Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 791/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 75j ust.2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm. (dalej zwanej pa), utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W. (dalej zwanej Komisją) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. W powyższej uchwale Komisji, wydanej w oparciu o art. 75j pa oraz wyniki testu L. K. (dalej skarżący), który przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką w dniu 20 września 2008 r., stwierdzono, że skarżący uzyskał z tego egzaminu łącznie 181 punktów. Zatem – zgodnie z art. 75 i ust. 3 pa – Komisja ustaliła negatywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Stosownie do treści art. 75j ust. 1 pa, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości (art. 75j ust. 2 pa). Minister Sprawiedliwości zawiadamia okręgowe rady adwokackie o wynikach egzaminu konkursowego oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu (art. 75j ust. 3 pa). Natomiast art. 75i ust. 3 pa stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

W odwołaniu od uchwały Komisji skarżący zarzucił wadliwość pytań nr: 12, 18, 22, 25, 31, 37, 75, 81, 95, 109, 130, 132, 134, 152, 157, 177, 183, 186, 193, 195, 200, 202, 214, 218, 220, 221, 239, 244, 246 i 247. Podniósł ponadto naruszenie zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne, określonej w art. 32 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, do którego doszło w wyniku przeprowadzenia w roku 2008 znacznie trudniejszego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką niż w latach poprzednich (o czym świadczy ocena wynikająca z porównania tego testu z testami z lat ubiegłych, a także statystyczne wyniki z przedmiotowego testu zarówno w skali ogólnokrajowej, jak i w obrębie Izby w. w porównaniu z wynikami z lat poprzednich).

Minister Sprawiedliwości nie podzielił argumentacji zawartej w odwołaniu. W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji stwierdził, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, został przeprowadzony w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160 ze zm.). Zarówno ustalenia Komisji, jak i ponowne przeliczenie punktacji przez organ II Instancji, wykazały, że skarżący otrzymał z egzaminu 181 punktów, a więc nie uzyskał wymaganych ustawowo 190 punktów, przy czym wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zmianę uchwały Komisji w trybie art. 132 § 1 kpa, Minister Sprawiedliwości podał, iż Komisja przekazała mu odwołanie, zatem nie znalazła podstaw do zastosowania ww. przepisu.

Po dokonaniu szczegółowej analizy testu egzaminacyjnego i merytorycznym sprawdzeniu pytań testowych, organ II instancji uznał, że wszystkie pytania, w tym również pytania zakwestionowane przez skarżącego, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W konsekwencji test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzono egzamin, odpowiadał kryteriom wymienionym w art. 75i ust. 1 pa oraz w art. 75a ust. 3 pa.

W ocenie organu, dla oceny prawidłowości zaskarżonej uchwały Komisji bez znaczenia są podniesione przez skarżącego zarzuty, że test egzaminacyjny był zbyt trudny; trudniejszy niż w latach ubiegłych. Egzaminy w poszczególnych latach przeprowadzane są na podstawie różnych testów, które zawsze będą miały poziom trudności odmienny od stopnia trudności testów z poprzednich lat, przy czym identyczny jest zakres sprawdzania wiedzy wynikający z art. 75a ust. 3 pa. Dodał, iż poziom trudności testu z roku poprzedniego nie stanowi wzorca dla testu z roku 2008, zwłaszcza że stopień trudności testu jest kategorią subiektywną.

Również zarzuty dotyczące nadmiernej szczegółowości pytań nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej uchwały, ponieważ ustawa - Prawo o adwokaturze nie reguluje stopnia szczegółowości pytań, a jedynie zakres przedmiotowy testu. Zakres ten określa art. 75a ust. 3 cytowanej wyżej ustawy, stanowiąc iż egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Pierwsze z zakwestionowanych przez skarżącego pytań – pytanie nr 12 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, przestępstwo naruszenia miru domowego jest ścigane:

A. tylko na wniosek pokrzywdzonego,

B. tylko z urzędu,

C. z oskarżenia prywatnego."

Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A", zaś według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B" oparta na art. 193 Kodeksu karnego (zwanego dalej kk) w zw. z art. 9 § 1 Kodeksu postępowania karnego (zwanego dalej kpk). Zdaniem skarżącego powyższe pytanie zostało źle sformułowane, a żadna z proponowanych na nie odpowiedzi nie jest poprawna. Jako pierwszy argument skarżący podał, że ustawa Kodeks karny nie wprowadza pojęcia przestępstwa naruszenia miru domowego (jest to określenie pozakodeksowe, ustalone w praktyce stosowania prawa). Ponadto treść pytania nakazywała udzielenie odpowiedzi "zgodnie z Kodeksem karnym". Tymczasem udzielenie odpowiedzi w oparciu tylko o tę ustawę jest niemożliwe, ponieważ nie zawiera ona jakichkolwiek norm pozwalających tego dokonać. Sam klucz odpowiedzi wskazuje jako podstawę prawną - obok art. 193 kk - art. 9 § 1 kpk, a więc ustawę inną niż kk, do którego pytanie miało się ograniczać. W dalszej kolejności skarżący stwierdził, iż odpowiedź "B" nie jest prawidłowa, gdyż wskazany w kluczu odpowiedzi art. 9 kpk w § 2 wprowadza możliwość składania wniosków o podejmowanie przez odpowiednie organy stosownych czynności także w przypadku tzw. przestępstw ściganych z urzędu. Dodał, że zgodnie z tą odpowiedzią organ prowadzący postępowanie mógłby podejmować czynności tylko z urzędu, a to nie jest zgodne z treścią art. 9 kpk.

Powyższe zarzuty organ uznał za chybione. Podkreślił, że każde przestępstwo stypizowane w kodeksie karnym ma określenie, które w sposób skrótowy stanowi charakterystykę danego typu przestępstwa, np.: rozbój, paserstwo, zgwałcenie, zabójstwo itp. Naruszenie miru domowego jest określeniem typu przestępstwa i to bardzo popularnym, jeśli chodzi o jego użycie, nie tylko na gruncie prawa karnego, ale też w powszechnym języku. W Kodeksie karnym przy przestępstwie naruszenia miru domowego nie zawarto regulacji dotyczącej trybu ścigania, co oznacza, że przestępstwo to jest ścigane z urzędu, zgodnie z ogólnymi zasadami procesowymi. Określanie trybu ścigania przestępstw jest bowiem procesem opartym m.in. na analizie przepisu określającego typ przestępstwa oraz wnioskowaniu z jego treści, ponieważ przepis taki zawiera regulację co do trybu ścigania tylko wówczas, gdy wprowadza wyjątki od reguły oficjalności (wyrażonej w art. 9 kpk i tylko dlatego przepis ten w odpowiedzi powołano). Złożenie przez pokrzywdzonego wniosku o ściganie przestępstwa z art. 193 kk nie ma żadnego znaczenia w kwestii trybu ścigania - dalej przestępstwo to jest ścigane z urzędu. Dlatego zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "A" jest nieprawdziwa.

Pytanie nr 18 brzmiało: "Według Kodeksu karnego, do sprawcy przestępstwa wypadku drogowego, który popełnił to przestępstwo znajdując się w stanie nietrzeźwości, sąd:

A. nie może zastosować instytucji warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, bez względu na jej wymiar,

B. obligatoryjnie podaje wyrok do publicznej wiadomości,

C. orzeka karę pozbawienia wolności w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B". Natomiast w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "C" opartą na art. 178 § 1 kk, zgodnie z którym skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173, 174 lub 177 znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd orzeka karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Skarżący zarzucając wadliwość pytania nr 18, podniósł, iż kk nie zna użytego w tym pytaniu pojęcia przestępstwa wypadku drogowego. Jako bardziej oddającą istotę znamion przestępstwa z art. 177 kk skarżący przykładowo podał nazwę "przestępstwo spowodowania wypadku komunikacyjnego, którego skutkiem są śmierć, ciężki uszczerbek na zdrowiu lub obrażenia ciała innej osoby określone w art. 157 § 1 kk", akcentując, że skutek ten (obok naruszenia zasad bezpieczeństwa w danym rodzaju ruchu i spowodowania wypadku) należy do znamion przestępstwa przewidzianego w art. 177 kk.

Nie podzielając stanowiska skarżącego w tej kwestii, organ powtórzył argumenty odnośnie tego zarzutu, przedstawione przy omawianiu pytania nr 12. Dodał, iż przestępstwo wypadku drogowego mieści się w przepisie art. 177 kk - jako jedna z form wypadku komunikacyjnego i wprost w tym przepisie określa znamię "wypadku". Zatem nie można zaliczyć udzielonej przez skarżącego odpowiedzi "B" na to pytanie jako prawidłowej.

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie - pytanie nr 22, brzmiało: "Według Kodeksu karnego, przestępstwo wypadku drogowego może zostać popełnione:

A. tylko umyślnie,

B. tylko nieumyślnie,

C. zarówno umyślnie, jak też nieumyślnie."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B", która zgodne z kluczem odpowiedzi, jest prawidłowa. Podstawę prawną tej odpowiedzi stanowi art. 177 § 1 kk. Stosownie do treści ww. przepisu, kto, naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Skarżący wskazał w szczególności, iż do tego pytania aktualne są zarzuty podniesione przez niego pod adresem pytania nr 18 (brak w kk pojęcia wypadku drogowego).

W ocenie organu zarzuty skarżącego pod adresem pytania nr 22 są z jednej strony bezprzedmiotowe (jako że skarżący udzielił na to pytanie prawidłowej odpowiedzi i uzyskał za nią 1 punkt), a z drugiej strony – nietrafne (m. in. z przyczyn przedstawionych przy okazji omawiania pytania nr 18).

