Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1021/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Uznano uprawnienie
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
article: art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na czynność Wójta Gminy z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do przedszkola I. stwierdza bezskuteczność czynności; II. uznaje uprawnienie J. K. do zwrotu od Gminy kosztów przejazdu K. K. i opiekuna do Przedszkola [...] w [...]; III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej J. K. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J.K. reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika jest czynność Wójta Gminy z dnia [...] maja 2019 r., podjęta w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do Niepublicznego Przedszkola [...] z siedzibą w [...].

Z przekazanych do Sądu akt sprawy wynika, iż podaniem z dnia [...] stycznia 2019 r., skarżąca J.K. zwróciła się do Wójta Gminy z prośbą o zwrot kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka K.K. zam. [...] do specjalnego przedszkola terapeutycznego w [....] przy ulicy [...]. Podkreślono, iż codziennie od roku wnioskodawczyni dowozi swe dziecko do [...]. każdego dnia przejeżdżając 100 km. W dniu [...] stycznia 2019 roku K.K. kończy 5 lat. Do podania wnioskodawczyni załączyła orzeczenie o niepełnosprawności swego syna z dnia [...] marca 2018 r., a także orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [....]. o nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego sporządzone na podstawie art. 127 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r., - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59). Wskazano w/w orzeczeniu - Niepubliczne Przedszkole [...] ul. [...],[...], jako przedszkole, o którym mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.

Wójt Gminy pismem z dnia [...] stycznia 2019 r., odpowiadając J.K. na jej wniosek poinformował, że Gmina zatrudnia nauczycieli wspomagających stosownie do potrzeb ucznia. W związku z tym placówki przedszkolne na terenie gminy są w stanie zapewnić dziecku właściwą opiekę. Najbliższym przedszkolem w rozumieniu ustawy - Prawo oświatowe jest przedszkole w [...] i w tym zakresie Gmina zapewni dojazd lub zwrot jego kosztów dla rodzica i dziecka.

Pełnomocnik J.K. pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., w nawiązaniu do pisma z dnia [...] marca 2019 r. wezwał Urząd Gminy do usunięcia naruszenia prawa, to jest do zwrotu kosztów dojazdu niepełnosprawnego syna K.K. wraz opiekunem prywatnym samochodem z miejsca zamieszkania do Niepublicznego Przedszkola [...] z siedzibą w [....] w bieżącym roku szkolny. Wskazano, iż przedszkole w [...] w sposób bardziej kompleksowy niż przedszkole w [...] czy [...] urzeczywistnia potrzeby K. w sposób zalecany w załączonym do podania orzeczeniu. Jest to mała, wyspecjalizowana ściśle w kierunku autyzmu placówka. Na chwilę obecną w przedszkolu w [...] jak i w [...] nie ma w ogóle kształcenia specjalnego dla dzieci z autyzmem jak też nie ma oddziałów integracyjnych, nie ma prowadzonej terapii SI, nie ma też sali logopedycznej, nie ma sali do terapii SI. Organ nie podał w jaki sposób prowadzi nauczanie specjalne dla dzieci z autyzmem w przedszkolu w [...] i nie próbuje porównać merytorycznie swoich ogólnodostępnych placówek w [...] i [...] z przedszkolem w [...].

Wójt Gminy, pismem z dnia [...] maja 2019 r., odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazał, że najbliższym przedszkolem zapewniającym dziecku opiekę jest przedszkole w [...] zatrudniające specjalistów nauczycieli wspomagających wykształcenie w kierunku pracy z dziećmi autystycznymi. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe pomoc w przedmiotowym zakresie może być udzielona jedynie w zakresie placówki najbliższej, którą w tym przypadku stanowi przedszkole w [...]. Przedszkole w [...] dysponuje fachową kadrą wypełniającą w najlepszy sposób potrzeby dziecka, które może mieć zapewnioną opiekę nauczyciela wspomagającego, prowadzącego indywidualną terapię dziecka. Nauczyciel wspomagający ma w tym zakresie pod opieką jedno dziecko i jest zobowiązany do prowadzenia zajęć i opieki nad jednym uczniem. Niezrozumiałym zatem jest twierdzenie pełnomocnika J.K., że organ nie dokonał właściwego porównania placówek pod kątem merytorycznym. Mając na uwadze powyższe wskazano, że Gmina zapewni rodzicom K.K. zwrot kosztów dojazdu do przedszkola w R..

