Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 106/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 7, 77  par. 1, 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Bd 106/2

UZASADNIENIE

Decyzją z 30 lipca 2021 r., nr PINB.SO-4241/Św.6-85/18, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Świeciu (PINB) nakazał R. Z. wykonać roboty budowlane w budynku mieszkalnym nr 9 w zabudowie szeregowej, zlokalizowanym przy ul. [...] w Ś., obejmujące:

1) wykonanie wentylacji nawiewnej we wszystkich pomieszczeniach, w których znajdują się wentylacje wywiewne poprzez zamontowanie nawiewów okiennych w stolarce okiennej,

2) wykonanie rozłączenia wentylacji pomieszczeń oznaczonych w ekspertyzie jako nr 01.2 i 01.3 w poziomie piwnicy – pochłaniacza zapachów w pomieszczeniu kuchni gospodarczej i wentylacji wywiewnej w pomieszczeniu pralni,

3) zamontowanie na kanale wentylacyjnym wentylatora wspomagającego zintegrowanego z oświetleniem dla zapewnienia właściwej wentylacji pomieszczenia kuchni gospodarczej – pomieszczenie nr 01.3,

4) podłączenie do wolnego kanały wentylacyjnego, w najbliżej zlokalizowanym kominie, wentylacji łazienki w piwnicy – pomieszczenie nr 01.08,

5) zaślepienie kratki transferowej z łazienki do kotłowni,

6) montaż barierek na schodach zewnętrznych od strony ulicy i ogrodu oraz murku przy podjeździe uniemożliwiających upadek z wysokości (minimalna wysokość balustrad 0,9 m).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku zostało wszczęte na wniosek W. W. (skarżącego) – właściciela budynku nr 7 bezpośrednio sąsiadującego z budynkiem nr 9. Po przeprowadzonej kontroli stwierdzono wykonanie budynku w sposób odmienny od zatwierdzonego projektu budowlanego, co wymaga przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, jednak kontrola nie wykazała nieprawidłowości w zakresie wyziewów na nieruchomość skarżącego. Organ wskazał, że na brak nieprawidłowości wskazują zarówno wyniki kontroli z 28 marca 2019 r., jak i materiał dowodowy zawierający protokoły z okresowych kontroli stanu technicznego budynku. PINB wskazał, że postępowanie z wniosku skarżącego zostało uprzednio umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość (decyzja z 28 października 2019 r., nr PINB.SO-4241/Św.6-29/18). Decyzja o umorzeniu została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (WINB), który w decyzji z 17 grudnia 2019 r. stwierdził, że w sprawie wskazane byłoby sporządzenie ekspertyzy technicznej w zakresie dokonanych zmian, a także jednoznacznego wskazania ilości wymaganych przewodów dymowych i wentylacyjnych, a w razie braku ich dostatecznej ilości – wskazania możliwości innych rozwiązań. Ponownie rozpoznając sprawę PINB przeprowadził ponowną kontrolę na nieruchomości, wezwał właściciela budynku nr 9 do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku zawierającą ocenę stanu technicznego budynku, inwentaryzację budynku oraz sposób likwidacji ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości. W przedłożonej ekspertyzie określono zakres robót budowlanych, których wykonanie spowoduje likwidację stwierdzonych nieprawidłowości. Końcowo organ przywołał, że przeprowadzona kontrola oraz zebrany materiał dowodowy, w skład którego wchodziła przede wszystkim ekspertyza oraz ekspertyza kominiarska, nie potwierdzają, by do budynku nr 7 przedostawały się szkodliwe substancje z budynku nr 9.

W obszernym odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez 2 pełnomocników, zakwestionował dokonaną przez PINB ocenę stanu technicznego budynku nr 9, podniósł, że postępowanie zostało przeprowadzone sprzecznie z wytycznymi WINB zawartymi w decyzji uchylającej decyzję o umorzeniu postępowania. Organ nie uwzględnił w całości uwag zawartych w protokole kominiarskim z 17 marca 2021 r., nakazał wykonanie robót w ograniczonym zakresie wobec niewyjaśnienia wszystkich nieprawidłowości w budynku nr 9, nałożył obowiązek sporządzenia ekspertyzy w zakresie nieuwzględniającym wszystkich zaleceń WINB. Wskazano nadto szereg naruszeń przepisów postępowania (niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieprawidłowa ocena dowodów, w tym kwestii i uwag podnoszonych przez wnioskodawcę).

