Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 918/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Maciej Dybowski Protokolant St. sekr. sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skarg Z. G. K. w Cz. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska, 1. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W.z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 3. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 4. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 5. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 6. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 7. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 8. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 9. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 10. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] 11. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...]lipca 2009 r. nr [...] 12. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane 13. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego Z. G. K. w Cz. kwotę 7200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołań Zakładu Gospodarki Komunalnej w Cz.:

1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W. z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

2. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

3. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

4. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

5. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

6. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

7. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

8. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

9. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

10. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...];

11. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję

Marszałka województwa W[...] z dnia [...] lipca 2009r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazanych wyżej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało m. in., że organ I instancji, Marszałek Województwa W. na podstawie art. 288 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 272 pkt 1, art.273 ust. 1 pkt 4, art. 274 ust. 5, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 277 ust. 1, art. 279 ust. 2, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i ust. 2, art. 286 ust. 1, art. 287 ust. 2, oraz art. 290 ust. 2, art. 293 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm. dalej POŚ), art. 53 § 1, § 3, § 4, art. 55 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej Kpa) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2005 r. Nr 260, poz. 2176), wymierzył Zakładowi Gospodarki Komunalnej w Cz.e wyżej wskazanymi decyzjami opłatę podwyższoną za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku odpadów za każdą dobę składowania.

W uzasadnieniu decyzji I instancji wskazano m. in., iż kwoty przedmiotowych opłat podwyższonych zostały naliczone w sposób określony w załącznikach nr 1 do wskazanych decyzji, które są integralną częścią decyzji. Podmiot korzystający ze środowiska tj. składujący odpady ustala opłatę za składowanie odpadów we własnym zakresie, według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska z ww. tytułu miało miejsce (art. 285 ust. 1 POŚ). Przedmiotową opłatę wnosi na rachunek redystrybucyjny urzędu marszałkowskiego - właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska (art. 284 ust. 1 POŚ) w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (do [...] lipca 2005 r. po upływie każdego kwartału). W tym samym terminie przedstawia również marszałkowi województwa wykaz (zawierający informacje i dane) sporządzony na podstawie danych ujętych w ewidencji prowadzonej przez siebie zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 36 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.).

Zgodnie z art. 274 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów. Ponadto jeżeli składowane lub magazynowane odpady ulegają zmieszaniu, za podstawę opłaty za korzystanie ze środowiska przyjmuje się rodzaj odpadu, za który jednostkowa stawka opłaty jest najwyższa (art. 280 POŚ). Wskazano także, iż w myśl przepisu art. 4 ust. 2 Prawa ochrony środowiska korzystanie ze środowiska wykraczające poza ramy korzystania powszechnego może być obwarowane obowiązkiem uzyskania pozwolenia wydanego przez właściwy organ ochrony środowiska. Zakład Gospodarki Komunalnej w Cz. jako zarządzający składowiskiem był zobowiązany do uzyskania stosownej decyzji. Departament Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa W. w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że zarządzający składowiskiem odpadów nie przekazywał terminowo sprawozdań o rodzaju i ilości odpadów składowanych na składowisku. Dlatego wysłano wezwanie do złożenia wykazu informacji o korzystaniu ze środowiska dotyczącego składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska zawierające informacje o ilości i rodzaju, miejscu składowania ( selektywnego lub nieselektywnego) oraz czasie (z podaniem ilości dób) składowania odpadów. Ostatecznie wpłynęły korekty sprawozdań za lata 2004-2007.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wykazu informacji oraz w oparciu o ustalenia kontroli WIOŚ organ określił wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska. Strona nie uiściła opłaty w pełnej należnej wysokości, dlatego organ ustalił pełną wysokość wymaganej opłaty w decyzjach. Różnica między kwotami zweryfikowanymi przez organ a kwotami wykazanymi przez stronę wynika z faktu, iż strona wykazała tylko opłatę podwyższoną nieprawidłowo naliczoną za odpady złożone na składowisku. Nie uwzględniła również opłaty podstawowej za umieszczenie odpadów na składowisku. Zdaniem organu w przypadku umieszczenia odpadów na składowisku, które nie ma zatwierdzonej instrukcji eksploatacji, zakład na podstawie art. 275, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1 art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska prawidłowo powinien naliczyć opłatę za składowanie, na którą składa się opłata za umieszczenie odpadów na składowisku, liczona jako iloczyn masy odpadów i jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku, oraz opłata podwyższona w wysokości stanowiącej iloczyn masy odpadów, współczynnika przeliczeniowego 0,05 i ilości dób składowania odpadów bez ww. decyzji.