Pytanie nr 25 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, w razie skazania sprawcy za wyrąb drzewa w lesie, albo za kradzież drzewa wyrąbanego lub powalonego, sąd:

A. może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego w wysokości podwójnej wartości drzewa,

B. orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego w wysokości podwójnej wartości drzewa,

C. orzeka na wniosek pokrzywdzonego nawiązkę w wysokości wartości drzewa."

Skarżący wybrał odpowiedź "A", a z zgodnie z kluczem, prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B" wynikająca z treści art. 290 § 2 kk. Powyższe pytanie skarżący ocenił jako wymagające zbyt szczegółowej wiedzy, nieznajdującej uzasadnienia w kontekście przedmiotowego egzaminu. Podkreślił, iż przestępstwo określone w art. 290 kk nie ma istotnej doniosłości praktycznej, dlatego obligatoryjność orzeczenia nawiązki przy tego typu przestępstwie trudno uznać za kwestię istotną.

Następne pytanie podważone przez skarżącego - pytanie nr 31, brzmiało: "Przestępstwo rozboju popełnione na szkodę osoby najbliższej jest przestępstwem ściganym:

A. z urzędu,

B. z urzędu, ale tylko wówczas, gdy pokrzywdzony złoży wniosek o ściganie,

C. w trybie prywatnego aktu oskarżenia."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B", a w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A" opartą na art. 280 kk w zw. z art. 9 § 1 kpk. Również wadliwość tego pytania skarżący upatrywał w posługiwaniu się nazwą przestępstwa nieznaną ustawie. W kwestii tego zarzutu organ podtrzymał przytoczone wyżej stanowisko na temat typów przestępstw. Dodatkowo podniósł, iż zarzut skarżącego jest tym bardziej chybiony, że kk określa taki typ przestępstwa, tj. rozboju - w art. 280 § 2 kk. Dlatego nie można zaliczyć udzielonej przez skarżącego odpowiedzi "B" na to pytanie jako prawidłowej.

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie – pytanie nr 37, brzmiało: "Według Kodeksu postępowania karnego, zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z oskarżenia prywatnego, z uwagi na brak interesu społecznego w ściganiu z urzędu sprawcy, rozpoznaje:

A. sąd właściwy do rozpoznania sprawy,

B. prokurator nadrzędny,

C. prokurator bezpośrednio przełożony, a gdy nie przychyli się do zażalenia, kieruje je do sądu właściwego do rozpoznania sprawy".

Skarżący zaznaczył odpowiedź "C". Natomiast według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B", oparta na art. 465 § 2a kpk (w świetle tego przepisu, w sprawach z oskarżenia prywatnego zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego rozpoznaje prokurator nadrzędny, jeżeli postanowienie zapadło z uwagi na brak interesu społecznego w ściganiu z urzędu sprawcy). Zdaniem skarżącego powyższe pytanie zostało sformułowane w sposób dwuznaczny, co może wprowadzać w błąd i utrudniać udzielenie prawidłowej odpowiedzi. Z treści pytania nie wynika bowiem jednoznacznie czy chodzi o zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawach z oskarżenia prywatnego, jeżeli postanowienie zapadło z uwagi na brak interesu społecznego w ściganiu sprawcy z urzędu (jak stanowi wskazany w kluczu art. 465 § 2a kpk), czy może o rozpoznawanie stosownego zażalenia przez dany podmiot z uwagi na brak interesu społecznego w ściganiu sprawcy z urzędu.

Uznając zarzuty za chybione, organ wskazał, iż przepisy kpk nie uzależniają właściwości organu kontrolującego postanowienie o umorzeniu postępowania od istnienia lub braku interesu społecznego w ściganiu. Brak interesu w ściganiu został w sposób wyraźny podany jako przesłanka umorzenia postępowania, a nie przyczyna określająca właściwość organu. Tak więc nie można zaliczyć udzielonej przez skarżącego odpowiedzi "C" na to pytanie jako prawidłowej.

Pytanie nr 75 brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Skarżący udzielił odpowiedzi "A", a w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "C" opartą na art. 9351 Kodeksu cywilnego (zwanego dalej kc) w zw. z art. 923 kc. Według skarżącego ww. przepisy nie wykluczają małżonka, co do którego orzeczono separację, od korzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 923 § 1 kc. Ponadto w kluczu odpowiedzi niesłusznie wskazano na art. 9351 kc. Przepis ten mówi bowiem o niestosowaniu do małżonka pozostającego w separacji przepisów o powołaniu do dziedziczenia, zaś art. 923 kc dotyczy szczególnego uprawnienia, przysługującego określonym osobom niezależnie od powołania do dziedziczenia. Małżonek pozostający w separacji dalej jest małżonkiem. Pozostawanie w separacji nie wyklucza możliwości uznania małżonka pozostającego w separacji za "inną osobą bliską", tym bardziej, że jak określono w treści pytania, małżonkowie wspólnie mieszkają aż do dnia śmierci jednego z nich.

Nie podzielając argumentów skarżącego, organ wskazał na przepis art. 614 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że orzeczenie separacji powoduje skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację, nie jest małżonkiem, o którym mowa w treści art. 923 kc, a w konsekwencji nie służy mu uprawnienie przewidziane w tym przepisie. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył poglądy doktryny i judykatury. Wyjaśnił jednocześnie, iż powołany w kluczu odpowiedzi art. 9351 kc odnosił się wyłącznie do zawartego w treści pytania określenia, że chodzi o małżonka, który nie jest spadkobiercą zmarłego. Wskazane w kluczu odpowiedzi podstawy prawne nie przesądzają o poprawności pytania testowego ani też nie stanowią wymogu prawidłowości testu. Są jedynie ułatwieniem m. in. dla zdających, którzy chcą skontrolować prawidłowość udzielonych przez siebie odpowiedzi. W chwili rozwiązywania testu skarżący nie znał treści klucza odpowiedzi, a więc zawarta w nim omyłka nie mogła mieć wpływu na udzieloną przez skarżącego odpowiedź. W świetle powyższego organ nie uznał zaznaczonej przez skarżącego odpowiedzi "A" jako prawidłowej.

Pytanie nr 81 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, w sytuacji, gdy prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż rzeczy dokonana bezwarunkowo jest:

A. bezskuteczna,

B. nieważna,

C. dotknięta wadą prawną."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "A", zaś według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B" wynikająca z art. 599 § 2 kc, zgodnie z którym, jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna. Zdaniem skarżącego na pytanie nr 81 zostały zaproponowane dwie, a nawet trzy, poprawne odpowiedzi. W tym kontekście podniósł, iż pojęcie bezskuteczności jest pojęciem szerszym od nieważności; każda czynność nieważna jest zarazem bezskuteczna.

Organ uznał zarzuty skarżącego za chybione, powołując się na ww. przepis art. 599 § 2 kc. Podniósł, że pojęcie bezskuteczności nie jest szersze od nieważności. Dlatego udzielona przez skarżącego odpowiedź "A" jest nieprawdziwa.

Kolejne podważone przez skarżącego pytanie - pytanie nr 95, brzmiało: "Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy:

A. pozostawia skargę bez rozpoznania,

B. odrzuca skargę,

C. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B". Natomiast w kluczu odpowiedzi, jako prawidłową, wskazano odpowiedź "C" opartą na art. 4249 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej zwanego kpc). Zdaniem skarżącego, powyższe pytanie miało chyba dotyczyć skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Tymczasem treść pytania dotyczyła skargi kasacyjnej i w związku z tym żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa. Oceniając odpowiedź "C" jako błędną, skarżący wskazał, iż Sąd Najwyższy orzeka o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania w ramach tzw. "przedsądu" unormowanego w art. 3989 kpc. W tej regulacji nie ma jednak mowy o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą bezzasadność. Zgodnie z treścią art. 39814 kpc (który to przepis nie wprowadza zróżnicowania na skargę bezzasadną i oczywiście bezzasadną), skarga taka ulega oddaleniu, przy czym odpowiedzi o tej treści nie zaproponowano w ramach pytania nr 95.

Ww. zarzuty organ uznał za nietrafne. Wprawdzie istotnie w kluczu odpowiedzi jako podstawę prawną podano art. 4249 kpc (tj. przepis odnoszący się do postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), ale w żaden sposób nie rzutuje to na prawidłowość konstrukcji samego pytania, jak również nie ma to żadnego znaczenia dla sytuacji osoby skarżącej. Jak już wyżej wskazano, powołanie podstawy prawnej w kluczu odpowiedzi nie jest wymogiem poprawności testu. Ponadto nie ma racji skarżący twierdząc, że odpowiedź na kwestionowane pytanie nie wynika z przepisów kpc, gdyż wynika ona a contrario z treści art. 3989 §1 pkt 4 i § 2 kpc. Zgodnie z przepisem art. 3989 § 1 pkt 4 kpc, Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

3) zachodzi nieważność postępowania,

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Jeżeli warunkiem przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej jest to, by była oczywiście uzasadniona, to a contrario Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi oczywiście bezzasadnej. Dodatkowo art. 3989 § 2 kpc szczegółowo wymienia czynności, jakie podejmuje Sąd Najwyższy, w zależności od tego, czy skarga jest oczywiście uzasadniona. Odpowiedź "A" również jest błędna, ponieważ żaden przepis kpc nie przewiduje, że w takiej sytuacji procesowej, jak przedstawiona w pytaniu, Sąd Najwyższy pozostawia skargę bez rozpoznania. Wobec tego nie można uznać udzielonej przez skarżącego odpowiedzi "B" za prawidłową.

Pytanie nr 109 brzmiało: "Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wnosiła o doręczenie jej odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna:

A. strona ta nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej,

B. okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez Kodeks postępowania cywilnego,

C. strona może wnieść skargę kasacyjną i termin do jej wniesienia ulega przedłużeniu o termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia."

Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "C", a według klucza prawidłowa jest odpowiedź "A" oparta na art. 3985 § 1 kpc, zgodnie z którym skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej. Wadliwość przedmiotowego pytania skarżący motywował tym, że odpowiedź na nie nie wynika jednoznacznie z treści ustawy, a nadto wymaga dodatkowej znajomości orzecznictwa i tez komentatorów. Wobec nieuwzględnienia w treści pytania stosownych wyjątków, żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest w pełni prawidłowa. W regulacjach odnoszących się do tego szczególnego środka zaskarżenia brak jest bowiem kategorycznego wykluczenia możliwości skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku niezłożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Odpowiedź "A" nie uwzględnia też możliwości skutecznego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, jak również sytuacji, w której współuczestnik jednolity (zatem także strona) może wnieść skargę kasacyjną w terminie przewidzianym dla innego współuczestnika, pomimo że sam nie wnosił o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.

Uznając wywód skarżącego za nietrafny, organ wskazał, iż jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "A", która wynika z art. 3985 § 1 kpc. W przepisie tym ustawodawca określił wprost, iż skargę kasacyjną wnosi się "w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej". W konsekwencji, jeżeli nie nastąpiło doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem (gdyż strona nie wystąpiła o nie lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem 7-dniowego terminu zakreślonego na zgłoszenie wniosku w tym przedmiocie), to dla strony tej w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący zaś wprowadza (w swojej argumentacji) w sposób nieuprawniony założenia, które nie wynikają z treści pytania. Powołany w kluczu odpowiedzi przepis dotyczy ogólnej, typowej sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej, o którą chodzi w pytaniu testowym. Zatem nie było podstaw do dokonywania dodatkowych założeń o charakterze wyjątkowym, skoro nie było o nich mowy w pytaniu.

Pytanie nr 130 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i ustawą Prawo dewizowe, działalność kantorowa jest działalnością gospodarczą regulowaną, której prowadzenie:

A. wymaga uzyskania zezwolenia,

B. wymaga uzyskania zezwolenia dewizowego,

C. nie jest uwarunkowane żadnym zezwoleniem."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B", a według klucza odpowiedzią prawidłową jest odpowiedź "C" oparta na art. 2 ust. 1 pkt 19 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe – Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm. (dalej zwanej pd), a contrario art. 75 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Zdaniem skarżącego udzielenie odpowiedzi na to pytanie wymaga zbyt szczegółowej wiedzy, a nadto jego wątpliwość budzi objęcie zakresem egzaminu ustawy Prawo dewizowe.

W odpowiedzi na ten zarzut organ stwierdził, iż Prawo dewizowe ma charakter ustawy kompleksowej regulującej zarówno zagadnienia materialne (np. ograniczenia dewizowe, zasady obrotu dewizowego, prowadzenie działalności kantorowej), jak i proceduralne (np. postępowanie w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych, kontrolę dewizową). Jest działem prawa finansowego, o czym można się przekonać sięgając do podręczników akademickich. Problematyka dewizowa jest rozpatrywana w zakresie prawa finansowego, karnego skarbowego (pojęcia zdefiniowane w Prawie dewizowym są stosowane w prawie karnym skarbowym), postępowania administracyjnego (do postępowania w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych ma zastosowanie kpa) i gospodarczego (działalność kantorowa podlega także unormowaniom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Na tej podstawie mogą być formułowane pytania mieszczące się w różnych blokach egzaminacyjnych.

Następne pytanie, którego prawidłowość podważył skarżący - pytanie nr 132, brzmiało: "Zgodnie z ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji, prywatyzacją bezpośrednią jest:

A. sprzedaż majątku przedsiębiorstwa państwowego,

B. przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę prawa handlowego Skarbu Państwa,

C. zbycie akcji albo udziałów przez Skarb Państwa na rzecz prywatnego inwestora."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B", a w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A" opartą na art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji - t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm. (dalej zwanej kip). Stosownie do tego przepisu, prywatyzacja bezpośrednia polega na rozporządzeniu wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi majątku przedsiębiorstwa państwowego przez sprzedaż przedsiębiorstwa). W ocenie skarżącego wśród propozycji odpowiedzi nie ma takiej, która w sposób jednoznaczny byłaby w pełni zgodna ze stanem prawnym, tak więc wskazanie prawidłowej odpowiedzi było niemożliwe. Powołując się na treść art. 39 ust. 1 pkt 1 kip, skarżący stwierdził, iż rozbieżność między treścią odpowiedzi "A" a zapisem ustawowym wprowadziła go w błąd i w rezultacie uznając odpowiedź "A" za nieprawidłową, wybrał inną odpowiedź.

Ustosunkowując się do tego zarzutu organ wskazał, iż wariant odpowiedzi "C" zawiera opis prywatyzacji pośredniej. Natomiast wariant odpowiedzi "B" jest błędny z dwóch powodów. Po pierwsze, przekształcenie formalno-organizacyjne państwowej osoby prawnej typu fundacyjnego, jaką jest przedsiębiorstwo państwowe, w osobę prawną typu korporacyjnego - jednoosobową spółkę kapitałową Skarbu Państwa nie jest prywatyzacją, lecz komercjalizacją. Po wtóre zaś, opisany proces nie ma charakteru majątkowego, gdyż nie zmienia się właściciel majątku przedsiębiorstwa państwowego.

Prywatyzacja bezpośrednia musi spełniać wymagania zawarte w definicji prywatyzacji sformułowanej w art. 1 ust. 2 kip. Polega ona na:

a) obejmowaniu akcji w podwyższonym kapitale zakładowym jednoosobowych spółek Skarbu Państwa powstałych w wyniku komercjalizacji przez podmioty inne niż Skarb Państwa lub inne niż państwowe osoby prawne w rozumieniu ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa,

b) zbywaniu należących do Skarbu Państwa akcji w spółkach,

c) rozporządzaniu wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi majątku przedsiębiorstwa państwowego lub spółki powstałej w wyniku komercjalizacji na zasadach określonych ustawą przez: sprzedaż przedsiębiorstwa,

Z kolei w świetle art. 39 ust. 1 kip, prywatyzacja bezpośrednia polega na rozporządzaniu wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi majątku przedsiębiorstwa państwowego przez sprzedaż przedsiębiorstwa, wniesienie przedsiębiorstwa do spółki, oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania.

Porównanie wyżej cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że prywatyzacja poprzez rozporządzenie wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi majątku spółki powstałej w wyniku komercjalizacji na zasadach określonych ustawą, nie jest prywatyzacją bezpośrednią. Oba przepisy określają tożsame ścieżki prywatyzacyjne, tj.: sprzedaż przedsiębiorstwa, wniesienie przedsiębiorstwa do spółki, oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania. W ten sam sposób opisana jest również istota prywatyzacji bezpośredniej jako rozporządzania wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi majątku przedsiębiorstwa państwowego. Wariant odpowiedzi "A" oddaje istotę prywatyzacji bezpośredniej, gdyż sprzedaż jest formą rozporządzenia majątkiem przedsiębiorstwa państwowego, dlatego zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "B" jest nieprawdziwa.

Pytanie nr 134 brzmiało: "Zgodnie z ustawą Prawo bankowe, rozstrzygnięcia Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie ustanowienia zarządu komisarycznego banku mają formę:

A. decyzji mających moc ostatecznych decyzji administracyjnych i podlegają one natychmiastowemu wykonaniu,

B. postanowień natychmiast wykonalnych,

C. decyzji, od których przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw finansów."

Skarżący zakreślił jako prawidłową odpowiedź "C", podczas gdy według klucza prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "A" wynikająca z treści art. 11 ust. 2 pkt 23 ustawy z dnia 23 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.). Podobnie jak w przypadku pytania nr 130, skarżący w odniesieniu do pytania nr 134 postawił zarzut nadmiernej szczegółowości i uznał je za sprzeczne ze standardami egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie - pytanie nr 152, brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem pracy, z tytułu niewydania przez pracodawcę w terminie świadectwa pracy pracownikowi:

A. przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni,

B. nie przysługuje żadne roszczenie,

C. przysługuje wynagrodzenie za pełny okres pozostawania bez pracy z tego powodu, bez względu na czas jego trwania."

Skarżący wybrał wariant odpowiedzi "C". Tymczasem według klucza prawidłowa jest odpowiedź "A" wynikająca z art. 99 § 1 i 2 Kodeksu pracy, zwanego dalej kp (w myśl art. 99 § 1 kp, pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Odszkodowanie, o którym mowa w § 1, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni – art. 99 § 2 kp). Skarżący zarzucił, iż pytanie nr 152 zostało źle sformułowane, gdyż nie odzwierciedla dokładnie regulacji ustawowej. W tym kontekście zwrócił uwagę, że odszkodowanie z tytułu niewydania świadectwa pracy (o którym mowa w pytaniu) nie jest pojęciem tożsamym z (uregulowanym w art. 99 § 1 i 2 kp) roszczeniem o naprawienie szkody wyrządzonej niewydaniem świadectwa. W pierwszym przypadku to niewydanie świadectwa miałoby stanowić szkodę pracownika, zaś art. 99 kp mówi o naprawieniu szkody spowodowanej niewydaniem tego świadectwa.

W odpowiedzi na ten zarzut organ stwierdził, iż pytanie dokładnie odzwierciedla brzmienie przepisów art. 99 § 1 i 2 kp, zaś argumenty skarżącego oraz udzielona przez niego odpowiedź "C" świadczą o braku wiedzy z zakresu prawa pracy.

Następne podważone przez skarżącego pytanie - pytanie nr 157, brzmiało: "Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zbiorowym wypadkiem przy pracy, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, jest wypadek, któremu - w wyniku tego samego zdarzenia - uległy co najmniej:

A. dwie osoby,

B. trzy osoby,

C. cztery osoby."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "C", a w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A", opartą na art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Zdaniem skarżącego powyższe pytanie, jako dotyczące ustawy o zbyt szczegółowym charakterze, należy uznać za niewłaściwe w teście przeprowadzonym w ramach egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, a tym samym wadliwe.

