Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1155/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność przepisów uchwały

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski NSA Wiesław Kisiel spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M.R. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków I stwierdza nieważność następujących przepisów uchwały : - § 1 ust. 1 zd. 1 od słów "położonych w strefach A , B i C" do słów "zasad najmu lokali użytkowych", - § 1 ust. 1 pkt b, - § 1 ust. 4, - § 1 ust. 7 zd. 2 II orzeka, że przepisy określone w pkt 1 wyroku nie mogą być wykonane, III w pozostałym zakresie skargę oddala .


UZASADNIENIE

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

z dnia 17 kwietnia 2007 r., III SA/Kr 1155/06

I. Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r., III SA/Kr 517/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność § 1 ust.1 (w części) oraz § 1 ust.5 uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 18 lutego 2004 r., nr XXXVIII/351/04 w przedmiocie sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków. W uzasadnieniu WSA odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego 1 września 1999 r., K 6/98, OTK 1999, nr 6, poz.117, LEX 38258, w którym Trybunał stwierdził w szczególności, że artykuł 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim wyłącza pierwszeństwo nabycia lokalu mieszkalnego stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przez najemców, których stosunek najmu nie został nawiązany przed dniem 12 listopada 1994 r. na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, jest niezgodny z zasadą równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 w związku z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji WSA stanął na stanowisku, że odstąpienie w uchwale z dnia 7 lutego 2006 r. od powszechnej dostępności i równego udziału w przetargach mających za przedmiot lokale Gminy samo przez się nie narusza konstytucyjną zasadę równości podmiotów prawa.

Jednakże przyznanie prawa do nabycia lokalu po cenie niższej, gdyż niewyznaczonej w drodze przetargu otwartego na wiele konkurujących ze sobą ofert, tylko tym osobom, które wynajmowały lokal nieprzerwanie przez okres co najmniej 48 miesięcy i prowadzącym tam stałą działalność gospodarczą, WSA uznał za sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości — poprzez zastąpienie kryteriów generalnych - kryteriami relatywnie zindywidualizowanych co zostało już zdyskwalifikowane przez cytowany wyrok TK z dnia 21 września 1999 r., K 6/98.

Art.34 ust.6 w zw. z art.37 ust.2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dozwala na wprowadzenie preferencji (pierwszeństwo w nabywaniu), gdy tymczasem Rada Miasta Krakowa w uchwale z dnia 7 lutego 2006 r., III SA/Kr 517/05 wyraziła zgodę na sprzedaż wyznaczonej części lokali wyłącznie wybranej grupie najemców i dzierżawców. (§ 1 ust.5 uchwały). Sąd uznał za trafny zarzut skargi, że przepis § 1 ust. 1 i ust.5 uchwały wprowadza wyłączność dotychczasowych najemców lokali użytkowych wskazanych w uchwale. Prezydent Miasta Krakowa został upoważniony do sprzedaży lokali najemcom (§ 1. ust.1. uchwały), więc a contrario — Prezydentowi zakazano sprzedawanie tychże lokali bez przetargu innym podmiotom, z zastrzeżeniem ewentualnego pierwszeństwa ustawowego (§ 2 ust.1 uchwały).

II. W debacie w Rada Miasta Krakowa, poprzedzającej uchwalenie zaskarżonej obecnie uchwały z dnia 24 maja 2006 r., nr CX/1099/06 w sprawie sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków radni akcentowali wolę uniknięcia błędów, które spowodowały stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nieważności najważniejszych przepisów uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 18 lutego 2004 r., nr XXXVIII/351/04.

III. Uchwała Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r., nr CX/1099/06 w sprawie sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków, będąca przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w niniejszym postępowaniu, wskazała jako swą podstawę prawną art. 37. ust. 2. pkt 1 w związku z art. 34 ust.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.a i art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym.

Przedmiotem zaskarżonej uchwały jest sprzedaż nieruchomości zabudowanych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków, w których znajduje się tylko jeden lokal użytkowy, zajmowany w całości przez jednego najemcę lub współnajemców, wykorzystywany na cele działalności gospodarczej (§ 1.ust.1. lit.b). Najemcom, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej uchwały mają zawartą umowę najmu takiego lokalu użytkowego na czas nieoznaczony i prowadzą w tym lokalu działalność gospodarczą § 1. ust. 6. przyznaje pierwszeństwo w ich nabyciu.

Uchwała ograniczyła terytorialny zasięg jej obowiązywania do stref A, B i C, określonych w załączniku, o którym mowa w § 14 ust. 2 zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia 2005 r. nr 570/2005 w sprawie zasad najmu lokali użytkowych. (§ 1 ust.1 zd.1).

Uruchomianie procedury sprzedaży komunalnych lokali użytkowych, objętych uchwałą poprzedza decyzja Prezydenta Miasta Krakowa o przeznaczeniu lokalu użytkowego do zbycia z tym zastrzeżeniem decyzję taką można podjąć na wniosek najemcy (§ 1 ust. 4). Natomiast najemcy, którzy nie korzystali z uprawnienia określonego w § 1 ust. 4 i nie złożyli wniosku o wykup lokalu użytkowego będą mogli kontynuować najem na zasadach dotychczasowych. (§ 1 ust. 7 zd.2).

