Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 348/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 152; art. 153; art. 161 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 10
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: § 1 pkt 1; § 10
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 roku sprawy ze skargi A. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...]; znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] roku: nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi, nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zespołu wibracyjnego oraz poprzedzające ją decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] roku, nr [...], nr [...], nr [...]; 2/ umarza postępowanie sądowoadministracyjne w pozostałej części


UZASADNIENIE

III SA/Łd 348/08

U Z A S A D N I E N I E

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 91/06, utrzymał w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] (znak: [...]; [...]; [...]; [...]) nie stwierdzające u A. J. następujących chorób zawodowych: następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi (poz. 1 wykazu chorób zawodowych); astmy oskrzelowej (poz. 3 wykazu chorób zawodowych); zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu chorób zawodowych); zespołu wibracyjnego (poz. 16 wykazu chorób zawodowych).

Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wpłynęło do Terenowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w K. 7 września 1998 r. i wskazywało jednostkę chorobową Nr 8. Przeprowadzone przez TSSE postępowanie wyjaśniające wskazało jako czynnik szkodliwy wibrację i hałas oraz jako czynnik współistniejący – pozycję statyczną. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. J.. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że rozpoznane u A. J. przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. schorzenia (dyskopatia szyjna i lędźwiowa i zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa) nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez A. J. zarzucało, że orzeczenie lekarskie, na którym oparł się organ I instancji, było niepełne, a opisane uszkodzenie kręgosłupa jest typowe dla choroby zawodowej kierowcy. Odwołujący się podnosił także, że pracując przy smole uległ kilkakrotnemu zatruciu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. rozpoznając powyższe odwołanie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (dalej IMP w Ł.) o wydanie opinii lekarskiej czy stwierdzone u schorzenia – zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i zatrucie mogły się wiązać z narażeniem zawodowym, a jeżeli nie to jakie mogły być inne przyczyny tych chorób. W orzeczeniu wydanym w dniu dnia [...] przez lekarza Instytutu Medycyny Pracy w Ł. rozpoznano u A. J. przewlekłe zapalenie trzustki ( w okresie remisji), chorobę wrzodową XII-cy, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo – krzyżowego z wielopoziomową dyskopatią, przewlekły zespół bólowy szyjny i lędźwiowo- krzyżowy kręgosłupa na tle zmian zwyrodnieniowych, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (na podstawie kart informacyjnych leczenia szpitalnego), miażdżycę zarostową tętnic prawej kończyny dolnej i astmę oskrzelową ( w wywiadzie). Konkluzja orzeczenia stanowiła jednak, że nie stwierdza się u badanego schorzeń mogących być następstwem pracy zawodowej na stanowisku kierowcy. W oparciu o powyższe organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. J.

Rozpoznający skargę na powyższe rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 30 października 2002r., sygn. akt II SA/Łd 701/99 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]. W uzasadnieniu powołanego wyroku sąd wskazał, że przy wydawaniu orzeczenia wystąpiły istotne wady postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Zwrócił uwagę, że orzeczenie WOMP w P. zawierało odniesienie tylko do części schorzeń zgłoszonych przez zainteresowanego, a orzeczenie IMP w Ł. nie zawierało rzetelnego uzasadnienia Podkreślił, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych nie może ograniczać się do samej konkluzji, a winno zawierać uzasadnienie, które pozwoli organom administracji publicznej sprawdzenie na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i tym samym skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Sąd nakazał w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy poczynić ustalenia co do narażenia skarżącego A. J. na kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia (asfalt, smoła, mazut) oraz uzyskać wyczerpujące orzeczenie lekarskie z odniesieniem się do wszystkich zgłaszanych uprzednio schorzeń – w tym astmy oskrzelowej, co do której brak było odniesienia w załączonych opiniach lekarskich.

Ponownie rozpoznając sprawę, biorąc pod uwagę wytyczne Sądu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. dokonał niezbędnych uzupełnień w ocenie narażenia zawodowego A. J. i wystąpił do WOMP w Ł. o przeprowadzenie ponownych pełnych badań lekarskich w celu rozpoznania choroby zawodowej, biorąc pod uwagę stwierdzone u A. J. podczas oceny narażenia zawodowego narażenie na wibrację, hałas, kontakt z asfaltem, smołą, mazutem, olejem napędowym, chlorem, solą, żwirem, spalinami silnika Diesla.

