Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 152/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, 2 i 16 oraz art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy W.z dnia [...] stycznia 2017 roku nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko.

Decyzja SKO w Ł. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

W dniu [...] listopada 2016 r. J. R. złożył wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na jego dziecko - D. R.

Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], odmówił J. R. przyznania świadczenia wychowawczego na syna D. R. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy wyniósł 2038,01 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 1019,01 zł , a zatem przekracza o kwotę 219,01 zł kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Dalej organ wskazał, że do wniosku dołączono postanowienie Sądu Okręgowego I Wydziału Cywilnego w Ł. z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...], w którym Sąd w trybie zabezpieczenia na czas trwania procesu rozwodowego zobowiązał J. R. do łożenia na utrzymanie dzieci: D. R., A. R. i M. R. alimentów po 300 zł miesięcznie, łącznie 900 zł miesięcznie. Wg. organu I instancji w sprawie nie znajduje zastosowania § 6 ust.1 Rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, zgodnie z którym, w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu odlicza się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby, ponieważ w trakcie łożenia przez wnioskodawcę na utrzymanie dzieci, nadal przebywał on w związku małżeńskim, a dzieci były członkami jego rodziny.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. R., w którym wskazał, że od stycznia 2014 r. nie mieszka razem z M. R. i pomimo tego, że nie mieli prawomocnego rozwodu, sam wychowywał syna D. R. i płacił byłej żonie alimenty na dzieci. W jego ocenie alimenty te powinny być odliczone od dochodu.

SKO w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przytoczył i omówił przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), a także przepisy regulujące kwestie wyliczania dochodu osób prowadzących gospodarstwa rolne. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z oświadczeniem J. R., jego dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 9,7592 ha za 2014 r. wyniósł 24 456,55 zł. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wyniósł zatem 2038,04 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 1019,02 zł i przekracza kryterium ustawowe o kwotę 219,02 zł. Wbrew też twierdzeniom skarżącego organ I instancji prawidłowo nie odliczył od tego dochodu kwoty alimentów płaconych przez skarżącego na dzieci: D. R., A. R. i M. R. w kwocie 9900 zł, bowiem żaden przepis ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i aktów wykonawczych do tej ustawy, ani odpowiednio stosowane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dochodu, na to nie pozwalają. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w Ł. I Wydział Cywilny w sprawie o rozwód, J. R. został zobowiązany do łożenia na utrzymanie małoletnich trojga dzieci alimentów w kwotach po 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z dzieci, wywiązywał się z tego obowiązku, ale rozwód został orzeczony dopiero wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt [...]. Tym samym nie można odliczyć alimentów, które odwołujący się zapłacił dzieciom w 2014 r., kiedy były pod opieką ich matki, bowiem odliczeniu podlegają jedynie alimenty świadczone na rzecz innych osób, tj. osób spoza rodziny. Dopóki formalnie nie został orzeczony rozwód, nie można uznać, że skarżący płacił alimenty na osoby spoza rodziny.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł J. R., w której zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych:

1) poprzez chybione przyjęcie, że skarżący w czasie ustalenia dochodu był w związku i prowadził wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnimi dziećmi, podczas gdy faktycznie w tym okresie nie był w związku i nie prowadził wspólnego gospodarstwa z żoną oraz z małoletnimi dziećmi stron za wyjątkiem syna D. i płacił alimenty w kwocie 900 zł miesięcznie na rzecz małoletnich dzieci stron w oparciu o postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lutego 2014 r. (sygn. akt [...])

2) pominięcie przez organ dowodów w postaci odcinków wpłat alimentów na rzecz małoletnich dzieci przedłożonych przez skarżącego oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lutego 2014 r., wskazujące, że w okresie ustalenia faktycznego dochodu za rok 2014 skarżący płacił na rzecz małoletnich dzieci stron alimenty w kwocie po 900 zł miesięcznie (również na rzecz małoletniego syna D. pomimo, iż był on na jego utrzymaniu) i z tych względów doszło do bezpodstawnego nieodliczenia kwot alimentów od uzyskiwanego dochodu skarżącego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję organu I instancji, w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w styczniu 2014 r. jego żona M. R. złożyła pozew o rozwód do Sądu Okręgowego w Ł., a Sąd ten w dniu [...] lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt [...], wydal postanowienie, w oparciu o które skarżący był zobowiązany do łożenia na utrzymanie małoletnich dzieci w kwocie po 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z dzieci, łącznie 900 zł miesięcznie. Skarżący od stycznia 2014 r. nie prowadził wspólnie gospodarstwa domowego z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, a jedynie z synem D. Pomimo, iż małoletni syn D. był na jego utrzymaniu, skarżącego płacił alimenty na trójkę dzieci w kwocie 900 zł miesięcznie.

