Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1289/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K., na zasadzie art. 7 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z 2001 r. z późn. zm.), odmówił przyznania J. J. dodatku mieszkaniowego, ponieważ obliczony dodatek był niższy od [...] % najniższej emerytury.

W wyniku wniesionego odwołania, w którym J. J. kwestionował ustaloną przez organ wysokość jego dochodu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2006 r., na mocy art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.

W uzasadnieniu podano, że z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia [...] 2005 r. wynika, iż J. J. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2. Zadeklarowany dochód wnioskodawcy w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosi [...] zł brutto ([...]zł netto) tj. [...] zł miesięcznie. W dodatkowym oświadczeniu złożonym podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] 2005 r. wnioskodawca wskazał na fakt otrzymywania pomocy od ludzi w formie żywności i ubrań o wartości około [...]-[...] zł miesięcznie. Ponadto ustalono, iż w październiku wnioskodawca otrzymał dodatek do renty w wysokości [...] zł. Na tej podstawie organ pierwszej instancji przyjął, iż dochód wnioskodawcy w deklarowanym okresie wynosił [...] zł, do którego doliczono [...] zł otrzymywanej pomocy rzeczowej. Zdaniem Kolegium z akt sprawy nie wynika jednak by wnioskodawca pomoc tę otrzymywał w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. W tej sytuacji zaszła konieczność ustalenia czy w deklarowanym we wniosku okresie wnioskodawca osiągał inne dochody niż z tytułu otrzymywanej renty ZUS.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 2 ust. 1-4, art. 3, art. 5 ust. 1-5 oraz art. 6 ust. 1, 2, 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przyznał J. J. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł za okres od [...] 2005 r. do [...] 2006 r.

Od powyższej decyzji J. J. wniósł odwołanie kwestionując przyjętą przez organ do obliczenia dodatku mieszkaniowego wysokość dochodu w kwocie [...] zł. Podniósł, że w okresie od [...] do [...] 2005 r. otrzymywał rentę brutto w kwocie [...] zł, która po potrąceniu podatku i składki na ubezpieczenie społeczne wynosiła [...] zł. Zaznaczył nadto, że we [...] i [...] otrzymywał tylko kwotę [...] zł, w związku z potrąceniem alimentów. Za ten okres, zdaniem odwołującego się, dochód winien być przeliczony na dwie osoby bowiem z dochodu otrzymywanego w tym okresie utrzymywał się on i jego dziecko. Ponadto zarzucił, iż poprzez wydanie decyzji dopiero w dniu [...] r. obejmującej przyznanie dodatku do [...] 2006 r. pozbawiono go możliwości złożenia w terminie kolejnego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W tej sytuacji domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności, w oparciu o przywołane przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wyjaśnił zasady przyznawania dodatków, a następnie przedstawił dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Dalej wskazał, że zadeklarowany dochód wnioskodawcy w okresie od [...] do [...] 2005 r. wyniósł [...] zł brutto, czyli [...] zł miesięcznie. Zaznaczył, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika jednak, że wnioskodawca w [...] 2005 r. otrzymał z ZUS jednorazowy dodatek w kwocie [...] zł. Dochód wyniósł zatem [...] zł czyli [...] zł brutto miesięcznie. Dochód ten nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury i jest niższy od 150 % kwoty najniższej emerytury. Udział własny gospodarstwa domowego w pokryciu należności czynszowych wynosi więc [...] zł tj. 15 % z kwoty [...] zł. Wydatki na mieszkanie wynoszą [...] zł, co po przeliczeniu na powierzchnię normatywną dla 1 osoby ([...] m2) daje kwotę [...] zł. Łączne wydatki powiększone z tytułu braku w lokalu centralnego ogrzewania ([...]zł) i ciepłej wody ([...] zł) wynoszą [...] zł. Obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy wynosi [...] zł ([...]-[...]x15 %). Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi w tej materii przepisami. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za bezzasadne. Przywołując treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych określające pojęcie dochodu w rozumieniu tej ustawy stwierdził, iż przy wyliczeniu wysokości dodatku mieszkaniowego prawidłowo wliczono do dochodu wypłacony skarżącemu w [...] jednorazowy dodatek z ZUS w kwocie [...] zł. Nadto wyjaśnił, że zarówno zaliczka na podatek dochodowy jak i składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczeniu od dochodu nie podlegają. Również płacone alimenty nie mają wpływu na wysokość dochodu ustaloną dla potrzeb dodatku mieszkaniowego. Alimenty, jak wyjaśnił, zalicza się do dochodu osób je otrzymujących i nie odlicza od dochodu osób je płacących, bez względu na to czy wynikają one z orzeczenia sądowego, czy płacone są dobrowolnie. Dalej wskazał, że dodatek przyznaje się na okres sześciu miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku, zaś toczące się od kilku miesięcy postępowanie nie stanowiło przeszkody do złożenia wniosku w celu zachowania ciągłości w otrzymywaniu dodatku mieszkaniowego, tym bardziej, że skarżący kilkakrotnie wzywany był do złożenia dodatkowych wyjaśnień i zawiadamiany o nowych terminach załatwienia sprawy.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. zarzucając, iż rozstrzygnięcie to zawiera nieścisłości i zostało wydane w oparciu o błędne ustalenia faktyczne domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przede wszystkim skarżący zakwestionował ustalenie organu, iż w [...] 2005 r. otrzymał jednorazowy dodatek z ZUS w kwocie [...] zł. Wskazał, iż okoliczność ta nie została przez organ w żaden sposób udowodniona. Ponadto, zdaniem skarżącego, za okres potrącania alimentów na dziecko dochód powinien być przeliczany na dwie osoby. Dziecko, na które płaci alimenty jest bowiem członkiem rodziny pozostającym na jego utrzymaniu, to zaś, powinno być uwzględnione przy obliczaniu dochodu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, że na okoliczność dochodu strony z okresu trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w ZUS w dniu [...] 2005 r. Ponadto wskazano, że dochód wnioskodawcy byłby dzielony na dwie osoby wówczas, gdyby osoba alimentowana stale mieszkała i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą, natomiast z akt sprawy wynika, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do postanowień art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zasadność skargi w wyżej zakreślonych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż musiała ona odnieść skutek aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Analiza całokształtu okoliczności sprawy, doprowadziła do konkluzji, iż sprawa jako niewyjaśniona co do okoliczności mających istotne znacznie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (co rzutuje na wysokość ustalonego dodatku), nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia. Uchybienie w tym zakresie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, za dochód uważa się wszystkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego.

