Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1998/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J C na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]lipca 2021 r. nr: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz J C kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r., nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej jako "k.p.a."), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.C.– utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organy.

J.C. (dalej także "skarżący") w dniu [...] lutego 2018 r. złożył do Wójta Gminy R. (dalej także "organ I instancji") pismo w sprawie zalewania należącej do niego działki o nr ew. [...] w m.S.. Zwrócił się o odprowadzenie wody deszczowej gromadzącej się na jego gruncie, a także o wydanie decyzji administracyjnej w myśl przepisów ustawy - Prawo wodne. Prośbę swą motywował tym, że właściciele nieruchomości sąsiedniej oznaczonej nr ew.[...], zasypują istniejące do tej pory rowy odwadniające, podnoszą teren i usypują wały ziemi. Z tego powodu w stawie położonym na jego działce gromadzi się nadmiar wód deszczowych, których nie zdoła odebrać istniejąca melioracja, co z kolei prowadzi do zalewania piwnicy budynku mieszkalnego.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. przeprowadzono dowód w postaci oględzin działki o nr ew. [..]położonej w m.S.

W oparciu o ustalenia ww. oględzin oraz opinię sporządzoną w okresie od kwietnia do lipca 2018 r. przez rzeczoznawcę mgr inż.W.P., Wójt Gminy R. decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] nakazał: M.C., A.K., J.K., K.M., W.R. oraz A.S. odtworzenie koryta rowka odpływowego znajdującego się na należącej do ww. osób działce nr ew.[...].

Od wspomnianej decyzji odwołała się – w ustawowym terminie –J.K.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (zwanej dalej również: "Kolegium" bądź "organem II instancji") uchyliło w całości rozstrzygnięcie Wójta Gminy R. z [...] stycznia 2019 r. i przekazało sprawę organowi I instancji celem ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z zaleceniami Kolegium, Wójt Gminy R ustalił, że na gruncie o nr ewid. [...] nie widnieje w ewidencji żaden rów odpływowy, który stanowiłby urządzenie melioracji wodnej w kontekście zapisów ustawy - Prawo wodne.

W dniu [...] września 2020 r. przedstawiciele Urzędu Gminy w R. dokonali wizji terenowej dotyczącej zweryfikowania możliwości technicznego wykonania rowu melioracyjnego na działkach o nr ewid. [...] położonych w m. S. zgodnie z przedłożonym przez rzeczoznawcę W.P.projektem pn.: "Opracowanie analizy i wskazanie sposobu uregulowania, zakłóconych przez zabudowę siedliskową, stosunków wodnych w miejscowości B.". Podczas wizji stwierdzono, że na działce nr ewid. [...] w najniższym punkcie umożliwiającym budowę rowu odwadniającego znajduje się zabudowa w postaci: betonowego ogrodzenia, utwardzonego terenu oraz budynku mieszkalnego i gospodarczego, które uniemożliwiają wykonanie odwodnienia. Ze względu na ukształtowanie terenu i różnice jego wysokości (punkt nr 2 położony jest o około 1,5 m wyżej od punktu nr 1) brak jest innej możliwości wykonania rowu. W związku z powyższym stwierdzono, że propozycja wykonania rowu według ww. opracowania jest technicznie niewykonalna.

Wobec powyższych ustaleń, decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak:[...], Wójt Gminy R. odmówił nałożenia na współwłaścicieli działki o nr ew. [...] obowiązku odtworzenia spornego koryta rowka odpływowego.

Odwołanie od tej decyzji – z zachowaniem ustawowego terminu – złożył J.C..

Rozpoznając odwołanie Kolegium wskazało na ustalenia potwierdzające, że zasypane koryto rowka odpływowego na działce nr ew. [...] nie jest zaewidencjonowane i nie jest urządzeniem melioracji wodnej w kontekście zapisów Prawo wodnego, co oznacza, że organem właściwym w sprawie był Wójt Gminy R.