Pytanie nr 177 brzmiało: "Zgodnie z ustawą Prawo budowlane, obiekt małej architektury jest:

A. budowlą,

B. budynkiem,

C. innym niż budynek i budowla obiektem budowlanym."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B". Według klucza prawidłowa jest odpowiedź "C" wynikająca z art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. (dalej zwanej pb). Zdaniem skarżącego odpowiedź "C" nie wynika jednoznacznie z ustawy, ponieważ art. 3 ust. 1 i 4 pb nie wyklucza sytuacji, w której obiekt małej architektury byłby jednocześnie budowlą lub budynkiem. Skarżący wskazał też, że art. 3 pb nie został podzielony na ustępy, a zatem przepis art. 3 ust. 1 i 4 tej ustawy nie istnieje.

W odpowiedzi na zarzuty skarżącego organ podniósł, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 pb obiekty budowlane to budynki, budowle i obiekty małej architektury, a więc obiekt małej architektury jest innym niż budynek i budowla obiektem budowlanym. W rezultacie jedynie prawidłową odpowiedzią jest wariant odpowiedzi "C".

Następne zakwestionowane pytanie – pytanie nr 183, brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są:

A. prawomocne,

B. ostateczne,

C. zawsze wykonalne."

Skarżący zaznaczył odpowiedź "A", a według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B" oparta na art. 16 § 1 kpa. Skarżący zarzucił, iż powyższe pytanie zawiera propozycję dwóch poprawnych odpowiedzi – "A" i "B". Ww. przepis stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Skarżący przyznał, że odpowiedź "B" jest prawidłowa, jednak prawidłowość tej odpowiedzi nie ma charakteru bezwzględnego. Brak jest również podstaw, aby uznać odpowiedź "A" za nieprawidłową, gdyż decyzje ostateczne są prawomocne. Ponadto nie każda decyzja, od której nie służy odwołanie będzie decyzją ostateczną. Jako przykład skarżący podał decyzje wydawane w I instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, od których zgodnie z art. 127 § 3 kpa nie służy stronie odwołanie, lecz szczególny środek zaskarżenia - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku tych decyzji nie przysługuje odwołanie, a jednocześnie nie są to decyzje ostateczne, gdyż stronie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - szczególny środek zaskarżenia (inny niż odwołanie).

Zarzut pod adresem pytania nr 183 organ uznał za bezzasadny. Powołał się na wyż. cyt. przepis art. 16 § 1 zdanie 1 kpa. Zwrócił także uwagę, że określenie "prawomocne" - wbrew twierdzeniom skarżącego - na gruncie przepisów kpa nie może być utożsamione z pojęciem "decyzji ostatecznej". W związku z powyższym, zaznaczona przez skarżącego odpowiedź "A" jest nieprawdziwa.

Pytanie nr 186 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B", a w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A" opartą na art. 8 ust. 3 pd. Stosownie do treści tego przepisu, do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W odniesieniu do powyższego pytania skarżący podniósł, że dotyczy ono zbyt szczegółowej kwestii. Nie sposób bowiem uznać ustawę Prawo dewizowe za mieszczącą się w zakresie materii wskazanej w art. 75a ust. 3 pa. Ponadto skarżący zarzucił, iż wskazana w kluczu odpowiedź "A" nie jest prawidłowa. W tym kontekście wskazał na art. 127 § 3 kpa w zw. art. 15 kpa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest szczególnym, niedewolutywnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, zaś art. 15 kpa nie dopuszczając wyjątku stanowi, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Dodał, że art. 127 § 3 kpa in fine nakazuje do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosować odpowiednio przepisy o odwołaniach od decyzji. Zaakcentował też niejednoznaczne poglądy doktryny w tej kwestii.

W ocenie organu, udzielenie odpowiedzi "B" na pytanie nr 186 jest niewątpliwie błędne. Zgodnie bowiem z kpa i pd, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia jest jednoinstancyjne (odpowiedź "A"). Żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji. Co więcej, powszechnie jest akceptowana ścisła wykładnia przepisów o kompetencji organów administracji publicznej w systemie porządku konstytucyjnego opartego o zasadę ustrojową praworządności i demokratycznego państwa prawa. Kompetencje organu II instancji nie mogą być domniemane, lecz muszą być jednoznacznie opisane w unormowaniach prawnych. Swoje stanowisko organ uzasadnił przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych oraz poglądy przedstawicieli doktryny.

Pytanie nr 193 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o kontroli skarbowej, dyrektor urzędu kontroli skarbowej wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych po przeprowadzeniu:

A. postępowania podatkowego,

B. postępowania kontrolnego,

C. czynności sprawdzających."

Skarżący zakreślił jako prawidłową odpowiedź "C", podczas gdy według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B" wynikająca z treści art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej – tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm. (dalej zwanej ks) w zw. z art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. Powyższe pytanie skarżący ocenił jako wadliwe ze względu na propozycję dwóch poprawnych odpowiedzi – "A" i "B", gdyż, jak stwierdził, postępowanie kontrolne jest jednocześnie postępowaniem podatkowym.

Organ nie podzielił oceny skarżącego. Podkreślił, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 193 jest odpowiedź "B". Porównując obie procedury, tj. postępowanie kontrolne i postępowanie podatkowe, wskazał na podstawowe różnice między nimi. Zdaniem organu teza jaką skarżący sformułował w odwołaniu, iż postępowanie kontrolne jest postępowaniem podatkowym, wynika z błędnej wykładni art. 31 ks. Skarżący ograniczył się do wykładni językowej przepisu art. 31 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. Tymczasem wykładnia systemowa całego przepisu art. 31 (ust. 1 i ust. 2) prowadzi do wniosku, że przepisy Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie podatkowe mają zastosowanie uzupełniające, ograniczone, odpowiednie (a nie wprost) do postępowania kontrolnego. Ustawa o kontroli skarbowej odsyła więc do Ordynacji podatkowej w ograniczonym zakresie, w którym przebieg postępowania kontrolnego nie jest uregulowany całościowo przepisami ustawy o kontroli skarbowej. Jednak takie rozwiązanie nie pozbawia obu postępowań ich faktycznych i prawnych cech odrębności.

Jako kolejne skarżący zakwestionował pytania nr 195, 200 i 202.

Pytanie nr 195 brzmiało: "W rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychód podatnika nieprowadzącego działalności gospodarczej, uzyskany z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie w całości lub w części do używania osobie prawnej prowadzącej działalność handlową, uważa się:

A. obrót,

B. czynsz,

C. wartość czynszową."

Skarżący zaznaczył jako prawidłową odpowiedź "B", zaś według klucza prawidłową jest odpowiedź "C" wynikająca z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. (zwanej dalej pdof).

Pytanie nr 200 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatku rolnym, ulga z tytułu zagospodarowania nieużytków w celu utworzenia nowego gospodarstwa rolnego (po upływie okresu zwolnienia od podatku rolnego z tego samego tytułu) stosowana jest w podatku rolnym poprzez:

A. obniżenie kwoty podatku,

B. odliczenie od podstawy opodatkowania,

C. zastosowanie obniżonej stawki podatkowej."

Skarżący wybrał odpowiedź "B", a według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "A" oparta na art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.).

Pytanie nr 202 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn oraz ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, darowizna praw autorskich dokonana przez osobę prawną na rzecz osoby fizycznej jest opodatkowana:

A. podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

B. podatkiem od spadków i darowizn,

C. podatkiem dochodowym od osób prawnych".

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B", a zgodnie z kluczem prawidłowa jest odpowiedź "A" wynikająca z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 pdof. Wadliwość pytań nr 195, 200 i 202 skarżący upatruje w ich zbytniej szczegółowości. Nadto w doktrynie powszechnie przyjmuje się, iż prawo podatkowe stanowi obecnie postać oddzielnej gałęzi prawa, wyodrębnionej z prawa finansowego. Natomiast zdaniem organu, powyższe pytania mieszczą się w zakresie prawa finansowego, która to dziedzina prawa została wymieniona w art. 75a ust. 3 pa.

Pytanie nr 214 brzmiało: "Europejski nakaz aresztowania to dokument III filara Unii Europejskiej (współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych) przyjęty w formie:

A. rozporządzenia,

B. decyzji ramowej,

C. wspólnego stanowiska."

Skarżący zakreślił jako prawidłową odpowiedź "C", a prawidłową – według klucza - jest odpowiedź "B". Podniósł, iż w testach na aplikację adwokacką w latach ubiegłych zakres pytań nie wykraczał poza I filar Unii Europejskiej. Wskazał też, że właśnie do I filaru ogranicza się program nauki prawa Unii Europejskiej na uniwersyteckich wydziałach prawa. Odpowiadając na zarzut skarżącego, organ stwierdził, iż ustawa Prawo o adwokaturze nie ogranicza zakresu egzaminu w części dotyczącej prawa europejskiego tylko do I filara. III filar dotyczy kwestii istotnej dla działania Unii Europejskiej (współpraca policyjna i sądowa), co wydaje się szczególnie ważne dla aplikanta adwokackiego.

Pytanie nr 218 brzmiało: "Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych, jeżeli prezes sądu okręgowego sprzeciwił się podjęciu przez sędziego dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia, sprawę tę rozstrzyga:

A. kolegium sądu okręgowego na wniosek sędziego,

B. prezes sądu apelacyjnego na wniosek sędziego,

C. zgromadzenie ogólne sędziów okręgu na wniosek sędziego."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B". Natomiast w kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A" opartą na art. 86 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (zwanej dalej usp). W świetle tego przepisu, jeżeli prezes sądu sprzeciwił się podjęciu przez sędziego dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia, o których mowa w § 4, sprawę, na wniosek sędziego, rozstrzyga kolegium właściwego sądu. Skarżący – obok nadmiernej szczegółowości materii, której dotyczy ww. pytanie – zarzucił brak wprowadzenia zastrzeżenia "na wniosek sędziego", co wprowadziło go w błąd. Treść pytania sugeruje bowiem, iż sprawę, o której mowa w pytaniu 218, z urzędu rozpoznaje jeden z podmiotów wymienionych w propozycjach odpowiedzi, a art. 86 § 6 usp wymaga w tym zakresie wniosku sędziego, którego sprawa ta dotyczy.