Decyzją z 3 grudnia 2021 r. nr WINB-WOP.7721.90.2021.PJ, Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po szczegółowym przywołaniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 – dalej "p.b.") wraz z rozważaniami prawnymi na temat jego stosowalności, organ wskazał na swobodę wskazanego sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w oparciu o zgromadzone dowody. W ocenie WINB ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazują, że nakaz wykonania określonych robót we wskazanym w tym nakazie zakresie jest uzasadniony. Wynika to z ekspertyzy budowlanej sporządzonej na wezwanie PINB oraz właściwych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 – dalej "r.w.t.b.u."). Odnosząc się do zarzutów odwołania WINB stwierdził, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego, niecelowe jest w związku z tym przeprowadzanie postulowanych dowodów z opinii biegłego (organ przywołał kilkukrotne pomiary stężeń substancji szkodliwych). Wskazał, że wskazana w odwołaniu okoliczność pobudowania jednej ściany na granicy budynków nr 7 i 9, a nie dwóch, stanowiło przedmiot postępowania w sprawie odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego, obecnie prawomocnie zakończonego. Wobec zarzutów odwołania wniesionego za pośrednictwem J. L. WINB stwierdził, że obowiązki w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości należą do właściciela budynku lub jego zarządcy, a więc brak było podstaw do kierowania nakazu wykonania robót do innych podmiotów. Odnosząc się do wniosku dowodowego adwokata reprezentującego skarżącego na okoliczność samowoli budowlanej w zakresie przewodów kominowych, dylatacji pomiędzy ścianami oraz przynależności przewodów kominowych, organ odwoławczy stwierdził, że katalog istotnych odstępstw został ujęty w art. 36a ust. 5 p.b., a mając na uwadze pierwotny projekt budowlany oraz inwentaryzację przewodów kominowych z 17 marca 2021 r., stwierdzić należy, że inwestor nie wykonał większej ilości przewodów, aniżeli przewidywał to projekt budowlany, jak i nie wykonał ich w innych miejscach, toteż nie może być w tej sytuacji o samowoli budowlanej i nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Złożony w sprawie wniosek o przedłużenie terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym z uwagi na zły stan zdrowia nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącego WINB uznał za bezpodstawny, wskazując, że drugi z pełnomocników (substytucyjny) zapoznał się z materiałem dowodowym w terminie, a więc zrealizowano uprawnienie z art. 10 § 1 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję W. W., reprezentowany przez adwokata M. I.-P., wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. poprzez: jego niezastosowanie do szeregu wad i nieprawidłowości cechujących budynek nr 9, mających wpływ na możliwość przedostawania się szkodliwych substancji do budynku nr 7; nakazanie poszczególnych robót jedynie na podstawie ekspertyzy technicznej przedłożonej przez inwestora, która sprzeczna była z zaleceniami WINB z decyzji z 17 grudnia 2019 r. i uwagami protokołu kominiarskiego; pominięcie kwestii niewybudowania ściany budynku nr 9 od strony budynku nr 7, kwestii braku lub niewłaściwego usytuowania kominów w budynku nr 9 i kwestii przekroczenia granicy działki przez ww. budynek,

2) art. 81c ust. 2 p.b. poprzez nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy dotyczącej budynku nr 9 w zbyt wąskim zakresie, sprzecznym z zaleceniami WINB zawartymi w decyzji z 17 grudnia 2019 r.

3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do ustalenia, czy dochodzi, i w jakim stopniu, do przenikania substancji z budynku nr 9 do budynku nr 7 spowodowanego odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego (w zakresie m.in. ilości i miejsc przewodów kominowych, ściany pomiędzy budynkami, sposobu użytkowania komina i pomieszczeń), nierozpatrzenie wniosków dowodowych składanych na potwierdzenie powyższych okoliczności, posłużenie się pomiarami własnymi przy nieuwzględnieniu opinii biegłego w zakresie immisji, nieustalenie charakteru zmian w użytkowaniu budynku od zakończenia budowy, brak zlecenia prac geodezyjnych, nieodniesienie się do uwag i pism skarżącego składanych w toku postępowania, oparcie się wyłączenia na protokołach kominiarskich w kwestii prawidłowości pobudowania tych kominów i niezbadanie prawidłowości ich pobudowania i funkcjonowania,

4) art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 75, 78 w zw. z art. 142 i 80 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia zgłoszonych dowodów z eksperymentu, opinii biegłego, przesłuchania świadków na okoliczność przenikania substancji szkodliwych do budynku nr 7, a nadto pominięcie dokumentacji fotograficznej przedłożonej przez skarżącego,

5) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że nałożony obowiązek ma dotyczyć tylko kwestii wentylacji i montażu barierek, z pominięciem kwestii przewodów kominowych i ściany między budynkami.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów:

- z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność przenikania substancji szkodliwych z budynku nr 9 do budynku nr 7,

