Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2431/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 10, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 12 ust. 4, art. 12 ust. 6, art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 13 ust. 3, art. 14 ust. 1, art. 14 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 16
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 7 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Op 227/11 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O.; 2. zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O., wyrokiem z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II Sa/Op 227/11, wydanym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] marca 2011 r. (nr [...]) w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2011 r. (nr [...]), określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził na rzecz M. S. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w O., po ponownym rozpatrzeniu sprawy anulował numer identyfikacyjny [...], nadany zaświadczeniem z dnia [...] listopada 2007 r. i odmówił M. S. wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego. Decyzja powyższa została wydana w oparciu o art. 13 ust. 1, art. 12 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 – dalej jako ustawa o systemie ewidencji) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu [...] marca 2004 r. K. S., mąż M. S., złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, na podstawie którego (zaświadczeniem z dnia [...] marca 2004 r.) nadano mu numer identyfikacyjny. Małżonka K. S. wyraziła zgodę na dokonanie powyższego wpisu, o czym świadczy jej podpis złożony na wniosku.

W dniu [...] listopada 2007 r. M. S. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, na podstawie którego, zaświadczeniem z dnia [...] listopada 2007 r., przyznano jej numer identyfikacyjny. We wniosku nie została wypełniona rubryka dotycząca zgody na wpis do ewidencji producentów współmałżonka/współposiadacza.

Z uwagi na brzmienie art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji oraz w związku z tym, że organ posiada informację, iż M. S. i K. S. są małżeństwem, a mimo to posiadają dwa odrębne numery identyfikacyjne, pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. zawiadomiono K. S. działającego jako pełnomocnik M. S. - o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie anulowania numeru identyfikacyjnego, nadanego zaświadczeniem z dnia [...] listopada 2007 r.

We wniesionych pisemnych uwagach pełnomocnik strony wskazał na istnienie pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej oraz na prowadzenie przez nich dwóch niezależnych gospodarstw, co potwierdzają wystawione odrębnie dla każdego z małżonków faktury kupna/sprzedaży, deklaracje rozliczeniowe ZUS P DRA z kilku lat, decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz nakazy płatnicze wystawione na K. S. z tytułu podatku od nieruchomości.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy oraz definicję gospodarstwa rolnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. uznał, iż strona nie udowodniła, że prowadzi z mężem odrębne gospodarstwa rolne pod względem technicznym i ekonomicznym. Nie przedstawiła bowiem żadnego dowodu na okoliczność odrębnego zatrudnienia siły roboczej, posiadania oddzielnego sprzętu technicznego oraz ekonomicznego wyodrębnienia jednostek. Ponadto organ wskazał, że ustawa o systemie ewidencji nie wskazuje okoliczności, których wystąpienie uzasadniałoby nadanie małżonkom odrębnych numerów identyfikacyjnych, takich jak np. rodzaj stosunków majątkowych łączących małżonków w związku z posiadanymi gospodarstwami rolnymi, czy przynależność gospodarstw rolnych do majątków osobistych małżonków. W związku z powyższym, w ocenie organu, elementami rozstrzygającymi o nadaniu jednego numeru identyfikacyjnego małżonkom jest istnienie stosunku małżeństwa oraz zgoda współmałżonka na nadanie numeru identyfikacyjnego małżonkowi, który złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów. W opinii Kierownika, zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego dla M. S. było wadliwe i powinno zostać usunięte z obiegu prawnego, gdyż zostało wydane osobie nieuprawnionej. Końcowo organ wyjaśnił, że w komentowanej ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. został ustalony tryb nadania numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów i analogicznie do odmowy w drodze decyzji administracyjnej wpisu do ewidencji producentów, należy na podstawie art. 13 ust. 1 tej ustawy w niniejszej sprawie wydać decyzję o anulowaniu numeru identyfikacyjnego nadanego zaświadczeniem.

