Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2214/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 150 art. 194 art. 223 par. 2 pkt 1 art. 162 par. 1 art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił B. P. (dalej: “Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z motywów zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. ustalił na rzecz Skarżącego wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r.

Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 28 grudnia 2011 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej: "O.p.". W jej treści zawarto pouczenie o 14-dniowym terminie do złożenia odwołania.

Pismem z dnia 22 lutego 2012 r. Skarżący złożył dwa wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, z czego jeden bezpośrednio do Dyrektora Izby Skarbowej w W., a drugi za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W.. We wniosku Skarżący wyjaśnił, iż o wydaniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] grudnia 2011 r. dowiedział się dopiero w dniu 16 lutego 2012 r., kiedy to doręczono mu upomnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do zapłaty zobowiązania ustalonego ww. decyzją. Skarżący wskazał, iż nieodebranie awizowanej przesyłki nastąpiło bez jego winy, a przyczyną niepodjęcia korespondencji była jego nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowana koniecznością wyjazdu do chorej matki mieszkającej w S.. Skarżący utrzymywał, że o zaistniałych okolicznościach poinformował telefonicznie pracownika Urzędu Kontroli Skarbowej w W. prowadzącego sprawę, prosząc o przesunięcie terminu do złożenia wyjaśnień w sprawie. Prośba ta została zaakceptowana. Skarżący po powrocie do domu w styczniu 2012 r. nie posiadał w skrzynce pocztowej korespondencji od organu ani informacji o próbie jej doręczenia. W związku z powyższym uznał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Następnie Skarżący wniósł za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. pismo z 15 marca 2012 r. zawierające "informacje uzupełniające" do wniosku z 22 lutego 2012 r. W piśmie zwrócił się z prośbą o załączenie do wniosku oświadczenia M. P. z 12 marca 2012 r. oraz kopii jej dokumentacji lekarskiej w postaci skierowania na badania radiologiczne i laboratoryjne z 15 listopada 2011 r., skierowania do poradni specjalistycznej neurologicznej i na badania radiologiczne z 15 grudnia 2011 r., skierowania do prywatnej pracowni EMG z 30 listopada 2011 r. oraz wyniku badania radiologicznego z 21 listopada 2002 r. i z 23 listopada 2011 r.

Z oświadczenia M. P. wynika, że z powodu jej choroby - niedowładu lewej części ciała ze szczególnym nasileniem lewej ręki - w ciągu ostatnich kilku miesięcy miała trudności z wykonywaniem jakichkolwiek prac domowych, a jej stan zdrowia nie pozwalał na samodzielne wyjście z domu. W związku z tym poprosiła syna - Skarżącego o pomoc. Przebywał on u niej w S. w okresie od grudnia 2011 r. do początku stycznia 2012 r. pomagając w czynnościach domowych, zawożąc na badania lekarskie oraz zabiegi i wykonując wszystkie zadania wymagające wychodzenia z domu.

Ponieważ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] grudnia 2011 r., Dyrektor Izby Skarbowej pismem z 23 marca 2012 r. wezwał go do przedłożenia, w terminie 7 dni od daty odbioru wezwania, odwołania od ww. decyzji.

Pismem z 5 kwietnia 2012 r. Skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji.

Wskazanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. Wyjaśnił, iż wnioskujący o przywrócenie terminu powinien wykazać, że przy dołożeniu należytej staranności nie mógł pominąć przeszkody, która spowodowała niedochowanie terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się więc z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy dokonywaniu czynności procesowej.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zgłoszone przez Skarżącego we wniosku okoliczności nie stanowią podstawy do jego uwzględnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] grudnia 2011 r.doręczono Skarżącemu w sposób określony w art. 150 § 1 pkt 1 O.p., a więc w sposób prawidłowy. Natomiast wynikający z art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania upłynął zgodnie z art. 12 § 1 O.p., w dniu 11 stycznia 2012 r. Podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało złożone przez Skarżącego w dniu 23 lutego 2012 r.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący nie uprawdopodobnił, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. Za bezzasadny uznał argument o niepozostawieniu w skrzynce pocztowej Skarżącego korespondencji od organu i informacji o próbie jej doręczenia, ponieważ Skarżący tej okoliczności w żaden sposób nie potwierdził.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 150 § 1a O.p., adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 powyższego przepisu. W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że Skarżący został zawiadomiony o fakcie awizowania przesyłki pocztowej zawierającej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] grudnia 2011 r. Mianowicie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji oraz adnotacji na kopercie wynika, że przesyłka po raz pierwszy została awizowana 14 grudnia 2011 r., a następnie powtórnie awizowana 22 grudnia 2011 r. oraz że awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce adresata. Zatem w myśl art. 150 § 2 O.p., decyzja została doręczona z upływem 14 dni od pozostawienia w placówce pocztowej, tj. w dniu 28 grudnia 2011 r.

