Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2163/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 pkt. 9
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 106 § 3 i art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Leszek Kamiński, Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 599/11 w sprawie ze skargi H. D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 29 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 599/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 29 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu decyzją nr [...] z dnia 21 maja 2010 r., na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 105 pkt 9, art. 107 ust. 1 pkt 2, art. 188 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), zwolnił H. D. ze Służby Celnej z upływem 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W motywach podał, że w okresie obejmującym lata 2006, 2007, 2008, 2009 oraz od 1 stycznia do 28 lutego 2010 r. absencja funkcjonariusza z powodu choroby, na okoliczność której przedłożył zwolnienia lekarskie, obejmowała łącznie 899 dni. W związku z tym dalsze pozostawanie wymienionego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych i jest sprzeczne z dobrem służby.

Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi H. D. S. S. – Przewodniczącemu Związku Zawodowego Celnicy PL, który wniósł od niej odwołanie, zaś Szef Służby Celnej stwierdził jego niedopuszczalność z uwagi na brak pełnomocnictwa S. S. do reprezentowania funkcjonariusza w postępowaniu odwoławczym. Od przedmiotowej decyzji odwołał się również sam funkcjonariusz, który zarzucił jej naruszenie:

1. art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, poprzez błędne uzasadnienie decyzji dobrem służby,

2. art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez działanie organu administracji publicznej dyskryminujące funkcjonariusza celnego za stan zdrowia oraz pozbawiające go zabezpieczenia społecznego w okresie niezdolności do pracy ze względu na chorobę,

3. art. 10 kpa, poprzez pozbawienie możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji administracyjnej i uniemożliwienie wypowiedzenia co do zgłoszonych żądań.

Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia 29 grudnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że postępowanie w sprawie zwolnienia H. D. ze Służby Celnej zostało wszczęte w dniu 5 marca 2010 r., a o zamiarze zwolnienia Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu poinformował Związek Zawodowy Szczególnego Nadzoru Podatkowego i Akcyzy, Związek Zawodowy Celnicy PL oraz Związek Zawodowy Pracowników Izby Celnej w Przemyślu. Powyższe organizacje związkowe nie wniosły zastrzeżeń odnośnie przedmiotowego zamiaru na co wskazują pisma z dnia 2 marca 2010 r., natomiast w dniu 6 kwietnia 2010 r. Przewodniczący ZOI Celnicy PL zwrócił się do organu o ponowne przeanalizowanie kwestii zwolnienia H. D. ze służby, z uwagi na jego trudną sytuację zawodową, zdrowotną i rodzinną.

Organ odwoławczy ponownie wskazał na absencję chorobową funkcjonariusza wynoszącą od 2006 r. 899 dni i stwierdził, że tak znaczna absencja, jej charakter (żadna z poszczególnych nieobecności w służbie nie przekraczała 30 dni, zaświadczenia lekarskie wystawiane były przez lekarzy wielu specjalności) oraz jej negatywne następstwa powodują, iż uzasadnione jest stanowisko organu I instancji, że dalsze pozostawanie zainteresowanego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych i jest sprzeczne z dobrem służby. W sytuacji, gdy miejscem pełnienia służby funkcjonariusza był graniczny Oddział Celny w Krościenku, zaś do jego obowiązków należało m.in. przeprowadzanie kontroli celnej, przyjmowanie zgłoszeń celnych, dokonywanie bieżącej analizy ryzyka na etapie przyjęcia i weryfikacji zgłoszenia celnego i rewizji, obejmowanie towaru wnioskowaną procedurą lub nadanie towaru innego przeznaczenia celnego, określanie kwoty długu celnego, kontrola dewizowa itp., oczywistym jest w ocenie organu, iż częste nieobecności w służbie dezorganizowały płynne i terminowe wykonywanie zadań w oddziale oraz wymuszały zlecanie służby innym funkcjonariuszom w godzinach nadliczbowych.

W powyższych okolicznościach, jak stwierdził organ odwoławczy, kiedy etat odwołującego się był formalnie obsadzony, natomiast przypisane do niego zadania nie były przez niego faktycznie realizowane wskutek częstych nieobecności, przedłużanie takiego stanu rzeczy byłoby sprzeczne z dobrem służby.

