Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 121/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 19, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1987
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity
article: art. 7, art. 77, art. 15
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 29 marca 2017 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 20 czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z 29 marca 2017 r. nr [..] nakazującą usunięcie zgromadzonych odpadów z nieruchomości o nr ewid. [..]-[..] obręb P., gmina P. poprzez wywiezienie do miejsca składowania lub unieszkodliwiania odpadów, w terminie 90 dni od daty kiedy decyzja stanie się ostateczna. Decyzją ustalono, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez zawarcie umowy z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenia oraz stwierdzono, że lokalizacja oraz wysokość nasypów utworzonych z odpadów została przedstawiona na mapie informacyjnej przedstawiającej obecny stan sytuacyjno - wysokościowy.

Postępowanie zostało wszczęte w związku z pismem Rady Sołeckiej wsi P. z prośbą o interwencję w sprawie nawożenia odpadów gruzu i mas ziemnych na działki będące własnością Państwa Z. Po wszczęciu postępowania postanowieniem z 6 października 2016 r., zorganizowano spotkanie, na którym obecni byli przedstawiciele właścicieli gruntów, Starostwa Powiatowego, Urzędu Gminy, Sołtys, właściciel działki sąsiadującej P. K., Prezes Zarządu Spółki A, przedstawiciel Spółki z o.o. B. Ustalono, że na terenie działek nr ewid. [..]-[..] prowadzona jest działalność składowania odpadów, niezgodnie z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 10 listopada 2016 r. na działce [..] stwierdzono jedną nierozplantowaną wywrotkę (hałdę) odpadów mas ziemnych, która według oświadczenia E. Z. przeznaczona była do wyrównania terenu. Na działkach nr [..] i [..] stwierdzono kilkumetrowe hałdy gruzu budowlanego, który według oświadczenia właścicieli został nawieziony przez A sp. z o.o., której Prezes zobowiązał się do usunięcia odpadów ze wskazanych działek, do których spółka nie ma żadnego tytułu prawnego.

Potwierdzono, że Spółka A. zawarła w dniu 1 lipca 2016 r. umowę najmu z właścicielem działki nr [..], z przeznaczeniem na składowanie materiałów do budowy dróg i kruszywa.

Postanowieniem z 26 listopada 2016 r. organ I instancji powołał biegłego, w celu dokonania pomiarów geodezyjnych terenu, sporządzenia mapy z zaznaczoną lokalizacją miejsc zgromadzenia odpadów oraz wyliczenia ilości mas ziemnych i gruzu budowlanego na działkach. Pomiaru tego dokonano, sporządzając w dniu 19 grudnia 2016 r. mapę oraz zestawienie objętości nasypów

Pismem z 2 grudnia 2016 r. Prezes A. stwierdził, że na terenie nieruchomości o nr ewid. [..]-[..], składowany jest materiał budowlany, błędnie sklasyfikowany jako odpad. Dostarczony towar stanowi materiał budowlany oraz ziemię. Spółka w zakresie swojej działalności dostarczyła materiał budowlany z terenu realizacji prac budowlanych, w celu przechowania do momentu możliwego ponownego wbudowania w teren inwestycji. Bezpodstawne jest zatem obciążanie odpowiedzialnością spółki za zwożenie i składowanie na terenie nieruchomości mas, które stanowią materiał budowlany nie będący odpadem.

Ponadto poinformowano, że w związku z kończeniem prac budowlanych materiał ten jest systematycznie wywożony i wykorzystywany do zakończenia prac.

Organ I instancji zwrócił się do Spółki pismem z 4 stycznia 2017 r. o wyjaśnienia i doprecyzowanie kwestii pochodzenia odpadów, określenia terminu zakończenia inwestycji oraz usunięcia odpadów, a także charakteru usług wykonywanych przez firmę. Korespondencja ta nie została odebrana, pomimo dwukrotnego awizowania.

Zawiadomieniem z 7 lutego 2017 r. poinformowano o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z całością akt sprawy oraz wypowiedzeniem się co od ich treści w terminie 7 dni. Korespondencja ta nie została odebrana, pomimo dwukrotnego awizowania.

