Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1112/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 3, art. 9b ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Góraj Janusz Walawski Protokolant Asystent sędziego Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej jako skarżąca), utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] grudnia 2009 r. odmawiającą nadania skarżącej stopnia nauczyciela dyplomowanego.

Do wydania decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

[...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., działając na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm. – dalej jako "ustawa KN"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o nadanie stopnia nauczyciela dyplomowanego, odmówił skarżącej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca, ubiegając się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego, spełniła wymagania określone w art. 9b ust. 1 i 4 ustawy KN, tj.: posiada stopień nauczyciela mianowanego, odbyła staż zakończony uzyskaniem pozytywnej oceny dorobku zawodowego, posiada wymagane kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela. W dalszej części uzasadnienia organ podał, że Komisja powołana postanowieniem [...] Kuratora Oświaty dokonała analizy dorobku zawodowego skarżącej na podstawie przedłożonej przez nauczyciela dokumentacji i przeprowadzonej rozmowy i nie udzieliła akceptacji na stopień nauczyciela dyplomowanego, ponieważ obliczona średnia arytmetyczna punktów nie wynosiła co najmniej 7. Okoliczności te uzasadniały – w ocenie organu – odmowę nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli poprzez nieprawidłowe ustalenie składu Komisji Kwalifikacyjnej powołanej na jej wniosek. Zwróciła uwagę, że w składzie Komisji nie było ani jednego eksperta z kwalifikacjami do nauczania języka angielskiego, w sytuacji, gdy jest ona także nauczycielką tego języka. Wskazując na treść powyższego przepisu, oceniła, że wymaga on aby przesłanki w nim określone co do ekspertów były spełnione rozdzielnie. Tymczasem wśród ekspertów oceniającej ją Komisji Kwalifikacyjnej tylko jedna osoba – M. O. spełniła oba warunki. Skarżąca zarzuciła nadto, że postępowanie Komisji Kwalifikacyjnej odbywało się w sposób sprzeczny z trybem postępowania stosowanego w sprawie uzyskiwania przez nauczycieli stopni awansu zawodowego. Nie została bowiem poinformowana o składzie Komisji Kwalifikacyjnej, Komisja nie miała informacji o ocenie jej pracy dokonanej przez dyrektora szkoły, zaś w protokole z posiedzenia Komisji znalazły się stwierdzenia oceniające dorobek zawodowy skarżącej niezgodnie ze stanem faktycznym. Zdaniem skarżącej ocena merytoryczna jej pracy dokonana przez Komisję nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Komisja nie wniknęła w istotę zadań zrealizowanych przez skarżącą i przedstawionych w jej wniosku.

Minister Edukacji Narodowej wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu wskazał, że organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest związany merytorycznym stanowiskiem Komisji w sprawie udzielenia bądź nieudzielania nauczycielowi akceptacji. Nauczycielowi, który nie uzyskał akceptacji Komisji, odmawia się nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Organ odwoławczy nie ma kompetencji do merytorycznego weryfikowania odmowy udzielenia akceptacji przez Komisję lub zmiany dokonanej przez Komisję oceny i w konsekwencji do nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego wbrew stanowisku Komisji. Organ podał, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadzono postępowanie nadzorcze. W jego wyniku, w postępowaniu kwalifikacyjnym przeprowadzonym na wniosek skarżącej, nie stwierdzono naruszenia przepisów i ustalono, że skład powołanej Komisji został wyznaczony zgodnie z przepisami art. 9g ust. 3 i ust. 5 ustawy KN. W skład Komisji weszli: przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, dyrektor szkoły oraz eksperci o specjalności zawodowej w zakresie nauczania języka niemieckiego i pedagogiki posiadający doświadczenie zawodowe w pracy w zasadniczej szkole zawodowej, technikum, gimnazjum oraz liceum ogólnokształcącym. Powołana Komisja dokonała analizy dokumentacji, przeprowadziła rozmowę kwalifikacyjną ze skarżącą i wystawiła oceny według skali punktowej od 0 do 10, a średnia arytmetyczna punktów przyznanych przez poszczególnych członków Komisji wyniosła 6. W związku z tym, że średnia arytmetyczna punktów nie wyniosła 7 punktów, Komisja orzekła o niewydaniu akceptacji na stopień nauczyciela dyplomowanego. Z przebiegu prac Komisji sporządzony został protokół, w którym zawarto uzasadnienie oceny Komisji.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi na pracę Komisji Kwalifikacyjnej, organ uznał, że skład Komisji został ustalony prawidłowo i zgodnie z przepisami § 10 rozporządzania. Zgodnie z nim w skład Komisji wchodzą eksperci posiadający kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole tego samego typu i rodzaju co szkoła, w której nauczyciel jest zatrudniony, z których co najmniej jeden jest zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz co najmniej jeden naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, co nauczyciel. W skład Komisji Kwalifikacyjnej powołanej przez [...] Kuratora Oświaty weszli eksperci o specjalności zawodowej w zakresie nauczania języka niemieckiego i pedagogiki, posiadający doświadczenie zawodowe w pracy w zasadniczej szkole zawodowej, technikum, gimnazjum oraz liceum ogólnokształcącym.

