Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 285/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.7, art. 90 ust. 3d
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 124 ust. 3, art. 236 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L., dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z dnia [...] r., określającej wobec Stowarzyszenia S. , dalej: "Stowarzyszenie", dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem za lata 2011 i 2012 w wysokości [...] zł i nakazującą jej zwrot wraz z należnymi odsetkami, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i określił wysokość dotacji wypłaconej z budżetu Miasta L., wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2011 i 2012, w kwocie [...]zł.

Istotną kwestią w sprawie niniejszej jest to, że zaskarżona decyzja została wydana po powtórnym rozpatrzeniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 766/15, uchylił bowiem decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r., określającą wobec Stowarzyszenia dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem za 2011 i 2012 rok w wysokości [...] zł i nakazującą jej zwrot z należnymi odsetkami. Skargę kasacyjną od tego wyroku oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I GSK 816/18. Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. spowodowane było tym, że zawarte w niej rozstrzygnięcie co do wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem kwoty dotacji w wysokości [...] zł, wydatkowanej tytułem rażąco wygórowanych wynagrodzeń wypłacanych na rzecz Z. C. i U. R. w latach 2011 i 2012, nie było objęte przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (organ ten nie kwestionował prawidłowości wydatkowania tej kwoty, nie odnosił się w ogóle do tej kwestii). We wskazanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił natomiast stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji co do braku możliwości sfinansowania z dotacji pozostałych wydatków zakwestionowanych przez organ odwoławczy.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w powołanym wyżej wyroku oraz teść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, aktualnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a", uchylił decyzję Prezydenta Miasta w całości i określił wysokość dotacji wypłaconej z budżetu Miasta, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2011 i 2012, w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie organ odwoławczy na wstępie odwołał się szeroko do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie I SA/Lu 766/15 oraz wskazał motywację nieuwzględnienia wniosku, złożonego na podstawie art. 89 § 1 K.p.a, o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wskazując na brak przesłanek do przeprowadzenia rozprawy oraz związanie organu oceną Sądu. Następnie Kolegium przywołało treść art. 90 ust. 3, 3d i 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej: "u.s.o.", w brzmieniu z 2011 i 2012 roku, wskazując, że przepisy te regulują zasady finansowania niepublicznych szkół i placówek przez jednostki samorządu terytorialnego. W szczególności organ odwoławczy wskazał, że dotacje dla placówek niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacja może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Oznacza to, że ma ona charakter podmiotowo-celowy, a ostatecznym "beneficjentem" dotacji ma być uczeń, wobec którego placówka realizuje funkcje kształcenia, wychowania i opieki.

Dalej organ wyjaśniał, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 4 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół, placówek oraz poradni psychologiczno-pedagogicznych na terenie miasta L. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. [...] Nr 153, poz. 2698), kontrola podmiotów, którym udzielono dotacji z budżetu Miasta ma na celu sprawdzenie wykorzystania środków publicznych w zakresie zgodności działalności tych podmiotów z przepisami prawa, a w szczególności zgodności sposobów wykorzystania dotacji z celami określonymi w art. 80 ust. 3d i art. 90 ust. 3d u.s.o. Uchwała ta określa również terminy wykorzystania i rozliczenia dotacji oraz obowiązki uprawnionych do otrzymania dotacji w zakresie prowadzenia dokumentacji księgowej. Wywiódł organ odwoławczy, że zwrot dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem odbywa się z zastosowaniem art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.), dalej: "u.f.p."

