Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 243/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części powiatowej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Miasta Ł. (dalej jako: Skarżący, Strona lub Miasto) jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2016 r. nr [...], w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości 8.224.613 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. (dalej: UKS w Ł.) przeprowadził w Mieście kontrolę w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi cześć oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na rok 2012, zakończoną wynikiem kontroli z [...] stycznia 2015 r., [...]. Na podstawie ustaleń kontroli wyliczono, że otrzymana przez Skarżącego w 2012 r. część oświatowa subwencji ogólnej, w części powiatowej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 8.467.426 zł.

Minister Rozwoju i Finansów (dalej: Minister RiF lub organ) pismem z [...] października 2016 r. zawiadomił Miasto o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części powiatowej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012.

Pismem z 10 listopada 2016 r., uzupełnionym pismem z 21 listopada 2016r., Strona złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych z imienia i nazwiska świadków, na okoliczność właściwego nadzoru pełnionego przez Miasto nad procesem składania i przetwarzania danych oświatowych w systemie informacji oświatowej w 2012 r.

Minister RiF postanowieniem z [...] listopada 2016 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez Miasto dowodów z przesłuchania świadków.

Ministerstwo Edukacji Narodowej (dalej: MEN) pismem z [...] listopada 2016 r. poinformowało Ministra Finansów, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2011 r. - łączna liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 1.416,9653 uczniów, a w konsekwencji zawyżeniu uległa subwencja oświatowa (część powiatowa) otrzymana przez Miasto na rok 2012 o kwotę 7.003.244 zł.

Pismem z 8 grudnia 2016 r. Miasto zwróciło się o przeprowadzenie dowodu z funkcjonalności programu dostarczonego przez MEN i mechanizmu pobierania danych z systemu informacji oświatowej w zakresie przetwarzania danych dotyczących: 1) Publicznego Gimnazjum Specjalnego nr 60 w Ł., 2) Szkoły Podstawowej nr 97 w Ł., 3) Publicznego Gimnazjum Specjalnego nr 66 w Ł., 4) Szkoły Przysposabiającej do Pracy nr 1 w Ł., 5) Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 177 w Ł., 6) Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej nr 22 w Ł., 7) Szkoły Przysposabiającej do Pracy nr 2 w Ł., 8) Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej nr 24 w Ł., 9) Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego nr 1 w Ł., 10) Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego nr 3 w Ł., 11) Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii "SOS" nr 1 w Ł., 12) Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii nr 4 w Ł.,

13) Szkolnego Centrum Profilaktyczno-Wychowawczego "Centrum" (działającego jako

Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii ze Szkołami), na okoliczność błędnego przetwarzania danych zawartych w systemie informacji oświatowej i nieprawidłowego działania programu.

Minister RiF decyzją z [...] grudnia 2016 r. zobowiązał Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części powiatowej – części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości 8.224.613 zł.

W związku z tą decyzją do organu wpłynął wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazano m.in. na naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego.

Minister Rozwoju i Finansów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1453 ze zm., dalej "u.d.j.s.t.), Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego - w myśl § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz.U. Nr 288, poz. 1693, dalej: rozporządzenie) - według algorytmu określonego w załączniku do tego rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2012 była dzielona między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem zakresu realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 2198, ze zm., dalej: u.s.o.). Zakres zadań oświatowych realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, stanowiący podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012, został określony m.in. na podstawie danych o liczbie uczniów/wychowanków w wykazanych przez szkoły i placówki oświatowe w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2011 r., zweryfikowanych i potwierdzonych przez organy prowadzące/dotujące szkoły i placówki oświatowe.