Odwołując się do stanowiska zajętego w wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2007 r. (I OSK 056/06), organ ocenił, że w skład Komisji Kwalifikacyjnej zostali powołani przez organ I instancji dwaj eksperci, nauczyciele języka obcego (niemieckiego) o specjalności zawodowej odpowiadającej specjalności zawodowej skarżącej, z których jeden jest zatrudniony w placówce odpowiadającej typowi i rodzajowi szkoły, w której jest zatrudniona skarżąca.

Dodatkowo organ podkreślił, że informacja o udzielonych przez nauczyciela odpowiedziach na pytania Komisji, a przede wszystkim rozmowa kwalifikacyjna stanowią element postępowania, które prowadzi do wydania oceny poszczególnych członków Komisji i w efekcie do udzielenia lub odmowy udzielenia akceptacji w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego. Zwrócił przy tym uwagę, że Komisja wskazała na okoliczności mające wpływ na ocenę punktową.

W związku z powyższym, po zbadaniu materiału dowodowego oraz analizie stanu faktycznego, Minister nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] grudnia 2009 r.

Skargę na decyzję Ministra Edukacji Narodowej złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. W jej motywach wskazała na naruszenie prawa, tj. § 10 rozporządzenia, dotyczącego składu Komisji Kwalifikacyjnej.

Zarzuciła, iż w Komisji nie było eksperta o specjalności zawodowej języka angielskiego, w sytuacji gdy jest ona nauczycielką dwóch języków obcych – angielskiego i niemieckiego. Zdaniem skarżącej skoro naucza ona równorzędnie dwóch przedmiotów: języka angielskiego i języka niemieckiego, to w składzie Komisji powinien być co najmniej jeden ekspert, który naucza obu tych języków obcych lub dwóch ekspertów odrębnych dla każdego nauczanego przez skarżącą języka obcego. Skarżąca podtrzymała także zarzut, iż w skład Komisji powinno wchodzić dwóch ekspertów, z których każdy spełnia odpowiednio jedno z wymagań:

– zatrudnienie w szkole tego samego typu i rodzaju, co nauczyciel – wnioskodawca,

– nauczanie tego samego przedmiotu, co nauczyciel – wnioskodawca.

W jej ocenie skład oceniającej ją Komisji tego warunku nie spełniał, gdyż tylko jeden ekspert spełniał te warunki.

Nadto skarżąca zarzuciła, że Minister Edukacji Narodowej – uzasadniając swoje racje – oparł się na uchylonych przepisach rozporządzenia z dnia 1 grudnia 2004 r. oraz na wykładni tych przepisów dokonanej przez NSA w wyroku z 26 kwietnia 2007 r.

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, uznając zarzuty skargi za niezasadne.

W piśmie procesowym z 4 sierpnia 2010 r. skarżąca utrzymując swoją argumentację, zaakcentowała, że przedmiotem nauczania szkolnego nie jest język obcy w ogóle, lecz konkretny język obcy – niemiecki, angielski itd. Skoro zatem w składzie Komisji nie było żadnego eksperta nauczającego języka angielskiego, to Komisja ta nie była władna ocenić spełnienia przez skarżącą jej pracy jako nauczycielki języka angielskiego. Zwróciła również uwagę na istniejące w odpowiedzi na skargę rażące sprzeczności odnośnie składu Komisji Kwalifikacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. M. skargi na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2010 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestie związane z awansem zawodowym nauczycieli uregulowane są w ustawie – Karta Nauczyciela. W rozdziale 3 tego aktu prawnego zostały określone wymagania kwalifikacyjne, zaś w rozdziale 3a znalazły się unormowania dotyczące awansu zawodowego nauczycieli.