Ustosunkowując się do tego zarzutu, organ stwierdził, iż pytanie nr 218 jest sformułowane jasno i precyzyjnie, a odpowiedź na nie znajduje się w treści przepisu art. 86 § 6 ustawy usp. Pytanie nie musiało zawierać sformułowania "na wniosek sędziego" (jak to sugeruje skarżący), albowiem znajdowało się ono w odpowiedziach. Zatem zarzut, że treść pytania wprowadziła skarżącego w błąd, organ uznał za wiążący się z indywidualnymi odczuciami skarżącego.

W dalszej kolejności skarżący zarzucił wadliwość pytaniom nr 220 i 221.

Pytanie nr 220 brzmiało: "Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych, urlopu dla poratowania zdrowia sędziemu udziela:

A. Minister Sprawiedliwości,

B. Prezes sądu apelacyjnego,

C. Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Skarżący zaznaczył odpowiedź "B", a według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "A" wynikająca z przepisu art. 93 § 3 usp.

Pytanie nr 221 brzmiało: "Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych, od wynagrodzenia sędziego:

A. nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne ,

B. odprowadza się składki na ubezpieczenie społeczne,

C. odprowadza się składki na ubezpieczenie społeczne po przejściu sędziego w stan spoczynku."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B". Natomiast w kluczu jako prawidłową wskazano odpowiedź "A" opartą na art. 91 § 9 usp.

Skarżący uznał ww. pytania (nr 220 i 221) za wykraczające poza zakres tematyki określonej w art. 75a pa. Powyższy przepis nie wymienia ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, a jedynie prawo ustroju sądów.

Natomiast według organu na pojęcie "prawo ustroju sądów" składają się zarówno regulacje dotyczące statusu prawnego sędziego, jak i dotyczące organów samorządu sędziowskiego, a także regulacje dotyczące działalności sądów i nadzoru nad tą działalnością. Katalog ustawowy zakresu egzaminu odwołuje się do gałęzi, działów prawa, a nie do nazw ustaw, o czym przesądza chociażby użycie małej litery przy opisie dziedzin prawa. Sądy powszechne (których ww. pytania dotyczyły) należą do sądów, które w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują wymiar sprawiedliwości, a zatem także ich ustroju dotyczy zakres egzaminu - "ustrój sądów".

Pytania nr 239 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo o adwokaturze, z chwilą zatarcia kary dyscyplinarnej, wykreślenie wzmianki o ukaraniu oraz usunięcie z akt osobowych adwokata dokumentów dotyczących ukarania następuje:

A. zarządzeniem Prezesa Sądu Dyscyplinarnego,

B. postanowieniem okręgowej rady adwokackiej,

C. zarządzeniem dziekana okręgowej rady adwokackiej."

Skarżący zaznaczył jako prawidłową odpowiedź "A", zaś według klucza prawidłowa jest odpowiedź "C" wynikająca z treści art. 95ł ust. 6 pa, zgodnie z którym z chwilą zatarcia kary dyscyplinarnej dziekan okręgowej rady adwokackiej zarządza wykreślenie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym oraz usunięcie z akt osobowych dokumentów dotyczących ukarania. Skarżący zarzucił, że odpowiedź ta w połączeniu z pytaniem nie tworzy zdania tożsamego z regulacją ustawową. Za prawidłową można byłoby uznać odpowiedź o następującej treści: "na zarządzenie dziekana okręgowej rady adwokackiej". Odpowiedź "C" nie jest więc poprawna.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ podniósł, iż treść pytania i odpowiedzi "C" są tożsame z brzmieniem przepisu art. 95ł ust. 6 pa, a brak w odpowiedzi słowa "na" nie zmienia istoty pytania i nie wpływa na prawidłowość wskazanej odpowiedzi.

Jako ostatnie skarżący zakwestionował pytania nr 244, 246 i 247.

Pytanie nr 244 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa, mandat osoby powołanej przez Prezydenta RP w skład Krajowej Rady Sądownictwa wygasa najpóźniej:

A. w ciągu trzech miesięcy po zakończeniu kadencji Prezydenta RP,

B. w ciągu jednego miesiąca po zakończeniu kadencji Prezydenta RP,

C. w dniu, w którym upływa kadencja Prezydenta RP."

Skarżący zakreślił jako prawidłową odpowiedź "C", a według klucza prawidłowa jest odpowiedź "A" oparta na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 100, poz. 1082 ze zm.).

Pytanie nr 246 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o Najwyższej Izbie Kontroli, w sprawach dyscyplinarnych pracownika mianowanego Najwyższej Izby Kontroli orzeka w pierwszej instancji:

A. Prezes NIK,

B. Komisja Dyscyplinarna,

C. Sąd Dyscyplinarny."

Skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "A", zaś według klucza odpowiedzi prawidłową jest odpowiedź "B" wynikająca z treści art. 89 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli - t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1701 (dalej zwanej nik).

Pytanie nr 247 brzmiało: "Kadencja Prezesa Najwyższej Izby Kontroli trwa:

A. 6 lat licząc od dnia złożenia przysięgi,

B. 6 lat licząc od powołania przez Sejm,

C. 5 lat licząc od doręczenia mu aktu powołania."

Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B" podczas gdy w kluczu odpowiedzi jako prawidłowa została wskazana odpowiedź "A" oparta na art. 205 ust. 1 Konstytucji i art. 16 ust. 1 nik.

W ocenie skarżącego, udzielenie odpowiedzi na pytania nr 244, 246 i 247 wymagało znajomości szczegółowych regulacji, a problematyka, jakiej dotyczą ww. pytania, nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia wykonywania zawodu adwokata. W tym kontekście skarżący wskazał na propozycje odpowiedzi na pytanie nr 247, podnosząc, iż miał wiedzę co do długości kadencji Prezesa NIK (6 lat), ale nie posiadał już tak szczegółowej wiedzy jaką jest dzień początkowy biegu terminu tej kadencji.

Organ nie podzielił również zarzutów skarżącego pod adresem trzech ostatnich z ww. pytań. Podkreślił, że szczegółowa znajomość prawa konstytucyjnego (pytanie nr 247), zagadnień związanych z organami kontroli państwowej (pytanie nr 246) oraz ustroju sądów (pytanie nr 244) jest nieodzowna dla prawidłowego wykonywania zwodu zaufania publicznego jakim jest zawód adwokata.

Powyższą decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uwzględnienie skargi w trybie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej zwanej p.p.s.a.) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również zbadanie prawnego upoważnienia Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi do podejmowania decyzji w imieniu Ministra Sprawiedliwości, a w przypadku ustalenia uchybień w tym zakresie - stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Zarzucił organowi:

• naruszenie art. 7 kpa polegające na rozpoznaniu odwołania w sposób tendencyjny, ukierunkowany na utrzymanie zaskarżonej uchwały w mocy i niezmierzający do dokonania właściwej oceny podniesionych zarzutów, a także rozpoznanie ich w sposób pobieżny, co również narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 kpa oraz

• naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez nieuzasadnienie w wystarczającym stopniu odmowy uwzględnienia wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów co do prawidłowości przeprowadzonego w dniu 20 września 2008 r. egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Skarżący powtórzył przy tym zarzut naruszenia wyrażonej w art. 32 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne w wyniku przeprowadzenia w roku 2008 egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, z którego obiektywnie znacznie trudniej niż w latach poprzednich można było uzyskać wynik pozytywny.

Zdaniem skarżącego organ nie dokonał stosownych ustaleń w zakresie porównania treści pytań z testu przeprowadzonego w roku 2008 z testami z lat ubiegłych, a przynajmniej nie dał temu wyrazu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że nawet pobieżna analiza w tym zakresie powinna prowadzić do ustaleń zgodnych z podniesionym przez niego zarzutem. Jako przykład skarżący podał nieporównywalnie większą niż w latach poprzednich liczbę pytań z części szczególnej kodeksu karnego (i to w kwestiach szczegółowych), bezprecedensową liczbę pytań z ustaw podatkowych (również o wyjątkowo szczegółowym charakterze), pytania z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, pytania z ustawy Prawo ochrony środowiska, z ustawy o kontroli skarbowej, z ustawy Prawo dewizowe, z regulacji dotyczących III filara Unii Europejskiej, a także z ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych.

Analizując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji pod kątem ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów, skarżący stwierdził, iż organ dokonał rozstrzygnięcia w sposób tendencyjny, ukierunkowany na utrzymanie zaskarżonej uchwały w mocy. Nie podzielił bowiem argumentacji skarżącego nawet w przypadku pytań, które były oczywiście źle sformułowane lub nie zawierały poprawnej odpowiedzi bądź zawierały więcej niż jedną poprawną odpowiedź.

W pełni podtrzymał zawarte w odwołaniu zarzuty, podnosząc iż wszystkie zostały rozpatrzone przez organ w sposób nieprawidłowy. Jako najbardziej rażące uchybienia organu w tym zakresie, skarżący ocenił stanowiska zajęte w kwestii zarzutów postawionych pytaniom o nr: 12, 18, 31, 75, 81, 95, 109, 183, 186, 193, 220 i 221.

