Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 279/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 4a ust.1, art. 6b ust.3 pkt 7 i 8
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 art. 77 par. 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2018 roku sprawy ze skargi U. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił U. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką K. W. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepis art. 17 ust.1 oraz art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa o świadczeniach rodzinnych", i wskazał, że w dniu 5 września 2017 r. U. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, do którego załączyła orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] zaliczające córkę do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz wyrok w sprawie o sygn. akt IV U 46/17 zmieniający ww. orzeczenie w ten sposób, że zaliczono K. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 20 października 2019 r. z koniecznością współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a tym samym nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji U. W. wniosła odwołanie, podnosząc, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna i krzywdząca. Odwołująca się wyjaśniła, że córka choruje na padaczkę lekooporną od siódmego roku życia. Pomimo leczenia nie udało się powstrzymać choroby. Ma silne ataki z utratą świadomości, w wyniku których wielokrotnie doszło do urazu głowy. Ponadto choruje na atopowe zapalenie skóry, astmę i ma słaby wzrok. Przebywając sama jest narażona na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. U. W. wskazała, że z powodu stanu zdrowia córki najpierw wykorzystała urlop wychowawczy, a następnie zwolniła się z pracy, aby się nią opiekować. Gdy córka skończyła 16 lat, przyznano jej umiarkowany stopień niepełnosprawności, od tego orzeczenia się odwołała ze względu na brak wskazania w nim opieki nad córką. W wyniku odwołań sprawa trafiła do sądu, który zmienił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] w ten sposób, że zaliczył jej córkę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 20 października 2019 r. z koniecznością współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie odwołująca się wskazała, że córka jest uczennicą szkoły średniej, potrzebuje jej wsparcia i współudziału w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz pomocy każdego dnia, gdyż jej stan zdrowia tego wymaga. Następnie w piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania U. W. zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie:

- art. 7, 8, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", poprzez pominięcie dowodu z dokumentu, tj. prawomocnego wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w P. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, którym K. W. zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 20 października 2019 r. z koniecznością współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, a w konsekwencji dokonania przez organ administracji odmiennej oceny warunku konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy;

- art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu administracji, w szczególności poprzez brak odniesienia się w treści uzasadnienia do istotnej kwestii konieczności współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji w relacji do treści definicji umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności;

- art. 3 pkt 20 i 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji powinno doprowadzić do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego przez pryzmat szczególnych okoliczności sprawy.

Z uwagi na powyższe zarzuty odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, że U. W. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad córką K. W. zaliczoną orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] do lekkiego stopnia niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od 7-go roku życia, orzeczenie wydano do dnia 20 października 2019 r. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] znak: [...]. Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt [...] zmieniono zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w Ł. i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] w ten sposób, że zaliczono K. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 20 października 2019r. z koniecznością współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że na gruncie rozpatrywanej sprawy kwestię sporną stanowi ustalenie, czy w analizowanym przypadku legitymowanie się przez córkę skarżącej umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji uprawnia skarżącą do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozróżnia dwa niezależne od siebie stany: pierwszy - gdy osoba legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności i drugi - gdy osoba legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunkiem niezbędnym do otrzymania świadczenia jest posiadanie przez dziecko, tj. osobę do ukończenia 16 roku życia, orzeczenia o niepełnosprawności łącznie z ww. wskazaniami. Brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań - nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie oba wskazania, określone odpowiednio w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji zawodowej".