Przywołał organ I instancji brzmienie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, zgodnie z którym posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, (ust. 2.) Zgodnie z ust. 6 tegoż art. 26 w decyzji, określa się w szczególności:

1) termin usunięcia odpadów;

2) rodzaj odpadów;

3) sposób usunięcia odpadów.

Zgodnie z art 3 ust 1 pkt 6 ustawy o odpadach, ilekroć jest mowa o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

Organ I instancji ustalił w zaskarżonej decyzji ilość i rodzaj odpadów, które Spółka A. zobowiązana jest usunąć. Podstawą ustaleń w zakresie rodzaju odpadów, a także ich ilości i miejsca składowania był przede wszystkim przeprowadzony przez organ dowód z oględzin odpadów i nieruchomości, na której się znajdują, a także ustalenia biegłego geodety.

W ocenie organu I instancji prezentowane przez zobowiązaną spółkę stanowisko, zgodnie z którym zgromadzone masy ziemne i gruz nie stanowią odpadów, a są materiałem budowlanym nie znajduje uzasadnienia.

Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach), władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, uprawniło przyjęcie przez organ, iż osobą odpowiedzialną, a tym samym zobowiązaną do usunięcia odpadów jest władający powierzchnią ziemi. Może jednak zwolnić się z odpowiedzialności za odpady wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów.

Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że posiadaczem odpadów była Spółka A. W trakcie prowadzonego postępowania Prezes Spółki nie zaprzeczał temu ustaleniu, wskazując jednak na to, że w jego ocenie zgromadzone masy ziemi oraz gruzu nie były odpadami, ale materiałem budowlanym.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji oraz uznał ustalony stan faktyczny za należycie ustalony.

Odnosząc się do obszernego odwołania podkreślił organ odwoławczy, że strona odwołująca wskazała, że współpracuje z firmami, które przechowywały, czy też składowały przewożony towar na nieruchomości w ramach quasi komisu. W ocenie Kolegium wyjaśnienia te nie zmieniają postaci rzeczy, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że to Spółka A. była posiadaczem odpadów, które na jej zlecenie były pozyskiwane i transportowane, a także decydowała o sposobie i miejscu ich składowania, zawierając umowy z podmiotami, z którymi współpracowała.

Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Przytoczone w odwołaniu twierdzenia, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy wskazują, że specjalizacją miejscowości P. ma być produkcja i składy oraz obsługa ludności nie mają w sprawie znaczenia. Tak jak wskazano w zaskarżonej decyzji, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Nr XXXIV/190/2005 Rady Gminy z dnia 27 października 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy - przedmiotowy teren przeznaczony jest pod zabudowę usługowo-przemysłową.

Z uwagi na to, że mimo wezwania odpady nie zostały usunięte, Wójt Gminy zobowiązany był wydać decyzję nakazującą usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W ocenie Kolegium decyzja wydana przez organ I instancji zgodna jest z wskazanymi przepisami regulującymi przedmiotową materie oraz przepisami postępowania i zawiera wszystkie elementy określone w art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach.

W skardze na powyższą decyzję A., dalej Spółka albo skarżąca, wniosła o uchylenie jej w całości wraz z poprzedzającą decyzją Wójta Gminy z 29 marca 2017 r.

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 7 i art. 77, art. 79a k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - poprzez niedopełnienie przez organy obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - w tym również dowodów z dokumentów załączonych do odwołania Spółki; a także, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - w zakresie okoliczności o zasadniczym znaczeniu dla przedmiotu postępowania, jak również, poprzez niewłaściwą, dowolną ocenę zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, bowiem organ:

a) oparł będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji wnioski o nawiezieniu mas ziemnych i gruzu na teren działek nr [..]-[..] obręb P., gmina P. przez A. wyłącznie na podstawie oświadczenia jednej osoby - pełnomocnika właścicielki części przedmiotowych działek, co doprowadziło do błędnego przekonania organu I instancji, z niewątpliwym przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, że A. jest podmiotem składującym i magazynującym tam rzekome odpady bez zezwolenia oraz z pominięciem dowodów, o których przeprowadzenie wnosiła Spółka, w tym w szczególności załączonych do odwołania dokumentów i oświadczeń;