Odnosząc się do powyższych regulacji oraz odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podkreślił, że dotacja z budżetu jednostki samorządu, zgodnie z przepisem prawa, mogła zostać wykorzystana wyłącznie na wydatki bieżące szkoły dla realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, przy czym wydatki te muszą pozostawać w faktycznym związku z zadaniami kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, świadczonymi na rzecz uczniów, na jakich dotacja jest przyznawana. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje przy tym, że obowiązek dowodowy ciąży na stronie, która winna rozliczyć się z dotacji otrzymanej na konkretne cele.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że Stowarzyszenie w latach 2011 i 2012 prowadziło Społeczne Liceum Ogólnokształcące [...], Niepubliczne Technikum [...], Policealną Szkołę [...] Policealną Szkołę [...], [...] Liceum Ogólnokształcące i [...] Liceum Ogólnokształcące. Na prowadzenie wyżej wymienionych placówek Prezydent Miasta przekazywał z budżetu Miasta comiesięczne dotacje w wysokości [...] zł w 2011 r. oraz w wysokości [...] zł w 2012 r. Uczniowie tych szkół uiszczali również miesięczne czesne, co do którego nie można dokładnie ustalić wysokości. Środki finansowe, w tym dotacje oraz czesne, gromadzone były na rachunkach bankowych Stowarzyszenia. Przekazywanie dotacji organowi prowadzącemu spowodowało brak przejrzystości w rozliczeniach wydatków szkół oraz brak możliwości dokładnego sprawdzenia operacji przepływów środków pieniężnych - wydatków poniesionych przez szkoły z dotacji otrzymanych w latach 2011 i 2012. W konsekwencji nie było możliwe rozliczenie dotacji poprzez analizę przepływów finansowych na rachunkach bankowych szkół, mimo że dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji finansowej każdej szkoły. Kwota przekazanych szkołom dotacji oświatowych została zadeklarowana jako rozliczona przez Stowarzyszenie w całości.

W wyniku przeprowadzonej kontroli organ pierwszej instancji uznał, że złożone rozliczenie co do wydatkowanych kwot w wysokości [...] zł nie potwierdza wydatkowania tej kwoty zgodnie z przeznaczeniem.

Za prawidłowo sfinansowane z dotacji uznano natomiast m.in. wydatki na wynagrodzenia pracowników i ich pochodne, uiszczone w tym samym roku, na który przekazana została dotacja, wynagrodzenie dyrektora placówek, pomoce dydaktyczne, czynsz najmu, opłaty za media, opłaty eksploatacyjne, wydatki na bieżącą konserwację pomieszczeń. Za prawidłowo wydatkowane organ pierwszej instancji uznał w 2011 r. kwotę [...]zł oraz w 2012 r. kwotę [...]zł.

Odnosząc się kolejno do zakwestionowanych kwot dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po pierwsze, w zakresie tzw. pochodnych od wynagrodzeń pracowników (zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, składek do ZUS), uiszczonych w roku następującym po roku, za który wynagrodzenie zostało wypłacone, to jest kwot zapłaconych odpowiednio za grudzień 2011 i 2012 r. w łącznej kwocie [...]zł, uznało stanowisko organu pierwszej instancji za nieprawidłowe. Jego zdaniem nieprawidłowa jest ocena dokonana w zaskarżonej decyzji, jakoby wydatki z dotacji przekazanej na konkretny rok, winny zostać wydatkowane do dnia 31 grudnia danego roku. W sytuacji, gdy wydatki zostały dokonane po 31 grudnia roku, na który dotacja została przekazana, lecz mają związek z realizacją zadań szkoły lub placówki w roku dotowanym w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej - należy uznać, że wyżej wymienione kwoty zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem.

Po drugie, w zakresie kwoty [...]zł, to jest składek za 2010 r. zapłaconych w 2011 r. i wykazanych w rozliczeniu środków z 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że powyższa kwota wydatków ma związek z realizacją zadań szkoły lub placówki w roku 2010 w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Powyższa kwota nie stanowi jednak wydatków związanych z realizacją wyżej wymienionych zadań w roku 2011.

Po trzecie, w zakresie kwoty [...]zł wydatkowanej tytułem składek na ubezpieczenie społeczne Z. C. wyższych niż należna część od pracodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że kwota ta została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem. Nie istniały bowiem podstawy do uiszczenia składek w wykazanej wysokości.

