Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1411/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi P. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, określił P. zwanej dalej Skarżącą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie [...] zł.

Organ I instancji ustalił, iż Skarżąca jest właścicielem zabudowanych nieruchomości położonych w miejscowości T. gmina P. o łącznej powierzchni [...] m2. Grunty znajdujące się w posiadaniu innych podmiotów, tj. Gminnej Spółdzielni "S." w P. o powierzchni [...] m2 oraz H. w T. o powierzchni [...] m2 zostały zgłoszone i opodatkowane. Organ I instancji wskazał ponadto, iż w 2003 r. Skarżąca opodatkowała las o powierzchni [...] m2 oraz pozostałe grunty o powierzchni [...] m2. Natomiast grunty o powierzchni [...] m2 pod domem kultury, boiskiem sportowym i budynkami zaliczonymi do zabytków zwolnione są od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9. poz. 84) zwanej dalej w skrócie "u.p.o.l."

Organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na to, że Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, co do zasady do opodatkowania gruntów i budynków przyjęto stawkę podatku określoną dla gruntów i budynków "pozostałych".

Organ ustalił ponadto, iż na gruntach o powierzchni [...] m2 i w budynku o powierzchni [...] m2, będących również własnością Skarżącej, prowadzona jest działalność gospodarcza przez osoby fizyczne, które nie mają do tych gruntów i budynków żadnego prawa własności, żadnej umowy najmu (apteka, poczta). W budynku mieszkalnym zaś o powierzchni [...] m2 zamieszkują osoby fizyczne.

Stąd też grunty te i budynki opodatkowane zostały według stawki przewidzianej dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, gdyż, jak podkreślił organ, wyłącznym ich właścicielem jest Skarżąca. Zauważył ponadto, iż grunty te i budynki znajdują się wprawdzie w posiadaniu osób trzecich, jednakże nie legitymują się one tytułem prawnym do tych nieruchomości, a zatem nie można ich traktować jako posiadaczy samoistnych. Podmioty te, zdaniem organu, nie spełniają bowiem warunków określonych w art. 336 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny zwanej dalej k.c. Powyższe potwierdzają zeznania świadków.

Od tej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 ust. 1, art. 3 i 5 u.p.o.l. Podkreśliła, że organ I instancji nie wykonał wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zawartych w decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., którą uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 2004 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Skarżąca zaznaczyła, że ani w 2003 r., ani w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera również żadnych pożytków cywilnoprawnych oraz nie zawierała żadnej umowy najmu czy też dzierżawy nieruchomości położonych w T. objętych KW [...] i KW [...] Umowy takie zawierała spółka H. w T;, w której posiadaniu te nieruchomości się znajdują. Kwestia ta nie została, zdaniem Skarżącej, przez organ I instancji wyjaśniona.

Skarżąca podniosła ponadto, że przedmiotowe nieruchomości nie zostały jej przekazane. Na koniec wniosła o zawieszenie postępowania podatkowego z uwagi na podjęte przez Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz Zarząd Spółki H. działania, zmierzające do podważenia jej tytułu własności do nieruchomości. Jako podstawę prawną zawieszenia wskazała art. 201 ord. pod.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na treść art. 336 k.c. organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie wykazano, iż osoby władające nieruchomościami Skarżącej nie są posiadaczami samoistnymi w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, gdyż, jak wynika z protokołów przesłuchania świadków, władają one tymi nieruchomościami bez tytułu prawnego, wiedząc przy tym, że ich właścicielem jest Skarżąca. Jednocześnie osoby te nie roszczą sobie prawa własności do tych nieruchomości, lecz postępują z nimi jakby przysługiwało im inne prawo do rzeczy.

Stąd też mimo, iż Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, to z uwagi na to, że prowadziły ją osoby we władaniu których znajdowały się wskazane w decyzji grunty oraz budynek, organ I instancji prawidłowo zastosował stawki dla budynków i gruntów związanych z działalnością. Nieistotnym dla wyboru stawki oraz podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku jest bowiem okoliczność, czy osoby te posiadały tytuł prawny do władania przedmiotową nieruchomością. W konsekwencji prawidłowo przyjęto, iż obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu tej nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 120, 121 i 122 ord. pod. Odnosząc się zaś do wniosku Skarżącej o zawieszenie postępowania organ poinformował, iż w jego ocenie nie zachodzą przesłanki do jego zawieszenia.

W skardze na tę decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości jako wydanej z naruszeniem:

- art. 120, 121 § 1, 122, 124 ord. pod. poprzez niedostateczne wyjaśnienie istotnych kwestii prawnych wynikających z art. 1a ust. 1 pkt 1, 2, 3 i ust. 2 u.p.o.l. skutkujących naruszeniem art. 4, 5 i 7 ord. pod. oraz art. 21 ord. pod.