- z przesłuchania świadka J. L., A. R. oraz R. Z. na okoliczność nieodpowiedniego stanu technicznego budynku nr 9,

- z akt sprawy II SA/Bd 686/19 na okoliczność istnienia bezpośredniego związku pomiędzy ustaleniami w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego a ustaleniami w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku,

- z treści pozwu złożonego w sprawie o nakazanie wybudowania ściany pomiędzy budynkami na okoliczność istnienia istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego w tym zakresie i ich wpływu na nieodpowiedni stan budynku.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na rzecz ww. zarzutów i wniosków dowodowych, wskazując zasadniczo, że organ nie odniósł się prawidłowo do zarzutów odwołań, że nie podjął wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia, czy i w jakim stopniu dochodzi do przenikania substancji szkodliwych z budynku nr 9 do budynku nr 7, nie ustalił, jaki wpływ na to przenikanie mają odstępstwa budowlane w budynku nr 9 od zatwierdzonego jego projektu oraz że oparł się na niekompletnym materiale dowodowym błędnie go jednocześnie oceniając. Podkreślono, że w wyroku II SA/Bd 686/19 tut. Sąd dostrzegł, iż oceniając wystąpienie przenikania substancji szkodliwych z budynku do sąsiedniego należy najpierw zbadać odstępstwa, nieprawidłowości i wady tego budynku. Zwrócono uwagę na orzeczenie tut. Sądu stwierdzające przewlekłość postępowania organu w niniejszej sprawie. Skarżący ponownie zarzucił nieuwzględnienie jego istotnych dla sprawy wniosków dowodowych, stanowisk w sprawie

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że w sprawie podjęto szereg czynności służących wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Wynik sprawy zainicjowanej załączonym do skargi pozwem nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu w przedmiocie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku nr 9 w zakresie instalacji wentylacyjnej.

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze, przeprowadzając jednocześnie dowód z decyzji zaskarżonych w sprawach prowadzonych przed tut. Sądem pod sygnaturami II SA/Bd 1253/21 i II SA/Bd 1601/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329– dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot sporu stanowi zgodność z prawem decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z 3 grudnia 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Świeciu z 30 lipca 2021 r., nr PINB.SO-4241/Św.6-85/18, nakazującej R. Z. wykonanie określonych w tej decyzji robót budowlanych w budynku mieszkalnym nr 9 w zabudowie szeregowej, zlokalizowanym przy ul. [...] w Ś.. Strona skarżąca podnosi zasadniczo, że zakres robót objętych ww. decyzją jest zbyt wąski i nie doprowadzi do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, zwłaszcza zaś w ocenie skarżącego nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że z kontrolowanego budynku (nr 9) do budynku sąsiedniego (nr 7 – budynku stanowiącego własność skarżącego) nie przedostają się substancje szkodliwe w związku z nieprawidłowo wykonaną wentylacją kominową.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z nim w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (ust. 1 pkt 1), jest w nieodpowiednim stanie technicznym (ust. 1 pkt 3), właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Roboty budowlane objęte nakazem wydanym w oparciu o art. 66 ust. 1 p.b. mają charakter naprawczy. Celem tego przepisu jest zapewnienie właściwego stanu technicznego oraz bezpiecznego użytkowania istniejącego obiektu budowlanego w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym, a zatem rodzaj i zakres wystosowanych nakazów przez organ nadzoru budowlanego powinien być dostosowany do ustalonych konkretnych potrzeb w danym przypadku.