IV. Uchwała została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie- zaskarżona przez M.R, który zarzucił Radzie Miasta Krakowa, że także w tej uchwale w istocie przyznała dotychczasowym najemcom lokali użytkowych wyłączność. Uchwalony tryb sprzedaży lokali oznacza faktyczne przyznanie każdemu z dotychczasowych najemców wyłącznego prawa nabycia wynajmowanego lokalu. Przyznając każdemu z aktualnych najemców de facto indywidualne i wyłączne prawo nabycia najmowanego lokalu, Rada Miasta Krakowa daleko wykroczyła poza zakres upoważnienia z art. 34 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jest wiele możliwych sposobów realizacji tego upoważnienia, z których najbardziej oczywistym byłoby przyznanie najemcom prawa pierwokupu określonego w art. 596 kodeksu cywilnego czyli zastrzeżenia dla jednej ze stron pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy. Zdaniem skarżącego właśnie to pierwokup miał na myśli ustawodawca, zezwalając Radzie na przyznanie pierwszeństwa najemcom.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. M. R. wniósł o wydanie wyroku bezpośrednio na podstawie art. 2 Konstytucji, z pominięciem art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z powodu sprzeczności tego przepisu z art. 32 Konstytucji (w przypadku określonym w art. 34 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami) albo o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania o zgodność z Konstytucją wymienionych przepisów. Istniejący najem jako kryterium wyodrębnienia uprawnionych do nabycia lokalu użytkowego broniłoby się wobec Konstytucji w przypadku lokali mieszkalnych, ze względu na zasadę sprawiedliwości społecznej oraz brzmienie jej art.75, który uzyskanie mieszkań na własność przez obywateli traktuje jako powinność władz publicznych. Nie ma natomiast żadnej przyczyny, by przedsiębiorcy wynajmujący gminne lokale użytkowe otrzymali przywilej wyłącznego prawa ich nabycia, kosztem innych przedsiębiorców, za cenę nieustaloną przez rynek, lecz przez rzeczoznawcę czyli w praktyce zawsze niższą od rynkowej.

V. Odpowiadając na skargę pełnomocnik strony przeciwnej wniósł o oddalenie skargi.

Ustawodawca przewidział dwa tryby zbywania nieruchomości - w drodze przetargu oraz w drodze bezprzetargowej. Nieruchomości publiczne zbywane są w drodze bezprzetargowej na rzecz osób, którym przysługuje pierwszeństwo w ich nabyciu stosownie do art. 34 tej ustawy (art. 37 ust. 2 pkt 1). Instytucja pierwszeństwa ma zastosowanie do wszystkich rodzajów nieruchomości i aktualizuje się w przypadku zbywania nieruchomości gruntowych, budynkowych i lokalowych (art. 34 ust. 1; por. uchwała SN z dnia 23 lipca 1992 r., III CZP 62/92).

Bezspornym jest, iż instytucja pierwszeństwa ogranicza swobodę kontraktowania, wprost wskazując osobę nabywcy oraz kryteria ustalenia ceny. W wyroku z dnia 21 września 1999 r. K 6/08, OTK 1999, nr 6, poz. 117 Trybunał Konstytucyjny dopuścił ustanowienie w prawie miejscowym preferencji dla grup podmiotów wskazanych tym prawem, ale pod warunkiem, ze kryteria wyodrębnienia preferowanych podmiotów są przejrzyste. W wyroku z dnia 15 stycznia 2003 r., IV CKN 1637/00, Sąd Najwyższy uznał, że uniemożliwienie danej osobie skorzystania z pierwszeństwa przewidzianego w art. 34 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez określenie ceny najmowanego przez nią lokalu na poziomie znacznie wyższym od jego wartości stanowiło naruszenie przez Gminę art. 34 ust. 5 przedmiotowej ustawy. Wskutek naruszenia tego ostatniego przepisu osobie tej przysługuje roszczenie prawem przewidziane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

A. Sąd uznał, że Skarżącemu M.R. przysługuje legitymacja do zaskarżenia w trybie art.101 ust.1 u.s.g. do sądu administracyjnego uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r., nr CX/1099/06 w sprawie sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków. Osobie, która wykaże, że jej zindywidualizowany interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy, przysługuje publiczne prawo podmiotowe do zaskarżenia tej uchwały do sądu administracyjnego ". (wyrok NSA z 17 listopada 2004, OSK 880/04).

"Źródłem ‘interesu prawnego’ lub ‘uprawnienia’ jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) albo też jednostkowa i konkretna (decyzja stosowania prawa). Ponieważ do wniesienia skargi - w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszeniem, przeto w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło ‘do naruszenia prawem chronionego interesu’ lub ‘uprawnienia’ podmiotu wnoszącego skargę. Osobie, która wykaże, że jej zindywidualizowany interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy, przysługuje publiczne prawo podmiotowe do zaskarżenia tej uchwały do sądu administracyjnego, pod warunkiem wcześniejszej ‘remonstracji’ oraz przedmiotowej zgodności uchwały z ‘zakresem administracji publicznej’." (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2004, OSK 880/04 (publ.: Legalis). W toku postępowania sądowego Sąd weryfikuje twierdzenie skarżącego, że zaskarżony akt prawa miejscowego narusza jego interes prawny. Negatywny wynik tej weryfikacji oznacza stwierdzenie brak legitymacji skargowej i oddalenie skargi.