Decyzję zatwierdzającą instrukcję eksploatacji środowiska strona uzyskała dnia [...] września 2007 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Zakład Gospodarki Komunalnej w Cz. wnosząc o pozytywne rozpatrzenie odwołania. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż naliczona opłata za składowanie odpadów spowoduje ogromne kłopoty finansowe odwołującego, który stara się w miarę posiadanych sił i środków prowadzić prawidłowo obsługę ludności zamieszkującej gminę Cz.. Fakt nieposiadania instrukcji eksploatacji składowiska nie był działaniem celowym, a był spowodowany brakiem wiedzy w tym zakresie. Podniesiono, iż był to jedyny brakujący dokument, który w żaden sposób nie przyczynił się do złego składowania odpadów na wysypisku. Uiszczenie wymierzonej opłaty spowoduje utratę płynności finansowej i bardzo poważne daleko idące konsekwencje dla załogi zatrudnionej u odwołującego. Prowadzenie gospodarki odpadami na ternie gminy Cz. nie generuje żadnych zysków, z których można by było pokryć powstałą stratę. W chwili obecnej, aby podołać coraz to nowym wymogom przepisów prawa, Gmina Cz. wraz z 17 innymi gminami z terenu W. przystąpiła do porozumienia międzygminnego z Gminą J., które ma w sposób kompleksowy rozwiązać bardzo złożone i kosztowne problemy gospodarki odpadami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu sprawy stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 273 POŚ opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód oraz składowanie odpadów. Z powyższego uregulowania wynika, iż obowiązek uiszczenia ww. opłaty występuje we wszystkich przypadkach korzystania ze środowiska zawartych w ww. przepisie, bez względu na to, czy wymaga to wydania pozwolenia na korzystanie ze środowiska, czy też nie. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wynika bowiem z mocy samego prawa. Równocześnie podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 POŚ).

Wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów (art. 274 ust. 5 POŚ).Norma powyższa określa więc szczegółowo czynniki, od których zależy wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska. Opłatę podwyższoną za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania(art. 293 ust. 1 POŚ).

Podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są podmioty korzystające ze środowiska (art. 275 POŚ). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 POŚ). Regulacja powyższa oznacza, że obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania przez organ administracji decyzji określającej wysokość zobowiązania z tego tytułu i to na podmiocie korzystającym ze środowiska ciąży obowiązek prawidłowego ustalenia wysokości należnej opłaty zgodnie z normami prawnymi i konieczność jej uiszczenia na wskazany ustawowo rachunek. Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 POŚ). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (art. 285 ust. 2 POŚ).

Równocześnie podmiot korzystający ze środowiska w ww. terminie przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287 POŚ, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat (art. 286 ust. 1 POŚ).

W myśl przepisu art. 288 ust. 1 POŚ jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska; zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat i innych danych technicznych i technologicznych (art. 288 ust. 2 POS). Kopię przedmiotowej decyzji, zawierającą informacje o korzystaniu ze środowiska przez podmiot w zakresie wskazanym w art. 287 ust. 1 pkt 1-3, marszałek województwa przedstawia niezwłocznie wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 288 ust. 3 POŚ). Zatem w przypadku nie przedłożenia przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganego przepisami wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat lub zamieszczenia w nim informacji lub danych nasuwających zastrzeżenia organ administracji ma upoważnienie do określenia wysokości należnej opłaty lub opłaty w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w stosownej decyzji administracyjnej. Przesłanką wszczęcia takiego postępowania jest zatem bądź nie złożenie należnego wykazu bądź zawarcie w nim informacji lub danych nasuwających zastrzeżenia.