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. S. od powyższej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że nadanie numeru identyfikacyjnego następuje poprzez wydanie stosownego zaświadczenia, czyli czynności materialnotechnicznej. Akt ten nie ma charakteru prawotwórczego, albowiem nie tworzy, nie zmienia, ani też nie znosi stosunków prawnych. Z kolei, odmowa wpisu do ewidencji następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ odnosząc się do dotychczasowego orzecznictwa sądowoadministracyjnego podkreślił, że wprawdzie ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. nie reguluje wprost możliwości wykreślenia z ewidencji producentów, ani pozbawienia numeru identyfikacyjnego, jednakże nie może to oznaczać dowolności co do trybu i formy rozstrzygnięcia powyższej kwestii. Dlatego przyjąć należy, że pomimo braku jednoznacznej regulacji w w/w zakresie możliwe jest wzruszenie raz przyznanego numeru poprzez jego anulowanie. Zdaniem organu, aby umożliwić stronie obronę jej interesów, eliminacja wadliwego zaświadczenia z obrotu prawnego powinna nastąpić poprzez wydanie decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy (tj. decyzji o odmowie wpisania do ewidencji producentów).

W niniejszej sprawie, jak wskazał organ, powodem anulowania zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacyjnego M. S. był fakt posiadania takiego numeru (od 2004 r.) przez męża strony - K. S.. Z brzmienia art. 12 ust. 4 przedmiotowej ustawy wynika bowiem, że w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę i -co podkreślił organ- przepis ten nie odwołuje się do stosunków majątkowych istniejących między małżonkami, dlatego małżonkowie powinni otrzymywać jeden numer identyfikacyjny, niezależnie od tego czy współposiadają lub wspólnie prowadzą gospodarstwo, czy posiadają odrębne gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie, ekonomicznie. W ocenie organu anulowanie numeru identyfikacyjnego M. S., a w konsekwencji odmowa wpisu do ewidencji producentów prowadzonej przez Agencję, były uzasadnione i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy wskazał również na pewne wady uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, polegające na uznaniu, iż małżonkom nadaje się jeden numer identyfikacyjny bez względu na charakter stosunków materialno-prawnych istniejących pomiędzy nimi i jednoczesnym zarzucaniu stronie, że nie udowodniła, by prowadziła z mężem odrębne gospodarstwa rolne, jednak, w ocenie organu odwoławczego, błąd ten był nieistotny i pozbawiony wpływu na wynik sprawy.

W skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR w O. M. S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i utrzymanie numeru identyfikacyjnego nadanego jej gospodarstwu rolnemu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O., wyrokiem z dnia 7 lipca 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził na rzecz M. S. zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd wskazał, że skargę należało uwzględnić z innych powodów niż w niej wywiedzione.

Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji wydano z naruszeniem prawa powodującym konieczność uchylenia podjętych aktów. Jak wskazał Sąd, organy obu instancji, powołując się głównie na treść art. 13 ust. 1 i art. 12 ust. 4 i 6 ustawy o systemie ewidencji, zgodnie uznały, że małżonkom przyznaje się tylko jeden numer identyfikacyjny, nawet w sytuacji gdy prowadzą dwa odrębne gospodarstwa rolne. W ocenie Sądu, stanowisko organów decyzyjnych odnośnie braku podstaw do przyznania małżonkom dwóch odrębnych numerów identyfikacyjnych, a w konsekwencji wydanie M. S. decyzji odmownej, jest przedwczesne.

Sąd zaznaczył, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, przed podjęciem kwestionowanej decyzji nie doszło do skutecznego uchylenia czynności materialnotechnicznej polegającej na wpisaniu skarżącej w dniu [...] listopada 2007 r. do ewidencji producentów, co winno spowodować wykreślenie stosownych wpisów w prowadzonej przez Agencję ewidencji. Sąd podkreślił, że pomimo wydania kontrolowanych decyzji wciąż aktualny pozostał wpis M. S. do ewidencji producentów, dokonany w dniu [...] listopada 2007 r. W ocenie Sądu, brak jest podstaw prawnych do zaakceptowania poglądu organu pierwszej i drugiej instancji, że anulowanie (uchylenie) nadanego skarżącej numeru identyfikacyjnego jest równoznaczne z uchyleniem czynności wpisu do ewidencji, co powoduje wykreślenie z ewidencji producentów. Sąd zaznaczył, że stanowisko to potwierdza wiele regulacji ustawy o systemie ewidencji (art. 7, art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy). W ocenie Sądu poprzestanie tylko na uchyleniu numeru budzi wątpliwości co do losów pozostałych danych wpisu. Zdaniem Sądu, w związku z powyższym, zasadny jest zarzut o nieuprawnionym utożsamianiu przez organy administracji uchylenia numeru ewidencyjnego z wykreśleniem producenta z ewidencji. Popełnionego przez organy błędu, zważywszy na jego skutki, nie można- jak wskazał Sąd- traktować jako błędu redakcyjnego.

