Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 673/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt. 1 lkit. c, art. 185, art. 190,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2 ust. 2, par. 7 ust. 2, ust. 3 pkt. 1, par. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
article: art. 1 pkt. 1, art. 21 ust. 1, ust. 3,
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz I. J. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. V SA/Wa 619/09, w sprawie ze skargi I. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. II GSK 124/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Sąd I instancji, naruszając przepis art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stanął na stanowisku, że to organ zobligowany jest do ustalenia, czy "wnioskodawca władał gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności czy miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu (o powierzchni przekraczającej 1 ha) i prowadził na nim działalność rolniczą". NSA za usprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny § 7 ust. 3 pkt 1 oraz § 26 a ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. poprzez błędną wykładnię tych przepisów w zakresie w jakim Sąd I instancji w ich treści upatrywał element faktycznego prowadzenia działalności rolniczej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd zaprezentowany przez Prezesa ARiMR w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż przepisy rozporządzenia zawierają "swego rodzaju system domniemań, zapobiegający ryzyku przyznania pomocy osobie, co do której istnieć może (z racji posiadania określonych uprawnień do gospodarowania) supozycja faktycznego prowadzenia działalności rolniczej".

Wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] marca 2008 r. w L. Oddziale Regionalnym ARiMR I. J. złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w L. odmówił przyznania żądanej pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwiania startu młodym rolnikom" uzasadniając rozstrzygnięcie niespełnieniem przez stronę warunku określonego w § 26 "a" rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ułatwianie ,,Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ zaznaczył, iż I. J. rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.

Prezes ARiMR w dniu [...] lutego 2009 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w L. z dnia [...] września 2008 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania ww. programu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na podstawie postanowienia z dnia [...] listopada 2004 r. Sądu Rejonowego w R. w dniu [...] marca 2004 r. skarżący stał się współwłaścicielem nieruchomości rolnej w części 3/16 o powierzchni całkowitej 7,7516 ha. Udział ten skarżący nabył z chwilą otwarcia spadku w związku ze śmiercią J.J. Zaznaczył, iż z chwilą śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku) spadkobierca wchodzi z mocy prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku. W związku z tym organ uznał, że rozpoczęcie przez stronę prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., miało miejsce w dniu 5 marca 2004 r. wraz z nabyciem udziału w spadku po śmierci spadkodawcy. Organ wskazał przy tym, że strona była współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 1 ha. Zaznaczył, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 206 k.c. współwłaściciel włada całą rzeczą w takim zakresie, w jakim daje się to pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Rozpoznając sprawę po raz pierwszy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 października 2009 r., sygn. V SA/Wa 619/09, wskazał, iż udzielanie pomocy w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczącej młodych rolników normuje Rozporządzenie Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

W jego wykonaniu na gruncie prawa krajowego wydana została ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich a z mocy jej art. 29 ust 1 pkt 1 wydane zostało rozporządzenie Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit a tego rozporządzenia pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55 kodeksu cywilnego i spełnia pozostałe wymogi określone w tym przepisie.

Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym, między innymi, w drodze spadku. Jednocześnie ust. 2 ww. przepisu stanowi, że osobie fizycznej, o której mowa w ust. 1 pomoc przyznaje się, jeżeli od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o udzielenie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy.

Wyjątek od powyższej zasady został przewidziany w § 26 a ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym, w 2008 r. , w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogły ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1 , nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym, że pomoc mogła być przyznana, jeżeli spełnione były pozostałe warunki jej przyznania.

Dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej definiuje § 7 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że ,,Za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej . o którym mowa w ust. 2 uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha".

W rozpoznawanej sprawie Skarżący twierdzi, że rozpoczął działalność rolniczą w dniu [...] marca 2007r. , po nabyciu od pozostałych spadkobierców udziałów w spadku, natomiast według organu nastąpiło to w dniu [...] marca 2004 r., z chwilą otwarcia spadku po zmarłym ojcu.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku zaskarżonym skargą kasacyjną do NSA, stanowisko organów było nietrafne.

WSA podkreślił, iż ustawodawca w treści art. 7 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia posługuje się pojęciem "posiadania" a nie "własności". Oba wskazane pojęcia prawne różnią się od siebie w sposób zasadniczy. Przytaczając poglądy doktryny prawa cywilnego Sąd stwierdził, że nie można mówić o posiadaniu bez podstawowego jego elementu określonego jako "corpus", to jest bez faktycznego władania rzeczą, a sama wola władania rzeczą jako właściciel (animus) do istnienia posiadania nie jest wystarczająca.