W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło treść art. 3, art. 4, art. 4a ustawy o rehabilitacji oraz § 29 i 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110 ze zm.) i przyznało rację skarżącej, iż wydane w okolicznościach sprawy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz ww. wyrok Sądu Rejonowego należy odczytywać łącznie. W dacie wydawania orzeczenia o niepełnosprawności ani w dacie orzekania w tej sprawie przez organ I instancji córka skarżącej jakkolwiek miała ukończone 16 lat, to nie ukończyła jeszcze 25 roku życia. Oznacza to, że świadczenie, o które mogłaby ubiegać się jej matka, mogłoby w powyższym okresie być przyznane jedynie wówczas, gdyby orzeczenie o niepełnosprawności wskazywało na: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności współudziału opiekuna w procesie leczenia i edukacji. Samo zaś wskazanie określone w punkcie 8 orzeczenia nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W podsumowaniu Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, iż w sprawie nie zostało spełnione drugie z wymaganych przepisem art. 17 ust. 1 ustawy wskazań, a mianowicie orzeczenie co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym zakresie nie zostało bowiem zmienione przez Sąd Rejonowy ww. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...], a zatem obowiązuje postanowienie zawarte w pkt 7 ww. orzeczenia w brzmieniu: "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - nie wymaga". Kierując się tymi ustaleniami Kolegium uznało, że podniesione w odwołaniu zarzuty okazały się niezasadne, organ I instancji właściwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Prawidłowo zostały także zinterpretowane przepisy mające zastosowanie w sprawie. Kolegium nie dopatrzyło się też naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła U. W., w której podniosła następujące zarzuty naruszenia prawa:

1) naruszenie norm postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skutkujące niewszechstronnym, niezupełnym i niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do oceny tychże dowodów z pominięciem zasady swobodnej oceny dowodowej, w szczególności w kwestii ustalenia konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji K. W.;

2) naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 17, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2a i ust. 4, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz odpowiednich przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz z zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych przez pryzmat art. 5 k.c.;

3) naruszenie norm prawa materialnego, tj. art. 6 b ust. 3 pkt 8 ustawy o rehabilitacji poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie:

4) naruszenie norm prawa materialnego, tj. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", przy ustaleniu ziszczenia się odpowiedniej przesłanki, tj.: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie wypłaty należnego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z zaskarżonym rozstrzygnięciem trudno jest się zgodzić, albowiem na mocy wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. Sądu Rejonowego w P. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. akt [...] K. U. W. zalicza się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 20 października 2019 r. z koniecznością współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, zaś spełnienie lub brak spełnienia drugiej z ww. przesłanek winno zostać ustalone przez organy administracyjne w odpowiednio zainicjowanym i przeprowadzonym postępowaniu dowodowym i niedopuszczalnym jest sprowadzanie negatywnych konsekwencji na stronę postępowania, co również stanowi naruszenie art. 7 k.p.a.

W dalszej części skargi skarżąca powtórzyła argumentację odwołania i stwierdziła, że Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zakwestionował powyższe wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, uznając, że córka nie wymaga opieki, która związana jest ze znacznym stopniem niepełnosprawności i zgodnie z dyspozycją § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. Skarżąca podkreśliła, że skład orzekający tym samym nie dokonał zmiany punktu 7 orzeczenia Powiatowej Komisji ds. Orzekania o Niepełnosprawności, bowiem dotyczy on wyłącznie osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, gdyż tylko osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności wymaga stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znaczną ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika z definicji tego stopnia niepełnosprawności.

Zdaniem skarżącej w sprawie mamy do czynienia z pewną niekonsekwencją ustawodawcy lub niespójnością systemu prawa, ponieważ w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma mowy tylko o znacznym stopniu niepełnosprawności, a wynika to zapewne z faktu, że według Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności K. W., kończąc 16 lat, nie jest już dzieckiem, co - w ocenie skarżącej - również powinno zostać poddane głębszej analizie przy wydawaniu decyzji. Fakt ten ma istotne znacznie, ponieważ pomimo przekroczenia tego wieku K. W. nadal wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innej osoby w związku ze znaczną ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W przekonaniu skarżącej wydanie przez organ administracji I instancji decyzji odmownej, a w ślad za tym utrzymanie jej w mocy przez organ II instancji, jawi się jako nadużycie prawa podmiotowego, czy naruszenie art. 5 k.c.

W dalszej kolejności skarżąca, odnosząc się do kwestii interpretacji pojęcia "dziecko" w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przywołała stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku w sprawie o sygn. akt I UK 73/16.