W ocenie organu, okoliczność nieobecności Skarżącego w miejscu zamieszkania spowodowana koniecznością opieki nad matką nie uprawdopodabnia braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Ponadto nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym argument, iż Skarżący informując telefonicznie pracownika Urzędu Kontroli Skarbowej w W. prowadzącego sprawę, o zaistniałej okoliczności zmiany pobytu zwrócił się z prośbą o przesunięcie terminu do złożenia wyjaśnień w sprawie, która to prośba została zaakceptowana. Ze znajdującej się w aktach sprawy adnotacji z 27 października 2011 r. wynika, że Skarżący zapoznał się w tym dniu z zebranym materiałem dowodowym odbierając postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] października 2011 r. o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz zobowiązał się, że w terminie siedmiu dni złoży wyjaśnienia. Zgodnie natomiast z adnotacją z 8 listopada 2011 r., do organu pierwszej instancji nie wpłynęły wyjaśnienia Skarżącego, który telefonicznie potwierdził, iż ich nie wysłał i na ten dzień nie ma nic do przekazania. Zatem z uwagi na upływ terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wydał decyzję z [...] grudnia 2011 r. Jak wynika z pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z 9 marca 2012 r., w dniu 9 grudnia 2011 r. Skarżący zobowiązał się stawić w Urzędzie Kontroli Skarbowej w W., (czego nie uczynił) informując telefonicznie, że aktualnie przebywa u chorej matki w S. i spotkanie będzie możliwe w dniu 12 grudnia 2011 r. w miejscu jego zamieszkania, tj. w B. przy ul. W. [...]. W związku z tym kontrolujący w dniu 12 grudnia 2011 r. udali się pod ww. adres w celu doręczenia decyzji, jednak nie zastali tam Skarżącego. W tej sytuacji, w tym samym dniu złożyli korespondencję zawierającą ww. decyzję w Urzędzie Pocztowym w Konstancinie Jeziorna. W piśmie wskazano również, iż pracownik prowadzący sprawę nie wyrażał zgody na przesunięcie terminu do złożenia przez Skarżącego wyjaśnień.

Z powyższego wynika, w ocenie organu odwoławczego, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wydał decyzję z [...] grudnia 2011 r., po upływie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a dopiero po tym fakcie, w dniu 9 grudnia 2011 r., Skarżący poinformował telefonicznie, iż przebywa poza miejscem zamieszkania. Nie można było zatem przesunąć Skarżącemu terminu wypowiedzenia się w sprawie, skoro przedmiotowa decyzja została już wydana, a Skarżący nie skorzystał w terminie ustawowym z tego uprawnienia. Według Dyrektora Izby Skarbowej działania Skarżącego zmierzały do przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w trybie art. 68 § 4 O.p.

