Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 433/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał

w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...]r. odmawiającą D. G. umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...]r. oraz kosztów upomnienia.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...]r. wniósł o umorzenie składek z uwagi na brak przychodów z działalności gospodarczej w latach 2006-2008.

W Kwestionariuszu o stanie majątkowym z dnia [...]r. skarżący podał, iż jego głównym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza, zona natomiast otrzymuje rentę w nieznanej mu wysokości. Małżonkowie G. posiadają rozdzielność majątkową. Skarżący nie posiada majątku ruchomego czy nieruchomości przedstawiających wartość sprzedażną, nie posiada innych wierzytelności poza zobowiązaniem względem ZUS, nie jest prowadzone względem niego postępowanie egzekucyjne.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do umorzenia należności składkowych

z uwagi na brak stwierdzonej całkowitej nieściągalności, jak również z uwagi na nie występowanie okoliczności szczególnych, o których traktuje przepis art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) – dalej u.s.u.s. oraz stałe źródło dochodów stwarzające szansę spłaty zaległości w ramach układu ratalnego.

Skarżący wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wskazując, że decyzja odmowna Zakładu jest "nieprawidłowa, ponieważ nie obejmuje stanu faktycznego w sprawie i to w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia". Ponadto skarżący zarzucił Zakładowi nieuwzględnienie opłat związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Powołał się również na trudną sytuację materialną i nie zgodził się z sugestią Zakładu odnośnie możliwości spłaty zadłużenia. W przedmiotowym wniosku poinformował także o złym stanie zdrowia ograniczający możliwość zarobkowania w przypadku podjęcia innego rodzaju pracy, z uwagi na przebyty w 1998r. zawał mięśnia sercowego, którego skutki odczuwa do dnia dzisiejszego. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek skarżący załączył kserokopię rachunku świadczącego o dokonaniu opłaty za czynsz oraz wywóz nieczystości w łącznej kwocie 714,52 zł za marzec 2009r., przekazu pocztowego świadczącego o rencie z tytułu niezdolności do pracy małżonki skarżącego w kwocie 837,09 zł miesięcznie, przekazu pocztowego adresowanego na Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. świadczącego o dokonaniu opłaty w kwocie 354,37 zł, karty informacyjnej leczenia szpitalnego wydanej w dniu [...]r. przez Katedrę i Klinikę Kardiologii i Chorób Wewnętrznych w B., rachunku za energię elektryczną za okres 3 miesięcy wystawionego na kwotę 233,18 zł.

Po przeanalizowaniu wszystkich argumentów przedstawionych przez skarżącego Prezes ZUS nie stwierdził zaistnienia ustawowych przesłanek przemawiających jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek ZUS. Zaznaczył przy tym, iż w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, Zakład podjął niezbędne kroki, czego dowodem jest ponowna, wnikliwa analiza całokształtu sprawy zgodna z zasadami zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. zasadą prawdy obiektywnej zawartą w treści art. 7 k.p.a., zasadą udzielania informacji, zgodnie z brzmieniem art. 9 k.p.a. oraz zasadą wysłuchania stron, o której traktuje przepis art. 10 k.p.a. § 1, a także w oparciu o treść przepisu art. 80 k.p.a., odnoszącego się do swobodnej oceny dowodów, w związku z art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie Prezesa ZUS ustalenia faktyczne w sprawie nie przemawiają jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności z uwagi na wystąpienie stanu "ważnego interesu" osoby zobowiązanej do opłacenia składek w rozumieniu art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - rozumianego jako niemożność opłacenia należności z tytułu nieuregulowanych składek, w tym w ramach układu ratalnego

w dogodnych ratach dostosowanych do możliwości płatniczych zainteresowanej osoby.

Organ zarzucił skarżącemu, iż nie powołał się w przedmiotowym wniosku na żadne racjonalne okoliczności, o których stanowią powołane wyżej przepisy,

a jedynie wskazał na trudną sytuację materialną spowodowaną niskimi dochodami uzyskiwanymi z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak załączone dokumenty jednoznacznie nie stwierdzają, iż ponoszone wydatki związane np. z opłatami za media uniemożliwiają skarżącemu opłacenie wymaganych składek ZUS, które winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami.

Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii złego stanu zdrowia, organ podkreślił, iż dokumenty potwierdzające ten stan pochodzą z 1998r. i można przypuszczać, iż od tego czasu stan zdrowia mógł ulec poprawie. Organ podkreślił, brak aktualnych dokumentów świadczących o konieczności przeprowadzania kosztownych badań, bądź zakupu niezbędnych, równie kosztownych leków.