Organ II instancji przypomniał, że skoro przedmiotem sprawy jest uregulowanie stosunków wodnych na gruncie, to podlega ona rozstrzygnięciu na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. W świetle art. 234 tej ustawy, w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody

Kolegium powołało się na wnioski opracowania sporządzonego przez rzeczoznawcę mgr inż.W.P., które dotyczyło braku odpływu wody po nadmiernych opadach z przepełnionych naturalnych stawów zlokalizowanych na powierzchni gospodarstw będących własnością A.G. (działka nr ew.[...]) i J.C.(działka nr ew.[...]), u którego następstwem powyższego jest także okresowe podtapianie piwnicy domu mieszkalnego. Biegły wskazał m.in., że przed melioracją terenu nadmiar wód opadowych i roztopowych odpływał w najniższym miejscu doliny płytkim rowkiem do rzeki R. (biegły zaznaczył, że dotąd istnieją fragmenty starego rowka z przepustami). Przez wiele lat sprawnego funkcjonowania drenażu tylko lokalnie i okresowo woda zbierała się w korycie starego rowka. Obecnie po 46 latach funkcjonowania drenażu nastąpiła jego dekapitalizacja techniczna. Ponadto na odcinku ujściowym do rzeki R. całkowicie zaorano i zlikwidowano rowek. Rozbudowano siedliska, w dwóch przypadkach kosztem gruntów przez które przebiegał rowek. Najgorsza sytuacja do uregulowania powstała w górnej części kotliny gdzie istnieją dwa stawy, po jednym na działce nr{...] . Stawy połączone są płytkim rowkiem, ale bez odpływu, ponieważ podwyższono teren działki nr ew. [...]i zasypano istniejący rowek odpływowy. Biegły wskazał, że należy przywrócić rowek do stanu pierwotnego, niezależnie od tego, że nie figuruje on w ewidencji urządzeń melioracyjnych, ponieważ istniał a jego przebieg wskazuje mapa ewidencyjna melioracji w skali 1:2000 z 1970 r. Reasumując biegły stwierdził, że na gruncie nr ew. [...] dokonano zmiany hydromorfologicznej zasypując dowiezioną ziemią nieckę terenową i stare koryto istniejącego rowka odpływowego. Faktem tym spowodowano zatrzymanie odpływu wody z dwóch stawów leżących na gruntach nr ew.[...]. W niżej położonym stawie nastąpiła kumulacja wody, a wysoki stan wody spowodował jej wylew na łąkę poza naturalną linię brzegową, podniesienie poziomu wody gruntowej i w efekcie zalanie piwnicy w domu mieszkalnym na działce nr ew.[...].

W ocenie biegłego powstałe problemy z nadmiarem wody wskazują na pilną potrzebę odbudowy starego płytkiego rowka (bruzdy, przegonu) na całej długości doliny z odpływem do rzeki R., który jak wynika z załączonego planu przebiegałby przez działki nr ew.[...]. Z kolei drugie zagadnienie związane z odwodnieniem piwnicy leży, w ocenie biegłego, w czynności samego właściciela, który powinien wykonać drenaż opaskowy budynku z odpływem wody do zbieracza "b" działu nr [...] drenażu melioracyjnego, na co jest zgoda odpowiedzialnego za stan techniczny urządzeń Związku Spółek Wodnych w P.

Mając to na uwadze Kolegium podkreśliło, że według ustaleń wizji terenu przeprowadzonej w dniu [...] września 2020 r. zaproponowane przez biegłego rozwiązane odbudowy przedmiotowego koryta starego rowka na całej długości doliny z odpływem do rzeki R. jest technicznie niewykonalne, ze względu na zabudowę i ukształtowanie terenu na działce nr ew.[...]. O ile zatem rację ma skarżący, że to właściciel działki nr [...]dokonał zasypania rowku odprowadzającego wodę ze stawów, o tyle tylko zobowiązanie tego właściciela do odbudowy rowka na jego działce nie doprowadzi do pożądanych skutków odwodnienia terenu. Rowek bowiem trzeba odbudować nie tylko na terenie działki[...], ale również działkach nr[...], co jednak nie jest technicznie możliwe.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził sięJ.C., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuca rażące naruszenie prawa, tj.:

- art. 234 ust. 3 w zw. z art. 234 ust. 2 w zw. z art. 234 ust. 1 ustawy - Prawo wodne - poprzez wadliwą wykładnię przywołanych przepisów polegającą na przyjęciu, że przesłanką konieczną do zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest ustalenie, że oprócz stwierdzenia, iż spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, odwrócenie dokonanych zmian stanu wody przez "uciążliwego sąsiada" musi dać stu-procentową gwarancję nie zalewania działki należącej do skarżącego z powodu innych, dodatkowych czynników, tj. zapobieżenia całkowicie problemowi zbyt dużego gromadzenia się wody na działce skarżącego - co stanowi oczywistą rażącą nadinterpretację przywołanych norm prawnych, jako że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że dla zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest jedynie ustalenie, czy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie;