Natomiast własność jako najpełniejsze i najszersze z praw rzeczowych jest prawem na rzeczy własnej i obejmuje pełnię władzy właściciela nad jego rzeczą. Na treść prawa własności składają się określone uprawnienia właściciela. Do podstawowych uprawnień właściciela należy zaliczyć uprawnienie do posiadania rzeczy, w praktyce zdarza się jednak, że właściciel rzeczy nie włada swoją rzeczą. Oznacza to, że może powstać sytuacja, w której mamy do czynienia z posiadaniem bez prawa własności (tytułu własności do rzeczy), a także może się zdarzyć, że właściciel nie będzie wykonywał jednego ze swoich najistotniejszych uprawnień, jakim jest uprawnienie do posiadania własnej rzeczy.

Sąd podkreślił, iż stanowisko organu wyrażone w treść decyzji, w której utożsamia się nabycie w drodze dziedziczenia udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego z jego faktycznym posiadaniem jest wadliwe. Z treści przepisów art. 924 k.c. i art. 925 k.c. wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a więc z chwilą śmierci spadkodawcy. Oznacza to, że z chwilą otwarcia spadku należące do spadkodawcy określone prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilno-prawnym zmieniają swój charakter i stają się spadkiem, a więc pewną wyodrębnioną masą majątkową, poddaną reżimowi przepisów prawa spadkowego. Nabycie to nie ma charakteru definitywnego. Spadkobierca może spadek odrzucić, może być uznany za niegodnego dziedziczenia, może umrzeć przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dopiero więc prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stwarza domniemanie, że osoba wymieniona w jego treści jest rzeczywiście spadkobiercą, któremu przysługuje określony w tym postanowieniu udział w masie spadkowej. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że samo legitymowanie się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza jeszcze, że współspadkobierca jest posiadaczem faktycznym nabytego udziału we współwłasności.

Zdaniem Sądu w sytuacji, w której zostaje ustalone, że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie pomocy jest współspadkobierca w spadku, który obejmuje także udział w gospodarstwie rolnym, koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wymieniony wyżej wnioskodawca władał gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności czy miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu ( o powierzchni przekraczającej 1 ha ) i prowadził na nim działalność rolniczą, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. a w/w rozporządzenia.

W skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. V SA/Wa 619/09, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał na naruszenie:

- § 7 ust. 3 pkt 1 oraz w zw. z § 26 a ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż do zaistnienia negatywnych przesłanek uniemożliwiających przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w postaci rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w okresie przekraczającym 14 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej konieczne jest faktyczne władztwo nad gospodarstwem rolnym, w szczególności polegające na posiadaniu przez ubiegającą się o pomoc finansową osobę wyodrębnionego fizycznie obszaru gruntu (o powierzchni przekraczającej 1 ha) i prowadzenie na nim działalności rolniczej;

- art. 21 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez brak jego zastosowania, a w konsekwencji nakazanie organowi administracji przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia faktu władania gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności posiadania przez ubiegającego się o pomoc finansową wyodrębnionego fizycznie obszaru gruntu (o powierzchni przekraczającej 1 ha) i prowadzenia na nim działalności rolniczej.

Organ podniósł także błędną wykładnię § 7 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 26 a ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

Rozpoznający ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2008 r., sygn. I OSK 1311/07, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy, jednakże stwierdzenie, że stan faktyczny nie został przez organy administracji prawidłowo ustalony, co powoduje, że na jego tle dokonano nieprawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego, nakłada na sąd pierwszej instancji obowiązek rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z normą art. 134 § 1, bez ograniczenia wyrażonego w art. 190 p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. I FSK 294/05).

W wyroku z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. II GSK 124/10, uchylającym wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. V SA/Wa 619/09, i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił następującą wykładnię prawa:

Na gruncie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 30 października 2007 r.) prawodawca krajowy jako odstępstwo od zasady nieprowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku traktuje sytuację, gdy przed tą datą, ale nie dłużej niż lub 14 miesięcy (§ 26 a ust. 1) ubiegający się o pomoc prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie nabytym w drodze spadku. Za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w takiej sytuacji uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha (§ 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia). Powyższe rozwiązanie , jak i § 2 ust. 2 omawianego rozporządzenia, zgodnie z którym uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha, wprowadza domniemanie prowadzenia działalności rolniczej poprzez wskazanie, iż sam fakt wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości oznacza, iż nastąpiło rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej.

Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie zatem stwierdził, podzielając pogląd zaprezentowany przez Prezesa ARiMR w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż przepisy rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. zawierają "swego rodzaju system domniemań, zapobiegający ryzyku przyznania pomocy osobie, co do której istnieć może (z racji posiadania określonych uprawnień do gospodarowania) supozycja faktycznego prowadzenia działalności rolniczej".