- art. 22 § 2 ord. pod. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż pobrany podatek byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego od dochodu przewidywanego na dany rok podatkowy,

- art. 187 ord. pod.,

- art. 201 ord. pod. w związku z odmową zawieszenia postępowania mimo wielu toczących się postępowań kwestionujących prawo własności Skarżącej do wskazanych w skardze nieruchomości,

- przepisów dotyczących pobrania tak ustalonego podatku od nieruchomości z nadpłaty.

Skarżąca ponowiła zarzut, iż organy podatkowe ograniczyły postępowanie dowodowe do kilku osób zajmujących budynki mieszkalne i do lokali użytkowych (poczta, apteka, kiosk spożywczy), podczas gdy nieruchomości Skarżącej zajmuje ponad 260 osób (zabudowane ogródki działkowe, garaże i inne budowle). Charakter tych ostatnich nie został wyjaśniony.

Skarżąca zwróciła uwagę, iż zgodnie z nową definicją zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Tymczasem Skarżąca nie jest w posiadaniu tych nieruchomości, które zostały opodatkowane według stawki przewidzianej dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Co więcej nieruchomości objęte KW[...],[...] i [...] nigdy nie zostały jej przekazane. Wprawdzie zarząd spółki H. w T. takie próby w zakresie części nieruchomości objętej KW [...] podejmował, jednakże Skarżąca nie wyraziła zgody na częściowe spełnienie świadczenia, gdyż przyjęcie zdewastowanej i obciążonej części nieruchomości naruszałoby, zdaniem Skarżącej, w sposób uzasadniony i istotny jej interes. W tej sprawie toczy się zresztą postępowanie przed Sądem Okręgowym w S. (sygn. akt [...] ) o wydanie całej nieruchomości.

Za nieuzasadnione Skarżąca uznała wywody organów podatkowych dotyczące posiadacza samoistnego. W jej ocenie organy nie kwestionują z jednej strony faktu, iż, jak podniesiono w zaskarżonej decyzji, podmioty w posiadaniu których znajdują się grunty i budynki władają nimi bez tytułu prawnego, z drugiej zaś pomijają przesłankę wynikającą z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Odnosząc się do kwestii odmowy zawieszenia postępowania w trybie art. 201 ord. pod. Skarżąca podniosła, że z wniosku Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz zarządu spółki H. w T. toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji denacjonalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 1997 r., a dodatkowo także postępowanie z powództwa zarządu powołanej wyżej spółki o wykreślenie Skarżącej z księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd zauważa, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza materiałem dowodowym zebranym w sposób wyczerpujący pozwalającym na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Należy zauważyć, iż organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do nieważności postępowania i naruszenia prawa materialnego.

W przedmiotowej sprawie organ podatkowy oparł decyzję między innymi na dowodach przesłuchania Z.D., H.S., J.W., A.G., J.W., Z.G., H. R. z dnia 3 listopada 2004 r. Były to osoby zamieszkujące budynki Skarżącej a niektóre z nich prowadziły działalność gospodarczą - apteka, poczta, sklep. Przesłuchanie stron dokonane było w celu ustalenia czy ww osoby są posiadaczami samoistnymi. Zawiadomienie o wyznaczeniu terminu przesłuchania na dzień 3 listopada 2004 r. zostało odebrane przez stronę Skarżąca w dniu 27 października 2004 r. Przesłuchania te odbyły się w dniu 3 listopada 2004 r. Przy czym w czynności tej nie brała udziału strona skarżąca. W tym miejscu Sąd zauważa, iż z uwagi na to, że taką czynnością w rozpatrywanej sprawie były przesłuchania świadków, istotne znaczenie ma w tym wypadku respektowanie przez organ podatkowy obowiązków wynikających z art. 190 § 1 ord. pod., który stanowi, iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Organ podatkowy uchybił temu terminowi, ponieważ od dnia powiadomienia strony o przesłuchaniu świadków tzn. 27 października 2004 r. do dnia wyznaczenia przesłuchania tj. 3 listopada 2004 r. minęło 7 dni. Zatem najwcześniejszym terminem, w którym mogło dojść do przesłuchania był 4 listopada 2004 r. Skarżąca nie ze swojej winy nie mogła wziąć udziału w przesłuchaniu ww osób. Zatem dowód ten uzyskany z naruszeniem przepisów procesowych nie może być uznany za dowód w sprawie.