Po czwarte, w zakresie kwot [...]zł i [...] zł wydatkowanych tytułem wynagrodzenia brutto sekretarza szkół za lata 2011 i 2012, kwot [...]zł i [...] zł tytułem wynagrodzenia koordynatora za lata 2011 i 2012 oraz kwot [...]zł i [...] zł tytułem wynagrodzenia księgowej za lata 2011 i 2012, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało je za wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem. Jak wskazało, ani zadania, ani potrzeby organu prowadzącego nie podlegają bowiem finansowaniu ze środków publicznych. Tym samym wydatki związane z obsługą szkoły w zakresie prowadzenia spraw kadrowo-osobowych nie mogą zostać uznane za realizację zadań dydaktycznych, czy wychowawczych, są bowiem związane z realizacją zadań organu prowadzącego szkołę, o jakich mowa w art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. Obligatoryjne zadania wymienione w art. 5 ust. 7 u.s.o. nałożone na organ prowadzący względem szkoły, nie mogą być utożsamiane z zadaniami, o jakich mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o., wypełnianymi przez szkołę względem jej uczniów.

Po piąte, w zakresie kwoty [...]zł wydatkowanej w 2011 r. na rzecz p. A. - dokonanej bez tytułu prawnego i "rozliczonej" w następnych miesiącach "na poczet wynagrodzenia" w styczniu i lutym 2012 r., organ odwoławczy również uznał ją za niezwiązaną z realizacją zadań w 2011 r. W dacie wydatkowania środków z dotacji nie istniał bowiem tytuł prawny do zapłaty wyżej wymienionej kwoty, wydatkowanie tej kwoty w 2011 r. było więc bez tytułu prawnego.

Po szóste, w zakresie kwoty [...]zł, poniesionej tytułem wynagrodzenia dyrektora szkół za sprawowanie opieki nad uczniami w czasie praktyk w K. , Kolegium stwierdziło, że nie mogła ona zostać uznana za wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem, dlatego, że nie zostało udowodnione w sposób wiarygodny faktyczne sprawowanie opieki nad uczniami w czasie tych praktyk.

Wreszcie, po siódme, w zakresie kwoty [...]zł, wydatkowanej tytułem dodatkowego wynagrodzenia dyrektora w kwocie [...]zł i nauczyciela w kwocie [...]zł, za udział w imprezach okolicznościowych, organ również uznał je za wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem. Uczestnictwo uczniów w studniówce, ogniskach, jasełkach oraz spacerze po nekropoliach nie stanowiło elementu niezbędnego programu nauczania słuchaczy. Wynagrodzenie z tytułu pełnienia opieki w czasie tych zdarzeń nie mogło więc zostać pokryte ze środków publicznych.

W stosunku do każdego z poszczególnych wydatków wymienionych wyżej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało przy tym, że stanowisko, zgodnie z którym sfinansowanie z dotacji tych wydatków oznacza wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, zostało już zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku I SA/Lu 766/15. Kolegium zauważyło ponadto, że Prezydent Miasta nie zakwestionował prawidłowości pokrycia z dotacji kwot wynagrodzenia wypłacanych na rzecz członków Zarządu Stowarzyszenia S. - Z. C. i U. R. (z tytułu przeprowadzenia zajęć dydaktycznych i z tytułu pełnienia funkcji koordynatora przez U. R.) pomimo, iż – w ocenie Kolegium - praca ich była wynagradzana z zastosowaniem bardzo wysokich stawek ustanowionych przez Zarząd Stowarzyszenia (czyli te same osoby). Wykorzystując okoliczność pełnienia funkcji w zarządzie Stowarzyszenia i jednocześnie działając jako osoby fizyczne, zawierali oni umowy ze Stowarzyszeniem przewidujące rażąco zawyżone wynagrodzenie za pracę świadczoną w szkołach w stosunku do umów zawieranych w oświacie. Wskazano przy tym, że prowadzone jest śledztwo, nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową [...], w sprawie zaistniałego w okresie od [...] r. do dnia [...] r. w L. doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie [...]zł pochodzącym z dotacji oświatowych z budżetu miasta L. poprzez niewłaściwe wykorzystywanie udzielonych dotacji działając na szkodę Urzędu Miasta L.. Kolegium ustaliło, iż śledztwo to, prowadzone pod sygnaturą [...], jest zawieszone.