Wskazano przy tym, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2011 r. - błędnych danych, w:

1) Publicznym Gimnazjum Specjalnym nr 60 w Ł. 3 uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P3 zamiast wagą P2, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 4,4041,

2) Szkole Podstawowej nr 97 w Ł. liczba uczniów przeliczonych: a) wagą P4 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 3,5233, b) wagą P5 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 9,2976,

3) Publicznym Gimnazjum Specjalnym nr 66 w Ł. liczba uczniów przeliczonych: a) wagą P4 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 3,5233, b) wagą P5 została zawyżona o 3, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 27,8927,

4) Szkole Przysposabiającej do Pracy nr 1 w Ł. liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagami: P4, P7, P8 i P40 zostały zawyżone o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 4,7976,

5) Szkole Podstawowej Specjalnej nr 177 w Ł.: a) 2 uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P4, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 11,5486, b) liczba uczniów przeliczonych wagą P5 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 9,2976,

6) Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej nr 22 w Ł. liczba uczniów przeliczonych: wagą P2 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 1,3702, b) wagą P5 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 9,2976,

7) Specjalnej Szkole Przysposabiającej do Pracy nr 2 w Ł.: a) 2 uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P2, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 15,8548, b) jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast wagą P4, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 5,7743, c) liczba uczniów przeliczonych wagą P5 została zawyżona o 3, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 27,8927,

8) Zasadniczej Szkole Zawodowej nr 24 w Ł.: a) 7 uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P2, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 55,4918, b) 7 uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P3, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 45,2155, c) jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast wagą P4, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 5,7743, d) liczba uczniów przeliczonych wagą P5 została zawyżona o 19, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 176,6537,

9) Gimnazjum przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 1 w Ł. liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczanych wagami: P2, P26 i P40, zostały zawyżone o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 2,4174,

10) Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 1 w Ł. liczba wychowanków przeliczonych wagą P34 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 10,7656,

11) Szkole Podstawowej nr 211 w Ł. przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 3 w Ł.: a) liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagą P40, zostały zawyżone o 2 (po uwzględnieniu zwiększenia o 4,7% - zgodnie z ust. 8 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 - liczba uczniów została zawyżona o 2,094), co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 2,1109, b) liczba uczniów przeliczonych wagą P2 została zawyżona o 2, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 2,7403,

12) Gimnazjum nr 53 w Łodzi przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 3 w Ł. liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagami: P2, P26 i P40, zostały zawyżone o 4, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 9,6695,

13) Zasadniczej Szkole Zawodowej nr 4 w Ł. przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 3 w Ł. liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagami: P2, P7, P8 i P40, zostały zawyżone o 4, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 10,5777,

14) Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym nr 3 w Ł. liczba wychowanków przeliczonych wagą P34 została zawyżona o 10, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 107,6560,

15) Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii "SOS" nr 1 w Ł. liczba wychowanków przeliczonych wagą P33 została zawyżona o 39, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 248,0982,

16) Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii nr 4 w Ł. liczba wychowanków przeliczonych wagą P33 została zawyżona o 1, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 6,3615,

17) Szkolnym Centrum Profilaktyczno-Wychowawczym "Centrum" (działającym jako MOS ze Szkołami) - liczba wychowanków przeliczonych wagą P33 została zawyżona o 133, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 846,0784.

W ocenie Ministra RiF powyższe nieprawidłowości spowodowały zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 1.664,0848, a w konsekwencji Miasto otrzymało w roku 2012 , w części powiatowej – część oświatową subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej o kwotę 8.224.613 zł. Dodatkowo wskazał, że różnica w kalkulacji kwoty zmniejszenia subwencji oświatowej między wyliczeniem dokonanym przez UKS w Ł. (8.467.426 zł) i MEN (7.003.244 zł) wynika z nieuwzględnienia przez UKS w Ł. różnicy z przeliczenia uczniów przeliczonych niesłusznie wagami o wyższej wartości, wagami o niższej wartości. Natomiast różnica w kalkulacji kwoty zmniejszenia między wyliczeniem dokonanym przez Ministra RiF (8.224.613 zł) i MEN (7.003.244 zł) wynika z uznania przez MEN za prawidłowe wykazania jako wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, osób jedynie skierowanych do tych placówek.