W ocenie Sądu należy również wyjaśnić kwestię podstawy opodatkowania. Strona skarżąca twierdzi, że podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia [...] ha oraz grunt zajęty pod zabudowania szkolne. W celu prawidłowego określenia podstawy opodatkowania w decyzji należy wskazać określone nieruchomości wraz z nr ewidencyjnym działki oraz jej powierzchnią i określić podatek w zależności od rodzaju nieruchomości. Również należy wskazać rodzaj nieruchomości tzn. przemysłowa, droga publiczna. Należy także określić sposób wykorzystywania poszczególnych nieruchomości tzn. wskazać jaka działalność (gospodarcza, kulturalna-oświatowa, sportowa, itp. jest prowadzona na danej nieruchomości ze względu na istniejące zwolnienia wynikające z art. 7 upol oraz wyłączenia z opodatkowania zawarte w art. 2 upol.. Takie uzasadnienie decyzji pozwoli zidentyfikować poszczególne przedmioty opodatkowania i przyporządkować odpowiednie stawki podatku.

Ponadto, z art. 1a. ust. 1 upol obowiązującego w 2004 r. wynika, że za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – ustawodawca uważa grunty, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) upol, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Z kolei działalność gospodarcza zdefiniowana została jako działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2. Jest to zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Zatem sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt jest związana z pro wadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty nie wykorzystywane w danym momencie, gdzie prowadzona jest innego rodzaju działalność niż gospodarcza (np. socjalna), należy uznać za związane z działalnością gospodarczą. W definicji nie ma warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę (por. uchwała NSA z 2.4.2001 r. (FPK 3/00, POP 2002/3). W literaturze przedmiotu np. Opłaty lokalne, 2003 Leonard Etel l, Uniwesytet w Białymstok( komentarz dotyczący art. 1a upol) odnośnie określenia "posiadania" przez przedsiębiorcę zauważa się, iż "posiadanie nie może być odnoszone tylko i wyłącznie do posiadania w rozumieniu art. 336 KC. Również władający nieruchomością na podstawie innych tytułów prawnych niż objętych zakresem przedmiotowym kodeksu cywilnego jest posiadaczem w rozumieniu przyjętym na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W doktrynie wskazuje się, że w niektórych ustawach ustawodawca posługuje się tym terminem w celu oznaczenia władztwa ekonomicznego nad rzeczą, pozwalającego na korzystanie z niej bez względu na fakt czy władztwo to jest wyrazem prawa (własności, użytkowania, dzierżawy), czy też nie jest z takim prawem związane. Taką ustawą jest właśnie ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, gdzie używa się pojęcia posiadanie na określenie korzystania przez przedsiębiorcę bez względu na istnienie i rodzaj tytułu prawnego do władania nieruchomości. Sam fakt objęcia we władanie przez przedsiębiorcę nieruchomości powoduje, że staje się on jej posiadaczem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tego typu posiadaczem jest zarówno przedsiębiorca mający prawo własności danej nieruchomości, jak też mający tę nieruchomość w trwałym zarządzie na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami a także ten, kto korzysta z nieruchomości sąsiada-właściciela bez jego wiedzy i zgody. Sam fakt wykorzystywania nieruchomości przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że to przedsiębiorca staje się posiadaczem tejże, a w związku z tym staje się ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ten rodzaj władztwa ekonomicznego nad nieruchomością nie przesądza o tym, kto będzie podatnikiem. Przedsiębiorca wykorzystujący grunty osoby fizycznej do prowadzenia działalności gospodarczej nie będzie podatnikiem. To ta osoba fizyczna jest podatnikiem, płacącym podatek od gruntu wykorzystywanego przez przedsiębiorcę, a więc wg najwyższych stawek. Sąd podziela ten pogląd zaprezentowany przez organy podatkowe w zaskarżonej decyzji. Przy czym Sąd rozumie skomplikowaną sytuację Skarżącej Spółki, co do sytuacji cywilnoprawnej w jakiej się znalazła po częściowym odzyskaniu majątku. Jednak ten fakt w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, był bez znaczenia w szczególności w przypadku opodatkowania podatkiem od nieruchomości zajętych przez osoby trzecie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej stawkami przypisanymi dla działalności gospodarczej. W tym miejscu Sąd zauważa, iż dopiero przesłuchania osób zajmujących ww lokale, przy zachowaniu przepisów postępowania, wykażą czy są oni posiadaczami samoistnymi. Ten fakt pozwoli na prawidłowe wskazanie podatnika podatku od nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze zarzut strony, naruszenia art. 122 i 123 § 1 Ordynacji podatkowej jest uzasadniony.

Ze względu na powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.