Odnosząc się następnie do oceny prawnej oraz zaleceń sądu wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 766/15, oraz w wyroku NSA, w sprawie o sygn. I GSK [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie dowodowe było przeprowadzone przez organ pierwszej instancji prawidłowo i wyczerpująco, a integralną częścią decyzji pierwszoinstancyjnej były załączniki, z których wynikały szczegółowo ustalenia organu pierwszej instancji co do sposobu wydatkowania dotacji, odnoszące się do poszczególnych kart akt sprawy. W sprawie nie zaistniała zatem przesłanka konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie (ani tym bardziej postępowania dowodowego w całości), stąd Kolegium nie ma możliwości wydania decyzji kasatoryjnej.

Kolegium rozpoznając sprawę ponownie oceniło, iż kwota [...]zł uiszczona tytułem pochodnych od wynagrodzeń za 2011 r. i 2012 r., a uznana w decyzji organu pierwszej instancji za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem, podlegała pokryciu ze środków publicznych jako kwota wydatków bieżących związanych z 2011 r. i 2012 r., co zostało zaakceptowane w prawomocnym orzeczeniu WSA [...] z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 766/15. Wskazana kwota [...]zł, stanowiła sumę kwoty [...]zł (wydatków związanych z rokiem 2011) i kwoty [...]zł (wydatków związanych z rokiem 2012). Dotacja finansująca te kwoty została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, odpowiednio w 2011 r. i 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało jednocześnie początkowe daty naliczania odsetek od dotacji uznanej za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Ubocznie organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z treścią art. 252 ust. 6 u.f.p., z decyzji wynikać powinny daty przekazania z budżetu jednostki samorządu kwoty dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, w celu naliczenia wysokości odsetek jak dla zaległości podatkowych, przy czym zgodnie z treścią art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 67 u.f.p., odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe. W konsekwencji stwierdzenia, że kwota dotacji została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem zobowiązani do zwrotu dotacji winni samodzielnie naliczyć kwoty odsetek, zaś organ wyłącznie wskazuje dane umożliwiające prawidłowe naliczenie odsetek. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano początkowe daty naliczania odsetek od dotacji uznanej za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Kolegium wskazało przy tym okresy, za które nie nalicza się odsetek z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie prawa materialnego, to jest art. 252 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 u.f.p. w związku z art. 90 ust. 3c i 3d u.s.o. Zarzuciło również naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 89 kpa poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, nieuwzględnione argumenty Stowarzyszenia mogłyby bowiem zostać dowiedzione przez zeznania świadków. W uzasadnieniu skargi, odwołując się do poszczególnych zakwestionowanych przez organ wydatków, pokrytych z otrzymanej dotacji autor skargi podnosił, że wszystkie poniesione przez Stowarzyszenie wydatki mieściły się we wskazanym w tym przepisie katalogu zadań możliwych do sfinansowania za pomocą dotacji. Wszystkie mieściły się w katalogu zadań wskazanych w ustawie (art. 90 pkt 3d u.s.o.). Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazując, iż dotacja za lata 2011 i 2012 częściowo wykorzystana była niezgodnie z przeznaczeniem, nie neguje jej merytorycznego przeznaczenia lecz inne okoliczności np. nadmierność wydatków, brak dostatecznego uzasadnienia podejmowanych działań pedagogicznych czy kontrolnych wobec uczniów. Zdaniem pełnomocnika, nie oznacza to jednak, że środki te wydatkowane były niezgodnie z przeznaczeniem.

Wskazując na powyższe skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie w ponownym postępowaniu argumentacji strony co do poszczególnych wydatków pokrytych z dotacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, akcentując związanie oceną prawną wyrażoną w powołanym wyżej prawomocnym orzeczeniu WSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] rozważył, co następuje.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.

Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się zaś, że ustanowiona w tym przepisie zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13).

Dla porządku wskazać zatem trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] w dniu 27 stycznia 2016 r., wyrokiem o sygn. akt I SA/Lu 766/15, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., określającą wobec Stowarzyszenia dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem za 2011 r. i 2012 r. w wysokości [...] zł i nakazującą jej zwrot z należnymi odsetkami. Skargę kasacyjną od tego wyroku oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I GSK 816/18. Decyzja będąca przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzją wydaną w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. W uzasadnieniu ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na bezzasadność zarzutu naruszenia przez organ przepisu art. 90 pkt 3d u.s.o. Sąd stanął na stanowisku, że obydwa organy szczegółowo przedstawiły i omówiły poszczególne wydatki pokryte nieprawidłowo z dotacji i uzasadniły z jakiej przyczyny uznały, że pokrywanie ich z dotacji było niezgodne z treścią art. 90 ust. 3d u.s.o., zaś skarżący nie podważył w żaden sposób tej prawidłowej oceny.

