Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 241/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 3 i 4, art. 17 ust. 3,4,7,8,11, art. 19 ust. 1 i 2,  art. 20, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej - kpa), po rozpoznaniu odwołania M. B., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] o odmowie przyjęcia M. B. na aplikację ogólną w 2009 r.

Organ wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie w następującym stanie faktycznym. Otóż, wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2009 r. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz art. 104 § 1 kpa, odmówił przyjęcia M. B. na aplikację ogólną w roku 2009. Organ wskazał, że strona została dopuszczona do konkursu na aplikację ogólną w 2009 r. i z pierwszego etapu konkursu otrzymała [...] punkty, zaś z drugiego [...] punktów, a zatem łącznie otrzymała [...] punkty. Tymczasem zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury o kolejności miejsca na liście kwalifikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez kandydatów z obu etapów konkursu. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów uzyska taką samą liczbę punktów, o kolejności miejsca na liście kwalifikacyjnej decyduje liczba punktów uzyskanych z pracy pisemnej, a jeśli liczba punktów uzyskanych z pracy pisemnej jest taka sama, wszystkich tych kandydatów umieszcza się na jednym miejscu na liście kwalifikacyjnej. Stosując powyższe zasady, na liście kwalifikacyjnej kandydatów na aplikantów aplikacji ogólnej, przedstawionej organowi przez komisję konkursową, wskazano liczbę [...] jako liczbę porządkową odpowiadającą wynikowi M. B. Ponieważ Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 6 maja 2009 r. (Dz. Urz. MS Nr 6, poz. 25) wyznaczył limit 300 miejsc na aplikację ogólną w 2009 r., to lista kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną objęła osoby, które na liście kwalifikacyjnej zostały umieszczone na miejscach do liczby porządkowej 276 włącznie. Powyższe oznacza, że M. B. znalazł się na liście kwalifikacyjnej poza określonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem i nie został zakwalifikowany na aplikację ogólną w 2009 r.

Od powyższej decyzji M. B. złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej zmianę i przyjęcie na aplikację ogólną w 2009 r. W uzasadnieniu podniósł, iż nie zgadza się z ilością przyznanych punktów w drugiej części egzaminu – pracy pisemnej. Uznał, że przyznanie mu jedynie [...] punktów z tej części pracy było pomyłką i dlatego wniósł o ponowne sprawdzenie pracy. Wskazał, że przedstawione przez niego rozwiązania kazusów odpowiadały wymaganiom, jakie Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury zasugerowała na stronie internetowej www.nowa-aplikacja.pl, tj. były krótkie, zwięzłe, logiczne i dotyczyły wyłącznie odpowiedzi na zadane w kazusie pytania. Dodał, że od rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej odwoływał się już pismem z dnia [...] września 2009 r., jednak odwołanie nie zostało rozpoznane z uwagi na brak przedmiotowej decyzji w sprawie.

Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że tryb i zasady naboru na aplikację ogólną regulują przepisy ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67, poz. 566). Zgodnie z art. 17 cyt. ustawy, nabór na aplikację ogólną odbywa się w drodze konkursu składającego się z 2 etapów: testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa oraz pracy pisemnej sprawdzającej umiejętność stosowania argumentacji prawniczej, zasad wykładni oraz kwalifikowania stanów faktycznych. Test i zadania w ramach pracy pisemnej, a także zestaw prawidłowych rozwiązań zawartych w teście konkursowym oraz kryteria oceny pracy pisemnej przygotowuje zespół konkursowy. Natomiast konkurs przeprowadzają komisje konkursowe powoływane przez Ministra Sprawiedliwości. Oceny każdej pracy konkursowej dokonują, niezależnie od siebie, dwaj członkowie komisji konkursowej, zaś liczba punktów przyznanych kandydatowi za pracę pisemną jest średnią wystawionych przez nich ocen. Komisja konkursowa po zakończeniu konkursu ustala listę kwalifikacyjną kandydatów na aplikantów aplikacji ogólnej, przy czym o kolejności na liście decyduje suma punktów uzyskanych przez kandydatów z obu etapów konkursu. Kolejnym etapem postępowania jest ustalenie przez Dyrektora Krajowej Szkoły listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną. Na liście tej kandydaci umieszczeni są według kolejności miejsc zajmowanych na liście kwalifikacyjnej, w liczbie odpowiadającej limitowi przyjęć na aplikację ogólną wyznaczoną w danym roku. Dopiero po przeprowadzeniu czynności określonych w art. 19 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy Dyrektor wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną. Od tej decyzji przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Dalej organ podkreślił, że tak określony tryb odwoławczy różni się w istotny sposób od regulacji dotyczących przeprowadzania naboru na aplikację adwokacką, radcowską i notarialną. Stosownie bowiem do przepisów regulujących przeprowadzanie wyżej wskazanych naborów, odwołanie do Ministra Sprawiedliwości przysługuje kandydatowi od uchwały komisji kwalifikacyjnej ustalającej wynik egzaminu wstępnego, czyli podmiotu przeprowadzającego egzamin. A zatem istotą odwołania jest kwestionowanie wyniku egzaminu. Tymczasem w postępowaniu związanym z naborem na aplikację ogólną możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie do decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, który jednak nie przeprowadza i nie ustala wyniku punktowego egzaminu. Ponadto ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie zawiera, istniejących w ustawach korporacyjnych, uregulowań dotyczących trybu zażaleniowego i odwoławczego od rozstrzygnięć przewodniczącego komisji konkursowej.

Powołując się jednak na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. P 21/02 (OTK-A 2004/2/9), organ odwoławczy stwierdził, że powyższe ustalenia nie powinny prowadzić do wniosku, że osoby uczestniczące w konkursie pozbawione są prawa do kwestionowania wyniku egzaminu, zaś ewentualne błędy popełnione przez komisję przy ustalaniu wyniku egzaminu są nieusuwalne. Ze względu bowiem na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego, należy uznać, że do kompetencji Dyrektora Szkoły należy dokonanie ostatecznej oceny wyników egzaminu. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata na aplikanta pozostaje w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację ogólną. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do wyniku egzaminu ustalonego przez komisję konkursową, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy wynik egzaminu konkursowego został ustalony prawidłowo. Choć wynik egzaminu nie podlega zaskarżeniu w odrębnym trybie, to jest istotnym elementem mającym bezpośredni wpływ na treść decyzji.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, przyjęcie przez Dyrektora Szkoły za podstawę faktyczną decyzji wyniku egzaminu ustalonego przez komisję konkursową oznacza w istocie, że organ I instancji w całości uwzględnił stanowisko komisji.

W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że zarówno przygotowanie egzaminu konkursowego, jak i jego przeprowadzenie było zgodne z przepisami. Organ, odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie oceny kazusu z prawa karnego, wskazał, że:

- według opracowanego wzoru uzasadnienia oceny (I.1.) za przyjęcie, że czyn stanowi jedno przestępstwo możliwe było do uzyskania maksymalnie 3 punkty. Obydwoje egzaminatorzy w tym zakresie przyznali po 3 pkt.

- według pkt I. 2. wzoru uzasadnienia oceny, za podanie prawidłowej kwalifikacji: art. 279 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk można było uzyskać 5 punktów. Za podanie kwalifikacji: art. 279 § 1 kk lub art. 279 § 1 kk w zb. (lub w zw.) z art. 288 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk można było uzyskać 3 punkty. Za inną kwalifikację przestępstwa - 1 punkt. Obydwoje egzaminatorzy przyznali za wypowiedź 3 punkty.

- według punktu II. oceny "Uprzednia karalność" - za przyjęcie działania w ramach powrotu do przestępstwa w warunkach art. 64 § 1 kk - można było uzyskać 3 punkty, a za omówienie konieczności przyjęcia art. 115 § 3 kk - 3 punkty. Ponieważ praca M. B. nie zawierała w ogóle takiej wypowiedzi obydwoje egzaminatorzy prawidłowo ocenili ją na 0 punktów.