Jako że zarzuty skargi dotyczą w głównej mierze zagadnienia prawidłowości i kompletności ustaleń stanu faktycznego w sprawie zakończonej decyzją PINB z dnia 30 lipca 2021 r., nr PINB.SO-4241/Św.6-85/18 (potwierdzonych następnie w decyzji zaskarżonej), rozważania co do zasadności skargi rozpocząć należy od analizy czynności dowodowych powziętych przez organ w prowadzonym postępowaniu (wszczętym na wniosek skarżącego w 2018 r.) i oceny, czy były one wystarczające dla kompleksowego rozpoznania sprawy w kontekście wystąpienia przesłanek do zastosowania art. 66 ust. 1 p.b., jak i prawidłowego określenia robót budowlanych zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Zaznaczyć również należy, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w związku z uchyleniem uprzedniej decyzji PINB umarzającej postępowanie z wniosku skarżącego przez WINB (decyzja z dnia 17 grudnia 2019 r., nr WINB.WOP.7721.165.2019.AI). Po rozpoznaniu odwołania od rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie z uwagi na brak stwierdzenia nieprawidłowości związanych z zagrożeniem życia i zdrowia na skutek przedostawania się szkodliwych substancji, WINB stwierdził, że "w prowadzonym postępowaniu nie sprawdzono stanu technicznego przewodów kominowych (...), brak jest też inwentaryzacji istniejących przewodów dymowych i wentylacyjnych z uwzględnieniem wszystkich kondygnacji (...), w obiekcie dokonano zmian w układzie pomieszczeń (...) co wymagałoby sprawdzenia prawidłowości podłączenia wszelkich urządzeń do przewodów kominowych z wykazaniem umiejscowienia kratek wentylacyjnych". WINB wskazał na konieczność sporządzenia ekspertyzy technicznej w powyższym zakresie, przy czym organ I instancji winien także przeanalizować, czy "w rozpatrywanym przypadku zastosowanie będą miały przepisy art. 51 czy art. 66 Prawa budowlanego". Zasadnym było przywołanie ww. twierdzeń z decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, albowiem brak wykonania wytycznych z tej decyzji strona skarżąca podniosła jako jeden z argumentów na rzecz nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego istotne okoliczności sprawy. Zauważyć przy tym należy, że organ I instancji rozpoznający ponownie sprawę jest związany prawnie wskazanymi przez organ odwoławczy "okolicznościami", jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Materiał dowodowy uwzględniony przez organy przy rozstrzyganiu sprawy zasadniczo obejmował: protokół kontroli przeprowadzonej 12 marca 2020 r. na terenie nieruchomości nr 9 przy ul. [...] w Ś. (k. 137 akt adm.), protokół kominiarski z 3 lipca 2020 r. (k. 156 akt adm.), protokół z 27 listopada 2020 r. z okresowej pięcioletniej kontroli stanu technicznego budynku (k. 208 akt adm.), protokół kontroli z 16 marca 2021 r. dotyczący utrzymania obiektu budowlanego (k. 214 akt adm.), protokoły z 17 marca 2021 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych w budynkach nr 5, 7 i 9 przy ul. [...] w Ś. (k. 228 akt adm.). Jako dowód w sprawie przyjęto wreszcie ekspertyzę budowlaną z maja 2021 r. (k. 282 akt adm.) sporządzoną na zlecenie właściciela budynku nr 9 zgodnie z wezwaniem PINB z dnia 2 czerwca 2020 r. (postanowienie nr PINB.SO-4241/Św.6-52/18). Analiza treści ww. dokumentów wskazuje, że:

- z protokołu kontroli z 12 marca 2020 r. wynika, że "od strony budynku nr 7 żadne przewody kominowe nie są użytkowane" przez właściciela tego budynku, oraz że "PSP w Świeciu dokonała pomiarów zanieczyszczeń i nie stwierdziła nieprawidłowości podczas pomiaru";

- z protokołu okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych z 3 lipca 2020 r. wynika, że przewody kominowe w dniu kontroli były drożne, występował prawidłowy ciąg, dobry był dostęp do czyszczenia i kontroli przewodów kominowych, ogólny stan techniczny urządzeń kominowych (wyszczególnionych w protokole) był dobry, pomieszczenia miały sprawne działające urządzenia wentylacyjne nawiewno-wywiewne. W rubryce o innych stwierdzonych nieprawidłowościach wpisano "bez uwag";

- z protokołu z okresowej pięcioletniej kontroli stanu technicznego budynku wynika, że kominy poniżej dachu i kominy nad dachem są w stanie technicznym dobrym, budynek spełnia wymagania dotyczące bezpieczeństwa użytkowana;

- z protokołu utrzymania obiektu budowlanego z 16 marca 2021 r. wynika, że przeprowadzone w trakcie kontroli pomiary zanieczyszczeń miernikiem gazów (wskazano typ i okoliczność jego kalibracji) nie wykazały zanieczyszczeń, kontrola pomieszczeń nie wykazała zagrożenia zdrowia lub życia, potwierdzono, że przewody kominowe w ścianie od strony budynku nr 7 są nieużywane przez właściciela budynku nr 9 (odłączony kominek i zamurowana kratka wentylacyjna w salonie);

- z załącznika do protokołu okresowej kontroli przewodów kominowych z 17 marca 2021 r. wynika (w odniesieniu do budynku nr 9), że "- z uwagi na nawiewanie wentylacji lub brak ciągu zaleca się wykonanie wentylacji nawiewnych we wszystkich pomieszczeniach, w których znajdują się wentylacje wywiewne lub zamontowanie nawiewników okiennych w stolarce okiennej i drzwiowej; - do przewodu kominowego nr 7 podłączono pochłaniacz zapachów w pomieszczeniu kuchni w piwnicy i wentylację wywiewną w pomieszczeniu pralni w piwnicy – zaleca się rozłączenie tych podłączeń;