Następnie skarżąca wskazała na pojęcie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powołując się na orzeczenia sądów apelacyjnych podkreśliła, że do czynności zabezpieczających samodzielną egzystencję człowieka nie należą wyłącznie tzw. czynności samoobsługi, jak mycie, ubieranie, samodzielne jedzenie posiłków, ale również nabywanie żywności, przyniesienie jej do domu, ogrzewanie mieszkania, przynoszenie w tym celu wiader z węglem, podstawowe prace porządkowe. Podniosła, że w ramach pojęcia "niezdolności do samodzielnej egzystencji" należy odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp. od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza.

W końcowej części skargi skarżąca wyjaśniła, że do 16-go roku życia K. W. miała przyznane wskazania: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, i chociaż jej stan zdrowia nie uległ poprawie, tych wskazań została pozbawiona. Natomiast jej opieka nad córką jest niezbędna, by córka bezpiecznie mogła się czuć w każdym aspekcie życia, w tym by zapewnić córce bezpieczne poruszanie się.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalanie, stwierdzając bezzasadność zarzutów przedstawionych w skardze.

Pismem z dnia 8 maja 2018 r. zatytułowanym "Uzupełnienie do skargi" skarżąca ponownie wskazała na kolejne orzeczenia dotyczące niepełnosprawności jej córki i odniosła się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, ponadto zwróciła się z prośbą o dogłębną analizę akt oraz szczególne potraktowanie jej sprawy. Zdaniem skarżącej córka wymaga jej opieki w każdym aspekcie życia. Pomimo wieloletniego leczenia napady choroby następują, a jej stan powoduje zagrożenie życia. Należy jej się wsparcie, ponieważ jest to choroba, nad którą człowiek nie może zapanować. Problem ludzi chorych na padaczkę lekooporną jest spychany na margines, a ona jako matka znajduje się w trudnej sytuacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), a w szczególności art. 17 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak dowodzi analiza akt sprawy, istota sporu, który prowadzi skarżąca z organami w niniejszej sprawie, dotyczy prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a precyzyjnie wskazując, prawidłowej wykładni tej części przepisu, w którym ustawodawca wymienił rodzaje orzeczeń stwierdzających niepełnosprawność i wymienił wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z analizowanej części tego przepisu wynika, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane tylko w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, i to tylko taką osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność została stwierdzona jednym z dwóch następujących rodzajów orzeczeń:

a) orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo

b) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie córka skarżącej w toku kontrolowanego postępowania w efekcie złożonych przez skarżącą odwołań legitymowała się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia [...] Nr [...], wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. wraz z utrzymującym je w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w Ł., zmienionym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt [...], w ten sposób, że zaliczono K. U. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 20 października 2019 roku z koniecznością współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ze zmienionego wyżej wymienionym wyrokiem orzeczenia o niepełnosprawności wynika zatem, że córka skarżącej została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 20 października 2019 r. i wymaga konieczności współudziału na co dzień opiekuna w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji, bez jednak orzeczenia o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ta kwestia bowiem ujęta w pkt 7 orzeczenia z dnia [...] pozostała bez zmiany ("konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - nie wymaga").