W wyniku przeprowadzonych badań lekarskich w Przychodni Konsultacyjno –Diagnostycznej WOMP Poradni Chorób Zawodowych w Ł. w Ł. wydano orzeczenie Nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu stwierdzono, że obserwacja w kierunku chorób zawodowych w stosunku, do których prowadzono postępowanie, tzn. zespołu wibracyjnego, zawodowego uszkodzenia słuchu, astmy oskrzelowej lub następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi – wypadły negatywnie. Opinia wyjaśnia, że wyniki konsultacji i badań A. J. ujawniły u niego wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowe odcina szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa z wielopoziomową dyskopatią szyjną i lędźwiową i przewlekłym zespołem bólowym, niedokrwienie prawej kończyny dolnej spowodowane uwapnionymi zmianami zwężającymi światło tętnicy biodrowej prawej, odbiorczy ubytek słuch niewielkiego stopnia i zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego niewielkiego stopnia. Podaje, że zdrowotne następstwa narażenia na wibrację ogólną mają różnorodne formy (zmiany w układzie nerwowym i obwodowym układzie nerwowym, układzie ruchu, układzie naczyniowym i układzie przedsionkowym) i dolegliwości te w znacznym stopniu ustępują po przerwaniu narażenia. Występują one w szczególności u osób zatrudnionych na podestach wibracyjnych i u operatorów ciężkich maszyn budowlanych. W grupie zawodowej kierowców istnieje zależność zmian chorobowych od innych niż wibracja czynników związanych z charakterem tej pracy np. konieczność wielogodzinnej pozycji wymuszonej. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa to choroba powszechnie występująca w populacji. Jednak tylko wystąpienie tych zmian u osób młodych pracujących w udokumentowanym narażeniu na wibrację ogólną przy wyeliminowaniu innych przyczyn może pozwolić na rozpoznanie zespołu wibracyjnego.

Zaburzenia krążenia w prawej kończynie spowodowane zwężeniem tętnicy biodrowej nie wynikają z narażenia na substancje, z którymi strona miała kontakt. Stwierdzony obustronny ubytek słuchu nie spełnia kryteriów orzeczniczych z wykazu chorób zawodowych. Opinia podał, że w badaniu spirometrycznym stwierdzono zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego niewielkiego stopnia ale zawodowe tło astmy występuje u ok. 5% na nią chorujących, a aktualny wykaz chorób zawodowych ograniczył do jednego roku okres od ustania zatrudnienia, kiedy to schorzenie może być rozpoznane .

Przy piśmie z dnia 15 listopada 2004 r. przesłano następnie korektę tego orzeczenia do PPIS w K. , która polegała na dodaniu w orzeczeniu, że zostało wydane zgodnie z § 10 rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r., usunięciu przedostatniego zdania, że "aktualny wykaz chorób zawodowych ograniczył do jednego roku okres od ustania zatrudnienia, kiedy to schorzenie może być rozpoznane" i zastąpieniu go zdaniem " Brak danych dokumentujących wystąpienia astmy oskrzelowej w trakcie pracy nie uprawnia do przyjęcia jej zawodowego tła" .

Kolejne badanie w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł. potwierdziło brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Karta informacyjna leczenia klinicznego z dnia 3 września 2004 r. zawiera szczegółowe dane z przeprowadzonych badań specjalistycznych, których wyniki, w ocenie jednostki orzeczniczej nie dały podstaw do uwzględnienia występujących u skarżącego zmian chorobowych za związane z pracą. Powyższe stanowisko znalazło odzwierciedlenie w orzeczeniu IMP w Ł. Nr [...] z dnia [...].

W tej sytuacji decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie stwierdził choroby zawodowej wymienionej w poz. 1, 3, 15 i 16 wykazu chorób zawodowych u A. J. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania.

Tymczasem w dniu 8 lutego 2005 r IMP w Ł. sporządził kolejną opinię lekarską nr [...] potwierdzającą stanowisko zawarte w poprzednim orzeczeniu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wyjaśniając dodatkowo powody, które nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej w żadnym z występujących u zainteresowanego schorzeń..

Pismem z dnia 16 czerwca 2005 r. A. J. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...], oraz o wznowienie postępowania z uwagi na przedstawienie nowych dowodów w sprawie w postaci skierowania do Poradni Chorób Zawodowych przez Zespół Opieki Zdrowotnej w K. i wydaną w związku z tym przez IMP w Ł. w dniu [...] kolejną opinią lekarską nr [...].

Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4 a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdził nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. J.. W uzasadnieniu decyzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wskazał, iż wydanie decyzji przed uzyskaniem orzeczenia lekarskiego Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Następnie, decyzją z dnia [...], Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., ponownie odmówił uznania schorzeń wskazanych przez A. J. wymienionych w poz. 1, 3, 15, 16 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do cyt. rozporządzenia za chorobę zawodową. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wyniki przeprowadzonych badań oraz analiza narażenia zawodowego – w ocenie organu wydającego decyzje w sprawie – nie dały podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w odniesieniu do każdej z chorób, w stosunku do której prowadzono postępowanie, tzn: następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi, astmy oskrzelowej, zawodowego uszkodzenia słuchu i zespołu wibracyjnego.

W odwołaniu od tej decyzji A. J. nie zgadzając się z ww. decyzją przedstawił ponownie warunki swojej pracy i czynniki narażające w całym okresie zatrudnienia na stanowiskach mechanika samochodowego oraz kierowcy samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony oraz zakwestionował treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie.

Rozpoznając odwołanie, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. w decyzji z dnia [...] wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu rozpatrzono cały okres zatrudnienia, czynności wykonywane na stanowiskach pracy A. J., w szczególności czas pracy w narażeniu na hałas przy uwzględnieniu natężeń tego hałasu w poszczególnych latach, na podstawie badań środowiskowych. A. J. poddano wielokrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, a w wydanych orzeczeniach stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pod postacią zespołu wibracyjnego, zawodowego uszkodzenia słuchu, astmy oskrzelowej, następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi.

