Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 457/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost–Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia Z[...] do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania części istniejącej hali w części magazynowej na produkcyjną - powierzchni około 1800m² na zakładzie "D." S.A. w R..

W uzasadnieniu organ, po przytoczeniu treści art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. dalej - "Kpa") wskazał, że analizując, czy udział organizacji społecznej jest uzasadniony celami statutowymi tej organizacji, należy mieć przede wszystkim na uwadze, iż statutowy cel działalności w rozumieniu dyspozycji art. 31 Kpa musi być tłumaczony wąsko. Statut organizacji społecznej co do jego celów nie może być interpretowany rozszerzająco, zważywszy iż udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony stanowi wyjątek od zasady, iż mogą w nim uczestniczyć wyłącznie podmioty mające w tym interes prawny, a przyznanie uprawnień strony dodatkowemu podmiotowi ma istotny wpływ na zakres praw i obowiązków stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. aktII OSK 1397/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV Sa/Wa 1399/05. Musi zatem istnieć bezpośrednie merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej.

Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być szczegółowo określone, aby dawało to możliwość ustalenia przez organ administracji, czy działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06).

W świetle powyższego organ uznał, że cele statutowe Stowarzyszenia nie uzasadniają udziału tej organizacji w postępowaniu toczącym się na wniosek D. S.A. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ wskazał, iż regulamin Stowarzyszenia z dnia [...] marca 2013r. w punkcie 7 stanowi: "Celem Stowarzyszenia jest:

[...]

Wobec takiego brzmienia regulaminu Stowarzyszenia nie jest możliwe ustalenie, czy dana sprawa administracyjna jest w sposób ścisły powiązana z celami statutowymi ww. Stowarzyszenia. Zapis pkt 7 ww. Regulaminu Stowarzyszenia jest ogólny i niejasny. Pozwala on na interpretację w zasadzie w nieograniczonym zakresie. Trudno bowiem ustalić, co kryje się konkretnie pod pojęciem" działania na rzecz wsi R. ". Prawidłowe sformułowanie celów statutowych organizacji społecznej w rozumieniu art. 31 Kpa musi wyznaczać konkretne cele, tj. płaszczyzny życia społecznego, w które organizacja ma się angażować, a nie cele abstrakcyjne, niemożliwe do ustalenia. Sformułowanie "działanie na rzecz wsi R. "pozwala na angażowanie się ww. stowarzyszenia w praktycznie każde postępowanie administracyjne, niezależnie od przedmiotu sprawy, stosownie do partykularnych potrzeb członków Stowarzyszenia, co jest niezgodne z celem i brzmieniem przepisu art. 31 § 1 Kpa. Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 Kpa nie może bowiem służyć jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 151/12).

Niezależnie od powyższego, w myśl art. 31 § 1 Kpa rozpatrując przedmiotowy wniosek Stowarzyszenia należało ustalić, czy za udziałem ww. Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia interes społeczny. Rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny, a więc wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające (wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 264/07). Organizacja społeczna składająca wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu powinna uprawdopodobnić, że jest przygotowana do wypełnienia tej roli oraz że działając w interesie społecznym, przyczyni się do lepszego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 580/10).

W związku z powyższym organ stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego przemawiającego za udziałem tego Stowarzyszenia w tym postępowaniu. Powoływanie się na tak ogólne wartości, jak społeczna kontrola działań administracji, czy też ogólnie rozumiana dbałość o dobro mieszkańców nie dają podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego w rozumieniu art. 31 Kpa.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie zarzucając, iż rozstrzygając sprawę pominięto:

1. zapis w regulaminie "Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez wspieranie działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi",

2. fakt uznania przez Wojewodę Stowarzyszenia za organizację ekologiczną,

3. fakt istnienia i obowiązywania przepisów art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm. – dalej – "ustawa").

Postanowieniem z dnia [...]marca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ, po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że organizacje społeczne mogą włączać się w postępowanie administracyjne w sprawach mieszczących się w zakresie działalności statutowej danej organizacji lub gdy przemawia za tym interes społeczny na podstawie art. 31 Kpa. Uczestniczenie w takim postępowaniu na prawach strony daje organizacji przykładowo prawo składania żądań dotyczących przeprowadzenia dowodów lub odwoływania się od decyzji i składania zażaleń na postanowienia wydawane w toku postępowania. Tego rodzaju prawa procesowe umożliwiają więc organizacjom społecznym wpływanie na ostateczny kształt decyzji wydawanych przez organy administracji.

Natomiast udział organizacji ekologicznych w postępowaniach administracyjnych dotyczących ich statutowej działalności reguluje - jako lex specialis wobec unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego - ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Ustawodawca posługuje się pojęciem organizacji ekologicznej, przez którą rozumie, zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy, organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Wyżej powołany przepis wskazuje na spełnienie łącznie dwóch przesłanek, które uprawniają organizację do udziału w toczącym się postępowaniu: l) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji ekologicznej, 2) postępowanie, w którym organizacja ekologiczna zamierza uczestniczyć wymaga udziału społeczeństwa.