b) błędnie i bezpodstawnie przyjął, że oznaczone w decyzji materiały wypełniają definicję legalną odpadu, w sytuacji, gdy dokumentacja i wyjaśnienia złożone w toku postępowania przed organami obu instancji, w tym również dokumenty załączone do odwołania jednoznacznie wskazują, iż mogły to być wyłącznie materiały budowlane przeznaczone do dalszego obrotu - niestanowiące odpadu w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;

c) całkowicie bezzasadnie przyjął, że Spółka zajęła działki inne niż działka nr [..] obręb P., gmina P., podczas gdy materiał dowodowy nie dawał dostatecznych i wiarygodnych podstaw, aby przyjąć, że to właśnie Spółka dostarczyła na teren nieruchomości nr [..]-[..] obręb P., gmina P. jakiekolwiek masy ziemi lub gruzu;

d) pominął okoliczność kluczową dla przedmiotu postępowania, że teren nieruchomości nr [..]-[..] obręb P., gmina P. jest terenem otwartym, w żaden sposób niezabezpieczonym, na które wjeżdżała (wjechać mogła) bliżej nieokreślona liczba pojazdów należących do nieustalonych w żaden sposób przez organ I instancji przedsiębiorców; Spółka zaś nie jest ani nie była ani właścicielem ani posiadaczem tego terenu; nie ma zatem podstaw do obciążenia Spółki odpowiedzialnością składowanie materiałów, w tym za pochodzenie i cechy materiałów składowanych na działkach nr [..]-[..] obręb P., gmina P., a jednoznaczne przypisanie Spółce takiej odpowiedzialności w drodze zaskarżonej decyzji stanowi jaskrawe naruszenie naczelnych norm postępowania administracyjnego;

2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną wskutek niewyjaśnienia całości okoliczności, niewłaściwej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, skutkującego błędnym przyjęciem, że Spółka jest posiadaczem materiałów budowlanych - mylnie uznanych za odpady;

3. naruszenie art. 7 w zw. z art. 78 § 1 oraz art. 79a k.p.a. - poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów załączonych do odwołania, tj. złożonych do akt postępowania oraz powołanych i szeroko omówionych przez Spółkę w treści złożonego odwołania, które potwierdzają, że: 1) Spółka nie włada przedmiotowymi działkami, wobec czego nie należy domniemywać, że jest posiadaczem zgromadzonych tam materiałów budowlanych, a nadto -choć nie powinno być to przedmiotem postępowania - 2) potwierdzają, że masy ziemne oraz gruz zlokalizowane na przedmiotowych działkach nie stanowią odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach oraz 3) są przeznaczone do wykorzystania w budownictwie drogowym - na podbudowę trasy S7;

czego rezultatem było także naruszenie przez organ I i II instancji szeregu przepisów prawa materialnego, w tym:

4. art. 3 ust. 1 pkt 6 i 19 ustawy o odpadach, bowiem organy obu instancji niesłusznie i błędnie przyjęły zarówno, że przedmiotowe materiały budowlane stanowią odpady w rozumieniu ustawy, jak też że Spółka jest ich posiadaczem, podczas gdy organ I instancji nie zgromadził materiału dowodowego oraz nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, że masy ziemne i gruz budowlany zgromadzone na przedmiotowych działkach stanowią odpad, a Spółka jest ich wytwórcą bądź jest w ich w posiadaniu, w szczególności błędnie i bezpodstawnie stosując domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, na co nie pozwalały fakty i dowody przedstawione organom w ramach postępowania;