Organ wskazał, ze w sprawie została udokumentowana (łącznie) prawie 17-letnia praca A. J. z okresowym narażeniem na wiele czynników szkodliwych, ale jest to tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej, a mianowicie, zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują poszczególne wymienione wyżej rozpatrywane schorzenia i wskazane zostało, że ich etiologia jest pozazawodowa.

Jak podniósł organ, samo narażenie na czynnik mogący spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z powstaniem choroby zawodowej, lecz tylko jednym z elementów mogących wpłynąć na zaistnienie zawodowego schorzenia. Ponadto inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli upoważnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazują na pozazawodowe przyczyny stwierdzonego schorzenia oraz w sposób jednoznaczny wykluczają jego zawodową etiologię.

W świetle zebranego materiału dowodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji uważając, że materiał ten wyczerpująco uzasadniał brak podstaw do stwierdzenia u A. J. choroby zawodowej i w pełni podzielił ocenę organu I instancji.

Rozpoznając skargę na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 91/06 stwierdził nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] oraz decyzji nr [...] z dnia [...] i decyzji nr [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu powołanego wyroku sąd wskazał, że decyzja PPIS w K. z dnia [...] stwierdzająca nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. J. jako rażąco naruszająca art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej obarczona jest wadą nieważności. Konsekwencją takiego stanowiska musiało być uznanie , że nieważnością dotknięta jest decyzja PPIS w K. [...] z dnia [...], gdyż dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną ( decyzją PPIS w K. z dnia [...]) oraz utrzymująca ją w mocy decyzja nr [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...].

Mając na uwadze powyższe wskazania sądu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., rozpatrując ponownie sprawę, po analizie akt zgromadzonych w postępowaniu przed organem I instancji, decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Nr [...] PPIS w K. z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja ta została wydana zanim organ I instancji uzyskał orzeczenie lekarskie z IMP w Ł. jako jednostki orzeczniczej II stopnia, zatem rażąco naruszono przepis § 10 w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Stwierdzając nieważność decyzji [...] PPIS w K. z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, że organ l instancji winien ponownie rozpatrzyć sprawę uwzględniając cały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu, w tym materiał dowodowy zgromadzony po dniu [...] i po zawiadomieniu strony w trybie art. 10 § 1 kpa wydać stosowną decyzję uzasadnioną zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a. i z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku NSA Oddział Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30.10.2002r. sygn. akt II S.A./Łd 701/99.

Rozpoznając ponownie sprawę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zawiadomił w trybie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u A. J. pod postacią następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi, astmy oskrzelowej, zawodowego uszkodzenia słuchu i zespołu wibracyjnego (wymienionych w poz.1,3,15,16 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych) oraz w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia uwag w terminie 7 dni.

Skarżący korzystając z tego prawa złożył pismo, w którym stwierdził, iż nie zgadza się w całości z zebraną dokumentacją o chorobie zawodowej. Stwierdził, że pracował w warunkach szkodliwych, w których wielokrotnie były przekroczone normy związków chemicznych jak chlor, sól, benzol, węglowodory aromatyczne, pył krzemionki (w trakcie tłuczenia kamienia) i kurz. Na skutek tych składników wielokrotnie uległ zatruciu, był leczony szpitalnie i nabył się niesprawności wentylacji płuc typu obturacyjnego. Nastąpiły też zmiany w układzie nerwowym i obwodowym układzie nerwowym (dyskopatie), układzie naczyniowym, układzie ruchu, układzie przedsionkowym po zawale. Wskazał, że jeżdżąc pojazdami ciężarowymi doznał urazów kręgosłupa – dyskopatii dwupoziomowej kręgów szyjnych od C3 do C7 i lędźwiowych L4 L5/S1 oraz ma wyrobione krążki międzykręgowe, co potwierdził magnetyczny. W jego ocenie wyniki badań potwierdzają typową chorobę kierowcy określoną w pkt 13 wykazu( przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów) , która jest wynikiem długotrwałej jazdy pojazdem ciężarowym w młodym wieku po 360-380 godzin miesięcznie. Wskazał także, że nie tylko jeździł samochodem ciężarowym ale też brał udział w rozładunku różnych materiałów: płyt azbestowych, worków cementu i wapna o wadze 50 kg. W jego ocenie rozpoznane u niego schorzenia potwierdzają chorobę z punktu 13 wykazu. Natomiast pkt 15 wskazywany przez organ nie ma nic wspólnego z charakterem jego pracy. Takie stanowisko skarżący potwierdził też w kolejnym piśmie z 27 czerwca 2007 r.

W takiej sytuacji PPIS w K. postanowił cały zebrany materiał dowody skierować do niezależnej jednostki orzeczniczej w celu uzyskania dodatkowej konsultacji. W rezultacie Skarżący został poddany kolejnym badaniom w dniach 17-26 października 2007 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego – Szpitalu - na Oddziale Chorób Zawodowych i Chorób Wewnętrznych. Po przeprowadzeniu badań 8.11.2007 r. wydane zostały 4 orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej : zespołu wibracyjnego (pozycja 16 wykazu z rozporządzenia RM z 1983 r.) uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem (pozycja 15 wykazu) , astmy oskrzelowej (pozycja 3 wykazu), następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi ( pozycja 1 wykazu).

Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym skarżący ponownie zarzucił, że brak jest w sprawie opinii zgodnych z jego zawodem i wykonywaną pracą takich jak wskazane w punkcie 4,6,13,14, 15.

Decyzjami z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie stwierdził u A. J. choroby zawodowej :

- następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294), zgodnie z § 10 rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 (Decyzja Nr [...]);

- astmy oskrzelowej wymienionej w pozycji 3 wykazu (Decyzja Nr [...]);

- zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem wymienionej w pozycji 15 wykazu (Decyzja Nr [...]);

- zespołu wibracyjnego wymienionej w pozycja 16 wykazu (Decyzja Nr [...]) .

Organ I instancji w uzasadnieniu wymienionych decyzji wskazał, że A. J. był zatrudniony w latach 1969-1988 (z przerwą 2 lat 1978-1979) najpierw jako mechanik samochodowy (1969-1972), a następnie jako kierowca samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony (lata 1972-1988) odpowiednio u pracodawców: A. (mechanik), Spółdzielnia Usługowo Wytwórcza KR w K., Wojewódzki Związek Transportu Mleczarskiego o/K., Spółdzielnia Transportu Wiejskiego w K., Centrala Nasienna w K. oraz Rejon Dróg Publicznych w K. (obecna nazwa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. Rejon w K.). Na stanowiskach pracy występowało narażenie na drgania mechaniczne, narażenie na hałas , narażenie na oleje silnikowe, olej napędowy, benzynę, spaliny silnika Diesla i silnika benzynowego, cement, wapno, azbest, węgiel, asfalt, smołę, mazut chlor, sól , żwir, nawozy sztuczne, pył zbóż i innych nasion. W sierpniu 1988 r. A. J. przeszedł na rentę chorobową.

Jak dalej wskazał organ, w przeprowadzonym postępowaniu A. J. został poddany wielokrotnie specjalistycznym badaniom lekarskim w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia: Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł., Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł., Przychodni Chorób Zawodowych IMP (odrębna jednostka organizacyjna działająca w ramach tego samego Instytutu Naukowego) oraz wobec zgłaszanych zastrzeżeń do orzeczeń lekarskich wydanych przez ww. jednostki orzecznicze w Ł., przeprowadzono ponowne badania w okresie od 17.10.2007r do 26.10.2007r w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Szpitalu, w Oddziale Chorób Zawodowych i Chorób Wewnętrznych Regionalnym Ośrodku Ostrych Zatruć w Sosnowcu.

Organ I instancji wskazał, że niezależnie od siebie wydały one orzeczenia o braku podstaw do obecności schorzeń mogących być następstwem narażenia zawodowego na drgania mechaniczne w trakcie pracy zawodowej; o braku podstaw do obecności schorzeń mogących być następstwem zatruć substancjami chemicznymi, z którymi badany miał kontakt w trakcie swojej pracy zawodowej; o braku podstaw do schorzeń mogących być następstwem występowania alergenów środowiska pracy, z którymi badany miał kontakt w trakcie swojej pracy zawodowej; o braku podstaw do obecności schorzeń mogących być następstwem narażenia na hałas, z którym badany miał kontakt w trakcie swojej pracy zawodowej. Potwierdzone zostały tym samym – jak podkreślił organ – wcześniejsze ustalenia dokonane w WOMP w P. z dnia [...] oraz IMP w Ł. z dnia [...].

Organ I instancji wskazał, że podstawę do rozpatrzenia sprawy stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 .11. 1983 r w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 1 rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby, określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynników szkodliwych dla zdrowia uwzględnia się m.in. rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego , sposób wykonywania pracy . W tym celu przeprowadza się postępowanie wyjaśniające oraz analizuje się wszelką posiadaną dokumentację. Jak w związku z tym wyjaśnił organ, udokumentowana została (łącznie) prawie 17 letnia praca A. J. w okresowym narażeniu na wiele czynników szkodliwych, ale był to tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został natomiast – w ocenie organu – spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej, a mianowicie zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują wymienione wyżej rozpatrywane schorzenia i wskazane zostało, że ich etiologia jest pozazawodowa. Zatem nie został wypełniony wymóg zawarty w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Organ wyjaśnił, że samo narażenie na czynnik mogący spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z jej powstaniem, lecz tylko jednym z elementów mogących wpłynąć na zaistnienie zawodowego schorzenia. Podkreślił także, że inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli upoważnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazują na pozazawodowe przyczyny stwierdzonego schorzenia oraz w sposób jednoznaczny wykluczają jego zawodową etiologię.