W ocenie Sądu znaczenie prawne zaskarżonej uchwały nie ogranicza się do stworzenia potencjalnego zagrożenia, ale jej regulacja już bezpośrednio narusza interes prawny skarżącego i dlatego może być przez niego zaskarżona do sądu administracyjnego. Rada Miasta Krakowa określając szczególne zasady sprzedaży niektórych lokali użytkowych w Gminie ograniczyła powszechne prawo do udziału każdego zainteresowanego podmiotu prawa w przetargach na kupno komunalnego lokalu użytkowego (art.37 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Naruszenie interesu prawnego skarżącego M. R. (będące konieczną przesłanką uznania legitymacji skargowej ustalonej przez art.101 ust.1 u.s.g.) następuje z chwilą wejścia w życie norm prawnych wprowadzonych po porządku prawnego przez zaskarżoną uchwałę, a nie dopiero z chwila skierowania przez Prezydenta Miasta Krakowa konkretnego lokalu użytkowego do sprzedaży na rzecz dotychczasowego najemcy, z wykluczeniem przetargu. Uzasadnia to, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, wniosek o legitymacji przysługującej Skarżącemu który wykazał, że wejście w życie zaskarżonej uchwały bezpośrednio modyfikuje jego ustawowe uprawnienie do udziału w każdym przetargu dla zakupu lokalu użytkowego od Gminy Miejskiej Kraków. W konsekwencji Sąd uznał skargę za dopuszczalną, podlegającą merytorycznemu rozpoznaniu na rozprawie.

B. Zaskarżona uchwała Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r., nr CX/1099/06 w sprawie sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków ustala zasady prawne jakie mają w tym zakresie obowiązywać na terenie Gminy. Uchwała wykonuje delegację prawodawczą zapisaną w przepisach ustawowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej uchwały. Reguluje ona nie — sprawę jednostkową, lecz przeciwnie - wprowadza do porządku prawnego w skali lokalnej nowe, ogólne i abstrakcyjne reguły postępowania wiążące w przypadkach wskazanych w § 1 uchwały.

"Na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy." (art.40 ust.2 pkt 3 u.s.g.).

"Akty normujące zasady zarządu mieniem jednostki samorządowej niewątpliwie zaliczyć należy do aktów prawa miejscowego, a więc aktów o charakterze powszechnie obowiązującym, pomimo, że w przypadku tych właśnie aktów doktryna podkreśla szczególnie duże trudności na tle przypisania im waloru powszechnego obowiązywania. Prezentowany jest pogląd, uznający je za akty prawa miejscowego ‘tylko formalnie, w konsekwencji ustawowego zakwalifikowania (...) w praktyce najczęściej są to bowiem przepisy adresowane do jednostek usytuowanych w układzie administracji samorządowej’(S. Piątek, ‘Przepisy gminne o zasadach zarządu mieniem gminy’, ST 1992, nr 1-2, s.19). Przeciwnikiem kwalifikowania tych aktów do kategorii prawa miejscowego jest też A. Agopszowicz [w:] A. Agopszowicz, Z. Gilowska, ‘Ustawa o samorządzie terytorialnym. Komentarz.’, Warszawa 1997, s. 451. Także w orzecznictwie odnaleźć można poglądy, że przez zasady zarządu mieniem jednostek samorządu terytorialnego należy rozumieć podstawowe reguły postępowania wiążące organy i jednostki organizacyjne gminy, powiatu i województwa samorządowego w sferze zarządu majątkiem, które ‘mają charakter instrukcyjny (określają zasady), są adresowane do organów podporządkowanych i określają reguły, jakimi te organy powinny się kierować przy załatwianiu spraw, nie mogą natomiast kształtować sytuacji prawnej obywatela’ (uchwała SN z 16 września 1995r., III AZP 22/95, OSN IAP i US 1996, nr 6, poz. 80). Poglądy te nie wydają się zasadne. Z formalno-prawnego punktu widzenia akty samorządowe dotyczące zasad zarządu mieniem są niewątpliwie aktami prawa miejscowego. Mocą wyraźnych regulacji ustawowych zostały one bowiem do takich aktów zaliczone, co uwzględniając treść Konstytucji oznacza przyznanie im powszechnie obowiązującego charakteru. Do takich samych wniosków prowadzi analiza ich treści. Nie sposób np. wykazać, że uchwała rady gminy określająca zasady ustalania wysokości stawek czynszu najmu ma charakter czysto wewnętrzny, jej wpływ bowiem na kształtowanie sytuacji prawnej członków wspólnoty samorządowej wydaje się niewątpliwy." (Dorota Dąbek "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Branta 2003, s.190-191).

Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego.

C. Zaliczenie zaskarżonej uchwały do aktów stanowienia prawa miejscowego ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości § 1 ust.1 zd. 1 uchwały ["Wyraża się zgodę na sprzedaż lokali użytkowych i nieruchomości zabudowanych położonych w strefach A, B i C, określonych w załączniku o którym mowa w § 14 ust. 2 zarządzenia Nr 570/2005 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia 2005 r. w sprawie zasad najmu lokali użytkowych"].

Ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe. (art.2 ust.1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, jedn.tekst Dz.U. 2005, nr 190, poz. 1606 ze zm.). "Akty normatywne ogłasza się niezwłocznie" (art.3). "Akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy." (art.4 ust.1). "W wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się akty prawa miejscowego stanowione przez organ gminy" (art.13 pkt 2 ustawy). Przepisanej promulgacji nie wykazano dokumentami przekazanymi Sądowi przed rozprawą. Również na pytanie Sądu w czasie rozprawy, pełnomocnik Rady Miasta Krakowa nie wskazał miejsca promulgacji zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa, do którego odsyła § 1 ust.1 zd. 1 uchwały. Jest to więc odesłanie do zarządzenia nie opublikowanego w trybie przepisanym przez ustawę z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych ... Rada zadecydowała, że zakres terytorialny obowiązywania uchwały nie zostanie ogłoszony w trybie ustalonym przez ustawę o ogłaszaniu aktów normatywnych. Taka sprzeczność z ustawą uzasadnia stwierdzenie nieważności tej części § 1 ust.1 zd.1 zaskarżonej uchwały, która ustaliła terytorialny zasięg jej obowiązywania poprzez odwołanie się do stref A, B i C, określonych w załączniku o którym mowa w § 14 ust. 2 zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia 2005 r. nr 570/2005 w sprawie zasad najmu lokali użytkowych.