Zdaniem organu zgromadzona w sprawie dokumentacja nie daje podstaw do twierdzenia, że skarżący nie posiada stosownych środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych przy jednoczesnym regulowaniu zobowiązań wobec Zakładu.

Ponadto Prezes ZUS podkreślił, iż przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy uwzględniono także brak stwierdzonej bezskuteczności egzekucji należności wobec ZUS, z uwagi na fakt nieobjęcia zadłużenie z tytułu nieuregulowanych składek administracyjnym, bądź sądowym postępowaniem egzekucyjnym.

Z uwagi na fakt, iż skarżący nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, co do zasady ukierunkowaną na osiąganie zysku, zdaniem organu istnieje realna szansa spłaty zobowiązania np. w formie umowy ratalnej na warunkach dostosowanych do aktualnych możliwości płatniczych skarżącego.

Na decyzję Prezesa ZUS D. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę, w której wniósł o jej uchylenie. Jednocześnie przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77§1, 80 i 107§3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. przejawiające się w całkowicie bezpodstawnym uznaniu przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący materiał dowodowy został dokładnie rozpatrzony i oceniony, a konkluzja sprowadzająca się do uznania, że materiał dowodowy w sprawie nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest prawidłowa; rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z §3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanej wyżej normy prawnej, przejawiające się w całkowicie bezpodstawnym przyjęciu przez Prezesa ZUS, iż opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne

w wysokości [...] zł nie pozbawiłoby skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zdaniem skarżącego okoliczności, które powołał, tj. brak dochodów

z wykonywanej działalności gospodarczej, dokumenty potwierdzające wydatki na utrzymanie mieszkania oraz dokumenty potwierdzające zły stan zdrowia wpisują się w treść art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sprecyzowaną

w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r.

Ponadto skarżący zaznaczył, że utrzymuje się ze świadczeń o charakterze dorywczym i zarzucił organom, iż pomimo zawartej umowy o rozdzielności małżeńskiej przyjęto do analizy stanu majątkowego także dochód otrzymywany przez małżonkę skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda, co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot "w szczególności" oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Sytuacja faktyczna skarżącego zarówno majątkowa jak i rodzinna winna być, zatem w sposób wnikliwy rozważona w kontekście przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz przepisów rozporządzeniu, w szczególności w oparciu

o treść § 3 ust. 1 pkt 1. Z powołanego przepisu wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności

z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta

w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.

Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Rozstrzygniecie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego

i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

W stanie faktycznym sprawy doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a mianowicie art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą, w latach 2006-2008 przychody z tej działalności były zerowe. Jego żona przebywa na rencie, pobiera świadczenie z tego tytułu, które w kwietniu 2009r. po potrąceniu podatku i składki zdrowotnej wyniosło 722 zł. Zauważyć w tym miejscu należy, że niewyjaśniona jest kwestia rozdzielności majątkowej małżeńskiej, na którą to powołuje się zobowiązany w skardze, kwestionując ujęcie w ramach jego sytuacji majątkowej dochodów żony. Przedkładając w trakcie postępowania administracyjnego akt notarialny, sporządzony [...]r., na mocy którego małżonkowie wyłączyli wspólność majątkową, równocześnie oświadcza w kwestionariuszu o stanie majątkowym, że nie zna dochodów małżonki, choć z drugiej strony, do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, załącza dowód pobierania przez żonę świadczenia rentowego, uwzględniając przy tym kwotę tego świadczenia w dochodach rodziny. Organy rozpatrujące wniosek o umorzenie należności składkowych, nie wyjaśniły w trakcie tego postępowania, dlaczego uwzględniły w ramach sytuacji majątkowej skarżącego (rozdzielność majątkowa) dochody ze świadczenia rentowego małżonki. Kwestia ta winna być wyjaśniona podczas postępowania i znaleźć odzwierciedlenie

w uzasadnieniu decyzji, w taki sposób, aby zobowiązany znał motywy takiego działania organów. Skarżący nie posiada żadnych ruchomości, jak i też nieruchomości, czyli majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie należności składkowych. Zamieszkuje w mieszkaniu o statusie komunalnym.