Szef Służby Celnej podniósł, iż w tej kwestii podziela stanowisko organu I instancji, który powołując się na orzecznictwo wskazał, że troska o dobro służby publicznej usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności, albowiem podejmując służbę funkcjonariusz godzi się na zwiększone obowiązki i ograniczenia, do których w szczególności należy dyspozycyjność i obowiązek wykonywania swoich obowiązków w miejscu i w sposób podyktowany dobrem służby. Ponadto w przypadku zastosowania art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej wymagany jest brak gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych, gdy wymaga tego dobro służby, na które składa się wiele czynników i elementów tworzących określony stan faktyczny. W tym pojęciu, w powiązaniu z innymi okolicznościami, mieści się nieobecność funcjonariusza w służbie spowodowana chorobą, gdyż wpływa negatywnie na funkcjonowanie jednostki, w której pełni służbę.

Zatem w ocenie organu odwoławczego, wbrew stanowisku funkcjonariusza, który twierdzi, że wyłączną podstawą prawną zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby ze względów zdrowotnych i związanej z tym nieobecności w służbie może być art. 105 pkt 4 i 6 ustawy o Służbie Celnej, długotrwałe i powtarzające się na przestrzeni kilku lat nieobecności w służbie wpłynęły negatywnie na prawidłową realizację zadań nałożonych na Izbę Celną, co w konsekwencji stworzyło zagrożenie dla dobra służby, jak stanowi art. 105 pkt 9 ustawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 ust. 1 Konstytucji RP organ wskazał, że pojęcie zabezpieczenia społecznego jest pojmowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jednolicie jako system urządzeń i świadczeń służących zaspokojeniu usprawiedliwionych potrzeb obywateli, którzy utracili zdolność do pracy lub doznali ograniczenia jej zdolności (orzeczenie TK z dnia 19 listopada 1996 r., sygn. akt K 7/95, OTK ZU nr 6/1996, poz. 49, s. 416), natomiast w przypadku zainteresowanego taka sytuacji nie miała miejsca, gdyż za czas nieobecności w służbie z powodu choroby otrzymywał uposażenie w wysokości 100%.

Organ nie podzielił również stanowiska, iż doszło do naruszenia art. 10 kpa przez pozbawienie odwołującego możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, w tym co do zgłoszonych żądań, gdyż w trybie powyższego przepisu o uprawnieniach w nim przewidzianych został poinformowany skutecznie w świetle prawa ustanowiony pełnomocnik funkcjonariusza S.S.

Natomiast w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organ stwierdził, że stał się on bezprzedmiotowy, gdyż wpłynął do organu w dniu 6 września 2010 r., zaś decyzja o zwolnieniu zainteresowanego ze służby została wykonana z dniem 26 sierpnia 2010 r.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. D. zarzucił jej:

1. naruszenie art. 7, 77, 80 kpa, poprzez zebranie niepełnego materiału dowodowego, oparcie ustaleń faktycznych w sprawie na niepełnym materiale dowodowym, zaniechanie przeprowadzenia dowodów oraz ustaleń faktycznych w przedmiocie aktualnego stanu zdrowia skarżącego i prognoz jego ewentualnej niezdolności do służby w przyszłości, które to okoliczności stanowiły bezpośrednią przesłankę ustalenia przez organy orzekające o braku gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego i negatywnej oceny pozostania przez niego w służbie w kontekście dobra służby celnej,

2. naruszenie art. 84 kpa, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ocena stanu zdrowia skarżącego oraz przewlekłość jego chorób wymagały wiedzy specjalistycznej,

3. naruszenie art. 10 kpa, poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, złożenie wyjaśnień dotyczących jego stanu zdrowia oraz wniosków dowodowych,

4. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnianie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzeń, będących podstawą ustalenia braku gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego i wymogu jego zwolnienia z uwagi na dobro służby.

