Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1264/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 803/21 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 26 października 2021 r., nr 0601-IGC.48.195.2021.SS w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 marca 2022r., sygn. akt III SA/Lu 803/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 329, obecnie t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. S. (dalej też: "strona", "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej też: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z 26 października 2021r., nr 0601-IGC.48.195.2021.SS w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 24 kwietnia 2021r. na terenie przejścia granicznego w [...] został poddany kontroli dwuosiowy ciągnik samochodowy marki Scania o numerze rejestracyjnym [...] z trzyosiową naczepą ciężarową marki Krone o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem przewożony był ładunek w postaci produktów spożywczych o łącznej masie brutto 15.051,25 kg, umieszczony na 20 paletach. Pojazdem kierował K. P. Kontrolowanym pojazdem wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz A. S., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą B.

W trakcie kontroli, w wyniku dynamicznego ważenia pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku drugiej osi pojazdu, będącej pojedynczą osią napędową, o 500 kg, co stanowi przekroczenie o 4,35% dopuszczalnej wartości nacisku osi wynoszącej 11,5 tony. Wynik pomiaru został opisany w protokole nr [...]1. Na żądanie kierowcy przeprowadzono powtórne ważenie, którego wyniki opisano w protokole nr [...]2. W wyniku powtórnego ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku drugiej osi będącej pojedynczą osią napędową pojazdu o 240 kg, co stanowi przekroczenie o 2,09 % dopuszczalnej wartości wynoszącej 11,5 tony. Jako wiążące przyjęto korzystniejsze dla skarżącej wyniki drugiego pomiaru. Wskazano, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu SCALEX DW-600 (nr seryjny [...]) posiadającej świadectwo legalizacji [...] z 25 września 2019r., ważne do 25 października 2021r. Pomiaru temperatury otoczenia podczas ważenia pojazdu dokonano przy użyciu termometru elektronicznego typu Papouch TQS3 (nr seryjny [...]). Temperatura otoczenia podczas pomiaru nacisków osi wynosiła +11°C, a więc zawierała się w zakresie pracy urządzenia kontrolno-pomiarowego mieszczącym się w zakresie od - 10°C do + 40°C. Pomiaru odległości między osiami, długości i szerokości dokonano przymiarem wstęgowym typu 305034030BF BMI (nr seryjny [...]) posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z 25 października 2019r. Pomiaru wysokości dokonano przymiarem sztywnym teleskopowym typ NEDO (nr [...]), posiadającym świadectwo wzorowania [...]. Pomiaru rzeczywistej masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej typu Scalex 1000D (nr seryjny [...]) posiadającej świadectwo legalizacji [...] z 20 sierpnia 2020r.

W trakcie kontroli ustalono, że przedmiotowy transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021r., poz. 450 z późn. zm., dalej: "p.r.d."), polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii V, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ. W trakcie kontroli kierowca nie posiadał i nie okazał zezwolenia, nie zgłosił też uwag do przeprowadzonego ważenia i podpisał protokoły kontroli bez zastrzeżeń.

Decyzją z 13 sierpnia 2021r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (organ I instancji) wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 6.000 zł, ustaloną zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 140ab ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii V.

Decyzją z 26 października 2021r., nr 0601-IGC.48.195.2021.SS Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016r., poz. 2022 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie"). Wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony. Natomiast w wyniku pomiaru nacisków osi kontrolowanego pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku drugiej osi pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową. Nacisk na pojedynczą oś napędową kontrolowanego pojazdu stwierdzony podczas pierwszego ważenia wyniósł 12.000 kg, a podczas drugiego ważenia 11.740 kg.

Podkreślił, że kontrola pojazdu odbyła się na terenie przejścia granicznego, na drodze krajowej nr 17. Natomiast zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021r., poz. 1376 z późn. zm.) po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z uwzględnieniem art. 41a ust. 1 oraz z wyjątkiem określonym w art. 41b ust. 1. Podniósł, że pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych jest stosownie do art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym, którego ruch jest dozwolony pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia (art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Dla pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne wymagane jest zezwolenie kategorii V. Jednocześnie jak wskazał zgodnie z ust. 2 art. 64 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Wskazał, że na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, której wysokość określa art. 140ab p.r.d. Na mocy art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V, w sytuacji gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, ustala się karę pieniężną w wysokości 6.000 zł. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przy tym kontrolowanym pojazdem przewożony był towar na 20 paletach, a zatem ładunek podzielny. Stosownie zaś do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Z treści art. 140aa ust. 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. Dołożenie należytej staranności w rozumieniu tego przepisu oznacza, że przedsiębiorca uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.