- art. 234 ust. 3 Prawa wodnego - poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu polegającą na błędnym rozumieniu przez organ odwoławczy związku przyczynowo -skutkowego, który winien mieć zależność między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim i przyjęcie przez organ, że w niniejszej sprawie ocena tego związku przyczynowo - skutkowego zawierać musi także pozytywną prognozę całkowitego zlikwidowania problemu zalewania działki skarżącego po odwróceniu zmian na gruncie powodujących szkody na gruncie sąsiednim należącym do skarżącego - co nie wynika ani z treści art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ani orzecznictwa sądowo-administracyjnego;

- art. 234 ust. 1 i 2 Prawa wodnego polegające na stwierdzeniu, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zmiana kierunku spływu wód doprowadziła do szkód na gruncie sąsiednim;

- art. 234 ust. 3 Prawa wodnego przez jego niezastosowanie, które doprowadziło do przekonania, że organ prawidłowo odmówił nakazania właścicielowi gruntu - działki ewidencyjnej nr [...]- odtworzenia koryta rowka odpływowego i tym samym wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, podczas gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie;

- art. 234 Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności nakazujące konieczność odtworzenia rowka odpływowego na działkach sąsiednich, w sytuacji, gdy konieczność taką wskazał biegły w opinii sporządzonej w sprawie;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez:

- niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędną ocenę materiału dowodowego, a w szczególności dowodu z opinii biegłego, z której jednoznacznie wynika związek przyczynowo - skutkowy między zasypaniem rowka odpływowego znajdującego sia na działce [...] a szkodami powstałymi na gruncie skarżącego: "biegły podał, że w czasie wizji terenowej w miesiącu kwietniu 2018 r. stwierdził, iż sąsiadka na swoich gruntach nr ew. [...] dokonała zmiany hydromorfologicznej, zasypując dowiezioną ziemią nieckę terenową i stare koryto istniejącego rowka dopływowego. Faktem tym spowodowała zatrzymanie odpływu wody z dwóch stawów leżących na gruntach ew. nr [...] i [...]. W niżej położonym stawie nastąpiła kumulacja wody, a wysoki stan wody spowodował wylew wody na łąkę poza naturalną linię brzegową, podniesienie poziomu wody gruntowej i w efekcie zalanie piwnicy w domu mieszkalnym na działce ew. nr [...]" (k. 6 uzasadnienia skarżonej decyzji)

- niepodjęcie przez Kolegium wszelkich niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia istoty sprawy oraz stanu faktycznego;

- dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że nie ma możliwości technicznych odbudowy rowka na działkach nr[...], [...] pomimo opinii biegłego wskazującej na konieczność istnienia rowka na działkach nr[...], co spowodowało, iż zgromadzony materiał dowodowy został oceniony przez organy w sposób wybiórczy i dowolny, a rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem zasady obiektywizmu;

- nierozważenie i brak poszukiwania innych możliwości technicznych: odbudowy rowka, posadowienia urządzeń itp. koniecznych dla zmiany przedmiotowych stosunków wodnych;

- nie uwzględnienie w materiale dowodowym sprawy rozbieżności w istnieniu rowka na mapach melioracyjnych a mapach ewidencyjnych;

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przekonaniu organu, a nie na dowodach oraz brak odniesienia się do całokształtu materiału dowodowego w sprawie;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...]- w sytuacji gdy z materiału dowodowego sprawy, w szczególności z opinii biegłego sądowego, wynikało wprost, że w przedmiotowym postępowaniu zostały wypełnione przesłanki z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie, w wypadku nie uwzględnienia tego wniosku, o uchylenie w całości decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R. z [...] grudnia 2020 r. Poza tym, skarżący wnosi o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw.

W uzasadnieniu skargi jej autor szeroko rozwinął argumentację przemawiającą w jego ocenie za zasadnością podniesionych zarzutów.

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji ponownie podkreślił, że o ile w świetle zgromadzonych dowodów rację ma skarżący, iż to właściciel działki nr [...] dokonał zmiany stosunków na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, o tyle zobowiązanie tego właściciela do odbudowy rowka na jego działce nie doprowadzi do pożądanych skutków odwodnienia terenu, gdyż według opinii biegłego rowek odwadniający trzeba odbudować również na działkach nr[...], a nie jest to technicznie możliwe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy R. z [...] grudnia 2020 r. naruszają prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że organy administracji publicznej obowiązane są zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a., a następnie do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. To z kolei zapewnia realizację zasady wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy orzekaniu, wyrażoną w art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną (art. 8 k.p.a.).