W związku z zarzutem ad. 1 i 4 powyżej – zarzuciła skarżąca naruszenie art. 26 ustawy o odpadach - poprzez błędne i nieuprawnione w okolicznościach sprawy zastosowanie tego przepisu i nakazanie Spółce usunięcie rzekomych odpadów pomimo, że Spółka nie jest ich posiadaczem, a materiały budowlane znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości nie stały się odpadami, a zatem w stanie faktycznym, w którym nie zaktualizował się obowiązek, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach - leżący u podstaw wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o ust. 2 powołanego wyżej przepisu, wobec czego zaskarżona decyzja została wydana bez skutecznych podstaw prawnych i winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organy nie wskazały na jakiej podstawie opiera wniosek o tym, że Spółka "włada" działkami nr [..]-[..] obręb P., gmina P., co doprowadziło do błędnego wniosku o tym, że Spółka jest posiadaczem rzekomych odpadów.

Podkreśliła skarżąca, że w toku postępowania wskazywała, że jako podmiot prowadzący działalność m.in. w zakresie pośrednictwa w obrocie ziemią i gruzem przeznaczonych do celów budowlanych, w tym przybudowie trasy S, wynajęła w celu prowadzonej działalności wyłącznie jedną działkę nr [..] obręb P., gmina P. (zwaną dalej: "działką") - w celu tymczasowego składowania na niej materiałów budowlanych - gleby i oczyszczonego gruzu pod budowę drogi S7. A. Sp. z o.o. nigdy nie wykorzystywała natomiast do składowania materiałów budowlanych będących przedmiotem sprawy działek nr [..]-[..] obręb P., gmina P. (zwanych dalej: "sąsiednimi działkami").

Organ II instancji pominął także udowadniane przez Spółkę fakty, że Spółka użyczyła (podnajęła) też wynajmowaną działkę przede wszystkim firmie C., która korzystała z tej nieruchomości oraz nie prowadziła samodzielnie żadnej działalności związanej z przechowywaniem materiałów budowlanych - ziemi i gruzu na sąsiednich działkach, a wszystkie materiały budowlane znajdujące się na wynajmowanej działce, które A. kupowała od osób trzecich były natychmiast wywożone przez Spółkę na plac budowy trasy S7 - zgodnie z zamówieniami ich nabywców. Stanowczo zaprzeczyła skarżąca jakoby korzystała z innych działek poza działką o nr [..] i zarzuciła, że brak jest w aktach dowodów na poparcie twierdzenia organów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało wydane rozstrzygnięcie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia, które skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 20 czerwca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z 29 marca 2017 r. nakładającą na A. obowiązek usunięcia odpadów z terenu działek [..]-[..] obręb P., gmina P.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Stosownie do art. 26 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

Podkreślenia wymaga przy tym, że na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów należy rozumieć wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Ponadto, przepis ten stanowi, iż domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

W rozpatrywanej sprawie obowiązek usunięcia odpadów został nałożony na podmiot dzierżawiący działkę o nr [..], gdyż organy uznały, że na bezpośrednio sąsiadujących działkach (o nr [..]-[..]) skarżącą bez zezwolenia składuje odpady.