W świetle art. 9b ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a i 3 oraz art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy KN warunkiem nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego jest: posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Organ podejmujący decyzję w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego związany jest stanowiskiem komisji kwalifikacyjnej w sprawie udzielenia bądź nieudzielenia nauczycielowi akceptacji. Zarówno przepisy ustawy – Karta Nauczyciela, jak i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli, nie zwierają bowiem uregulowania umożliwiającego zmianę oceny komisji kwalifikacyjnej. Oznacza to, że nauczycielowi, który nie spełnia powyższych warunków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, ze wskazaniem warunków, których nauczyciel nie spełnia (art. 9b ust. 6 w zw. z art. 9b ust. 1 i 4 pkt 3 ustawy KN). W art. 9h ust. 1 i 2 ustawy KN ustawodawca powierzył organom wymienionym w tym przepisie jedynie nadzór nad czynnościami podejmowanymi w postępowaniu o nadanie nauczycielowi stopnia awansu zawodowego. Organ podejmujący decyzję w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest uprawniony do zbadania trybu działania komisji kwalifikacyjnej pod względem zgodności z przepisami i to bez względu na to, czy komisja udzieliła, czy też odmówiła nauczycielowi akceptacji.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca spełniła wymagania określone w przepisie art. 9b ust. 1 ustawy KN, za wyjątkiem uzyskania akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej. Zgodnie z oceną Komisji, skarżąca nie spełniła wymogów określonych w § 8 ust. 2 pkt 1, § 8 ust. 2 pkt 3, § 8 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ww. rozporządzenia. Brak akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej stanowił podstawę decyzji odmawiającej nadania skarżącej stopnia nauczyciela dyplomowanego. W toku postępowania odwoławczego przeprowadzono postępowanie nadzorcze na podstawie powołanego powyżej przepisu i Minister Edukacji Narodowej nie stwierdził naruszenia przepisów prawa.

W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe, aczkolwiek nie cała argumentacja organu przedstawiona w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę. Pozostaje to jednak bez istotnego wpływu na wyniki sprawy, w sytuacji gdy Sąd podzielił pogląd organu co do prawidłowego składu Komisji Kwalifikacyjnej.

Na wstępie dalszych rozważań na podkreślenie zasługuje, że przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego nauczycieli zostały zmienione przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 214, poz. 1580). W tym trybie uległ też zmianie przepis § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, istotny z uwagi na realia rozpoznawanej sprawy. Komisja Kwalifikacyjna, która oceniała skarżącą, została powołana w okresie, gdy rozporządzenie obowiązywało już w zmienionej wersji. Zmiany przepisów weszły bowiem w życie 1 grudnia 2007 r.

Zgodnie z obowiązującym § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia organ powołujący komisję kwalifikacyjną lub komisję egzaminacyjną dla nauczyciela ubiegającego się o stopień awansu zawodowego, ustalając skład komisji, zapewnia w niej udział ekspertów posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole tego samego typu i rodzaju, co szkoła, w której nauczyciel jest zatrudniony, z których co najmniej jeden jest zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz co najmniej jeden naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, co nauczyciel. W obowiązującym wcześniej przepisie § 10 ust. 1 w składzie komisji należało zapewnić udział ekspertów o specjalności zawodowej odpowiadającej typowi i rodzajowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony oraz specjalności zawodowej nauczyciela. W tym brzmieniu przepis ten był przedmiotem wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r., I OSK 1056/06, do której to wykładni odwołuje się organ dla wykazania prawidłowości składu komisji. W powyższym orzeczeniu NSA uznał, że analizowany przepis wymaga, by eksperci legitymowali się uprawnieniami, kwalifikacjami zawodowymi do nauczania w konkretnym typie i rodzaju szkoły, np. szkole podstawowej, gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej, szkole artystycznej, szkole sportowej, nie zaś by byli zatrudnieni w takim samym typie i rodzaju szkoły, jak ubiegający się o awans zawodowy nauczyciel.