W ocenie Sądu należy zgodzić się z zarzutem skargi naruszenia przez organy w niniejszej sprawie tak przepisów postepowania, jak i przepisów prawa materialnego.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem J.C. z [...] lutego 2018 r. - właściciela działki o nr ew.[...] w m.S., który domagał się wydania odpowiedniej decyzji nakazującej przywrócenie stosunków wodnych na jego gruncie, które zostały zaburzone działaniem właścicieli nieruchomości sąsiedniej ozn. nr ew.[...], poprzez zasypanie istniejącego do tej pory rowka odpływowego, podniesienia terenu i usypania wału ziemi. Nie jest kwestionowane, że sporny rowek odwadniający nie stanowi zaewidencjonowanego urządzenia melioracji wodnej, wobec czego właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego w I instancji był Wójt Gminy R.

Postępowanie w sprawie było prowadzone w oparciu o art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. W myśl ust. 1 art. 234, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

W ust. 2 na właściciela gruntu nałożony został obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Stosownie zaś do art. 234 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Powyższy przepis określa zatem konsekwencje administracyjnoprawne naruszenia przez właściciela gruntu zakazu dokonywania zmiany stanu wody i odprowadzania wód, który wynika z art. 234 ust. 1 ustawy.

W świetle utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych, wyrażonego jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy - Prawo wodne z 2001 r., w postępowaniu prowadzonym w trybie powołanego wyżej art. 234 ust. 3, organ ma obowiązek ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy szkodliwie wpływa ona na grunty sąsiednie. Innymi słowy, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą stanu wody na gruncie, a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim (zob. np. WSA w Lublinie w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 45/20, dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Dodać również trzeba, że ustalenie wskazanego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z tego powodu w postępowaniu takim przeprowadzany jest zazwyczaj dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, a treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych dla sprawy ustaleń (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 maja 2020 r., o sygn. II SA/Sz 177/20, CBOSA).

Organ I instancji zgodnie z powyższym zasadnie dopuścił dowód z opinii biegłego, który stanowi opinia opracowana przez mgr inż.W.P., posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności melioracje wodne Nr[...] . Co istotne, przy wykonaniu ww. opracowania biegły korzystał z mapy ewidencyjnej urządzeń melioracyjnych wsi S.w skali 1:5000 i mapy ewidencyjnej sytuacyjno-wysokościowej z planem urządzeń melioracyjnych w skali 1:2000 wsi S. pozyskanych z Państwowego Gospodarstwa Wodnego - Nadzór Wodny w P. Biegły w dniu [...] kwietnia 2018 r. przeprowadził także wizję w terenie z udziałem przedstawicieli Gminy i jej mieszkańców, jak również w dniu 3 lipca 2018 r. dokonał pomiarów hydrograficznych i wysokościowych na działkach nr ew.[...]. Z ustaleń rzeczoznawcy wynika, że grunty S.zostały zmeliorowane drenażem szczegółowym w latach 1970-1971. Odpływ nadmiaru wód opadowych i roztopowych z obszaru gruntów ukształtowanych w wąskiej dolinie wzdłuż drogi w zabudowie siedliskowej wsi na długości około 1 km, przed wykonaniem drenażu odbywał się płytkim rowkiem do rzeki R. (nadal istnieją fragmenty starego rowka z przepustami). Przebieg rowka po dnie doliny od ujścia do rzeki R. i dalej w górę do istniejących stawów leżących na działkach nr ew. [...]oraz częściowo na działce [...]został zaznaczony na wspomnianych mapach ewidencyjnych. W swoim opracowaniu biegły wskazał, że w wyniku osłabienia funkcjonowania drenażu, a także postępującej likwidacji rowka na odcinku ujściowym do rzeki R. spowodowanej realizacją zabudowy siedliskowej, w górnej części kotliny następuje przepełnienie i wylew stawów na działce nr ew. [...]i na działce skarżącego nr ew.[..]. W efekcie tego dochodzi do podtopienia piwnicy budynku mieszkalnego na działce skarżącego. Biegły wskazał, że stawy te połączone są płytkim rowkiem, ale bez odpływu, ponieważ na działce sąsiedniej nr ew. [...]doszło w ostatnim czasie do podwyższenia gruntu i zasypania ziemią niecki terenu oraz istniejącego wcześniej koryta rowka odpływowego. Wnioski płynące z opinii biegłego wskazują zatem jednoznacznie, że na gruncie ozn. nr ew. [...] dokonano zmiany hydromorfologicznej, która spowodowała zatrzymanie odpływu wody z dwóch stawów leżących na gruntach nr ew.[...], w rezultacie czego doszło do szkód na tym terenie poprzez wylew nadmiaru wód na łąkę poza naturalną linię brzegową stawów, podniesienie poziomu wód gruntowych i zalanie piwnicy w domu mieszkalnym na działce nr ew.[...].