W pierwszej kolejności nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organów wyrażonym w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, iż materiały zgromadzone na przedmiotowych działkach, takie jak: gruz budowlany i ziemia – spełniają definicję odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, przez odpady należy rozumieć każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Składowanie odpadów na przedmiotowych nieruchomościach wedle oświadczenia skarżącej nie spełnia przesłanki pozbycia się ich i brak dowodu na to, że materiał ten stanowi odpady. W toku postępowania skarżąca wskazywała, że działka nr [..] została wydzierżawiona celem składowania na niej materiałów, które firma dostarcza na budowaną w pobliżu drogę S7. Podkreślała, skarżąca, że sprzedaje te materiały na podbudowę drogi. Brak jest zdecydowanie elementu w postaci chęci pozbycia się przez skarżącą zgromadzonych na dzierżawionej działce materiałów. Ponadto materiał kwalifikowany przez organy jako odpady, znalazł się w miejscu przeznaczonym do czasowego składowania materiałów koniecznych do budowy drogi S7. Organ I instancji, czyli Wójt Gminy, wydał w dniu 10 grudnia 2015 r. decyzje zezwalającą na czasową zmianę sposobu użytkowania terenu działki nr [..] w P. z przeznaczeniem na plac do składowania materiałów budowlanych przeznaczonych do remontu drogi krajowej S7, pod warunkiem wypełnienia ustaleń zawartych w § 16 mpzp. Ustalono termin obowiązywania decyzji do czasu zakończenia remontu drogi krajowej nr 7, jednak nie dłużej niż 2 lata do daty uprawomocnienia się decyzji. Okolicznością bezsporną jest, że w dacie orzekania przez Sąd minął dwuletni okres obowiązywania decyzji. Zaznaczenia wymaga, że z działki nr [..] nie nakazano usunięcia znajdujących się tam materiałów. Z akt sprawy nie sposób wywnioskować, czy na działce nr [..] składowany jest innego rodzaju materiał, czy działka ta jest pusta. Z mapy pomiaru objętości mas ziemnych wynika, że na działce [..] i sąsiednich znajdują się te same materiały. Geodeta określił je jako gruz budowlany i masy ziemne.

Zasadności twierdzenia skarżącej o braku dowodów na okoliczność, że materiał znajdujący się na działkach sąsiadujących z działką nr [..] stanowi odpad nie zmienia znajdująca się w aktach mapa sporządzona przez geodetę, któremu organ I instancji zlecił dokonanie pomiarów geodezyjnych celem naniesienia na mapę poglądową dokładnej lokalizacji odpadów oraz wyliczenia ich ilości. Mapa ta jedynie określa objętość zgromadzonego materiału na działkach. Z pewnością jednak na orzekających organach ciążył obowiązek ustalenia co jest składowane na działkach [..]-[..] w P. oraz czy można uznać, że materiał ten powinien zostać zakwalifikowany jako odpad. Temu obowiązkowi organy nie sprostały. Poza gołosłownym twierdzeniem, że materiał zgromadzony na działkach jest odpadem brak jest obiektywnych dowodów na poparcie tego ustalenia. Ze zgromadzonych w aktach sprawy zdjęć nie sposób wywnioskować co jest zgromadzone na działkach. Materiał zgromadzony na działkach możnaby uznać za odpad, gdyby w istocie w okolicy nie toczyła się budowa drogi krajowej nr 7 i gdyby było zupełnie niemożliwe, aby ten materiał mógł stanowić element wykorzystywany do utwardzenia terenu w związku z tą budową. Natomiast z uwagi na budowę drogi i twierdzenia skarżącej prawdopodobne jest, że w istocie są to surowce wykorzystywane do utwardzenia terenu. Nie zawarły organy w aktach sprawy przekonywujących dowodów na okoliczność, że właścicielem materiału zgromadzonego na działkach jest skarżąca. Organ odwoławczy pominął milczeniem zarzuty zawarte w odwołaniu, gdzie skarżąca twierdziła, że materiał ten został zwieziony tam przez osoby trzecie albo na zlecenie osób trzecich, a ona sama nie ma z tym nic wspólnego. W odwołaniu skarżąca szczegółowo wyjaśniła pochodzenie materiału składowanego na działce, która wynajęła. Organ odwoławczy nie poddał weryfikacji twierdzeń skarżącej.

Zauważyć jeszcze wypada, że na rozprawie przed Sądem skarżąca oświadczyła, że z uwagi na postawiony znak zakazu wjazdu pojazdów ciężarowych w ogóle nie ma dostępu do materiałów zgromadzonych na dzierżawionej działce, więc nawet należącego do niej materiału nie może wywieźć. Potwierdzili to obecni na rozprawie państwo Z., właściciele działki, na której zgromadzony jest materiał.

