Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 197/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1, art. 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18, art. 33 ust. 1 pkt 6, 10, art. 27, art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Robert Hałabis WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa radcy prawnemu A. G. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w L. kwotę [...]złotych (słownie dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), obejmującą podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Skarbowej" po rozpatrzeniu zażalenia M. J., dalej: "zobowiązania", "skarżąca", na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., dalej: "Naczelnika Urzędu Skarbowego", z dnia 10 września 2014r., na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), dalej: "K.p.a." oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 1015 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", uchylił wskazane postanowienie w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie, z kolei na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. utrzymał w mocy to postanowienie w pozostałej części.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2001r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za sierpień 2004r. W dniu 12 kwietnia 2011r. skarżąca wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismo z dnia 11 kwietnia, zawierające w swej treści zarzuty naruszenia prawa przez organ egzekucyjny oraz egzekutora. Odpowiadając na wezwanie do sprecyzowania żądania skarżąca pismem z dnia 5 maja 2011r. wyjaśniła, iż wskazanym wyżej pismem z dnia 11 kwietnia 2011r. na podstawie art. 33 ust. 6,8 i 1 u.p.e.a. wnosi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne z wynagrodzenia za pracę. Postanowieniem z dnia 24 maja 2011r. wydanym na podstawie art.27 §1 pkt 9 w związku z art. 33 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Lu 600/11, uchylił zaskarżone postanowienie w części stwierdzającej uchybienie terminów do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie m.in. tytułów wykonawczych o nr [...] i [...].

Wobec tego Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w części stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na postepowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując ponownie wniesione zarzuty Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie stwierdził, że zostały one złożone z uchybieniem terminu. Rozpatrując zażalenie na to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził natomiast, iż zażalenie w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających skuteczne doręczenie zobowiązanej odpisów tych tytułów wykonawczych. Z tego względu postanowieniem z dnia 5 października 2012r. uchylił w tej części wskazane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W toku postępowania wyjaśniającego skarżąca w dniu 30 stycznia 2013r. złożyła pismo zarzucające, iż tytuły wykonawcze o m.in. wskazanych wyżej numerach nie zostały jej w żaden sposób skutecznie doręczone. W związku z tym wnosi o nieprowadzenie egzekucji na postawie tych tytułów wykonawczych, cofnięcie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz zwrot wraz z odsetkami dotychczas wyegzekwowanych kwot. Wyjaśniła też, że pismo to stanowi zarzuty na postępowanie egzekucyjne, w konsekwencji których wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego, rozpatrując po raz kolejny zarzuty z dnia 11 kwietnia 2011r., uzupełniane następnie pismami z dnia 5 maja 2011r. oraz 30 stycznia 2013r., postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013r. odmówił uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. na podstawie tytułów egzekucyjnych o nr [...] i [...] z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia oraz jednocześnie, na podstawie art. 105 §1 K.p.a. w związku z art. 17 §1 i 18 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów i umorzył postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013r. utrzymał w mocy zażalone postanowienie w części dotyczącej innych tytułów wykonawczych, natomiast w części dotyczącej m.in. tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] uchylił w całości sprawę i przekazał do ponownego rozpatrzenia, z zaleceniem merytorycznego rozpatrzenia złożonych przez zobowiązaną zarzutów. Na postanowienie to zobowiązana złożyła skargę z dnia 24 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał natomiast 5 sierpnia 2013r. postanowienie, w którym ponownie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Na to rozstrzygnięcie zobowiązana złożyła zażalenie z dnia 29 sierpnia 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi przez sąd administracyjny.

Prawomocnym (od dnia 21 czerwca 2014r.) wyrokiem z dnia 19 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 942/13, oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 czerwca 2013r. w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej podjął zawieszone postępowanie i postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 5 sierpnia 2013r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zalecił jednocześnie merytoryczne rozpatrzenie zarzutów zgłoszonych do tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z uwagi na brak w aktach sprawy wiarygodnych dowodów ich doręczenia zobowiązanej, co uniemożliwia stwierdzenie, iż zarzuty zostały złożone po terminie.

Rozpatrując sprawę po raz kolejny Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 10 września 2014r. postanowienie, w którym na podstawie art. 34 §4 w zw. z art. 33 pkt 1, 6 i 8 u.p.e.a. odmówił uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], natomiast w zakresie tytułu wykonawczego o nr [...] uznał zgłoszone zarzuty za zasadne i umorzył prowadzone na jego podstawie postępowanie egzekucyjne. Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów oraz naruszenie postępowania dowodowego poprzez wybiórczą ocenę zebranego w sprawie materiału. W sprawie jej zdaniem nie mógł znaleźć zastosowania art. 27 §1 pkt 9 w zw. z art. 32 u.p.e.a. bowiem tytuły egzekucyjne nie zostały zobowiązanej doręczone, w konsekwencji czego nie rozpoczął też swojego biegu 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów. Na tytułach egzekucyjnych widnieją nieczytelne podpisy osoby kwitującej ich odbiór a zatem nie spełniają one wymogów ustawowych. Organ egzekucyjny nie uwzględnił zaś wniosku o przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej w zakresie zweryfikowania autentyczności podpisów. Ponadto zobowiązana zarzuca zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę a organ egzekucyjny nie przeprowadził rzetelnego postępowania dowodowego w zakresie jej sytuacji finansowej i majątkowej. W ocenie zobowiązanej zastosowanie do zgłoszonych przez nią żądań przepisów dotyczących środka zaskarżenia, jakim są zarzuty jest niezasadne. Złożyła ona bowiem wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nieprowadzenie egzekucji, cofnięcie dokonanych czynności oraz zwrot wraz z odsetkami dotychczas wyegzekwowanych kwot.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2014r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w części dotyczącej tytułu wykonawczego o nr [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie, w pozostałej zaś części postanowienie to utrzymał w mocy. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż w treści pism z dnia 11 kwietnia 2011r., 5 maja 2011r., 30 stycznia i 18 marca 2013r. zobowiązana wskazywała art. 33 pkt 1, 6 i 8 u.p.e.a. jako podstawy zgłaszanych zarzutów. Zwrócił także uwagę, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych, iż brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie pozbawia zobowiązanego prawa do składania zarzutów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006r., sygn. akt I FSK 427/06 oraz z dnia 5 marca 2013r., sygn. akt II OSK 2096/11). Wobec zaś stwierdzenia w toku postępowania niedoręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...] i przystąpienia do merytorycznego rozpatrzenia wniesionych zarzutów nie było celowe przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego grafologa. Dyrektor Izby Skarbowej za prawidłowe uznał umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], ze względu brak doręczenia tytułu wykonawczego i na przedawnienie zobowiązania podatkowego. W części zaś dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie wskazując, iż prowadzona w oparciu o ten tytuł egzekucja jest niedopuszczalna ze względu na niedoręczenie zobowiązanej tytułu wykonawczego, to zaś stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również, iż w konsekwencji postanowienia, o którym mowa, Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpatrzy zawarte w pismach zobowiązanej żądanie o zwrot kwot nienależnie wyegzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

