Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1716/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i art. 57a ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 88 poz 400
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R.B. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego R.B. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna) orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w L. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w sprawie uznania obwinionego [...] R. B. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu w postaci wykonywania dodatkowego zarobkowania poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego uprawnionego do mianowania, tj. przewinienia dyscyplinarnego z art. 30 ust. 1 i art. 57a ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1340 ze zm.), działając na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 124 n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, orzekła o zmianie zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że obwinionemu wymierzyła karę nagany.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wskazała, iż Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w L. podczas rozpraw w dniach [...] grudnia 2014 r., [...] grudnia 2014 r., [...] stycznia 2015 r. oraz [...] czerwca 2015 r. rozpatrywała sprawę przeciwko [...] R.B., pełniącemu służbę w Komendzie Miejskiej PSP w L. na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany w Jednostce Ratowniczo - Gaśniczej w B., obwinionego o to, że naruszył zasady zawarte w tekście roty ślubowania strażaka Państwowej Straży Pożarnej w związku z wykonywaniem dodatkowego zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego uprawnionego do mianowania, tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 30 ust. 1 i art. 57 a ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.

Komisja I instancji orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r. uznała obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to przewinienie, na podstawie art. 117 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, wymierzyła mu karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe dowódcy zastępu.

W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego udowodniono, że obwiniony dopuścił się zarzucanego mu czynu, tj. wykonywał dodatkowe zajęcie zarobkowe poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego uprawnionego do mianowania pracując w Porcie Lotniczym [...] S.A. na umowę o pracę, co w ocenie Komisji I instancji, znalazło potwierdzenie w dowodzie ujawnionym podczas rozprawy tj. piśmie Portu Lotniczego [...] S.A. z dnia [...] sierpnia 2014 r. W treści powyższego pisma Port Lotniczy [...] S.A. poinformował, że R. B. jest zatrudniony w Porcie Lotniczym [...] na podstawie kolejnej umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy od dnia [...] sierpnia 2014 r. do dnia [...] lipca 2019 r. Ani obrońca, ani obwiniony nigdy nie podważał prawdziwości danych zawartych w opisanym powyżej piśmie Portu Lotniczego [...] S. A.

W trakcie rozprawy obrońca [...] R.B. wniósł wnioski dowodowe, polegające na przesłuchaniu świadków. W ocenie Komisji I instancji wnioski te dotyczyły odrębnej kwestii, zasadności odmowy zgodny na dodatkowe zatrudnienie, niezwiązanej z przedmiotem sprawy. W związku z powyższym Komisja ta uznała, iż jedynym i oczywistym celem wnioskującego było dalsze trwanie procesu. Przesłuchanie wnioskowanych osób przez Komisję nie pozwoliłoby na ustalenie nowych faktów, a jedynie powodowałoby wydłużenie prowadzonego postępowania.

Komisja I instancji wskazała, że [...] R.B. został już raz uznany winnym przez Komisję Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w L. za podobny czyn i został ukarany karą nagany. Pomimo wykonania kary za podobny czyn obwiniony ponownie podpisał umowę o pracę z Portem Lotniczym S.A. w [...]. Komisja ta uznała tym samym, że obwiniony nie wykazał żadnej skruchy za popełniony czyn, a nałożona na niego kara nie przyniosła pożądanego efektu i ponownie dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej. Zatem czyn, który został popełniony przez obwinionego naruszył normy prawa obowiązujące strażaka, tj. art. 30 ust. 1 i art. 57a ust 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.

Orzekając obwinionemu karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe dowódcy zastępu, Komisja I instancji wzięła pod uwagę fakt, że obwiniony rozwiązał umowę o pracę z Portem Lotniczym [...] S. A. za porozumieniem stron, jednakże Komisja ta zauważyła, że obwiniony popełnił czyn mając pełną świadomość jego niedopuszczalności. Ponadto obwiniony nie wykazał jakiegokolwiek zrozumienia swojego błędnego postępowania i nie wyraził żadnej skruchy. Komisja I instancji uznała, że wnioskowana przez Rzecznika Dyscyplinarnego kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe jest adekwatna do zarzucanego czynu.