Następnie organ wyjaśnił, że cele regulaminowe Stowarzyszenia nie uzasadniają jego udziału w postępowaniu. Skarżący w zażaleniu podkreśla, że wspiera działania proekologiczne zmierzające do poprawy komfortu życia mieszkańców. W ocenie organu II instancji powyższe oświadczenie Stowarzyszenia nie uzasadnia wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej. Z powyższego zapisu należy jedynie wnioskować, że celem Stowarzyszenia jest wspieranie inicjatyw proekologicznych. Nie można interpretować tego zapisu szeroko - jako działań mających na celu ochronę środowiska. Podkreślenia wymaga fakt, że ciężar dowodu, że statutowym celem organizacji jest ochrona środowiska, spoczywa na organizacji społeczne. Dalej organ wskazał, że nawet gdyby niesłusznie przyjąć, że cele statutowe uprawniałyby organizację do udziału w postępowaniu, to nie została spełniona druga przesłanka z art. 44 ust. 1 ustawy to jest wymóg udziału społeczeństwa w postępowaniu. Organ zaznaczył, iż zarówno na dzień złożenia wniosku jak i wydania postanowienia, udział społeczeństwa nie był wymagany.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie [...] zarzucając mu naruszenie:

1. art. 31 § 1 i § 2 Kpa przez wadliwe zastosowanie; SKO w P. niewłaściwie uznało, iż S. R. nie może występować z żądaniem dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania części istniejącej hali w części magazynowej na produkcyjną - powierzchni około 1800 m2 na zakładzie "D." S.A w R., gdyż nie przemawiają za tym cele regulaminowe Stowarzyszenia jako organizacji ekologicznej w sytuacji, gdy jest akurat oczywiście odwrotnie,

2. art. 44 ustawy przez jego nie zastosowanie; SKO w P. dokonało kuriozalnej oceny, że przedmiotowe postępowanie nie wymaga udziału społeczeństwa,

3. art. 107 § 3 Kpa przez jego niezastosowanie; SKO w P. nie zajęło jakiegokolwiek stanowiska w stosunku do argumentu Stowarzyszenia zawartego w punkcie 2 zażalenia z dnia [...]stycznia 2014 r. - faktu uznania przez Wojewodę W. SZMWR za organizację ekologiczną,

4. art. 7 i 77 Kpa przez ich nie zastosowanie; SKO w P. pominęło całkowicie ocenę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. zawartą w postanowieniu znak: [...] z dnia [...] stycznia 2014 r..

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że za kpinę z prawa należy uznać ocenę SKO w P., iż przedmiotowe postępowanie nie wymaga udziału społeczeństwa. Ocena ta pozostaje w skrajnej, oczywistej sprzeczności z opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. zawartą w punkcie 1 postanowieniu znak: [...] z dnia [...]stycznia 2014 r. o następującym brzmieniu: "postanawiam wyrazić opinię, że dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania części istniejącej hali w części magazynowej na produkcyjną o powierzchni około 1800 m na terenie D. S.A w R., ul. [...] gmina S. istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko."

Dalej skarżący wyjaśnił, że Stowarzyszenie jest organizacją także ekologiczną. Skarżące Stowarzyszenie nie rozumie tego, jak zapis zawarty w regulaminie o "wspieraniu działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi R." nie może być interpretowany jako zapis mający na celu ochronę środowiska. Działania proekologiczne to działania mające na celu ochronę środowiska naturalnego, promowanie i upowszechnianie zachowań i postaw służących ochronie środowiska naturalnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy S. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenie do udziału w toczącym się postępowaniu.

Podstawę prawnoprocesową żądania Stowarzyszenia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza i dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu stanowił przepis art. 31 § 1 Kpa, w myśl którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: (1) wszczęcia postępowania, (2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W świetle cytowanego przepisu organizacja społeczna ubiegająca się o wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie lub o dopuszczenie do udziału w nim zobowiązana jest wykazać: (1) związek tego żądania z celami statutowymi organizacji oraz (2) istnienie interesu społecznego przemawiającego za uczynieniem zadość temu żądaniu.