W związku z tym wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji, a nadto o przeprowadzenie dowodu z załączonej do skargi dokumentacji medycznej na okoliczność ustalenia jego aktualnego stanu zdrowia i prognoz co do ewentualnej niezdolności do służby.

W odpowiedzi na skargę, Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 105 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), określającym przesłanki fakultatywnego zwolnienia ze służby, funkcjonariusza można zwolnić w przypadku:

1. niewywiązywania się z obowiązków służbowych służby stałej, stwierdzonego w dwóch następujących po sobie ocenach okresowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy;

2. skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż określone w art. 104 ust. 1 pkt 2;

3. powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach wykonawczych samorządu terytorialnego;

4. nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy;

5. niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe;

6. nieobecności w służbie z powodu choroby trwającej dłużej niż rok;

7. warunkowego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, jeżeli popełniony czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

8. odmowy poddania się badaniom lekarskim, o których mowa w art. 130 ust. 1;

9. zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8 ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należnego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych: zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy;

10. upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia;

11. osiągnięcia wieku 65 lat, jeżeli okres służby umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury, z osiągnięciem tego wieku.

Materialnoprawną podstawę zwolnienia H. D. ze Służby Celnej stanowił pkt 9 powołanego przepisu z uwagi na brak gwarancji należytego wykonywania przez niego obowiązków służbowych oraz dobro Służby Celnej.

Sąd wojewódzki podał, że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny i wynika z niego, że skarżący decyzją Szefa Służby Celnej z dnia 4 kwietnia 2005 r. został przeniesiony z dniem 1 lipca 2005 r. z Izby Celnej w Rzepinie do pełnienia służby w Izbie Celnej w Przemyślu. Po przeniesieniu funkcjonariusz został skierowany do Urzędu Celnego w Krośnie i wyznaczony do pełnienia służby w granicznym Oddziale Celnym w Krościenku. Do jego zadań należało m.in. przeprowadzanie kontroli celnej, przyjmowanie zgłoszeń celnych, dokonywanie bieżącej analizy ryzyka na etapie przyjęcia i weryfikacji zgłoszenia celnego i rewizji, obejmowanie towaru wnioskowaną procedurą lub nadanie towarom innego przeznaczenia celnego oraz określanie kwoty długu celnego, wszczynanie postępowania mandatowego, kontrole dewizowe, pobieranie próbek towarów. Począwszy od 2 stycznia 2006 r. H. D. zaczął przebywać na zwolnieniach lekarskich w wymiarze ponad 200 dni w ciągu roku w latach 2006 - 2009, zaś absencja chorobowa wyniosła łącznie za lata 2006 - 2009 oraz od 1 stycznia 2010 r. do 28 lutego 2010 r. 899 dni.

W ocenie Sądu, zasadnie zatem organy uznały, że taka długotrwała absencja skarżącego powoduje, iż nabyte przez niego wieloletnie doświadczenie w zakresie znajomości i stosowania przepisów celnych, na które sam się zresztą powołuje, podkreślając, że jest wartościowym funkcjonariuszem, dezaktualizuje się wobec nieustannych nowelizacji przepisów prawa dotyczących działalności Służby Celnej. Natomiast z uwagi na bardzo krótkie okresy faktycznego wykonywania obowiązków w przerwach pomiędzy zwolnieniami, nie ma możliwości uzupełnienia i aktualizacji na bieżąco wiedzy zawodowej niezbędnej do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. W efekcie prowadzi to do stwierdzenia, że skarżący nie gwarantuje w takiej sytuacji należytego wykonywania obowiązków funkcjonariusza celnego. Brak takiej gwarancji wynika w ocenie Sądu także z innych przesłanek. Skarżący swoje problemy zdrowotne koncentruje w przeważającej mierze na urazie kostki bocznej goleni prawej, do którego doszło 28 listopada 2008 r., wymagającym leczenia operacyjnego i rehabilitacji, a który został już wyleczony. Należy jednak zauważyć, że przed tą datą skarżący także przebywał na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, pochodzących od lekarzy różnych specjalności. Ponadto wobec skarżącego była już wydana w dniu 2 kwietnia 2007 r. decyzja o zwolnieniu ze służby z uwagi na przebywanie na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, lecz po ponownym rozpoznaniu sprawy, przychylając się do wniosku strony, Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu uchylił decyzję o zwolnieniu i umorzył postępowanie. Również ta okoliczność zdaniem Sądu daje uzasadnioną podstawę do przyjęcia, iż dalsze pozostawanie skarżącego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, skoro wcześniejsze pozostawienie go w służbie takich gwarancji nie zapewniło.