W odwołaniu od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] czerwca 2015 r. obrońca obwinionego podniósł, iż orzeczenie to nie odpowiada wymogom określonym w Kodeksie postępowania karnego i zostało uzyskane na skutek wielokrotnego, świadomego naruszenia zasad postępowania oraz manipulowania materiałem dowodowym sprawy. Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna nie dopatrzyła się zasadności zarzutów odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2015 r. orzekła jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia Komisja II instancji podniosła, iż w niniejszej sprawie popełnienie przez obwinionego zarzucanego mu czynu, tj. wykonywania dodatkowego zarobkowania poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego uprawnionego do mianowania, nie budzi wątpliwości. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy oraz wyjaśnienia złożone przez obwinionego jednoznacznie potwierdzają winę [...] R.B. Komisja odwoławcza zauważyła, że obwiniony był już wcześniej karany za takie samo przewinienie dyscyplinarne i popełnił kolejne przewinienie dyscyplinarne, którego przedmiotem był taki sam czyn.

Komisja Odwoławcza odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania stwierdziła, iż zarzuty wniesione przez obrońcę obwinionego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zdaniem Dyscyplinarnej Komisji Odwoławczej, kara obniżenia stanowiska służbowego jest zbyt surową w kontekście okoliczności popełnienia przewinienia. Jakkolwiek bowiem nagannym jest fakt świadomego wykonywania dodatkowego zajęcia zarobkowego bez zgody przełożonego, należało jednak zauważyć, że podjęcie pracy w Porcie Lotniczym [...] S.A. nie wynikało ze złych pobudek, a z chęci polepszenia sytuacji materialnej rodziny. Skład orzekający Komisji zważył też, że dodatkowe szkolenia, które ukończył obwiniony, znacząco przyczyniły się do jego rozwoju zawodowego i będą mogły być wykorzystane na zajmowanym aktualnie stanowisku służbowym. Komisja dostrzegła, iż obwiniony rozwiązał sporną umowę o pracę, czym zaprzestał łamania dyscypliny służbowej. Te zaś okoliczności przemawiały za złagodzeniem orzeczonej kary dyscyplinarnej.

Orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez R. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotowe orzeczenie zostało zaskarżone w części, w jakiej nie uchyla w całości orzeczenia Komisji I instancji.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego to orzeczenie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP oraz umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komisji I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1000 zł, pełnomocnik skarżącego podniósł, iż zaskarżone orzeczenie zmieniło orzeczeni Komisji I instancji jedynie w zakresie wymiaru kary. Tymczasem zaskarżone orzeczenie, a także orzeczenie organu I instancji, nie odpowiada wymogom określonym w Kodeksie postępowania karnego i zostało uzyskane na skutek wielokrotnego, świadomego naruszenia zasad postępowania oraz manipulowania materiałem dowodowym sprawy.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wniosła o jej oddalenie oraz podtrzymała w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej zostało uregulowane w Rozdziale 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., 1340 ze zm.). Przepisy powyższego rozdziału nie zawierają jednak wszystkich zasad proceduralnych takiego postępowania. Przepis art. 124b ust. 1 określa jedynie, iż komisja dyscyplinarna wydaje orzeczenie. Artykuł 124n ustawy o PSP w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale nakazuje stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