Co do przesłanki zgodności żądania wszczęcia postępowania z celami statutowymi organizacji nie ulega wątpliwości, że skarżący, jako stowarzyszenie zwykłe, nie posiada statutu, lecz tylko regulamin. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi jednak na stanowisku, że użyte w art. 31 § 1 Kpa określenie "cel statutowy" winno być rozumiane szeroko, jako cel określony w podstawowym akcie normującym ustrój i funkcjonowanie danej organizacji, a więc nie tylko w statucie, ale także np. regulaminie, a nawet akcie rangi ustawowej lub podustawowej powołującym daną organizację do życia lub regulującym jej działalność. Z drugiej strony, treść konkretnych postanowień zawartych w tak szeroko rozumianym "statucie" (akcie ustrojowym) nie może już być interpretowana w sposób rozszerzający, a wręcz musi być tłumaczona wąsko w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, skoro udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony stanowi wyjątek od zasady, że mogą w nim uczestniczyć wyłącznie podmioty mające w tym interes prawny, a przyznanie uprawnień strony dodatkowemu podmiotowi ma istotny wpływ na zakres praw i obowiązków faktycznych stron postępowania, zmieniając w sposób istotny układ ich praw procesowych (por.: wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn.akt IV SA/Wa 1399/05, CBOSA; A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna..., s. 226).

W konsekwencji zasadnie twierdzi się, że statutowa działalność, na którą powołuje się organizacja społeczna dla uzasadnienia żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby (dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu), powinna dotyczyć zasadniczych kierunków działalności tej organizacji (por. wyroki: WSA: w Warszawie z dnia 2 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 911/06 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 266/07 – CBOSA), a jej zakres winien być odpowiednio skonkretyzowany, aby możliwe było uchwycenie rzeczywistego i bezpośredniego związku pomiędzy tak pojmowanymi celami statutowymi organizacji, a postępowaniem, którego wszczęcia (dopuszczenia do udziału w którym) organizacja oczekuje. Jak trafnie podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 1499/06, CBOSA), "określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony." Chodzi przy tym o związek merytoryczny o charakterze prawnym, a nie wyłącznie faktycznym (por. wyrok WSA z dnia 2 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2275/06, CBOSA). Ponadto nie bez znaczenia jest tu także cecha "rzeczywistości" (autentyczności) celów statutowych danej organizacji społecznej, która to cecha, jak trafnie podkreśla się w doktrynie, "pozwala rozpoznać autentyczne organizacje społeczne spośród pseudo-organizacji społecznych, których powstawanie i działanie jest szczególnie dostrzegalne w ostatnich latach" (A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna..., s. 228).

Zgodnie z pkt 7 regulaminu Stowarzyszenia (w wersji z dnia 2 marca 2013 r. – k. 211 akt administracyjnych) celem Stowarzyszenia jest: (a) działanie na rzecz wsi R., (b) tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi. W myśl pkt 8 regulaminu, Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: (a) organizowanie spotkań, (b) występowanie z podaniami do właściwych organów administracji publicznej, (c) występowanie na prawach strony przed organami administracji publicznej we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących wsi R. (tj. w szczególności od studium do wydania pozwolenia na użytkowanie), (d) występowanie w charakterze skarżącego lub uczestnika postępowania przed sądami administracyjnymi, (e) wspierania działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi, (f) inne działania.

Za dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie nie będzie przemawiał cel "działania na rzecz wsi R." w rozumieniu pkt 7 lit. a Regulaminu. Zdaniem Sądu tak określony cel statutowy Stowarzyszenia jest sformułowany w sposób zbyt ogólnikowy (niekonkretny) i wieloznaczny, aby pozwalał na ustalenie rzeczywistych, podstawowych kierunków działalności Stowarzyszenia, a co za tym idzie – aby stanowił należytą podstawę dla wykazania przez tę organizację wymaganego związku pomiędzy działalnością Stowarzyszenia a przedmiotem danego postępowania (w tym przypadku: postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego wyżej przedsięwzięcia). Na gruncie reguł znaczeniowych języka polskiego ogólnego zwrot: "działanie «na rzecz» kogoś lub czegoś" znaczy bowiem tyle, co działanie na czyjąś korzyść lub dla czyjegoś dobra [por. m.in.: Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2002; Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003; Mały słownik języka polskiego, pod red. E. Sobol, Warszawa 1999 – hasło "rzecz"]. A zatem regulaminowe "działanie «na rzecz» wsi R.", znaczy tyle, co działanie "na korzyść" lub "dla dobra" tej wsi. Takie określenie celu działania Stowarzyszenia, bez zrelatywizowania do konkretnych wartości, tj. bez choćby wstępnego wskazania (uściślenia), co przez ową "korzyść" lub "dobro" organizacja ta rozumie, nie mówi zaś nic o rzeczywistych kierunkach działalności Stowarzyszenia. W jednakowym stopniu pozwala bowiem na legitymizację działań całkowicie przeciwstawnych, skoro w pojęciu "działań na rzecz wsi R." w powyższym rozumieniu mieścić się będą, przykładowo, zarówno inicjatywy (działania) podejmowane na rzecz dalszego uprzemysłowienia wsi R., jak i działania na rzecz przywrócenia jej rolniczego charakteru. Wobec powyższego należy stwierdzić, że sposób określenia w Regulaminie celów działalności Stowarzyszenia uniemożliwił tej organizacji wykazanie – a organowi administracji następczą weryfikację – istnienia wymaganego, ścisłego związku pomiędzy celami "statutowymi" Stowarzyszenia, a przedmiotem sprawy.

