Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 719/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2008 roku ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 11 października 2007r. I.K. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie A.K. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. W. 1/1 w E. Podała, że jest rozwiedziona z A.K., od trzech lat były mąż nie przebywa w lokalu, który opuścił dobrowolnie i zamieszkał z konkubiną. Podała, iż w dniu 10 października 2007r. został zatrzymany przez policję w piwnicy budynku nr 1 przy ul. W. w E., gdzie nocował od dwóch dni.

Pismem z 21 grudnia 2007r. A.K., przebywający w Areszcie Śledczym w E., poinformował organ, że nie opuścił dobrowolnie lokalu położonego przy ul. W. 1/1 w E. i zamierza w nim zamieszkać po opuszczeniu aresztu. Wyjaśnił, iż po rozwodzie przez pewien czas mieszkał wspólnie z byłą żoną i dziećmi, na które wpłaca alimenty, zaś po bliżej nie określonym czasie znowu przebywał w mieszkaniu przez dwa lub trzy dni.

W toku postępowania administracyjnego na wniosek I.K. oraz z własnej inicjatywy organ przeprowadził dowód z zeznań świadków sąsiadów zainteresowanej: H.C., A. i D. W., a także rodziców A.K. – W. i Z. K., Kuratora Społecznego Sądu Rejonowego H.N., a także J.K., kolegę A.K., u którego czasowo tenże zamieszkiwał. Z zeznań świadków wynikało m.in., iż A.K. od ok. trzech lat nie zamieszkuje przy ul. W. 1/1 w E., dobrowolnie oddał klucze od tego lokalu i zabrał swoje rzeczy osobiste, w momencie zatrzymania przez policję przebywał w lokalu J.K.

Pismem z 15 kwietnia 2008r. A.K., w odpowiedzi na przesłany mu do zapoznania się przez organ materiał dowodowy w tej sprawie potwierdził, że sporne mieszkanie opuścił dobrowolnie i przebywał w wynajmowanych z konkubiną lokalach, a w chwili aresztowania przebywał w lokalu kolegi J.K. Wskazał na nieścisłości w zeznaniach świadków odnośnie daty jego aresztowania, możliwości widzenia go na wolności w czasie, gdy odbywał karę pozbawienia wolności i nie korzystał z przepustek. Podał, że po odbyciu kary zamierza sam się wymeldować i zawrzeć nowy związek małżeński.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie Prezydent Miasta decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego A.K. w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. W. 1/1 w E. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach uzasadnienia wskazano, iż decydującą przesłanką podjętego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż A.K. już przed swoim aresztowaniem w dniu 6 listopada 2007r. nie zamieszkiwał pod ww. adresem i lokal ten opuścił, jak ustalono w toku postępowania, dobrowolnie zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste, aby zamieszkać z konkubiną. W tym stanie sprawy uznano, że doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Od decyzji tej A.K. odwołał się podnosząc, iż ma prawo do przedmiotowego lokalu, gdyż była żona nabyła go podczas trwania małżeństwa i w razie eksmisji powinien otrzymać lokal zastępczy. Podkreślił, iż nigdy nie zgłaszał policji problemów z dostępem do mieszkania przy ul. W. 1/1 w E., gdyż ich nie miał i w każdej chwili mógł do niego wejść. Wyjaśnił, że został zatrzymany przez policję w dniu 6 listopada 2007r. w lokalu przy ul. M. 6/1 w E. inaczej, niż podała to jego była żona we wniosku o wymeldowanie. Ponadto w domu nigdy nie wszczynał awantur pod wpływem alkoholu. Podniósł, iż zeznań A.W. nie można uznać za dowód, gdyż jest ona bliską znajomą byłej żony. Zwrócił również uwagę, iż organ I instancji nie przesłuchał w charakterze świadka jego konkubiny, chociaż jej miejsce pobytu było znane organowi dysponującemu ewidencją danych adresowych, jak i jego rodzicom.

Wojewoda po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustalenia poczynione w sprawie przez organu I instancji Wojewoda uznał, że zasadne jest orzeczenie o wymeldowaniu odwołującego się, który opuścił lokal położony przy ul. W. 1/1 w E. w sposób trwały i dobrowolny, co sam przyznał w piśmie z 15 kwietnia 2008r. Stwierdzono, iż wprawdzie organ I instancji nie ustalił dokładnej daty opuszczenia lokalu, jednakże fakt opuszczenia przez A.K. przedmiotowego lokalu i przebywanie od dłuższego czasu poza nim zostały potwierdzone w toku postępowania dowodowego. Podkreślono, że w obecnym stanie prawnym zameldowanie w lokalu mieszkalnym służy wyłącznie celom ewidencyjnym, ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu w określonym miejscu. Ewidencja ludności jest bowiem instytucją dostarczającą właściwym organom władzy publicznej wiedzy o miejscu, w którym dany obywatel rzeczywiście przebywa. Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśniono, że instytucja zameldowania nie wiąże się ze sferą praw do lokalu mieszkalnego, w związku z czym zgłaszane przez odwołującego się roszczenia majątkowe, a także żądanie przyznania lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy, nie mogą być przedmiotem postępowania o jego wymeldowanie.