Wobec tak poczynionych ustaleń, w rozpoznawanej sprawie nie może być wątpliwości, że na gruncie nr ew. [...] w m. S. wykonane zostały przez jedną ze współwłaścicielek tej nieruchomości bądź członków jej rodziny - roboty ziemne, które doprowadziły do zmiany naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych z terenu innych działek.

W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że spowodowanie przez współwłaścicieli działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 243 ust. 3 tej ustawy, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływały wody opadowe z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 265/13, CBOSA). Jest to więc każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Przy tym w judykaturze wyrażany jest pogląd, że brak ujęcia np. rowu w ewidencji wód oraz w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, a nawet brak jego naniesienia na aktualne mapy terenu, nie stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji opartej na przepisie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

W ustalonych okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób ponadto zaprzeczyć, że wskutek działań podjętych na działce nr ew. [...] doszło do wyrządzenia szkód na nieruchomości skarżącego, które spowodowało kumulację wody w stawie na działce skarżącego, wylew wód na łąkę, podniesienie poziomu wód gruntowych i zalanie piwnicy w należącym do niego domu mieszkalnym, w której znajduje się piec służący do ogrzewania budynku, co z kolei skutkuje koniecznością jego wyłączania.

Trzecią i ostatnią z przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest natomiast wykazanie omawianego już związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. Trafnie przyjęły w tym względzie organy, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy niezbicie potwierdza również istnienie takiego związku pomiędzy robotami zrealizowanymi na działce nr ew. [...]a szkodą zaistniałą z tego powodu na nieruchomości nr ew.[...].

W tym stanie rzeczy, bez wątpienia rację ma skarżący podnosząc, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie w sprawie dyspozycji przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Organy uznały jednak, że wobec wniosków zawartych w opracowaniu biegłego (sporządzonym planie hydrograficznym), kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy miało również ustalenie, czy istnieje techniczna możliwość odtworzenia spornego rowka odwadniającego (bruzdy, przegonu) na całej długości doliny z odpływem do rzeki R., tj. w jego przebiegu przez działki nr [...],. W tym celu pracownicy organu I instancji dokonali w dniu [...] września 2021 r. wizji terenu, w trakcie której stwierdzili, że wobec zabudowy i ukształtowania terenu działki nr ew. [...]odbudowa rowka nie jest możliwa, co skłoniło organy do odmowy wydania nakazów, o których mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Zdaniem tutejszego Sądu powyższą ocenę należy uznać co najmniej za przedwczesną, a przy tym za nie mogącą mieć fundamentalnego znaczenia w kontekście zastosowania w sprawie dyspozycji art. 234 ust. 3 ww. ustawy.

W pierwszej kolejności konieczne wydaje się poczynienie pewnych rozważań ogólnych, dotyczących zakresu stosowania przywołanego art. 234 ust. 3.

Przede wszystkim pojęcie nieruchomości sąsiedniej co do zasady rozumiane jest w nauce przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych wąsko i przyjmuje się, że chodzi tu jedynie o nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące z tą nieruchomością, której właściciel domaga się przywrócenia prawidłowego stanu rzeczy. Nawet jeśli w niektórych sytuacjach niezbędne okaże się objęcie tym postępowaniem także terenów nie sąsiadujących bezpośrednio z zalewanym gruntem, ale znajdujących się w jego bliskiej okolicy, to już kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na szerszym obszarze np. wsi czy gminy nie jest i nie może być rozpatrywane, ustalane, przesądzane i rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego w konkretnej sprawie i z udziałem indywidualnych podmiotów (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014r., sygn. akt II SA/Bk 265/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Kr 101/12 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 336/13, CBOSA).

Jeszcze na gruncie stosowania art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. (obecnie zastąpionego przez art. 234 ustawy z 2017 r.) przyjęto, że przepis ten nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Inaczej rzecz ujmując, postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie ww. przepisu ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, o których mowa w tym przepisie (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 36/11, LEX nr 950785). W ten sposób trafnie określono istotę postępowania prowadzonego na podstawie wspomnianej normy prawnej. Stwierdzono bowiem, z czym zgadza się tutejszy Sąd, że postępowanie to ma zmierzać do ustalenia (wykazania zasadności), czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela nieruchomości – przede wszystkim bezpośrednio sąsiadującej z działką, na którą szkodliwie wpłynęły dokonane zmiany stanu wód – obowiązków określonych w ust. 3.