Jednocześnie należy wyjaśnić, że zasady i tryb wydawania takich orzeczeń reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.). W świetle przepisów tej ustawy osoba, która nie ukończyła jeszcze 16 roku życia, może legitymować się jedynie "orzeczeniem o niepełnosprawności", gdyż w stosunku do takiej osoby, co do zasady, nie orzeka się stopnia niepełnosprawności (por. art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej). Orzeczenie o niepełnosprawności, poza samym ustaleniem niepełnosprawności, obligatoryjnie powinno zawierać również wskazania dotyczące kwestii wymienionych w art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej, w tym m.in. zamieszczonych w pkt 7 i 8 tego przepisu wskazań dotyczących: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7), tudzież konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). Podkreślić przy tym należy, że na tle tej regulacji w orzecznictwie Sądu Najwyższego sformułowano stanowisko, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w przypadku opieki rodzicielskiej powołany przepis art. 6b ust. 3 pkt 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej obejmuje nie tylko okres podlegania powszechnemu obowiązkowi szkolnemu do ukończenia 18 roku życia, ale także dalszy okres sprawowania "edukacyjnej" opieki w okresie kontynuowania przez niepełnosprawne dziecko nauki w szkole lub na studiach wyższych aż do ukończenia edukacji, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo do zakończenia studiów, jeżeli dziecko osiągnęło ten wiek będąc na ostatnim roku studiów (zob. wyrok SN z dnia 8 lutego 2017 r., I UK 73/16, Lex nr 2259791).

W świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej oraz przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd podziela przy tym dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że brzmienie cytowanego fragmentu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań – nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania, określone odpowiednio w art.6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 397/11, a także wyrok NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1923/11 i wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017r., sygn. akt I OSK 2787/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to zatem, że na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zachodzi możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy orzeczono wobec osoby niepełnosprawnej jedynie jedno ze wskazań, o których w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej.

W związku z powyższym prawidłowo, zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w sprawie odmówiły przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, skoro do wniosku zostało dołączone orzeczenie o niepełnosprawności, ale z tylko jednym z obu kluczowych wskazań (tj. ze wskazaniem konieczności współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji). Tym samym, w świetle wcześniejszych rozważań, należy stwierdzić, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto odnosząc się do argumentów skargi oraz pisma skarżącej z dnia 8 maja 2018 r., w którym wniosła o szczególne potraktowanie jej sprawy, Sąd pragnie z całą mocą podkreślić, że nie zamierza kwestionować stanu zdrowia i konieczności sprawowania opieki nad córką skarżącej z uwagi na opisane w skardze schorzenie. Trzeba jednak zaznaczyć, że oba analizowane wskazania: "konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji", a także "konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji", funkcjonują w ustawach (język prawny) i mają dla organów administracji oraz sądów znaczenie prawne, nie potoczne. W świetle przedstawionych w sprawie dowodów organy administracji musiały uwzględnić, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie mogły własnymi ustaleniami – z uwagi na ową akcentowaną przez skarżącą szczególną sytuację - prowadzić do wzruszenia, czy też ewentualnego uzupełnienia wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt [...]. Także i sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest władny wzruszyć wydanego wobec dziecka orzeczenia o niepełnosprawności, ani też kwestionować jego treści, gdyż orzeczenie tego rodzaju podejmowane jest przez organy administracyjne (powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności) podlegające kontroli innych sądów (sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych). Innymi słowy, oceniając rozstrzygnięcie w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne sąd administracyjny obowiązany jest uznawać bez zastrzeżeń przedstawione przez stronę orzeczenie o niepełnosprawności czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, oraz wskazania wynikające z tego orzeczenia (ewentualnie zmodyfikowane na skutek wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych). Zauważyć przy tym należy, że skarżąca nie wskazała w skardze, iż wobec powyższej treści wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. Sądu Rejonowego w P., sygn. akt [...], podjęła choćby próbę jego zaskarżenia, domagając się jego weryfikacji i zamieszczenia wyżej wymienionych obu wskazań warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia.

Mając na uwadze zatem fakt, że skarżąca, występując o świadczenie pielęgnacyjne, przedstawiła orzeczenie o niepełnosprawności (zmienione ww. wyrokiem sądowym), w którym nie zawarto wskazania o "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji", Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, w tym przepisów wskazanych w skardze w ramach formułowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego. Sąd nie dostrzegł również zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż powoływany przez skarżącą art. 5 k.c. dotyczy stosunków z zakresu prawa cywilnego (w tym sporów o charakterze prywatnoprawnym) nie znajduje zaś zastosowania ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które dotyczą sporu o charakterze publicznoprawnym.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Lp/