- w pomieszczeniu łazienki w piwnicy wykonano ekran wentylacyjny do pomieszczenia kotłowni (...) – zaleca się podłączenie wentylacji wywiewnej do przewodu kominowego nr 6";

- w ekspertyzie budowlanej dotyczącej inwentaryzacji wykonanych w budynku nr 9 prac budowlanych, wskazano, w zakresie przewodów kominowych, że stan techniczny ścian i kominów jest zadowalający. Wskazano że "zgodnie z protokołem kominiarskim część pomieszczeń nie ma zapewnionej właściwej wentylacji grawitacyjnej, należy zamontować nawiewniki okienne lub drzwiowe, rozłączyć wentylację pomieszczeń nr [...] w piwnicy, by zapewnić właściwą wentylację pomieszczenia kuchni gospodarczej – pom. nr [...] na kanale zamontować wentylator wspomagający zintegrowany z oświetleniem. Wentylację łazienki w piwnicy – pom. nr [...] podłączyć do wolnego kanału wentylacyjnego w najbliżej zlokalizowanym kominie, jednocześnie należy zaślepić kratkę transferową z łazienki do kotłowni".

Mając na uwadze obszerny materiał dowodowy, w tym powyżej przywołany i wnioski z niego wypływające, Sąd nie powziął wątpliwości co do tego, że zaistniały podstawy do nałożenia na właściciela budynku nr 9 obowiązku w postaci wykonania określonych robót budowlanych prowadzących do usunięcia nieprawidłowości, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. W sprawie stwierdzono bowiem nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego budynku. Zakres nałożonych obowiązków wynika jednoznacznie z pozyskanego na potrzeby postępowania materiału dowodowego – przede wszystkim z ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku nr 9 oraz z protokołu okresowej kontroli przewodów kominowych z 17 marca 2021 r. Odpowiada on również stwierdzonym nieprawidłowościom. Obowiązki wskazane w punktach 1-5 decyzji z dnia 30 lipca 2021 r., nr PINB.SO-4241/Św.6-85/18, dotyczą spornej kwestii prawidłowości funkcjonowania przewodów kominowych i wynikają z przytoczonych ustaleń uprawnionych podmiotów, prawidłowo ocenionych przez organy nadzoru budowlanego obu instancji. Roboty te określone zostały na podstawie opinii o charakterze eksperckim (kominiarskej i budowlanej), niezakwestionowanych w toku postępowania kontrekspertyzą o równej mocy dowodowej, toteż brak było podstaw do odmówienia im wiarygodności. Punkt 6 decyzji nakazującej montaż barierek na schodach zewnętrznych od strony ulicy i ogrodu (wys. 0,9 m) oraz murku przy podjeździe uniemożliwiających upadek z wysokości, został przez organ nadzoru budowlanego właściwie uzasadniony treścią § 298 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065). Sąd nie stwierdził też, jakoby zakres nakazanych robót sprzeczny był z wytycznymi WINB zawartymi w decyzji kasacyjnej z dnia 17 grudnia 2019 r., nr WINB.WOP.7721.165.2019.AI. Organ odwoławczy nie wskazał w uzasadnieniu ww. decyzji zakresu robót koniecznych do wykonania, ale zakres dodatkowych ustaleń, pominiętych przez PINB w decyzji umarzającej postępowanie, których poczynienie pozwoli na zgodne z przepisami rozpoznanie sprawy. Ustalenia te PINB – w ponownie prowadzonym postępowaniu – prawidłowo poczynił i na ich podstawie nałożył wskazane obowiązki. Wbrew również twierdzeniu skargi, obowiązki te nie są sprzeczne z wytycznymi wynikającymi z protokołu kominiarskiego, ale realizują te wytyczne.

W zaskarżonej decyzji odwoławczy organ nadzoru budowlanego, wobec wyczerpujących ustaleń co do stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowej ich oceny przez PINB, zasadnie rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do argumentacji skargi stwierdzić po pierwsze należy, że można z niej wyodrębnić trzy zasadnicze zagadnienia, które zdaniem skarżącego skutecznie mają niweczyć przydatność dokonanych przez organy ustaleń dla rozstrzygnięcia sprawy.

