Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 432/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 maja 2011 r. nr SOC.II.5110-624/10 wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu odwołania J.F od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] nr [...] orzekającej wymeldowaniu J.F z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości J. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania J.F z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości J. zostało wszczęte na wniosek M. F., która uzasadniając wniosek podała, że w/w opuścił przedmiotową nieruchomość rok temu.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Burmistrz Miasta i Gminy W., decyzją z dnia [...], nr [...], orzekł o wymeldowaniu J.F z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości J.

Powyższa decyzja została uchylona na skutek odwołania J.F w całości i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...]W toku ponownego rozpoznania sprawy J.F podał, że opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały ze względu na zły stan zdrowia. Obecnie przebywa w B. w mieszkaniu E.G.. Wyraził chęć powrotu do przedmiotowej nieruchomości, jednak ze względu na zły stan tej nieruchomości jest to obecnie niemożliwe.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji przeprowadził dowód z oględzin lokalu, którego postępowanie dotyczy. W toku czynności stwierdzono, że lokal jest bardzo zniszczony i zaniedbany, wymaga kapitalnego remontu. Do protokołu oględzin dołączono dokumentację fotograficzną. Organ podał, że przed zakończeniem postępowania umożliwił stronom postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Uznając za wystarczający zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, organ I instancji decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości J.

Od powyższej decyzji J.F wniósł odwołanie, w którym zakwestionował zasadność decyzji wydanej przez organ I instancji.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślił, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki.

Organ odwoławczy powołał się na obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadę swobodnej oceny dowodów oraz na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 871/07, w którym stwierdzono, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie ewidentne zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego ma charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Podał, że z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że skarżący nie mieszka pod stałym adresem zameldowania.

Wyjaśnił, że skutki decyzji o wymeldowaniu nie mają charakteru nieodwracalnego. Decyzja ta nie ogranicza prawa do przebywania w lokalu. W toku postępowania w sprawie o wymeldowanie organy administracji mają obowiązek zbadać, czy dana osoba opuściła dany lokal w sposób dobrowolny i trwały i czy dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie, jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, czy też ustania jej pobytu w dotychczasowym miejscu. Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. W świetle cytowanych przepisów organy administracji mają obowiązek zbadać tylko, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych będące podstawą wymeldowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że treść art. 128 k.p.a. pozwala uznać, iż zaskarżanie decyzji opiera się na zasadzie pełnego zaskarżenia. Organ II instancji nie jest związany granicami odwołania, ponieważ jest nie tylko instancją kontrolną, lecz przede wszystkim ma w całej rozciągłości ponownie rozpoznać sprawę: wydać własne merytoryczne rozstrzygnięcie, które porówna z rozstrzygnięciem organu I instancji. Organ odwoławczy rozpoznaje bowiem nie samo odwołanie, lecz rozpoznaje ponownie daną sprawę administracyjną.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 657/2009 wskazał, że przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć bowiem będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Wskazał, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało, że J.F nie koncentruje swoich spraw życiowych w miejscu zameldowania na pobyt stały. Ustalenia poczynione przez organ meldunkowy należy zadaniem organu II instancji uznać za niesporne, skoro w trakcie sprawy przeprowadzony został dowód z oględzin spornej nieruchomości.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, w ocenie organu odwoławczego, fakt niezamieszkiwania J.F w miejscu pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości J. albowiem zgodne są ze sobą w tej mierze zeznania przesłuchanych w sprawie świadków oraz stron.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego w odwołaniu zarzutu utrudniania zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu organ II instancji zauważył, że sądy administracyjne konsekwentnie uznają, że dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia organu państwa, m.in. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do jego opuszczenia. Wobec braku podjęcia przez odwołującego się skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu, opuszczenie przez niego miejsca stałego zameldowania należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu.

Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że zachodzą podstawy do wymeldowania odwołującego się z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości J. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podkreślając przy tym, że głównym celem w/w ustawy jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają. Dodał, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 250/2001 podał, że zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną, mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje. Nie jest natomiast w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do lokalu.

Zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Utrzymanie w ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu osoby, pomimo stwierdzonego faktu opuszczenia przez nią miejsca zameldowania, oznaczałoby tolerowanie fikcji meldunkowej, niedopuszczalnej przepisami prawa.

Organ odwoławczy podał, że nie znalazł podstaw do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji wydanej przez organ I instancji z tego względu, że z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że odwołujący się koncentruje obecnie swoje sprawy życiowe poza miejscem zameldowania na pobyt stały.