W świetle art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., każdy wyrok powinien zawierać przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu. Doktryna i orzecznictwo przyjmuje jednolicie, iż przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu powinno znaleźć się w części wstępnej wyroku. W sytuacji, gdy cześć wstępna nie zawiera opisu czynów, na które się następnie powołuje, stanowi to nie tylko wyraźne uchybienie wymogowi ustawowemu przewidzianemu w powołanym przepisie (patrz wyrok Sadu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt II AKa 282/13, publik. KZS 2014, z. 2, poz. 99), ale także powoduje praktyczną nieczytelność i niezrozumiałość wyrok, który przecież stanowi samoistna całość i nie może być odkodowywany poprzez studiowanie akt sprawy. Poza tym, co nie zostało w wyroku napisane, nie było również ogłoszone publicznie – patrz P. Rogoziński, Komentarz do art. 413 Kodeksu postępowania karnego, pkt 5, LEX. Powołany przepis nie określa z jakich elementów powinien składać się opis czynu, jednak ustala to precyzyjnie akt oskarżenia, który powinien zawierać dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody (art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.). Są to zatem elementy o znaczeniu fundamentalnym dla orzekania w procesie karnym, ale i nieodzowne dla formułowania zarzutu dyscyplinarnego i orzeczenia o ukaraniu karą dyscyplinarna za przewinienie, które bezwzględnie musi być osadzone w miejscu i czasie. Określenie bowiem ram czasowych popełnienia czynu stanowiącego znamiona przewinienia dyscyplinarnego jest istotne z punktu widzenia ustania odpowiedzialności dyscyplinarnej, jak też przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej, o których mowa w art. 119 ustawy o PSP oraz wpływa na ocenę stopnia zawinia (art. 115 ust. 1 powołanej ustawy), a przez to i wymiar kary (art. 117 tej ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarówno orzeczenie organu I instancji, jak i Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, nie zawierają prawidłowego opisu zarzucanego obwinionemu czynu. Organy bowiem przyjęły, iż skarżący wykonywał dodatkowe zajęcie zarobkowe bez pisemnej zgody przełożonego. Jednakże nie określiły, w jakim przedziale czasowym owo naruszenie dyscypliny służbowej miało miejsce. Ze sformowanego zarzutu nie wynika, czy organy dyscyplinarne orzekające w sprawie dostrzegają popełnienie przewinienia jednorazowego, co wiąże się z zawarciem umowy o pracę w dniu [...] sierpnia 2014 r. bez zgody przełożonego, czy też przewinienia ciągłego, stanu naruszenia obowiązku trwającego od daty nawiązania stosunku pracy do nieustalonego w istocie czasu. Organ odwoławczy w tej kwestii powołuje się jedynie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia na okoliczności rozwiązania ze skarżącym wymienionej umowy o pracę. Nie wskazuje przy tym, w jakiej dacie stosunek pracy ustał, a ma to istotne znaczenie dla określenia wagi czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność.

W rozpoznawanej sprawie sentencja orzeczenia dyscyplinarnego organu I, jak i II instancji, nie zawiera dokładnie określonego czynu zarzucanego skarżącemu przewinienia dyscyplinarnego ze wskazaniem czasu jego popełnienia. Przez to orzeczenie jest nieczytelne dla obwinionego, czego dobitnym dowodem jest formułowanie przez stronę skarżącą zarzutu ukarania za przewinie, za które już wcześniej obwiniony poniósł odpowiedzialność dyscyplinarną. Tego typu wada prawna orzeczenia jest nie do zaakceptowania w procedurze dyscyplinarnej, czy karnej. Z tego też względu nie może być konwalidowana poprzez analizę uzasadnienia orzeczenia, czy też akt postępowania dyscyplinarnego. W orzecznictwie podkreśla się, że ów opis czynu ma być zawarty właśnie w sentencji wyroku, a nie tylko w jego uzasadnieniu (zob. np. wyrok SN z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. akt III KK 164/05, publik. LEX nr 190967, czy wyrok SN z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt III KK 373/09 i wyrok SN z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt III KK 87/12, publik. Prok. i Pr. - wkł. 2012, nr 12, poz. 15).

Reasumując, zarówno orzeczenie organu I, jak i II instancji, w sposób istotny naruszają przepisy procedury dyscyplinarnej, tj. art. 124b oraz art. 124n ustawy o PSP w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 i art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei nakłada na Sąd obowiązek wyeliminowania z porządku prawnego wadliwych orzeczeń. Rozpoznając sprawę ponownie organ dyscyplinarny będzie obowiązany przedstawić skarżącemu zarzut dyscyplinarny w sposób uwzględniający powyższe uwagi, oceni czy zarzucany obwinionemu czyn, ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia, został w formie opisanej w zarzucie popełniony i wyda orzeczenie spełniające wymogi zakreślone powołanymi przepisami ustawy o PSP i k.p.k.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 132 i art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Nie uwzględniono wniosku skarżącego o zasądzenie wyższej kwoty, albowiem strona nie uzasadniła tego wniosku (nie przedstawiła kalkulacji uzasadniającej poniesienie zwiększonych kosztów w kwocie podanej w skardze).