D. Oceniając zakres przedmiotowy sprzedaży bezprzetargowej określony zaskarżoną uchwałą należało przestrzegać art.37. ust.2 pkt 1 oraz art. 34 ust.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy te stanowią, że nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w nabyciu tej nieruchomości. Zaskarżona uchwała zdefiniowała to pierwszeństwo z naruszeniem delegacji zapisanej w art. 34 ust.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przepis ten zezwolił Radzie Miasta Krakowa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków, przyznać, w drodze uchwały, pierwszeństwo w nabywaniu lokali ich najemcom. W trybie bezprzetargowym może być zbywany lokal, jeżeli jego zbycie następuje na rzecz jego najemcy, któremu przysługuje pierwszeństwo w nabyciu wynajmowanego lokalu. Tymczasem § 1 ust.1 pkt b zaskarżonej uchwały przewiduje bezprzetargową sprzedaż nieruchomości zabudowanych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków, w których znajduje się tylko jeden lokal użytkowy, zajmowany w całości przez jednego najemcę lub współnajemców, wykorzystywany na cele działalności gospodarczej.

Wbrew więc ustawowemu ograniczeniu ewentualnego pierwszeństwa do samych tylko lokali, zaskarżona uchwała przyznaje pierwszeństwo w nabyciu dowolnego budynku (nieruchomości) komunalnego "w którym znajduje się tylko jeden lokal użytkowy". Poszerzenie pierwszeństwa uchwałą jest więc radykalne, tj. z racji wynajmowania dowolnie małego lokalu użytkowego najemca może mieć pierwszeństwo w zakupie bezprzetargowym dowolnie dużego budynku komunalnego, w którym znajduje się wynajmowany lokal.

Literalnie odczytując § 1 ust.1 pkt b w związku z § 1 ust.6 zaskarżonej uchwały możnaby kwestionować prawidłowość powyższego zarzutu. § 1. ust. 6. przyznaje pierwszeństwo w nabyciu lokali, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt b uchwały czyli nie ma wyraźnej expressis verbis wzmianki o pierwszeństwie w nabyciu całej nieruchomości; wprost mówi się jedynie o pierwszeństwie w nabycie lokalu w tej nieruchomości.

Jednakże łączne odczytanie § 1. ust.1. lit.b) w związku z § 1. ust. 6. skłania Sąd do odmiennej, szerszej interpretacji, a w konsekwencji - do stwierdzenia nieważności klauzuli zapisanej w § 1. ust.1. lit.b) w związku z § 1. ust. 6 uchwały. § 1. ust.1. lit.b) wyraża mianowicie zgodę, aby bezprzetargowo sprzedano najemcy lokal w budynku Gminy bez uzależnienia tej sprzedaży od uprzedniego wyodrębnienia owych lokali użytkowych w odrębne nieruchomości (budynku); w efekcie § 1. ust.1. lit.b) w związku z § 1. ust. 6 prowadzą do wniosku, że w zgodzie z tymi przepisami uchwały należy respektować pierwszeństwo najemcy lokalu zakupującego bezprzetargowo nie tylko wynajmowany lokal, ale i całą nieruchomość w której znajduje się ów lokal.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić nieważność § 1. ust.1. lit.b) w związku z § 1. ust. 6 z powodu przedmiotowego przekroczenia delegacji zapisanej w art. 37. ust. 2. pkt 1) w zw. z art. 34 ust.6. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

E. Sąd uznał za trafny zarzut skargi, że wbrew literalnemu brzmieniu zaskarżonej uchwały, uprawnienia przyznane najemcom nie ograniczają się do pierwszeństwa, lecz przybierają postać wyłączności w zakupie wynajmowanych lokali użytkowych. § 1 ust. 6. uchwały przyznaje zaledwie pierwszeństwo w nabyciu lokali, najemcom, którzy w dniu wejścia w życie uchwały mają zawartą umowę najmu na czas nieoznaczony i prowadzą w tym lokalu działalność gospodarczą. Jednakże już § 1 ust.4 oraz § 1 ust.7 zd.2 uchwały tak istotnie wzmacniają pozycję najemcy, że jego pierwszeństwo przybiera postać wyłączności.

Skarżący postuluje, aby pierwszeństwo najemców miało postać pierwokupu. Art. 596 Kodeksu cywilnego definiuje prawo pierwokupu jako pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej, a źródłem takiego uprawnienia może być ustawa lub czynność prawna. Ustawodawca dokonał jednak wyboru, którego Rada Miasta Krakowa nie jest władna korygować. "Prawo pierwokupu należy odróżnić od innych zbliżonych instytucji prawnych, takich jak prawo wykupu oraz pierwszeństwo nabycia. Pierwszeństwo nabycia jest szczególną sytuacją prawną związaną z istnieniem normatywnie określonych przesłanek po stronie określonej kategorii osób; w szczególności art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyznaje prawo pierwszeństwa w wypadku zbywania nieruchomości m.in. najemcom lokalu mieszkalnego z tytułu najmu na czas nieoznaczony." (Marek Safjan w: Komentarz do art.596 kodeksu cywilnego, Legalis).