Dalej skarżący wyjaśnił, że we wniosku wskazał, że jego dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 9,7592 ha za rok 2014 wynosił 24.456,55 zł i że ma na utrzymaniu jedynie syna D. Organ przy ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego za rok kalendarzowy 2014 przyjął, iż skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnimi dziećmi i z tych względów nie odliczył faktycznie płaconych przez niego alimentów w kwocie 900 zł miesięcznie na rzecz małoletnich dzieci. Jednocześnie organ przyjął, iż miesięczny dochód skarżącego winien być wyliczony w przeliczeniu na dwie osoby, tj. na niego i syna D. W ocenie skarżącego, jego faktyczny dochód miesięczny za rok 2014 nie przekroczył kwoty 800 zł, gdyż winna być odliczona kwota alimentów w wysokości 900 zł miesięcznie. Skarżącemu trudno zgodzić się ze stanowiskiem organu, bowiem jednocześnie w jednym postępowaniu organ przyjmuje przy ustaleniu dochodu skarżącego, że prowadził on wspólne gospodarstwo z żoną i z trójką małoletnich dzieci w 2014 r., a przy przeliczeniu miesięcznego dochodu na osobę przyjmuje jedynie dwie osoby. Organ rozpatrując wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego powinien zbadać i wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na to prawo i z tych względów koniecznym jest ustalenie niezbędnych faktów i dopiero na ich podstawie rozpatrzyć wniosek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie ze względu na podniesione w niej zarzuty, lecz z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO w Ł. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 listopada 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195; dalej: ustawa) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214; dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy).

Zgodnie zaś z art. 2 pkt 16 cytowanej ustawy, przez rodzinę rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Nadto w myśl zapisu art. 22 omawianej ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku, z tym że pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014.

W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy dochodzie odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt: 1, 2 i 4 ustawy). Na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518; dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych") ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Przepis art. 7 ust. 1-3 ustawy określa zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu. Przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią postawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, o czym wspomniano już powyżej, jest rok kalendarzowy 2014. Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwłaszcza w art. 7 ustawy jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. Co istotne, uwzględnienie dochodu utraconego, jak i uzyskanego, sposób ich obliczania muszą zostać ustalone w sposób przewidziany w ustawie.

Jak więc z powyższego wynika, prawidłowe ustalenie dochodu rodziny osoby wnioskującej, w tym dochodu na osobę w rodzinie, ma szczególne znaczenie, albowiem od spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, uwarunkowane jest przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Organ administracji ma więc obowiązek ustalenia i rozważania stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad powoduje, że decyzja organu nosi cechy dowolności.

Dokonując oceny pod tym względem wydanych w sprawie decyzji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego, który dawałby podstawę do rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto nie odniosły się do zarzutów stawianych przez Skarżącego a dotyczących tego, iż z jednej strony jako jego rodzinę przyjmują dwie osoby, czyli Skarżącego i jego syna, a z drugiej strony jako rodzinę przyjmują Skarżącego, jego małżonkę i troje ich wspólnych dzieci. Stanowi to naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Z art. 4 ust. 2 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Ustalając zatem skład rodziny i jej dochodu, a także dochodu na jednego członka rodziny, w grę może wchodzić rodzina składająca się z matki i ojca dziecka (rodziców), oddzielnie rodzina matki i oddzielnie rodzina ojca, rodzina opiekuna faktycznego dziecka i rodzina opiekuna prawnego dziecka. Potwierdzeniem takiej interpretacji pojęcia rodziny jest brzmienie zdania ostatniego art. 2 pkt 16 przedmiotowej ustawy, że w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Także art. 22 ustawy stanowi o przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka i opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że aby prawidłowo rozstrzygnąć o prawie do świadczenia wychowawczego na dziecko (dzieci), najpierw należy ustalić ilość tych dzieci w rodzinie, następnie o którą rodzinę chodzi i na koniec komu i na jakich zasadach świadczenie wychowawcze przysługuje.