Pierwszą i podstawą, stanowiącą w istocie przyczynek dla całego postępowania (co wynika z treści wniosku z 20 września 2018 r.) jest kwestia sygnalizowanego przedostawania się szkodliwych substancji z budynku nr 9 do budynku nr 7. Zgromadzony na potrzeby postępowania materiał dowodowy w żadnym miejscu nie wskazuje, by problem ten (niezależnie od tego, czy obecnie faktycznie w budynku skarżącego da się okresowo wyczuć spaliny, czy też nie) był związany z nieprawidłowym działaniem wentylacji kominowej w budynku nr 9. Podkreślić należy w tym miejscu, że niniejsze postępowanie dotyczyło stanu technicznego budynku nr 9, a więc nakierowane było ono nie na stwierdzenie obiektywnej obecności substancji szkodliwych (spalin) w budynku skarżącego, ale na to, czy stan techniczny budynku nr 9, a przede wszystkich stan techniczny i sposób działania jego wentylacji, odpowiada przepisanym normom i nie powoduje ewentualnych ponadnormatywnych immisji (np. spalin) na sąsiedni budynek. Co oczywiste, przenikanie substancji szkodliwych (dymu) z jednej nieruchomości do drugiej jest symptomem nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji (jej nieszczelności). Nieprawidłowości te muszą zostać jednak potwierdzone odpowiednimi dowodami. Dokumentacja zawarta w aktach kontrolowanej sprawy nie potwierdza, a niejednokrotnie zaprzecza, jakoby sposób wykonania w budynku nr 9 wentylacji kominowej, jak i jej działanie, mogłyby być przyczyną sygnalizowanych przez skarżącego przenikań. Żaden z przywołanych dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego nie wskazuje, by w chwili rozstrzygania przez organy nadzoru budowalnego przewody kominowe były w złym stanie technicznym, który wpływałby na ich niewłaściwe funkcjonowanie. Zarówno protokoły z kontroli organu nadzoru budowlanego na nieruchomości, jak i protokoły kominiarskie są tutaj jednoznaczne w swych wnioskach. W załączniku do protokołu nr 638483 z 17 marca 2021 r. sporządzający go mistrz kominiarski wprost wskazuje, że "przewód kominowy dymowy, do którego podłączony jest kocioł CO węglowy w budynku przy ul. [...] jest drożny, szczelny i nadaje się do dalszego użytkowania" (strona 3 załącznika). Zauważyć też należy, że w aktach sprawy zalega pismo Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Świeciu z dnia 12 maja 2016 r., w którym stwierdza się, że podczas interwencji w dniach 3 stycznia 2015 r., 9 października 2015 r., 1 listopada 2015 r. oraz 1 lutego 2016 r. nie odnotowano w budynku nr 7 zadymienia oraz stężeń zagrażających życiu lub zdrowiu mieszkańców (k. 138 akt adm.). O ile pismo to samo w sobie nie stanowi przesądzającego dowodu w kontrolowanej sprawie co do zaistnienia, lub nie, przenikań w okresie późniejszym, to wzmacnia to argumentację, że żaden dokument zawarty w aktach sprawy nie potwierdza tych przenikań, przeciwnie – istnieje dowód powstały na skutek czynności przeprowadzonych przed wszczęciem kontrolowanego postępowania, który wprost przenikaniu temu, już wtedy sygnalizowanemu, przeczy. W sposób jednoznaczny wpływa to na wiarygodność twierdzeń strony skarżącej, również podnoszonych już w toku kontrolowanego postępowania, zwłaszcza, że żadnego dowodu na zadymienie nieruchomości nr 7 strona nie przedłożyła, nie wychodząc poza własne twierdzenia (oraz nieprzesądzającą niczego fotografię – k. 179 akt adm.) Sąd przeprowadził dowód z treści decyzji WINB z 25 października 2021 r., nr WINB-WOP.7721.82.2021.MK, oraz z 2 sierpnia 2021 r., nr WINB-WOP.7721.67.2021.AJ (decyzje utrzymujące w mocy decyzje PINB o nałożeniu obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w zakresie wentylacji w budynkach nr 5 i nr 7) na tę okoliczność, iż również w sprawach dotyczących stanu technicznego budynku skarżącego oraz budynku sąsiadującego od drugiej strony (nr 5) nie stwierdzono przenikania substancji szkodliwych do budynku nr 7. Stwierdzono za to nieprawidłowości w wentylacji budynku skarżącego (decyzja nr WINB-WOP.7721.67.2021.AJ). Resumując tę część rozważań wskazać należy, że w sprawie organy nadzoru budowlanego nie ustaliły, by do sygnalizowanego przenikania substancji szkodliwych dochodziło, nie wskazuje na to żaden dokument zawarty w aktach sprawy (prócz twierdzeń skarżącego i jego pełnomocnika), brak było zatem podstaw do rozszerzania nałożonych obowiązków nałożonych na właściciela budynku nr 9 o ewentualne roboty budowlane mające na celu usunięcie tego "przenikania".

