Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 269/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165, art. 243. art. 220  par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1397/19 o odrzuceniu zażalenia D.A. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r. oraz o odrzuceniu skargi D.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za I, II, III, IV kwartał 2015 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów usług za kwiecień 2015 r. i za IV kwartał 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.A. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 maja 2019 r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. i za IV kwartał 2015 r., postanowieniem z dnia 7 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1397/19: w pkt 1: - odrzucił zażalenie Skarżącego z dnia 8 czerwca 2020 r. wniesione na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi; w pkt 2: - odrzucił skargę.

2. Przebieg czynności procesowych na etapie postępowania sądowego, które poprzedzały podjęcie rozstrzygnięć o odrzuceniu środków zaskarżenia, przedstawiał się następująco:

- Strona pismem z dnia 19 czerwca 2019 r. złożyła skargę, którą sporządził i wniósł w jej imieniu doradca podatkowy, bez uiszczenia należnego od skargi wpisu; - zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 sierpnia 2019 r. Strona została wezwana (do rąk pełnomocnika) do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.779 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia; - w terminie odpowiedzi na to wezwanie Skarżący złożył: poprzez pełnomocnika zażalenie na zarządzenie z dnia 6 sierpnia 2019 r. oraz osobiście wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na dwóch formularzach PPF (pierwszym datowanym na dzień 27 sierpnia 2019 r., drugim datowanym na dzień 29 sierpnia 2019 r.), których w całości nie wypełnił (rubryki od pkt 5 do pkt 11); - pismem z dnia 23 września 2019 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 27 sierpnia 2019 r. (poprzez wypełnienie lub zakreślenie rubryk od pkt 5 do pkt 11), ale wezwania nie wykonał mimo jego doręczenia bezpośrednio Stronie w dniu 2 października 2019 r. oraz ponowienia wezwania pismem z dnia 18 października 2019 r. doręczonym do rąk jej pełnomocnika w dniu 4 listopada 2019 r.; - w konsekwencji zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt I SPP/Gd 323/19, pozostawiono wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania; - na zarządzenie referendarskie Strona złożyła sprzeciw po rozpoznaniu którego prawomocnym postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 323/19, Sąd orzekł o utrzymaniu w mocy tego zarządzenia;

- z kolei postanowieniem z dnia 4 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 38/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Strony na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 sierpnia 2019 r. (potwierdzając jego zasadność zarówno co do charakteru wpisu, jak i wysokości);

- w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 maja 2020 r. pismem sądowym z dnia 29 maja 2020 r. wezwano Stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia (wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 1 czerwca 2020 r.);

- w dniu 8 czerwca 2020 r. Strona ponownie złożyła formularz PPF domagając się zwolnienia od kosztów sądowych (podając w nim, że: "W sprawie zaistniała nadzwyczajna zmiana okoliczności. Sytuacja Skarżącego uległa zmianie w związku ze wzrostem liczby przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 w Polsce, ogłoszeniem przez Światową Organizację Zdrowia stanu pandemii, a także stanu epidemii w Polsce, oraz zapadającymi na szczeblu rządowym decyzjami w sprawie konieczności podjęcia szczególnych środków ostrożności mających na celu zapobieżenie rozprzestrzenianiu się wirusa."); - formularz ten nie zawierał wypełnionych rubryk od pkt 6 do pkt 11; - w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2020 r. wezwano Stronę (do rąk jej pełnomocnika) do usunięcia tych braków formalnych; - na wezwanie Strona nie odpowiedziała mimo prawidłowego jego doręczenia w dniu 13 lipca 2020 r.; - w konsekwencji zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 224/20, starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

3. W tak przedstawiających się procesowo aspektach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji odnotował, że:

1) zarządzenie z dnia 6 sierpnia 2019 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi stało się prawomocne z dniem 4 maja 2020 r., wskutek oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia wniesionego przez Stronę na to zarządzenie; - zarządzenie z dnia 28 maja 2020 r. wzywające Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2019 r. ma charakter czynności materialno-technicznej i nie mieści się w kategorii zarządzeń podlegających zaskarżeniu; - dlatego zażalenie z dnia 8 czerwca 2020 r. wniesione na to zarządzenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.);

2) termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wyznaczony kierowanym do Strony ponownym wezwaniem do uiszczenia tego wpisu, upłynął bezskutecznie w dniu 4 czerwca 2020 r.; - Skarżący mimo wezwania nie uiścił wpisu sądowego od skargi, a postępowanie wywołane jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zostało rozstrzygnięte pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania; - z tych względów skarga jako nieopłacona podlegała odrzuceniu w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a.