We wniesionej skardze skarżący zarzucił, że organ nie uwzględnił zapisu regulaminu o wspieraniu działań proekologicznych. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż również ten zapis regulaminu o działaniach proekologicznych nie może prowadzić do uznania, że cele statutowe organizacji uzasadniają dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż podstawowym statutowym (a ściślej: "regulaminowym") celem Stowarzyszenia nie jest ochrona środowiska, lecz – jak wynika z pkt 7 Regulaminu – "działanie na rzecz wsi R.", które to określenie zresztą niczego nie mówi o rzeczywistych celach tej organizacji (por. wyrok WSA z 22 sierpnia 2013 r., IV SA/Po 535/13, CBOSA). W dodatku jedyna spośród bardziej szczegółowo określonych aktywności Stowarzyszenia, którą można by ewentualnie określić mianem "środowiskowej" – mianowicie "wspieranie działań proekologicznych" (pkt 8 lit. d Regulaminu) – ma bez wątpienia charakter celu instrumentalnie podporządkowanego celowi podstawowemu, jakim jest poprawa komfortu życia mieszkańców wsi R..

W ocenie Sądu tak ogólnie sformułowanie w Regulaminie cele Stowarzyszenia, w tym jego zamierzona aktywność określona jako "wspieranie działań proekologicznych", nie dają podstawy do wyprowadzenia legitymacji skargowej tej organizacji (podobnie: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2608/13, CBOSA).

Z powyższych względów uznać należy, że organ prawidłowo uznał, iż brak jest podstaw do dopuszczenia, na podstawie art. 31 Kpa, skarżącego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 44 ustawy wskazać należy, że powyższy przepis w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania.

Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 Kpa nie stosuje się. Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 2 organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (art. 44 ust. 3).

Stwierdzić należy, że wskazane przepisy sprecyzowały sytuacje, w których możliwy jest udział w postępowaniu organizacji ekologicznej. Warunkiem tego udziału jest ustalenie, że postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ww. ustawy.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy społeczeństwo ma zagwarantowany udział w takich postępowaniach w części dotyczącej określenia uwarunkowań środowiskowych, w których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Powyższe oznacza, że gdy przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko ma charakter obligatoryjny, organizacje ekologiczne będą mogły uczestniczyć w takim postępowaniu od samego początku. Natomiast jeżeli ocena ta przeprowadzana jest fakultatywnie, po wydaniu na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy postanowienia nakładającego taki obowiązek, organizacja ekologiczna będzie mogła zgłosić swój udział w postępowaniu dopiero po uprawomocnieniu się takiego orzeczenia.

Powyższe prowadzi zatem do uznania, że art. 44 ustawy będzie miał zastosowanie dopiero po nałożeniu przez organ w drodze postanowienia obowiązku przeprowadzenia oceny oddział na środowisko. W przedmiotowej sprawie w dniu orzekania przez organu taki obowiązek nie został nałożony. Co prawa w przedmiotowej sprawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wypowiedział się, iż konieczne jest przeprowadzenie takiej oceny, to jednakże powyższe nie oznacza automatycznie, że zostało wydane postanowienie nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny na środowisko.

Ponadto fakt uznania skarżącego Stowarzyszenia za organizację ekologiczną przez inny organ nie może mieć wpływu na ocenę dokonywana przez organ w niniejszej sprawie. Zwrócić również należy uwagę, iż kwestia czy skarżące Stowarzyszenie jest organizacją ekologiczna czy też nie pozbawione jest w niniejszej sprawie znaczenia z uwagi na fakt, że do momentu wydania i uprawomocnienia się postanowienia o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko art. 44 ustawy nie znajduje zastosowania, a zastosowanie znajduje art. 31 Kpa.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 44 ustawy oraz art. 7, 77 i 107 Kpa nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd wyjaśnia, że stoi na stanowisku, że sytuacja prawna stowarzyszenia zwykłego, co do którego regulacja materialnoprawna znajduje się w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) w zakresie możliwości udziału stowarzyszenia w postępowaniach sądowych została w sposób odmienny uregulowana na gruncie postępowania cywilnego i postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowisko to znajduje poparcie w wyroku NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt II OSK 1756/13 (CBOSA). Skoro skarżące Stowarzyszenie, będące organizacją społeczną, które w świetle art. 25 § 2 i 4 Ppsa posiada zdolność sądową i zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach wskazało w regulaminie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie, to jest to właściwy dokumentem, z którego wynikałaby upoważnienie dla przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego adwokatowi jako fachowemu pełnomocnikowi przez stowarzyszenie zwykłe.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.