Organ odwoławczy podniósł, że z oświadczenia M. P. z 12 marca 2012 r. wynika, że Skarżący miał przebywać u niej w S. w okresie od grudnia 2011 r. do początku stycznia 2012 r. Tymczasem dokumentacja lekarska nie potwierdza, iż wymagała ona opieki czy też, że miała niedowład lewej części ciała. Z dokumentacji tej wynika, że dolegliwości występowały po prawej stronie ciała. Niewiarygodne jest również, iż Skarżący przez miesiąc przebywał poza miejscem zamieszkania, skoro deklarował chęć spotkania w dniu 12 grudnia 2011 r. z pracownikami organu pierwszej instancji w miejscu jego zamieszkania.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, Skarżący musiał mieć świadomość, iż na etapie, w którym doszło już do zapoznania się z materiałem dowodowym, organ miał prawo wydać i wyekspediować decyzję. Zatem, w przypadku zmiany miejsca pobytu Skarżący ponosił ryzyko skutecznego doręczenia decyzji pod adresem zamieszkania. W trosce o swoje interesy Skarżący mógł ustanowić pełnomocnika do odbioru korespondencji. Skoro tego zaniechał, nie może powoływać się na niezawinione uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, gdyż przeznaczony na to okres 14-dniowy był wystarczający do podjęcia tej czynności osobiście lub przez ustanowionego pełnomocnika.

Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Pismem z 14 czerwca 2012 r. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, któremu zarzucił naruszenie:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 150 § 2, art. 162 § 1, 210 § 4 w zw. z art. 219, art. 228 § 1 pkt 2 O.p.;

- art. 78 i art. 217 w zw. z art. 2 i art. 7 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pełomocnik Skarżącego wskazał, że obowiązkiem podatnika jest jedynie uprawdopodobnienie braku winy, a nie jej udowodnienie. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej skupił swą uwagę przede wszystkim na informacji Skarżącego o braku awiz, zamiast na ocenie prawdopodobieństwa braku winy w zakresie odbioru decyzji z powodu opieki nad chorą matką. W jego ocenie dokumentacja dotycząca stanu zdrowia matki Skarżącego nie musiała potwierdzać, że wymagała ona opieki. Powyższe okoliczności Skarżący powinien jedynie uwiarygodnić. Ponadto matka Skarżącego ma 69 lat i przebywa na emeryturze, stąd nikomu nie są potrzebne zaświadczenia co do ewentualnej konieczności opieki, a tym bardziej dowodzenia wszystkich chorób jakie ją dotknęły. Bezprawną ocenę organu można porównać tylko z wyrafinowanym cynizmem, nie zaś opartą na wszystkich okolicznościach faktycznych i na obiektywnych miernikach staranności co do winy podatnika. Organ dopuścił się tym samym naruszenia art. 120, 122 i 121 § 1 O.p.

Ponadto, organ niezasadnie zarzucił Skarżącemu, że jego działania zmierzały do przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz że miał on obowiązek zgłoszenia miejsca zamieszkania, czy ustanawienia pełnomocnika do spraw doręczeń. Skarżący nie zdawał sobie sprawy z faktu przedawnienia sprawy z końcem 2011 r., gdyż nie korzystał z pomocy prawnej, działając w zaufaniu do organu. Przepisy Ordynacji podatkowej wyraźnie określają, kiedy strona obowiązana jest ustanowić pełnomocnika do spraw doręczeń. Zgodnie z art. 147 § 1 O.p. powinno to mieć miejsce w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy. Taka sytuacja jednak w sprawie nie zaszła.

Skoro zatem z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika obowiązek ustanawienia pełnomocnika do spraw doręczeń w przypadku jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, to nie wolno żadnemu organowi czynić zarzutu, że Skarżący wyjechał w celu opieki nad matką, czy na urlop, do którego każdy ma prawo. Podatnik nie ma żadnego obowiązku nieskończonego czekania na decyzje, które w Polsce wydawane są z notorycznie naruszanym terminem do załatwiania spraw.

Ponadto, zdaniem pełnomocnika, organ nie wykazał, że przedmiotowa decyzja została podatnikowi doręczona. Skarżący w swym wniosku o przywrócenie terminu wyraźnie stwierdził, że w jego skrzynce nie było żadnego awiza, dopiero po otrzymaniu upomnienia od organu dowiedział się o wydaniu decyzji. Z tego wnioskować można, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania.

