Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1384/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Joanna Brzezińska /spr./ Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1066/14 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1066/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej powoływany jako: WSA) oddalił skargę J. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich oraz przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm. – dalej ustawa o kombatantach) – w związku z § 5 i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154 z późn.zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. B. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu represji w czasie II wojny światowej, w tym pobytu w obozie przy ul. Litewskiej w Warszawie i w obozie w Pruszkowie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2009 r.

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 517/09 WSA w Łodzi oddalił skargę J. B. na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. Natomiast wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., II OSK 584/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pobyt w obozie pracy przymusowej przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, jak i w obozie przejściowym w Pruszkowie dla ludności cywilnej po upadku Powstania Warszawskiego nie jest w świetle dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

W dniu 11 czerwca 2014 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął kolejny wniosek J. B. o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu represji na terenie Warszawy ze strony III Rzeszy w latach wojny, okupacji i Powstania Warszawskiego, następnie doprecyzowany jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] maja 2009r. w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 150 K.p.a., wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z [...] maja 2009 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, uznając za nowy dowód w sprawie rekomendację Stowarzyszenia [...] z dnia 6 czerwca 2014 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] maja 2009 r., na podstawie art. 151 § 1 K.p.a., wskazując, że wznowił postępowanie ze względów formalnych, jednakże ustalenia faktyczne w sprawie pozostają niezmienne. Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, które zaprzeczałyby ustaleniom z wcześniejszych postępowań. W mocy pozostaje m.in. opinia Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 9 lipca 2007 r., zgodnie z którą osoby, które znajdowały się przy ul. Litewskiej, były wykorzystane do robót związanych z wynoszeniem i załadunkiem grabionego mienia w Warszawie. Bez zmiany opinii w kwestii istnienia i charakteru obozu przy ul. Litewskiej, Szef Urzędu jako organ, który nie prowadzi działalności badawczej nie będzie kompetentny do zmiany decyzji z 2009 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że wszystkie pisma wysłane do Urzędu ( z 17.06.2014 r., 10.07.2014 r., 25.07.2014 r., 30.07.2014 r.) są mu nienzane Argument, że pozostaje w mocy opinia IPN jest nieuprawniony, gdyż sprawa dotyczy nie tylko represji w obozie przy ul. Litewskiej, ale i w 6 innych miejscach.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia w konfrontacji z innymi dowodami okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w ostatecznej decyzji administracyjnej. Dowodu takiego nie stanowi rekomendacja Stowarzyszenia [...] z dnia 6 czerwca 2014 r. Ustawa o kombatantach w sposób enumeratywny wymienia tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność równoważną. Opisane we wniosku z dnia 10 czerwca 2014 r. represje: ucieczki przed bombardowaniami, łapankami, trudne warunki życiowe w okupowanej Warszawie, pobyt w obozie przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, jak i w obozie przejściowym w Pruszkowie dla ludności cywilnej po upadku Powstania Warszawskiego, wysiedlenie na teren Generalnej Guberni, brak możliwości powrotu do Warszawy po wojnie oraz brak pozytywnej opinii władz ZMP niezbędnej do przyjęcia na studia nie są represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie stanowią podstawy do przyznania uprawnień określonych w ustawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. B. podniósł, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest wynikiem niezrozumienia istoty rzeczy zawartej we wniosku z dnia 10 czerwca 2014 r., która dotyczy wszystkich mieszkańców powstańczej Warszawy. Nieuznanie przez organ pobytu w obozach pracy przymusowej i na terenie całego potwornego piekła powstańczej Warszawy, jako przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych jest niegodziwe, nieetyczne i niemoralne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W motywach wskazanego na wstępie wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zwrócił uwagę na istotę postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i jego procedurę. Sąd wskazał, że z treści wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia postępowania czyli art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika, że dla jej zaistnienia konieczne jest aby nowe okoliczności i nowe dowody zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej a jednocześnie istniały już wcześniej, to jest w chwili jej wydawania, lecz dla organu nie były znane. Warunkiem uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu jest także i to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy.