Od decyzji tej A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Podniósł, że organy orzekające w sprawie brały pod uwagę jedynie wyjaśnienia korzystne dla jednej ze stron - byłej żony, nie powołano natomiast na świadka jego konkubiny. Podał, że po odbyciu kary pozbawienia wolności chce zamieszkać w mieszkaniu byłej żony do czasu, aż zorganizuje sobie inny lokal. Natomiast obecnie przysługuje mu ochrona zameldowania jako osobie pozbawionej wolności, a od Urzędu Miasta, który doprowadził do pozbawienia go miejsca zamieszkania i samowolnie decyduje o czyjejś własności, oczekuje zapewnienia lokalu zastępczego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu skargi wyjaśniono, iż organ I instancji podejmował próbę przesłuchania H.Z. - konkubiny skarżącego - jednakże z uwagi na brak możliwości ustalenia aktualnego miejsca jej pobytu nie dokonano tej czynności. Nadto skarżący nie wskazuje na żadne istotne dla sprawy okoliczności, które świadek ten miałby wyjaśnić, czy potwierdzić, a które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Natomiast deklarowaną przez skarżącego chęć powrotu do spornego lokalu po odbyciu kary pozbawienia wolności uznano za sprzeczną z możliwościami obiektywnymi, gdyż nie jest on właścicielem tego lokalu, a jego roszczenia majątkowe czy żądanie zapewnienia lokalu zastępczego nie są przedmiotem postępowania o wymeldowanie i nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy.

Pismem procesowym z 24 października 2008r. I.K. przedstawiła sytuację panującą w rodzinie przed rozwodem i potwierdziła, że skarżący wyprowadził się definitywnie ok. 4 lat temu, zabierając wszystkie swoje rzeczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję nie stwierdził takich wad, czy uchybień w prowadzonym postępowaniu, a wobec tego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) zwanej dalej: ustawą o ewidencji ludności.

Na wstępie omawianej sprawy wyjaśnić należy, iż obowiązek meldunkowy określony przepisami powołanej wyżej ustawy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ta, polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 listopada 2007r. sygn. akt II SA/Ol 645/07, niepublikowany).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając sprawę w zakreślonej wyżej kognicji stwierdził, iż skarżona decyzja Wojewody z dnia "[...]" oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia "[...]" o wymeldowaniu z pobytu stałego A.K. w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. W. 1/1 w E., nie zostały wydane z uchybieniami prawa procesowego, czy też prawa materialnego, które spowodowałyby konieczność ich uchylenia.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy winno mieć charakter dobrowolny i trwały (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2003r. sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r. sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Opuszczenie lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06).

Dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w tej sprawie konieczne było zatem przeprowadzenie wyczerpującego i dokładnego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione zachowaniem skarżącego.

A.K. jest obecnie osobą odbywającą karę pozbawienia wolności lecz jak podał w swoim piśmie z dnia 15 kwietnia 2008r., sporne mieszkanie opuścił dobrowolnie zamieszkując wspólnie z konkubiną w wynajmowanych mieszkaniach. Także w chwili zatrzymania przez policję w dniu 6 listopada 2007r. przebywał w lokalu mieszkalnym swojego kolegi J.K., który w toku postępowania przesłuchany w charakterze świadka w dniu 28 marca 2008r. potwierdził, iż A.K. od czasu do czasu zamieszkiwał u niego.

Za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać faktu aresztowania (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 1608/06, LEX nr 306521). Jednak przyczyną wymeldowania skarżącego z lokalu mieszkalnego nie jest jego aresztowanie lecz jak ustalono w sprawie fakt znacznie wcześniejszego opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, a więc fizyczne nieprzebywanie w lokalu i koncentrowanie swoich życiowych spraw w innym miejscu. Skarżący opuścił przedmiotowy lokal długo przed wskazanym zatrzymaniem przez policję, co wynika z akt administracyjnych - zeznań przesłuchanych w sprawie świadków tj. A. i D. W., H.N. - kuratora skarżącego oraz jego rodziców W. i Z. K. oraz z samego oświadczenia skarżącego, z których to dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, iż po opuszczeniu Zakładu Karnego w .G. i poznaniu konkubiny H.Z. skarżący opuścił mieszkanie przy ul. W. 1/1 i nie zamieszkiwał tam, co potwierdzili rodzice skarżącego oraz pozostali świadkowie przesłuchani w tej sprawie. Zatem skarżącemu nie przysługuje ochrona zameldowania jako osobie pozbawionej wolności, co podnosi w treści skargi, skoro dotychczasowe miejsce swojego zamieszkania opuścił znacznie wcześniej przed aresztowaniem w dniu 6 listopada 2007r.

