Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1561/99
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2001-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 16, art. 58-59, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa /art. 156 pkt 2 Kpa/. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości /art. 16 Kpa/.

TEZY

Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa /art. 156 pkt 2 Kpa/. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości /art. 16 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława Cz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 20 września 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 1 lipca 1999 r. (...) działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił Stanisława Cz. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu swojej decyzji naprowadził, iż wyżej wymieniony otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją byłego Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Rz. z dnia 7 lipca 1988 r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od 27 listopada 1948 r. do 11 stycznia 1949 r.

Postępowanie weryfikacyjne wykazało, iż Stanisław Cz. ww. okresie pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim i wykonywał zadania związane ze zwalczaniem zarówno oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii jak i organizacji niepodległościowych tj. zwalczał poakowskie organizacje jako żołnierz Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do pozbawienia jego nabytych uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stanisław Cz. wniósł o przy wrócenie mu uprawnień kombatanckich i podkreślił bardzo krzywdzący charakter zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że jako żołnierz Ludowego Wojska Polskiego zwalczał oddziały Wehrwolfu, której to walki nie wpisywano w raporty wojskowe, gdyż w tym okresie tego rodzaju meldunki w raportach wojskowych były niemile widziane przez władze polityczne. Dlatego też nie może przedłożyć stosownych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Jednocześnie wniósł o przywrócenie mu uchybionego terminu do wniesienia odwołania, argumentując jego niezachowanie terminu do wniesienia odwołania podeszłym wiekiem oraz chorobą.

Decyzją z dnia 20 września 1999 r. (...) wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 par. 3 Kpa. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy - utrzymał w mocy decyzję z dnia 1 lipca 1999 r. (...) o pozbawieniu ww. uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

W uzasadnieniu decyzji naprowadził, iż nowelizacja ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozbawia uprawnień kombatanckich osoby które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Skoro postępowanie weryfikacyjne wykazało, iż Stanisław Cz. uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu walk o utrwalanie władzy ludowej, a zatem wobec treści art. 25 ust. 2 pkt 2 znowelizowanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozbawienie uprawnień dotychczasowych ww. jest w pełni uzasadnione.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie sprecyzował kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji i wskazał na, dowolne, jednostronne jej rozstrzygnięcie.

W ocenie skarżącego organ nie dokonał właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym orzeczenie powyższe jest sprzeczne z prawem i Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W dalszych argumentach skargi podniósł, iż organ z naruszeniem przepisów postępowania nie wyjaśnił podniesionej prze niego okoliczności w odwołaniu dotyczącej jego działalności w okresie odbywania zasadniczej służby wojskowej, a w szczególności opisanej przez niego walki w której uczestniczył z narażeniem swojego życia z oddziałami UPA i Wehrwolfu. Wyjaśnienie prawidłowa przez organ tej okoliczność zdaniem skarżącego ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga skarżącego jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn całkowicie odmiennych niż zostało podniesione w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej na zasadach określonych w ustawie.

Art. 21 cyt. ustawy stanowi, iż Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrola zgodności z prawem nie może być przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny dowolnie, lecz musi przebiegać w określonej kolejności /T. Woś postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN - W. 1996 str. 235/.

Punktem wyjścia dla takiej kontroli decyzji jest kontrola z punktu widzenia wad powodujących nieważność decyzji.

Stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż dotknięta jest wadą nieważności. Organ rozpoznał odwołanie nie rozpoznając wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Stwierdzić należy, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący złożył po upływie terminu do jego wniesienia, a tym samym decyzja z dnie 1 lipca 1999 r. (...) pozbawiająca go uprawnień kombatanckich stała się ostateczna bowiem do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.

Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu, gdyż uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.

Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesienie w przewidzianym przepisami terminie. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości /art. 16 par. 1 Kpa/.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył prośbę o przywrócenie mu uchybionego terminu do wniesienia odwołania i tego rodzaju wniosek zobowiązuje organ odwoławczy do rozpatrzenia w pierwszej kolejności tej prośby w trybie i na zasadach określonych w art. 58 i art. 59 Kpa Od rozstrzygnięcia bowiem tej wstępnej kwestii zależą dalsze losy odwołania, a w szczególności to czy odwołanie to będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone postanowieniem o jakim mowa w art. 134 Kpa tj. stwierdzeniem, że wniesione zostało z uchybieniem terminu /wyrok NSA z dnia 9 listopada 1994 r., SA/Gd 312/94/.

W tej sytuacji Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie przyjął, że organ wydał decyzję bez uprzedniego rozpoznania prośby skarżącego o przywrócenie terminu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a tym samym rażąco naruszył przepisy postępowania, zatem istniała podstawa prawna do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

O kosztach orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 cyt. ust. o NSA.