Od powyższych decyzji A. J. odwołał się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. nie zgadzając się z odmową uznania choroby zawodowej. W ocenie odwołującego się błędnie przyjęto brak związku jego chorób z wieloletnią pracą kierowcy zawodowego pojazdów ciężarowych. W treści odwołania strona szczegółowo opisuje kolejne etapy badań jakim został poddana, wskazując w związku z tym na nieprawidłowe w jej ocenie ustalenia tych badań, błędy i nieścisłości.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołując na wstępie znaczny fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 20 kwietnia 2006 r. wyjaśnił podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] PPIS w K. z [...]. Dalej przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonych do niego decyzji organu I Instancji wskazał na tryb i zakres przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania, w szczególności w przedmiocie realizacji zaleceń sądu zawartych w wyroku z dnia 30 października 2002 r. Podkreślił, że NSA nakazał w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy poczynić ustalenia co do narażenia skarżącego A. J. na kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia (asfalt, smoła, mazut) oraz uzyskać wyczerpujące orzeczenie lekarskie z odniesieniem się do wszystkich zgłaszanych się uprzednio schorzeń – w tym astmy oskrzelowej Stwierdził, że zgodnie z poleceniem Sądu PPiS w K. dokonał niezbędnych uzupełnień w ocenie narażenia zawodowego i wystąpił do WOMP w Ł. o przeprowadzenie ponownych pełnych badań lekarskich uwzględniających kontakt pracownika z wszystkimi możliwymi czynnikami występującymi w jego środowisku pracy. Jak w związku z tym wskazał organ odwoławczy, w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich w WOMP w Ł. A. J. uzyskał orzeczenie Nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ustalenia kliniczne i obserwacja w kierunku chorób zawodowych w stosunku, do których prowadzono postępowanie tzn. zespołu wibracyjnego, zawodowego uszkodzenia słuchu, astmy oskrzelowej lub następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi - wypadły negatywnie i przedłożone zostało w tym celu wyczerpujące uzasadnienie z podaniem przyczyn uniemożliwiających rozpoznanie zawodowego schorzenia. Również kolejne badanie, badanie w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł. potwierdziło w całej rozciągłości brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W tym zakresie organ wskazał na kartę informacyjną leczenia klinicznego i orzeczenia z dnia [...], zawierające szczegółowe dane z przeprowadzonych badań specjalistycznych i zawarte w epikryzie obszernie omówienie przesłanek nie dających podstaw do uwzględnienia występujących zmian chorobowych za związane z pracą.

Potwierdzeniem dwóch poprzednich badań są – jak wskazał organ odwoławczy – ustalenia kliniczne przedstawione w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...]. Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł., gdzie w uzasadnieniu szczegółowo omówiono powody, które nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej w żadnym w występujących u A. J. schorzeń.

Powyższe potwierdza także dodatkowa konsultacja w niezależnej jednostce orzeczniczej - Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Jej wynikiem było przeprowadzenie raz jeszcze specjalistycznych, szczegółowych badań lekarskich ukierunkowanych na stwierdzenie, czy w istniejących dolegliwościach u A. J. istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi, astmy oskrzelowej, zawodowego uszkodzenia słuchu i zespołu wibracyjnego.

Po pobycie w Klinice Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w okresie od 17.10.2007 r. do 26.10.2007 r. zostały wydane orzeczenia lekarskie nr rej. [...], [...], [...], [...] - wszystkie z tą samą datą [...] - o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w każdym z rozpatrywanych schorzeń.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego niezbicie wynika, że praca wykonywana przez pana A. J. przez l 7 lat na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych nie była przyczyną powstania istniejących schorzeń, bowiem nie wykazują one klinicznego obrazu, jakie charakteryzują wspomniane powyżej rozpatrywane zmiany chorobowe i ich etiologia jest pozazawodowa. Zatem nie spełniony został wymóg zawarty w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 12 maja 2008 r. A. J. zarzucił, że organy sanitarne i lekarz wydający orzeczenia nie wykonali zaleceń zawartych w wyroku sądu i nie zastosowali przepisów rozporządzenia z 18.11.1983 r. Orzeczeniom lekarskim, na których oparły się organy rozstrzygając sprawę zarzucił, że są niespójne, sprzeczne z kartami informacyjnymi wydanymi przez niżej podane instytucje na których to były oparte orzeczenia. Wskazał że "W orzeczeniach jest potwierdzona nowa ustawa, np. określa do l roku, brak dyskopatii szyjnej i lędźwiowej i chorób współistniejących jak astmę, alergie, obturacyjne płuc, a z ustawy z listopada 1983r nie ma ograniczeń, a także są choroby kręgosłupa w punkcie 13 i choroby współistniejące w punkcie 4.6.14." Podniósł także, że decyzje wydane zostały "na niewłaściwy zawód" gdyż wykonywał zawód kierowca zawodowy- ładowacz, a organy odnoszą się zawodu operator prasy i młotów pneumatycznych itp.. W dalszej części skargi A. J. szeroko opisuje kolejne orzeczenia lekarskie wydane w sprawie, kwestionując ich wyniki i zarzucając nieprawidłowości w ich opisie, poprzez ukrywanie faktycznych przyczyn jego schorzeń. W ocenie skarżącego w badanym stanie faktycznym mamy do czynienia z klinicznymi przypadkami choroby zawodowej i jako takie przedmiotowe badania winny zostać uznane za wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej z punktu 13 i współistniejących z punktu 4,6,14. Stwierdził, że lekarze specjaliści, którzy go badali potwierdzili choroby z punktu 13,4,6,14 a lekarz prowadzący bezprawnie zmienił te opinie na dodatek przysyłając 3 orzeczenia w różnych terminach, " tłumacząc się, że nie wie z której ustawy ma podłączyć choroby zawodowe /.../". W ocenie skarżącego orzeczenie IMP w Ł. zostało wydane na podstawie przepisów rozporządzenia RM z 30 sierpnia 2002 r., a nie na podstawie rozporządzenia z 18.11.1983 r., które powinno mieć zastosowanie w jego sprawie. Wskazywał, że przeprowadzone przez specjalistów badania zarówno w IMP w Ł. jak i IMP szpitalu w Sosnowcu potwierdzały występowanie u niego chorób zawodowych: - ortopeda potwierdził chorobę kręgosłupa i typową sylwetkę i chorobę zawodową kierowcy; - laryngolog stwierdził przewlekłe zapalenie zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy , wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym, uczulającym i żrącym jak chlor, wapno; - pulmonolog potwierdził astmę oskrzelową, obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc /.../. Tymczasem lekarz prowadzący wydał orzeczenie według własnego uznania nie opierając się na dowodach wykazanych przez specjalistów. Twierdzenie organów sanitarnych, że brak jest podłoża zawodowego występujących u niego chorób uważa za bezzasadne i zarzuca, że nie podaje się żadnych innych przyczyn jego chorób.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wnosił o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje dotychczasowe rozstrzygnięciu i argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. skarżący cofnął skargę w takim zakresie w jakim zaskarżona decyzja utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji o nierozpoznaniu u niego zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. W pozostałym zakresie popierał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest w ocenie Sądu uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to , że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi :

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ). Trafnie bowiem skarżący zarzuca, że organy inspekcji sanitarnej nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku NSA.

Zgodnie ze wskazanym przepisem, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W przedmiotowej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 października 2002 r. ( II SA/Łd 701/99) był art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ). Stwierdzając naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy NSA wskazał na wady jakimi dotknięte było postępowanie administracyjne oraz konieczność poczynienia w sprawie dalszych ustaleń (wskazania NSA przedstawione zostały w części historycznej uzasadnienia).

W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości ( patrz wyrok NSA z 22.09.1999 r I S.A. 2019/98 ONSA 2000/3/129, uchwała NSA z 21.06.1999 r OPS 4/99 ONSA 1999/4/118, wyrok NSA z 18.08.2004 r FSK 207/04 – OSP 2005/2/18, wyrok WSA w Warszawie z 14.05.2004 r. II SA 1221/03 – niepublikowany ), że ocena prawna, o jakiej mowa w art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), a także w art. 153 p.p.s.a. dotyczyć może zarówno stanu faktycznego, wykładni prawa materialnego i procesowego jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej , a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, a także w razie wzruszenia pierwotnego wyroku środkami przewidzianymi prawem . Taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie. Naruszenie treści art. 99 wskazanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające /.../, czy praktycznie tak samo brzmiącego art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270), musi być konsekwentnie eliminowane poprzez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej zaprezentowaną oceną prawną także i samego Sądu. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji , obowiązującą w polskim prawie.

Tak jak wskazał Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., z mocy § 10 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r w sprawie wykazu chorób zawodowych /.../(Dz. U. Nr 132, poz. 1115) podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 zm. 1989 r. Nr 61, poz. 364 ).

Stosownie do przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe uznaje się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Stosownie zaś do przepisu ust. 2 tego samego § 1 , przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się m.in. : " rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z (...) czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe". Na podstawie orzeczenia w sprawie choroby zawodowej oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia ( § 10 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r.).

Aby dane schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową :

1/ stwierdzona choroba musi być wymieniona w Wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia i

2/ w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia, które mogły wywołać tę chorobę.

W wyroku z dnia 3 lutego 1999 r. - III RN 110/98 (Prok i Pr 1999/7-8/56) Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Domniemanie takie może zostać obalone przez zakład pracy w toku postępowania przed organami inspekcji sanitarnej, jeżeli zakład pracy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą (OSNCP z 1985 r. z. 4, poz. 53). Pogląd ten został podtrzymany także w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego ( wyrok z 11 marca 1999 r III RN 128/98 – OSP 1999/24/771, wyrok 4 czerwca 1998 r. II RN 36/98 – OSNAPiUS 1999/6/192 ).

W świetle § 1 wskazanego wyżej rozporządzenia z 1983 r., jeżeli orzeczenie lekarskie rozpoznaje chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, że czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione (wyrok NSA z 23.03.1999r. I S.A. 1420/98 ).

