Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2725/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) , art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2015 poz 370
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. (Dz. U. poz. 370  z późn. zm.).
article: art. 8 , art. 7 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 536/17 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 536/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. G. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. (dalej: Dyrektor ARiMR) z dnia(...)lipca 2017 r. nr (...)w przedmiocie płatności ekologicznej.

Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 15 czerwca 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2015 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności w ramach realizacji następujących wariantów: 10.1.2 – Uprawy jagodowe po okresie konwersji do powierzchni 1,73 ha, 11.1 – Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji do powierzchni 0,51 ha, 7.1 - 13,14 ha, 10.1.1 – Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji do powierzchni 1,72 ha, 1.1 - 11.1 - Uprawy rolnicze w okresie konwersji do powierzchni 2,78 ha oraz 6.1 – Trwałe użytki zielone w okresie konwersji do powierzchni 0,48 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z dnia (...) stycznia 2017 r. przyznał skarżącemu płatność ekologiczną w wariantach 10.1.1 i 10.1.2, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów oraz odmówił przyznania płatności ekologicznej w wariantach 1.1, 7.1, 11.1 i 6.1.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji stwierdził, że skarżącemu nie przysługiwały płatności w ramach wariantów 11.1 oraz 6.1, albowiem wnioskodawca nie był posiadaczem zwierząt określonych w § 9 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1784) - dalej: "rozporządzenie z dnia 13 marca 2015 r."

W przypadku wariantu 1.1 odmówiono przyznania płatności, ponieważ na działkach rolnych o powierzchni 2,78 ha stwierdzono uprawę wyki siewnej (jarej), która zgodnie z załącznikiem nr 4 do ww. rozporządzenia, nie kwalifikuje się do wsparcia. W świetle art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 wystąpiły również podstawy do nałożenia na rolnika kary administracyjnej w wysokości 2685,48 zł. Weryfikacja wniosku w zakresie wariantu 7.1 wykazała z kolei, że strona deklarowała obszar o powierzchni 13,14 ha. Stwierdzony obszar wynosił 9,17 ha. Z płatności należało również wykluczyć uprawę wyki siewnej (jarej) na działkach rolnych: (...). W związku z ujawnioną różnicą (43,29 %) pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych i powierzchnią stwierdzoną obowiązkiem organu było – stosownie do art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 – odmówić przyznania płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę J. . na decyzję Dyrektora ARiMR zaskarżonym wyrokiem oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej jako "p.p.s.a."

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. rolnik może uzyskać płatność ekologiczną, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu;

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Jak stwierdził Sąd I instancji w realiach niniejszej sprawy źródłem sporu jest odmowa przyznania płatności w zakresie wariantów 1.1 oraz 7.1, przy czym Sąd ocenił jako prawidłowe stanowisko organu, że stwierdzona w 2015 r. uprawa wyki siewnej (jarej), nie upoważnia do przyznania płatności ekologicznej. Wyka siewna (jara) nie figuruje bowiem w wykazie roślin wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. W związku z tym, za 2015 r. organ ARiMR nie mógł przyznać zawnioskowanej płatności w ramach ww. wariantów. Ujawnienie takiej uprawy na działkach rolnych nr (...) ha oraz nr (...) - 1,16 ha (wariant 1.1) oraz na działkach rolnych (...)1,57 ha, (...)- 0,46 ha, (...) - 1,25 ha, (...) - 0,56 ha (wariant 7.1) wykluczało możliwość udzielenia wsparcia do zadeklarowanego obszaru.

Jako niewadliwe uznał nadto Sąd I instancji ustalenia organu, że w przypadku wariantu 7.1 skarżący zadeklarował obszar o pow. 13,14 ha, zaś weryfikacja wniosku wykazała, że powierzchnia działek rolnych wynosiła 9,17 ha.