Na opisaną wyżej czynność Wójta Gminy, J.K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), zwracając się o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania od Organu. Jako podstawę powyższego pełnomocnik Skarżącej wskazał naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego niezastosowanie, tj. odmowę zwrotu kosztów przejazdu dziecka Skarżącej do wskazanego przedszkola pomimo tego, że jest to przedszkole najbliższe w rozumieniu w/w przepisu.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej powołując się na orzecznictwo sądowe wyjaśnił, że na "bliskość" (szkoły, przedszkola, ośrodka), o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie składa się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. Najbliższym przedszkolem będzie zatem tylko przedszkole pozwalające realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka (orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego), a zatem dostosowane do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkoła najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu.

Następnie pełnomocnik zwrócił uwagę na treść orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego K.K., zaznaczając, że Przedszkole w [...] w sposób bardziej kompleksowy niż przedszkole w R. czy K. urzeczywistni potrzeby dziecka w sposób zalecany w tym orzeczeniu, ponieważ jest to mała placówka wyspecjalizowana ściśle w kierunku autyzmu. Pełnomocnik podkreślił, że na chwilę obecną, w przedszkolu w [...] oraz w [...] w ogóle nie ma kształcenia specjalnego dla dzieci z autyzmem, jak też nie ma między innymi oddziałów integracyjnych, nie ma prowadzonej terapii SI ani sali do tej terapii, nie ma również sali logopedycznej. Pełnomocnik zaznaczył, że z orzeczenia wprost wynika, że kształcenie specjalne nie musi odbywać się w przedszkolu ogólnodostępnym, lecz może to być również przedszkole przeznaczone dla dzieci ze spektrum autyzmu. Zdaniem pełnomocnika Organ nie wykazał zresztą ani nie uzasadnił czy w przedszkolu ogólnodostępnym w [...] prowadzone jest kształcenie specjalne dla dzieci z autyzmem. Organ nie wykazał nawet czy w przedszkolu ogólnodostępnym jest zatrudniony nauczyciel wspomagający zgodnie z zaleceniem orzeczenia o niepełnosprawności. Rozpoznając wniosek Skarżącej Organ nie odniósł się w całości do treści w/w orzeczenia, a wyłącznie do jednego z kilkunastu zaleceń. Natomiast wszystkie zalecenia wskazane w tym orzeczeniu realizuje przedszkole, do którego uczęszcza syn Skarżącej, w tym zajęcia z logopedii oraz terapię SI, które w przypadku dziecka Skarżącej stanowią priorytet.

Zdaniem pełnomocnika Organ winien wykazać, że wskazany przez niego ośrodek będzie mógł co najmniej w takim samym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu, jak ośrodek, wskazany przez rodziców dziecka, czego jednak nie uczynił. Końcowo podkreślono, że zwrot kosztów przejazdu dziecka jest obowiązkiem Gminy w każdym przypadku spełnienia przesłanek, o których mowa w przepisie art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe i nie ma w tym wypadku znaczenia brak środków w budżecie Gminy, na którą powołuje się Organ w udzielonej odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł o odrzucenie skargi; ewentualnie w przypadku merytorycznego rozpoznania skargi o jej oddalenie, a także w każdym przypadku o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając stanowisko o odrzuceniu skargi organ powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 116/18, podnosząc że sprawa ta nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń Skarżącej Organ wyjaśnił, że przedszkole w [...] jak i w [...] zatrudniają nauczycieli wspomagających, w tym nauczycieli wspomagających ze specjalnością do pracy z dziećmi autystycznymi, na dowód czego powołał się na zaświadczenie z dnia [...] lipca 2019 r. Zdaniem Organu nie ma więc powodów, dla których przedszkola te nie mogą stanowić placówki "najbliższej" w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe. Końcowo Organ podniósł, że wspomniane orzeczenie zawiera zalecenie, aby podejmowane były czynności wychowawcze w celu włączenia dziecka w grupę rówieśniczą, zaś tego rodzaju integracja jest zdaniem Organu możliwa jedynie poprzez funkcjonowanie dziecka w grupie rówieśniczej w przedszkolu publicznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje :

Skarga jako zasadna została przez Sąd uwzględniona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Ponadto, w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Z treści skargi wynika, że intencją Skarżącej było objęcie sądową kontrolą czynności odmowy zwrotu kosztów dojazdu syna Skarżącej K. K. do Niepublicznego Przedszkola z/s w [...] w roku szkolnym przez Gminę [...]. O odmowie zwrotu kosztów dojazdu skarżąca została poinformowana pismem Zastępcy Wójta z dnia [...] marca 2019 r., o nr [...], co do którego strona wniosła w dniu [...] kwietnia 2019 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiedź na to wezwanie w postaci pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2019 r., strona skarżąca uzyskała [...] maja 2019 r.

Sąd wyjaśnia, iż w obecnym stanie prawnym nie istnieje wymóg złożenia przed wniesieniem skargi sądowoadministracyjnej wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Wniosek Organu reprezentującego Gminę [...] o odrzucenie skargi J.K. jest bezpodstawny. Zdaniem Sądu, będąca przedmiotem skargi kwestia zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego dziecka do przedszkola jest rozstrzygana w drodze czynności o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przytoczony przepis p.p.s.a. wpisuje w zakres sądowej kognicji inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, iż odmowa zwrotu kosztów przejazdu dziecka niepełnosprawnego do przedszkola wyrażona przez organ reprezentujący gminę dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa administracyjnego, ma jednocześnie charakter władczy, indywidualny i jest skierowana na zewnątrz struktur administracji gminnej względem osoby wnioskującej o taki zwrot oraz oparta jest na przepisach prawa administracyjnego, do jakich należą regulacje ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148; zwana dalej u.P.o.). Czynność ta podlega więc sądowej kontroli z mocy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. Ł. M. Wyszomirski, Sądowakontrola innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, Warszawa 2018 r., s. 115 i nast.).

Sąd nie podziela poglądu, do którego odwołuje się Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na skargę, a który to został wyrażony w postanowieniu WSA w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Ke 116/18, CBOSA. Za tym orzeczeniem Organ podkreśla, że z uwagi na uregulowanie zasad zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnych dzieci poprzez umowę cywilnoprawną - odmowa zwrotu kosztów transportu nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Powołane przez Wójta Gminy [...] postanowienie WSA w Kielcach zostało uchylone postanowieniem NSA z 28 września 2018 r., sygn. I OSK 2861/18, CBOSA. W postanowieniu kasacyjnym NSA zauważono, iż jeszcze na gruncie przepisów art. 17 ust. 3a i art. 14a ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w orzecznictwie wykształcił się pogląd, zgodnie z którym odmowa organu gminy zapewnienia darmowego dowozu dziecka do szkoły (przedszkola) jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej tego organu dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OSK 1909/04, z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1022/09, z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1961/14). Pogląd dopuszczający skargę sądowoadministracyjną na czynność odmowy zwrotu kosztów przejazdu nie uległ zmianie, gdy uchwalono nowe przepisy, wprowadzając do nich - analogiczny jak w art. 32 ust. 6 u.P.o. - zapis że, obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 października 2018 r., sygn. III SA/Kr 659/18, LEX).

Skarga w niniejszej sprawie zarzuca Wójtowi Gminy [...] naruszenie przepisów prawa materialnego wyrażonych w art. 32 ust. 6 u.P.o. poprzez niezastosowanie tego przepisu, polegające na odmowie zwrotu kosztów przejazdu dziecka Skarżącej do Niepublicznego Przedszkola dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu Strefa [...] z siedzibą w [...] pomimo, że jest to przedszkole najbliższe w rozumieniu powołanego przepisu u.P.o., to jest pozwalające realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej i dostosowane do zdolności psychofizycznych ucznia.