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym udokumentowana została prawie 17 letnia praca skarżącego z okresowym narażeniem na wiele czynników szkodliwych, z tym że ani uzasadnienia decyzji wydanych w I instancji ani uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierają w tym zakresie żadnych bliższych ustaleń. Ustalenia poczynione przez organ I instancji, zaakceptowane przez organ odwoławczy, zamykają się praktycznie w jednym zdaniu: "Na stanowiskach pracy występowało narażenie na drgania mechaniczne, narażenie na hałas, narażenie na oleje silnikowe, olej napędowy, benzynę, spaliny silnika Diesla i silnika benzynowego, cement, wapno, azbest, węgiel, asfalt, smołę, mazut chlor, sól , żwir, nawozy sztuczne, pył zbóż i innych nasion". Uzasadnienia wszystkich 4 decyzji organu I instancji są praktycznie jednobrzmiące i ograniczają się do wymienienia miejsc pracy i stanowisk pracy, na których zatrudniony był skarżący do sierpnia 1988, kiedy przeszedł na rentę chorobową. Następnie wskazują kolejno jednostki organizacyjne służby zdrowia, które wydawały orzeczenia w sprawie oraz stwierdzają, że wydały one niezależnie od siebie orzeczenia o braku podstaw do obecności schorzeń mogących być następstwem narażenia zawodowego: na drgania mechaniczne , na hałas , na alergeny środowiska pracy, z którymi badany miał kontakt oraz braku schorzeń mogących być następstwem zatruć substancjami chemicznymi , z którymi badany miał kontakt. W dalszej części po przeanalizowaniu ogólnie przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. organ stwierdza, że rozpatrzył cały okres zatrudnienia i czynności wykonywane na stanowiskach pracy A. J. i uznał, że został spełniony tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został natomiast spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej – zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują wymienione schorzenia. Równie ogólnymi ustaleniami i sformułowaniami posługuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie skargę, takie uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji rażąco narusza art. 107 § 1 i 3 k.p.a., który stanowi, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji/.../. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zaskarżona decyzja nie zawiera praktycznie żadnych ustaleń co do tego jakie schorzenia rozpoznano u skarżącego, jakich ustaleń dokonał organ na podstawie zebranego w sprawie bardzo obszernego materiału dowodowego. Brak jest także oceny tego materiału, w tym przede wszystkim oceny orzeczeń lekarskich, które stanowią podstawowy dowód w sprawie. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w tej sprawie podkreślał, że opinia nie może ograniczać się jedynie do samej konkluzji. Winna ona zawierać uzasadnienie, które pozwoli organom administracji na sprawdzenie na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i tym samym skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. W tej sprawie organ akceptując wnioski z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie nie wyjaśnił w jaki sposób przeprowadził ocenę tych orzeczeń i nie odniósł się praktycznie do żadnych zarzutów skarżącego zgłaszanych w toku postępowania, a ustalenia co do narażenia skarżącego na kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia ograniczyły się tylko do wymienienia szkodliwych substancji mimo, że w aktach znajdują się dokumenty mogące wskazywać jak dalece przekroczone były dopuszczalne normy stężenia tych substancji (np. skierowanie do Poradni Chorób Zawodowych wystawione Przedsiębiorstwo Robót Drogowych k-81 akt adm.). Tym samym doszło także do naruszenia przez Organ odwoławczy art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Stwierdzić także należy, że organ m.in. nie odniósł się do zarzutu, że orzeczenie lekarskie WOMP Poradni Chorób Zawodowych w Ł. z dnia [...] występuje w aktach sprawy w dwóch wersjach , i że w jednej z nich ( przed korektą ) w odniesieniu do rozpoznanych u skarżącego zaburzeń sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego i rozpoznanej w przeszłości astmy oskrzelowej stwierdza, że "aktualny wykaz chorób zawodowych ograniczył do jednego roku okres od ustania zatrudnienia, kiedy może być rozpoznane to schorzenie" ,co może wskazywać, że lekarz wydający orzeczenie brał pod uwagę wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z 30 lipca 2002 r., nie zaś mający zastosowanie w sprawie Wykaz Chorób Zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia RM z 1983 r., który nie wprowadzał żadnych ograniczeń czasowych co do zgłoszenia i rozpoznania choroby zawodowej. To samo orzeczenie lekarskie, po dokonaniu korekty, w odniesieniu do rozpoznanej u skarżącego w przeszłości astmy oskrzelowej stwierdza tylko, że zawodowe tło astmy występuje u ok. 5% na nią chorujących i że brak jest danych dokumentujących wystąpienie astmy w trakcie pracy, co nie uprawnia do przyjęcia jej zawodowego tła. Równocześnie orzeczenie to, powtarza, że w badaniu spirometrycznym stwierdzono u skarżącego zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego.

Takie rozpoznanie zawarte w orzeczeniu lekarskim wymagało wyjaśnienia, dlaczego lekarz odwołuje się do okresu czasu w którym ujawniła się choroba i czy ma to znaczenie z punktu widzenia oceny medycznej, czy tylko jest to błędne odwołanie się do nowego rozporządzenia z 2002 r. Następnie rozważenia także przez organy inspekcji sanitarnej czy u skarżącego nie występuje ewentualnie choroba zawodowa wskazana w punkcie 4 Wykazu Chorób Zawodowych. Za zasadne i wymagające wyjaśnienia należy też uznać zastrzeżenia skarżącego do treści orzeczenia IMP w Sosnowcu stwierdzającego brak podstaw do rozpoznania u niego astmy oskrzelowej w połączeniu ze stwierdzeniem zawartym w karcie wypisowej ze szpitala, że brak danych dokumentujących występowanie u badanego astmy oskrzelowej w trakcie pracy i w rok po ustaniu zatrudnienia oraz aktualne wyniki badań, brak jest podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. To sformułowanie także wskazuje na ocenianie schorzeń u skarżącego pod kątem przepisów rozporządzenia z 2002 r. Powyższe wątpliwości powinny zostać wyjaśnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy , a organ powinien mieć na uwadze, że w stanie prawnym obowiązującym przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych (Wykaz Chorób Zawodowych z 1983 r. nie przewiduje ograniczenia w postaci wprowadzenia okresu , w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej) i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Domniemanie takie może zostać obalone przez zakład pracy w toku postępowania przed organami inspekcji sanitarnej, jeżeli zakład pracy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą.

Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem organów sanitarnych, że postępowanie mogło toczyć się tylko w przedmiocie ewentualnego ustalenia chorób zawodowych z punktu: 1/ " zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć"; 3/ "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli, choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, beryloza; 15/ "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu"; 16/ "zespól wibracyjny", natomiast np.. wymieniane przez skarżącego schorzenie określone w pkt 13 Wykazu nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania i nie może być rozpatrywane w tej sprawie.

Takie stanowisko organu pozostaje wprost w sprzeczności ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 5), że zgodnie z poleceniem Sądu PPiS w K. dokonał niezbędnych uzupełnień w ocenie narażenia zawodowego A. J. i wystąpił do WOMP w Ł. o przeprowadzenie ponownych pełnych badań lekarskich w celu rozpoznania choroby zawodowej z uwzględnieniem już wszystkich określonych czynników szkodliwych występujących podczas wykonywania pracy. Sporządzony na wstępie postępowania 15.09.1998 r. wywiad epidemiologiczny wskazuje jako czynniki szkodliwe w miejscu pracy skarżącego wibracje, hałas oraz pozycję statyczną, a w odwołaniu z 30.11.1998 r. skarżący dodał kontakt z substancjami szkodliwymi powodującymi zatrucia. Praktycznie to lekarze wydający orzeczenia ( opinie) w sprawie określili jakie schorzenia występują u skarżącego, a następnie stwierdzili, że rozpoznane schorzenia nie stanowią choroby zawodowej z pkt 1,3,15 i 16. Jeżeli więc rozpoznane u skarżącego choroby mogą być ocenione pod kątem spełnienia kryteriów choroby zawodowej z innego punktu Wykazu Chorób Zawodowych, to jednostka orzecznicza, następnie organ wydający decyzję mieli obowiązek dokonania takiej oceny i wyjaśnienia dlaczego stwierdzonych u skarżącego schorzeń można lub nie można zakwalifikować do chorób zawodowych wskazanych w Wykazie, w tym przypadku w punkcie: 4/ "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego"; 6/ "przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym"; 13/ "przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów". W takiej sytuacji bowiem nie chodzi o nowe schorzenia, które mogłyby być uznane za chorobę zawodową ale o prawidłową ocenę i kwalifikację schorzeń rozpoznanych u skarżącego od początku postępowania.

Reasumując, brak zatem ustaleń i rozważań w opisanym powyżej zakresie oznacza, że organ z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 nie sprostał obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nie ustosunkował się w sposób należyty do zarzutów skarżącego. Nadto organy sanitarne oparły swoje rozstrzygnięcia bezkrytycznie i mechanicznie tylko na wnioskach zawartych w orzeczeniach lekarskich, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem wszechstronnego, wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien zwrócić się o uzupełnienie opinii lekarskich i ustalić czy stwierdzona u skarżącego niewydolność narządu oddechowego oraz przywoływana choroba oskrzeli może być uznana za chorobę z punktu 3 lub 4 Wykazu Chorób Zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 18.11.1983 r. , a jeżeli nie to dlaczego i czy pozostałe schorzenia wskazywane przez skarżącego mogą być uznane za schorzenia z innego punktu Wykazu niż 1,3 i 16. Uzasadnienie wydanej decyzji winno przy tym odpowiadać wszystkim wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ powinien też mieć na uwadze, że pojęcie choroba zawodowa jest pojęciem prawnym. Jednostki organizacyjne wskazane w § 7 rozporządzenia są właściwe tylko do rozpoznawania chorób zawodowych , to jest rozpoznania danego schorzenia i ustalenia czy jest to choroba umieszczona w wykazie chorób zawodowych , a także wyjaśnienia czy mogła zostać wywołana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi w danym środowisku pracy.

Natomiast ocena całego zebranego materiału dowodowego i wydanie decyzji administracyjnej o stwierdzeniu choroby zawodowej lub odmowie stwierdzenia takiej choroby należy już do właściwego inspektora sanitarnego, zgodnie z § 10 ust.1 rozporządzenia, a nie lekarza wydającego opinię. Oczywiście Wykaz Chorób Zawodowych stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych, co oznacza, że za chorobę może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie. Zachorowanie na chorobę nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w wykazie, nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej ( uchwała składu Siedmiu Sędziów NSA z 20 maja 2002 r. OPS 3/02 – publ ONSA 2003/1/4).

Z powyższych względów z uwagi na to, że zaskarżona decyzja naruszyła wskazane powyżej przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Ponieważ skarżący cofnął skargę w takim zakresie, w jakim zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy orzeczenie organu I instancji nie stwierdzające choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ( decyzja Nr 3/08) , Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 , uznając cofnięcie za skuteczne, umorzył w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne. Orzekanie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd uznał za bezprzedmiotowe, gdyż ocena legalności dotyczyła decyzji omawiających uznania choroby zawodowej.

RA