Zdaniem Sądu I instancji powyższe działki należało wykluczyć z płatności, a nadto w odniesieniu do wariantu 1.1 zastosować sankcję (karę pieniężną). Podstawą do zastosowania sankcji jest art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o konieczności zlikwidowania dotychczasowych upraw na skutek suszy i zasianiu wyki kosmatej Sąd I instancji stwierdził, że protokół z szacowania strat nr 57/2015 z dnia 28 września 2015 r. nie potwierdza, aby komisja stwierdziła wystąpienie szkody w uprawie wyki kosmatej. Plon utracony w 95 % dotyczył bowiem wyki z owsem (Lp. 11 protokołu). Oświadczenie R. B. z dnia 27 maja 2015 r. o sprzedaży 300 kg wyki kosmatej nie stanowi również dowodu, że w 2015 r. skarżący uprawiał tego rodzaju odmianę wyki. Jak wskazał Sąd I instancji w trakcie postępowania administracyjnego skarżący nie powoływał się na wspomniane wyżej wyjaśnienie R. B.. Wręcz przeciwnie w piśmie z dnia 13 grudnia 2016 r. skarżący wskazywał, że zasiał zakupioną od E. N. wykę jarą siewną. We wniosku o przyznanie płatności skarżący zadeklarował uprawę "wyki z owsem". W rejestrze działań agrotechnicznych wymienia się wspomnianą wyżej uprawę (wykę z owsem). Wyjaśnienie M. N., działającego jako pełnomocnika E. N., wskazuje, że w dniu 27 maja 2015 r. sprzedano skarżącemu 450 kg wyki siewnej oraz 300 kg owsa.

W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie organ nie musiał korzystać – w trybie art. 84 k.p.a. - ze specjalistycznych opinii o uprawie wyki (siewnej i kosmatej). Protokół z kontroli dokonanej przez Ekogwarancję PTRE wspomina o uprawie wyki z owsem. Wątpliwości na tle charakterystycznych cech każdej z tych upraw skarżący zgłasza dopiero po wniesieniu skargi. Pochodząca z dnia 9 października 2017 r. informacja jednostki certyfikującej (Ekogwarancji PTRE) o uprawie wyki siewnej oraz kosmatej nie mogła być przedmiotem badania przez organ. Sprawę przyznania płatności zakończono wcześniej - wydaniem przez organ odwoławczy decyzji w dniu (...) lipca 2017 r.

Zdaniem Sądu I instancji na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności organ nie musiał zwracać się do skarżącego o doprecyzowanie żądania w celu wyjaśnienia, czy na działkach rolnych zasiano wykę kosmatą, czy jarą. Wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada, że organ administracji prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, doznaje ograniczenia w postępowaniach przed organami ARiMR. W myśl art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 627) – dalej jako: "ustawa o wspieraniu rozwoju", w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Przepis ten oznacza, że organ ARiMR z urzędu nie informuje rolnika o okolicznościach faktycznych i prawnych rzutujących na ustalenie jego praw jako strony postępowania. Nadto w dniu 11 czerwca 2015 r. skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. W tym stanie rzeczy – zdaniem Sądu I instancji - skarżący nie może skutecznie zarzucać, że wyka jara i kosmata stanowić mogą "jeden produkt". Legalności zaskarżonej decyzji nie podważa również certyfikat zgodności wystawiony w dniu 20 września 2015 r. w sprawie uzyskania przez skarżącego w jednym okresie wegetacyjnym 900 kg wyki kosmatej.

Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – złożył od ww. wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na nieuprawnione rozstrzygnięcie sprawy, polegające na braku przeprowadzenia kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych Dyrektora ARiMR przyjętych za podstawę zastosowania przepisów prawa materialnego oraz bezkrytycznego przejmowania wszystkich ustaleń faktycznych za organem ARiMR;

b) naruszenia przepisów art. 3 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na ich niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wypływ na treść orzeczenia i nieuprawnione zaaprobowanie decyzji Dyrektora ARiMR wydanej z wyraźnymi naruszeniami przepisów art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia już zebranych dowodów oraz niepodjęcia inicjatywy dowodowej w niezbędnym zakresie co spowodowało przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych jakoby skarżący J. G. uprawiał wykę jarą w roku 2015 i z tego powodu jego uprawa nie klasyfikowała się do przyznania płatności;

c) naruszenia przepisów art. 3 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na ich niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wypływ na treść orzeczenia i nieuprawnione zaaprobowanie decyzji Dyrektora ARiMR wydanej z wyraźnym naruszeniem przepisu art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia działań w celu doprecyzowania wniosku J. G. co skutkowało nieprawidłowymi ustaleniami w zakresie stanu faktycznego i przyjęciem, że J.G. w roku 2015 uprawiał wykę jarą.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Skarżący zrzekł się rozprawy. Ponadto wniesiono o zasądzenie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, które nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Organ nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, a także nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182