Według skarżącego zaskarżona decyzja, w tym jej uzasadnienie, zaprzecza zasadom postępowania administracyjnego wyrażonym w art. 7 kpa i art. 8 kpa, a także wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa. Poza przytoczeniem treści pytań i zarzutów pod ich adresem, organ ograniczył się de facto do negowania argumentacji skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Wyjaśnił również, iż upoważnienie do podejmowania decyzji w imieniu Ministra Sprawiedliwości w zakresie rozpatrywania odwołań od wyników egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego w dniu 20 września 2008 r., zostało udzielone Dyrektorowi Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi na podstawie art. 268a kpa w zw. z art. 75j ust. 2 pa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest nieuzasadniona, choć nie wszystkie ustalenia i argumenty organu odwoławczego, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, zasługują na akceptację. Uwaga ta dotyczy pytania nr 75, jak również wątpliwości Sądu wywołało pytanie nr 186. Jednak skarżącemu zabrakło aż 9 punktów do liczby punktów 190, która gwarantowała pozytywny wynik egzaminu. Zatem nawet doliczenie mu 2 punktów nie zmieni tego, że w dalszym ciągu skutkiem braku 7 punktów nie osiągnie on tej liczby. Odnośnie bowiem pozostałych pytań, w tym zarzutów skarżącego sformułowanych na szerszej płaszczyźnie teoretycznej poruszanych zagadnień, związanych z przedmiotowym egzaminem, niż tylko poszczególne zakwestionowane pytania (o czym bliżej w dalszej części uzasadnienia), Sąd nie dopatrzył się po stronie organu nieprawidłowości, które mogłyby być uznane za mające wpływ na ostateczny wynik tej sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, odnosząc się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Minister Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, ocenia czy wynik egzaminu został ustalony prawidłowo. Prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu zależy od: 1) prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, 2) prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz 3) prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. II GSK 473/07). W tych warunkach sąd administracyjny może jedynie zbadać, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa – przez odniesienie się do argumentacji organu odwoławczego zawartej w decyzji, w świetle ustaleń dokonanych przez ten organ w związku z zarzutami zdającego.

Skarżący nie kwestionuje decyzji odwoławczej organu, ani utrzymanej nią w mocy uchwały Komisji, z powodu naruszenia trybu, nieprawidłowego przebiegu egzaminu czy podliczenia uzyskanych punktów. Kwestie formalnoprawne działania Komisji są zatem poza sporem w tej sprawie. Skarga koncentruje się zasadniczo na zarzucie naruszenia w sprawie, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne, skutkiem przeprowadzenia w roku 2008 egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką znacznie trudniejszego niż w latach poprzednich, oraz na zarzucie nieprawidłowości w/w 30 – tu w sumie pytań testowych; z tym że skarżący szczególnie wyeksponował na użytek skargi 11 z tych pytań (tj. nr: 12, 18, 31, 75, 81, 95, 109, 183, 193, 220 i 221). Zarzuty podważające prawidłowość pytań związane są również z ich trudnością i szczegółowością, a w niektórych przypadkach z wykraczaniem poza ustawowy zakres egzaminu.

Na tle stanowiska zajętego w sprawie przez organ, Sąd nie podziela zapatrywań skarżącego co do tendencyjnego i pobieżnego rozpoznania odwołania i niewystarczającego uzasadnienia odmowy uwzględnienia podniesionych w nim zarzutów. Przeczy tym zapatrywaniom treść decyzji odwoławczej, szeroko i szczegółowo odnoszącej się do każdego zarzutu odwołania. Między innymi nie ma racji skarżący stawiając, w kontekście przeprowadzenia przedmiotowego egzaminu, zarzut naruszenia zasady równego traktowania obywateli. Przede wszystkim zasadę tę należy łączyć z określonym miejscem i czasem analizowanego zagadnienia. Czas przeszły nie może być miarą odniesienia dla oceny stopnia trudności egzaminu przeprowadzonego we wrześniu 2008 r. i wyciągania na ten temat wniosków na podstawie pytań testowych i stopnia zdawalności analogicznych egzaminów w latach poprzednich. W kontekście zasady równego traktowania liczą się tu wyłącznie realia i uwarunkowania, w jakich przeprowadzono przedmiotowy egzamin we wrześniu 2008 r., a te były jednakowe dla wszystkich wówczas zdających kandydatów na aplikację adwokacką. W szczególności wszyscy oni zdawali ten sam test. Jednakowy dla wszystkich był więc poziom szczegółowości czy trudności pytań egzaminacyjnych. Odpada więc zarzut nierównoprawnego potraktowania skarżącego w tym względzie.

Ustawa Prawo o adwokaturze (pa) wyczerpująco reguluje organizację i sposób przeprowadzenia egzaminu konkursowego; przedmiotowy zakres egzaminu ustawa określa przez wymienienie w art. 75a ust. 3 dziedzin prawa, z których wiedza kandydata na aplikanta adwokackiego podlega sprawdzeniu w tym trybie. Przepis ten wyznacza zatem merytoryczne ramy konstruowania pytań egzaminacyjnych w formie testu wyboru. Ustawa ani rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze zm.) w żadnym ze swoich przepisów (w brzmieniu obowiązującym w czasie przeprowadzenia egzaminu, o którym mowa w tej sprawie) nie wypowiadają się natomiast na temat struktury tych pytań, stopnia szczegółowości czy poziomu trudności. Nie precyzują też aktów prawnych z danej dziedziny prawa, wyłącznie na podstawie których pytania te miałyby być przygotowywane. Kwestie te pozostawiają zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy – zespołowi konkursowemu, który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów (por. art. 75b ust. 4 i 6 pa oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką Dz. U. Nr 258, poz. 2159 ze zm.). Pytania egzaminacyjne nie mogą wychodzić poza akty prawne składające się na dziedziny prawa wymienione w art. 75a ust. 3 powołanej ustawy. Niewątpliwie przepis ten szeroko i ogólnie definiuje dziedziny prawa służące przygotowaniu pytań, posługując się sformułowaniem "z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego (...)" itd., jednak taka a nie inna była co do tego wola ustawodawcy. Nie wydaje się poza tym, żeby przepis ten nasuwał trudności interpretacyjne, aczkolwiek stwarza komisji konkursowej możliwość przygotowania pytań z rozległych przedmiotowo zakresów wiedzy prawniczej, co wpływa niewątpliwie na poziom trudności egzaminu. Jednak sama trudność egzaminu (przy uwzględnieniu, że zawsze takiej ocenie towarzyszą subiektywne odczucia zdającego) nie wpływa na kwestię jego prawidłowości, jeżeli organ zapewnił jednakowy dla wszystkich poziom sprawdzenia wiedzy kandydatów. Nie ma powodów do twierdzenia, żeby wymóg ten nie został w tej sprawie zachowany.

Przede wszystkim te same pytania w teście wyboru dotyczyły wszystkich zdających przedmiotowy egzamin. Zauważyć przy tym wypada, że skoro z woli ustawodawcy uzyskanie statusu aplikanta jest poprzedzone postępowaniem konkursowym, mającym na celu weryfikację wiedzy kandydatów aspirujących do zawodu adwokata i wyłonienie spośród nich najlepiej do tego przygotowanych merytorycznie, przy zapewnieniu równych szans wszystkim zdającym, to nie ma przeszkód do takiej interpretacji przepisu art. 75a ust. 3 ustawy pa, żeby przygotowanym na jego podstawie egzaminem konkursowym objąć możliwie szeroki zakres materiału prawniczego i to na odpowiednio wysokim stopniu szczegółowości (z dziedzin prawa wymienionych w przepisie), gdyż tylko takie podejście pozwala w lepszym stopniu sprawdzić znajomość wiedzy prawniczej przyszłych aplikantów. Wynikły z tego poziom trudności egzaminu nie może być postrzegany w kategoriach wpływu na jego zdawalność i ograniczania dostępu do zawodu, gdyż ma gwarantować, żeby do odbycia aplikacji adwokackiej, rozumianej jako forma szkolenia poprzedzająca pracę w zawodzie adwokata, zakwalifikowane były osoby o odpowiednio sprawdzonej stosownie do wymogów ustawy i najwyższej wiedzy prawniczej. W sytuacji, gdy wymieniony przepis został sformułowany na zasadzie wyliczenia dziedzin prawa, z których wiedza kandydatów na aplikantów podlega sprawdzeniu, a nie ściśle sprecyzowanych aktów prawnych, to mieli oni świadomość, że pytania egzaminacyjne mogą dotyczyć szerokiego spektrum zagadnień składających się na daną dziedzinę. Dla pomyślnego złożenia egzaminu – stosownie do art. 71i § 1 i 3 ustawy, wystarczyło z zestawu 250 pytań udzielić prawidłowej odpowiedzi na 190 pytań. Istniała więc stosunkowo duża liczba pytań (60), na które dopuszczalne było udzielenie błędnej odpowiedzi, tak z powodu niewiedzy zdającego, jak i nieprawidłowego zrozumienia pytania. Skarżący przekroczył ten limit, odpowiadając prawidłowo tylko na 181 pytań. Organ odwoławczy, czyniąc zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, potwierdził ten wynik.

Zarzut wymagania zbyt szczegółowej wiedzy skarżący sformułował na tle pytań nr 25, 130, 134, 157, 186, 195, 200, 202, 218, 220, 221, 244, 246, 247. W świetle powyższych założeń jest on sam w sobie oczywiście bezzasadny, skoro zespół konkursowy, przygotowując zestaw pytań, obowiązany był kierować się jedynie treścią w/w art. 75a ust. 3 pa, który poprzestając na wymienieniu dziedzin prawa, z których wiedza kandydata na aplikanta adwokackiego podlega sprawdzeniu, nie reguluje stopnia szczegółowości tych pytań, ani nie odsyła do innych kryteriów czy okoliczności (przykładowo do programów nauczania akademickiego), które szczegółowość tę by w określony sposób determinowały. Uznać zatem należy, że pytanie, które mieści się w zakresie dziedziny prawa wymienionej w art. 75a ust. 3 pa, nie może być podważone tylko z tego powodu, że zdaniem zdającego jest nadmiernie szczegółowe, a oprócz tego dotyczy problematyki - jak stwierdził skarżący - bez "istotnego (czy wręcz żadnego) znaczenia z punktu widzenia wykonywania zawodu adwokata". Ten ostatni aspekt szczegółowości skarżący zarzucił pytaniom nr 244, 246 i 247 dotyczącym problematyki regulowanej ustawami o Krajowej Radzie Sądownictwa i o Najwyższej Izbie Kontroli; podobny zarzut skarżący sformułował pod adresem pytania nr 218, gdyż "znalazło się ono w teście dla kandydatów na aplikantów adwokackich, a nie sądowych" (por. treść odwołania od uchwały Komisji). Tymczasem zakresem przedmiotowym testu objęte są m. in. takie dziedziny prawa, jak prawo ustroju sądów (pyt. nr 244), prawo konstytucyjne (pyt. nr 247), czy zagadnienia dot. organów kontroli państwowej (pyt. nr 246), które tworzą bazę przepisów nadających się do konstruowania pytań egzaminacyjnych.

