle doktrynie, uznaje się zatem, iż orzeczenia zawierające wykładnię prawa unijnego są uważane za wiążące także poza sprawą, w której zostały wydane. Powyższe wyprowadza się również z faktu, że Trybunał sam powołuje się na wcześniejsze swe orzeczenia, dosłownie cytując je, wydaje postanowienia o odmowie wydania orzeczenia prejudycjalnego, jeśli wcześniej wypowiedział się w danej kwestii lub wydał orzeczenie w analogicznej sprawie. Trybunał twierdzi nadto, że oczywiste naruszenie orzecznictwa ETS przez sąd krajowy może być potraktowane jako poważne naruszenie prawa wspólnotowego (v. wyrok TS z dnia 30 września 2003 r.; C - 224/01 Köbler V. Austria).

Nie ulega wątpliwości, że w powoływanym w sprawie wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. C - 62/06 (w sprawie Fazenda Pública - Director Geral das Alfândegas, przeciwko ZF Zefeser - Importação e Exportação de Produtos Alimentares Lda), Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że "Kwalifikacja czynu jako 'czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych' w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1697/79 w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności, leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych". TS wskazał przy tym, że dokonana przez organy celne kwalifikacja danego czynu nie jest stwierdzeniem rzeczywistego popełnienia przestępstwa, dokonywana jest jedynie w ramach i dla celów postępowania o charakterze administracyjnym, celem umożliwienia organom celnym skorygowania błędnego lub niewystarczającego poboru należności celnych przywozowych lub wywozowych. Taka kwalifikacja nie narusza możliwości dokonywania przez sądy państw członkowskich kontroli decyzji organów celnych i w żaden sposób nie zagraża skutkom, które na podstawie prawa krajowego mogą wynikać z orzeczeń tych sądów – włącznie z ewentualnym zwrotem kwot nienależnie zażądanych przez te organy – w szczególności z orzeczeń umarzających postępowanie lub uniewinniających oskarżonych. Zdaniem Trybunału teza – wedle której możliwość nieuwzględnienia trzyletniego terminu przedawnienia powinna być uzależniona od wydania karnego wyroku skazującego – jest sprzeczna już z samym brzmieniem omawianego artykułu, który nie odnosi się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz w sposób wyraźny do popełnienia czynu, który zaledwie podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych. TS przypomniał też, że odstępstwo od trzyletniego terminu przedawnienia ma zastosowanie, gdy "organy celne stwierdzą, że przyczyną braku możliwości określenia dokładnej kwoty prawnie należnych wobec danego towaru opłat celnych przywozowych lub opłat celnych wywozowych był czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karny".

Wprawdzie powołany wyrok ETS nie dotyczy wprost art. 221 ust. 4 WKC, lecz regulacji analogicznej. Jednakże – w świetle tego, co zostało dotąd powiedziane - nie pozbawia to przytoczonego orzeczenia mocy wiążącej w spornej kwestii także w innych sprawach o analogicznym stanie prawnym. Ponadto TS powyższe stanowisko podtrzymał w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r. w połączonych sprawach C-124/08 i C-125/08, Gilbert Snauwaert (i in.) przeciwko państwu belgijskiemu – już na tle art. 221 WKC.

W wyroku tym Trybunał wywiódł, że "czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karnych [czyn podlegający ściganiu karnemu]" /.../ obejmuje czyny, które w świetle porządku prawnego państwa członkowskiego, którego właściwe organy żądają retrospektywnego pokrycia należności celnych mogą zostać zaklasyfikowane jako przestępstwa w rozumieniu przepisów krajowego prawa karnego [analogicznie, w odniesieniu do art. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1697/79 z dnia 24 lipca 1979 r. w sprawie retrospektywnego pokrywania należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności (Dz. U. L 197, s. 1), wyrok z dnia 27 listopada 1991 r. w sprawie C-273/90 Meico-Fell, Rec. s. I-5569, pkt 9]. Z brzmienia i systematyki art. 221 WKC Trybunał wywiódł, że dłużnik może zostać powiadomiony o kwocie należności celnych po upływie trzyletniego terminu, w wypadku, gdy wskutek omawianego czynu organy celne pierwotnie nie mogły określić dokładnej wysokości kwot należności celnych podlegających, zgodnie z prawem, zapłacie, włączając w to sytuację, w której wskazany dłużnik nie był sprawcą tego czynu. TS jednoznacznie stwierdził, iż zgodnie z tym przepisem (tj. art. 221 WKC) o należnościach podlegających zapłacie można powiadomić nie tylko dłużnika, który jest sprawcą czynu podlegającego ściganiu.

W piśmiennictwie, jako dodatkowy argument, przemawiający za wykładnią dokonaną przez TS, wskazywano, iż przyjęcie odmiennego rozwiązania prowadziłoby do zaskakującego skutku w wypadku dłużników posiadających osobowość prawną (v. W. Morawski, T. Oczkowski; glosa do wyroku TS C – 124/08; LEX nr 505787).

W tym stanie rzeczy, skoro w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku Sąd I instancji zaprezentował wykładnię art. 221 ust. 4 WKC zgodną z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości – to oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie błędnej wykładni tego przepisu żadną miarą nie znajduje usprawiedliwienia. Wobec – jak już powiedziano – wiążącej mocy orzeczeń ETS, zawierających wykładnię prawa unijnego, szczegółowe odniesienie się do argumentów, przedstawionych przez stronę dla uzasadnienia postawionego WSA zarzutu błędnej wykładni art. 221 WKC, jest zatem zbędne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

-----------------------

12