Po drugie odnieść się należy się do konsekwentnie podnoszonej w toku postępowania, oraz szeroko opisanej w skardze kwestii zgodności przeprowadzonych robót budowlanych na nieruchomości nr 9 z zatwierdzonym projektem budowlanym, przede wszystkim zaś zgodności z tym projektem pobudowania ściany granicznej pomiędzy budynkiem nr 9 a budynkiem nr 7 (budynkiem skarżącego), miejsca pobudowania komina, zmiany sposobu jego użytkowania i zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń budynku nr 9, a nadto przekroczenia granicy działki przez ten budynek. Wskazać zatem należy, że przepis art. 66 ust. 1 p.b. stanowi skonkretyzowanie obowiązków wynikających z art. 5 ust. 2 i art. 61 tej ustawy. Zgodnie art. 5 ust. 2 p.b. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Zgodnie zaś z art. 61 p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Przepisy powyższe zmierzają do zapewnienia utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Celem instrumentu z art. 66 p.b. nie jest natomiast doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 p.b. może dotyczyć jedynie takich uchybień, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem tego obiektu. Przepis ten nie może być więc wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej popełnionej w istniejącym obiekcie budowlanym (vide: wyrok NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1424/08, dostępny jw.). Nie jest tu istotny też charakter tej samowoli. Przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego odnosi się do obiektu budowlanego jako całości, a zatem generalnie nakazy określone w tym przepisie mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu (vide: wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2233/10, dostępny jw.). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że kwestia tego, czy i w jaki sposób właściciel budynku nr 9, realizując go, odstąpił od założeń zatwierdzonego projektu budowlanego (dopuścił się samowoli) jest dla niniejszego postępowania irrelewantne. Istotne z punktu widzenia art. 66 ust. 1 p.b. było to, czy w kontrolowanym budynku pojawiły się następczo (po jego wybudowaniu) cechy powodujące zaistnienie przesłanek z art. 66 ust 1 p.b. Organ I instancji prawidłowo zatem wyjaśniał w toku prowadzonego postępowania, a organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ewentualne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego stanowią przedmiot odrębnego postępowania prowadzonego w oparciu o art. 51 p.b. Koresponduje z powyższym treść decyzji kasacyjnej z dnia 17 grudnia 2019 r., nr WINB.WOP.7721.165.2019.AI, w której organ odwoławczy wyraźnie zaakcentował odrębność przedmiotową postępowań prowadzonych na podstawie art. 51 p.b. (postępowanie naprawcze) oraz art. 66 p.b. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji prawidłowo przyporządkował ujawnione okoliczności dotyczące budynku nr 9 do zakresów przedmiotowych obu postępowań, dostosowując w kontrolowanym postępowaniu katalog nałożonych na właściciela tego budynku obowiązków do tych mogących być nałożonych w ramach postępowania z art. 66 ust. 1 p.b. Nie są tym samym zasadne zarzuty, jakoby ekspertyza budowlana nie objęła wszystkich istotnych dla postępowania zagadnień, a lista nałożonych obowiązków nie była wyczerpująca.