Sąd I instancji wskazał również, że na aprobatę zasługuje także stanowisko organów celnych, że zwolnienie H. D. ze służby podyktowane jest wymaganiami dobra służby. Ani przepis art. 105 pkt 9, ani też inne przepisy ustawy nie definiują i nie precyzują bliżej pojęcia "dobra służby". Jego granic i treści należy zatem poszukiwać w przepisach omawianej ustawy regulujących zadania i cele Służby Celnej oraz zasady rozwiązywania z funkcjonariuszami stosunku służbowego. Pojęcie "dobro służby" należy niewątpliwie utożsamiać z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji przez Służbę Celną nałożonych na tę formację obowiązków, wynikających w szczególności z treści art. 1 ustawy o Służbie Celnej. Prawidłowa zaś i terminowa realizacja licznych zadań nałożonych na administrację celną, a tym samym Izbę Celną w Przemyślu i podległe jej jednostki organizacyjne, jak trafnie wskazują organy, wymaga jak najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów. Obsada etatowa izb celnych, w tym w szczególności izb granicznych, podlega systematycznym analizom, w tym z uwzględnieniem liczby funkcjonariuszy nieobecnych m.in. z powodu choroby. Z analiz tych wynika, że część etatów pomimo tego, że są obsadzone, nie mogą być efektywnie wykorzystane właśnie z uwagi na długotrwałą nieobecność w służbie niektórych funkcjonariuszy, którzy zajmują etaty nie pełniąc służby. Powyższa okoliczność bardzo utrudnia prawidłowe funkcjonowanie komórek organizacyjnych izby i wymusza dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Taka sytuacja z kolei wpływa negatywnie na dyscyplinę służby oraz ma ujemne oddziaływanie na pozostałych funkcjonariuszy. Nie bez znaczenia jest również aspekt finansowy takich przypadków, na co zasadnie zwracają uwagę organy w kontekście przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), nakładających na dyrektora izby celnej obowiązek wydatkowania środków publicznych w sposób celowy i oszczędny przy czym przez celowość należy rozumieć wykorzystanie ich dla efektywnej realizacji zadań jednostki. Nie można natomiast za takie wydatkowanie uznać wypłacania funkcjonariuszom celnym przebywającym na długotrwałych zwolnieniach lekarskich 100% uposażenia w sytuacji, gdy nie przyczyniają się oni do realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną.

Sąd wojewódzki dodał, iż nie bez znaczenia dla oceny całokształtu sytuacji skarżącego jest również szczególny status prawny funkcjonariusza, z którego wynikają zarówno przywileje, jak też zwiększone obowiązki i ograniczenia wolności osobistej. Pierwszorzędne znaczenie ma tu dyspozycyjność, która pociąga za sobą obowiązek wykonywania zadań w miejscu i w sposób podyktowany dobrem służby. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04, zgodnie z którym troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować ją będzie duży stopień represyjności. Z tego względu nie sposób uznać za trafny zarzut naruszenia art. 7 kpa, ponieważ organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny z uwzględnieniem tak interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony. Zebrały również w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czego wymaga przepis art. 77 § 1 kpa i oceniły go zgodnie z treścią art. 80 kpa. Wbrew sugestiom skarżącego, nie było potrzeby ustalenia jego aktualnego stanu zdrowia na potrzeby prowadzonego postępowania, gdyż to nie ta okoliczność legła u podstaw zwolnienia go ze służby, lecz brak gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych i dobro służby.