W rozpoznawanej sprawie pomiaru nacisków osi pojazdu dokonano za pomocą wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu SCALEX DW-600 (nr [...]), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z 25 września 2019r. wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Zamościu, znak wniosku [...]. Waga spełniała wymogi wskazane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 25 września 2007r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz U. z 2007r. Nr 188, poz. 1345, dalej: "rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe"). Ważenie wykonano zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji obsługi wagi. Na znakach i tablicach znajdujących się przed wjazdem na wagę umieszczone były informacje dotyczące sposobu przejazdu przez urządzenie. Użyta waga jest urządzeniem stacjonarnym zainstalowanym na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w [...]. Temperatura otoczenia podczas pomiaru wynosiła +11ºC a więc zawierała się w zakresie pracy urządzenia kontrolno-pomiarowego.

Organ odwoławczy podkreślił, że urządzenie wykorzystane do pomiaru nacisków osi posiadało ważne świadectwo legalizacji wydane przez odpowiedni urząd. Świadectwo to potwierdza, że waga jest właściwie oznaczona, w tym m.in. w zakresie minimalnej i maksymalnej prędkości pojazdu podczas ważenia i kierunku przejazdu podczas ważenia, jak też jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. Brak sygnalizacji błędu przez system wagi oznacza, że ważenie przebiegło w sposób prawidłowy. W przeciwnym wypadku, a zatem gdyby ważenie odbyło się z zakłóceniami albo niezgodnie z instrukcją użytkowania wagi przez jej użytkownika, system zarejestrowałby błąd pomiaru. System wagi w trakcie ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości. Także z akt sprawy wynika, że oba ważenia przebiegały prawidłowo i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wagi. Wyjaśnił, że na wynik ważenia pojazdu w ruchu mogą wpływać różne czynniki, od techniki jazdy po przemieszczenie ładunku, jego zabezpieczenie czy stan techniczny pojazdu. Powoduje to, że wyniki każdego ważenia dynamicznego danego pojazdu mogą się nieznacznie różnić pomiędzy sobą. W sprawie, z uwagi na brak istotnej różnicy pomiędzy wynikami pierwszego i drugiego ważenia (oba wyniki ważenia wskazywały na przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi napędowej nie więcej niż o 10 %) brak jest wątpliwości co do miarodajności uzyskanych wyników ważenia. Podniósł jednocześnie, że ani ustawa z 11 maja 2001r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2021r., poz. 2068), ani przepisy rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz podawania danych dotyczących błędu pomiaru w protokole kontroli. Podkreślił również, że jako przedstawiciel przewoźnika w kontroli uczestniczył kierowca kontrolowanego pojazdu K.P., który miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole na temat sposobu i warunków przeprowadzenia kontroli. Kierowca nie zgłosił uwag co do przeprowadzonego ważenia oraz podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń, jednak skorzystał z możliwości powtórzenia pomiaru nacisków osi. Powtórzony pomiar również wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku drugiej osi pojazdu stanowiącej pojedynczą oś napędową. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Stan faktyczny sprawy wynika przede wszystkim z protokołu kontroli, który jest podstawowym dowodem w sprawie, zawiera wszystkie niezbędne elementy i wyjaśnia wszystkie okoliczności niezbędne do wydania decyzji.

Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 22 marca 2022r.,Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. W wyniku dwukrotnego pomiaru uzyskano wyniki nacisku osi w wysokości 12.000 kg oraz 11.740 kg. Jako wiążący przyjęto korzystniejszy dla strony wynik ważenia wynoszący 11.740 kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku 11,5 t o 240 kg, a zatem o 2,09 %. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokołach kontroli, które kierujący pojazdem podpisał, nie wnosząc uwag odnośnie dokonanych czynności. Podkreślił, że pozostaje poza sporem, że w dniu kontroli kierowca kontrolowanego pojazdu wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z ładunkiem podzielnym znajdującym się na 20 paletach. Podmiotem wykonującym przejazd była skarżąca A. S.