Należy na wstępie wyjaśnić, iż w chwili podejmowania przez Wójta kwestionowanej przez skarżącą czynności, a więc w dniu [...] maja 2019 r., przytoczony wyżej przepis u.P.o. posiadał następujące brzmienie: Obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Organ gminy stosując tą regulację winien mieć na uwadze przede wszystkim dobro dziecka, jako wartość uniwersalną, której ochronę zapewnia art. 72 Konstytucji RP, oraz cele systemu oświaty, jakim jest w szczególności opieka nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych – art. 1 pkt 7 u.P.o.

Przepis w powołanym wyżej brzmieniu stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej do Sądu czynności Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2019 roku. Wyrażono w nim przekonanie Organu, iż najbliższym przedszkolem zapewniającym dziecku opiekę jest przedszkole w [...], które zatrudnia specjalistów nauczycieli wspomagających w kierunku pracy z dziećmi autystycznymi. Strona skarżąca stoi zaś na stanowisku, iż to Niepubliczne Przedszkole w [...] jest przedszkolem najbliższym, gdyż w sposób bardziej kompleksowy niż przedszkole w [...] i [...] urzeczywistnia potrzebę dziecka w sposób zalecany w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] stycznia 2018 r.

Okolicznością o znaczeniu decydującym dla wyników sądowej kontroli jest treść orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego K.K. wydane przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] w dniu [...] stycznia 2018 r. Nie można pominąć faktu, iż podstawą tego orzeczenia był przepis ustawy, tj. art. 127 ust. 10 u.P.o. W myśl tej regulacji u.P.o. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej.

W judykaturze uznano zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych za organy administracji. Jednocześnie wskazuje się na decyzyjny charakter orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenia te łączą bowiem cechy "klasycznego" indywidualnego aktu administracyjnego oraz specjalistycznej, quasi-medycznej opinii biegłego, na co wskazuje obligatoryjne wyodrębnienie w treści orzeczenia takich części, jak diagnoza i zalecenia. Właściwie można zatem powiedzieć, że chodzi o akt o charakterze co najmniej zbliżonym do decyzji administracyjnej, a wręcz o decyzję administracyjną, chociaż – z uwagi na ów fachowy charakter wypowiedzi organu – szczególnego rodzaju (tak M. Pilich, Art. 127. W: Komentarz do ustawy - Prawo oświatowe, [w:] Prawo oświatowe oraz przepisy wprowadzające. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2018).

Nie można tu pominąć, iż w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych określającym wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wskazuje się nazwę i adres przedszkola, o którym mowa w art. 2 pkt 7 ustawy - Prawo oświatowe, czyli przedszkole realizujące zalecenia stwierdzone u dziecka o potrzebie kształcenia specjalnego. W rezultacie obowiązywania tego przepisu orzeczenie Zespołu Orzekającego, na które powołuje się strona skarżąca o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka stanowi decyzję administracyjną, której rozstrzygnięcie podlega także kontroli sądu administracyjnego. Tego rodzaju kontrolę przeprowadził WSA w Łodzi w sprawie o sygnaturze z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. III SA/Łd 710/18, LEX. Sąd celowo podkreśla charakter powyższego orzeczenia, bowiem wynikające z niego skutki odgrywają znaczenie dla kontroli prawidłowości zastosowania w sprawie art. 32 ust. 6 u.P.o.

WSA zgadza się w pełni ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż użyte w art. 32 ust. 6 u.P.o. słowo "bliskość" składa się nie tylko z elementów położenia geograficznego, to jest odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również z elementów posiadania przez daną placówkę warunków merytorycznych umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi z elementów winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń o charakterze quasi opinii biegłych nie może modyfikować organ reprezentujący gminę. Warunkiem skuteczności odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki jest zatem nie tylko wskazanie przez gminę przedszkola innego niż wnioskowany przez rodziców, ale także wykazanie, że to przedszkole jest najbliższe w powyższym rozumieniu art. 32 ust. 6 u.P.o. Nie może budzić wątpliwości, iż ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku o przyznanie zwrotu kosztów transportu musi być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy z wykorzystaniem wiedzy fachowej ujawnionej w treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. III SA/Gd 89719, LEX).