WSA w wyroku z 27 stycznia 2016 r. wskazał, że rozpoznawanej sprawie zastosowanie miał przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2013 r., zgodnie z którym dotacje, między innymi dla szkół niepublicznych, były przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogły być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Według definicji wydatków bieżących zawartej w art. 124 ust. 3 w zw. z art. 236 ust. 2 u.f.p., takimi wydatkami były koszty poniesione przez placówkę oświatową na wynagrodzenia i uposażenia osób w niej zatrudnionych oraz składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń, zakupy towarów i usług, koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem placówki i realizacją jej statutowych zadań, to jest kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Sąd we wskazanym wyroku, odwołując się do art. 90 ust. 3d u.s.o., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2013 r. oraz doktryny wskazał, że rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę, bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1304/12, wyroki NSA: z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13, oraz z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12). Wyjaśnił, że w myśl art. 5 ust. 7 u.s.o., organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:

1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

2) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;

3) zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2 - 6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.), i organizacyjnej szkoły lub placówki;

4) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.

Sąd podkreślił, że organ prowadzący szkołę był zatem zobowiązany do zapewnienia warunków jej działalności, a na cele wymienione w tym przepisie był zobowiązany zapewnić odpowiednie środki finansowe. Istotną okolicznością jest to, że wydatków związanych z realizacją wyżej wymienionych zadań nie można uznać za wydatki poniesione w zakresie kształcenia, wychowania, opieki.

Odwołując się do treści art. 5 ust. 7 u.s.o. w zestawieniu z art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym do końca 2013 r., Sąd wykluczył w rozpoznawanej sprawie możliwość sfinansowania z dotacji wszystkich tych wydatków, które zostały zakwestionowane przez organ odwoławczy, bądź ze względu na przedmiotową niezdatność do pokrycia kosztów wymienionych w 90 ust. 3d u.s.o. (składki na ubezpieczenie społeczne Z. C. wyższe niż część należna od pracodawcy, wynagrodzenia sekretarza szkół, wynagrodzenia koordynatora, wynagrodzenia księgowej, wynagrodzenia dyrektora szkół za sprawowanie opieki nad uczniami w czasie praktyk, co do których nie zostało udowodnione faktyczne sprawowanie opieki nad uczniami, dodatkowe wynagrodzenia dyrektora i nauczyciela za udział w imprezach okolicznościowych, które nie stanowiły elementu programu nauczania i wychowania słuchaczy), bądź ze względu na nieprzestrzeganie związku czasowego między dotacją na odpowiedni rok z wydatkami ponoszonymi w innym roku (składki za 2010 r. zapłacone w 2011 r. i wykazane w rozliczeniu środków z 2011 r., kwota wydatkowana w 2011 r. na rzecz p. A. - bez tytułu prawnego i rozliczona w następnych miesiącach "na poczet wynagrodzenia w I i II 2012 roku").

Mając zatem na względzie dyspozycję z art. 153 p.p.s.a oraz treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. I SA/Lu 766/15 i wyroku NSA o sygn. I GSK 816/18, oddalającego skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzić należy prawidłowość stanowiska Kolegium wyrażonego w aktualnie zaskarżonej do Sądu decyzji, iż skoro zakwalifikowanie kwot dotacji oświatowej objętych poprzednią decyzją Kolegium, jako wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, zostało w prawomocnym wyroku ocenione jako prawidłowe, to ani organ, ani Sąd rozpoznający niniejszą sprawę tej oceny zmienić nie jest władny.

Ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu podlega natomiast kwestia odniesienia się Kolegium do zagadnienia wykorzystania przez skarżące Stowarzyszenie niezgodnie z przeznaczeniem kwoty [...]zł, wydatkowanej tytułem rażąco wygórowanych wynagrodzeń wypłacanych na rzecz Z. C. i U. R. w latach 2011 i 2012, co zostało rozważone i ocenione przez organ odwoławczy w sytuacji gdy kwestia ta nie była przedmiotem rozważań ujawnionych w uzasadnieniu organu pierwszej instancji. Taki stan rzeczy WSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 766/15, uznał jako naruszający prawo, zwłaszcza zasadę dwuinstancyjności postępowania. Sąd wówczas zauważył, że organ pierwszej instancji nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń, a organ odwoławczy, podejmując zaskarżoną decyzję naruszył prawo, mianowicie art. 15 kpa, gdyż pozbawił skarżące Stowarzyszenie drugiej instancji w zakresie obowiązku zwrotu dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w odniesieniu do kwoty [...]zł, wydatkowanej tytułem - ocenianych jako rażąco wygórowane - wynagrodzeń wypłacanych na rzecz Z. C. i U. R. w latach 2011 i 2012.

W związku z powyższym Sąd we wskazanym wyżej wyroku zalecił ponowną ocenę tej kwestii z możliwością wydania decyzji kasacyjnej, a w sytuacji braku możliwości wydania decyzji kasacyjnej - wydanie decyzję reformacyjnej, biorąc pod uwagę, że była prawidłowa jego dotychczasowa ocena, iż wydatki z tytułu składek i innych pochodnych wynagrodzeń dokonane po dniu 31 grudnia roku, na który dotacja została przekazana, dokonane z tej dotacji, mające związek z realizacją zadań szkoły w roku dotowanym w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, należy uznać za wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem.

Nawiązując do przytoczonej wyżej oceny prawnej Sądu zawartej w wyroku I SA/Lu 766/15 oraz oceniając prawidłowość dokonanej przez Kolegium oceny w zakresie zaleconym przez Sąd, wskazać trzeba, że Kolegium oceniło prawidłowo, odwołując się do treści art. 138 § 2 kpa, iż postępowanie dowodowe było przeprowadzone przez organ pierwszej instancji prawidłowo i wyczerpująco, a integralną częścią decyzji pierwszoinstancyjnej były załączniki, z których wynikały szczegółowo ustalenia co do sposobu wydatkowania dotacji, odnoszące się do poszczególnych kart akt sprawy. Podzielić trzeba ocenę Kolegium, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka wywołująca konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie, ani tym bardziej postępowania dowodowego w całości. Kolegium nie mogło zatem wydać decyzji kasatoryjnej, prawidłowo zaś podjęło decyzję reformatoryjną. Mogło zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w aktualnie kontrolowanej decyzji sformułować ocenę, iż kwota [...]zł z tytułu pochodnych od wynagrodzeń za lata: 2011 i 2012, co do której organ pierwszej instancji uznał, że finansująca ją dotacja została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem, podlegała jednak pokryciu ze środków publicznych dotacji jako kwota wydatków bieżących związanych z rokiem 2011 i 2012. Kwota, o której mowa stanowi sumę kwoty [...]zł (wydatków związanych z rokiem 2011) i kwoty [...]zł (wydatków związanych z rokiem 2012).

Dla porządku odnieść należy się też do zarzutu nieprzeprowadzenia rozprawy w powtórnym postępowaniu przed Kolegium. Zauważyć zatem trzeba, że zgodnie z art. 89 § 1 kpa, organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Zgodnie z § 2 tego artykułu, organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie ocenił, iż w sprawie nie wystąpiły Przesłanki warunkujące konieczność przeprowadzenia rozprawy. Przeprowadzenie rozprawy nie zapewniłoby przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, w postępowaniu brała udział jedna tylko strona i przeprowadzenia rozprawy w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wymagał przepis prawa. Mieć trzeba na względzie, że w niniejszej sprawie stanowisko, które strona przedstawiła, było organowi znane, zaś ustalenia dokonane w trakcie rozprawy nie mogłyby, bez względu jej przebieg, wywrzeć oczekiwanych przez stronę skarżącą skutków z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., o czym była wyżej mowa i czego z pewnością jest świadomy profesjonalny pełnomocnik reprezentujący stronę skarżącą.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.