Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2372/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  art. 139  art. 138  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o zdolności do służby – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2004 r., wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205, z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), Powiatowa Komisja Lekarska w B. uznała A. K. za zdolnego do czynnej służby wojskowej – kat. "A". W uzasadnieniu orzeczenia powołano się na § [...], § [...] zał. Nr 1 do pow. wyżej rozporządzenia oraz wskazano, że wydane ono zostało w oparciu o wyniki badań specjalistycznych.

Pismem z dnia [...] lutego 2004 r., skierowanym do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. A. K. odwołał się od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] lutego 2004 r., kwestionując zakwalifikowanie go przez komisję do kat. "A". Podał w uzasadnieniu odwołania, że od 1996 r. leczy się stale w [...] Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w O. w Pawilonie Rehabilitacyjnym dla dzieci Niepełnosprawnych. Podał też, że ma słabą budowę ciała upośledzającą sprawność ustroju, jak również wrodzoną deformację klatki piersiowej i częściowy brak mięśnia piersiowego większego, upośledzającego sprawność ustroju. Wskazał też, że ma skróconą kończynę dolną i po wysiłku bolą go plecy, jak również to, że zalecona została operacja na klatkę piersiową, na co posiada stosowną dokumentację medyczną.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 pow. ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, Wojewódzka Komisja Lekarska w O. uchyliła orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. i orzekła, że A. K. jest niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju i przyznała mu kat. "D".

W uzasadnieniu orzeczenia powołano się na § 1 pkt 5 i § 33 pkt 1 i § 34 pkt 1 pow. rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

A. K. nie zakwestionował tego rozstrzygnięcia poprzez złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przez co stało się ono ostateczne.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r., skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych, A. K. zwrócił się o stwierdzenie nieważności ostatecznego orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] kwietnia 2004 r., znak: [...], którym to orzeczeniem uznano wnioskującego za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju i przydzielono mu kategorię zdrowia "D", wskazując na naruszenie art. 156 § 1 i § 7 kpa ze względu na rażące naruszenie art. 139 kpa i zaliczenie go do kategorii "D", w sytuacji braku podstaw prawnych i faktycznych do zmiany kategorii "zdolności do służby wojskowej z A" na "D".

Uzasadniając powyższy wniosek, A. K. wskazał, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane w wyniku odwołania od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. Nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. i ustalonej nim kategorii zdrowia "A".

W pierwszej kolejności wskazano na naruszenie art. 30a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w związku z pow. rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i jego § 32 ust. 2 w zw. z § 2. Wnioskujący zarzucił, iż w stosunku do niego nie były przeprowadzane żadne badania specjalistyczne, a więc w treści orzeczenia nie powinno być o nich wzmianki. Dodatkowo wskazał również na naruszenie § 18 ust. 1, 2 i 3 ww. rozporządzenia, które przejawiło się w wydaniu orzeczenia pomimo braków w dokumentacji medycznej postępowania, które powinny uniemożliwić WKL w O. wydanie orzeczenia uchylającego orzeczenie PKL w B..

Ponadto zarzucono, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 139 kpa, z uwagi na pominięcie zakazu "reformationis in peius". Zdaniem A. K., wydane orzeczenie pogorszyło jego sytuacje prawną, bowiem została przyznana mu gorsza kategoria zdrowotna niż pierwotnie orzeczona.

Powyższe naruszenia, zdaniem wnioskodawcy, w pełni uzasadniają stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 kpa, Minister Spraw Wewnętrznych, odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie, organ administracji w pierwszej kolejności podkreślił szczególny charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jako nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej.

Następnie wskazano, że kwestionowane orzeczenie Wojewódzka Komisja Lekarska w O. wydała na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 pow. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP.

Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych przez wnioskującego, w pierwszej kolejności wskazano, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 30a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, albowiem w chwili wydawania orzeczenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską w O. przepis ten nie obowiązywał. Został on dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 210, poz. 2036), zmieniającą ustawę z dniem 1 lipca 2004 r.

Za niesłuszne uznano także zarzuty dotyczące naruszenia przez orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. regulacji zawartych w § 18 ust. 1 i 2 oraz § 32 ust. 2 rozporządzenia, ponieważ przepisy te dotyczą trybu postępowania wyłącznie wojskowych komisji lekarskich.