W ocenie Sądu, nie znajduje także uzasadnienia w tej sytuacji zarzut naruszenia art. 84 kpa poprzez jego niezastosowanie, bowiem to nie prognoza co do stanu zdrowia była jedną z przesłanek zwolnienia ze służby, lecz właśnie negatywna prognoza odnosząca się do braku gwarancji należytego wykonywania obowiązków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia art. 10 kpa. Podkreślił, iż jak wynika z akt postępowania administracyjnego, skarżący udzielił Przewodniczącemu ZZ Celnicy PL – S. S.– pełnomocnictwa do reprezentowania go przed Dyrektorem Izby Celnej w Przemyślu w sprawie zwolnienia ze służby i to pełnomocnika zawiadomiono w trybie art. 10 kpa o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Bez znaczenia jest też "ostateczna opinia" wydana przez ZZ Celnicy PL podkreślająca doświadczenie i wieloletnią służbę skarżącego. Jak wynika bowiem z treści art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, nie jest ona dla organu zwalniającego wiążąca, natomiast wymóg zasięgnięcia opinii związków zawodowych organ spełnił, zwracając się do wszystkich organizacji związkowych działających w Izbie Celnej w Przemyślu z informacją o zamiarze zwolnienia H. D. ze służby. Chybiony jest wreszcie zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa, gdyż obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, podobnie jak i decyzji organu I instancji, spełnia wymogi powyższego przepisu. Natomiast załączone do skargi zaświadczenia lekarskie dotyczące aktualnego stanu zdrowia skarżącego wskazujące na brak przeciwwskazań do pracy w charakterze celnika, nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w sprawie decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. D., zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego tj. art. art. 105 pkt 9 ustawy z dnia 27 czerwca 2009 r. o Służbie Celnej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z niego wynikające stanowiące podstawę do zwolnienia ze służby, podczas gdy skarżący daje gwarancję należytego wykonywania obowiązków służbowych, a tym samym nie zaszła podstawa do jego zwolnienia.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 106 § 3 P.p.s.a. przejawiające się w bierności Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w zakresie zbadania okoliczności faktycznych sprawy, a w

szczególności przeprowadzenia badania całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i wniosku dowodowego skarżącego złożonego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;

2) art. 113 § 1 P.p.s.a. przejawiające się zamknięciem rozprawy i

uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną pomimo, iż poza oceną Sądu pozostała kwestia gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego;

3) art. 133 § 1 P.p.s.a. przejawiające się wydaniem zaskarżonego wyroku z pominięciem materiału dowodowego z dokumentacji medycznej załączonej do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ) określanej dalej jako P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki są enumeratywnie wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a i które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Związanie Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej oznacza, że (poza przesłankami nieważności) bierze pod uwagę tylko te zarzuty, które zostały w niej powołane.

Chociaż skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a., to jednak z uwagi na charakter sprawy w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.

Istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy długotrwała nieobecność funkcjonariusza celnego w służbie, wynikająca z korzystania przez niego ze zwolnień lekarskich stanowi ważną przyczynę, o której mowa w art. 105 pkt. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr. 168, poz. 1323 ze zm. ).

Stosownie do powołanego przepisu funkcjonariusza można zwolnic ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych: zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariusza.

Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ dysponuje zatem możliwością wyboru skutku prawnego. Możliwość skorzystania przez organ z przyznanych mu w ten sposób przez ustawodawcę uprawnień nie oznacza jednak dowolności i nieograniczonego (arbitralnego) czynienia użytku z przyznanych mu kompetencji. Stąd, decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu powinny uwzględniać wymogi przewidziane w art. 7 K.p.a. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81 (ONSA 1981, z. 1, poz. 57), przyjmuje się, że powinnością organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Sąd administracyjny, badając dopełnienie tego obowiązku, nie ingeruje w celowość rozstrzygnięcia organu, ale ocenia zgodność decyzji z art. 7 K.p.a.