- według punktu III. tabeli uzasadnienia oceny wypowiedź o konieczności zwrotu telefonu pokrzywdzonemu oceniana była na 3 punkty, a powołanie się na art. 230 § 2 kk na dodatkowy 1 punkt za trafność argumentacji. Ponieważ M. B. zaznaczył, że telefon podlega zwrotowi prawidłowo przyznano mu 3 punkty. Jeden z egzaminatorów przyznał mu dodatkowo 1 punkt za trafność argumentacji, mimo że odwołujący się nie powołał się na art. 230 § 2 kk. Jeden z egzaminatorów w punkcie IV uzasadnienia oceny "Użycie w pracy pojęć: pomijalny zbieg przepisów, rozróżnienie recydywy ogólnej i zwykłej, czyny przepołowione" - przyznał kandydatowi 1 punkt, mimo że praca elementów tych nie zawiera. Dodatkowo przyznał również 1 punkt za poprawność językową i prawniczą. Konkludując, w ocenie organu odwoławczego, oceny z tego kazusu wystawione przez egzaminatorów: 11 pkt i 14 pkt nie były zaniżone.

Następnie organ odniósł się do oceny pracy pisemnej z prawa prywatnego, stwierdzając, że:

- M. B. błędnie podał, że "za szkodę główną - 40 000 zł odpowiada T.U.X, a za pozostałe "(na zasadach ogólnych) Jan W.", nie wskazał, że ubezpieczyciel odpowiada jak sprawca,

- błędnie również podał, że roszczenia stały się wymagalne po upływie 14 dni od zawiadomienia T.U.X o wypadku,

- wadliwa jest wypowiedź: "art. 415 kc - odpowiedzialność Jana W. za pozostałe szkody na zasadach ogólnych",

- nieprawidłowa jest wypowiedź: "słuszne było stanowisko sądu co do braku odpowiedzialności Jana W. za kwotę 40 000 zł (czyli za szkodę)",

- brak wskazania prawidłowej podstawy prawnej odpowiedzialności sprawcy, brak podania jak odpowiadają obydwaj pozwani, brak wskazania wysokości odszkodowania w związku z rozmiarem szkody, brak wskazania co składa się na szkodę majątkową.

Stąd też w ocenie organu, oceny kazusu wystawione przez egzaminatorów: 5 pkt i 4 pkt nie są zaniżone. Wręcz przeciwnie można stwierdzić, że zostały zawyżone. Jeden z egzaminatorów przyznał odwołującemu się 1 punkt za podanie, że szkoda majątkowa obejmuje lucrum cessans i damnum emergens (stratę i utracone korzyści), a praca wypowiedzi takiej nie zawiera. Drugi z egzaminatorów przyznał uczestnikowi konkursu 2 punkty za (uznaną za pełną) odpowiedź określającą wymagalność roszczenia w stosunku do ubezpieczyciela. Wypowiedź ta nie jest jednakże pełna, a wręcz nieprawidłowa, gdyż M. B. w ogóle nie podał, że roszczenie to jest wymagalne w terminie 30 dni od zawiadomienia. Wskazał, że "staje się wymagalne po upływie 14 dni od zawiadomienia T.U.X".

Wreszcie, odnosząc się do oceny z kazusu z prawa publicznego, organ podniósł, że:

- M. B. nie wskazał, że z uchybieniem art. 10, 32 i 40 § 2 kpa nie doręczono pisma pełnomocnikowi,

- za wskazanie właściwości miejscowej organu od jednego z egzaminator otrzymał maksymalną ilość punktów (5), od drugiego - 4 pkt. Odpowiedź na to pytanie nie była pełna, gdyż odwołujący się wskazał, co prawda, przepisy ustawy o pomocy społecznej - art. 101 pkt 1 i 101 pkt 3, ale nie odniósł ich do stanu faktycznego sprawy.