W ocenie pełnomocnika, mając na uwadze konstytucyjne gwarancje określone w art. 78 czy art. 45 ust. 1 Konstytucji, pozostające w ścisłym powiązaniu z zasadami określonymi w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, organy podatkowe obu instancji winny bardzo ostrożnie podchodzić do dyspozycji art. 150 § 2 O.p. Przepisy ustaw nie mogą ani godzić, ani też ograniczać konstytucyjnych praw obywatelskich, jeśli nie jest to "konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób" (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zatem mając na uwadze możliwość chwilowej nieobecności organ winien ponowić wysyłkę decyzji albo telefonicznie skontaktować się z podatnikiem.

Pełnomocnik podniósł, że Konstytucja RP jest prawem najwyższym i żaden organ nie może pozbawiać obywatela prawa do kontroli wydanej decyzji, czy do zaskarżenia decyzji. Przepis zaś art. 150 § 2 O.p. jest przepisem ułomnym, nie uwzględniającym obowiązku respektowania przez każdy organ państwa konstytucyjnych norm gwarantujących ochronę praw obywatelskich. Fakty zaś niewłaściwego wykonywania obowiązków przez niektórych doręczycieli są w Polsce powszechnie znane i często opisywane w prasie.

Ponadto organ nie udowodnił, iż awiza zostały pozostawione w skrzynce pełnomocnika, że zwrócony list zawiera odpowiednie wyjaśnienia i podpis doręczyciela. Na kopercie choć wpisano datę awizowania przesyłki 14 grudnia 2011 r., to nie ma jednak podanego powodu awizacji, podobnie jak przy umieszczonej powtórnej awizacji w dniu 22 grudnia 2011 r.

Pełnomocnik podniósł również, że zaskarżone postanowienie opiera się na nieprawdziwych informacjach. Skarżący zaprzeczył bowiem jakoby były czynione jakiekolwiek ustalenia w zakresie wizyty w organie. Od początku grudnia Skarżący przebywał u matki w S.. Informował osobę prowadzącą postępowanie, że jego pobyt przedłuży się i prosił o czas na dostarczenie dodatkowych dokumentów, które były przygotowywane przez bank. Informował o tym nie w dniu 9 grudnia 2011r. jak podaje organ, tylko 8 grudnia 2011 r., co potwierdza zał. nr 7 - biling rozmów telefonicznych z telefonu komórkowego podatnika. Skoro zatem organ wydał decyzję w dniu [...] grudnia 2011 r., to obowiązkiem jego pracownika było przekazanie podatnikowi informacji o wydanej decyzji.

Pełnomocnik zakwestionował również okoliczność na którą wskazuje organ jakoby w dniu 12 grudnia 2011 r. pracownicy organu przybyli z decyzją pod adres zamieszkania i jednocześnie firmy Skarżącego oraz to, że w tym dniu z powodu nieobecności podatnika nadali oni decyzję w miejscowej poczcie.

Faktycznie bowiem w tym dniu w firmie była pracownica Skarżącego, która nie potwierdziła, by ktokolwiek był w firmie i usiłował doręczyć jakiekolwiek pismo Skarżącemu. Potwierdziła ona natomiast w swym oświadczeniu z 12 czerwca 2012 r., że Skarżący czynił stosowne ustalenia z pracownikami organu telefonicznie, w tym, że gromadzi dokumenty potwierdzające jego przychody z legalnych źródeł oraz to, że listonosz często niedbale wykonuje swoją pracę. Natomiast koperta znajdująca się w aktach potwierdza, że decyzja została nadana na poczcie w K. nie 12 grudnia, lecz w dniu 13 grudnia 2011 r.

Do skargi zostały załączone: kserokopie zdjęć skrzynek pocztowych (jedno z widocznym awizem), dwie kserokopie awiz, odpis pisma Poczty Polskiej S.A. z 19 lipca 2011 r., odpis 1 str. pisma Poczty Polskiej S.A. z 27 września 2011 r., jedna strona z bilingu rozmów telefonicznych Skarżącego, odpis oświadczenia E. G. z 12 czerwca 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Ponieważ w skardze pełnomocnik podważa prawidłowość doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. ustalającej na rzecz Skarżącego wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r., w pierwszej kolejności należy poddać rozważaniom tę kwestię. Tylko bowiem w przypadku skutecznego doręczenia decyzji można mówić o dochowaniu lub niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania i o przywróceniu terminu w razie jego przekroczenia.