Dodał, że posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Bezsprzeczne ustalenie, że strona przebywa w innym miejscu zamieszkania niż to, które figuruje w rejestrach ewidencji ludności stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła.

Mając powyższe na uwadze organ II instancji orzekł, jak w zaskarżonej decyzji.

J.F złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi opisał swoją sytuację życiową oraz dotychczasowy stan faktyczny sprawy podając, że mieszka obecnie w B. u obcej osoby. Podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia o niedobrowolnym opuszczeniu przedmiotowego lokalu i potwierdził okoliczności świadczące o obecnym stanie technicznym lokalu podając, że to nie on doprowadził lokal do takiego stanu, o czym mają świadczyć dołączone przez niego do akt sprawy zdjęcia tego lokalu. Wyraził też chęć powrotu do lokalu, którego dotyczy postępowanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) i tylko naruszenie prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji, mającego wpływ na wynik sprawy uzasadnia jej uchylenie, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższy zakres kontroli sądowo-administracyjnej i oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że dotknięte są one istotnymi wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, skutkującymi konieczność ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że kwestie dotyczące zameldowania i wymeldowania służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego i pozostają bez wpływu na prawo danej osoby do lokalu mieszkalnego, którego postępowanie dotyczy. Postępowanie w sprawie wymeldowania nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, np. własnościowych, najmu itp.

Z powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynikają przesłanki, których łączne spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji w sprawie wymeldowania danej osoby z pobytu stałego lub czasowego na czas trwający ponad trzy miesiące oraz niedopełnienia przez osobę opuszczającą miejsce pobytu obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy w sytuacji, gdy czynności tych nie podejmie osoba zobowiązana.

W świetle powołanej wyżej regulacji, badanie zasadności wniosku o wymeldowanie wymaga ustalenia, czy osoba, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, opuściła miejsce pobytu stałego. Zauważyć należy, że zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądowo-administracyjnym przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190969). Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest bowiem, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu prawa. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72). Przesłanka ta, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel w jakim to miejsce, np. na pewien czas, zostało opuszczone, a także o przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, Lex nr 80643). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał za przedwczesne stanowisko organu dotyczące spełnienia przez skarżącego w/w przesłanek uzasadniających jego wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Bez wątpienia, dla oceny dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu oraz trwałości tego opuszczenia, kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze z jednej strony treść zaskarżonej decyzji, z drugiej zaś ustanowione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego, Sąd uznał, że organy rozpoznające sprawę nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności sprawy, poczynione w sprawie ustalenia faktyczne są niepełne, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Z przepisu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zobowiązany jest nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Ponadto, zgodnie z art. 80 k.p.a., organ winien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie zaś do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie decyzji w zakresie ustaleń stanu faktycznego powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazane uregulowania nakładają na organy obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego w kwestiach mających znaczenie w sprawie, ale także - co jest szczególnie istotne w niniejszej sprawie - odnośnie poddania zgromadzonych dowodów wnikliwej analizie i ocenie, natomiast odzwierciedleniem spełnienia tych powinności jest treść uzasadnienia podjętej decyzji. Zauważyć ponadto należy, że wniesienia odwołania przenosi na organ II instancji obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie całości zgormadzonego materiału dowodowego sprawy i uzasadnienie wydanej przez ten organ decyzji zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji przez pryzmat przedstawionych wyżej obowiązków organów administracji, w ocenie Sądu, organy rozpoznające sprawę naruszyły wszystkie wyżej wymienione przepisy prawa.

Przede wszystkim z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie zostało w sprawie wyjaśnione i w sposób jednoznaczny ustalone istnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. Organy rozpoznające sprawę wprawdzie ustaliły, że skarżący opuścił lokal mieszkalny, którego postępowanie dotyczy, jednak nie wyjaśniły i nie ustaliły w sposób prawidłowy, z jakich faktycznie przyczyn skarżący opuścił lokal, a tym samym, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Nie wyjaśniono bowiem, czy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek działań i niewłaściwego zachowania się wnuka skarżącego, jak to stanowczo i konsekwentnie w toku całego postępowania twierdził skarżący, który wobec agresywnego zachowania się wnuka, będąc osobą w bardzo podeszłym wieku, był bezradny. Czy opuszczenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego miało charakter dobrowolny, jak twierdziła M.F.. Okoliczności te mają istotne znaczenie w sprawie dla oceny dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji okoliczności tych nie wyjaśnił.

Organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych, dokonał wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w niniejszej sprawie oraz wyjaśnił istotę i skutki decyzji podjętej w sprawie o wymeldowanie, lecz nie wyjaśnił wyżej powołanej istoty sprawy i nie poczynił samodzielnych ustaleń w zakresie istotnych okoliczności stanu faktycznego mimo ciążącego na nim obowiązku ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy pod względem potwierdzenia spełnienia przez skarżącego przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przyjął jedynie jako bezsporną okoliczność trwałego opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego, którego postępowanie dotyczy, a wobec niepodjęcia przez skarżącego środków prawnych mających na celu przywrócenie posiadania tego lokalu uznał, że opuszczenie przedmiotowego lokalu miało charakter dobrowolny. Zauważyć należy, że słuchani w sprawie świadkowie potwierdzili jedynie fakt nieprzebywania skarżącego w przedmiotowym lokalu. Nie byli natomiast przesłuchiwani na okoliczność przyczyn opuszczenia tego lokalu przez skarżącego, co ma istotne znaczenie w sprawie. Okoliczności tych, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy nie wyjaśniły i nie ustaliły.

Z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. jednoznacznie wynika, że obowiązkiem organu orzekającego w sprawie w formie decyzji administracyjnej jest jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, po jego wszechstronnej ocenie, w wyniku której organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, podając w uzasadnieniu decyzji, na podstawie których z zebranych w sprawie dowodów fakty te ustalił oraz - w razie istnienia sprzeczności w materiale dowodowym zebranym w sprawie - z jakich przyczyn innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., a zawarte w konkluzji zaskarżonej decyzji stanowisko organu, że wobec niepodjęcia przez skarżącego skutecznych działań mających na celu przezwyciężenie przeszkód w korzystaniu z lokalu i opuszczenie miejsca stałego zameldowania uznać należy za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem tego lokalu, jest w ocenie Sądu, w świetle dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego przedwczesne. Wola określonej osoby dalszego zamieszkiwania w lokalu stanowi bezwzględną przeszkodę dla konstatacji, że nastąpiło opuszczenie lokalu, nawet pomimo obiektywnego braku możliwości korzystania z lokalu.

Za nieuprawnione należy uznać bezwzględne powoływanie się organu odwoławczego na brak podjęcia przez skarżącego przewidzianych prawem środków mających na celu przywrócenie posiadania lokalu, jako okoliczność równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem tego lokalu. Takie uproszczone wnioskowanie prowadziłby do niebezpiecznego automatyzmu z punktu widzenia praw osoby opuszczającej lokal, np. pod przymusem. Pozwoliłoby bowiem każdorazowo przyjmować, że jeśli tylko dana osoba bezsprzecznie opuściła lokal, nawet niedobrowolnie, to w związku z tym, że nie podjęła w ustawowym terminie kroków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania, należy każdorazowo orzec o jej wymeldowaniu z tego lokalu, bez wyjaśniania okoliczności faktycznych konkretnego przypadku. Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie można się zgodzić. Przesłankę tę należy bowiem zdaniem Sądu oceniać każdorazowo z uwzględnieniem okoliczności faktycznych konkretnego przypadku. Ponadto odnośnie podjęcia przez osobę, której postępowanie dotyczy, działań prawnych zmierzających do odzyskania posiadania lokalu, należy też mieć na względzie fakt, czy osoba ta miała wiedzę co do działań prawnych, jakie winna podjąć w tym kierunku i czy została o takiej możliwości pouczona, co w niniejszej sprawie nie pozostaje bez znaczenia z uwagi na wiek skarżącego. Z akt sprawy nie wynika, by organy pouczyły skarżącego o istnieniu takiej możliwości, a brak tego pouczenia ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe uchybienia zaskarżonych decyzji, jako mające istotne znaczenie w sprawie, skutkowały konieczność ich uchylenia.

Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, winny wyjaśnić zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego przyczyny opuszczenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez skarżącego oraz, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. W tym celu organ winien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe z udziałem stron tego postępowania, winien też zapoznać strony z zebranym materiałem dowodowym oraz umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Tak zebrany materiał dowodowy należy następnie wszechstronnie ocenić zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego, poczynić prawidłowe ustalenia w sprawie i dopiero wówczas wydać prawidłowe rozstrzygnięcie, które należy uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.