Naczelny Sąd Administracyjny równocześnie podkreślił, iż rozporządzenie z dnia 17 października 2007 r. zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z dnia 11 kwietnia 2007 r.), której art. 21 ust. 1 stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 3 in fine ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przyjęta w tym przepisie klauzula ciężaru dowodu nie odbiega od klauzuli ciężaru dowodu regulowanej przepisem art. 6 Kodeksu cywilnego i stanowi, przewidziane w art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, odstępstwo od stosowania przepisów k.p.a. To na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" spoczywa ciężar udowodnienia, że będąc właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, przed dniem złożenia wniosku o pomoc nie prowadził działalności rolniczej w ogóle, lub nie prowadził przez okres dłuższy niż określony w przepisach § 7 ust. 2 czy też § 26 a ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował wykładnię omawianych przepisów, iż obalenie tego domniemania, zgodnie z klauzulą ciężaru dowodu, spoczywa na stronie ubiegającej się o pomoc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, wykładnię tę także podziela.

Zgodnie z obowiązującym domniemaniem, ustalenie, że ubiegający się o pomoc przed złożeniem wniosku był właścicielem nieruchomości rolnej o określonej powierzchni lub posiadał taką nieruchomość jest wystarczające do przyjęcia, że prowadził uprzednio działalność rolniczą bez konieczności ustalania faktycznego prowadzenia takiej działalności.

Bezspornie skarżący nabył, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] listopada 2004 r. współwłasność, w części 3/16, nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej 7,7516 ha. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie dla wskazania daty rozpoczęcia działalności rolniczej podstawowe znaczenie miało zastosowanie przepis art. 925 kc. Organ przyjął, iż z chwilą śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku) spadkobierca wchodzi z mocy prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku i uznał, zatem że rozpoczęcie przez stronę prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., miało miejsce w dniu [...] marca 2004 r. wraz z nabyciem udziału w spadku po śmierci spadkodawcy.

Skarżący twierdzi natomiast, iż będąc właścicielem części nieruchomości na mocy spadku w jej posiadanie wszedł po raz pierwszy dopiero w dniu [...] marca 2007 r. po nabyciu aktem notarialnym także pozostałych jej części.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż domniemanie łączące datę nabycia własności nieruchomości z datą rozpoczęcia prowadzenia na niej działalności rolniczej może być obalone, z tym że ciężaru dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o pomoc.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż do wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 I. J. dołączył szereg dokumentów, które w jego przekonaniu i zamiarze miały wykazać, iż na odziedziczonej nieruchomości rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu, w którym po raz pierwszy wszedł w faktyczne jej posiadanie – to jest [...] marca 2007 r. Między innymi w aktach administracyjnych sprawy znajdują się:

- Zaświadczenie Urzędu Gminy w N. z dnia [...] lutego 2008 r., iż I. J. posiada na terenie tej gminy gospodarstwo rolne od [...] marca 2007 r.

- Zaświadczenie Urzędu Gminy w A. z dnia [...] lutego 2008 r., iż I. J. posiada na terenie tej gminy gospodarstwo rolne, które prowadzi od [...] marca 2007 r.

-Oświadczenie wnioskodawcy (na druku Agencji, który nie uwzględnia faktu posiadania a wyłącznie prowadzenia gospodarstwa), iż prowadzenie gospodarstwa rolnego podjął od [...] marca 2007 r.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznające sprawę organy obu instancji skoncentrowały się wyłącznie na ustaleniu dnia nabycia przez I. J. własności nieruchomości w drodze dziedziczenia i w konsekwencji rozstrzygnięcie swe oparły na domniemaniu zawartym w przepisach rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., które, jak to podkreślił NSA, zawierają swoisty system domniemań, zapobiegający ryzyku przyznania pomocy osobie do tej pomocy nieuprawnionej. Organy pominęły całkowicie analizę twierdzeń strony co do momentu objęcia gospodarstwa w posiadanie i rozpoczęcia prowadzenia na nim działalności rolniczej.

Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył dokumenty, którymi chciał wykazać, iż faktycznie po raz pierwszy wszedł w posiadanie gospodarstwa w dniu [...] marca 2007 r. a więc obalić domniemanie, iż rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu nabycia spadku. Tym samym I. J. podjął ciężar dowiedzenia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Jego działanie zgodne było z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów stanowiącym, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wykazywanym przez stronę faktem miała być okoliczności, iż będąc współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, przed dniem złożenia wniosku o pomoc nie prowadził w ogóle działalności rolniczej.

Jak wynika z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. organ nie wskazał, wbrew obowiązkowi z art. 107 § 3 k.p.a, przyczyn, z powodu których dowodom złożonym przez wnioskodawcę przy wniosku odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Sąd podkreśla, iż nie mając, z mocy art. 21 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego organ nie był zwolniony, wobec treści art. 21 ust. 1 tej ustawy, od oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy podnoszona przez stronę okoliczność została przez nią udowodniona ( art. 80 k.p.a).

Dopiero wyjaśnienie, czy skarżący obalił domniemanie prowadzenia działalności rolniczej od dnia nabycia spadku, co organ winien uczynić w toku ponownego rozpoznawania sprawy, pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku na mocy obowiązujących w dniu jego składania przepisów i zgodnie z wykładnią prawa materialnego dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.