§ 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna – wobec niedostrzeżenia przesłanek skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji – podlega rozpoznaniu w granicach sformułowanych zarzutów.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej w wariantach 1.1 i 7.1 stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Powodem decyzji negatywnej dla skarżącego było stwierdzenie prowadzenia w 2015 r. uprawy na szczegółowo określonych w decyzji działkach rolnych objętych wnioskiem wyki siewnej (jarej), która to roślina nie została ujęta w załączniku nr 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 kwietnia 2016 r., a tym samym nie była rośliną objętą płatnością ekologiczną. Według Sądu I instancji, niewadliwie przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że prowadzenie uprawy rośliny nieobjętej płatnością ekologiczną uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania tej płatności w ramach wariantu 7.1 i o odmowie przyznania tej płatności w ramach wariantu 1.1 (w przypadku tego wariantu z jednoczesnym nałożeniem sankcji).

Ze skargi kasacyjnej wynika natomiast, że na gruncie stawianych w niej zarzutów opartych na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skarżący kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie wywodząc, że na działkach rolnych wyłączonych z płatności ekologicznej nie uprawiał w 2015 r. wyki jarej lecz wykę kosmatą, której uprawa objęta była w 2015 r. płatnością ekologiczną.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, a stanowiące ich podstawę argumenty oraz podjęta na ich gruncie próba wykazania, że rzeczywisty stan rzeczy, tj. stan faktyczny sprawy, przedstawia się inaczej, niż wynika to z zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń organów administracji, nie mogą być uznane za uzasadnione.

Stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że dokonane przez organy administracji ustalenia faktyczne należało uznać za niewadliwe oraz uzasadniające wyłączenie działek rolnych, na których stwierdzono uprawę wyki siewnej (jarej) z płatności ekologicznej, jest prawidłowe. Tezy przeciwnej (a więc tezy o uprawie na tychże działkach rolnych wyki kosmatej) nie sposób jest bowiem wywodzić – jak czyni to skarżący – z argumentów, że: 1) skarżący zakupił w 2015 r. wykę kosmatą, 2) we wniosku wskazał na uprawę wyki z owsem bez wskazania jej odmiany, 3) nie przywiązywał wagi do nazewnictwa swojej uprawy, 4) skarżący – wbrew swemu oświadczeniu z dnia 13 grudnia 2016 r. – mylił nazwy tych gatunków roślin, a dowód z tego oświadczenia nie może być przesądzającym.

Argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie może skutecznie podważać prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w omawianym zakresie. Wyjaśnić bowiem należy, że żaden ze wskazanych przez autora skargi kasacyjnej dokumentów nie stanowił podstawy do stwierdzenia, że skarżący w 2015 r. na spornych działkach rolnych zasiał wykę kosmatą. W szczególności w treści wniosku zadeklarował uprawę wyki z owsem (roślina podporowa), bez wskazania, że wnioskiem obejmuje uprawę wyki kosmatej. Okoliczność zakupu wyki kosmatej również nie przesądza, że skarżący zasiał tę odmianę wyki w 2015 r. Z protokołu pokontrolnego natomiast wynikało, że uprawa obejmowała wykę z owsem, co również nie może samo w sobie oznaczać, że skarżący uprawiał wykę kosmatą. Nie można zaś odmówić poprawności wnioskowaniu organu, który twierdzi, że brak jest możliwości wytworzenia produktu w drugim roku uprawy wyki kosmatej na materiał siewny z powodu zaorania działek w dniu 28 października 2015 r. przy jednoczesnym niewadliwym ustaleniu, że skarżący w dniu 27 maja 2015 r. zakupił wykę jarą i owies (materiał siewny), a następnie dokonał zasiewu w dniu 17 czerwca 2015 r., a więc w tym samym roku. Prawidłowo organ powołał się na brzmienie § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. podkreślając, że płatność ekologiczna w ramach m.in. pakietów 1. i 7. jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik wytworzył produkty rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 497), a w przypadku uprawy roślin dwuletnich wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli rolnik wytworzył te produkty w drugim roku uprawy rośliny dwuletniej. Roślina dwuletnia, której uprawa objęta jest płatnością wyłącznie wówczas, gdy jej produkty zostały wytworzone w drugim roku jej uprawy nie może się stać, jak to starał się wykazać skarżący kasacyjnie, rośliną jednoroczną, której uprawa objęta byłaby płatnością ekologiczną.