Zdaniem Sądu, zgodnie z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, ww. decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. została doręczona w dniu 28 grudnia 2011 r., w trybie przewidzianym w art. 150 O.p. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja listonosza, że z powodu nieobecności adresata przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w dniu 14 grudnia 2011 r., zaś zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizo zostało pozostawione w dniu 22 grudnia 2011 r., zaś zwrot przesyłki nastąpił w dniu 30 grudnia 2011 r. Zatem zgodnie z art. 150 § 2 O.p. decyzja została doręczona z upływem 14 dni od pozostawienia w placówce pocztowej, tj. w dniu 28 grudnia 2011 r.

Wbrew stanowisku pełnomocnika organ podatkowy nie ma obowiązku udowodnić, że awiza zostały pozostawione w skrzynce. Doręczenie dokonane w sposób określony w art. 150 O.p. jest doręczeniem zastępczym, opierającym się na domniemaniu, że pismo doszło do rąk adresata. Domniemanie to może zostać obalone, ale dla jego obalenia nie wystarczą gołosłowne twierdzenia strony.

Poza tym, zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 O.p., zatem stanowi dowód tego co w nim stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, które to domniemanie nie zostało w niniejszej sprawie obalone żadnym przeciwdowodem.

W skardze podniesiono, że "Podatnik w swym wniosku o przywrócenie terminu wyraźnie stwierdził, że w jego skrzynce nie było żadnego awiza [...]". Powołano się przy tym na powszechną wiedzę o niewłaściwym wykonywaniu obowiązków przez niektórych doręczycieli (przypadki pijanych listonoszy).

W tym miejscu warto wskazać na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, które wymaga uprawdopodobnienia, że adresat nie wiedział o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym, nie jest wystarczające samo zaprzeczenie adresata pisma, iż nie powziął wiadomości o złożeniu go w urzędzie pocztowym. Zaprzeczenie nie stanowi bowiem dowodu. Uprawdopodobnienie zaś musi opierać się na materiale pozwalającym sądowi na zajęcie trafnego stanowiska w rozpatrywanej kwestii (np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 r., sygn. I PZ 53/70, OSNCP nr 6/1971, poz. 100). W wyroku z dnia 19 maja 2006 r. III CZ 28/06 (LEX nr 188379) Sąd Najwyższy stwierdził, iż chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony.

Jak wynika z powyższego, uchylenie się od negatywnych skutków przyjętego przez ustawodawcę domniemania skuteczności doręczenia zastępczego wymaga wprawdzie nie udowodnienia, lecz jedynie uprawdopodobnienia, że adresat nie powziął wiadomości o piśmie złożonym w pocztowej placówce oddawczej, ale nie może opierać się ono na prostym zaprzeczeniu. Konieczne jest bowiem poparcie odpowiedniego twierdzenia w tej kwestii dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie.

Takimi dowodami w przypadku doręczenia zastępczego może być przykładowo wykazanie, iż strona uprzednio zgłaszała we właściwym urzędzie pocztowym fakt niedoręczenia jej korespondencji, włamanie się do jej skrzynki listowej. Może być też okoliczność, że adresowane do strony przesyłki były w przeszłości pomyłkowo umieszczane w skrzynce listowej jej sąsiada, bądź znane stronie i sąsiadom, powtarzające się niedopełnianie obowiązków przez listonosza, albo chociażby skarga strony na niedopełnienie obowiązków przez listonosza i stanowisko Poczty.