Ponadto Sąd podkreślił, że w rozstrzygnięciach organów obu instancji wyrażono nieuprawniony pogląd, że nadania producentowi numeru identyfikacyjnego dokonuje się w drodze zaświadczenia, podczas gdy wskazane w art. 12 ust. 2 ustawy zaświadczenie potwierdza jedynie fakt nadania tego numeru. Wskazane przez Sąd uchybienia spowodowały, zdaniem Sądu, że uzasadnienia podjętych decyzji były w omawianym zakresie nie tylko wadliwe, ale również mylące (wewnętrznie sprzeczne), co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. i zasad ogólnych prawa procesowego, w szczególności zasady legalizmu i praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów państwa, które w swym działaniu winny kierować się m.in. słusznym interesem obywateli (art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. zaprezentowane stanowisko Sądu ma istotne znaczenie dla dalszej oceny legalności wydanych w sprawie decyzji, bowiem dowodzi, że "anulowanie" nadanego skarżącej numeru identyfikacyjnego nie pozbawiło jej statusu producenta rolnego wynikającego ze stosownej rejestracji. W związku z powyższym, organy obu instancji w sposób nieuprawniony skorzystały z art. 13 ust. 1 ustawy, odmawiając M. S. wpisu do ewidencji producentów. Sąd wskazał, że w sytuacji gdy organ uzna za uzasadnione przeprowadzenie weryfikacji wniosku, na podstawie którego dokonano czynności materialno-technicznej wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, powinien wszcząć z urzędu (na podstawie art. 61 § 1 k.p.a.) postępowanie dotyczące wyeliminowania z obrotu prawnego tej czynności, a następnie uchylić wadliwą czynność w drodze decyzji, przy zastosowaniu na zasadzie analogii art. 13 ust. 1 ustawy. Jak wskazał Sąd, dopiero takie działanie pozwoli na podjęcie rozstrzygnięcia o odmownym załatwieniu weryfikowanego wniosku.

W związku z powyższym, Sąd wskazał, że stwierdzone naruszenia prawa niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd zaznaczył, że rozstrzygnięcie i jego podstawy czynią zbędnym dalsze badanie tych samych aktów pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym, co w konsekwencji zwalnia również Sąd od ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów skargi. Jak zaznaczył Sąd, wobec wyeliminowania z obiegu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji, zarzuty te będą jeszcze przedmiotem oceny w postępowaniu, jakie powinien przeprowadzić organ pierwszej instancji. Sad zalecił, by organ ponownie rozpoznając sprawę (jeśli podtrzyma stanowisko co do sposobu wykładni art. 12 ust. 4 ustawy) uwzględnił wywody zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARIMR w O. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 13 ust. 1 w zw. art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji

- poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż odmowne załatwienie wniosku o wpis do ewidencji producentów, w przypadku wadliwego uprzedniego wpisu, winno być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego czynności materialno-technicznej wpisu do ewidencji producentów w drodze decyzji administracyjnej,

- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do tezy, iż przepis ten może stanowić podstawę do wykreślenia podmiotu z ewidencji producentów, co stoi w sprzeczności z istotą ewidencji jako składową systemu, o którym mowa w art. 2 wskazanej ustawy oraz art. 14-16 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19

stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.);

b) art. 12 ust. 1 w związku z art. 17 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań,

jakie powinny spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym (Dz. U. Nr 163, poz. 1104) poprzez jego błędną wykładnię polegająca na oddzieleniu w stanie faktycznym sprawy skutków czynności wpisu do ewidencji producentów od czynności nadania numeru identyfikacyjnego, w sytuacji gdy podmiot jako cel złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów wskazuje nadanie numeru identyfikacyjnego;

2) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jako konsekwencja naruszenia przepisów prawa materialnego, które doprowadziło do wadliwego uwzględnienia skargi w oparciu o wskazaną podstawę prawną,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w oparciu o

naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdzie wskazane przez Sąd nieścisłości w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz w uzasadnieniu decyzji organów ARiMR nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O., a także o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona rozwinęła argumentację dotyczącą powyższych zarzutów, odnosząc się do wcześniejszego stanowiska, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji i decyzji I organu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do jej rozpoznania wypada na wstępie podzielić stanowisko kasatora, że zarzucane w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, jest rezultatem dokonanej przez Sąd I instancji błędnej wykładni prawa materialnego.

Sąd ten stwierdził, na podstawie analizy przepisów ustawy o systemie ewidencji, a w szczególności art. 11 – art. 13, że przedwczesne było wydanie decyzji odmawiającej wpisu do ewidencji producentów. Sąd wyraził pogląd, iż nieuprawnione jest utożsamianie czynności wpisu do ewidencji producentów z nadaniem numeru identyfikacyjnego. Zdaniem Sądu, odmowa wpisu powinna zostać poprzedzona wykreśleniem z ewidencji producentów wadliwego wpisu i uchyleniem numeru identyfikacyjnego. Sąd stanął na stanowisku, że powinno to nastąpić w formie decyzji – na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji.

Zajęte przez Sąd I instancji stanowisko jak i wyrażone w tym zakresie poglądy nie zasługują na aprobatę.

Kluczową kwestią jaka wymaga rozpoznania jest to czy w stanie faktycznym i prawnym sprawy istniały podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Warunkiem zastosowania tego przepisu jest więc stwierdzenie, że organ uchybił przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub procesowego w stopniu istotnym, a więc takim, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to rozstrzygnięcie w sprawie byłoby inne.

W stanie sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. anulował numer identyfikacyjny [...] i jednocześnie odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego M. S.

Powodem podjęcia takiej decyzji było ujawnienie, że M. S. wraz z mężem posiadają dwa numery identyfikacyjne, czemu sprzeciwia się art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji.

W myśl art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.

Trzeba nadmienić, iż przepis ten został poddany kontroli konstytucyjności.

W wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013, poz.1537) Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego: "czy art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia nadanie obu małżonkom numerów identyfikacyjnych, w sytuacji istnienia ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i prowadzenia przez każdego z małżonków odrębnych gospodarstw rolnych, jest zgodny z art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." orzekł, że "Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne:

a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji,

b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji."

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Orzekając o odroczeniu mocy obowiązującej orzeczenia Trybunał podniósł, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakwestionowanym zakresie nie jest wystarczające dla przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest w tym zakresie interwencja ustawodawcy. Oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest bowiem zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru ewidencyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności. Stworzenie niezbędnej regulacji prawnej w nowym stanie prawnym, jaki powstanie w wyniku niniejszego wyroku związane jest również ze spoczywającym na właściwych organach polskich obowiązkiem sprawowania kontroli dla ochrony interesów gospodarczych Unii Europejskiej oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nienależnie beneficjentom.

Zatem art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji pozostaje nadal normatywnym wzorcem kontroli decyzji wydanych w okresie jego obowiązywania, a zarazem stanowi materialnoprawną podstawę do przyznawania numerów identyfikacyjnych dla producentów rolnych.

Oznacza to, że w przypadku ujawnienia posiadania przez małżonków (bez względu na łączący ich ustrój majątkowy oraz ilości i sposób prowadzenia gospodarstw rolnych) dwóch numerów identyfikacyjnych organ jest zobowiązany podjąć działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z tych numerów.

Analiza przepisów regulujących tryb dokonywania wpisu do ewidencji producentów oraz jego zmiany prowadzi do wniosku, iż w takiej sytuacji, jak rozpoznawana, podstawą prawną wygaszenia nieprawidłowego wpisu powinien być art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji.

Takie stanowisko zajęły też organy obu instancji.

Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazały art. 13 ust. 1 i art. 12 ust. 4 i 6 ustawy o systemie ewidencji.

Natomiast Sąd I instancji uznał, że odmowa wpisu do ewidencji producentów powinna być poprzedzona wydaniem decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów i uchyleniu numeru identyfikacyjnego, co jak wcześniej zostało stwierdzone nie zasługuje na aprobatę.

Z przyjętych w ustawie o systemie ewidencji rozwiązań prawnych wynika, że wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art. 11 ust. 1). Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1). Kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 (art. 13 ust. 1). Następnie kierownik biura powiatowego Agencji wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12 (art. 13 ust. 2). Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 2, jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis do ewidencji producentów (art. 13 ust. 3). Producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany (art. 14 ust. 1). Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów (art. 14 ust. 2).

Powołane powyżej przepisy ustawy o systemie ewidencji wskazują, że wpis do ewidencji producentów następuje w formie bezdecyzyjnej, na podstawie czynności materialnotechnicznej, a dopiero jego odmowa wymaga podjęcia decyzji.

Stąd za błędny należy uznać pogląd Sądu I instancji, że nadanie numeru identyfikacyjnego i wpis do ewidencji producentów to dwie niezależne czynności, wymagające odrębnego procedowania przed wydaniem decyzji o odmowie wpisu. Do takiego twierdzenia nie daje podstaw chociażby art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, z którego wynika, że między tymi czynnościami istnieje ścisła współzależność, polegająca na tym, że wygenerowanie numeru identyfikacyjnego zależy od tego czy zostanie dokonany wpis do ewidencji producentów. Numer ten jest nadawany jednocześnie, a więc w tej samej chwili, w jednym czasie, co wpis do ewidencji producentów.

Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji stanowi podstawę materilanoprawną decyzji odmawiającej wpisu z przyczyn w nim podanych w tym, gdy doszło do "nadania uprzednio numeru identyfikacyjnego".

Przenosząc to na grunt sprawy należy stwierdzić, iż mimo, że decyzja pierwszoinstancyjna zawiera pewne mankamenty co do sposobu sformułowania rozstrzygnięcia (organ powinien był podjąć decyzję odmawiającą wpisu), to jednak stwierdzone wady nie dawały podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, a co za tym idzie- decyzji drugoinstancyjnej. Trzeba bowiem zauważyć, iż w rezultacie podjętego rozstrzygnięcia został osiągnięty cel ustawy o systemie ewidencji – został wygaszony (ze skutkiem na przyszłość) numer identyfikacyjny nadany jako drugi dla małżonków S. W sprawie w istocie chodziło o to, aby niewłaściwie nadany M. S. numer identyfikacyjny przestał być aktywny, a tym samym, aby nie można było posługiwać się nim w kontaktach z Agencją (v. art. 13 ust. 3 ustawy o systemie ewidencji). Z drugiej jednak strony, na całkowite wykreślenie numeru identyfikacyjnego z ewidencji producentów nie pozwala zarówno prawo krajowe jak i unijne.

Wbrew poglądowi Sądu I instancji, wpis oraz inne dane, jak wynika z art. 10 ustawy o systemie ewidencji muszą pozostać w systemie przez określony czas. Zgodnie z tym przepisem dane zawarte w systemie oraz dokumentację, o której mowa w art. 4 pkt 4, przechowuje się przez okres 5 lat, licząc od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wniosek został zarejestrowany w systemie. Unormowanie to ma służyć celowi, dla jakiego został utworzony krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a mianowicie – stworzenia bazy danych, która pozwoliłaby na realizowanie zadań, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, tj.

1) przyznawania i wypłaty płatności;

2) nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję;

3) postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności;

4) postępowania w sprawie wymierzania kar pieniężnych lub zastosowania innych sankcji oraz

5) identyfikacji producentów.

Obowiązek przechowywania danych wynika też z przepisów unijnych (np. art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 73 /2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.).

Na marginesie powyższych rozważań należy nadto zauważyć, iż wyeliminowanie drugiego numeru identyfikacyjnego nie powinno co do zasady wpłynąć w sposób ujemny na posiadane przez małżonków uprawnienia w zakresie płatności rolnych, pod warunkiem, że zostaną spełnione pozostałe warunki ich przyznania.

Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę uwzględni zawartą powyżej ocenę prawną.

Podsumowując, za zasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.