Zadaniem Sądu jest ocena prawidłowości wykonania ustawowej delegacji do wprowadzenia przez Radę na terenie Gminy Miejskiej Kraków pierwszeństwa w nabyciu lokali użytkowych. Rada regulując pierwszeństwo najemców lokali użytkowych ma prawo zastrzec na ich rzecz prawo do złożenia Gminie (właścicielowi) oświadczenia o skorzystaniu z pierwszeństwa. Jeżeli uprawniony najemca nie skorzysta ze swego prawa, Gmina jako właściciel może swobodnie dysponować prawem własności lokalu. Istotą prawa pierwszeństwa jest to, że uprawniony może w pierwszej kolejności nabyć (art. 34 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami) własność zbywanej nieruchomości (W. Nalaskowski "Zbycie nieruchomości - różne formy obrotu", Przegląd Sądowy 2002, nr 7-8). Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości osób wskazanych w art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami aktualizuje się w wypadku przeznaczenia nieruchomości do sprzedaży. (M. Nazar "Sprzedaż lokali z gminnego zasobu nieruchomości", Rejent 1998, nr 12).

W ocenie Sądu, tak określone ramy ustawowej instytucji pierwszeństwa zostały przekroczone przez §1 ust.4 w zw. z § 1 ust.7 zd.2 zaskarżonej uchwały. "O przeznaczeniu lokalu użytkowego do zbycia decyduje - na wniosek najemcy - Prezydent Miasta Krakowa. Najemcy, którzy nie złożyli wniosku o wykup lokalu użytkowego będą mogli kontynuować najem na zasadach dotychczasowych." Rada uzależniła możliwość przeznaczenia lokalu do sprzedaży od wniosku najemcy, skoro §1 ust.4 wyraźnie stwierdza, że Prezydent Miasta Krakowa wyłącznie na wniosek najemcy może przeznaczyć komunalny lokal użytkowy do zbycia. Uprawnienie najemcy wskazane w tym przepisie uchwały wyprzedza akt sprzedaży, a rozciąga się na etap selekcji lokali do sprzedaży. Inicjatorem może być wyłącznie najemca, a Gmina musi czekać w tym zakresie na moment wybrany przez najemcę, a ten może w żadnym czasie nie wystąpić do Prezydenta Miasta Krakowa ze wspomnianym wnioskiem. Jest to nie tylko wykroczenie poza ustawową instytucję pierwszeństwa po skierowaniu nieruchomości do sprzedaży przez właściciela, ale jest to modyfikacja generalnej reguły kodeksu cywilnego, że zawiązanie umowy najmu nie pozbawia właściciela lokalu prawa do zbycia wynajętego lokalu (art.678 § 1 K.c.).

Dalszym przekroczeniem delegacji ustawowej do ukształtowania pierwszeństwa najemców jest przekształcenie stosunków wzajemnych stron umowy najmu. "Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest płatny miesięcznie, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego." (art.688 K.c.). Tymczasem § 1 ust.7 zd.2 zaskarżonej uchwały stanowi, że najemcy, którzy nie złożyli wniosku o wykup lokalu użytkowego będą mogli kontynuować najem na zasadach dotychczasowych. Ten przepis uchwały nie ogranicza się do powtórzenia ogólnej reguły kodeksu cywilnego, że umowa zawarta na czas nieoznaczony co do zasady trwa, do czasu jej wypowiedzenia, co byłoby naganne, ale niekoniecznie uzasadniałoby stwierdzenia nieważności takiego powtórzenia. Jednakże oceniany w tym miejscu § 1 ust.7 zd.2 uchwały ma znacznie poważniejsze konsekwencje.

Interpretacja prawa miejscowego musi zakładać racjonalność działania lokalnego prawodawcy, którym w tym wypadku jest Rada Miasta Krakowa. Dlatego § 1 ust.7 zd.2, odczytany w związku z § 1 ust.4 uchwały (wyłączność najemcy w inicjowaniu przeznaczenia lokalu do sprzedaży), musi być interpretowany jako wprowadzający bezwzględny zakaz wypowiadania umowy najmu przez właściciela. Gdyby Rada nie zamierzała ustanowić takiego zakazu, nie zamieściłaby § 1 ust.7 zd.2 jako zbędnego i wycinkowego, wprowadzającego w błąd powtórzenia reguł kodeksu cywilnego. Gdyby § 1 ust.7 zd.2 miał oznaczać tylko tyle, że najemca który nie zgłosił woli zakupu wynajmowanego lokalu pozostaje najemcą i korzysta z przedmiotu najmu na zasadach określonych w umowie najmu, to znaczyłoby to że treścią tego przepisu jest ustalenie, że umowa zawarta i niewypowiedziana przez żadną ze stron obowiązuje. Ale taka reguła już od stuleci leży u podłoża całego prawa obligacyjnego i dlatego twierdzenie, że taka była intencja Rady zamieszczenia § 1 ust.7 zd.2 w uchwale byłoby równoznaczne z założeniem całkowitej ignorancji podstaw demokratycznego państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP) po stronie lokalnego prawodawcy. Jest to interpretacja ad absurdum, i dlatego nie może ona stanowić podstawy oceny § 1 ust.7 zd.2 uchwały przez Sąd. Nie można też odczytywać tego przepisu, jako deklaracji, że uchwała nie skutkuje wygaśnięciem zawartych umów najmu lokali komunalnych, gdyż Rada nie ma kompetencji do generalnego, w drodze uchwały podważania mocy wiążącej umów prywatnoprawnych