Kolejną budzącą wątpliwość okolicznością jest zakres nałożonego obowiązku. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zauważyć jednak należy, że ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1232 z późn. zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia chociażby wykładnia systemowa (vide: uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o odpadach, dostępne na stronie internetowej: www.sejm.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Tym samym, domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Warszawa 2008, s. 327, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 889/10, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1721/06, z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II OSK 330/12). Organy uznały, że zasadne jest zobowiązanie skarżącej do wywiezienia odpadów z trzech działek o nr [..]-[..]. Podkreślić raz jeszcze należy, że skarżąca dzierżawi jedynie działkę o nr [..], której nie dotyczy kontrolowana decyzja. Orzekające organy zastosowały tutaj domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Tymczasem brak jest dowodów na okoliczność, że skarżąca w istocie włada tymi trzema działkami. Zastosowane domniemanie jest całkowicie nieuzasadnione. Właścicielem tych trzech działek wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu jest A. Z. Brak jest dowodów na oddanie we władanie tych gruntów osobie trzeciej, w tym, żeby prawo władania tymi gruntami miała skarżąca. Zarzuty rozpatrywanej skargi koncentrują się przede wszystkim wokół prawidłowego wskazania podmiotu zobowiązanego do usunięcia potencjalnych odpadów, czyli ich posiadacza. Skarżąca spółka podnosi, iż nie władała i nie włada na dzień wydania kontrolowanych decyzji organu I i II instancji powierzchnią ziemi, na której znajduje się materiał uznawany przez organ niesłusznie za odpad. Istotna jawi się tutaj ocena umów i dokumentów przedstawionych przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym, które organy pominęły i zupełnie ich nie oceniły.

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja została wydana przedwcześnie z pominięciem wyjaśnienia skutków prawnych i oceny przedstawionej umowy dzierżawy, wyjaśnień skarżącej, przedstawionych przez skarżącą dokumentów, a także domniemania wynikającego z treści bezwzględnie obowiązującego art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Organy nie umożliwiły udziału w kontrolowanym postępowaniu podmiotom, które wywożą i wwożą materiał na teren działek, pomimo posiadania numerów rejestracyjnych pojazdów wykorzystywanych do tego, a nawet nazwy firmy wykonującej transport tych materiałów (patrz: notatki służbowe pracowników Gminnej Straży ). Organy nie dążyły nawet do ustalenia jak wyglądały ewentualne ustalenia podmiotów wwożących materiał na teren działek ze skarżącą spółką, o ile miały miejsce, w odniesieniu do ww. odpadów znajdujących się na działkach w miejscowości P. W ocenie Sądu, organ II instancji nie powinien pominąć wskazanej przez skarżącą spółkę okoliczności zawarcia umów poddzierżawy terenu mającej znaczenie materialnoprawne dla wyniku sprawy i w związku z tym organ naruszył art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. na tle art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, a także art. 15 k.p.a. w sposób mający znaczenie dla wyniku sprawy. W świetle przytoczonych podstaw prawnych wynika, że wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy wynikające z treści odwołania w zw. z treścią art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach powinny być przedmiotem ustaleń właściwego organu przy odpowiednim uwzględnieniu zachowaniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W świetle ustalenia, że spółka nie posiada tytułu prawnego do działek [..]-[..], upadło przyjęte przez organy domniemanie, że spółka jest posiadaczem odpadów. W tym miejscu Sąd zauważa, że czynione - w przedmiocie posiadania odpadów przez spółkę - ustalenia organów nie zostały oparte na materiale dowodowym wskazanym, a także przeanalizowanym szczegółowo w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji i w związku z tym noszą w zasadzie walor domniemania, które z mocy ustawy upadło. Wskazać należy, że jednym ze skutków domniemania prawnego wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest bowiem przerzucenie ciężaru dowodu na osobę władającą powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2001 r., sygn. II SA/Lu 889/10, a także wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. II OSK 1721/06 oraz z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12). Tymczasem w sprawie nie przesłuchano właścicielki działek i nie jest znane jej stanowisko w sprawie.

W świetle powyższego, wobec istotnego naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem organu I instancji będzie ustalenie stanu faktycznego pod kątem stwierdzenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach i na kogo winien zostać nałożony ewentualny obowiązek usunięcia odpadów.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a..