Najbliższym przedszkolem czy też oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej będzie zatem tylko takie przedszkole, które pozwala realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie stwierdzające potrzebę kształcenia specjalnego poprzez swe zalecenia indywidualizuje wobec określonego dziecka proces kształcenia, formę i programy nauczania oraz zajęcia rewalidacyjne, tworząc na przyszłość najlepsze warunki osiągnięcia celów systemu oświaty – art. 1 pkt 7 u.P.o. – oraz odpowiednie warunki szczególnej opieki zdrowotnej, których stworzenie dla dziecka przez władze publiczne gwarantuje art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. Przedszkole co prawda bliższe pod względem geograficznym miejscu zamieszkania dziecka, jednakże nie pozwalające zrealizować wszystkich wytycznych wynikających z treści orzeczenia, nie jest przedszkolem bliższym w znaczeniu, jakie temu słowu nadaje art. 32 ust. 6 u.P.o. Porównaniu na tle art. 32 ust. 6 u.P.o., pod względem geograficznym mogą podlegać więc tylko takie przedszkola, które spełniają warunki merytoryczne, podane przez orzekających specjalistów. Jeżeli takie przedszkole istnieje i znajduje się bliżej miejsca zamieszkania dziecka, to w takim przypadku, gmina powinna zapewnić dojazd lub zwrócić jego koszty do tego właśnie przedszkola jako bliższego geograficznie względem miejsca zamieszkania dziecka niepełnoprawnego. Innymi słowy, gmina odmawiając zwrotu kosztów dojazdu do przedszkola wskazanego w orzeczeniu i wnioskowanemu przez rodziców dziecka winna udowodnić, że przedszkole o takim samym standardzie funkcjonuje w odległości bliższej adresu miejsca zamieszkania dziecka.

Wójt Gminy w piśmie z dnia [...] maja 2019 r., jak również innych kierowanych do skarżącej pisemnych oświadczeniach stanowiących odpowiedzi na jej wnioski i prośby podkreślał, iż najbliższą placówką przedszkolną jest punkt przedszkolny w [...] bowiem odległość między [...] (miejsce zamieszkania K.K.) a [...] wynosi 7 km, natomiast między [...] a [...] wynosi 27 km. W punkcie przedszkolnym w [...] pracują wykwalifikowani nauczyciele, którzy posiadają kwalifikacje do nauki dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego, a ponadto stosownie do potrzeb uczniów jest przydzielany nauczyciel wspomagający. Organ wyjaśnia także, iż przedszkole w [...] dysponuje fachową kadrą wypełniającą w najlepszy sposób potrzeby dziecka, które może mieć zapewnioną opiekę nauczyciela wspomagającego prowadzącego indywidualną terapię dziecka.

Zdaniem Sądu, ma rację strona skarżąca twierdząc, że Wójt odpowiadając na wniosek strony skarżącej i kolejne jej prośby o zwrot kosztów dojazdu, nie odnosi się do wszystkich zaleceń Zespołu Orzekającego. Organ w swych pismach gwarantuje realizowanie w przedszkolu w [...] wyłącznie pierwszego zalecenia, jakim jest wprowadzenie dziecka w system przedszkolny przy pomocy nauczyciela lub nauczyciela wspomagającego, w celu społecznego i edukacyjnego wsparcia chłopca w funkcjonowaniu przedszkola. Wójt nie ustosunkowuje się do podnoszonych przez Skarżącą kluczowych argumentów dla rozstrzygnięcia kwestii zwrotu kosztów transportu, mających bezpośrednie zakotwiczenie w/w orzeczeniu, iż przedszkole w [...] jak również w [...] nie prowadzi diagnozy i terapii SI (Integracja Sensoryczna), jak również terapii logopedycznej w celu usprawnienia komunikacji z otoczeniem, a więc wyraźnych zaleceń wskazanych przez Zespół Orzekający, zapewnianych przez Niepubliczne Przedszkole [...] w [...]. Spełnienie tych zaleceń jest konieczne nie tylko w świetle orzeczenia Zespołu Orzekającego, ale także Psychologa dokonującego rozpoznania autyzmu u K.K., co poświadcza zaświadczenie z dnia [...] listopada 2017 r. (karta nr 20 akt sądowych). W motywach odmownych odpowiedzi Wójta nie doszukamy się też odniesienia się do sposobu realizacji innych szczegółowo wskazanych w orzeczeniu wytycznych jak np.: unikanie chaosu, przypadkowego bałaganu, nagłego kontaktu z nowymi rzeczami, a więc sytuacjami które mogą występować w przedszkolach ogólnodostępnych, do jakich należy rekomendowane przez Gminę przedszkole w [...]. Tych kluczowych wątpliwości nie rozwiewa także treść załączonego do odpowiedzi na skargę dokumentu w postaci oświadczenia Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., które potwierdza jedynie wypełnienie przez Szkołę Podstawową w [...] zalecenia związanego z przygotowaniem nauczycieli do pracy z dziećmi dotkniętymi zaburzeniami ze spektrum autyzmu. W istocie Organ swe intencje odmowy przyznania zwrotu kosztów wyraził w uzasadnieniu pisma z [...] marca 2019 r., stwierdzając brak wystarczających środków finansowych w budżecie gminy, które umożliwiałyby zwrot kosztów dojazdu do miejscowości [...]. Tego rodzaju argument nie znajduje jednak jakiegokolwiek pokrycia w art. 32 ust. 6 u.P.o.

Zatem Skarżąca w toku postępowania poprzedzającego wniesienie skargi do WSA wykazała, iż przedszkolem najbliższym w rozumieniu art. 32 ust. 6 u.P.o. jest przedszkole wskazane w treści orzeczenia o nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] stycznia 2018 r., co przede wszystkim wynika z wyraźnego wskazania niepublicznego przedszkola dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu Strefa [...] w [...] w treści powyższego orzeczenia. Nie można mieć jakikolwiek wątpliwości, iż określone w czynności odmownej Wójta przedszkole w [...] nie zapewnia warunków gwarantujących realizację wszystkich wytycznych wyrażonych przez orzekających w sprawie specjalistów Zespołu Orzekającego, mających najlepsze rozeznanie o stanie rozwoju psychofizycznego dziecka skarżącej. Nie jest to więc przedszkole najbliższe, o jakim mowa art. 32 ust. 6 u.P.o.

Wobec braku wykazania przez Organ spełnienia wymogów przedszkola najbliższego zarówno pod względem geograficznym jak i merytorycznym przez przedszkole w [...] jako przedszkole wskazane w treści czynności odmownej Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2019 r., uznać należało twierdzenia skarżącej, że takim przedszkolem jest Niepubliczne Przedszkole w [...]. W rezultacie strona skarżąca wykazała swe prawo do zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do niepublicznego przedszkola w [...], które to koszty Gmina [...] powinna zwrócić stronie skarżącej według reguł art. 32 ust. 6 u.P.o.

W tych okolicznościach zaistniały podstawy, aby także orzec o istnieniu po stronie skarżącej uprawnienia przewidzianego przepisem prawa, które to uprawnienie Sąd postanowił uznać na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, w sprawach skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Sąd uznał za celowe zastosowanie powyższej regulacji procesowej, skoro Organ zarówno w postępowaniu przedsądowym jak i po wszczęciu postępowania przed WSA, nie zdołał wykazać istnienia przedszkola bliższego w rozumieniu przepisów u.P.o. w stosunku do przedszkola specjalistycznego, do którego uczęszcza syn Skarżącej.

Z tych przyczyn Sąd postanowił orzec na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a, obejmując nimi uiszczony wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego zrealizowanego przez fachowego pełnomocnika.