Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 933/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 4 - 4d, art. 29 ust. 3a
journal: Dz.U. 2012 poz 461
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 października 2015 r. (nr [...]) Wojewódzka Komisja Lekarska utrzymała w mocy decyzję Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia 16 kwietnia 2015 r. (nr [...]) o umorzeniu postępowania w sprawie zamiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej J. G.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 16 kwietnia 2015 r. (nr [...]) Powiatowa Komisja Lekarska, na podstawie art. 104, art. 105 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej zwanej: "k.p.a.", w związku z art. 28 ust. 4d ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 144 ze zm.), umorzyła postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej J. G. jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 13 stycznia 2015 r. Minister Spraw Wewnętrznych przekazał do Powiatowej Komisji Lekarskiej wniosek J. G. (dalej zwanego: "stroną", "skarżącym") z dnia 10 października 2014 r. o wzruszenie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. w sprawie przyznania kategorii D - niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r. Powiatowa Komisja Lekarska odmówiła stronie wszczęcia postępowania w sprawie wzruszenia/zmiany decyzji z dnia 13 kwietnia 1999 r. (nr [...]) w trybie art. 154 k.p.a.

W zażaleniu z dnia 22 lutego 2015 r. od ww. postanowienia strona oświadczyła, że decyzja Rejonowej Komisji Lekarskiej o przyznaniu kategorii D z adnotacją (par66p2) odnoszącą się do załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 kwietnia 1999 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa i wniosła o zmianę kategorii w trybie art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Wyjaśniła, że nigdy nie leczyła się na padaczkę ani nigdy nie miała ataku padaczki. Co więcej Rejonowa Komisja Lekarska nie przeprowadziła na miejscu żadnych badań ani nie skierowała go na żadne badania, które miałyby stwierdzić to schorzenie.

Organ wskazał, że procedurę postępowania ws. zmiany zdolności do czynnej służby wojskowej określa ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 4-4d tej ustawy, ostatecznie ustalonym ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22 poz. 120), ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4). O wszczęciu z urzędu postępowania, o którym mowa w ust. 4, zawiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4a). Wniosek o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B składa się za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Do wniosku osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej dołącza zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w jej stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej (ust. 4b). Natomiast do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4c).

Organ podkreślił, że wyjątkiem wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, jest obowiązek przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej wszczynania z urzędu postępowania w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

W związku z tymi twierdzeniami strony Powiatowa Komisja Lekarska działając zgodnie z art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stronie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, zawiadamiając o tym stronę pismem z dnia 4 marca 2015 r.

Organ stwierdził, że nie mógł zweryfikować zarzutów strony, ponieważ dokumentacja archiwalna z pracy Rejonowej Komisji Lekarskiej z 1999 r. na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych (Dz. U. Nr 14, poz. 67) oraz zgody nr [...] Dyrektora Archiwum Państwowego w E. w dniu 1 grudnia 2014 r. - została zniszczona zgodnie z treścią protokołu zniszczenia dokumentacji niearchiwalnej nr [...].

W tej sytuacji, w celu ustalenia stanu faktycznego organ wezwał stronę do przedłożenia wszelkiej posiadanej przez nią dokumentacji, w szczególności dokumentacji medycznej, dotyczącej przyznania kategorii D przez Rejonową Komisję Lekarska w 1999 r. Pismem z dnia 16 marca 2015 r. strona poinformowała, że nie dysponuje żadną dokumentacją medyczną dotyczącą przedmiotowej sprawy w zakresie przyznania kategorii D przez RKL. Strona ponownie przedłożyła kopie - będącej już w posiadaniu Komisji - dokumentacji medycznej związanej z ustaleniem stronie zdolności do służby wojskowej w 2014 r. wraz z orzeczeniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. (nr [...]) w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej wydane przez Rejonową Wojskową Komisję Morsko-Lekarską.