Organ zauważył, że jak wynika ze zgromadzonego w materiału dowodowego, przyczyny wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r., to: a) brak w ogóle lub brak aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. (np. orzeczenia zostały wydane po tej dacie lub na inny etap edukacyjny), stanowiących podstawę wykazywania w systemie informacji oświatowej uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi; b) wykazanie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w niewłaściwych tabelach systemu informacji oświatowej - nieadekwatnych do treści posiadanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, np. wykazanie jako uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną, uczniów, którzy posiadali orzeczenia wskazujące tylko jedna niepełnosprawność; c) wykazanie jako uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi osób, które przed dniem sprawozdawczym przekroczyły ustawowo określony wiek uprawniający do objęcia kształceniem specjalnym; d) wykazanie jako wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych oraz jako uczniów działających przy nim szkół, osób, które według stanu na dzień 30 września 2011 r. nie przebywały w tym ośrodku (np. przybyły do placówki po tej dacie lub nie przybyły w ogóle); e) wykazanie jako korzystających z zakwaterowania w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii wychowanków, którzy z zakwaterowania nie korzystali.

Minister podkreślił, że regulacje dotyczące naliczania poszczególnych wag, a w szczególności: P2, P3, P4 i P5, są jednoznaczne. Uwzględnianie konkretnych uczniów/wychowanków w określonych wagach powinno następować zgodnie z wymogami wskazanymi w opisach poszczególnych wag. Nieprawidłowości w zastosowaniu odpowiednich wag przy naliczaniu należnej jednostce samorządu terytorialnego na dany rok części oświatowej subwencji ogólnej, najczęściej są skutkiem błędów w danych wykazanych w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy - tu: według stanu na dzień 30 września 2011 r. Konkretni uczniowie/wychowankowie mogli być uwzględnieni w określonych wagach, tylko na podstawie posiadanych przez tych uczniów/wychowanków aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o., i których treść odpowiadała wymogom wskazanym w opisach poszczególnych wag. Objęcie - przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej - wskazanymi wagami uczniów nieposiadających aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego o treści odpowiadającej opisom tych wag, jest nieprawidłowe w świetle obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem organu nie jest możliwe prawidłowe wykazanie w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, z wyjątkiem wynikającym z charakterystyki wagi P2, uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, bez posiadania - aktualnego na etap edukacyjny, na jakim jest uczeń, wydanego najpóźniej w dniu sprawozdawczym - orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Nieprawidłowe jest również wykazania uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w niewłaściwych tabelach systemu informacji oświatowej, tzn. nieadekwatnych do treści posiadanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Żadne inne dokumenty - poza wskazanymi w art. 71b ust. 3 u.s.o. - nie stanowią prawidłowej podstawy wykazywani a systemie informacji oświatowej uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Organ dodatkowo odniósł się do kwestii wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego lub młodzieżowego ośrodka socjoterapii, którzy w dniu 30 września 2011 r. nie korzystali z zakwaterowania w tych placówkach. Jak wyjaśnił w okresie objętym przedmiotową sprawą - do dnia 30 grudnia 2011 r. - obowiązywało rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U. Nr 178, poz. 1833, ze zm.). W świetle przepisów tego rozporządzenia dopiero od momentu przekroczenia progu ośrodka nieletni nabywa status prawny wychowanka. Tym samym, dopiero z tym momentem powstają prawa i obowiązki tak wychowanka, jak i wszystkich innych podmiotów, których podstawy działania są z tym związane. Nieletni z chwilą otrzymania skierowania do młodzieżowego ośrodka wychowawczego lub młodzieżowego ośrodka socjoterapii nie stawał się jednocześnie wychowankiem tego ośrodka, ani uczniem szkoły funkcjonującej w jego strukturach. Wychowankiem stawał się bowiem nieletni przyjęty do placówki.

Organ podkreślił, że istotą sprawy, jest prawidłowość przeliczenia osób niekorzystających z zakwaterowania w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, a wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. jako wychowankowie tych ośrodków (patrz waga P34), dedykowaną wychowankom korzystającym z zakwaterowania w tego rodzaju placówkach, skoro bezspornym jest, że w dniu sprawozdawczym osoby te nie były zakwaterowane w danych ośrodkach. Zdaniem Ministra RiF nie chodzi tu zatem stricte o definicję wychowanka (która dla potrzeb określonego przepisu mogłaby nawet mieć charakter rozszerzający) i ustalenie liczby osób uznanych na tej podstawie za wychowanków, ale o prawidłowe ustalenie (na dzień 30 września 2011 r.) liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w przedmiotowych ośrodkach. Tym samym ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zawyżenie liczby wychowanków przeliczonych wagą P34 jest skutkiem błędnego wykazania liczby wychowanków w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej.