W ocenie WSA, występując z żądaniem "wzruszenia decyzji", skarżący w rzeczywistości nie przedstawił żadnych nowych dowodów spełniających warunki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Załączona do wniosku ekomendacja Stowarzyszenia [...], w istocie nie przedstawiała żadnej wartości dowodowej, gdyż nie potwierdzała okoliczności, które dawałyby podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast powoływane przez pełnomocnika skarżącego pismo z Archiwum Akt Nowych z dnia 29 listopada 2004 r., którego kopię wnioskodawca załączył do pisma skierowanego do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 czerwca 2014 r. również nie ma znaczenia w sprawie. Przypomnienia bowiem wymaga, że istota sporu w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich nie sprowadzała się do zakwestionowania faktu przebywania skarżącego w obozie przy ul. Litewskiej w Warszawie, lecz do tego, że jak już stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r., II OSK 584/10 pobyt w obozie przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o kombatantach, nie jest przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Nadto Sąd wskazał, że pismo z Archiwum Akt Nowych skierowane do skarżącego w dniu 29 listopada 2004 r. nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania z uwagi na treść art. 148 § 1 K.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Nawet jeśli przyjąć, że z jakiejś przyczyny pismo nie dotarło do adresata czy też nie mógł go przedstawić organowi występując z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich, to najpóźniej był on w posiadaniu pisma w styczniu 2010 r. Na kopii pisma znajduje się bowiem adnotacja o potwierdzeniu zgodności z oryginałem z datą 11 stycznia 2010 r., którą to najpóźniejszą datę należy liczyć jako początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Jak stwierdził WSA, analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący dopiero po wznowieniu postępowania poinformował o staraniach zmierzających do zdobycia nowych dowodów. Tymczasem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. służy wznowieniu postępowania w sytuacji, gdy nowy dowód jest już w posiadaniu strony, a nie prowadzeniu postępowania mającego na celu zgromadzenie materiału dowodowego, które potwierdzić ma przyjętą przez wnioskodawcę tezę.

Zdaniem Sądu I instancji organ trafnie wyjaśnił, że przepisy ustawy o kombatantach w sposób enumeratywny wyliczają tytuły, które stanowią podstawę do stwierdzenia działalności kombatanckiej lub z nią zrównanej. Skarżący nie wskazał takiej działalności ani w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2009 r., co znalazło potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 584/10, ani w postępowaniu wznowionym. Nie negując represji, jakich skarżący doznał podczas wojny i powstania, Sąd stwierdził, że nie przedstawiono dowodów, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., potwierdzających represje w rozumieniu ustawy o kombatantach. Mając na uwadze powyższe WSA oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skargą kasacyjną pełnomocnika J. B. zaskarżono powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1066/14 w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie pomimo, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dotknięte było wadami, które powinny skutkować uchyleniem decyzji

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie powyższej podstawy kasacyjnej. Wskazano, że w ramach postępowania wznowionego, organ winien dochować wymagań wynikających z art. 7 i art. 77 K.p.a., a co za tym idzie skonfrontować przedłożony dokument z innymi, wcześniej zgromadzonymi w sprawie dowodami. W świetle nowego dowodu – rekomendacji Stowarzyszenia [...] oraz dodatkowych załączonych przez skarżącego do licznych pism dokumentów organ winien rozważyć, czy nie należy przeprowadzić uzupełniająco postępowania dowodowego. Skarżący zarówno przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, jak i po wznowieniu postępowania jako podstawę do przyznania mu uprawnień kombatanckich wskazywał liczne represje jakie miały miejsce w szczególności w trakcie II wojny światowej, w szczególności fakt iż był więźniem obozu przy ul. Litewskiej w Warszawie, który jego zdaniem należy uznać za inne miejsce odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego).

Skarżący zakwestionował stanowisko WSA, zgodnie z którym kwestia jego pobytu w obozie przy ul. Litewskiej w Warszawie oraz oceny charakteru tego obozu została przesądzona przy pierwszym rozpoznaniu sprawy. Wówczas bowiem decyzja odmawiająca skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich oparta została na informacji Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 9 lipca 2007r. zgodnie z którą brak było wystarczających danych i materiałów na podstawie których IPN mógłby potwierdzić istnienie takiego obozu, a w związku z tym także jego charakter. Zatem nie można twierdzić, że został przesądzony charakter tego miejsca.

Skarżący nie jest jedyną osobą będącą więźniem tego obozu, która dochodzi swoich praw a istnienie i charakter tego obozu jest przedmiotem badania IPN, a w związku z tym bez zweryfikowania posiadanych obecnie informacji i materiałów przez IPN organ nie powinien kończyć postępowania. Działania w zakresie gromadzenia i weryfikacji dowodów organ winien przeprowadzić w niniejszej sprawie z urzędu ze względy na podeszły wiek skarżącego oraz fakt, że działał on w postępowaniu administracyjnym samodzielnie. Nadto skarżący był błędnie informowany przez organ co, iż zwróci się do IPN o ponowną opinię i informacje dotyczące obozu przy ul. Litewskiej w Warszawie, co nie zostało zrobione. Gdyby skarżący uzyskał rzetelną informację sam podjąłby działania zmierzające do uzyskania nowych informacji z IPN, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący czuje się poszkodowany gdyż jako mieszkaniec Warszawy brał udział w II wojnie światowej oraz Powstaniu Warszawskim, zaś obecnie pozbawia się go rekompensaty za doznane represje jakim podlegał ze strony III Rzeszy. Uchybienia w zakresie prowadzenia ustaleń przez organ zmierzające do określenia charakteru miejsca, w którym przebywał, skutkują zanegowaniem faktu poddania go ciężkim doświadczeniom w czasie wojny, a z uwagi na niedostrzeżenie ich przez WSA w Łodzi, zaskarżony wyrok winien zostać uchylony a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