Niezrozumiałym jest, w kontekście powyższego (dochodów rodziny

w wysokości 722 zł, wydatków na utrzymanie mieszkania w wysokości 900 zł oraz braku majątku, z którego można byłoby prowadzić postępowanie egzekucyjne) stwierdzenie Prezesa, zawarte na str. 4 decyzji organu II instancji, że ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji nie wynika, by nie posiadał Pan stosownych środków finansowych, które pozwalałyby zaspakajać podstawowe potrzeby życiowe jak: wyżywienie ubranie, utrzymanie mieszkania przy jednoczesnym regulowaniu zobowiązania wobec Zakładu. Nie wynika z uzasadnienia zakwestionowanej przez skarżącego decyzji, dlaczego zapadła taka konstatacja.

Dokonana w tym zakresie ocena jest nieadekwatna do poczynionych ustaleń, tym samym narusza przepisy postępowania, a mianowicie: art. 80 kpa, art. 11 kpa, regulujący zasadę przekonywania oraz art. 107 § 3 k.p.a., tj. przepis normujący uzasadnienie decyzji.

Warto też odnotować, że decyzja odmawiająca przyzna ulgi pochodzi z [...] kwietnia 2009r., decyzja organu drugiej instancji nosi zaś datę [...] maja 2009r. Powiedzieć w tym miejscu trzeba, że decyzję umorzeniową podejmuje się mając na względzie stan faktyczny sprawy z daty decyzyjnego orzekania. Sytuacja materialna winna zatem uwzględniać ten czas, czyli rok 2009. Mimo wydania decyzji w drugim kwartale 2009r., nie ustalono stanu faktycznego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą skarżącego w bieżącym roku. Niewiadomo zatem, jakie były jej rezultaty. Uzyskiwane w działalności dochody lub straty, stanowią jeden

z elementów istotnych stanu faktycznego, niezbędny do podjęcia prawidłowej decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych.

Zauważyć także należy, iż nie wyjaśniono okoliczności podniesionej przez skarżącego w kwestionariuszu o stanie majątkowym w rubryce nazwiska, imiona, adresy wspólników, źródła ich dochodów, gdzie wg oświadczenia zobowiązanego zapisano – P. W. sp. z o.o. Jest to okoliczność, która ze względu na charakter sprawy (umorzenie należności przy uwzględnieniu stanu materialnego strony) może mieć istotne znaczenie z punktu widzenia podejmowanego rozstrzygnięcia.

Efektem tak nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej skarżącego było stwierdzenie przez organ odwoławczy braku przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek. Zatem nie można mówić w ramach niniejszej sprawy o rozstrzygnięciu w granicach uznania administracyjnego.

Mając zatem na uwadze treść przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przewidującego umorzenie w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz uznaniowy charakter decyzji w kontekście błędnie ustalonego stanu faktycznego, przyjąć należy, iż doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu implikującym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Podkreślić trzeba, że każda okoliczność podnoszona przez stronę

w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 28 u.s.u.s., która wiąże się z jej sytuacją rodzinną lub majątkową winna być przedmiotem oceny podmiotu podejmującego decyzję. Tym bardziej, że jest to decyzja o charakterze uznaniowym.

Tymczasem w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, w szczególności, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności tej konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi,

z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym

w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego, jaki i faktycznego, oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu błędnie ustalonego stanu faktycznego oraz braków w materiale dowodowym, o czym bezsprzecznie świadczy jej treść, jest wadliwa w stopniu wymagającym jej uchylenia.

W świetle powyższego, wobec takiej treści uzasadnienia decyzji Prezesa Zakładu, nie można było przyjąć, iż organ ten przeprowadził zgodnie z normami Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe, mając przy tym na względzie przesłanki umożliwiające przyznanie ulgi wynikające z postanowień § 3 rozporządzenia, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Dopiero ustalenie stanu faktycznego sprawy w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego, pozwoli na prawidłową jego ocenę w kontekście przesłanek umorzenia i w konsekwencji podjęcie zgodnej z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji w tym przedmiocie.

Zaznaczyć jednak wypada, iż uznanie charakteryzuje się tym, że nawet

w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek pozwalających na przyznanie ulgi

(np. umorzenie należności z tytułu składek) nie oznacza obowiązku jej przyznania. Istota uznania w tym przypadku polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów, co oznacza, ze organ może, lecz nie musi tego dokonać. Powyższe oznacza, że kompetencje do umorzenia należności z tytułu składek posiada wyłącznie organ rozstrzygający sprawę, a Sąd może jedynie ocenić legalność wydanego indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji).

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.