Minister nie podzielił zapatrywania Strony, że - przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej - prawidłowe jest objęcie wagą P34 nieletniego jedynie skierowanego do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, bez względu na to, czy nieletni faktycznie znalazł się w ośrodku co najmniej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy (tu: 30 września 2011 r.). Akceptacja tego poglądu w praktyce oznaczałaby np. uznanie za wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z zakwaterowania w tych ośrodkach, osób, które nigdy w tych placówkach się nie pojawiły. Zauważono także, że wykazanie tych samych osób jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje bezpodstawne objęcie takich osób wagami dedykowanymi uczniom takich szkół.

Organ wyjaśnił, że nie podziela stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej zawartego w pismach z 27 września 2017 r. znak: [...] i z 9 listopada 2016 r. znak: [...] w zakresie wykazania w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej, wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych (za wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii uznano osoby jedynie skierowane do tych placówek, nieprzebywające w nich w dniu 30 września), gdyż stanowisko to nie jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów Strony organ uznał je za niezasadne. Wskazał również, że w wypadku uzyskiwania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego oraz przyjmowania wychowanków do młodzieżowych ośrodków wychowawczych po dniu sprawozdawczym, tj. po dniu 30 września 2011 r. Strona mogła ubiegać się o dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych, polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w związku ze zwiększeniem łącznej liczby uczniów (wychowanków) w szkołach i placówkach prowadzonych (dotowanych) przez jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.

Na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2017 r., Miasto złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając obrazę art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Jednocześnie autor skargi wskazał na przedawnienie zobowiązania w myśl art. 36 ust. 8 u.d.j.s.t., gdyż w jego ocenie decyzja o zwrocie przez Miasto nienależnie uzyskanych kwot części subwencji ogólnej nie została doręczona prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi Strony, podczas gdy w myśl art. 40 § 2 k.p.a. doręczenie decyzji samej stronie jest bezskuteczne i nie wywołuje skutków prawnych. Jak podkreślił pełnomocnik Skarżącego, decyzja o zwrocie nienależnej kwoty subwencji ogólnej nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji.

Z tych przyczyn Skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania w sprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Oceniając zaskarżoną decyzję we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Na wstępie należy zająć się zarzutem przedawnienia i wskazać, że nie jest on zasadny. Zgodnie z art. 37 ust. 5 u.d.j.s.t. do części oświatowej subwencji ogólnej przepis art. 36 ust. 8 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 36 ust. 8 u.d.j.s.t. decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części subwencji ogólnej nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji. Powyższy przepis reguluje kwestię przedawnienia prawa do wydania decyzji o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, a w tym rozpoczęcie biegu terminu tego przedawnienia oraz jego zakończenie.

Stosownie do art. 28 ust.5 u.d.j.s.t. podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej - w myśl § 3 rozporządzenia z 20 grudnia 2011r. - według algorytmu określonego w załączniku do tego rozporządzenia.