4. Na postanowienie o odrzuceniu zażalenia oraz o odrzuceniu skargi Strona -reprezentowana przez pełnomocnika - złożyła zażalenie wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a nadto zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie:

1) art. 178 w związku z art. 194 § 1, art. 197 § 2 i art. 227 § 1 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie zażalenia;

2) art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego został skutecznie przerwany.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

5.2. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu zażalenia Skarżącego z dnia 8 czerwca 2020 r. odpowiadało prawu.

Bezpodstawnie Skarżący wywodził, że przysługiwało mu zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 sierpnia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na takie zarządzenie nie przysługiwał środek zaskarżenia, albowiem wydano je w celu wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie kosztów sądowych. Stanowiło ono wprawdzie wezwanie o opłatę sądową, ale tylko w następstwie prawomocnego już zarządzenia określającego Stronie należny wpis. To pierwsze zatem zarządzenie nie stanowiło zarządzenia stricte w przedmiocie kosztów sądowych i tym samym nie mieściło się w kategorii zarządzeń podlegających zaskarżeniu, odmiennie niż wywodził to Skarżący. Kwesta tu omawiana była już wyjaśniana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym stwierdza się, że: "Przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują środka zaskarżenia od zarządzenia wzywającego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, nie stanowi zarządzenia, o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a. Jest to czynność techniczna zmierzająca do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego. Nie jest to zatem zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych w rozumieniu art. 227 § 1 p.p.s.a., od którego przysługuje zażalenie" (zob. postanowienie NSA z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II FZ 393/20).

Wobec powyższego odnotować należało, że jedynie zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 sierpnia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostało wydane w przedmiocie kosztów sądowych i zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia. Z akt tej sprawy wynika przy tym, że Strona składała taki środek zaskarżenia na zarządzenie z dnia 6 sierpnia 2019 r., który po merytorycznym rozpoznaniu, oddalono postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 38/20. W sposób więc zupełnie nieuprawniony Skarżący po raz kolejny podnosił w obecnie rozpoznawanym zażaleniu zarzuty kwestionujące charakter opłaty sądowej i jej wysokości od złożonej w sprawie skargi.

Z tych też względów zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie Skarżącego z dnia 8 czerwca 2020 r. jako niedopuszczalne.

5.3. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu nieopłaconej skargi odpowiadało prawu, aczkolwiek motyw mający za tym przemawiać nie był właściwy. Oparty bowiem został na braku terminowego wykonania wezwania doręczonego w dniu 1 czerwca 2020 r. (wedle którego termin do uiszczenia wpisu upływał 8 czerwca 2020 r., a nie 4 czerwca 2020 r. jak błędnie podał Sąd pierwszej instancji) wzywającego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 czerwca 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, w sytuacji gdy nie został wówczas jeszcze prawomocnie rozpoznany złożony po tym wezwaniu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.

5.3.1. Odnotowania wymagało, że mimo odrzucenia skargi zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 września 2020 r., postępowanie wpadkowe zainicjowane wnioskiem Strony złożonym w dniu 8 czerwca 2020 r. o przyznanie prawa pomocy nie zostało umorzone (jako bezprzedmiotowe, czy zbędne). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku bowiem postępowanie w tym przedmiocie - po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego wniesionego w dniu 11 września 2020 r. - zakończył prawomocnym postanowieniem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 224/20, orzekając o utrzymaniu w mocy zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2020 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek Strony o przyznanie prawa pomocy. Ostateczny wynik tego postępowania oznaczał, że Skarżący w tej sprawie nie wykazał (z powodu procesowych zaniechań), aby w stosunku do jego osoby zachodziły usprawiedliwione podstawy do nie opłacenia złożonej przez niego skargi. Tego rodzaju rozstrzygnięcie sądowe nie było jedynym w sprawie Skarżącego, gdyż postępowanie z jego pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (z dnia 27 sierpnia 2019 r.) zakończyło się identycznie, a mianowicie postanowieniem Sądu z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 323/19.

W sprawie sądowej zainicjowanej skargą Strony, po wnioskach składanych w odpowiedzi na wezwania do uiszczenia wpisu, wydane zostały postanowienia utrzymujące w mocy zarządzenia referendarskie o pozostawieniu wniosków Strony bez rozpoznania, a to z uwagi na nie uzupełnienie w obu przypadkach braków formalnych tych wniosków. Odrzucenie zaś skargi jako nieopłaconej nastąpiło po prawomocnym postanowieniu Sądu z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 323/19, utrzymującym w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2019 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek Strony o przyznanie prawa pomocy oraz po wydaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 224/20, o takiej samej treści co poprzednie zarządzenie referendarskie, a przed wydaniem kolejnego postanowienia sądowego z dnia 23 września 2020 r. pod sygn. akt I SPP/Gd 224/20 o utrzymaniu w mocy tego ostatniego zarządzenia.