Dlatego Sąd odmiennie odczytuje prawną treść § 1 ust.7 zd.2 uchwały, tj. uznaje, że przepis ten gwarantuje najemcy nienaruszalność najmu do czasu, aż najemca tej umowy nie wypowie. Właściciel czyli Gmina została w ten sposób pozbawiona możliwości wypowiadania umów najmu zawartych na czas nieoznaczony

Zaskarżona uchwała poświęcona jest wyłącznie sprzedaży lokali na rzecz dotychczasowych najemców, a zupełnie zostały pominięte lokale na terenie dla którego uchwała jest przeznaczona, które nie są wynajęte np. wskutek śmierci czy rezygnacji najemcy. Mimo to § 1 ust.4 generalnie uzależnia sprzedaż lokali użytkowych od wniosku najemcy. Jest to kolejne uchybienie zasadom poprawnej legislacji wymaganej od organów stanowiących prawo (także lokalne) w demokratycznym państwie prawnym (art.2 Konstytucji RP).

Uchwała przyznała najemcom uprawnienia znacznie silniejsze od ustawowego pierwszeństwa. W uchwale nie został wzmiankowany tryb realizowania prawa nazywanego pierwszeństwem, termin po bezskutecznym (gdy najemca nie skorzystał z pierwszeństwa) upływie którego Gmina może skierować lokal na przetarg. Prezydent Miasta Krakowa może skierować lokal na sprzedaż, ale wyłącznie na wniosek najemcy (§ 1 ust.4) i może jedynie odmówić sprzedaży wnioskowanej przez najemcę (§ 5 ust.5 zd.2 uchwały). Dlatego oddzielne zastrzeżenie fakultatywności zbycia (§ 1 ust.7 zd.1), po którym następuje gwarancja dla najemcy kontynuacji najmu (§ 1 ust.7 zd.2) trzeba interpretować jako zastrzeżenie fakultatywności działania najemcy, a nie — właściciela.

Sąd uznaje więc, że ustawowa delegacja do uregulowania pierwszeństwa w nabyciu lokali użytkowych będących własnością Gminy Miejskiej Kraków została przekroczona przez (a) ustanowienie wyłączności najemców w decydowaniu o przeznaczeniu lokalu do sprzedaży czy przyznanie najemcom uprawnienia z zakresu zarządzania mieniem komunalnym (§ 1 ust.4 i 7), (b) pozbawienie Gminy jako właściciela prawa wypowiedzenia umów zawartych na czas nieoznaczony (§ 1 ust.7 zd.2).

F. Biorąc pod uwagę regułę, że każda uchwała rady gminy stanowi narzędzie realizacji polityki gminy w regulowanym obszarze, Sąd dokonał oceny uchwały biorąc pod uwagę cele, jakie można odczytać z tekstu uchwały.

Zaskarżona uchwała podjęta została celem określenia zasad gospodarowania nieruchomościami komunalnymi, w tym — lokalami użytkowymi. Zasygnalizowano to już w tytule uchwały, mówiąc o "sprzedaży lokali użytkowych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków". Oznacza to, że podjęto zaskarżoną uchwałę dla zdefiniowania zasad sprzedaży owych lokali, standardów jakimi ma się kierować Prezydent Miasta Krakowa przeznaczając poszczególne lokale użytkowe do sprzedaży. Jedynym więc kryterium selekcji mieszkań przeznaczonych do sprzedaży jest wola dotychczasowego najemcy.

Na wyjściowe pytanie, jakie jest kryterium selekcji mieszkań przeznaczanych do sprzedaży odpowiada § 1 ust.4 uchwały: "O przeznaczeniu lokalu użytkowego do zbycia decyduje - na wniosek najemcy - Prezydent Miasta Krakowa."

Kolejne pytanie, na jakie odpowiedziała Rada określająca zasady polityki Gminy w zakresie sprzedaży komunalnych lokali użytkowych dotyczy relacji między sprzedażą, a dotychczasowym najmem tych lokali. Powołując się na delegację prawodawczą, zapisaną w art. 37 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 34 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami zapisano w § 1 ust.6 uchwały: "Przyznaje się pierwszeństwo w nabyciu lokali, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt a i pkt b najemcom, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej uchwały mają zawartą umowę najmu na czas nieoznaczony i prowadzą w tym lokalu działalność gospodarczą."

Jednakże Rada zadecydowała, że nie chce dotychczasowych najemców stawiać w sytuacji przymusowej, a wręcz przeciwnie: zamierza pozostawić im swobodę wyboru: "Zbycie lokalu jest fakultatywne. Najemcy, którzy nie złożyli wniosku o wykup lokalu użytkowego będą mogli kontynuować najem na zasadach dotychczasowych" (§1 ust.7). Ustalono regułę dogodną dla najemców, albowiem pozostawiono im wybór: albo wystąpią z wnioskiem o sprzedanie wynajmowanego lokalu (§ 1 ust.4 w zw. z ust.7 zd.1), albo nic się nie zmieni w ich sytuacji, tj. na podstawie dotychczasowej umowy najmu będą korzystali z zajmowanego lokalu użytkowego (§ 1 ust.7 zd.2).