Skarżący spełnia warunki, do przyznania dodatku mieszkaniowego w związku z tym taki dodatek został mu przyznany. Sporna jest natomiast kwestia jego wysokości, która m.in. uzależniona jest od wysokości dochodów wnioskodawcy.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a., zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięciem, między innymi tej zasady jest art. 75 § 1 k.p.a. stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Treść tego przepisu wskazuje na to, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe wtedy, gdy organ administracji państwowej – zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) – podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia wysokości dochodu skarżącego z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o dodatek mieszkaniowy. Zauważyć bowiem należy, iż zarówno w toku postępowania (pismo skarżącego z dnia [...] 2006 r., k-[...] akt administracyjnych) jak i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący konsekwentnie utrzymywał, że w tym okresie jego jedynym dochodem była renta. Organy przyjęły tymczasem do dochodu również jednorazowy dodatek do renty w kwocie [...] zł. W decyzjach obu organów nie wskazano w oparciu o jaki dowód przyjęto powyższe ustalenie. W aktach administracyjnych sprawy nie znajduje się jakikolwiek dokument potwierdzający fakt otrzymania przez skarżącego w przedmiotowym okresie przyjętej przez organy kwoty dodatku. W aktach tych znajduje się natomiast notatka służbowa z dnia [...] 2005 r. sporządzona przez pracownika socjalnego w wyniku przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z pracownikiem ZUS, z której m.in. wynika, że w [...] 2005 r. J. J. otrzymał jednorazowy dodatek nieopodatkowany w kwocie [...] zł. Notatka służbowa, która nota bene nie zawiera żadnych danych osoby udzielającej powyższej informacji, nie mogła stanowić podstawy do dokonania ustaleń mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Notatka ta nie jest dokumentem w rozumieniu art. 76 k.p.a., nie mogła służyć jako podstawa dokonania wiążących ustaleń w sprawie. Natomiast informacja w niej zawarta co do dodatkowych dochodów uzyskanych przez skarżącego, w sytuacji gdy skarżący takich dochodów nie wykazywał, a wręcz twierdził, że żadnych innych dochodów poza rentą nie otrzymał, stanowiła jedynie podstawę do przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie spornej w sprawie okoliczności. W tej sytuacji obowiązkiem organu było pisemne wystąpienie do właściwego organu ZUS o wskazanie czy i jakie kwoty i z jakiego tytułu w przedmiotowym okresie zostały wypłacone skarżącemu. Wobec powyższego nie można odeprzeć zarzutów skargi sprowadzających się do zakwestionowania ustaleń organów administracyjnych w tym zakresie.

Stwierdzić zatem należy, że organy wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. – nie ustaliły dokładnie stanu faktycznego sprawy w zakresie dotyczącym wysokości dochodu skarżącego co mogło mieć, zdaniem Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy.

Za chybiony należy natomiast uznać zarzut skarżącego, iż "dochód winien być podzielony na dwie osoby", gdyż dziecko, na które płaci alimenty pozostaje na jego utrzymaniu. Po pierwsze słusznie organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że płacone na dziecko alimenty nie mają wpływu na wysokość dochodu ustaloną dla potrzeb dodatku mieszkaniowego. Ustawodawca nie przewidział bowiem w ustawie o dodatkach mieszkaniowych możliwości zmniejszenia dochodu z tego tytułu. Po wtóre z akt administracyjnych wynika, czego skarżący nie kwestionuje, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie z art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez gospodarstwo domowe ustawa rozumie gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego i jego wysokości, na który ma wpływ m.in. dochód gospodarstwa domowego, nie uwzględnia się zatem osób, które nie wchodzą w skład tego gospodarstwa w rozumieniu cyt. wyżej art. 4 pomimo, że wnioskodawca przyczynia się do ich utrzymania.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 powołanej wyżej ustawy, bowiem skarżącemu należy się dodatek mieszkaniowy, co najmniej w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r.