Nadto, organ pismem z dnia 23 marca 2015 r. wystąpił do Wojskowej Komendy Uzupełnień w M. z prośbą o udostępnienie wszelkiej posiadanej dokumentacji dotyczącej przyznania stronie w 1999 r. kategorii D. W odpowiedzi WKU w M. poinformowała, że nie posiada dokumentacji dotyczącej przyznania stronie kategorii D, ponieważ zgodnie z przepisami prawa została zniszczona.

Podsumowując organ stwierdził, że w związku z upływem czasu (16 lat od daty wydania orzeczenia) nie posiada żadnej dokumentacji, która świadczyłaby, że Rejonowa Komisja Lekarska orzekając w sprawie przyznania stronie kategorii zdrowia w 1999 r. naruszyła prawo. Także strona nie wskazała jakich naruszeń prawa dopuścił się organ orzekający w tamtym czasie. Brak zatem podstaw do zmiany ostatecznego orzeczenia z dnia 13 kwietnia 1999 r. w trybie art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji opisując podejmowane do tej pory w związku z jej wnioskiem z dnia 10 października 2014 r. czynności organów oraz przebieg dotychczasowego postępowania w tej sprawie. Strona wskazała, że nie dysponuje żadną dokumentacją medyczną związaną z wydaniem orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z 1999 r., gdyż – jak podnosiła – nigdy nie leczyła się na schorzenia, które zostały jej przypisane - ani szpitalnie, ani specjalistycznie (co jest jedyną przesłanką do orzeczenia tego schorzenia, jakie mu przypisano w 1999 r.), ani też w żaden inny sposób. Strona wskazała, że nie zgadza się, by to ją obciążać za brak dokumentacji medycznej zarówno po stronie Powiatowej Komisji Lekarskiej, jak też Wojskowej Komendy Uzupełnień. W ocenie strony w zaistniałej sytuacji zasadne jest postawienie jej przed Powiatową Komisją Lekarską celem ponownego ustalenia zdolności do służby czynnej.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzka Komisja Lekarska decyzją z dnia 14 października 2015 r. (nr [...]) - działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. - utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie dowodowe stanowi jeden z podstawowych etapów procesu stosowania normy prawa materialnego i postępowanie to poprzedza wydanie decyzji przez organ. Wyjaśnienie stanu faktycznego jest niezbędnym etapem postępowania zmierzającym do tego, aby załatwienie sprawy oparte było na faktach udowodnionych oraz aby odpowiednie normy prawne zostały zastosowane do stanu faktycznego, który odpowiada stanowi rzeczywistemu zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.

W niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe ustalając, że wszelka dokumentacja z prac Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. została zgodnie z obowiązującym prawem zniszczona. Strona natomiast na potwierdzenie zarzutu naruszenia prawa przez Rejonową Komisję Lekarską przy wydaniu decyzji z dnia 13 kwietnia 1999 r. przedstawiła ksero z książeczki wojskowej z wpisem przyznanej kategorii D -niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju.

Organ wskazał jednak, że powyższy wpis do książeczki wojskowej dokonany przez Rejonową Komisję Lekarską w dacie 13 kwietnia 1999 r. jest potwierdzeniem oceny stanu zdrowia skarżącego w dacie jego dokonania; nie stanowi natomiast dowodu na to, że ocena ta została dokona z naruszeniem prawa. Takie stwierdzenie byłoby nadużyciem i w konsekwencji prowadziłoby do dowodzenia ponad osnowę dokumentu, albowiem zgodnie z treścią art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że organ administracji w postępowaniu wyjaśniającym musi przyjąć za udowodnione to, co zostało stwierdzone w treści dokumentu. Jest to domniemanie zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzi dokument. Dokument urzędowy nie ma bezwzględnej mocy dowodowej, ponieważ możliwe jest przeprowadzenie innego dowodu co do faktów z niego wynikających, jeżeli pojawią się wątpliwości w stosunku do jego treści z powodu - jak w niniejszej sprawie - postawienia zarzutu podejrzenia fałszu dokumentu, tj. dokonania zapisu niezgodnie ze stanem ze stanem faktycznym.