Dla Sądu fakt naruszenia w kontrolowanej sprawie stosunków wodnych i przyczyna naruszenia tych stosunków nie budziły wątpliwości, bowiem zostały jednoznacznie ustalone przez biegłego i w istocie nie zostały skutecznie zakwestionowane przez właścicieli działki nr ew.[...]. Organy uznały natomiast, że działanie ww. uczestników postępowania spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, ale ze względu na wcześniejsze zagospodarowanie terenów sąsiednich, tj. dalej położonej działki nr ew. [...]i dokonaną także tam zmianę spływu wód, wykluczona została możliwość zastosowania względem współwłaścicieli działki nr ew. [...] normy prawnej wynikającej z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Takie stanowisko nie zasługuje na aprobatę. Jak wcześniej wyjaśniono, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego istotne jest ustalenie, czy w konkretnych okolicznościach właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, bądź kierunek odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich /art. 234 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego/, ewentualnie czy odprowadzał wodę oraz ścieki na grunty sąsiednie /art. 234 ust. 1 pkt 2 p.w. (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1138/19, CBOSA).

Obowiązek, o którym mowa w ust. 3, może być zatem nałożony na właściciela lub współwłaściciela, względnie użytkownika wieczystego nieruchomości, na której dokonano zmian stanu wód, które doprowadziły do powstania szkody, i to niezależnie od jego winy, czy nawet przyczynienia się do tychże zmian. Z art. 234 ust. 2 Prawa wodnego wynika obowiązek właściciela gruntu, polegający na usunięciu przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla terenów sąsiednich. Ustawodawca nie wyjaśnia, na czym ma polegać usunięcie przeszkód lub zmian w odpływie wody. Zastosowanie w tym względzie art. 234 ust. 3 ww. ustawy pozwala na wnioskowanie, iż usunięcie przeszkód może polegać na m.in. na przywróceniu stanu poprzedniego danego urządzenia na nieruchomości sąsiedniej, bez względu na to, jakie były przyczyny działania właściciela tego gruntu. W konsekwencji trafnie wywiódł WSA w Krakowie w wyroku z 6 maja 2021 r. (sygn. akt II SAB/Kr 23/21, CBOSA) wskazując, że celem tego postępowania nie jest uregulowanie stosunków wodnych w całej sąsiedniej okolicy, lecz ustalenie, czy na konkretnej nieruchomości zaszły wymienione w art. 234 ust. 3 przesłanki (zmiana stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich) oraz nałożenie na stronę konkretnego obowiązku - przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiednim terenie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba przyznać rację skarżącemu, który podnosi, że skoro spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie względem współwłaścicieli działki nr ew. [...]dyspozycji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, to organ nie może zasłaniać się w tym przypadku trudnościami w orzeczeniu stosownych nakazów, wynikającymi de facto z problematyki kompleksowego uregulowania stosunków wodnych w całej okolicy.

W rozpoznawanej sprawie nie zostały podważone ustalenia, że doszło do zmiany ukształtowania i podniesienia terenu działki nr ew.[...], objętej wnioskiem skarżącego i to te zmiany mają bezpośredni wpływ na stan wód na jego gruncie. Zebrany materiał dowodowy dokumentuje zalewanie działki skarżącego od strony działki uczestników postępowania, co należy zakwalifikować jako oddziaływanie szkodliwe (zob. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2012r., sygn. akt II OSK 799/11 i utrzymane nim w mocy orzeczenie WSA w Gliwicach z 26 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 923/10, CBOSA).

Jeżeli jednak organy stanęły na stanowisku, że skoro w wyniku zagospodarowywania poszczególnych działek w ujściu koryta dawnego rowka odpływowego doszło do zmian stanu naturalnego, powstania przeszkód kanalizujących kierunek odpływu wód zgodnie z pierwotnym nachyleniem terenu, i z tego powodu nie można ograniczyć się li tylko do likwidacji szkodliwego oddziaływania samych robót wykonanych na działce uczestników postępowania, to organ powinien rozważyć objęcie tym postępowaniem także właścicieli nieruchomości położnych w dalszym korycie spływu wód opadowych i roztopowych. W ocenie Sądu, jeśli bowiem spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody nie wynikają wyłącznie z podjętych przez niego działań na działce stanowiącej jego własność, ale również z działań właścicieli innych gruntów i z wyczerpujących ustaleń organu nie wynika możliwość zapewnienia prawidłowej gospodarki wodnej poprzez samo tylko nakazanie podjęcia stosownych działań właścicielom gruntu położonego w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżącego, brak jest przeszkód, by nakazem Wójta Gminy została objęta także dalej położona nieruchomość, czyli działka o nr ew. [...]. Warunkiem powyższego jest jednakże ustalenie, czy nakazane właścicielom tych gruntów działania będą wpisywały się w wynikający z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymóg przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Wskazanie przez organy rzekomej niemożliwości przywrócenia dotychczasowego przebiegu rowka odprowadzającego wodę na innych gruntach, jako wyłącznej przyczyny odmowy zastosowania w kontrolowanej sprawie dyspozycji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, w kontekście przedstawionej wyżej wykładni i zakresu zastosowania tego przepisu musi zatem prowadzić do wniosku, że doszło do naruszenia ww. normy prawnej.