Nie sposób jest natomiast zasadnie wnioskować o rzeczywistym przebiegu zdarzeń z twierdzeń o braku u skarżącego świadomości o odmianie uprawianej rośliny, czy też o nie przywiązywaniu wagi co do konieczności rozróżnienia tych odmian. Brak jest przy tym podstaw do umniejszania znaczenia dokumentów złożonych przez skarżącego w dniu 28 listopada 2016 r. oraz treści jego oświadczenia z dnia 13 grudnia 2016 r. Już z samych tych dokumentów i oświadczenia wynika, że skarżący niewątpliwie dostrzega różnicę między odmianami wyki siewnej i kosmatej, skoro wnosił o sprostowanie zapisu w decyzjach nazwy uprawy z wyki kosmatej na siewną. Wykazał przy tym, że dokonał zakupu wyki siewnej (jarej), której siewu dokonał w dniu 17 czerwca 2015 r. Na powyższe okoliczności wskazał Sąd I instancji. Również z protokołu z szacowania strat z dnia 28 września 2015 r. nie wynikało, jak to słusznie wyjaśnił Sąd I instancji, aby w 2015 r. wystąpiła szkoda w uprawie wyki kosmatej.

Z powyższych względów jako niezasadny należało uznać zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. O naruszeniu przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Naruszenie omawianego przepisu można byłoby zatem zarzucić, jeśli sąd nie dokonałby kontroli objętej skargą decyzji. Sąd I instancji w niniejszej sprawie kontrolę taką przeprowadził, albowiem uznał za prawidłowe dokonane przez organy administracji ustalenia faktyczne oraz ocenił prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego natomiast okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu.

Wyjaśnić należy także, co wydaje się pomijać autor skargi kasacyjnej, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl zaś art. 27 ust. 2 tej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ustanowiona w art. 27 ust. 2 ww. ustawy reguła dowodzenia oznacza zatem, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organu roszczenie pomocowe, a na organie wykazanie wystąpienia przesłanek podważających twierdzenia strony i pozwalających na wydanie decyzji odmownej. Na organie nie ciąży więc obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie jest on zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W świetle tych przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., trzeba w konsekwencji powyższych uwag zauważyć, że kwestie obowiązku organów zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych, w sprawach z wniosku o płatność ekologiczną regulują odmiennie ww. przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju. Zatem przepisy ogólnego postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Z tych względów zarzut skonstruowany jako zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez zaaprobowanie decyzji organu wydanej z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. należy ocenić jako zarzut nietrafny.

Zauważyć bowiem trzeba, że judykatura wyraża aprobowany przez NSA w składzie orzekającym w tej sprawie pogląd, że "postępowanie przed organami ARiMR, w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym w sprawie stanie prawnym, strona zobowiązana jest do większej aktywności niż ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie k.p.a. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r, sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11, publ. na stronie www. orzeczenia. nsa.gov.pl)" - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 3978/16 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Przepis art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju ustanawia zatem – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - własne, szczególne zasady prowadzenia postępowania, w tym regułę, że przedstawienie materiału dowodowego spoczywa na stronie a organy zobligowane są wyłącznie do weryfikacji prawidłowości składanych wniosków o płatności. Na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Granice obowiązku organów ARiMR wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wyznaczają - co należy podkreślić - dowody przedłożone przez stronę.