Taki zarzut postawił skarżący twierdząc, iż treść wpisu w książeczce wojskowej nie odzwierciedla jego faktycznego stanu zdrowia a Rejonowa Komisja Lekarska przypisała mu w 1999 r. te schorzenia bez przeprowadzenia uprzednio badań lekarskich. W jego ocenie schorzenia te faktycznie w dacie orzekania nie istniały. Podkreślić jednak należy, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających treść wpisu do książeczki wojskowej z 1999 r., natomiast dokumentacja archiwalna z prac Rejonowej Komisji Lekarskiej z tego okresu została zniszczona i brak jest możliwości dokonania oceny jej zawartości w kontekście zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów. Dlatego też przedłożony przez niego dowód w postaci wpisu do książeczki wojskowej z dnia 13 kwietnia 1999 r. dokonany przez Rejonową Komisję Lekarską podobnie jak załączony przez skarżącego fragment Załącznika Nr 1 (Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej) do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 czerwca 1992 r. został przez organ przyjęty w postępowaniu wyjaśniającym jako dowód zgodnie z treścią zawartą w tych dokumentach.

Organ podkreślił, że w sytuacji, gdy niemożliwe jest obalenie treści dokumentu organ orzekający nie ma prawa kwestionować tego dokumentu. Skarżący poza wyżej wymienionymi dokumentami, których ocena w postępowaniu wyjaśniającym została przedstawiona powyżej, nie przedstawił innych dowodów na okoliczność potwierdzenia prawdziwości zarzutu wydania w 1999 r. przez Rejonową Komisję Lekarską orzeczenia o niezdolności skarżącego do czynnej służby wojskiej i przyznanie kategorii D z naruszeniem prawa.

Organ wskazał także, że w odwołaniu skarżący zawarł również wniosek o postawienie go przed Powiatową Komisją Lekarską celem ponownego ustalenia jego zdolności do czynnej służby wojskowej oraz przedłożył kopie dokumentacji medycznej związanej z ustaleniem jego zdolności do służby zawodowej z 2014 r. oraz orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej (nr [...] z dnia 24.04.2010 r.) - kategoria Z - Zał. 1 Grupa I - zdolny do zawodowej służby wojskowej.

Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, że o zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 144 ze zm.) powiatowe komisje lekarskie (PKL), wcześniej rejonowe komisje lekarskie (RKL) - wobec osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (poboru) oraz wojskowe komisje lekarskie (WKL) - wobec osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie gdy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, wobec żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową oraz wobec żołnierzy rezerwy.

Skarżący stawał już do poboru i Rejonowa Komisja Lekarska orzekła wobec niego w dniu 13 kwietnia 1999 r. kategorię D zdolności do czynnej służby wojskowej. Orzeczenie to na skutek braku odwołania uprawomocniło się w terminie 14 dni od daty doręczenia treści orzeczenia skarżącemu. Na mocy art. 28 ust. 5 ww. ustawy ostateczne orzeczenia powiatowych komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień.

Jedną z konsekwencji prawomocnego orzeczenia kategorii D zdolności pełnienia służby wojskowej jest ustalenie stosunku osoby, wobec której wydano orzeczenie do obowiązku służby wojskowej. Zgodnie z art. 58 ust. 2 ww. ustawy osoby uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do służby wojskowej, nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej w zakresie określonym w tej ustawie.

Skarżący nie należy do żadnej z kategorii osób podlegających orzecznictwu wojskowych komisji lekarskich określonych w art. 29 ust. 1 ustawy, a ponadto - na mocy art. 29 ust. 3a ustawy - należy do grupy osób w stosunku do których kierowanie w czasie pokoju do wojskowej komisji lekarskiej jest wyłączone.