5.3.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, brak prawomocnego procesowego załatwienia kolejnego wniosku Skarżącego z dnia 8 czerwca 2020 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych (w którym powołano się na zmianę sytuacji Strony z uwagi na zaistniały stan epidemiczny), w istocie stanowić powinien czasową przeszkodę do odrzucenia skargi. Przeszkoda ta obecnie jednak już nie występuje, z uwagi na prawomocne i negatywne dla Skarżącego zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, przy jednoczesnym stwierdzeniu braku uiszczenia przez niego wpisu sądowego od skargi.

5.3.3. Przypomnieć zatem raz jeszcze trzeba było, że z powodu nieopłacenia skargi Strona została wezwana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 sierpnia 2019 r. do uiszczenia wpisu od skargi. Zamiast dokonać tej opłaty, w nakreślonym terminie wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych na formularzu PPF. Wniosek w tym przedmiocie obarczony był brakami, którego Skarżący mimo właściwego wezwania w wyznaczonym terminie nie usunął. Takie jego zaniechanie doprowadziło finalnie do prawomocnego pozostawienia wniosku bez rozpoznania (postanowienie Sądu z dnia 27 stycznia 2020 r. utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2019 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek Strony o przyznanie prawa pomocy).

Podkreślić należało, że Skarżący nie wytłumaczył w sposób zasadny swojej bezczynności w realizacji wezwania, a zwłaszcza nie wnosił o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formularza PPF z powołaniem się na brak winy po jego stronie w uchybieniu terminu wyznaczonego do usunięcia tych braków. W ten sposób Strona w istocie zrezygnowała - nie wykazując przy tym niezawinionych przez siebie powodów - z dążenia do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, czyli również zwolnienia od wpisu. Wprawdzie końcowe prawomocne załatwienie wniosku Skarżącego miało charakter rozstrzygnięcia wyłącznie formalnego, niemniej jednak prowadziło też do konkluzji, że nie istniały procesowo stwierdzone przeszkody do uiszczenia wpisu od skargi przez Stronę. W następstwie tego właściwym stało się wymaganie od niej poniesienia tego ciężaru finansowego. Oczywiście samo w sobie nie uniemożliwiało to późniejszego jeszcze złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale jego złożenie musiało być brane pod uwagę przy dalszym prowadzeniu sprawy i kształtowaniu sposobu realizacji wymogu uiszczenia wpisu od skargi przez Skarżącego.

Słusznie zatem - po prawnym wykluczeniu istnienia stanu, który zgłoszony w terminie pierwszego wezwania o wpis miał stać na przeszkodzie działaniu czyniącemu zadość temu wezwaniu - uznano, że konieczne stało się wezwanie Strony do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2019 r. w terminie 7 dni, co uczyniono pismem z dnia 29 maja 2020 r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 28 maja 2020 r.

Wpływ do Sądu kolejnego wniosku Strony o zwolnienie od kosztów sądowych jako złożonego w reakcji na otrzymane wezwanie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu, także wymagał jego rozpoznania. Dopiero zaś po jego negatywnym załatwieniu - i co do zasady prawomocnym - możliwe i konieczne staje się odrzucenie skargi wobec braku uiszczenia wymaganej opłaty. W takim przypadku nie zachodzi już potrzeba dalszego ponawiania wezwania Skarżącego do wykonania wezwania w przedmiocie uiszczenia wpisu od skargi.

Jeżeli bowiem w trakcie kolejnego otwarcia biegu terminu do opłacenia skargi strona obowiązana do jego uiszczenia po raz drugi decyduje się na wdrożenie procedury zmierzającej do uzyskania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, to w przypadku niezasadności jej oczekiwań, odrzucenie skargi bez trzeciego z kolei wezwania o wpis nie czyni nadmiernie utrudnionym lub niemożliwym dostęp do sądu. Mylne zaś wyobrażenie strony co do tego, że tym razem zasługiwała na zwolnienie od kosztów sądowych, ale jej zapatrywania okazały się nieusprawiedliwione, nie powinno niweczyć skutków jakie normalnie należało wywieść z tytułu niewykonania na czas i to w warunkach braku istnienia obiektywnych przeszkód finansowych drugiego z wezwań. Taki pogląd przedstawiany był już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienie z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I FZ 259/18) i w warunkach tej sprawy zasługiwał na przypomnienie oraz aprobatę.

Schemat procesowego działania, w sytuacji wnioskowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jako reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu, jawi się więc stosunkowo prosto: - wezwanie o wpis; - w odpowiedzi wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych; - doprowadzenie do prawomocnego załatwienia wniosku w sposób formalny lub merytoryczny, zależnie od postawy strony; - w przypadku nie przyznania zwolnienia, wezwanie do wykonania pierwszego wezwania o wpis; - w sytuacji złożenia kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych albo o zmianę prawomocnego postanowienia odmownego w tym przedmiocie, doprowadzenie do jego prawomocnego załatwienia; - negatywny wynik powoduje odrzucenie skargi bez ponawiania wezwania o wpis; - w przypadkach niezawinionych przez stronę, możliwe wdrożenie instytucji przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, po uprzednim jego uiszczeniu.

Przedstawiony schemat powinien być zastosowany również do przypadku tej sprawy, w której postępowanie z pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zakończyło się merytorycznym rozstrzygnięciem. Bacząc na prawo do uruchomienia kontroli sądowej trudno bowiem różnicować uprawnienia strony do końcowego załatwienia ponownego wniosku, w zależności od tego, czy wniosek ten, złożony w odpowiedzi na pierwsze wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie, może być lub jest albo nie jest wnioskiem złożonym w trybie zmiany (art. 243 w związku z art. 165 P.p.s.a.) Strona składając ponowny wniosek działa przecież w przeświadczeniu, że wnieść go może (a nie ma przepisu negatywnie kwalifikującego złożenie wniosku w terminie wyznaczonym do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu) i nierzadko, jak w niniejszej sprawie, czyni to w przeświadczeniu o zmianie okoliczności. Tym samym zarówno, w sytuacji w której strona, po uprzedniej merytorycznej odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkłada w odpowiedzi na wezwanie jej do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych albo o zmianę prawomocnego postanowienia odmownego, jak i w sytuacji gdy strona składa, po wezwaniu jej do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpis, drugi wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, przy uprzednim lecz jedynie formalnym zakończeniu postępowania w przedmiocie pierwszego z jej wniosków - postępowania z tych wniosków powinny być prawomocnie zakończone przed ewentualnym odrzuceniem skargi.

W podanych konfiguracjach procesowych można oczywiście przedstawiać argumentację wykazującą nieidentyczne ich podłoże prawne, czy rozważać nastawienie strony do uzyskania przez nią merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Jednak z perspektywy funkcji ochronnej procedury sądowej wniesienie w nakreślonych okolicznościach wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych nie powinno - bez wyraźnego przepisu prawa o tym stanowiącego - wywoływać odmiennych konsekwencji procesowych. Z tej przyczyny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w obu analizowanych przypadkach sąd, przed ewentualnym odrzuceniem skargi (z uwagi na nie uiszczenie wpisu), powinien doprowadzić do prawomocnego załatwienia wniosku złożonego w terminie wyznaczonym do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie. Podejście takie zapewnia jedną zasadę do sytuacji ponownego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie, co niewątpliwie sprzyja pewności prawa.

5.3.4. W realiach sprawy Sąd pierwszej instancji przedwcześnie więc uznał, że gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to skarga jako nieopłacona podlegała odrzuceniu. Tymczasem prawnie zasadne było poczekanie na prawomocne załatwienie ponownego wniosku Strony w zakresie zwolnienia od kosztów złożonego w odpowiedzi na wezwanie jej do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie. Dopiero w obliczu negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (merytorycznie albo formalnie) dopuszczalne było odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia w terminie na wezwanie stosownej opłaty sądowej.

Wcześniejsze jednak odrzucenie skargi w okolicznościach tej konkretnej sprawy, nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia 7 września 2020 r. Skarżący bowiem, co już prawomocnie zostało przesądzone, nie uzyskał zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd utrzymał bowiem w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o prawo pomocy, także tego drugiego. Z akt sprawy wynika zaś, że skarga nie została w ogóle opłacona.

W konsekwencji skarga z powodu jej nieopłacenia - przy dwukrotnym zainicjowaniu przez Stronę postępowań w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych ostatecznie zakończonych dla niej negatywnie - podlegała stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzuceniu, o czym orzekł Sąd pierwszej instancji.

5.4. Mając na uwadze zapatrywania wyrażone w poprzednich punktach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.