Dla stosowania art. 105 pkt. 9 cyt. ustawy niezbędne jest ponadto wykazanie, że rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego wymaga dobro służby. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie poglądem użycie w tekście pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ do jego doprecyzowania (skonkretyzowania). Organ ustalając znaczenie pojęcia niedookreślonego obowiązany jest nie tylko używać uznanych reguł i metod wykładni prawa, lecz uwzględniać przede wszystkim wszelkiego rodzaju okoliczności faktyczne i normatywne, które są prawnie doniosłe. Z tego punktu widzenia należy przyjąć, że ustalenie znaczenia użytego pojęcia niedookreślonego nie może być dokonane w wyniku abstrakcyjnej wykładni tego pojęcia, lecz powinno przede wszystkim uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Wymaga to wyczerpującego zebrania dowodów oraz obiektywnej i rzetelnej oceny materiału dowodowego. Dopiero wówczas można stwierdzić, że ustalony stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłankę dobra służby.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że zwolnienie skarżącego ze służby mieści się w pojęciu " dobra służby ". Pojęcie jakim jest " dobro służby " należy bowiem odczytywać z uwzględnieniem zadań nałożonych na Służbę Celną, jej specyfiki oraz obowiązków funkcjonariusza. Jak wynika z art. 1 ustawy o Służbie Celnej stanowi ona jednolitą, umundurowaną formację, utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy podejmując służbę funkcjonariusz w składanym ślubowaniu zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania powierzonych obowiązków oraz dbania o dobre imię służby.

W sprawie jest niesporne, ze skarżący od stycznia 2006r. do 28 lutego 2010r. w ciągu 899 dni korzystał ze zwolnień lekarskich, skutkiem czego nie realizował powierzonych mu zadań. Niewątpliwie taka sytuacja nie leży w interesie służby, prowadzi bowiem do jej dezorganizacji oraz wywołuje negatywne skutki w zakresie efektywności wykonywania zadań. Prowadzi również do negatywnych skutków finansowych związanych z koniecznością wypłaty uposażenia. Oznacza to, że przedłużająca się absencja funkcjonariusza w służbie zwykle godzi w jej dobro i zachowanie w służbie funkcjonariusza, który od dłuższego czasu nie wykonuje swoich obowiązków odbywa się ze szkodą dla służby, co w określonym stanie faktycznym może stanowić ważną przyczynę w rozumieniu art. 105 pkt. 9 ustawy, uzasadniającą zwolnienie funkcjonariusza.

Tym samym nie można skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzutu niewłaściwego zastosowania w/wym. przepisu i na ocenę tę pozostaje bez wpływu okoliczność, czy skarżący jest zdolny do służby. Bez znaczenia dla sprawy jest bowiem to, czy w przyszłości stan zdrowia skarżącego nie będzie przeszkodą do należytego wykonywania obowiązków, ale istotne jest to czy pozostawienie go w służbie daje takie gwarancję . Gwarancje te należy oceniać na podstawie dotychczasowego zachowania funkcjonariusza, jego postawy , a w szczególności zdyscyplinowania i zaangażowania w realizację powierzonych zadań. Dla zastosowania regulacji art. 105 pkt. 5 ustawy o Służbie Celnej miarodajny jest stan istniejący bezpośrednio przed podjęciem decyzji o zwolnieniu, a ten wskazywał na brak gwarancji odnośnie tego, że pozostawienie skarżącego w służbie przyczyni się dla jej dobra . Dlatego słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotne ustalanie prognoz co do stanu zdrowia skarżącego w przyszłości. Przyjmując nawet, że nastąpiła poprawa stanu zdrowia skarżącego, to sama przez się nie stanowi ona żadnej gwarancji, że skarżący w przyszłości nie będzie korzystał ze zwolnień lekarskich, tym bardziej że sytuacja taka miała już miejsce w 2007r, kiedy to skarżącemu dana została szansa pozostania w służbie. Okoliczność ta w powiązaniu z okresem nieobecności w służbie, przy uwzględnieniu rodzaju schorzeń dotykających skarżącego, etapu ich leczenia, pozwala na przyjęcie, że nie daje on gwarancji należytego wykonywania obowiązków i pozostawienie go w służbie naruszałoby dobro służby.

Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i art. 113 § 1 Ppsa nie są trafne.

Z tych samych powodów nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 Ppsa, poprzez pominięcie materiału dowodowego z dokumentacji medycznej.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.