- M. B. w ogóle nie odniósł się do tego, czy Zastępca Dyrektora MOPS był właściwy do rozstrzygania sprawy,

- obydwoje egzaminatorzy przyznali po 4 pkt (przy max. 5 pkt) za uwzględnienie w wypowiedzi, że w sprawie powinna być wydana decyzja administracyjna. M. B. nie uzyskał maksimum punktów, ponieważ nie wskazał, że pismo doręczone stronie nie było decyzją administracyjną,

- obydwoje egzaminatorzy przyznali M. B. po 2 pkt (max) za wskazanie w pracy na możliwość złożenia zażalenia w trybie art. 37 kpa,

- jeden z egzaminatorów przyznał M. B. 2 pkt za udzielenie odpowiedzi, zgodnie z opracowanym wzorem uzasadnienia oceny, że niewydanie aktu powoduje brak możliwości wniesienia odwołania i w konsekwencji złożenia skargi do WSA. Drugi z egzaminatorów przyznał 0 punktów. Organ wskazał jednak, że na ten temat M. B. w ogóle się nie wypowiedział. A zatem oceny kazusu wystawione przez egzaminatorów: 12 i 14 pkt nie są zaniżone.

Dodatkowo Minister Sprawiedliwości podkreślił, że nie mógł zostać uwzględniony zarzut odwołującego się, że kazusy rozwiązał zgodnie z wymaganiami, jakie Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury zasugerowała na stronie internetowej www.nowa-aplikacja.pl. Były to bowiem kazusy jedynie przykładowe, inny był też rodzaj postawionych do nich pytań.

I tak, w ramach konkursu na aplikację ogólną, w pracy z prawa prywatnego M. B. otrzymał zadanie: "Proszę ocenić stanowisko stron i zapadły wyrok z uwzględnieniem następujących zagadnień:

1) Czy za szkodę odpowiadają obaj pozwani, jeśli tak na jakiej podstawie i w jaki sposób jako współdłużnicy?

2) Czy wszystkie zgłoszone szkody podlegają naprawieniu?

3) Kiedy roszczenia stały się wymagalne?

Postawione zadanie było zatem jasne. Kandydat miał dokonać oceny stanowisk sądu i stron, a nie wyłącznie odpowiedzieć na pytania 1-3. Dlatego organ nie podzielił opinii odwołującego się, iż wystarczającym było, tak jak uczynił w swojej pracy, odpowiedzieć na drugie pytanie "Tak". W kazusach z prawa karnego i z prawa publicznego zadanie zostało postawione w taki sam sposób: "Proszę dokonać oceny.... z uwzględnieniem następujących zagadnień...". Dokonanie oceny wymaga pełniejszej wypowiedzi, z podaniem argumentacji, z czym musi się wiązać wskazanie podstawy prawnej i dokonanie subsumcji.

Ze wszystkich wskazanych powyżej przyczyn Minister Sprawiedliwości uznał, że ustalenie wyniku egzaminu M. B. w decyzji organu I instancji było prawidłowe.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że nieprawdziwe jest stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że "M. B. w ogóle nie odniósł się do tego, czy Zastępca Dyrektora MOPS był właściwy do rozstrzygania sprawy". Tymczasem w swojej pracy skarżący opisał tę kwestię jasno i czytelnie, wskazując, że "Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kielcach GENERALNIE nie był właściwy do rozstrzygnięcia w tej sprawie – art. 101 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Mógł jednak uznając sytuację pana Bronisława P. uznać za "szczególnie uzasadnioną" – w myśl art. 101 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej i wówczas byłby właściwy do rozpoznania sprawy". Jednak za powyższą odpowiedź nie uzyskał punktów, zaś na karcie sprawdzającej zaznaczono brak odpowiedzi na ten temat. Powyższe nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy. Dalej skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż w rozwiązaniu wskazał co prawda przepisy ustawy o pomocy społecznej, lecz nie odniósł ich do stanu faktycznego sprawy. Otóż w swojej pracy napisał on: "Z przytoczonego kazusu wynika, że mamy do czynienia z przypadkiem "szczególnie uzasadnionym" i MOPS w Kielcach mógł ustalić właściwość według miejsca pobytu pana Bronisława P. w myśl art. 101 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej". Dlatego w ocenie skarżącego, jeden z egzaminatorów zaniżył mu ocenę za to pytanie o 1 pkt.