W ocenie WSA brak podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącej kwestionującej ustalenia organu co do wyników pomiaru nacisków osi pojazdu członowego, bowiem ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli, podpisanych bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem, wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi pojazdu w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu SCALEX DW-600 (nr [...]), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji [...] z 25 września 2019r., ważne do 25 października 2021r. Podkreślił, że urządzenie to posiadało ważne świadectwo legalizacji i brak jest dowodów, by zostało użyte nieprawidłowo, zaś waga jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. Zatem w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Również strona skarżąca nie zanegowała zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, iż w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Jednocześnie kierujący pojazdem nie zgłaszał uwag do protokołów kontroli. W tej sytuacji w opinii Sądu I instancji nie zachodzą przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi. Zarówno instrukcja obsługi wagi SCALEX DW-600, jak również świadectwo legalizacji ponownej wagi o numerze [...], wydane 25 września 2019r., znak wniosku [...], zostały dołączone do akt administracyjnych. Zaznaczył także, że protokół kontroli z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie bowiem z treścią art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skoro kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzonej kontroli, a jedynie wniósł o przeprowadzenie ponownego ważenia, nie podnosząc jednak jakichkolwiek zarzutów co do warunków pomiaru, sprzętu, którym pomiar nacisku osi był dokonywany, czy też postępowania funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę, mimo że został pouczony o możliwości zgłoszenia uwag co do wykonywanych czynności kontrolnych, w konsekwencji w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki do przeprowadzania przez organ dodatkowych dowodów na okoliczność przebiegu kontroli. Z akt sprawy nie wynika, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego, a zatem należy uznać je za prawidłowe. Podkreślił, że urządzenia używane do ważenia pojazdów odpowiadać muszą określonym normom a potwierdzeniem tego jest świadectwo jej legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej. Ważne świadectwo legalizacji wagi świadczy o tym, że zarówno waga, jak i stanowisko pomiarowe (strefa ważenia), spełniają wszelkie wymogi metrologiczne i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów. Ponadto w obu protokołach kontroli z 24 kwietnia 2021r. w pkt 12 wskazano, że kontroli nacisków osi dokonano zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie podważyła skutecznie wiarygodności tych dokumentów. Nie przedstawiła również żadnych konkretnych okoliczności mogących podważyć wyniki dokonanego pomiaru czy poddających w wątpliwość sposób przeprowadzenia kontroli. WSA podkreślił, że niewątpliwie wyniki pomiarów w obu przypadkach różniły się, jednak oba pomiary nacisku drugiej osi będącej pojedynczą osią napędową pojazdu wskazywały na przekroczenie dopuszczalnych norm o 500 kg (4,35%) oraz o 240 kg (2,09 %), a zatem ponad 2 %, przy prawidłowo stwierdzonym przez organ dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku wynoszącym 11,5 tony dla tej osi. Zdaniem Sądu I instancji sama różnica pomiędzy wynikami obu pomiarów nie świadczy o nieprawidłowości procesu ważenia. Zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku. Z tego właśnie względu istnieje możliwość przeprowadzenia powtórnego ważenia.

WSA podzielił także stanowisko organów o braku przesłanek do odejmowania od wyników ważenia wartości 2 %, w związku z taką wartością dopuszczalnego odchylenia w przypadku zastosowanej wagi o klasie dokładności D. Wskazał, że z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi wagi nie wynika bowiem, by uzyskane wyniki pomiarów należało pomniejszyć o wartość dopuszczalnego odchylenia. Instrukcja dopuszcza możliwość wprowadzenia dowolnego parametru korekty, lecz nie jest to warunkiem prawidłowości pomiaru. Wskazał, że przepisy prawa również nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności obowiązku takiego nie można wywieść z przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. Rozporządzenie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W wymienionym załączniku, w Tabeli nr 1 "Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego", dla klasy dokładności wagi D przewidziano dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi - odchylenie ±4%. Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Podkreślił, że jest rzeczą oczywistą, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Natomiast nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. WSA zaznaczył, że błędy graniczne wskazań wag, na podstawie § 28-30 rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe, są uwzględniane w procesie ich legalizacji (także ponownej). Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag. W konsekwencji WSA uznał zarzuty skarżącej za niezasadne, bowiem jak wskazał ani instrukcja użytkowania wagi ani przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość 2 % w celu uzyskania ostatecznych, rzeczywistych nacisków osi. Za uprawnione WSA uznał stanowisko organu, że przekroczenie o 2,09 % dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego uzasadniało nałożenie na skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.

Za prawidłowe WSA uznał także stanowisko organu, że podstawą nałożonej kary jest art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V. Podkreślił, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego. Wyjaśnił, że stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V wynosi 6.000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącą. W ocenie Sądu I instancji trafnie również stwierdzono, że skarżąca w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d.