Dokonane rozważania pozwalają zarazem na przejście do omówienia drugiej z przyczyn, dla których Sąd uznał stanowisko organów za zbyt pochopne. Powodem jest uznanie przez Sąd, że kategoryczne wykluczenie przez organy technicznej możliwości odtworzenia rowka odprowadzającego wodę w ustalonych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, wydaje się nie być wystarczająco uzasadnione. Przede wszystkim stwierdzić należy, że fakt posadowienia ogrodzenia lub budynku w dotychczasowym przebiegu rowka odpływowego najczęściej nie stoi na przeszkodzie, aby przy zastosowaniu odpowiednich rozwiązań technicznych umożliwić swobodny spływ wody w kierunku jej naturalnego ujścia. Sądowi niejako z urzędu znane są bowiem wcale nierzadkie przypadki, gdy w drodze rozstrzygnięć właściwych organów nakazywane było wykonanie w miejscu zasypanego rowu np. podziemnego rurociągu drenarskiego lub innego systemu przesyłu wód, który zapewniałby ich bezkolizyjny i zgodny z ukształtowaniem terenu spływ, w tym również na działkach niesąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością wnioskodawcy (por. okoliczności sprawy rozpoznanej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1284/21).

Samo tylko ustalenie, że w miejscu istniejącego wcześniej rowu zrealizowana została zabudowa np. w postaci ogrodzenia, albo że aktualne ukształtowanie terenu na niektórych nieruchomościach nie pozwala na swobodny przepływ wód, nie stanowi jeszcze wystarczającej przesłanki, aby stwierdzić, że nie istnieje techniczna możliwość przezwyciężenia wskazanych przeszkód. Zauważyć trzeba, że zawarte w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego sformułowanie "lub" wskazuje, że to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustawodawca wskazał bowiem w tym przepisie na dwa rozwiązania, tj. nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, nie preferując żadnego z tych rozwiązań, pozostawiając wybór uznaniu organu administracyjnego. Wybrane rozwiązanie powinno natomiast zapewnić skuteczne rozwiązanie problemu, ale też nie powinno w sposób zbędny obciążać właściciela, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie. Przyjęte rozwiązanie powinno jednak przede wszystkim zapewniać realizację interesu właściciela, na którego grunt szkodliwie wpłynęła zmiana (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/18, CBOSA). W sytuacji więc, gdy samo odtworzenie rowu lub innego urządzenia zapewniającego odprowadzanie nadmiaru wód opadowych i roztopowych może napotykać istotne trudności, organ powinien uzyskać specjalistyczną opinię, pozwalającą określić, jakie rozwiązanie jest najkorzystniejsze z punktu widzenia interesu wszystkich stron, a jednocześnie możliwe do zastosowania w okolicznościach danej sprawy. Jak już wyjaśniono, zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowała szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, a więc wskazanie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1428/19, CBOSA). Tym samym, w przedmiotowym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, organ I instancji powinien był rozważyć zobowiązanie biegłego do uzupełnienia opinii o rozwiązania możliwe do realizacji w ustalonych przez siebie aktualnych uwarunkowaniach terenu. Pracownicy organu, którzy przeprowadzili wizję terenu mogą bowiem nie posiadać wystarczająco szerokiej i specjalistycznej wiedzy z zakresu inżynierii i melioracji gruntów, którą dysponuje biegły z tej dziedziny.

Niejako na marginesie warto w tym miejscu nadmienić, że z opinii biegłego wynika, iż uwzględnił on fakt istnienia zabudowy siedliskowej na niektórych nieruchomościach, a mimo to uznał za niezbędne i możliwe do realizacji przywrócenie drożności rowka odprowadzającego wodę w ujściu do rzeki [...].