W piśmie z 28 listopada 2015r. skarżący kasacyjnie ponowił wcześniejszą argumentację i zastrzeżenia co do wyeliminowania przez ekspertów IPN powstańczej Warszawy z "wykazu jednolitego obozów" miejsc tożsamych z hitlerowskimi obozami zagłady, pozbawiając ponad 600 tys. ludności cywilnej Warszawy należnych świadczeń i uprawnień kombatanckich. Podkreślił, że Państwo Polskie ma pieniądze dla 50-ciu tys. obywateli Izraela, którym ustawą z 14.03.2014r. przyznano comiesięczne renty w wysokości 400,00 zł, co stanowi dowód fałszu, złej woli i dyskryminacji wobec żyjącej jeszcze ludności cywilnej Powstańczej Warszawy oraz rażące naruszenie konstytucyjnych zasad równości, sprawiedliwości, nienaruszalnej ludzkiej godności (art. 1, 2, 30, 32 Konstytucji RP) kwalifikujące się do Trybunału Konstytucyjnego – art. 188 pkt 5, art. 79 p. 1 Konstytucji RP.

Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015r. J. B. popierając zarzuty skargi kasacyjnej wniósł o skierowanie sprawy do Trybunału Konstytucyjnego, jako kolejnej instancji, z uwagi na naruszenie zasady równości obywateli polskich w stosunku do obywateli narodowości żydowskiej Izraela, którym zostały przyznane świadczenia, nie przyznane obywatelom polskim, co jest równoznaczne z naruszeniem Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm., dalej zwanej P.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Oceniając we wskazanych granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., czyli naruszeniu przepisów postępowania – art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie pomimo, że postępowanie administracyjne organu dotknięte jest wadami, które winny skutkować uchyleniem decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w szczególności ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy - w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną.

W niniejszej sprawie niesporna jest okoliczność, że pozostaje w obrocie prawnym ostateczna i prawomocna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] lutego 2009 r. o odmowie przyznania J. B. uprawnień kombatanckich w związku z brakiem dostatecznych dowodów potwierdzających spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ, powołując się na zgromadzony materiał dowodowy, w tym relacje własne wnioskodawcy oraz opinię Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdził, że miejsca, w których przebywał czyli obóz pracy przymusowej przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie oraz obóz przejściowy w Pruszkowie, nie były tymi najcięższymi miejscami odosobnienia, w których pobyt uprawniał zgodnie, z przepisami ustawy, do przyznania uprawnień kombatanckich.

Podkreślenia wymaga, iż w powyższym zakresie wypowiedziały się już również sądy administracyjne. Oddalając skargę kasacyjną J. B. od wyroku WSA w Łodzi z 20 listopada 2009r. (sygn. II SA/Łd 517/09) oddalającego skargę na powyższą decyzję organu, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r. (sygn. II OSK 584/10) stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że pobyt w obozie pracy przymusowej przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie jak i w obozie przejściowym w Pruszkowie dla ludności cywilnej po upadku Powstania Warszawskiego, nie jest w świetle dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy o kombatantach przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Ocena prawna dokonana w tym zakresie przez Sąd I instancji uwzględniła nie tylko przesłanki, że powyższe obozy, nie zostały ujęte w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.) ponieważ nie jest to zamknięta lista, czyli przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania miejscach odosobnienia nieuwzględnionych w tym rozporządzeniu jest możliwe. Jednak, w przedmiotowej sprawie, Sąd I instancji słusznie orzekł, że taka sytuacja faktyczna nie zachodzi w świetle § 6 cyt. wyżej rozporządzenia Prezesa RM z dnia 20 września 2001 r. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach. Potwierdza to stanowisko także pismo IPN z dnia 9 lipca 2007 r. zawierające ocenę prawną tego rodzaju obozu przejściowego w Pruszkowie, jak i obozu przy ul. Litewskiej, który nie był "karnym obozem pracy". Oznacza to, zdaniem IPN, iż powyższe obozy przejściowe nie stanowiły miejsca odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach. Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował również jako zasadne stanowisko Sądu I instancji, wywiedzione w wyniku kompleksowej kontroli stanu faktycznego w tej sprawie ustalonego przez Kierownika Urzędu, że nie jest miejscem odosobnienia w świetle dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b tejże ustawy pobyt w obozie przejściowym w Pruszkowie. Wynika to z tego, że wysiedlenie, pobyt w miejscu odosobnienia o charakterze innym niż określony w art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o kombatantach jak i przebywanie na deportacji nie jest represją, która uzasadnia przyznanie przedmiotowych uprawnień kombatanckich.