W skardze kasacyjnej A.S. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie decyzji organu I i II instancji, oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Oświadczyła również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 2 ust. 35 ustawy z 20 czerwca 1997r. w zw. z art. 64 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140 ab ust 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to poprzez uznanie, że pojazd, który podlegał kontroli w dniu 24 kwietnia 2021r. wypełnia definicję pojazdu nienormatywnego, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca powinna dysponować zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych podczas, gdy pojazd został załadowany zgodnie z obowiązującymi normami i waga pojazdu w chwili załadunku nie przekraczała dopuszczalnej wagi 11,5 t, a ponadto przekroczenie wagi o 2,09% mieści się w zakresie błędu pomiarowego, określonego przez producenta wagi, wobec czego nie było podstaw do uznania pojazdu za nienormatywny, a konsekwencji do nałożenia kary;

- art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie, a to przez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem podczas, gdy w toku postępowania, skarżąca wykazała, że towar był ułożony prawidłowo, odpowiednio zabezpieczony, a jego masa całkowita była niższa o ponad 8 ton niż dopuszczalna masa pojazdu i okoliczności te nie były podważane na żadnym etapie postępowania, wobec czego uznać należy, że skarżąca uczyniła wszystko, aby nie dopuścić do naruszenia przepisów, wobec czego była podstawa do odstąpienie od wszczęcia postępowania.

II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt.1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów II instancji, pomimo że, doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygniecie, to jest, nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie uwzględniono okoliczności, że producent wagi dopuszcza błąd pomiaru w granicach 2%, co w przedmiotowej sprawie ma wpływ na ustalenie naruszenia przepisów prawa przez skarżącą, a także pominięciu bezspornej okoliczności, że towar był ułożony prawidłowo, odpowiednio zabezpieczony, a jego masa całkowita była niższa o ponad 8 ton niż dopuszczalna masa, co świadczy o zachowaniu należytej staranności przez skarżącą, jako przedsiębiorcę.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w wyznaczonym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwe przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały zdaniem Sądu I instancji po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny o naruszeniu przez stronę zakazu przejazdu pojazdem nienormatywnym, za które to naruszenie należało orzec karę pieniężną, jak za przejazd bez zezwolenia.

Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu I instancji, że rezultat kontroli legalności zaskarżonej decyzji uzasadniał ocenę, że nie jest ona niezgodna z prawem.

Ocena zasadności zarzutów kasacyjnych uzasadnia wniosek, aby zważywszy na istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, której zasadniczą oś stanowi krytyka podejścia Sądu I instancji do zagadnienia "normatywności pojazdu", odnieść się w pierwszej kolejności do opartego na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 2 pkt 35a w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchy drogowym, a to przez błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że pojazd który podlegał kontroli w dniu 24 kwietnia 2021r. wypełnia definicję pojazdu nienormatywnego, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca "powinna dysponować zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych podczas, gdy pojazd został załadowany zgodnie z obowiązującymi normami i waga pojazdu w chwili załadunku nie przekraczała dopuszczalnej wagi 11,5 t, a ponadto przekroczenie wagi o 2,09% mieści się w zakresie błędu pomiarowego, określonego przez producenta wagi, wobec czego nie było podstaw do uznania pojazdu za nienormatywny, a konsekwencji do nałożenia kary. Zwłaszcza, że o zasadności wskazanego podejścia przekonuje to, iż przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego, w relacji do których normy procesowe pełnią jedynie funkcję instrumentalną. Oczywiste jest więc tym samym, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają właśnie normy prawa materialnego. To one stanowią bowiem podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, wyznaczając tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy. Skoro tak, to należałoby uznać za oczywiste i to, że punktem wyjścia dla dokonywanego przez organ administracji ustalenia koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego w konkretnej sprawie są normy prawa materialnego.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolując prawidłowość wykładni oraz zastosowania przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego, których naruszenie zarzuca strona skarżąca, Sąd I instancji w pełni zasadnie stwierdził, że przepisy te stanowiąc wzorce kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie zostały naruszone w rozpatrywanej sprawie. Innymi słowy, oznacza to również, że podejście Sądu I instancji do wykładni oraz zastosowania tych przepisów prawa nie jest nieprawidłowe, a stawiany w skardze kasacyjnej zarzut ich naruszenia nie jest usprawiedliwiony.