W powołanych tu przepisów uchwały wyłania się zamysł Rady zapewnienia najemcom sytuacji bezpieczeństwa, zapewnienia, że polityka Gminy w zakresie gospodarowania komunalnymi lokalami użytkowymi w części Gminy określonej w § 1 zd.1 uchwały opiera się na stabilności dotychczasowych stosunków najmu. Wyłączne od ich decyzji zależy czy najem będzie kontynuowany, czy też zastąpiony zostanie własnością lokalu dotychczasowego najemcy (§ 1 ust4). Czy tak zrekonstruowany obraz polityki Gminy został zapisany w uchwale w zgodzie z obowiązującym prawem, bezwzględnie obowiązującym Radę Miasta Krakowa? W ocenie Sądu odpowiedź jest przecząca. Przyjęte założenia przybrały postać przepisów uchwały, które naruszają zakres delegacji prawodawczej zapisanej w przepisach wskazanych w uchwale jako jej podstawa prawna.

Sąd nie kwestionuje prawa Gminy do gospodarowania mieniem komunalnym, a w szczególności - prawa do ustalania zakresu lokali użytkowych przeznaczonych do sprzedaży, tempa sprzedaży, a nawet przejściowej czy całkowitej rezygnacji ze sprzedaży niektórych bądź nawet wszystkich lokali użytkowych. Ustawa pozostawia rozstrzygnięcia w tym zakresie swobodnemu uznaniu organu uchwałodawczego Rady.

Jeżeli jednak Rada zadecyduje, że jej lokale będą sprzedawane, to musi przestrzegać zasad konstytucyjnych i ustawowych, jakie w tym zakresie obowiązują. Gospodarowanie mieniem komunalnym należy do zadań wójta. (art.30 ust.2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). Tej kompetencji Rada nie może przejąć w swoje ręce, zaś Prezydent Miasta Krakowa może w różnoraki sposób zorganizować przygotowanie decyzji w tym zakresie, a nawet może udzielać pełnomocnictw do działania w jego imieniu. Narusza tą regulację § 1 ust.4 zaskarżonej uchwały uzależniający Prezydenta Miasta Krakowa w zakresie kierowania lokali użytkowych do sprzedaży od wniosku dotychczasowego najemcy. Jak to już wspomniano, jest to przepis ułomny, a przez to wadliwy w odniesieniu do lokali nie objętych żadną umową najmu, po drugie — przepisem tym Rada przekazała część kompetencji decyzyjnej Prezydenta Miasta Krakowa w ręce najemców, do czego Rada nie miała kompetencji. Ta decyzja należy jeszcze do obszaru zarządzania mieniem komunalnym i dlatego podstawą dla takiego uprzywilejowania najemców nie mogą być przepisy o ich pierwszeństwie, gdyż jak to już wspomniano wyżej pierwszeństwo może być wykonywane dopiero po ogłoszeniu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa o przeznaczeniu konkretnego mieszkania do sprzedaży. Skoro w tym zakresie pierwszeństwo jest niedopuszczalne, to ewentualne prawo do występowania do Prezydenta Miasta Krakowa z wnioskiem o przeznaczeniu lokalu do sprzedaży powinno przysługiwać każdemu podmiotowi prawa, stosownie do zasad wyznaczających wolność gospodarczą, (art.20 w zw. z art.32 Konstytucji RP).

Rada chciała zagwarantować stabilność umów najmu komunalnych lokali użytkowych, ale uczyniła to z przekroczeniem posiadanych kompetencji. Dla osiągnięcia takiego celu Rada ma prawo ustalić gminne reguły polityki gospodarki nieruchomościami zważając, aby nie naruszyć wyłącznej kompetencji Prezydenta Miasta Krakowa do bieżącego gospodarowania mieniem komunalnym - jednej strony oraz zasady równości podmiotów prawa - drugiej strony.

§ 1 ust.6 i § 1 ust.7 zaskarżonej uchwały mogą być odczytane jako zapis intencji Rady, aby najemcy nie czuli się zaniepokojeni, że zostaną pozbawieni swoim lokali użytkowych. Jednakże i w tym zakresie cel mieszczący się w porządku prawnym skłonił Radę do zapisania przepisów, których nieważność należało stwierdzić z powodu niezgodności z przepisami ustawowymi.

Przede wszystkim należy przestrzegać odrębności dwóch instytucji prawnych: "sprzedaży" lokali użytkowych - z jednej strony, oraz — stosunków "najmu" z drugiej strony. Realizując cel tworzenia korzystnych warunków dla przedsiębiorców Rada ma kompetencję przyznania najemcom pierwszeństwa w zakupie wynajmowanych przez nich lokali użytkowych, stosownie do art.34 w zw. z art.37 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopuszczalne więc był zapisanie takiego pierwszeństwa w § 1 ust.6 uchwały i Sąd nie kwestionuje ważności tego przepisu. Lepiej byłoby gdyby uregulowanie tego pierwszeństwa było bardziej jednoznaczne, niepozostawiające wątpliwości, że w razie nie skorzystania z pierwszeństwa przez najemcę, lokal wskazany przez Prezydenta Miasta Krakowa podlega sprzedaży w drodze przetargu. Obecnie może budzić wątpliwości znaczenie § 1 ust.7, albowiem możliwa jest interpretacją tego przepisu, że ustanawia on regułę, że jeżeli najemca który wystąpił z wnioskiem o sprzedanie mu wynajmowanego lokalu (§ 1 ust.4 uchwały), ale następnie z jakichkolwiek powodu nie skorzysta ze swego pierwszeństwa to wówczas stosuje się regułę dobrowolności sprzedaży czy rezygnacji Gminy ze sprzedaży takiego lokalu (§ 1 ust.7 zd.1) w taki sposób, aby zagwarantowana była kontynuacja dotychczasowego najmu w niezmienionej postaci (§ 1 ust.7 zd.2). Taka interpretacja jest uzasadniona brzmieniem powołanych tu przepisów i to był pierwszy powód dla stwierdzenia przez Sąd nieważności § 1 ust.7 uchwały, jako przyznającej najemcy nie tylko pierwszeństwa, ale więcej - wyłączność w zakupie.