Zgodnie z ust. 9 formuły algorytmicznej, określona w ust. 2 statystyczna liczba uczniów, łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2011 r. i dzień 10 października 2011 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Tym samym początek biegu terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji (decyzji ustalającej) o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej należy więc wiązać z przekazaniem do systemu informacji oświatowej przez jednostki samorządu terytorialnego danych stanowiących podstawę do wyliczenia tej części subwencji, zaś jego koniec - z upływem 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, w którym przekazano te dane. Zatem - w świetle cyt. wyżej art. 36 ust. 8 w zw. z art. 37 ust. 5 u.d.j.s.t. decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 mogła być wydana do dnia 31 grudnia 2016 r. Natomiast w sprawie decyzja ustalająca Ministra RiF zobowiązująca Miasto Ł. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części powiatowej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 została wydana - w dniu [...] grudnia 2016 r. (karty 43-48 akt adm.) i doręczona pełnomocnikowi Strony - w dniu 20 grudnia 2016 r. (k. 49 akt adm.), tj., przed upływem biegu przedawnienia. Brak jest przy tym podstaw do zakwestionowania prawidłowości doręczenia – na adres organu strony skarżącej (Prezydent Miasta Ł.). W sprawie działał ustanowiony pełnomocnik – radca prawny zatrudniony w Urzędzie Miasta Ł. (karty 40-41 akt adm.), który nie wskazał innego adresu dla doręczeń niż adres miejsca pracy. Zgodnie z art. 40 § 2 zdanie pierwsze k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi i tak też w sprawie się stało. Dodatkowo należy zauważyć, że wskazany w art. 36 ust. 8 u.d.j.s.t. termin odnosi się do decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskaną kwotę subwencji oświatowej, tj. decyzji wydanej w I instancji. Tym samym decyzja zobowiązująca jednostkę samorządu terytorialnego do zwrotu kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej ma charakter decyzji konstytutywnej (ustalającej), do której - w zakresie nieuregulowanym w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - stosuje się przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa (art. 38 ust. 1 pkt 3 u.d.j.s.t.). To organ I instancji zobowiązuje do zwrotu, a rolą ponownego rozpatrzenia sprawy jest jedynie skontrolowanie tej decyzji. Organ I instancji wydaje decyzję ustalającą określony fakt i wydanie tej decyzji musi nastąpić w terminie 5 – letnim o którym mowa w ww. przepisie. Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do twierdzenia, że ww. 5 letni termin odnosi się do ostatecznej decyzji administracyjnej. Nie powtarzając dalszej argumentacji organu, dotyczącej powyższej kwestii, zawartej w odpowiedzi na skargę Sąd wskazuje, że w całości ją akceptuje i uznaje za swoją.

Przechodząc do istoty sprawy należy zauważyć, że istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco: zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Jak już podkreślono wcześniej Minister RiF orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w związku z tym, że uznał, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 1.664,0848. W ocenie Sądu stanowisko to jest prawidłowe. Sąd akceptuje przedstawione w decyzji ustalenia i pogląd prawny Ministra RiF.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2011 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012. Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P2, P3, P4, P5, P7, P8, P26, P33, P34, P36 i P40 przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 roku, którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z ww. przepisem, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych.

Zdaniem Sądu organ ma więc rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2012, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (wyjątek, który jednak w sprawie nie zaistniał stanowi część opisu wagi P2 – patrz opis tej wagi ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia).

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2011 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2011 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z art. 71b ust 1 zdanie pierwsze u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi że, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Art.71b ust. 5 u.s.o. zobowiązuje Starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego z zastrzeżeniem ust. 5a.

Ust. 5a art. 71b u.s.o. stanowi, że jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 49, poz. 463, ze zm., dalej: ustawa o SIO). Stosownie do art. 4 ust.1 ustawy o SIO szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 1 lit. h) ustawy o SIO powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy o SIO).

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 u.s.o., Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U., Nr 173 poz.1072, dalej: rozporządzenie z dnia 18 września 2008r.), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub dwie niepełnosprawności, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia.

Rodzaje niepełnosprawności zostały wymienione również w § 2 ust. 1 pkt 1- 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie określenia warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 19, poz. 166). W pkt 9 tego przepisu wymieniono sprzężone niepełnosprawności. Wymienione w tym przepisie niepełnosprawności pokrywają się z niepełnosprawnościami wskazanymi w art. 3 pkt 18 u.s.o.

Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 20 grudnia 2011 r. Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustalony został na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. Zgodnie z opisami wag wagi P2 do P6,, P28, P36 i P38 przy wagach tych mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 r., którzy posiadali orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności wymienione w opisie tych wag, a w przypadku dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim uczestniczący w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych - orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, a nie wszyscy uczniowie niepełnosprawni wykazani w systemie informacji oświatowej. Zatem w przedmiotowej sprawie badaniu i ocenie podlegało uzyskanie przez Stronę części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012. Minister RiF ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Miasta Ł. została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przy wagach P2, P3, P4, P5, P7, P8, P26, P33, P34, P36 i P40. Organ szczegółowo wskazał zarówno placówki, jak również nieprawidłowości związane z przypisaniem określonemu uczniów wagi. W związku z tym, że jedyną podstawą do ujmowania uczniów przy dodatkowych wagach wagi P2 do P6,, P28, P36 i P38 były orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o., które uczniowie powinni byli posiadać na dzień 30 września 2011 r. nie można uznać, że przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy dodatkowych wagach mogli zostać uwzględnieni uczniowie, którzy nie posiadali w ogóle orzeczeń lub nie posiadali aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (patrz wynik kontroli). Podstawę do ustalenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym i dla Skarżącego, stanowiły dane o uczniach wykazane w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r., w tym dane o uczniach wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Podobnie wadliwym działaniem było wykazanie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w niewłaściwych tabelach systemu informacji oświatowej - nieadekwatnych do treści posiadanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, np. wykazanie jako uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną, uczniów, którzy posiadali orzeczenia wskazujące tylko jedna niepełnosprawność (patrz np. uczniowie Zasadniczej Szkoły Zawodowej Nr 24 w Ł. – szczegóły wynik kontroli). Zasadnie także Minister RiF wskazał, że wadliwe było również wykazanie w systemie informacji oświatowej jako uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi osób, które przed dniem sprawozdawczym przekroczyły ustawowo określony wiek uprawniający do objęcia kształceniem specjalnym (patrz uczeń Szkoły Przysposabiającej do Pracy Nr 1 w Ł.).

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać działanie organów, że podstawą zaliczenia do określonej grupy niepełnosprawności jest wyłącznie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, określające formy tego kształcenia z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności czy zaburzenia (wyrok NSA z dnia 24 lipca 2013r., II GSK 589/12, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2013r., II GSK 2092/11, wyrok NSA z dnia 8 marca 2013r., II GSK 2375/11). Żaden inny dowód – poza tym orzeczeniem – nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania dopłat subwencyjnych objętego sporną w sprawie wagą, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. W przypadku braku właściwego orzeczenia zespołu orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej nie było możliwe zaliczenie ucznia do wyżej wymienionych wag.

W sprawie w ocenie Sądu słusznie także organ zakwestionował wykazywanie w systemie informacji oświatowej jako wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych oraz jako uczniów działających przy nim szkół, osób, które według stanu na dzień 30 września 2011 r. nie przebywały w tym ośrodku (np. przybyły do placówki po tej dacie lub nie przybyły w ogóle) oraz wykazanie jako korzystających z zakwaterowania w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii wychowanków, którzy z zakwaterowania nie korzystali (patrz 3 Młodzieżowe Ośrodki Socjoterapii). Odnośnie tej ostatniej kwestii prawidłowo organ zakwestionował zastosowanie wagi P33, którą stosuje się dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Zatem w wypadku braku zakwaterowania, co miało miejsce w trzech ośrodkach Skarżącego nie było możliwości stosowania do 173 wychowanków tej wagi. Ewidentnie bowiem ustalono, że albo placówka (Szkolne Centrum Profilaktyczno – Wychowawcze "Centrum") realizuje swoje zadania bez zakwaterowania i nie sprawuje opieki całodobowej (133 wychowanków), bądź też posiada tylko 7 miejsc zakwaterowania (Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii "SOS" Nr 1 w Ł.), a do systemu informacji oświatowej wpisano aż 46 wychowanków z wagą P33, bądź też w końcu do bazy ujęto wychowanka, który od 19 lipca 2011r. kontynuował naukę w III klasie gimnazjum prowadzonego przez Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii Nr 4 w Ł., jako uczeń dochodzący. Tym samym zasadnie organ zakwestionował ww. zakresie stosowanie wagi P33.