Obowiązkiem organu meldunkowego jest dokonanie aktu rejestracji w ewidencji ludności poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osób i miejsca ich stałego lub czasowego pobytu. Jeśli fakty nie budzą wątpliwości, organ administracji winien niezwłocznie dokonać odpowiedniej czynności meldunkowej – wymeldowania lub zameldowania - co w niniejszej sprawie uczynił właściwie, bowiem zadaniem organów administracji jest likwidowanie fikcji meldunkowej polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu uwidocznionych tam osób (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2007r. sygn. akt II OSK 722/06, niepublikowany).

Należy uznać za prawidłowe ustalenia organów, iż opuszczenie przez skarżącego lokalu w niniejszej sprawie przekraczało 3 miesiące. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono wprawdzie dokładnej daty opuszczenia mieszkania, jednak z zeznań świadków jednoznacznie wynika, że skarżący nie mieszkał w spornym lokalu od dłuższego czasu, a sam skarżący temu nie zaprzeczył.

Jak wynika z przedstawionych akt administracyjnych sprawy przesłuchany H.N.- Kurator Społeczny Sądu Rejonowego stwierdził, iż nigdy nie zastał skarżącego w mieszkaniu przy ul. W. 1/1 w E. przez cały okres sprawowanego nad nim dozoru od dnia 14 października 2005r. do dnia zatrzymania przez policję, według zaś zeznań A. i D. W. skarżący od trzech lat nie mieszka w lokalu, w którym był zameldowany, natomiast rodzice skarżącego W. i Z. K. w trakcie przesłuchania zeznali, że syn po opuszczeniu zakładu karnego w 2003r. na stałe w lokalu przy ul. W. 1/1 w E. już nie mieszkał, związał się z konkubiną i z nią razem wynajmował mieszkanie, gdy posiadali na to niezbędne środki finansowe. Potwierdzono zatem innymi dowodami w sprawie oświadczenie I.K. zawarte we wniosku o wymeldowanie skarżącego, iż od trzech lat nie zamieszkuje on już w lokalu przy ul. W. 1/1 w E. Zebrany w sprawie materiał dowodowy należy uznać za wystarczający dla ustalenia, że opuszczenie przez skarżącego lokalu w niniejszej sprawie przekraczało 3 miesiące, co wypełnia przesłankę z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności..

Na tle powyższych ustaleń bez wpływu dla rozstrzygnięcia w sprawie pozostaje zapowiedź skarżącego o jego powrocie do mieszkania byłej małżonki i pozostania tam do czasu zorganizowania sobie innego lokalu. Należy bowiem podkreślić, iż dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, zaś istotniejsze są dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności. W tej zaś sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż skarżący opuścił lokal mieszkalny znacznie wcześniej przed jego zatrzymaniem i aresztowaniem przez policję, a zatem jego obecne stwierdzenia o chęci powrotu do lokalu po opuszczeniu zakładu karnego są jedynie gołosłownym oświadczeniem.

Podobnie zgłoszone w skardze żądanie zapewnienia skarżącemu lokalu zastępczego nie jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Jak już wyżej stwierdzono jedyną przesłanką do wymeldowania jest dobrowolne i trwałe opuszczenie mieszkania przez skarżącego jeszcze przed jego aresztowaniem. Skoro została przesłanka ta została pełniona, to organy nie mogły podjąć innej decyzji jak o wymeldowaniu skarżącego.

Odnośnie zarzutu skargi, iż organy orzekające w sprawie uwzględniły jedynie wyjaśnienia korzystne dla byłej małżonki, nie powołano zaś jako świadka jego konkubiny wyjaśnić należy, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie zgłosił takiego wniosku dowodowego, jak również nie wskazał miejsca zamieszkania H.Z. oraz okoliczności, które jej zeznania miałyby potwierdzać. Wskazać pozostaje, iż organ pomimo braku takiego wniosku dowodowego podjął starania aby przesłuchać tę osobę jednakże, w ewidencji ludności miasta E. brak jest wskazania miejsca zamieszkania tego świadka, zaś sam skarżący nie podał do chwili obecnej miejsca jej zamieszkania. Nadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący do wydania końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Decydujące znaczenie miały wypowiedzi nie zaprzyjaźnionej rodziny I.K., jak to podnosi skarżący lecz ustalenia poczynione w oparciu o zeznania rodziców skarżącego oraz przesłuchanego w sprawie kuratora sądowego, który sprawował nadzór nad skarżącym oraz informacje uzyskane od policji. Trudno podzielić argument skarżącego, iż osoby te pozostają w jakimkolwiek związku z jego byłą małżonką i potwierdzają tylko jej wersję dotyczącą opuszczenia lokalu mieszkalnego przez skarżącego.

Natomiast jak słusznie podniósł Wojewoda w odpowiedzi na skargę, skarżący nie powołuje żadnych istotnych dla sprawy okoliczności, które zgłaszany przez niego świadek miałby wyjaśnić, i które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.