Wobec powyższego wskazać również należy, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a., prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wnioskiem z 10 czerwca 2014r. J. B., powołując się na uczestnictwo w Powstaniu Warszawskim, pobyt "w obozie pracy przymusowej przy ul. Litewskiej 14 w Powstańczej Warszawie oraz w niemieckim obozie przejściowym Dulag 121 w Pruszkowie, ponownie zwróci się do Kierownika Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżący wskazał, że uzasadnienie doznanych przez niego i jego najbliższych represji ze strony III Rzeszy na terenie Warszawy w latach wojny, okupacji i Powstania Warszawskiego oraz okresu powojennego ze strony komunistycznego reżimu PRL zawarte jest w załączonych do wniosku jego relacji dotyczących represji i prześladowań w okresie okupacji oraz w latach PRL oraz rekomendacja Stowarzyszenia [...] w Polsce. W późniejszej korespondencji z organem wnioskodawca doprecyzował, że wniosek dotyczy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., z uwagi na nowe okoliczności i dowody.

Zgodnie z powyższym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania zasadniczo może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 K.p.a.). Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2). Po tej wstępnej fazie postępowania wznowieniowego organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające i dowodowe, i w zależności od jego ustaleń wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 K.p.a.)

Z analizy akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] sierpnia 2014r. wynika, że organ stwierdził podstawy formalne do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej powyższą ostateczną decyzją w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, na wniosek strony oparty o ustawową przesłankę.

Na tej podstawie organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w pierwszej kolejności czy zaistniała podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 K.p.a., w niniejszej sprawie czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Dopiero stwierdzenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej otwiera organowi administracji drogę do ponownego merytorycznego rozpoznania istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją.

Stwierdzić należy, iż z uzasadnień decyzji wydanych w wyniku wznowienia postępowania o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] maja 2009r. w przedmiocie uprawnień kombatanckich - zarówno z [...] sierpnia 2014r., jak i [...] września 2014r. wynika, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i analizie dokumentów przedłożonych wraz z podaniem z 2014r. o wznowienie postępowania organ stwierdził, iż nie zaistniała w sprawie przesłanka wznowienia postępowania, bowiem strona nie przedstawiła żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych dowodów lub nowych okoliczności istniejących w dacie wydania decyzji ostatecznej, nieznanych organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żaden z dołączonych do podania J. B. z 10 czerwca 2014r. dokumentów nie stanowi nowego dowodu ani też nie potwierdza zaistnienia nowej nieznanej organowi w 2009r. okoliczności istotnej z uwagi na przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzygniętej ostateczną decyzją z [...] maja 2009r. odmawiającej przyznania mu uprawnień kombatanckich. Nie budzi wątpliwości, że przedłożona nowa rekomendacja Stowarzyszenia [...] w Polsce Oddział [...] z 6 czerwca 2014r., ani też osobiste relacje skarżącego związane z okresem II Wojny Światowej i okresem powojennym, powstały już po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto analiza treści tych dokumentów, co zasadnie stwierdził organ w postępowaniu administracyjnym, a następnie zaakceptował w ramach kontroli legalności Sąd I instancji, nie stanowi podstawy do uznania, iż stanowią one dostateczne dla wzruszenia decyzji źródło istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, nieznanych organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej.

Podkreślenia wymaga, że sama odmienna subiektywna ocena przez skarżącego dowodów i kwalifikacja doznanych represji, nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, skoro nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego.