Następnie skarżący, odnosząc się do zawartego w zaskarżonej decyzji twierdzenia, iż nie uzyskał maksimum punktów, ponieważ nie wskazał, że pismo doręczone stronie nie było decyzją administracyjną, zauważył, że nie musiał wykazywać, iż przedmiotowe pismo nie było decyzją administracyjną, gdyż wynikało to z treści samego kazusu, uznał on zatem tę informację za pewnik niewymagający dowodzenia. Nie miał również obowiązku cytowania art. 104 kpa, bowiem powoływał w pracy art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który jako lex specialis ma pierwszeństwo wobec przepisów ogólnych. Z kolei ocena organu odwoławczego, że skarżący nie wypowiedział się na temat konsekwencji niewydania aktu w postaci braku możliwości wniesienia odwołania, a ostatecznie złożenia skargi do WSA, nie jest trafna, gdyż na danym etapie sprawy właściwym środkiem było wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co zostało zawarte w jego odpowiedzi, natomiast wybieganie wprzód i rozpisywanie się na temat skargi do WSA byłoby nie na miejscu.

Dalej M. B. podniósł, iż Minister Sprawiedliwości omawiając rozwiązanie przez niego kazusu z prawa prywatnego, nie odniósł się do trzech elementów, za które można było uzyskać po 1 punkcie, tj. kosztu naprawy, wynajmu i utraty zarobku. Na pytanie "Czy wszystkie zgłoszone szkody podlegają naprawieniu?" skarżący udzielił odpowiedzi: "tak", co w jego ocenie oznacza, że zarówno koszt naprawy, jak i wynajem oraz utrata zarobku podlegają naprawieniu. Tymczasem jeden z egzaminatorów przyznał 1 pkt za koszt naprawy, zaś za pozostałe elementy po 0 pkt, drugi z egzaminatorów nie przyznał punktów za żaden ze wskazanych elementów. Świadczy to o niekonsekwencji egzaminatorów.

Dodatkowo skarżący podniósł, że odwołując się od decyzji organu I instancji nie był w posiadaniu własnych prac konkursowych, mimo interwencji w tej sprawie, stąd też treść skargi znacznie różni się od treści odwołania do Ministra Sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpoznawana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 z późn. zm. - zwana dalej ustawą) wprowadziła nowy sposób przeprowadzenia naboru na aplikację sądową i prokuratorską. W miejsce zdecentralizowanego modelu przyjęć na aplikację prowadzonego oddzielnie dla prokuratur i sądów, przez 36 ośrodków szkolenia aplikantów sądowych i prokuratorskich, ustawa buduje zcentralizowany model aplikacji. Aplikacja ta przez pierwsze 12 miesięcy ma charakter ogólny, wspólny dla kandydatów na aplikantów prokuratorskich i sądowych. Kolejny etap stanowią aplikacje specjalistyczne: sędziowska i prokuratorska. W tym modelu aplikację prowadzi jeden wyspecjalizowany podmiot, jakim jest Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury (zwana dalej Szkołą). Nowy model aplikacji ma służyć temu, aby z jednej strony lepiej przygotować przyszłych sędziów i prokuratorów do potrzeb współczesnego wymiaru sprawiedliwości, a z drugiej obniżyć koszty prowadzenia aplikacji (Uzasadnienie do projektu ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, strona 1 i 2, opublikowane na www.ms.gov.pl).

Ustawa przewiduje w rozdziale 3 zupełnie nowy, inny od dotychczasowych rozwiązań, sposób przeprowadzenia naboru na aplikację ogólną. Postępowanie w sprawie naboru wszczynane jest przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (zwanego dalej Dyrektorem), który działając na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy, zamieszcza, w dwóch dziennikach o zasięgu ogólnopolskim oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), i na stronie internetowej Szkoły, zarządzenie Ministra Sprawiedliwości o naborze na aplikacje w danym roku, określające limit miejsc na poszczególne aplikacje, a także ogłoszenie o naborze na aplikację ogólną. Treść ogłoszenia jest określona w art. 16 ust. 4 ustawy. Kandydaci na aplikantów składają w terminie określonym w ogłoszeniu zgłoszenia do konkursu.

Dalsze postępowanie w sprawie naboru na aplikację ogólną składa się z dwóch części: przygotowania materiałów egzaminacyjnych oraz egzaminu konkursowego.