Natomiast orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie według przepisu art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP uzależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej od przesłanki potrzeb uzupełniających sił zbrojnych, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Ponadto przepis art. 29 ust. 3a powołanej ustawy w odniesieniu do osób, którym ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju - zarówno na wniosek osoby zainteresowanej, jak i z urzędu - o zdolności do czynnej służby wojskowej.

Z uwagi na powyższe unormowania prawne należy stwierdzić, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska nie była właściwa do orzekania w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej skarżącego i jej orzeczenie, jako dokument w niniejszym postępowaniu wyjaśniającym nie może stanowić dowodu na okoliczność naruszenia prawa przez Rejonową Komisję Lekarską przy orzekaniu w 1999 r. o przydatności do czynnej służby wojskowej.

W tej sytuacji organ stwierdził, że rozpatrując wniosek skarżącego w oparciu o art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, brak jest podstaw prawnych do jego uwzględnienia.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących dwutorowości rozpatrywania jego sprawy przez powiatową i wojewódzką komisję lekarską organ stwierdził, że art. 28 ust. 4d ww. ustawy wskazuje na sytuacje dające podstawę do wzruszenia ustalonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, a mianowicie wówczas kiedy ostateczne orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Wówczas przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Natomiast postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 10 października 2014 r. w sprawie wzruszenia/zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji, tj. ostatecznego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. ([...]) o przyznaniu skarżącemu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej D - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju (jako odrębne od niniejszego wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego) - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zostało zawieszone do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania.

J. G. zaskarżył wyżej opisaną decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że się z nią nie zgadza.

Skarżący zwrócił się do Sądu z prośbą o powtórne przeanalizowanie całości postępowania, począwszy od 10 października 2014 r. wskazując, że w jego ocenie sprawa została załatwiona niesprawiedliwie. Podkreślił, że nie zgadza się na używanie faktu braku posiadania dokumentów uzasadniających przyznanie mu kategorii D zdolności do służby czynnej jako argumentu na brak dowodu. Gdyby bowiem posiadał dokument uzasadniający powyższe, niezasadnym byłoby jego twierdzenie, że decyzja z 1999 r. wydana została z naruszeniem prawa, które to polega na wydaniu decyzji bez niezbędnej historii leczenia skarżącego.

Jednocześnie zakwestionował fakt terminowego działania organu odwoławczego, który dopiero we wrześniu 2015 r. poinformował go o tym, że jego odwołanie z maja 2015 r. nie może być rozpoznane w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (skarga w tym zakresie została rozpoznana postanowieniem tut. Sądu z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt III SAB/Gd 86/15).

W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego - zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." - polega na badaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonych aktów administracyjnych, m.in. decyzji administracyjnych. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli sąd - niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych - stwierdzi istnienie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu.

Mając powyższe na uwadze należy na wstępie wskazać, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie zdolności do czynnej służby wojskowej objęte są kognicją sądownictwa administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 317/06, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; por. też uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97, ONSA 1998/2/39). W świetle powyższego należy uznać, że zaskarżone orzeczenie podlega kognicji sądu administracyjnego i może zostać poddane jego kontroli.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wnika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała bowiem, że zaskarżone decyzje komisji lekarskich obu instancji odpowiadają wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie ich podjęcia, jak również oparte zostały na prawidłowo ustalonym w tej dacie stanie faktycznym.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia 14 października 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia 16 kwietnia 2015 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zamiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej J. G.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 827), zwana dalej "ustawą".

Należy na wstępie wskazać, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy, przed zmianami w niej wprowadzonymi ustawą z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 206, poz.1288) oraz ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Nie było zatem wątpliwości, że przepis ten dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską, była jako strona adresatem decyzji tej komisji, bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (zmiana stanu zdrowia) ubiegała się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Takie stanowisko dominowało w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1530/06, LEX Nr 344521; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1369/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 206/09 – publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Żadna zatem z wymienionych w art. 30a ustawy kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej nie była wyłączona z możliwości domagania się jej zmiany na skutek zmiany stanu zdrowia. Dotyczyło to także poborowego, który otrzymał kategorię E lub D.

Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4-4d ustawy - w brzmieniu ostatecznie ustalonym ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), która weszła w życie z dniem 11 lutego 2009 r. - ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4). O wszczęciu z urzędu postępowania, o którym mowa w ust. 4, zawiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4a). Wniosek o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B składa się za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Do wniosku osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej dołącza zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w jej stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej (ust. 4b).

W myśl jednak art. 28 ust. 4c ustawy do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E.

Jednakże – stosownie do art. 28 ust. 4d ustawy - wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej.

Z zacytowanych przepisów jasno wynika, że obowiązujące przepisy wprowadzają zróżnicowanie sytuacji prawnej osób ubiegających się o zmianę kategorii przydatności do służby wojskowej ze względu na rodzaj kategorii przydatności ustalonej wobec nich uprzednio decyzją ostateczną. Inny bowiem tryb weryfikacji uzyskanej kategorii przydatności do służby wojskowej przewidziano dla osób legitymujących się kategorią A lub B, a inny dla osób legitymujących się kategorią D lub E.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący miał ustaloną ostatecznie kategorię zdolności do służby wojskowej D. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym przepis art. 28 ust. 4c ustawy jednoznacznie stanowi o nie kierowaniu (zakazie kierowania) takich osób do powiatowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej w sytuacji, gdy stan zdrowia osoby, co do której uprzednio orzeczono kategorię D uległ po wydaniu orzeczenia zmianie. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepis ten ma charakter kategoryczny, tak więc nie pozostawia organom żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Po 792/13, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Jedyny wyjątek wzruszenia ostatecznego orzeczenia komisji lekarskiej orzekającego o kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej D i dokonania zmiany tej kategorii, jest stwierdzenie, że orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

W niniejszej sprawie przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające nie dało podstawy do uznania, że orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. ([...]) przyznające skarżącemu kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej – kategoria D (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju) zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

W toku postępowania organy podjęły próbę zgromadzenia dokumentacji związanej z wydaniem ww. orzeczenia, jednakże żadna dokumentacja archiwalna z prac Rejonowej Komisji Lekarskiej z 1999 r. – zarówno w Archiwum Państwowym w E. z/s w M. oraz w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w M. - nie zachowała się, gdyż została uprzednio zniszczona/wybrakowana (k. – 17-21 i 37 akt administracyjnych).

Z kolei skarżący – wezwany do przedłożenia wszelkiej dokumentacji (w szczególności dokumentacji medycznej), dotyczącej sprawy przyznania mu kategorii D przez Rejonową Komisję Lekarską orzeczeniem z dnia 13 kwietnia 1999 r. – oświadczył w piśmie z dnia 16 marca 2015 r. (k. – 22 akt administracyjnych), że nie dysponuje żadną dokumentacją medyczną dotyczącą tej sprawy. Wskazał, że jedyną dokumentacją jaką posiada jest wpis do książeczki wojskowej [...], z adnotacją o paragrafie 66p2. Wyjaśnił, że z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. ("Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej") wynika, że ww. wymienioną jednostką chorobową jest padaczka, na którą nigdy nie chorował. Jednocześnie przedłożył dokumentację z 2014 r., z której wynika, że jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy w sposób prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające, a następnie też prawidłowo dokonały oceny "pozyskanego" w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dostarczonej przez skarżącego dokumentacji z 2014 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że przedłożone przez skarżącego dokumenty (tj. orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2014 r., nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; orzeczenie psychologiczne nr [...] wydane przez Wojskową Pracownię Psychologiczną w E. z dnia 17 kwietnia 2014 r.; zlecenie wykonania badań lekarsko-specjalistycznych z dnia 18 kwietnia 2014 r. wraz z wynikami przeprowadzonych badań) nie mogły stanowić podstawy do skutecznego zakwestionowania prawidłowości (zgodności z prawem) ostatecznego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. ([...]) i uznania, że jego wydanie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Dokumenty te, a ściślej mówiąc wynikające z nich informacje co do stanu zdrowia skarżącego i jego predyspozycji psycho-fizycznych do pełnienia służby wojskowej, nie stanowiły bowiem materiału dowodowego kształtującego podstawę faktyczną, na której zostało oparte orzeczenie komisji lekarskiej w 1999 r. uznające skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju i przypisujące mu stopień zdolności do czynnej służby wojskowej kategorii D. W tej sytuacji zatem dokumenty te jako takie nie mogły stanowić podstawy do weryfikacji ww. orzeczenia w trybie art. 28 ust. 4d ustawy i dokonania przez organy oceny, czy zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa. Inaczej rzecz ujmując stwierdzić należy, że aktualny (w 2014 r.) stan zdrowia skarżącego w żadnym wypadku nie może podważać dokonanej przez komisję lekarską w 1999 r. oceny jego stanu zdrowia, będącej podstawą wydania kwestionowanego orzeczenia o stopniu zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej. W konsekwencji wykluczone być mogło wyłącznie na tej podstawie (tj. na podstawie przedłożonej przez skarżącego dokumentacji) skuteczne zakwestionowanie prawidłowości ostatecznego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. ([...]) i uznanie, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa. Wobec braku natomiast istnienia - na skutek zniszczenia (wybrakowania) - jakiejkolwiek dokumentacji związanej z wydaniem ww. ostatecznego orzeczenia, brak było możliwości do stwierdzenia przez organy, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

W kontekście rozpoznawanej sprawy wskazać także należy, iż – wbrew oczekiwaniom skarżącego – w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym organy nie miały podstawy do "postawienia skarżącego przed Powiatową Komisją Lekarską celem ponownego ustalenia zdolności do służby czynnej". Zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E.

Mając powyższe na uwadze należy kategorycznie stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie pozostawił organom żadnej swobody w zakresie podejmowanego rozstrzygnięcia, co do zmiany ostatecznych orzeczeń ustalających kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E, a zatem osoby, co do których orzeczono niezdolność do służby wojskowej, i ustanowiono dla nich kategorię D lub E, nie mają – poza trybem określonym w art. 28 ust. 4d ustawy - prawnej możliwości ponownej weryfikacji kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Zauważyć należy, że przyjęte rozwiązanie ustanawia spójny system, w którym niemożliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji ustanawiających kategorię D lub E. Jak bowiem wskazuje analiza przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, a w szczególności art. 28 ust. 4 oraz art. 29 ust. 3a ustawy, osoby, co do których ostatecznie ustalono kategorię D lub E, nie mogą ponownie stanąć zarówno przed powiatową, jak i przed wojskową komisją lekarską. Przyjmuje się, że takie rozwiązanie stanowi przejaw uszczegółowienia działalności i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich i ich relacji z wojskowym komendantem uzupełnień oraz ma na celu przyspieszenie procesu profesjonalizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, co wiąże się z koniecznością przygotowania niezbędnych ilościowo i jakościowo stanów osobowych - por. uzasadnienie projektu ustawy z 16 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony - druk sejmowy nr 660 Sejmu VI kadencji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Po 792/13, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z powyższych powodów – skoro organy po wszczęciu z urzędu postępowania w trybie art. 28 ust. 4d ustawy stwierdziły brak podstaw do wzruszenia ostatecznego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 13 kwietnia 1999 r. ([...]) z uwagi na niemożność stwierdzenia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, gdyż nie można było dokonać oceny materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania tego orzeczenia z powodu jego nie istnienia (zniszczenia/wybrakowania), a nadto w sytuacji, gdy ustawodawca wykluczył możliwość ponownego orzekania o zdolności do pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju przez osoby, którym przyznano ostatecznym orzeczeniem kategorię D lub E – to w istocie prowadzenie przedmiotowego postępowania w sprawie zmiany wobec skarżącego kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej okazało się bezprzedmiotowe, a zatem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. podlegało umorzeniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.