Zasada trwałości decyzji ostatecznych w administracyjnym toku instancji (art. 16 K.p.a.), wymaga od podmiotu zmierzającego do wzruszenia takiej decyzji podjęcia stosownych działań i przedstawienia dowodów na poparcie swych twierdzeń. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w takiej sytuacji niezasadne jest oczekiwanie skarżącego, że to organ administracji, na skutek wniosku strony o wznowienie postępowania, na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5, poszukiwać będzie nowych dowodów na potwierdzenie prawdziwości wskazywanych przez stronę twierdzeń zmierzających do zakwestionowania ostatecznego rozstrzygnięcia o jej prawach. Dopiero bowiem ustalenia zaistnienia przesłanki wznowieniowej, obligowałoby organ do ponownego rozpoznania sprawy i prowadzenia postępowania co do ponownej analizy podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich, na mocy przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił legalność decyzji organu o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, dokonując także oceny przedłożonych wraz z podaniem o wznowienie oraz w toku postępowania wznowieniowego dokumentów, które nie kwestionowały dotychczasowych ustaleń w sprawie o braku podstaw do przyznania przedmiotowych uprawnień. Zasadnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy istota sporu w sprawie przyznania skarżącemu kasacyjnie uprawnień kombatanckich nie sprowadzała się do zakwestionowania faktu jego przebywania w obozie przy ul. Litewskiej w Warszawie oraz obozie przejściowym w Pruszkowie, lecz do tego iż zostało już uprzednio ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięte, że pobyt w tych konkretnych obozach, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach nie jest przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zostało to przesądzone, w przywołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Trafnie Sąd I instancji podkreślił, że skarżący dopiero po wznowieniu postępowania poinformował organ o podjęciu starań zmierzających do zdobycia nowych dowodów – nowego stanowiska Instytutu Pamięci Narodowej co do okoliczności, że okresy przebywania w przedmiotowych obozach, stanowią okresy podlegania represjom uprawniające do uzyskania uprawnień kombatanckich przyznanych ustawą. Tymczasem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. służy wznowieniu postępowania w sytuacji gdy nowy dowód istnieje i jest już w posiadaniu strony, a nie prowadzeniu postępowania mającego na celu zgromadzenie materiału dowodowego, który potwierdzić ma stawianą przez wnioskodawcę tezę.

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego reguluje te formy represji, które są uznane za działalność kombatancką lub za działalność równorzędną w zakresie, w jakim przyznaje związane z tym szczególne uprawnienie i świadczenia, w tym okresy i formy represji uzasadniające przyznanie wynikających z tej ustawy uprawnień. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wydania ostatecznej decyzji jak i w dacie wydania decyzji w trybie wznowieniowym, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa;

Zarówno uprzednio obowiązujące rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154) w § 5 i 6, jak również zastępujące je z dniem 19 listopada 2014r. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. poz. 1564) – uwzględniające ustalenia historyczne po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wśród innych miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych i w których osadzone osoby pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy, nie wymienia obozu przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, ani też obozu przejściowego w Pruszkowie.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że nie kwestionując opisywanych przez skarżącego represji doznawanych przez niego oraz rodzinę w okresie wojny, Powstania Warszawskiego i okresu powojennego, analiza akt sprawy uzasadnia stwierdzanie, że skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności, nieznanych organowi uprawnionemu do orzekania o przyznaniu uprawnień kombatanckich – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. potwierdzające represje, o których mowa w przepisach ustawy. Przy czym podkreślenia wymaga, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie posiada kompetencji do ustalenia we własnym zakresie, czy określone miejsce odosobnienia, jest miejscem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi trafnie zatem przyjął, że przeprowadzone postępowanie odpowiadało standardom procedury administracyjnej i pozwalało na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym nie można mu zarzucić nieuwzględnienia naruszenia przez organy administracji przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a., bowiem do naruszenia tych przepisów w postępowaniu administracyjnym nie doszło. Jak już wskazano, decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.) może być podjęta po przeprowadzeniu przez organ postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz po jednoznacznym ustaleniu, że nie zaistniały, określone w kodeksie, podstawy wznowienia. Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie

Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego zawartej w piśmie procesowym, powtórzonej na rozprawie 8 stycznia 2016r., wskazać przyjdzie, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie ma wątpliwości co do konstytucyjności przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji.

Przywołany w piśmie skarżącego z 8 stycznia 2016r. przepis art. 188 Konstytucji RP stanowi, że Trybunał Konstytucyjny jest władny oceniać zgodność ustaw z Konstytucją, między innymi rozpoznając skargę konstytucyjną, o której mowa w art. 79 ust. 1 (a więc badać zgodność z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego orzeczono ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego w razie ich naruszenia). Kompetencje te rozwija przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.). Ewentualny korzystny dla skarżącego wynik postępowania, które może zainicjować skargą konstytucyjną przed Trybunałem Konstytucyjnym, może uzasadniać w przyszłości żądanie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 § 1 P.p.s.a.). Dotyczy to również postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 K.p.a.).

Wobec powyższego uznając, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw orzeczono o jej oddaleniu, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi wynagrodzenia, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258 - 261 P.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym należało pozostawić do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.