Przygotowanie materiałów egzaminacyjnych jest powierzone zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy specjalnemu podmiotowi prawnemu, jakim jest zespół konkursowy. Skład zespołu jest określony w art. 17 ust. 4 ustawy. Przepis ten wskazuje na mieszany charakter tego zespołu, bowiem w jego skład wchodzą wybitni praktycy, specjaliści z poszczególnych dziedzin prawa podlegających sprawdzeniu w toku konkursu, wybrani przez Dyrektora spośród kandydatów zgłoszonych przez prezesów sądów apelacyjnych oraz prokuratorów apelacyjnych oraz teoretycy prawa będący jednocześnie wykładowcami Szkoły. Celem zespołu konkursowego jest wedle treści § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67 poz. 566 - zwanego dalej rozporządzeniem), niezależne, zgodnie z jak najlepszą wiedzą i starannością, skonstruowanie testu sprawdzającego wiedzę kandydata z poszczególnych dziedzin prawa, klucza rozwiązań do testu oraz trzech kazusów: z prawa karnego, prywatnego i publicznego wraz z kryteriami oceny pracy pisemnej. Zespół konkursowy w swoich pracach jest niezależny. Członka zespołu konkursowego można odwołać tylko w ściśle określonych wypadkach, opisanych w treści art. 17 ust. 7 ustawy. Niezależność członka zespołu konkursowego chroni także przepis art. 17 ust. 8 ustawy, nakazujący wyłączenie z prac członka zespołu wtedy, gdy pozostaje on z kandydatem na aplikanta w stosunku pokrewieństwa, stosunku służbowym lub osobistym tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości, co do jego obiektywizmu. Ani Dyrektor Szkoły, ani Minister Sprawiedliwości nie może ingerować w treść pytań i kazusów. Minister Sprawiedliwości jedynie zatwierdza przygotowane przez zespół konkursowy materiały. Natomiast nie może ich zmieniać, czy poprawiać. Taki sposób przygotowania materiałów będących podstawą egzaminu konkursowego ma zagwarantować ich wysoki poziom oraz to, że nie będą one "pisane pod określoną osobę lub grupę osób". Z chwilą zatwierdzenia materiałów egzaminacyjnych, zespół konkursowy przestaje istnieć, zaczyna się natomiast druga cześć postępowania aplikacyjnego.

Egzamin konkursowy przeprowadza specjalnie powołana do tego celu komisja konkursowa (zwana dalej komisją). Celem działań komisji jest sprawdzenie pod względem formalnym zgłoszeń konkursowych oraz przeprowadzenie konkursu i ocena prac. Komisja konkursowa zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy jest powoływana przez Ministra Sprawiedliwości na czas przeprowadzenia konkursu. Nie jest ona ciałem stale obradującym, ale jej zadanie polega na przeprowadzeniu konkursu dla danego naboru ogłoszonego w sposób określony w art. 16 ust. 3 ustawy. Komisja rozpoczyna pracę z chwilą powołania jej przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek Dyrektora. Członkowie komisji konkursowej muszą spełniać wysokie standardy profesjonalne i etyczne. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 11 ustawy, na członka komisji może być powołana jedynie taka osoba, której wiedza i doświadczenie zawodowe oraz autorytet daje rękojmię prawidłowego przeprowadzenia konkursu. Członkowie komisji, podobnie jak członkowie zespołu konkursowego, są niezależni, a na straży ich niezależności stoją przepisy art. 17 ust. 7 i ust. 8 ustawy. Egzamin konkursowy jest przeprowadzony w sposób ściśle określony w § 18-19 rozporządzenia. Do jednych z najważniejszych rozwiązań w tym zakresie należy przepis § 11 ust. 2 rozporządzenia, wedle którego egzamin konkursowy przeprowadza się zgodnie z zasadą anonimowości, a więc oceniane są prace, a nie kandydaci. Szczególny tryb dotyczy ocen kazusów, których zgodnie z § 18 rozporządzenia dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, co ma zagwarantować obiektywizm ocen.