Odnosząc powyższe rozważania do argumentacji zaprezentowanej w skardze kasacyjnej należy ponownie stwierdzić, że Dyrektor ARiMR wydając zaskarżoną decyzję nie stosował art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., lecz reguły postępowania wynikające z ww. art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju. Nie mógł zatem być zasadnym zarzut nieuprawnionego zaaprobowania przez Sąd I instancji decyzji wydanej z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nadto Dyrektor ARiMR był obowiązany do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia dowodów, lecz jedynie w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez skarżącego i jedynie w odniesieniu do materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego. Nie można zatem skutecznie zarzucać, że Sąd I instancji oddalił skargę, pomimo że organ nie podjął inicjatywy dowodowej, w szczególności przez nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oraz opinii biegłego na okoliczność uprawy przez skarżącego odmiany rośliny, która objęta jest płatnością ekologiczną. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na skarżącym, jednak okoliczność ta nie została w żaden sposób przez skarżącego udowodniona. Argumentacji skargi kasacyjnej, jakoby skarżący na etapie postępowania przed organami Agencji nie przywiązywał wagi do nazewnictwa swojej uprawy oraz że mylił nazwy odmian uprawianej rośliny, nie można uznać za przekonującą w kontekście oczekiwanych skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rzeczą osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy w postaci płatności ekologicznej jest rozeznanie się przed wniesieniem wniosku w gatunkach i odmianach roślin objętych płatnością. Nadto w przypadku zamiaru skorzystania z pomocy w formie płatności ekologicznej, przed podjęciem decyzji o rodzaju planowanej uprawy, producent rolny winien uzyskać wiedzę na temat wykazu upraw objętych płatnością. Osoby te powinny dochować niezbędnej staranności w zdobyciu wiedzy w tym zakresie, chociażby kontaktując się z Oddziałem Agencji. Skarżący twierdzi, że nie przywiązywał wagi do nazewnictwa uprawianej odmiany wyki, jednakże skutki zaniechania właściwie sformułowanego wniosku oraz wykazania okoliczności potwierdzających jego zasadność obciążają skarżącego, jako potencjalnego beneficjenta tych środków. Dlatego powoływanie się na chorobę lub nieporadność nie mogło wywołać zamierzonego skutku, skoro skarżący chciał skorzystać z pomocy finansowej, która jest pewnego rodzaju przywilejem, możliwym do uzyskania po spełnieniu określonych (konkretnych wynikających z przepisów) warunków. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. stwierdzić należy, że zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Zastrzec jednak trzeba, że obowiązek ten nie może – w warunkach niniejszej sprawy - polegać na podejmowaniu przez organ Agencji działań zmierzających do dalszego, ponownego badania okoliczności faktycznych, które zostały już ustalone i ocenione na podstawie treści wniosku i materiału dowodowego zgromadzonego w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego oraz przedstawionego przez samego skarżącego. Jakkolwiek wyrażona w tym przepisie zasada zaufania do władzy publicznej nie doznaje ograniczenia w postępowaniach przed organami Agencji ze względu na treść art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju, jednakże organom nie można zarzucić, że w toku postępowania doszło do jej naruszenia, czego nie dostrzegł Sąd I instancji. Naruszenia zasady określonej art. 8 k.p.a. nie sposób dopatrzeć się w niniejszej sprawie, wobec jednoznacznych oświadczeń skarżącego co do posiadania wiedzy o zasadach przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności (oświadczenie z dnia 11 czerwca 2015 r.). Organy Agencji, opierając się na danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności oraz wynikach kontroli w gospodarstwie skarżącego, a nadto dokumentach i oświadczeniach przez niego przedłożonych, wskazały na ustalone fakty, które zostały udowodnione, jednocześnie wskazując, którym dowodom odmówiły wiarygodności oraz wyjaśniły podstawę prawną wydanych decyzji. Z powyższego wynika, że w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, co do którego zasadnie wadliwości nie stwierdził Sąd I instancji, zarzut ten okazał się nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.