Zarzut wykroczenia poza ustawowy zakres egzaminu, jaki wynika z art. 75a ust. 3 ustawy, czyli poza dziedziny prawa wymienione w tym przepisie, skarżący odniósł do pytań: nr 130 i 186, gdyż dotyczą prawa dewizowego, nr 195, 200, 202, gdyż dotyczą prawa podatkowego, nr 214, gdyż dotyczy III filara Unii Europejskiej, podczas gdy program nauki na uniwersytetach obejmuje I filar, oraz nr 220 i 221, gdyż dotyczą kwestii związanych z wykonywaniem zawodu sędziego a nie z prawem ustroju sądów.

Zarzutów tych Sąd również nie podziela. Prawo podatkowe jest niewątpliwie odrębną gałęzią prawa, zwłaszcza od prawa cywilnego, karnego czy też administracyjnego, jednak mieści się w ogólnym pojęciu prawa finansowego, na które składa się szereg gałęzi prawa, a to m. in. takie - oprócz prawa podatkowego – jak prawo dewizowe, prawo budżetowe, prawo bankowe. Zatem traktowanie prawa podatkowego jako odrębnej gałęzi prawa, nie zmienia faktu jego przynależności do dziedziny prawa finansowego przewidzianej w art. 75a ust. 3 pa. Podkreślić przy tym należy, że przepis ten nie odnosi się do gałęzi prawa, rozumianych jako wyodrębnione kompleksy norm prawnych, tylko wskazuje na określone dziedziny prawa, które jak np. prawo administracyjne, prawo konstytucyjne, skupiają w sobie szereg aktów prawnych mogących być – ze względu na przedmiot i zakres uregulowań – określanych jako autonomiczne gałęzie prawa, posiadające własną aparaturę pojęciową, itp. W tej sytuacji należy zaakceptować stanowisko organu, według którego pytania z prawa podatkowego mogą być objęte zakresem egzaminu konkursowego. Uwaga ta odnosi się również do pytań z zakresu prawa dewizowego, gdyż jest to gałąź prawa także przynależna do dziedziny prawa finansowego. Wbrew zarzutom skargi, poza przedmiotowy zakres egzaminu konkursowego nie wychodzą pytania nr 220 i 221, a to dlatego, że prawem ustroju sądów (chodzi tu w szczególności o ustawę z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, gdyż na tej ustawie bazują te pytania, a sama ustawa stanowi istotny element prawa ustroju sądów jako dziedziny prawa) objęta jest całość uregulowań dotyczących organizacji sądownictwa, na które składają się przepisy normujące zarówno problematykę działalności sądów i nadzoru nad nimi, problematykę samorządu sędziowskiego, jak i problematykę statusu prawnego sędziego. Zatem pytania z tego zakresu uregulowań mieszczą się w obrębie dziedziny prawa – ustroju sądów, którym to pojęciem posługuje się art. 75a ust. 3 pa.

Zarzutu wyjścia poza przedmiotowy zakres egzaminu przewidziany tym przepisem nie można też postawić pytaniu nr 214. Przepis art. 75a ust. 3 pa stanowi bowiem o sprawdzeniu wiedzy kandydata z zakresu m. in. prawa europejskiego, nie stawiając w tym względzie żadnych dodatkowych ograniczeń przy formułowaniu pytań, przykładowo wynikających z programu nauki tego prawa na uniwersytetach, czy z zawężenia do poszczególnych jego filarów. Skoro tak, na użytek egzaminu mogło być sformułowane każde pytanie pod warunkiem, że jest to pytanie z zakresu prawa europejskiego. Skarżący natomiast nie twierdzi, że pytanie nr 214 nie należy do tej dziedziny wiedzy, tylko jego nieprawidłowość upatruje w tym, że jest wynikiem rozszerzenia materiału egzaminacyjnego w stosunku do lat ubiegłych oraz wyjścia poza program nauki prawa na uniwersytetach. W kontekście wzmiankowanego przepisu art. 75a ust. 3 pa są to jednak zarzuty nienormatywne, bo oparte na dodatkowych założeniach, nie wynikających z tego przepisu i nie mogą tu zostać uwzględnione.

Nie może ulegać wątpliwości, że pytania egzaminacyjne powinny być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony egzaminowanego co do przedmiotu pytania. Relacja pomiędzy odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie. Poza tym pytania winny być testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia sporne w doktrynie i orzecznictwie.

Poza w/w pytaniami nr 75 i nr 186, reszta spośród pytań zakwestionowanych przez skarżącego odpowiada tym kryteriom.

Odnośnie pytania nr 75 wskazać należy, iż uprawnienie z art. 923 § 1 kc przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom bez względu na to, czy dziedziczą po spadkodawcy, zaś rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne. Nadto w przepisie tym wymieniono dwie grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z mieszkania po śmierci spadkodawcy, tj. małżonka i "inne osoby bliskie". O ile – w świetle art. 614 § 1 krio – małżonek w separacji nie jest małżonkiem, o którym mowa w art. 923 § 1 kc, o tyle wykluczenie go a priori z kręgu "osób bliskich" może budzić wątpliwości. Sytuacja małżonka po rozwodzie i małżonka w separacji jest różna. W pierwszym przypadku związek małżeński ustaje definitywnie, w drugim trwa z pewnymi modyfikacjami. Niewątpliwie stosunek bliskości względem spadkodawcy potwierdzać mogą nie tylko formalnoprawne więzi rodzinne, ale również więzi faktyczne.

Zatem w pytaniu nr 75 możliwe były dwie odpowiedzi "A" i "C", co narusza art. 75i ust. 1pa.

Istotne wątpliwości wywołuje również pytanie nr 186. Pytanie to - zdaniem Sądu – nie powinno znaleźć się w teście egzaminacyjnym, gdyż nie można na nie udzielić odpowiedzi wynikającej wprost z przepisu prawa (chodzi o art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe, w zw. z art. 127 § 3 kpa). Problem w tym pytaniu sprowadza się do kwestii, czy o dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym można mówić wtedy, gdy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy także wtedy, gdy właściwy jest ten sam organ administracji, który rozstrzygnął sprawę w pierwszej instancji. Dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w dwóch aspektach – materialnym oraz formalnym. W aspekcie materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji.

W doktrynie prezentowane są poglądy, że punkt ciężkości zasady dwuinstancyjności postępowania spoczywa na jej aspekcie materialnym, czyli na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast rzeczą drugorzędną jest czy właściwy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy jest inny organ (wyższego stopnia), czy ten sam, jako że dwuinstancyjność jest pojęciem procesowym, a nie ustrojowym, z tym że zamyka się w systemie organów administracji. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego natomiast (por. uchwałę z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/06) istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 kpa uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji, oczywiście z pominięciem przepisów ściśle powiązanych z procedowaniem w systemie nadrzędności organu wyższego stopnia nad niższym, oraz z wykorzystaniem wprost lub z nieodzowną modyfikacją innych przepisów postępowania odwoławczego (LEX nr 235169).

Przewidziana w art. 127 § 3 kpa instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle rozbieżnych poglądów doktryny oraz orzecznictwa, nie może więc być uznana jednoznacznie za wyjątek od zasady dwuinstancyjności. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego. Środek ten w istocie ma wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością, tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia.

W świetle tych rozważań, formułowanie pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonywanej przez organ oraz poglądów doktryny i orzecznictwa, narusza zasady konstruowania testu egzaminacyjnego wynikające z przepisów ustawy pa (art. 75i i art. 75 a ust.3).

Przechodząc do pozostałych pytań zakwestionowanych przez skarżącego, co do których Sąd podzielił stanowisko organu w kwestii ich prawidłowości, to – przy uwzględnieniu w całości wcześniejszych uwag na temat zarzutów dotyczących nierównego traktowania, szczegółowości i trudności pytań oraz wykraczania poza ustawowy zakres egzaminu – podkreślenia wymaga, że pytania te zostały oparte na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Zostały też sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoją argumentację, wskazując przepisy, z których wynikała odpowiedź z klucza. Należy przypomnieć, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Jeżeli stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej danym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się do takiej sytuacji ogólnej bez czynienia dodatkowych założeń. Poprawna odpowiedź na pytanie testowe w zakresie, o którym mowa w art. 75i pa musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Należy więc odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi, poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy.

Jeżeli chodzi o pytania nr 12, 18 i 31, organ przekonywująco odniósł się w decyzji odwoławczej do zarzutów skarżącego sformułowanych na tle tych pytań. Naruszenie miru domowego i przestępstwo wypadku drogowego, podobnie jak rozbój, to pojęcia określające typ przestępstwa, którymi posługuje się szeroko doktryna prawa karnego i orzecznictwo. Dodatkowo pojęcia rozboju używa się w Kodeksie karnym wprost w przepisie art. 280 § 2. Pojęcia te zatem pozostają w jednoznacznym i oczywistym związku z przepisami, na których oparte zostały wzmiankowane pytania i kontekstem tych pytań. Zasadnie organ też zauważył, że skoro przy przestępstwie naruszenia miru domowego oraz rozboju nie zawarto regulacji trybu ścigania, to zgodnie z ogólnymi regułami procesowymi (art. 9 kpk) przestępstwa te są ścigane z urzędu; ewentualny wniosek pokrzywdzonego nie ma znaczenia dla trybu ścigania. W tej sytuacji, skoro wymienione pytania oparte zostały na przepisach prawa i były sformułowane jednoznacznie, organ prawidłowo nie zaliczył skarżącemu wskazanych przezeń odpowiedzi na te pytania, gdyż wskazania te były błędne (niezgodne z kluczem odpowiedzi).