Odnośnie do zarzutów koncentrujących się na nieprawidłowym pomijaniu wniosków dowodowych skarżącego i nieodnoszeniu się do jego twierdzeń wynikających ze składanych pism procesowych, wskazać najpierw wypada, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Po myśli art. 8 § 1 k.p.a. organy zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie zaś z art. 11 k.p.a. organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, co znajduje rozwinięcie w art. 107 § 3 k.p.a. określającym obligatoryjne elementy uzasadnienia decyzji. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ winien obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić następnie, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Sąd w sprawie niniejszej, w kontekście postulatów skarżącego co do obowiązków dowodowych organu, za aktualny uznaje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z 10 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Bd 686/19. Nie jest uzasadnione prawnie oczekiwanie skarżącego, że wobec wszczęcia na jego wniosek postępowania administracyjnego rolą i obowiązkiem organu administracji publicznej jest prowadzenie wszelkich możliwych czynności i działań dla wyjaśnienia jedynie przypuszczeń co do przyczyn stwierdzonego przez skarżącego zadymienia jego domu mieszkalnego, powodowanego przez nieprawidłowości sąsiednich budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej. Organ administracji jest zobligowany poszukiwać, zgodnie z ww. przepisami, dowodów w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego sprawy niezbędnego dla jej rozstrzygnięcia co do istoty. Nie jest jego zadaniem ustalanie wszelkich możliwych nieprawidłowości, czy też rozwiewanie wątpliwości skarżącego w zakresie zwykłych immisji, jeżeli one występują. Nadto strona postępowania administracyjnego, wnioskując o podjęcie przez organ nadzoru budowlanego szeregu działań, winna również czynnie przyczynić się do wyjaśnienia zgłaszanych zarzutów np. poprzez przedkładanie dowodów, a nie tylko ponawianie żądań i polemikę z materiałem dowodowym. We wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia nadmieniano już, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, i to mimo wzywania przez organ do ich przedłożenia, potwierdzających twierdzenie skarżącego i jego pełnomocnika, kiedy, w jakich okolicznościach stwierdzono, iż doszło do zadymienia domu mieszkalnego skarżącego poprzez nieprawidłowy stan technicznych lub użytkowanie domu nr 9, czy była to sytuacja jednorazowa, czy i jakie organy potwierdziły te okoliczności. Obraz kontrolowanego postępowania, jaki jawi się w oparciu o zebrany, obszerny materiał dowodowy, wskazuje, że o ile strona skarżąca w licznych pismach kwestionowała ustalenia twierdzenia wynikające z protokołów kominiarskich, kontroli organu nadzoru budowlanego, wreszcie ekspertyzy technicznej budynku nr 9, to polemika z materiałem dowodowym (z którego, jak wskazano, wynikają jednoznaczne i przeciwne wobec twierdzeń skarżącego wnioski) nie wykroczyła poza subiektywną ocenę, nieznoszącą jednak w ocenie Sądu konfrontacji z całym katalogiem dokumentów pochodzących od podmiotów specjalistycznych. Inicjatywa dowodowa spoczywa też na stronie postępowania i jeżeli skarżący chciał udowodnić (czy nawet uprawdopodobnić) okoliczność przenikania do jego budynku substancji szkodliwych, a co miałoby być skutkiem nieprawidłowości w działaniu wentylacji kominowej budynku nr 9, winien sam przedłożyć odpowiednią ekspertyzę techniczną wskazująca na tę okoliczność, czy też protokół z kontroli na jego nieruchomości w czasie, w którym przenikanie to miało mieć miejsce. Takiej współpracy z organem w zakresie dowodów skarżący jednak nie wykazał. Zgłaszane wnioski dowodowe słusznie zatem nie zostały przez organ uwzględnione. Przeprowadzenie wskazywanych dowodów (z eksperymentu procesowego, z dodatkowej opinii biegłego, przesłuchania świadków), w obliczu jednoznacznych wniosków zgromadzonego już materiału dowodowego doprowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Inaczej wnioski te należałoby ocenić, gdyby pojawiły się w sprawie dokumenty eksperckie o sprzecznych wnioskach. Skoro jednak organ, na skutek nota bene własnych, licznych czynności dowodowych, dysponował kompletnym materiałem dowodowym na zasadniczą dla sprawy okoliczność, a twierdzenia strony przeciwnej sprowadzały się do polemiki z tym materiałem, brak było podstaw do pozyskiwania kolejnych dowodów z inicjatywy organu.

Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie uwzględnił również wniosków dowodowych zawartych w skardze. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i przesłuchania świadków jest niedopuszczalny. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jednak jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie kontroluje zgodność z decyzji organów kończących postępowanie w administracyjnym toku instancji. Sąd nie mógł zatem przeprowadzić wnioskowanego postępowania dowodowego w takiej formie, jak dzieje się to w postępowaniu przed sądem powszechnym, a więc z dopuszczeniem dowodu z przesłuchania świadków lub dowodu z opinii biegłego.

Co się tyczy wniosków dowodowych dotyczących przeprowadzenia dowodu z akt sprawy zakończonej wyrokiem w sprawie II SA/Bd 686/19, to stwierdzić należy, że jej przedmiotem było umorzenie postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku nr 5 (drugiego z sąsiadujących budynków), zatem jej realia pozostają bez wpływu na prawidłowość nałożenia obowiązkowych robót budowlanych na właściciela budynku nr 9. Nieistotna dla sprawy jest także treść załączonego do skargi pozwu do sądu powszechnego w sprawie o nakazanie wybudowania ściany pomiędzy budynkami, co ma mieć wpływ na nieodpowiedni stan budynku. Samowolne odstąpienie od projektu budowlanego – jak już wskazano - nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, okoliczność złożenia pozwu nie wpływa na jego wynik i ma znaczenie jedynie w zainicjowanej sprawie cywilnej. O ile sąd może uzupełniająco przeprowadzić dowód z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.) to jednak okoliczności sprawy nie wzbudziły takich wątpliwości Sądu, by koniecznym było przeprowadzenie wnioskowanych dowodów ze wskazanych w skardze dokumentów. Sąd z urzędu przeprowadził natomiast dowód z treści decyzji WINB z 25 października 2021 r., nr WINB-WOP.7721.82.2021.MK, oraz z 2 sierpnia 2021 r., nr WINB-WOP.7721.67.2021.AJ, o czym była mowa wcześniej.

Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, a więc należało ją oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.