Ustawa nie wyznacza wprost końca funkcjonowania komisji konkursowej. Jednak z treści art. 18 ust. 1 ustawy wynika, że ostatnią czynnością komisji konkursowej jest przedstawienie listy kwalifikacyjnej kandydatów na aplikację ogólną, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów wraz z podaniem liczby punktów uzyskanych przez poszczególnych kandydatów i liczby porządkowej wskazującej ich miejsce na tej liście. Tak więc z chwilą przekazania listy kwalifikacyjnej kandydatów do Dyrektora komisja konkursowa przestaje istnieć.

Reasumując powyższe rozważania podnieść należy, że ustawodawca w rozdziale 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej wskazał, iż przeprowadzenie postępowania w sprawie naboru na aplikację ogólną odbywa się w sposób, który ma gwarantować kandydatom jak najwyższy profesjonalizm przygotowania i przeprowadzenie egzaminu przez niezależny od organów administracji publicznej podmiot oraz to, że będą oni oceniani wedle posiadanej wiedzy. Taka procedura przeprowadzenia postępowania w sprawie naboru na aplikację ogólną ma być realizacją, zapisanej w treści art. 60 Konstytucji RP, zasady równości dostępu do służby publicznej, w tym również dostępu do zawodu sędziego lub prokuratora.

Niezależność komisji konkursowej oznacza, że ani Dyrektor, ani Minister Sprawiedliwości nie mogą merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych kazusów przez komisję. Jak bowiem wynika z przepisu art. 23 ust. 1 w zw. z art. 20 ustawy, decyzja Dyrektora o przyjęciu lub o odmowie przyjęcia danej osoby na aplikację ogólną jest uzależniona od dwóch elementów:

• listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną przygotowanej przez Dyrektora. Na liście są umieszczani kandydacie według kolejności miejsc zajmowanych na liście kwalifikacyjnej sporządzonej przez komisję;

• informacji z Krajowego Rejestru Karnego o kandydacie oraz informacji o kandydacie nadesłanych przez właściwego komendanta wojewódzkiego Policji (wedle stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji - obecnie tylko danych z Krajowego Rejestru Karnego).

Ustawodawca nie daje, z przyczyn wyżej wskazanych, organom administracji żadnej możliwości merytorycznej oceny prac komisji, nie mogą one więc kontrolować sposobu oceny prac pisemnych. Tak samo zresztą ustawodawca wyłączył możliwość weryfikacji przez Dyrektora informacji o kandydacie nadesłanych od organów Policji, czy z Krajowego Rejestru Karnego. Decyzja w zakresie zakwalifikowania określonego kandydata na aplikanta opiera się wyłącznie na aktualnej liście kwalifikacyjnej, co należy wywieść z treści art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Z treści w art. 16 ust. 1 ustawy wynika natomiast, że Minister Sprawiedliwości sprawuje ogólny nadzór nad przebiegiem postępowania w sprawie naboru na aplikację. Przypomnieć tu należy, iż wedle teorii prawa administracyjnego "pojęcie nadzoru obejmuje kontrolę (i związane z nią środki) oraz środki umożliwiające korygowanie działalności" (M. Stahl (red.) Prawo administracyjne, pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2009, s. 423). W tej sytuacji przyjąć należy, iż w toku postępowania odwoławczego mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen komisji z kluczem rozwiązań i kryteriami oceny pracy pisemnej. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora, np. w kwestii błędnego ustalenia, iż kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację, mimo wysokiej pozycji na liście kwalifikacyjnej, ale nie ma, podobnie jak Dyrektor, uprawnień do merytorycznego podważania oceny prac pisemnych dokonanej przez komisję kwalifikacyjną.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy skarżący kwestionuje merytoryczny sposób oceny przez członków komisji konkursowej jego pracy pisemnej, polegającej na rozwiązaniu kazusów. Jednak w świetle wyżej przedstawianych rozważań organy administracji nie mogły kontrolować merytorycznej oceny jego pracy pisemnej. Sąd badając sprawę nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów komisja konkursowa popełniła błędy rachunkowe, natomiast wyniki testu są zgodne z kluczem rozwiązań, a ocena prac pisemnych skarżącego jest zgodna z regułami określonymi w kryteriach ocen prac pisemnych znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.