Pełnomocnik Skarżącego nie twierdził, iż listonosz obsługujący rewir, gdzie znajdował się adres, pod który została skierowana decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. zaniedbywał swoje obowiązki. Odwołał się wyłącznie, jak już powiedziano, do powszechnie znanych i często opisywanych w prasie faktów niewłaściwego wykonywania obowiązków przez niektórych doręczycieli. W celu wykazania, iż doręczyciele dopuszczają się nieprawidłowości przy wykonywaniu swoich obowiązków pełnomocnik wskazał na dołączone do skargi dowody, którymi są: kserokopie zdjęć jego (pełnomocnika) skrzynek pocztowych (jedno z widocznym awizem), dwie kserokopie awiz, odpis pisma Poczty Polskiej S.A. z 19 lipca 2011 r., odpis 1 str. pisma Poczty Polskiej S.A. z 27 września 2011 r. Pełnomocnik nie wnioskował przy tym o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z tych załączników.

Sąd z urzędu takiego postępowania nie przeprowadził, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie charakter uzupełniający i nie może prowadzić do samodzielnych i całkiem odmiennych od dokonanych w postępowaniu administracyjnym ustaleń. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Ponadto, dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu administracyjnego (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: II FSK 1629/10 z dnia 8 marca 2012 r., LEX nr 1137541, II GSK 185/11 z dnia 29 lutego 2012 r., LEX nr 1145491, II GSK 1127/10 z dnia 13 grudnia 2011 r., LEX nr 1151544, I FSK 108/11 z dnia 9 grudnia 2011 r., LEX nr 1148414, II GSK 1267/10 z dnia 7 grudnia 2011 r., LEX nr 1151600, dostępne też w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Z powyżej wskazanych względów Sąd nie poddaje ocenie żadnego z przedłożonych jako dowody załączników do skargi.

Poza tym z treści art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu administracyjnego. Skutkiem zasady określonej w przywołanym przepisie jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których rozstrzygnięcia zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. uwagi do art. 133 p.p.s.a. (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Lex 2009, wyd. III).

Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia według stanu faktycznego i prawnego w dniu jego wydania stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, iż decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. została doręczona Skarżącemu w dniu 28 grudnia 2011 r. Skarżący nie wykazał, iż przesyłka nie została doręczona w trybie zastępczym.

Sąd nie podziela stanowiska skargi, iż art. 150 § 2 O.p. jest przepisem, jak to określono, ułomnym. Doręczenie zastępcze jest instytucją funkcjonującą także w innych procedurach prawnych, nie tylko podatkowej. Takie rozwiązanie prawne umożliwia doręczenie pisma m.in. adresatowi, który uchyla się od odebrania korespondencji, bądź nie dochowuje obowiązku podania aktualnego adresu do doręczeń i dzięki temu rozwiązaniu nie dochodzi do paraliżu działań organów administracji publicznej i sądów. Korzystając z rozwiązań prawnych zawartych w obowiązującym przepisie prawa organ podatkowy nie mógł dopuścić się naruszenia (obrazy) art. 78 i art. 217 w zw. z art. 2 i art. 7 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Ponieważ z istniejących dowodów, nie obalonych przez Skarżącego, wynika, ze ww. decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. została skutecznie doręczona Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 28 grudnia 2011 r., zbędne jest odnoszenie się do kwestii dotyczącej daty nadania w urzędzie pocztowym przesyłki zawierającej tę decyzję. Zważywszy na zarzuty skargi wyjaśnienia wymaga, iż żaden przepis prawa nie zobowiązuje organu do informowania podatnika o wydaniu decyzji. Organ, zgodnie z art. 211 O.p. ma obowiązek doręczenia decyzji stronie, przy czym wbrew stanowisku skargi organ nie powinien ponownie wysyłać decyzji, jeżeli z istniejących dowodów wynika, że została ona doręczona w trybie zastępczym.

W okolicznościach niniejszej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, że odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. (odwołanie wniesione w dniu 5 kwietnia 2012 r.). Zasadnym więc było rozpoznanie wniosku Skarżącego z dnia 22 lutego 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W sprawie przywrócenia terminu mają zastosowanie normy wynikające z przepisów art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z powołanymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych przepisów wynika, że istnieją cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu oraz że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy, drugą jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin.

Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do kwestii terminowości wniesienia przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, niemniej jednak uznać można, że przyjął on wariant korzystny dla Skarżącego, tj., iż zgodnie twierdzeniem Skarżącego dowiedział się on o wydaniu ww. decyzji w dniu 16 lutego 2012 r. Z zestawienia dat wynika, że organ uznał, iż ww. wniosek został wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a ponieważ takie założenie jest korzystne dla Skarżącego, Sąd przez wzgląd na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. akceptuje tę sytuację.

Rozważyć pozostaje, czy Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Wyjaśnić należy, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 OSPiKA 1975/2/39, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., II FSK 731/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z poglądami doktryny kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. II SA/Wa 45/99). Ponadto Sąd zauważa, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 O.p. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu.

Skarżący jako przyczynę niepodjęcia ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazał nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowaną koniecznością wyjazdu do chorej matki mieszkającej w S.. Podana przez Skarżącego przyczyna nie jest niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodą, o której mowa powyżej. Skarżący wiedział, że wobec niego jest prowadzone postępowanie podatkowe, więc organ może kierować do niego korespondencję. Co więcej Skarżący wiedział, że postępowanie dowodowe zostało zakończone, gdyż w dniu 27 października 2011 r. zapoznawał się z materiałem dowodowym i w tym dniu odebrał postanowienie o wyznaczeniu przez organ pierwszej instancji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia 8 listopada 2011 r. wynika, iż Skarżący w rozmowie telefonicznej oświadczył, że nie wysłał wyjaśnień i że na ten dzień nie ma nic do przekazania. Nie było zatem żadnych przeszkód do wydania decyzji kończącej postępowanie, co też organ uczynił w dniu 7 grudnia 2011 r. Informację telefoniczną, że przebywa u chorej matki Skarżący przekazał pracownikowi Urzędu Kontroli Skarbowej 9 grudnia 2011 r., jak twierdzi organ odwoławczy, zaś Skarżący utrzymuje, że rozmowa miała miejsce w dniu 8 grudnia 201 r. Niezależnie od tego, która data jest prawdziwa, rozmowa miała miejsce po dacie wydania decyzji. Poza tym nie jest istotne, że Skarżący poinformował organ podatkowy o pobycie poza miejscem zamieszkania, gdyż ta informacja nie mogła być przeszkodą w wyekspediowaniu decyzji na adres wskazany do korespondencji. Znaczenie mogłaby mieć wyłącznie informacja o podaniu nowego adresu do korespondencji, a taka sytuacja nie miała miejsca.

Skarżący nie ustanawiając pełnomocnika do odbioru korespondencji lub nie podając adresu, pod którym korespondencję będzie mógł odebrać, musiał godzić się z sytuacją, iż może nie odebrać korespondencji w terminie umożliwiającym skorzystanie z przewidzianych prawem środków zaskarżenia. Nie dochował zatem nie tylko szczególnej staranności, ale minimum staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. To w interesie Skarżącego leżało dopełnienie czynności, która pozwoliłaby uniknąć niekorzystnych dla niego konsekwencji.

Zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika, z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika obowiązek ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń w takiej sytuacji jak występująca w niniejszej sprawie, ale właśnie owa staranność przy dokonywaniu czynności procesowych nakazuje to uczynić i bez dochowania której nie można skutecznie wnioskować o przywrócenie uchybionego terminu.

Reasumując, stwierdzić należy, że podana przez Skarżącego przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie była przeszkodą niemożliwą do pokonania, w związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu i w konsekwencji wydał zgodne z prawem postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, co wynika z powyższego wywodu. Dodać trzeba jeszcze przez wzgląd na zarzut naruszenia art. 122 O.p., iż jak już wcześniej powiedziano, uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie, jednak ciężar takiego uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń. To strona, a nie organ podatkowy zna przyczynę, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu i to rolą strony jest uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Organ podatkowy ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria ustanowione w art. 162 § 1 O.p., w szczególności, czy rzeczywiście strona przy dochowaniu należytej staranności nie mogła dochować terminu. Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 O.p. Organ odwoławczy dokonał wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa, poddał ocenie dowody przedstawione przez Skarżącego, odniósł się do jego argumentacji, wyjaśnił dlaczego jednym dowodom dał wiarę, a innym odmówił wiarygodności.

Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.