Podobnie organ prawidłowo orzekł w zakresie wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P34). Trzeba wskazać dodatkowo, że obecnie istnieje spór w orzecznictwie jak należy stosować powyższe wagi P33 i P34. Czy do zastosowania tych wag wystarczające jest tylko skierowanie do ośrodka (patrz wyrok NSA z 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2125/17), czy też konieczne jest aby nieletni faktycznie znaleźli się w ośrodku co najmniej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy (tu: 30 września 2011 r.). Sąd w składzie orzekającym przychyla się do drugiego stanowiska i wskazuje, że do zastosowania wagi np. P34 konieczne jest oprócz skierowania do ośrodka, faktyczne zakwaterowanie wychowanka.

W ocenie Sądu aby zastosować wagę P34 koniczne jest aby wychowanek stawił się do ośrodka i został w nim zakwaterowany. Samo skierowanie nie wypełnia dyspozycji tej wagi, gdyż dla zastosowania tej wagi koniecznym jest zakwaterowanie do dnia 30 września 2011.

W tym miejscu Sąd w całości akceptuje tezy zawarte w najnowszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2018r., I GSK 879/18, który jednoznacznie wskazał, że z opisu wagi P34 wynika, że cyt. "przy przypisywaniu tej wagi istotne jest to, czy wychowanek młodzieżowego ośrodka wychowawczego korzysta z zakwaterowania w ośrodku. Inaczej rzecz ujmując waga P34 może być zastosowana tylko do tych wychowanków, którzy zostali skierowani a następnie przyjęci do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, a w konsekwencji w nim zakwaterowani. Nie wymaga przy tym szerszego wywodu, że pojęcie "korzystają z zakwaterowania" należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o tymczasowe, tj. obejmujące okres pobytu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, korzystanie z pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w tym ośrodku (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1309/15)".

W sprawie niewątpliwie ustalono, że jeden wychowanek Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Nr 1 w Ł. w dniu 30 września 2011r. został wykreślony z listy wychowanków i nie korzystał z zakwaterowania w Ośrodku. Ustalono także, że 10 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Nr 3 w Ł. także nie powinno zostać objętych wagą P34, gdyż dwie wychowanki zostały wykreślone z listy wychowanków Ośrodka, a 8 wychowanek do dnia 30 września 2011r. nie stawiło się w Ośrodku. Tym samym 10 osób nie korzystało z zakwaterowania w tym Ośrodku. Wobec powyższego niezastosowanie do nich wagi P34 i skorygowanie w tym zakresie wysokości części oświatowej subwencji ogólnej przypadającej dla Strony w roku 2012 jest prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny także w powołanym wyżej wyroku odniósł się do przeciwnego stanowiska w tym zawartego w powołanym wyżej wyroku II GSK 2125/17 i zasadnie zauważył, że z uwagi na opis wagi P34 cyt. "kwestią zasadniczą przy wprowadzaniu danych do systemu informacji oświatowej w 2010 r. nie było to kiedy nieletni skierowany do młodzieżowego ośrodka wychowawczego stawał się wychowankiem, lecz to, że wychowanek korzystał z zakwaterowania w tym ośrodku. Innymi słowy niezależnie od tego czy nieletni stawał się wychowankiem z chwilą otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, czy też dopiero z chwilą przyjęcia do tego ośrodka, to uwzględnienie takiego wychowanka w systemie informacji oświatowej z wagą P34 było możliwe tylko wówczas, gdy został już przyjęty do ośrodka i korzystał w nim z zakwaterowania". Powyższe Sąd w składzie orzekającym w całości akceptuje i wskazuje, że treść opisu wagi P34 jest jasna i nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych. Tym samym podmiot zobowiązany do wpisywania danych do systemu informacji oświatowej nie powinien mieć żądnych wątpliwości, jacy wychowankowie mogą być ujęci w wadze P34.

W związku z tym należy stwierdzić, iż organ zasadnie przyjął, że zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2011 rok mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w Systemie Informacji Oświatowej, którzy według stanu na 30 września 2010 r. byli zakwaterowani i przebywali w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.

Słusznie także Minister RiF zakwestionował wykazanie tych samych osób (wskazanych wyżej wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Nr 1 – 1 osoba oraz Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Nr 3 w Ł. – 10 osób) jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodków, jak to miało miejsce w sprawie. Powyższe powoduje bezpodstawne objęcie takich osób wagami dedykowanymi uczniom takich szkół. Skoro jeden wychowanek Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Nr 1 w Ł. w dniu 30 września 2011r. został wykreślony z listy wychowanków to brak jest możliwości objęcia go zarówno wagą P34 oraz wagami P2, P26 i P40. W podobny sposób należało ocenić 10 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Nr 3 w Ł. Skoro 8 osób nigdy nie stawiło się do ośrodka, a 2 zostały z niego wykreślone, to także brak było podstaw do zastosowania wag: P2 i P40 (2 osoby), P2, P26 i P40 (4 osoby), P2, P7, P8 i P40 (4 osoby).

Należy też wyjaśnić, że art. 5a ust. 3 u.s.o. wskazuje, iż środki niezbędne na realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. (sygn. akt K 35/00) stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowaniu zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że ,,sposób rozliczenia i rozdziału części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych". Natomiast środków na utrzymanie podnoszonej w skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego, skarżący winien szukać w swych dochodach własnych (por. cyt. wyrok z 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 12/15). Powyższe tym bardziej jest zasadne, że Strona mogła ubiegać się o dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych, polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w związku ze zwiększeniem łącznej liczby uczniów (wychowanków) w szkołach i placówkach prowadzonych (dotowanych) przez jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.

Mając powyższe na względzie zasadnym było zobowiązanie Skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. Jednocześnie Sąd zauważa, iż art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. nakłada na Ministra RiF obowiązek orzeczenia o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty subwencji, a jego działalnie w tym przedmiocie nie jest oparte na uznaniu administracyjnym. Wynika to wprost z kategorycznego sformułowania przepisu, w którym nie użyto słowa "może" charakterystycznego dla przepisów dopuszczających uznaniowe działanie organów administracji, tzw. "luz decyzyjny".

Żaden z argumentów skargi nie wskazuje na wadliwość ustaleń stanu faktycznego czy błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Postępowanie prowadzące do poczynienia tych ustaleń wolne było przy tym od zarzucanych uchybień. Sąd nie stwierdza w szczególności zarzucanego a mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 oraz art. 80, a także art. 10 i art. 40 § 2 k.p.a. W szczególności w realiach sprawy nie było konieczne przesłuchiwanie w toku postępowania administracyjnego dyrektorów szkół i pracowników Skarżącego, gdyż wszelkich ustaleń dokonano na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Także zasadnie odmówiono przeprowadzenia dowodu z funkcjonalności programu dostarczonego przez MEN i mechanizmu pobierania danych z systemu informacji oświatowej. Wystarczającymi dowodami były materiały kontroli UKS, a także pisma i wyjaśnienia MEN oraz, co istotne, także samego Miasta. Zasadnie Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wskazał, że badanie prawidłowość naliczenia uzyskanej przez Miasto części oświatowej subwencji ogólnej, dokonano na podstawie danych o uczniach, słuchaczach i wychowankach, wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. Dowodami w tym zakresie były przede wszystkim dokumenty źródłowe, takie jak: księgi uczniów, dzienniki lekcyjne, księgi wychowanków, orzeczenia

o potrzebie kształcenia specjalnego. Natomiast wnioskowane przez Skarżącego przeprowadzenie ww. dowodów nie wyjaśniłoby okoliczności mających znaczenie w przedmiotowej sprawie. W oparciu o zeznania świadków nie można ustalić, czy wykazane w sprawozdaniu dane są prawidłowe. Podstawa weryfikacji prawidłowości sporządzenia sprawozdania mogą być jedynie dokumenty źródłowe, które stanowiły podstawę jego sporządzenia. Dowodem w tym zakresie nie może być także funkcjonalność programu dostarczonego przez MEN czy mechanizm pobierania danych z systemu informacji oświatowej. Dlatego też zasadnie odmówiono przeprowadzenia ww. dowodów.

Zauważenia wymaga także, że w toku postępowania administracyjnego Minister RiF podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i odwoławczym, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz przed wydaniem decyzji umożliwiono Stronie zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Minister RiF w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie objętym przedmiotowym postępowaniem, wynikającym z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., obejmującym zwrot nienależnie uzyskanej kwoty - w części powiatowej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012.

Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a