W skardze na to postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżącą wniosła o kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie jej sprawy pod względem zgodności z prawem. Zwróciła uwagę, iż orzekając o istocie sprawy organ pominął zarzut z art. 33 ust. 1 pkt 10 u.p.e.a. oraz nie wypowiedział się co do wszystkich zauważonych w sprawie wniosków. Skarżącej zaś chodzi o to, że sprawa została uzupełniona o wnioski umorzenia postępowania egzekucyjnego, nieprowadzenia egzekucji ze wskazanych tytułów i zwrot wraz z odsetkami kwot dotychczas wyegzekwowanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza zaś, iż sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot. W sprawie niniejszej przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 października 2014r., w którym podstawie art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 144 K.p.a oraz art. 18 u.p.e.a., uchylił on postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2014r. w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie, z kolei na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. utrzymał w mocy to postanowienie w pozostałej części.

Odnosząc się zaś do kwestii zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia zauważyć trzeba, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 144 ostatniej ze wskazanych ustaw w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 Działu II do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, iż zgodnie z art. 138 §1 organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie (pkt 1) albo uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części (pkt 2) albo umarza postępowanie odwoławcze (pkt 3). Natomiast art. 33 ust. 1 pkt 10 u.p.e.a. przewiduje, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Z kolei ten ostatni przepis określa treść tytułu wykonawczego.

Zgodnie natomiast z art. 34 §4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeśli zarzuty są uzasadnione –postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem uwzględnienie przez organ egzekucyjny choćby jednego z zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 §1 pkt 1-10 u.p.e.a. skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Dzieje się tak niezależnie od tego czy inne zarzuty okazały się uzasadnione.

W sprawie niniejszej postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na zasadność zarzutu wskazanego w art. 33 §1 pkt 6 u.p.e.a., czyli niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ze względu na niedoręczenie skarżącej tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Ponadto w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu o nr [...] stwierdzono nieistnienie objętego tym tytułem obowiązku ze względu na przedawnienie, co czyni uzasadnionym zarzut z pkt 1 powołanego wyżej przepisu u.p.e.a. Zauważyć zatem należy, iż rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej, którego konsekwencją jest umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie obu wskazanych wyżej tytułów wykonawczych, odpowiada prawu. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oznacza tym samym, iż postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów o nr [...] i [...] nie będzie już prowadzone. Sformułowane w treści skargi żądanie skarżącej w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz nieprowadzenia egzekucji ze wskazanych tytułów zostało więc uwzględnione.

Zarzut niedopuszczalności egzekucji z uwagi na niedoręczenie skarżącej wskazanych wyżej tytułów wykonawczych uznano za uzasadniony ze względu na brak w aktach dowodów ich doręczenia. Na odpisach tych tytułów widnieją bowiem nieczytelne podpisy osoby kwitującej ich odbiór. Organ nie kwestionuje twierdzeń skarżącej, iż nie są to jej podpisy. Z tego względu nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez nią dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność, iż nieczytelne podpisy na odpisach tytułów wykonawczych nie zostały złożone przez skarżącą, jest uzasadnione.

Należy także zauważyć, iż skarżąca w toku postępowania prowadzonego w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie pisma z dnia 11 kwietnia 2011 r., uzupełnianego następnie pismami z dnia 5 maja 2011r., 30 stycznia 2013r. oraz 18 marca 2013r., nie zgłaszała zarzutu wskazanego w art. 33 §1 pkt 10 u.p.e.a. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z dnia 24 września 2012r., w którym powołuje ona wskazany przepis u.p.e.a., ale pismo to stanowi wyjaśnienie treści pisma z dnia 13 sierpnia 2012r. precyzując, iż to ostatnie stanowi skargę na czynności egzekucyjne. Skarga ta została rozstrzygnięta ostatecznie postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 października 2012r.

Kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w zakresie wniosku o zwrot nienależnie wyegzekwowanych kwot wraz z odsetkami, będzie mogła natomiast zostać przeprowadzona przez Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a., po podjęciu przez właściwy organ administracji ostatecznego rozstrzygnięcia w tym zakresie i wniesienia do tego sądu skargi na rozstrzygnięcie, o którym mowa.

Nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na mocy art. 250 P.p.s.a. w zw. z §2 i 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).