Oba organy, zdaniem Sądu, oprócz przytoczenia stosownych przepisów, kwestii tych nie wyjaśniły, chociaż były do tego zobowiązane. Z art. 15 ustawy wynika bowiem, że jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 22, (...), organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy wnioskodawca ma troje dzieci w wieku poniżej 18 lat i sprawuje opiekę faktyczną, jak sam twierdzi, tylko nad jednym z nich. Tymczasem jak wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie [...], w trybie zabezpieczenia na czas trwania procesu o rozwód ustalono miejsce pobytu małoletnich dzieci wnioskodawcy (trojga) przy ich matce i zarazem żonie wnioskodawcy, zasądzając od wnioskodawcy na rzecz tych dzieci alimenty. Orzeczenie powyższe należy więc traktować jako te, o którym organ winien rozważać na podstawie art. 2 pkt 16 ustawy, czyli, czy ustanowiło ono opiekę naprzemienną nad trojgiem wskazanych tam dzieci. Ustalenie powyższe może decydować bowiem, do której rodziny (wnioskodawcy, czy jego żony) należy zaliczyć owe troje dzieci. To z kolei wymaga dalszych badań i wyjaśnień, czy czasami matka dzieci (żona wnioskodawcy) nie pobiera już świadczeń wychowawczych na tych troje dzieci. Gdyby tak było, obecny wniosek J. R. o przyznanie świadczenia na syna D. byłby całkowicie niezasadny. Może być jednak i tak, że pomimo ustalenia orzeczeniem sądowym miejsca pobytu trojga dzieci przy ich matce, opiekę faktyczną nad synem D. sprawuje tylko ich ojciec i matka nie otrzymuje na niego świadczenia wychowawczego jako na kolejne dziecko w rodzinie. W takiej sytuacji rozważenia by wymagało, czy pomimo treści postanowienia sądowego w sprawie [...], można mówić o uprawnieniu wnioskodawcy do otrzymania świadczenia wychowawczego na syna D. z tytułu sprawowania nad nim faktycznej opieki rodzicielskiej, o czym mowa w art. 22 ustawy. Jak trafnie podniesiono bowiem w wyroku WSA w Kielcach z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 978/16, prawo do świadczenia 500+ nie jest uzależnione od posiadania władzy rodzicielskiej, lecz - w przypadku zbiegu prawa obojga rodziców - od faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, czyli wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, zaspokajania jego potrzeb, wychowania i utrzymania.

Powyższe kwestie są o tyle ważne, że jak wskazano już wyżej, Skarżący płaci na rzecz trojga dzieci tytułem alimentów miesięcznie 900 zł, a to może mieć wpływ na wyliczenie dochodu uzyskiwanego przez jego rodzinę. Z mocy art. 2 pkt 1 ustawy, mówiąc o dochodzie należy brać pod uwagę dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że do dochodu nie zalicza się kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Także w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) postanowiono, że w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Organy winny zatem jednoznacznie się opowiedzieć, czy w rozumieniu omawianej ustawy za rodzinę Skarżącego uznają tylko jego i jego syna, czy też oprócz tych osób, również żonę Skarżącego i ich pozostałe wspólne dzieci. Przy pierwszym założeniu konsekwentnie winny odliczyć od dochodu Skarżącego alimenty uiszczane przez niego na rzecz pozostałych dwoje dzieci, nie zaliczonych do jego rodziny. Przy drugim zaś założeniu, organy winny ustalić łączny dochód rodziny składającej się z pięciu osób, a następnie obliczyć dochód członka tej rodziny przy uwzględnieniu, że składa się ona także z pięciu osób. A zatem od przyjętej wykładni pojęcia "rodziny" określonego w art. 2 pkt 16 ustawy zależeć będzie także wysokość dochodu członka rodziny Skarżącego, co może przełożyć się na spełnienie przez niego lub niespełnienie przesłanek do uzyskania przedmiotowego świadczenia.

Organy przyjęły natomiast, że dochód rodziny Skarżącego z gospodarstwa rolnego za 2014 r. wyniósł 24.456,55 zł, co daje 2038,04 zł miesięcznie. Dochód ten następnie podzieliły przez dwóch członków rodziny wnioskodawcy i wyniósł on 1019,02 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, a zatem przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Tymczasem liczba członków rodziny wnioskodawcy w 2014 r. była – jak wskazują to same organy – inna. Skarżący pozostawał wówczas w związku małżeńskim (rozwód Skarżącego z jego żoną został orzeczony dopiero wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt [...]), a trójka dzieci była członkami jego rodziny. W ustalonym więc przez siebie stanie faktycznym organ winien rozważyć, czego jednak nie zrobił, czy ustalając dochód na członka rodziny uzyskany w 2014 r. należało konsekwentnie ustalić nie tylko dochód Skarżącego, ale i jego żony, a uzyskaną sumę następnie podzielić przez pięć osób. A zatem należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy, jak również dokonane na jego podstawie przez organy obliczenia dochodu osiągniętego przez rodzinę Skarżącego, budzą zasadnicze wątpliwości co do ich prawidłowości. W szczególności organy ponownie rozpoznając sprawę winny dokonać wyjaśnień wątpliwych kwestii związanych ze składem osobowym rodziny Skarżącego w roku bazowym, tj. w 2014, co pozwoli prawidłowo ustalić sytuację dochodową Skarżącego i ocenić, czy kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego na syna zostało spełnione.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.