Odnosząc się do omawianego zarzutu kasacyjnego przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 2 ust. 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Jeżeli bowiem w świetle art. 2 pkt 35a przywołanej ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, zaś w rozpatrywanej sprawie co nie zostało skutecznie podważone, stwierdzono, że w wyniku dwukrotnego pomiaru uzyskano wyniki nacisku osi w wysokości 12.000 kg oraz 11.740 kg., przyjmując jako wiążący korzystniejszy dla strony wynik ważenia wynoszący 11.740 kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku 11,5 t o 240 kg, a zatem o 2,09 %.

Nie są również usprawiedliwione zarzuty z pkt II. petitum skargi kasacyjnej, które zmierzają do wykazania, że nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie uwzględniono okoliczności, że producent wagi dopuszcza błąd pomiaru w granicach 2%, co w przedmiotowej sprawie ma wpływ na ustalenie naruszenia przepisów prawa przez skarżącą, a także pominięciu bezspornej okoliczności, że towar był ułożony prawidłowo, odpowiednio zabezpieczony, a jego masa całkowita była niższa o ponad 8 ton niż dopuszczalna masa, co świadczy o zachowaniu należytej staranności przez skarżącą, jako przedsiębiorcę.

Dokonując oceny zasadności, a przede wszystkim skuteczności omawianych zarzutów kasacyjnych trzeba przede wszystkim podkreślić znaczenie konsekwencji wynikających z art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.ps.a. (por. w tej mierze np. wyroki NSA z: 21 stycznia 2015r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014r., sygn. akt II OSK 793/13). W tym zaś kontekście trzeba podnieść, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem. Przy czym ten związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co oznacza, że wnoszący skargę kasacyjną powinien uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji lub innej formy działania organu administracji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołując się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt.1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegających na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów II instancji trzeba podnieść, że nie podważają one prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, a mianowicie, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne nie były wadliwe, co uzasadniało przyjęcie ich przez ten Sąd za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie.

Sąd I instancji szczegółowo bowiem wyjaśnił, jakie dokładnie racje, powody i argumenty przekonywały o zasadności oceny odnośnie do prawidłowości, a co za tym idzie również zgodności z prawem przeprowadzonych w rozpatrywanej sprawie ustaleń faktycznych, co nastąpiło przy stosownym odwołaniu się do istotnych w sprawie dowodów i materiałów. W tym między, między innymi, że kontrola nacisków osi pojazdu w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu SCALEX DW-600 (nr [...]) posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji [...] z 25 września 2019r., ważne do 25 października 2021r. Skarżąca nie podważyła skutecznie wiarygodności tych dokumentów. Nie przedstawiła również żadnych konkretnych okoliczności mogących podważyć wyniki dokonanego pomiaru czy poddającego w wątpliwość sposobu przeprowadzenia kontroli. Trafne jest również stanowisko WSA, iż brak jest przesłanek do odejmowania od wyników ważenia wartości 2 %, w związku z taką wartością dopuszczalnego odchylenia w przypadku zastosowanej wagi o klasie dokładności D. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi wagi na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji nie wynika bowiem, by uzyskane wyniki pomiarów należało pomniejszyć o wartość dopuszczalnego odchylenia. Instrukcja dopuszcza możliwość wprowadzenia dowolnego parametru korekty, lecz nie jest to warunkiem prawidłowości pomiaru jak również przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności rozporządzenie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W wymienionym załączniku, w Tabeli nr 1 "Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego", dla klasy dokładności wagi D przewidziano dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi odchylenie ±4%. Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Jest rzeczą oczywistą, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Natomiast błędy graniczne wskazań wag, na podstawie § 28-30 rozporządzenia sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe, są uwzględniane w procesie ich legalizacji (także ponownej). Tym samym wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag. Skoro zatem ani instrukcja użytkowania wagi ani przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość 2 % w celu uzyskania ostatecznych, rzeczywistych nacisków osi, to przekroczenie o 2,09 % dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego uzasadniało nałożenie na skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.

W rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji została przeprowadzona przez Sąd I instancji bez naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. stanowiących normatywne wzorce tej kontroli.

Wskazać też należy, że zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. jest błędnie zredagowany, ponieważ art. 1 p.p.s.a. nie zawiera żadnego paragrafu. Zgodnie z jego treścią ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Naruszenie tego przepisu o charakterze ustrojowym miałoby miejsce tylko wtedy, gdyby Sąd administracyjny nie przeprowadził w swoim postępowaniu kontroli działalności organu administracji publicznej. Taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła.

Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 265), zasądzając od skarżącej na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.350 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA.