Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 935/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 14, art. 16, art. 202 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędziowie NSA Marzenna Zielińska del. WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 15/11 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. D. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę M. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. w przedmiocie długu celnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] stwierdził w odniesieniu do towarów w postaci: lampy do samochodu osobowego – 8 szt., chłodnice - 3 szt., pozostałe części i akcesoria nadwozi - 6 szt., poduszki powietrzne - 1 szt., koła kierownicy i ich części - 1 szt., koła - 2 szt., zderzaki i ich części - 2 szt., wentylatory - 1 szt. powstanie z mocy prawa, na podstawie art. 202 ust. 1 lit. a/ Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w dniu [...] grudnia 2009 r. długu celnego w przywozie. Organ określił kwotę wynikającą z długu celnego w odniesieniu do ww. towarów oraz naliczył odsetki od nieuiszczonej w terminie kwoty długu celnego. Organ stwierdził, że ww. towary nie zostały przedstawione organowi celnemu w chwili wprowadzenia ich na obszar celny Wspólnoty, co spowodowało stwierdzenie powstania długu celnego w przywozie w wyniku nielegalnego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty towarów podlegających należnościom przywozowym.

Od powyższej decyzji M. D. złożył odwołanie, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędną interpretację materiału dowodowego. Wskazał, że na rachunku za części do samochodu nie figuruje jego nazwisko oraz że posiada jedynie ksero faktury firmy amerykańskiej. Oświadczył, że nie może jednoznacznie stwierdzić, czy były to części oryginalne według faktury, czy części z rynku europejskiego lub krajowego. Zaznaczył, że żaden urzędnik celny nie widział tych części. Podkreślił, że starał się współpracować z organem celnym w celu wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, jednak nie mając rachunku na siebie nie mógł zwrócić się do urzędu celnego w B. o udostępnienie informacji, ponieważ nie wie kiedy dokładnie to było, nie zna kuriera realizującego przesyłkę, nie wie jakie agencje celne tym się zajmowały i nikt przed dostarczeniem przesyłki nie prosił o dane. Wyjaśnił, że nie przedstawił części Urzędowi Celnemu w B., nie wprowadził tych części na obszar UE, nie jest też osobą, która przejęła odpowiedzialność za przywóz towarów po ich wprowadzeniu.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Celnej w B. w jej uzasadnieniu wyjaśnił, że kserokopia faktury dotycząca części do samochodu J. L. została przedłożona organowi celnemu przez stronę na okoliczność zakupu części samochodowych do sprowadzonego wcześniej samochodu osobowego w toku postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Odnośnie faktu, że rachunek zapłaty nie jest wystawiony na nazwisko strony, organ wyjaśnił, że pełnomocnik strony jednoznacznie stwierdził, że rachunek ten został wystawiony na nazwisko osoby (członka rodziny), której zostały przekazane pieniądze i która dokonywała w U. formalności związanych z zakupem części do samochodu.

Odnosząc się do twierdzenia strony o braku możliwości uzyskania dokumentów potwierdzających dokonanie odprawy celnej, organ odwoławczy stwierdził, że każda osoba dokonująca obrotu towarowego powinna przechowywać do celów kontroli celnej dokumenty potwierdzające objęcie importowanego towaru procedurą celną na obszarze celnym Wspólnoty. Ponadto zgodnie z postanowieniami Wspólnotowego Kodeksu Celnego (art. 11) każda osoba może ubiegać się przed organami celnymi o informacje dotyczące stosowania przepisów prawa celnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. M. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, że w związku z jej wydaniem organ naruszył art. 187 § 1, art. 188 i art.191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 122 i art. 180 tej ustawy poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego, wybiórczego postępowania dowodowego.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyjaśnił, że zgodnie z art. 37 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej: WKC) towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu. Mogą one podlegać kontroli organów celnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Stosownie zaś do art. 40 WKC towary, które zgodnie z art. 38 ust. 1 lit. a/ zostały dostarczone do urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne, zostają przedstawione organom celnym przez osobę, która wprowadziła je na obszar celny Wspólnoty, lub w zależności od przypadku, przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu. Jeżeli towar wprowadzony na obszar celny Wspólnoty nie zostanie przedstawiony organowi celnemu, to zgodnie z art. 202 ust. 1 a/ WKC powstaje dług celny z mocy prawa. Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego określa art. 202 ust. 3 WKC. Są to osoby, które dokonały nielegalnego wprowadzenia, uczestniczyły we wprowadzeniu i jednocześnie wiedziały lub powinny wiedzieć, że wprowadzenie to jest nielegalne oraz osoby, które nabyły lub posiadały taki towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny wiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie. Zobowiązanie do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego wynika z samego faktu nielegalnego wprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty.

W ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że skarżący dokonał nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar celny Wspólnoty. O powyższym świadczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z akt sprawy wynika, że skarżący dokonał w 2008 r. zakupu części do samochodu J. L., na którą okoliczność przedłożył: zamówienie na części z [...] sierpnia 2010 r., fakturę nr [...] z [...] sierpnia 2008 r. dotyczącą zakupu części samochodowych do ww. samochodu na kwotę [...] USD oraz rachunek z [...] sierpnia 2010 r. dotyczący płatności w kwocie [...] USD za zakup części. Z akt sprawy wynika również, że skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2010 r. oświadczył, że należność za części wyniosła [...] USD, podatek unijny [...] USD, a koszt przesyłki [...] USD (k. 16 akt administracyjnych). Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] listopada 2009 r. wynika, że cyt. " Braliśmy pod uwagę zakup części oryginalnych. Za części płaciliśmy około [...] USD, z przesyłką około [...] USD (k. 7 akt administracyjnych)". Sąd zaznaczył, że skarżący w postępowaniu związanym z weryfikacją wartości celnej samochodu J. L. powoływał się wprost na zakup części zamiennych do tego pojazdu, przedkładając stosowne dokumenty, zaś w postępowaniu związanym z określeniem długu celnego w związku z wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty części samochodowych kwestionuje nawet fakt ich nabycia. Za nietrafne Sąd uznał argumenty skarżącego dotyczące braku możliwości uzyskania dokumentów potwierdzających dokonanie odprawy celnej. W tym względzie bowiem słuszne jest stanowisko organów celnych, że każda osoba dokonująca obrotu towarowego powinna przechowywać do celów kontroli celnej dokumenty potwierdzające objęcie importowanego towaru procedurą celną na obszarze celnym Wspólnotowym. Wynika to z art. 16 pkt a/ WKC. Sąd zwrócił też uwagę na art. 11 WKC, z którego wynika, że każda osoba może ubiegać się przed organami celnymi o informacje dotyczące stosowania przepisów prawa celnego. W ocenie Sądu I instancji organ celny nie naruszył art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił przesłanki, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej.

W skardze kasacyjnej wniesionej na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej" p.p.s.a.) zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie sformułowane zostały zarzuty naruszenia:

1) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w toku rozpoznawania sprawy naruszeń przepisów postępowania, w szczególności art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 180 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie, iż to skarżący nabył części do samochodu J. L. oraz że na skarżącym spoczywa ciężar dowodzenia legalnego wprowadzenia do obrotu wewnątrzwspólnotowego tych części, podczas gdy nazwisko skarżącego nie widnieje na żadnym dokumencie związanym z zakupem przedmiotowych części i to organ powinien pozyskać dowody wskazane przez stronę, których ona nie była w stanie zdobyć; art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezwrócenie się przez organ do urzędu celnego w B. o przekazanie kserokopii dokumentów celnych pomimo wskazania przez skarżącego, że dokumenty dotyczące oclenia przedmiotów prawdopodobnie tam się znajdują, a także przez nieprzeprowadzenie szeregu innych dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia (nieprzesłuchanie B. Ż., niezwrócenie się do firmy J. A. o udzielenie informacji). Nadto nieuwzględnienie, iż ani organ pierwszej, ani drugiej instancji nie ustalił istotnej z punktu widzenia przepisów okoliczności, a mianowicie tego, czy cło zostało faktycznie przez skarżącego uiszczone i przyjęcie niekorzystnego wniosku, że skoro skarżący nie posiada dokumentów celnych, to cła tego nie opłacił;

2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ p.p.s.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu, co wyraża się w nieuwzględnieniu skargi i uznaniu braku istotnego wpływu na wynik sprawy okoliczności wskazywanych w toku postępowania przed organami przez skarżącego i naruszenia przez organy przepisów Ordynacji podatkowej:

a) art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez przerzucenie ciężaru dowodu na Skarżącego, a ponadto niedokładne i nie wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego, jak też niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego i wybiórczego materiału dowodowego;

b) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów podatkowych i dowodzenie założonej na jego wstępie tezy, iż skarżący nie uiścił cła należnego od sprowadzonych części samochodowych, w sytuacji gdy stan faktyczny nie pozwala na wyprowadzenie takich wniosków i wyjaśnianie wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącego;

c) art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie zgłaszał wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się u niemieckich służb celnych, podczas gdy wskazał on, że dokumenty te znajdują się w B., co potwierdził przedstawiając pismo firmy wysyłającej towar z U. – J. i jego oświadczenie powinno zostać potraktowane jako wniosek o przeprowadzenie dowodu; poprzez naruszenie granic zasady swobodnej oceny dowodów poprzez nieopieranie rozstrzygnięć na całokształcie materiału dowodowego, ale wybiórczej jego analizie.

Wskazując powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w zarzutach tej skargi doszło z tego powodu, że organy celne cały ciężar dowodzenia przerzuciły na stronę a dodatkowo nie przeprowadziły takich dowodów jak przesłuchanie B. Ż., którego nazwisko widnieje na rachunku za części, a także nie zwróciły się do firmy J. A. o podanie danych i dokumentów odnośnie przedmiotowych części.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje uzasadnionych podstaw, a ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania. Z tych powodów skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaś zarzuty skargi wskazują na naruszenie przepisów postępowania w zakresie przeprowadzonego przez organy celne a zaakceptowanego przez Sąd I instancji postępowania dowodowego, które w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nie pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Jako niedopuszczalne uchybienie organów celnych ocenione zostało żądanie, aby strona przedstawiła dowód uiszczenia cła.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej, co do tego, że to organy celne obowiązane były poszukiwać dowodu uiszczenia cła przez skarżącego. Dokument taki powinien być w posiadaniu skarżącego i to skarżący mógł tym dowodem dysponować. Wynika to z powołanych zarówno przez organ celny, jak i Sąd I instancji art. 14 i art. 16 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE L z 19 października 1992 r.). W świetle powołanych przepisów, dla celów stosowania prawa celnego każda osoba pośrednio lub bezpośrednio uczestnicząca w operacjach dokonywanych w ramach przepisów prawa celnego ma obowiązek dostarczyć organom celnym, na ich żądanie i w ewentualnie wyznaczonym terminie, wszelkie dokumenty i informacje, w jakiejkolwiek formie, jak również udzielać im wszelkiej niezbędnej pomocy. Osoby te mają obowiązek przechowywać dla celów kontroli celnej dokumenty i wszelkie informacje nie krócej niż trzy lata (w świetle art. 9 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne termin przechowywania dokumentów i informacji, o których mowa w art. 16 KWC wynosi 5 lat). Należy podkreślić, że skarżący nie tylko nie przedłożył organom celnym dowodu uiszczenia cła ale też nie był w stanie przekazać organom informacji umożliwiającym identyfikację ewentualnie złożonego zgłoszenia celnego. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący dokonał w 2008 r. zakupu części do samochodu. W postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki J. L. nr VIN [...], na okoliczność uzasadniającą przyjęcie wskazanej w deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego wartości ww. samochodu, skarżący przedłożył: zamówienie na części do J. L. oraz fakturę dotyczącą zakupu części samochodowych do ww. samochodu osobowego na kwotę [...] USD oraz rachunek dotyczący płatności w kwocie [...] USD za zakup części do J. L. Zatem to właśnie skarżący, mimo że rachunek został wystawiony na inną osobę będącą jedynie pośrednikiem, dokonał zakupu części w celu wykorzystania ich do naprawy nabytego samochodu J. L.

Trafnie Sąd I instancji odwołał się do art. 202 ust. 3 WKC, wyjaśniając, że krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, stanowią osoby, które dokonały nielegalnego wprowadzenia, uczestniczyły we wprowadzeniu i jednocześnie wiedziały lub powinny wiedzieć, że wprowadzenie to jest nielegalne oraz osoby, które nabyły lub posiadały taki towar i które w chwili jego nabycia lub wejścia wiedziały bądź powinny wiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie.

Z akt sprawy wynika, że zakupione części zostały zamontowane w samochodzie nabytym przez skarżącego, czyli znalazły się w posiadaniu skarżącego i jak wykazało postępowanie administracyjne skarżący nie posiada dowodu uiszczenia cła ani też nie jest w stanie przekazać organom celnym pewnych informacji, gdzie dokument taki ewentualnie może się znajdować.

W świetle art. 202 ust. 3 WKC i zawartego w nim wyliczenia dłużników celnych, bez znaczenia pozostaje okoliczność podnoszona w skardze kasacyjnej, że rachunek zakupu części nie jest wystawiony na skarżącego w świetle niekwestionowanego faktu, że części samochodowe są w posiadaniu skarżącego.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej zaś o kosztach orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.