Wymaga również odnotowania, że dokonywane zmiany i przekształcenia terenów często utrudniają przywrócenie prawidłowego spływu wód opadowych i roztopowych na większym obszarze. Nie oznacza to jednak, że decyzja nakazująca przywrócenie spornego rowka do stanu używalności byłaby w związku z tym niewykonalna. W kontrolowanym przypadku organy ograniczyły się w zasadzie wyłącznie do przyjęcia stanowiska, że zakaz zmiany stanu wody, w tym zmiany kierunku odpływu wód opadowych należy odnieść do stanu naturalnego, istniejącego przed zagospodarowaniem terenu. Jednakże na obszarach postępującej urbanizacji stan taki najczęściej nie istnieje, poszczególne etapy zagospodarowywania terenu prowadzą do jego modyfikacji. Akceptacja stanowiska, że wobec modyfikacji stanu naturalnego na innych nieruchomościach, kolejnych zmian nie można kwalifikować jako powodujących szkody dla gruntów sąsiednich prowadziłaby do poważnego ograniczenia stosowania przepisów art. 243 ust. 1-3 Prawa wodnego w odniesieniu do terenów zurbanizowanych. W przekonaniu Sądu, stan wody na gruncie, o jakim mowa w ww. przepisie i jaki podlega ochronie, to nie tylko stan naturalny, ale także ustabilizowany stan wywołany określonym zagospodarowaniem terenu. Każda kolejna zmiana w zagospodarowaniu terenu, która modyfikuje stan istniejący, może być rozważana z punktu widzenia kryteriów art. 234 ust. 1 Prawa wodnego. Zagospodarowywanie terenu, jeśli odbywa się na podstawie zezwoleń władzy administracyjnej i w oparciu o dokumenty (pozwolenie na budowę lub zgłoszenie, projekt budowlany), określające warunki zagospodarowania terenu i ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Jeżeli stan faktyczny powstały w wyniku takich robót i przewidziane w dokumentach rozwiązania nie są w praktyce optymalne i wywierają negatywny wpływ na nieruchomości sąsiednie w zakresie stosunków wodnych, istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Można zatem skierować określone nakazy także do właścicieli działek zagospodarowanych w przeszłości, jeśli dla rozwiązania powstałego aktualnie problemu jest to konieczne w celu odwrócenia szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie.

Tymczasem w kontrolowanej sprawie organy poprzestały jedynie na przyjęciu, że zabudowa i różnice w poziomie terenu na niesąsiadującej bezpośrednio z działką skarżącego nieruchomości o nr ew. [...]wykluczają możliwość odtworzenia przebiegu rowka odpływowego na całej jego długości, co w przekonaniu organów skutkowało brakiem możliwości orzeczenia odpowiednich nakazów względem właścicieli działki nr [...]W tym zakresie należy więc przyznać słuszność skarżącemu, który nie negując wiedzy i doświadczenia pracowników organu I instancji podnosi, że nie rozważono w ogóle możliwości zastosowania innych rozwiązań, które mogłyby pozwolić na udrożnienie przepływu wód z wyżej położonych terenów – w tym nieruchomości skarżącego – do rzeki R. (np. zastosowania wspomnianego podziemnego drenażu rurowego pod zabudową na działce nr [...]lub z jej ominięciem). Jednocześnie, jak słusznie zauważa skarżący, zagospodarowanie innych nieruchomości, które spowodowało zmianę kierunku spływu wód, nie powinno niweczyć jego uprawnień do domagania się ochrony przewidzianej w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Dostrzeżony przez Sąd brak a niekiedy niepełny zakres ustaleń faktycznych sprawy dowodzi zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co pociąga za sobą konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji. Stan ten wynika również z błędnego rozumienia przez organy treści przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy będąc związane zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wykładnią art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, zobowiązane będą dokonać przy pomocy biegłego ustaleń, co do możliwych rozwiązań i rodzaju czynności, jakie należy podjąć aby doprowadzić do przywrócenia pierwotnych funkcji spornego rowka odwadniającego, ewentualnie zastosowania innych metod i sposobów przywrócenia prawidłowego spływu wód na badanym terenie. W zależności od przyjętych rozwiązań organy powinny rozważyć ewentualne objęcie przedmiotowym postępowaniem także właścicieli innych nieruchomości, na których doszło do zmiany kierunku spływu wód, o ile bez tego nieskuteczne mogłoby okaazać się wydanie konkretnych nakazów wyłącznie w stosunku do współwłaścicieli działki nr ew.[...].

W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego (300 złotych).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).