W ocenie Sądu powyższy pogląd NSA – wbrew stanowisku organu – nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie z uwagi na zmianę treści przepisu, do którego pogląd ten się odnosi. Przepis § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w dacie powołania Komisji Kwalifikacyjnej dla oceny dorobku zawodowego skarżącej i przeprowadzenia z nią rozmowy, w sposób kategoryczny określał, że co najmniej jeden z ekspertów musi być zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz co najmniej jeden musi nauczać tego samego przedmiotu lub prowadzić ten sam rodzaj zajęć, co nauczyciel. Oznacza to, że wymagania odnoszące się do kwalifikacji i zatrudnienia ekspertów zostały doprecyzowane co do miejsca zatrudnienia i nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć w ten sposób, że przywołane stanowisko NSA stało się nieaktualne w realiach zmienionej treści przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia.

W sprawie niniejszej – w ocenie Sądu – powyższe wymagania odnoszące się do ekspertów wchodzących w skład Komisji Kwalifikacyjnej, wbrew zarzutom skargi, zostały spełnione.

Wykładnia powyższego przepisu dokonana przez skarżącą nie zasługuje na akceptację. Określając skład Komisji Kwalifikacyjnej, prawodawca w przepisie tym ustalił, że co najmniej jeden z ekspertów musi być zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz co najmniej jeden musi nauczać tego samego przedmiotu. W przepisie zostały zatem wskazane przesłanki, które muszą zaistnieć w odniesieniu do ekspertów powołanych do składu Komisji Kwalifikacyjnej, aby można było uznać, że skład tej Komisji jest prawidłowy. Z przepisów natomiast nie wynika, aby zastrzegał on warunek, iż określone w nim przesłanki muszą ziścić się w odniesieniu do różnych ekspertów. Dla uznania, że skład Komisji realizuje wymagania z § 10 ust. 1 rozporządzenia, wystarczy zatem, że jeden z ekspertów będzie zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz będzie nauczał tego samego przedmiotu, co nauczyciel ubiegający się o awans. Nie ma oczywiście żadnych przeszkód, aby wszyscy eksperci spełniali obie przesłanki bądź też, aby wymagania te zaistniały rozdzielnie w osobach różnych ekspertów.

W rozpoznawanej sprawie warunek ten został spełniony, ponieważ M. O. jest nauczycielką języka niemieckiego i jest zatrudniona w liceum ogólnokształcącym. Jest więc ekspertem zatrudnionym w takiej samej szkole, co skarżąca, nauczającym tego samego przedmiotu. Okoliczności tych skarżąca nie kwestionuje.

Wątpliwości budzi, czy ekspert M. J. spełnia warunek nauczania tego samego przedmiotu. Skarżąca wskazuje bowiem, że od 1 września 2009 r. jest ona na emeryturze, co zdaje się wskazywać, że nie naucza języka niemieckiego. Organ do tych twierdzeń skarżącej nie odniósł się. Wątpliwości te jednak pozostają bez wpływu na ostateczny wynik sprawy, albowiem w ocenie Sądu – na co wskazano powyżej – skład Komisji Kwalifikacyjnej oceniającej skarżącą spełniał wymagania określone w § 10 ust. 1 rozporządzenia.

Odnosi się to również do wyczerpania przesłanki nauczania tego samego przedmiotu. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej przedmiotem jest język obcy nowożytny, a nie odrębnie język angielski i język niemiecki. Przedmioty nauczane w poszczególnych rodzajach szkół określane są w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształtowania ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17). Z przepisów rozporządzenia (załącznik nr 4) jednoznacznie wynika, że przedmiotem nauczanym na III i IV etapie edukacyjnym, czyli w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych, jest język obcy nowożytny. Cele kształcenia i treści nauczania są wspólne dla wszystkich języków obcych. Metodyka nauczania języka obcego jest bowiem jedna.

Językiem obcym nowożytnym jest zarówno język angielski, jak i język niemiecki. Skoro zatem w składzie Komisji Kwalifikacyjnej był ekspert nauczający języka obcego nowożytnego – w tym przypadku języka niemieckiego, czyli takiego, jakiego naucza skarżąca, to wymóg przewidziany w § 10 ust. 1 rozporządzenia został spełniony. Dla wypełnienia tego wymogu nie było niezbędne oddzielne powoływanie eksperta języka niemieckiego i eksperta języka angielskiego, skoro języki te stanowią jeden przedmiot nauczany w szkole ponadgimnazjalnej.

Mając powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, pomimo wskazanych wadliwości jej uzasadnienia, odpowiada prawu i dlatego też w oparciu o przepis art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.