Na pytanie nr 22 skarżący udzielił odpowiedzi "B" – zgodnej z kluczem odpowiedzi – i organ zaliczył mu tę odpowiedź jako prawidłową. Mimo tego skarżący zakwestionował to pytanie. Jednak w zaistniałej sytuacji oraz wobec stwierdzonej poprawności konstrukcji tego pytania - co organ zasadnie wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – zarzuty skarżącego pozostają poza rozważaniami Sądu, jako de facto bezprzedmiotowe.

Pytanie nr 25 jest oparte na treści art. 290 § 2 kk. Przepis ten znajduje się w akcie prawnym, który objęty jest zakresem przedmiotowym egzaminu konkursowego (art. 75a ust. 3 pa). Zarzuty, iż pytanie wymaga zbyt szczegółowej wiedzy, czy też że przestępstwo z tego przepisu nie ma doniosłości praktycznej, nie mogą być uwzględnione, gdyż – jak już wcześniej zauważono – ustawa pa nie określiła stopnia szczegółowości pytań egzaminacyjnych ani gradacji przepisów, na których pytania te mają bazować.

Również pytanie nr 37 nie nasuwa żadnych istotnych wątpliwości. Prawidłowa według klucza odpowiedź "B" wynika wprost z art. 465 § 2a kpk, zaś podana przez organ argumentacja w tym względzie jest uzasadniona.

Nie ma też racji skarżący podważając poprawność pytania nr 81. W pytaniu tym nie może być większych wątpliwości co do tego, że prawidłowa jest wyłącznie odpowiedź "B" (a nie "A" jak podał skarżący, czy też dwie, a nawet trzy, co sugeruje). Wskazuje na to wyraźnie treść art. 599 § 2 kc, który stanowi, że "(...) sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna". Wbrew stanowisku skarżącego, pojęcie bezskuteczności nie jest szersze od nieważności ani tożsame z nieważnością, co organ szczegółowo wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę.

Za zasadną należy uznać argumentację organu odwoławczego dotyczącą pytania nr 95. Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B", a prawidłową była odpowiedź "C". Zdający miał udzielić odpowiedzi dotyczącej skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 4 kpc skarga kasacyjna powinna być oczywiście uzasadniona, co oznacza, że nie może być oczywiście bezzasadna. Jeżeli nie jest oczywiście uzasadniona, to stosownie do art. 3989 § 2 kpc Sąd Najwyższy odmawia jej przyjęcia do rozpoznania, a więc prawidłowa w pytaniu była wyłącznie odpowiedź "C". Poza tym nie nasuwa zastrzeżeń uwaga organu, że powołanie podstawy prawnej w kluczu odpowiedzi nie jest wymogiem poprawności testu. Zatem błędnie podany w kluczu odpowiedzi przepis, jako podstawa prawna tej odpowiedzi, nie rzutuje na prawidłowość konstrukcji samego pytania.

Pytanie konkursowe nr 109 oparto na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Zostało sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, tj. odpowiedź "A", podczas gdy skarżący udzielił odpowiedzi "C". Odpowiedź "A" wynika wprost z art. 3985 § 1 kpc, natomiast skarżący uzasadnia swoje odmienne stanowisko w tej kwestii dodatkowymi założeniami, które pozostają poza logiką i kontekstem tego pytania. Tymczasem, jak już wyżej zaznaczono, zdający musi dostosować odpowiedź do pytania bez czynienia takich założeń.

Odpowiedź "C" wskazana w pytaniu nr 130 jako prawidłowa, również nie wywołuje żadnych wątpliwości; konstrukcja tego pytania oparta została na przepisach prawa dewizowego, które w myśl wcześniejszych wywodów, wchodząc w zakres prawa finansowego, mogły być objęte egzaminem konkursowym na aplikację adwokacką.

Pytanie nr 132 znajduje natomiast uzasadnienie w treści przepisów art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji. Wskazana w kluczu odpowiedzi jako prawidłowa odpowiedź "A" wynika jednoznacznie z tego przepisu. Jak już wyżej zwrócono uwagę, na udzielenie prawidłowej odpowiedzi na każde pytanie istotny wpływ ma jego uważna lektura. Sąd podziela argumentację organu powołaną w decyzji odwoławczej na uzasadnienie konstrukcji tego pytania i prawidłowości zaproponowanej w nim odpowiedzi "A".

Nie ma również żadnych powodów do kwestionowania prawidłowości pytania nr 134. Zarzut nadmiernej jego szczegółowości jest bezpodstawny, gdyż ustawa pa nie wprowadziła w tym względzie żadnych ograniczeń, poprzestając na określeniu przedmiotowego zakresu egzaminu konkursowego.

Odnośnie pytania nr 152 należy zgodzić się z organem, iż odzwierciedla ono treść przepisów art. 99 § 1 i 2 kp. Podana w kluczu odpowiedź "A" jest jedyną prawidłową. Sąd nie ma zastrzeżeń, wbrew zarzutom skarżącego, co do poprawności sformułowania tego pytania.

Nie wywołuje też wątpliwości, że jedyną prawidłową odpowiedzią w pytaniu nr 157 jest odpowiedź "A" oparta na przepisach art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Z powodów już wyżej omawianych przy innych pytaniach, zarzut zbytniej szczegółowości tego pytania nie może zostać uwzględniony. Mieści się ono w kategorii pytań z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, która to dziedzina wymieniona została w art. 75a ust. 3 ustawy pa jako dziedzina prawa, z której znajomości wiedza kandydata na aplikanta adwokackiego podlega sprawdzeniu.

Pytanie nr 177 oparte zostało na przepisach art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a wskazana w kluczu odpowiedzi jako prawidłowa odpowiedź "C" wynika wprost z tych przepisów i jest jedyną prawidłową. W szczególności, organ zasadnie wywiódł na podstawie ich treści, że obiekty budowlane to budynki, budowle i obiekty małej architektury; zatem obiekt małej architektury jest innym niż budynek i budowla obiektem budowlanym. Dlatego wariant odpowiedzi "B" na to pytanie, wskazany przez skarżącego, nie mógł zostać zaakceptowany.

Jedyną prawidłową odpowiedzią jest także odpowiedź "B" w pytaniu nr 183, wynikająca jednoznacznie z art. 16 § 1 kpa. Zarzut, że pytanie to zawiera propozycję dwóch poprawnych odpowiedzi jest nieuzasadniony. Jak wskazał organ odwoławczy, na gruncie przepisów kpa określenie "prawomocne" nie może być utożsamiane z pojęciem "decyzji ostatecznej". Wymieniony przepis stanowi zaś wyraźnie, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. W związku z uwagami skarżącego dotyczącymi art. 127 § 3 kpa, wypada dodać, że po wyczerpaniu trybu postępowania z tego przepisu (to jest wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) też mamy do czynienia z decyzją ostateczną.

Nie budzi zastrzeżeń Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do pytania nr 193. Sąd podzielił tu argumentację organu wskazującą, że jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" podana w kluczu odpowiedzi, która wynika z art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej w zw. z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Jak słusznie podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, a wcześniej wykazał w zaskarżonej decyzji, postępowanie kontrolne jest formą kontroli skarbowej (do czego odnosiło się pytanie), a nie postępowaniem podatkowym. Organ wyjaśnił też różnice między tymi postępowaniami.

Co do pytań nr 195, 200 i 202 skarżący zasadniczo nie kwestionował ich merytorycznej poprawności, tylko zarzucił im zbytnią szczegółowość oraz niemieszczenie się w zakresie przedmiotowym egzaminu konkursowego. Bezzasadność tych zarzutów wykazano w pierwszej części motywów, podobnie jak odniesiono się już wyżej do zarzutów stawianych pytaniom nr 214, 220, 221, 244, 246, 247. Nie ma potrzeby powtarzania tej argumentacji, poza odnotowaniem, że pytania te zostały poprawnie skonstruowane, z propozycjami odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, gdyż wynikała wprost z przepisu prawa. Argumentacja organu na uzasadnienie tych pytań nie budzi zastrzeżeń.

Jeżeli chodzi o pytanie nr 218, to jest ono oparte na przepisie art. 86 § 2 ustawy o ustroju sądów powszechnych, a jedyna prawidłowa odpowiedź "A" wynika z tego przepisu. Zarzuty na tle tego pytania są nieuzasadnione. Tak samo bezzasadnie podważa skarżący pytanie nr 239 utrzymując, że nie zawiera ono żadnej prawidłowej odpowiedzi (por. treść odwołania od uchwały Komisji). Tymczasem organ przekonywująco wykazał, że jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest wskazana w kluczu odpowiedź "C", wynikająca z treści art. 95ł ust. 6 ustawy pa. Ewentualny mankament tego pytania skutkowany brakiem słowa "na" zarządzenie dziekana; w pytaniu jest – "zarządzeniem dziekana", nie wykracza poza kwestię jego stylistyki, a tym samym – jak słusznie zauważył organ – nie zmienia istoty pytania i nie wpływa na prawidłowość wskazanej odpowiedzi.

W świetle powyższego należało uznać, że poza w/w dwoma zakwestionowanymi przez Sąd pytaniami (nr 75 i nr 186), co jak wykazano nie miało istotnego wpływu na treść ostatecznego rozstrzygnięcia tej sprawy, a to wobec pozostałej liczby 7 brakujących skarżącemu punktów do uzyskania liczby punktów 190, w pozostałym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W szczególności, wbrew stanowisku skargi, organ w sposób wyczerpujący i przekonywująco odniósł się do zarzutów skarżącego, należycie uzasadniając odmowę ich uwzględnienia. Sąd nie dopatrzył też w działaniu organu w tej sprawie żadnych innych naruszeń procedury administracyjnej, w tym podnoszonej w skardze wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu uzasadnienie to odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa, tak że możliwe było skontrolowanie podjętego przez organ rozstrzygnięcia sprawy, z punktu widzenia zgodności z prawem. Organ wykazał też umocowanie Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi do podejmowania decyzji w imieniu Ministra Sprawiedliwości.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że jest bezpodstawna.