Jeżeli jednak przepis ten należy odczytywać inaczej, tj. przyjąć, że lokal użytkowy przeznaczony do sprzedaży wobec którego najemca nie wykorzystał swego prawa pierwszeństwa w zakupie, zostaje skierowany na przetarg, to wówczas przepisowi należy postawić inny zarzut, ale również uzasadniający jego eliminację z porządku prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności. Skoro lokal zostaje sprzedany osobie trzeciej, która wstępuje w prawa wynajmującego, uprawnionego do wypowiedzenia umowy najmy, to analizowany tu § 1 ust.7 też nie może się ostać krytyce. Zdanie1 w ustępie 7 jest absolutnie zbędne, gdyż sprzedaż zawsze jest dobrowolna czyli fakultatywna; przymusowa alternatywa ma postać wywłaszczenia. Zdanie 2 również jest wadliwe, gdyż nie ma podstaw prawnych aby zaskarżona uchwała pozbawiała nabywcę prawa do wypowiedzenia umowy najmu zawartej na

Jeżeli interpretować § 1 ust.7 przy założeniu, że z §1 ust.4 wyeliminowane zostało zastrzeżenie na temat wniosku najemcy obligatoryjnie poprzedzającego przeznaczenie lokalu do sprzedaży, to i w takim przypadku § 1 ust.7 nie przechodzi pomyślnie testu legalności. Jeżeli bowiem Prezydent Miasta Krakowa przeznaczy lokal do sprzedaży (poprawiony ust.4), a najemca nie skorzysta z prawa pierwszeństwa (ust.6), to lokal kierowany jest do sprzedaży w drodze przetargu. Również ten nabywca lokalu użytkowego ma prawo wykonać swe uprawnienie do wypowiedzenia umowy najmu i nie może temu stanąć na przeszkodzie § 1 ust.7 zd.2 uchwały.

Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miasta Krakowa postawiła sobie cel, którego nie da się zrealizować w zgodzie z przepisami ustawowymi, powołanymi prawidłowo w podstawie tej uchwały. Wyrażając zgodę za sprzedaż choćby części komunalnych lokali użytkowych trzeba godzić się na to, że dotychczasowi najemcy nie będą mieli nieograniczonych gwarancji, że wszyscy oni i tylko oni kupią wynajmowane przez siebie lokale z tej grupy. Niedopuszczalne jest bezwzględne uzależnienie Prezydenta Miasta Krakowa od wniosku najemcy, choć organ ten może faktycznie uwzględniać preferencje dotychczasowych najemców w ogłaszanej publicznie liście lokali użytkowych przeznaczonych do sprzedaży. Jeżeli każda taka oferta spotka się z pozytywną odpowiedzią dotychczasowego najemcy, który wykona swe uprawnienie do pierwszeństwa w zakupie lokalu (§ 1 ust.6) nie będzie potrzeby wykorzystania uprawnień określonych w ust.7. Jeżeli natomiast najemca nie skorzysta z prawa do kupna na zasadzie pierwszeństwa, to wówczas § 1 ust.7 uchwały nie stanie na przeszkodzie osobie trzecie w zakupie takiego lokalu, a w dalszej kolejności — wypowiedzeniu umowy najmu. Dlatego należało stwierdzić nieważność §1 ust.7 jako sprzecznego z zasadami poprawnej legislacji obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym (art.2 Konstytucji RP) poprzez powtarzanie reguły ustawowej, że umowa, która nie została wypowiedziana wiąże strony. Naruszenie zasad poprawnej legislacji polega również na tym, że §1 ust.7 może być zasadnie interpretowany jako gwarancja, że niewykonanie prawa pierwszeństwa przez najemcę uniemożliwia zakup lokalu przez osobę trzecią, a gdyby do takiego zakupu doszło - umowa najmu nie zostanie wypowiedziana [Najemcy, którzy nie złożyli wniosku o wykup lokalu użytkowego będą mogli kontynuować najem na zasadach dotychczasowych]. Można też postawić zarzut, że ust.7 w połączeniu z ust.4 pozbawia właściciela prawa do sprzedania lokalu osobie trzeciej w sytuacji gdy najemca nie wykonał prawa pierwszeństwa. Swoboda gminy w gospodarowaniu swym mieniem nie może być interpretowana jako prawo Gminy Miejskiej Kraków do odstąpienia od sprzedaży lokalu, który został już publicznie wskazany jako przeznaczony do sprzedaży po bezskutecznym upływie termin wykonania prawa pierwszeństwa najemcy. Takie wycofanie lokalu ze sprzedaży byłoby bowiem respektowaniem przez Gminę nie pierwszeństwa, ale - wyłączności dotychczasowego najemcy.

G. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.147 § 1 w związku z art.134 § 1 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, poz. 1417 i nr 250, poz. 2118 oraz 2006, nr 38, poz. 268 i nr 208, poz.1536)

H. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym uznając, że odpowiedź na wnioskowane pytania została już udzielona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego 1 września 1999 r., K 6/98, OTK 1999, nr 6, poz.117 i w tym zakresie Sąd orzekł na podstawie art.151 P.p.s.a.