Wskazano, że zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, obowiązującym w momencie wydawania kwestionowanego orzeczenia, do określania zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej właściwe były powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie oraz wojskowe komisje lekarskie, z zastrzeżeniem, iż wojskowe komisje lekarskie o zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej orzekają w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska (art. 26 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. i pkt 1).

Jednocześnie podniesiono, że kwestionowane orzeczenie wydane zostało w okresie kiedy trwał pobór (rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 23 października 2003 r. w sprawie przeprowadzenia poboru w 2004 r. - Dz.U. Nr 189, poz. 1862/), a to oznacza, że na mocy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, wojewódzkie komisje lekarskie były właściwe do rozpatrzenia odwołania od orzeczeń o zdolności do czynnej służby wojskowej powiatowych komisji lekarskich.

Następnie organ wskazał, że zasady określania zdolności do służby wojskowej zostały szczegółowo uregulowane w pow. rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Akt ten określał m.in. kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej oraz zasady zaliczania do tych kategorii, zaś tryb postępowania komisji lekarskich - wojewódzkich i powiatowych, w tym zasady prowadzenia badań lekarskich, regulowały zaś przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracach. (§ 12 ust. 1 zd. 1 i ust. 3 i 4).

W niniejszej sprawie komisja ustaliła, iż A. K. posiada choroby i ułomności określone w § 33 pkt 1, § 34 pkt 1 oraz § 1 pkt 5 załącznika do rozporządzenia, kwalifikując go jako niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju - kat. "D". Organ podkreślił, że decydujące znaczenie dla zaliczenia A. K. do kat. "D" miało rozpoznanie u niego ułomności określonej w § [...] załącznika nr 1 do rozporządzenia, tj. [...].

Organ wskazał, że wprawdzie jak wynika z dokumentów, Wojewódzka Komisja Lekarska w O., w księdze orzeczeń lekarskich udokumentowała jedynie fakt przeprowadzenia badań lekarskich, co w zasadzie powinno uniemożliwić rozpoznanie schorzeń określonych w § 33 pkt 1, jednakże Minister Spraw Wewnętrznych nie uznał powyższego uchybienia za rażące w takim stopniu, by stwierdzić nieważność orzeczenia. Organ stwierdził też, że jak wynika z posiadanych materiałów Wojewódzka Komisja Lekarska w O. dysponowała aktualnymi danymi o stanie zdrowia wnioskodawcy - sama przeprowadziła badania lekarskie A. K. oraz dysponowała jego oświadczeniem zawartym w odwołaniu od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w B., o stanie jego zdrowia. Organ podał, że wobec niestwierdzenia, w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich, niezgodności powyższych oświadczeń z faktycznym stanem zdrowia poborowego, Komisja mogła wydać orzeczenie o przydzieleniu poborowemu kategorii zdrowia "D".

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 139 kpa organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem można mówić o naruszeniu zakazu reformationis in peius jedynie wtedy, gdy z obiektywnego – a nie prezentowanego przez stronę – punktu widzenia zestawienie osnowy rozstrzygnięć obydwu instancji prowadzi do wniosku, iż jej sytuacja prawnej ustalona zaskarżoną decyzją została pogorszona.

Organ podał, że zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, A. K., w przypadku utrzymania orzeczenia przydzielającego mu kategorię zdrowia "A", byłby zobowiązany do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub zasadniczej służby w obronie cywilnej, co było postrzegane jako swego rodzaju dolegliwość. Natomiast w wyniku wniesionego odwołania została wobec niego orzeczona kategoria "D", co nie tylko zwalniało go z odbywania służby wojskowej w czasie pokoju, lecz również został on przeniesiony do rezerwy i posiadał tzw. "uregulowany stosunek do służby wojskowej" w terminie wcześniejszym, niż osoby, co do których orzeczona została kategoria "A". Zatem niesłusznym jest zarzut naruszenia art. 139 kpa, poprzez pogorszenie sytuacji strony. Za bezzasadny uznano również zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności.

A. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę powyżej opisanej decyzji oraz uwzględnienie jego wniosku.

W uzasadnieniu strona zarzuciła Ministrowi, że w niewystarczający sposób uzasadnił twierdzenie o braku naruszenia przez WKL w O. przepisów prawa w stopniu rażącym, które to naruszenia w ocenie wnioskodawcy powinny skutkować stwierdzeniem nieważności orzeczenia.

Ponadto wskazał na kolejne naruszenie prawa przez Komisję, przejawiające się w wydaniu orzeczenia o uchyleniu orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. i wydaniu własnego orzeczenia, podczas gdy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej mówi o jego zmianie.

Jednocześnie zarzucono organowi, iż nie uzasadnił w wystarczający sposób, dlaczego, pomimo przyznania przez niego, że miały miejsce nieprawidłowości w postępowaniu przeprowadzonym przez WKL w O., nie uznał ich za rażące w stopniu wystarczającym do stwierdzenia nieważności orzeczenia. Zdaniem strony, wydanie orzeczenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy i zaniechanie przeprowadzenia badań specjalistycznych stanowi właśnie rażące naruszenie prawa, skutkujące pogorszeniem sytuacji wnioskodawcy.

Ponadto strona wskazała, że w sprawie nie powinny zostać zastosowane przepisy art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, a normy zawarte w przepisach k.p.a., a konkretnie art. 138 § 1 pkt 2. Strona podniosła też zarzut, że WKL w O. niezasadnie rozpatrywała "pismo z dnia 27 lutego 2004 r." jako odwołanie od orzeczenia PKL w B., nie badając przy tym faktycznych intencji strony co do rzeczonego "pisma". Ponadto przy rozpoznaniu powyższego i wydaniu własnego orzeczenia, nie wskazała w sposób wyraźny, na czym polegało naruszenie prawa popełnione przez PKL w B. i dlaczego jej orzeczenie zostało uchylone i w to miejsce WKL w O. wydała swoje orzeczenie o kategorii zdrowia, w dodatku całkowicie odmienne, choć oparte na tych samych materiałach.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 kpa, Minister Spraw Wewnętrznych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Odnosząc się do zarzutów A. K., organ wskazał, że strona podkreśliła fragment dotyczący zmiany przez wojewódzką komisję lekarską orzeczenia z urzędu, podczas gdy w niniejszej sprawie działała ona na wniosek, tj. odwołanie zainteresowanego. Organ podkreślił, że kluczowe znaczenie miał fakt, że WKL może działać również z urzędu, co nie wyklucza jej działania w sprawach rozpatrywania odwołań. Wskazywane przez stronę pominięcie wskazania w orzeczeniu jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 2 kpa stanowiło jedynie uchybienie formalne, gdyż w praktyce przepis ten został zastosowany. Jednocześnie Minister zaznaczył, że wobec treści art. 138 § 2 kpa WKL w O. mogła samodzielnie określić zdolność do czynnej służby wojskowej wnioskującego.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia zasady określonej w art. 139 k.p.a. organ stwierdził, że podnoszone argumenty koncentrują się wokół błędnego – zdaniem A. K. - ustalenia przez organy stanu faktycznego dotyczącego intencji A. K., przy składaniu przez niego odwołania od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej. Jednakże zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Jednocześnie przypomniano, że zainteresowany zakwestionował orzeczenie organu pierwszej instancji - PKL co do kategorii "A" odwołując się od niego, nie kwestionował zaś w zwykłym trybie orzeczenia organu drugiej instancji — WKL co do kategorii "D".

Zdaniem organu, trudno zatem jest twierdzić, iż orzeczenie WKL zostało wydane na niekorzyść zainteresowanego. Organ wskazał, że wnioskujący, ani na etapie postępowania prze komisjami lekarskimi, ani w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym, nie wskazał, orzeczenie jakiej kategorii byłoby dla niego satysfakcjonujące. Zaś z samego faktu kwestionowania orzeczenia przyznającego kategorię "A" przyjęto, że nie ocenił jej jako zgodnej ze swoim interesem. Ponadto w kategoriach rażącego naruszenia można by rozpatrywać orzeczenie wobec odwołującego się innej kategorii niż ta, o którą wnioskował. Jednakże w niniejszej sprawie nie miało to miejsca.

Odnosząc się do zarzutu niepełnego materiału dowodowego w sprawie, organ wskazał, że zgodnie z przepisami pow. rozporządzenia w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, komisja lekarska powinna uwzględnić wyniki badań przeprowadzonych w stosunku do poborowego, jednakże badania musi przeprowadzić jedynie wtedy, jeżeli uzna je za zasadne w sytuacji, w której badany nie przedstawił stosownych wyników, a członkowie komisji nie są w stanie takich badań przeprowadzić w oparciu o swoje umiejętności. W niniejszej sprawie takiej konieczności nie stwierdzono.

Organ nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 15 kpa w związku z art. 78 Konstytucji RP poprzez w istocie pierwszoinstancyjne orzeczenie WKL. W ocenie organu art. 138 § 1 pkt 2 kpa nie mógłby być w żadnym przypadku stosowany bez naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania, co jednoznacznie wskazuje na niezasadność postawionego zarzutu.

Decyzja z dnia [...] października 2013 r. stała się przedmiotem skargi A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę A. K. w pierwszym rzędzie zarzucił organowi nierozpatrzenie obu wniosków zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r.: o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] kwietnia 2004 r., znak: [...] albo jego uchylenie w całości z powodu jego bezprawności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa. Zdaniem skarżącego, organ rozpoznał jedynie wniosek o stwierdzenie nieważności.

Ponadto decyzjom Ministra zostały postawione następujące zarzuty:

– brak odniesienia się do zarzutu, iż orzeczenie WKL w O. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nie wyjaśnia przyczyny i powodu prawnego jego wydania i ustalenia skarżącemu nowej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowe;

– pominięcie zarzutu, że orzeczenie WKL w O. nie zostało wydane w przedmiocie zmiany orzeczenia PKL w B.; lecz w przedmiocie uchylenia i ponownego określenia zdolności do czynnej służby wojskowej, co stanowi naruszenie art. 28 ust. 2, w szczególności zdanie drugie, ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2012 r., poz. 461, z późn. zm.);

– nieodniesienie się przez organ do zarzutu podnoszonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż pismo z dnia [...] lutego 2004 r. nie stanowi w istocie odwołania, gdyż nie spełnia wymogów stawianych przez przepisy prawa odwołaniom - nie zawiera żądania odwołującego się, a jest jedynie informacją wskazującą na jego niezadowolenie z orzeczenia wydanego przez PKL w B.;

– nierozważenie przez organ kwestii prawnych w zakresie przyczyny braku wskazania przez WKL w O. podstawy faktycznej i prawnej uchylenia orzeczenia PKL w B. i tego, czy takie braki stanowią w świetle prawa rażące jego naruszenie;

– nieodniesienie się przez organ do zarzutu, co do rażącego naruszenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską w O. przepisów art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez pominięcie tego przepisu w kwestionowanym orzeczeniu w zakresie wskazania w podstawie prawnej jego wydania i przywołaniu w uzasadnieniu;

– rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 i art. 77 kpa, poprzez nienależyte rozstrzygnięcie skargi skarżącego, gdyż niedostatecznie wyjaśniono istotne okoliczności sprawy w zakresie podstawy prawnej i przyczyny uchylenia przez WKL w O. poprawnego orzeczenia PKL w B.;

– naruszenie art. 104 kpa w zw. z art. 235 kpa, poprzez niezakwalifikowanie pisma z dnia [...] stycznia 2013 r. zgodnie z jego zakresem, tj. też jako wniosku o uchylenie w całości orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O.;

– naruszenie art. 6 kpa poprzez sprzeczne z prawem działanie organu przejawiające się w przemilczeniu zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 7 kpa;

– naruszenie art. 7 kpa, poprzez rażące naruszenie zasad związania organu obowiązującymi przepisami prawa, zaniechania podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej, oraz działanie sprzeczne z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela - skarżącego;

– naruszenie art. 8 kpa, poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania i naruszenie szeregu przepisów wyszczególnionych w petitum skargi;

– naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

– naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niezawarcie w zaskarżonej decyzji wszystkich elementów dotyczących uzasadnienia faktycznego w szczególności: niewskazania przyczyn prawnych i podstawy, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowi, w postaci wykazanego przez skarżącego w jego skardze i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy braku podstaw faktycznych i prawnych do uchylenia orzeczenia PKL w B.;

– naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa, poprzez niewyczerujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie zarzutu naruszenia przez orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. art. 139 kpa;

– naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, przez zaniechanie dowodowe w obydwu instancjach i poprzestaniu jedynie na ustaleniu, iż kwestionowane orzeczenie WKL w O. narusza przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278).

– naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez niepoprawną jego wykładnię, gdyż zaprezentowana wykładnia była niepełna i spłycona, a przez to błędna, bowiem w postępowaniu nieważnościowym wykładnia dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może być postrzegana w naruszeniu prawa rozszerzająco czy też zawężająco, natomiast organ w obu instancjach stosował wykładnię zawężającą uznając, że naruszenie normy art. 139 kpa nie stanowi rażącego naruszenia prawa w ten sposób, by stanowiło to kwalifikowaną przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 do stwierdzenia nieważności albo uchylenia orzeczenia WKL w O.;

– naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwej ocenie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka rażącego naruszenia prawa w postaci naruszenia art. 139 kpa, czy brakiem wykazania podstawy prawnej materialnej wydania kwestionowanego orzeczenia;

– naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez błędne uznanie, że naruszenie art. 139 kpa polegające na braku podstaw faktycznych oraz prawnych do usunięcia z obrotu prawnego orzeczenia PKL w B. nie stanowiło rażącego naruszenia prawa i przesłanki do stwierdzenia nieważności lub uchylenia kwestionowanego orzeczenia;

– naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez nieuchylenie orzeczenia WKL w O. pomimo stwierdzenia na str. 7 decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], iż orzeczenie to rażąco narusza przepisy prawa;

– naruszenie art. 12 kpa w związku z art. 35 kpa, poprzez rozpatrywanie wniosku strony skarżącej przez 7 miesięcy, zakończenie postępowania z góry już z zaplanowaną odmową stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia i negatywne nastawienie do strony i jej sprawy.

Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący ponowił argumentacje wskazaną we wniosku z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie, wskazując jednocześnie na niezasadność zarzutów podnoszonych przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem nie stwierdzono w zaskarżonej decyzji naruszeń powodujących konieczność jego uchylenia.

Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: kpa).

Zaskarżona decyzja została wydana w ramach jednego z postępowań nadzwyczajnych, a mianowicie w ramach postępowania nieważnościowego, którego celem jest weryfikacja decyzji ostatecznej wyłącznie pod kątem ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek. Stosownie do treści art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest sprawa procesowa: "rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej materialnej, a zatem jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne. W postępowaniu tym organ nie może jednak przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej" (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001/8/31).

W rozpoznawanej sprawie z treści wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2013 r., skierowanego do Ministra Spraw Wewnętrznych, wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że żąda on stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] kwietnia 2004 r., powołując się na rażące naruszenie prawa art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 7 kpa, wskazując, że decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa z powodu rażącego naruszenia prawa to wskazać należy, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na względzie, w ocenie sądu stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt administracyjnych sprawy uprawnia bowiem do twierdzenia, iż przedmiotowa decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, które skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności. Trudno bowiem wywieść, że kwestionowana przez stronę skarżącą decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, aby treść tegoż rozstrzygnięcia pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczność z treścią przepisu i aby charakter naruszenia powodował, iż nie może być ona akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że problematyka określania zdolności do służby wojskowej była uregulowana przez przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP; rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57 poz. 278) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie komisji lekarskich.

Przypomnieć należy, że kwestionowane orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. wydane zostało na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 pow. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP oraz w oparciu o § 33 pkt 1, § 34 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postepowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57 poz. 278 z późn. zm.)

Zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracach, komisja lekarska określała zdolność poborowego do czynnej służby wojskowej na podstawie badania stanu jego zdrowia. Badanie lekarskie poborowych odbywało się w obecności całego składu komisji lekarskiej. Dopiero w przypadku, kiedy komisja lekarska nie mogła ustalić, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, stanu zdrowia poborowego i jego zdolności do służby wojskowej, kierowała go na specjalistyczne badania, obserwację szpitalną lub badania psychologiczne. W takim przypadku orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej wydawane było z uwzględnieniem wyników badań i obserwacji (§ 12 ust. 1 zd. 1 i ust. 3 i 4).

Po przeprowadzeniu badań lekarskich i ewentualnie badań specjalistycznych lub obserwacji szpitalnej lub badań psychologicznych komisja lekarska dokonywała kwalifikacji stanu zdrowia i przyporządkowania go zgodnie z kazuistyką załącznika nr 1 do rozporządzenia do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej w ramach określonej grupy.

W rozpoznawanej sprawie komisja ustaliła w stosunku do A. K., iż posiada on choroby i ułomności określone w § 1 pkt 5, § 33 pkt 1, § 34 pkt 1 załącznika do rozporządzenia, kwalifikując go jako niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju – kat. "D". Niewątpliwie decydujące znaczenie dla zaliczenia skarżącego do kat. "D" miało rozpoznanie u skarżącego ułomności określonej w § 1 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia, tj. słaba budowa ciała. Wskazać należy, że jak wynika z dokumentów i czego nie kwestionuje w swoim orzeczeniu organ, Wojewódzka Komisja Lekarska w O., w księdze orzeczeń lekarskich udokumentowała jedynie fakt przeprowadzenie badań lekarskich, co w zasadzie powinno uniemożliwić rozpoznanie schorzeń określonych w § 33 pkt 1, jednakże zgodzić się należy z organem, że powyższego uchybienia nie można uznać za uchybienie rażące, powodujące konieczność stwierdzenia jego nieważności. Wojewódzka Komisja Lekarska w O. dysponowała bowiem aktualnymi danymi o stanie zdrowia skarżącego - sama przeprowadzając badania lekarskie A. K. oraz dysponowała jego oświadczeniem zawartym w odwołaniu od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w B., o stanie jego zdrowia. Oznacza to, że WKL w O. mogła wydać orzeczenie o przydzieleniu poborowemu kategorii zdrowia "D".

Ponadto wskazać należy, że odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnych, zdaniem skarżącego, ustaleń dokonanych przez Wojewódzką Komisję Lekarską to wyjaśnić należy, że ewentualne naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych (przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy) należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tego typu naruszenia nie dają mianowicie podstaw do stwierdzenie oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem, a treścią przepisu. Nierzetelne wyjaśnienie sprawy, czy też błąd w ustaleniach faktycznych, nie stanowią o kwalifikowanej wadzie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 534/10, wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 30/10,).

Jednym słowem naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie świadczy o wadliwości decyzji, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest dopuszczalne również prowadzenie nowych dowodów. Oparcie stosowania sankcji nieważności decyzji na różnicy w ocenie mocy dowodowej materiału dowodowego byłoby sprzeczne z zasadą ogólną trwałości decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 363/10.

Tak więc stwierdzić należy, że Sąd nie podziela zarzutów skarżącego co do naruszenia przez Komisję przepisów dotyczących postępowania dowodowego, szczególnie w sytuacji gdy tak naprawdę z żadnego przepisu nie wynika dla komisji obowiązek przeprowadzania badań specjalistycznych. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach poboru do wojska zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej, jednakże istotą działania Komisji nie było ustalenie stanu zdrowia poborowego, jak typowe badanie lekarskie, ale wiedza medyczna, która pozwalała rozstrzygnąć o zdolności poborowego do służby wojskowej.

Dlatego też, biorąc pod uwagę wiedzę lekarzy specjalistów Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej oraz obszerne wywody skarżącego, zawarte w jego odwołaniu od orzeczenia PKL, a dotyczące stanu jego zdrowia, w powiązaniu ze stosowną dokumentacją medyczną skarżącego, zasadne jest przyjęcie, że komisja ta nie widziała potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań specjalistycznych, szczególnie w sytuacji, gdy dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 638/98).

Co zaś się tyczy zarzutu skarżącego, dotyczącego naruszenia przez WKL w O. art. 138 § 1 pkt 2 kpa to stwierdzić należy, że nie budzi wątpliwości, że w stosunku do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich mają zastosowanie przepisy kpa, w tym jego art. 138 kpa czy też art. 107 kpa. Faktem jest również, że Wojewódzka Komisja Lekarska w podstawie prawnej swojego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2004 r. nie powołała art. 138 § 1 pkt 2 kpa a jedynie art. 28 ust. 2 pow. ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Jest to niewątpliwie uchybienie procesowe, ale również ono nie ma charakteru rażącego. W sposób bowiem niebudzący wątpliwości wynika, że WKL w O. zastosowała ten przepis, uchylając orzeczenie organu pierwszej instancji i orzekając o zakwalifikowaniu skarżącego do kat. zdrowia "D".

Zdaniem Sądu, nie został również naruszony przez WKL w O. art. 15 kpa w związku z art. 78 Konstytucji RP. Zgodzić się należy z organem, że zarzut ten jak wydaje się wynikł z błędnego założenia skarżącego co do definicji sprawy administracyjnej jako sprawy, w której podjęto określone rozstrzygnięcie administracyjne. Wskazać należy, że przy założeniu skarżącego art. 138 § 1 pkt 2 kpa nie mógłby być w żadnym przypadku stosowany bez naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania, co jednoznacznie wskazuje na niezasadność postawionego zarzutu.

Ponadto wskazać należy, że uprawnienia organu odwoławczego wynikają z przepisu art. 28 ust. 2 pow. ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, ale również z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, którego niezastosowanie skarżący kwestionował.

Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącego, odnośnie naruszenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską w O. art. 139 kpa, choć niewątpliwie naruszenie tego przepisu może stanowić rażące naruszenie prawa.

Przepis art. 139 kpa ustanawia zakaz reformationis in peius, stanowiący podstawową gwarancję procesową. Zakaz ten wyraża się tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej odwołującego. Przepis ten daje gwarancję stronie, iż wniesienie odwołania spowodować może co najwyżej utrzymanie jej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie może spowodować jej pogorszenia.

Podkreślić należy, że obowiązkiem organu jest rozpoznawanie każdej sprawy indywidualnie, z uwzględnieniem oczywiście zasady wynikającej z art. 139 kpa. A zatem ocena tego czy orzeczenie organu odwoławczego uwzględnia zapis art. 139 kpa winna być również dokonana indywidualnie w stosunku do konkretnej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Powiatowa Komisja Lekarska w B. orzekła, że skarżący jest zdolny do służby wojskowej i przyznała mu kat. "A". Skarżący w swoim odwołaniu z dnia 27 lutego 2004 r., skierowanym do WKL w O. zakwestionował to orzeczenie, szczególnie odnośnie przyznania mu kat. "A". Podał, że od 1996 r. leczy się stale w [...] Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w O. w Pawilonie Rehabilitacyjnym dla dzieci Niepełnosprawnych. Podał też, że ma słabą budowę ciała upośledzającą sprawność ustroju, jak również wrodzoną deformację klatki piersiowej i częściowy brak mięśnia piersiowego większego, upośledzającego sprawność ustroju. Wskazał też, że ma skróconą kończynę dolną i po wysiłku bolą go plecy oraz, że została mu zalecona operacja na klatkę piersiową, na co posiada stosowną dokumentację medyczną.

Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący kwestionując orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w B., przyznające mu kat. zdrowia "A" uznał je za niekorzystne dla siebie i poprzez swoje odwołanie podjął działania w kierunku zmiany tego orzeczenia na orzeczenie dla siebie korzystne. WKL w O., uwzględniając argumenty natury medycznej, zawarte w odwołaniu skarżącego, uchyliła rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznała mu kat. zdrowia "D", uznając, że jest niezdolny do służby wojskowej, która wówczas z punktu widzenia skarżącego, w aspekcie jego stanu zdrowia była niewątpliwie dla niego korzystniejsza. Świadczy o tym również fakt, że skarżący nie zakwestionował tego rozstrzygnięcia w trybie zwykłym. Nie uczynił tego również w następnych latach, na podstawie art. 28 ust. 4 pow. ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, który to przepis do jego nowelizacji od 11 lutego 2009 r. umożliwiał skarżącemu wystąpienie o zmianę przez powiatową komisję lekarską ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany.

Ustosunkowując się zaś do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 kpa wskazać należy, że z przesłanki art. 156 § 1 pkt 7 kpa wynika, że do stwierdzenia nieważności decyzji dochodzi jedynie wtedy, gdy skutek wady decyzji jest ustanowiony wprost w przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności. Przepisu zatem prawa materialnego zawierającego klauzulę nieważności orzeczeń o zdolności do czynnej służby wojskowej należy upatrywać w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Żaden jednak z przepisów wskazanego aktu prawnego nie zawiera unormowań prawnych, które przewidywałyby sankcję nieważności w odniesieniu do orzeczeń w przedmiocie określenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Ze względu na powyższe, zgodzić się należy z organem, że zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 156 § 1 pkt 7 kpa nie było możliwe i w świetle powyższego bezzasadne są zarzuty skarżącego dotyczące nierozpatrzenia całościowego jego wniosku z dnia 25 stycznia 2013 r.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych, wyczerpująco wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zasługuje na uwzględnienie. Analiza materiału dowodowego niniejszej sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż ostateczna decyzja Wojewódzkiej Komisji lekarskiej w O. z dnia [....] kwietnia 2004 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W sprawie nie wykazano także spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 5 i 7 kpa. Sąd nie stwierdził także innych naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Uchybienia zaś, jakich dopuścił się organ, nie mogą natomiast stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego tejże decyzji w trybie stwierdzenia nieważności. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem procedury administracyjnej.

Z tych wszystkich względów sąd, w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.