Ustosunkowując się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu organ II instancji wskazał, iż podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji zobowiązany jest ponieść opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. POŚ). Wykładnia gramatyczna powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż w sytuacji gdy dany podmiot korzystający ze środowiska nie posiada stosownej, koniecznej i ostatecznej decyzji jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska w wysokości podwyższonej. Zdaniem organu odwoławczego decyzją, która zwalnia podmiot korzystający ze środowiska z obowiązku uiszczania opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez wymaganego pozwolenia, jest wyłącznie posiadanie przez dany podmiot, wymaganej przepisem art. 53 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.), decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów. Równocześnie przepis art. 276 POŚ nie uzależnia obowiązku ponoszenia podwyższonych opłat od tego z jakich przyczyn podmiot korzystający ze środowiska bez stosownej decyzji nie posiadał takiej decyzji. W konsekwencji nie uprawnia organu właściwego i zobowiązanego do ustalenia opłaty podwyższonej do odstąpienia od ustalenia tych opłat ze względu na podejmowane przez stronę czynności. Tym samym przesłanką wykluczającą ponoszenie przez podmiot opłat podwyższonych jest korzystanie przez niego ze środowiska w oparciu o wymagane, ostateczne pozwolenie lub inną decyzję. Ostatecznym pozwoleniem lub decyzją jest takie pozwolenie, decyzja od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 kpa). Bezspornym jest nie posiadanie przez odwołującego instrukcji zatwierdzającej eksploatację składowiska w miejscowości P. .

Ponadto ustosunkowując się do stanowiska odwołującego wskazać tylko należy, iż opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjne kary pieniężne są środkami o charakterze finansowym, dlatego też do trybu ustanawiania i ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 281 ust. 1 POŚ) z zastrzeżeniem, iż do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska nie stosuje się przepisów ww. ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących ustalania opłaty prolongacyjnej (art. 281 ust. la POŚ).Natomiast do ponoszenia opłat, o których mowa w art. 276 ust. 1 POŚ, w części, w jakiej przewyższają one kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa dotyczących odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę, chyba że przepisy działu IV POŚ stanowią inaczej (art. 281 ust. 2 POŚ). Z powyższego wynika, iż do opłat podwyższonych nie można stosować żadnych ulg określonych przepisami ww. ordynacji podatkowej, uzasadnionych ważnym interesem odwołującego wynikającym z jego sytuacji finansowej.

Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w zakreślonym terminie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Zakład Gospodarki Komunalnej w Cz.. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77, 80 oraz art. 107 Kpa w związku z przepisem art. 74 ust 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie art. 4 ust. 2 , art. 272 pkt 1 , art.273 ust.1 pkt 4 , art. 274 ust. 5, art.275, art. 276 ust.1 , art. 277 ust. 1 , art. 279 ust.2 ,art. 280, art. 281 ust.1 , art. 284 ust.1 , art. 285 ust. 1 i ust. 2 , art. 286 ust. 1 , art. 287 ust. 2, art. 288 ust. 1 , art. 290 ust. 2 i art. 293 POŚ art. 36 i art. 53 ust.1 ustawy o odpadach oraz naruszenie interesu prawnego strony skarżącej w zakresie pominięcia ważnego interesu publicznego wspólnoty samorządowej dla której strona skarżąca prowadzi wysypisko śmieci w formie zakładu budżetowego poprzez zagrożenie ekonomiczne dla istnienia tegoż zakładu w następstwie uiszczenia podwyższonych opłat. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o uchylenie poprzedzających je decyzji Marszałka Województwa W. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarg skarżący wskazał, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w jego ocenie decyzją zwalniającą skarżącego od obowiązku uiszczenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska - za składowanie odpadów bez wymaganego pozwolenia jest decyzja zatwierdzająca instrukcję eksploatacji składowiska odpadów - stosownie do przepisu art. 53 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Stwierdzono, iż strona skarżąca decyzją taką nie potrafiła się wykazać. Organ pominął całkowicie w swoich rozstrzygnięciach, iż Marszałek Województwa W. w swoich decyzjach nie wskazał z tytułu naruszenia jakiego przepisu wymierza stronie skarżącej opłatę podwyższoną. Tym samym decyzje Marszałka Województwa W. obarczone zostały wadą formalną polegającą na istotnym naruszeniu przepisu art. 107 Kpa. Już z tego powodu decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zasługują na ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je decyzjami Marszałka Województwa W. i (co najmniej) przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Naruszenie prawa jakie ma miejsce - poprzez naruszenie zasady wyrażonej w art. 107 Kpa dotyczącej wskazania w decyzji m.in. podstawy prawnej - wobec pominięcia w sprawie podstawowego dla nałożenia na stronę skarżącą obowiązku zapłaty podwyższonej opłaty przepisu art. 53 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ma charakter rażącego naruszenia prawa - to jest przepisu art. 107 Kpa. Naliczone wskazanymi wyżej decyzjami opłaty podwyższone za składowanie odpadów na składowisku bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w kwocie ponad 700.000, 00 zł, wywołają bardzo poważne problemy finansowe strony skarżącej. Strona skarżąca to zakład budżetowy prowadzący obsługę społeczności samorządowej Gminy Cz. liczącej niespełna 5 tys. mieszkańców. Utrzymanie wysypiska odpadów jest bardzo ważne dla społeczności lokalnej. Nałożenie tak wysokich opłat z pewnością zachwieje jej stabilnością finansową i utrudni jeśli nie uniemożliwi prowadzenia składowiska odpadów. Ważny interes społeczności lokalnej, zgodny z przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w tym z przepisami art. 74 ust. 2 i art.166 uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji jako stojącej na drodze do normalnego służącego zaspokajaniu potrzeb społeczności lokalnej. Strona skarżąca podkreśliła też, że nieposiadanie instrukcji eksploatacji składowiska nie było działaniem celowym i zamierzonym. Utrzymanie podwyższonej opłaty za składowanie odpadów na składowisku spowoduje całkowitą utratę płynności finansowej i daleko idące konsekwencje dla całej załogi zatrudnionej w Zakładzie Gospodarki Komunalnej. Prowadzenie gospodarki odpadami na terenie Gminy Cz. nie generuje żadnych zysków, z których można by było pokryć koszt tej opłaty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późn. zm.) zarządzić połączenie spraw IV SA/Po 918/09, IV SA/Po 919/09, IV SA/Po 920/09, IV SA/Po 921/09, IV SA/Po 922/09, IV SA/Po 923/09, IV SA/Po 924/09, IV SA/Po 925/09, IV SA/Po 926/09, IV SA/Po 927/09, IV SA/Po 928/09, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd postanowił, że wyżej wymienione sprawy będą w dalszym ciągu prowadzone pod sygn. akt IV SA/Po 918/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną jakkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w odwołaniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa). Zgodnie z tą zasadą, Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją, a jest natomiast zobowiązany do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Podstawę materialnoprawną decyzji organów stanowił art. 276 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), zgodnie z którym podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Art. 293 ust. 1 POŚ stanowił z kolei, że za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi, z zastrzeżeniem ust. 3-5, opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania, a zgodnie z ust. 3 tego artykułu, za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,1 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Ustawodawca przyjął również w art. 284 ust. 1 POŚ, że to sam podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, a dopiero w sytuacji, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, marszałek wymierza opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 288 ust. 1 pkt 1 POŚ).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Zakład Gospodarki Komunalnej w Cz. nie posiadał w przedmiotowych okresach instrukcji zatwierdzającej eksploatację składowiska w miejscowości P.. Dlatego zaistniały podstawy do nałożenia na Skarżącego w drodze decyzji opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Decyzja ta, jako nakładająca na jej adresata obowiązek, wymaga szczegółowego uzasadnienia zarówno w zakresie podstawy prawnej jak i sposobu ustalenia wysokości nałożonego zobowiązania. Wskazane wyżej decyzje Marszałka Województwa W. zarówno w treści ich uzasadnienia jak i w załączniku wskazują w jaki sposób naliczona została wysokość opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska.

Zdaniem Sądu wymierzona skarżącemu w powyższych decyzjach opłata podwyższona została wymierzona i obliczona z naruszeniem przepisów prawa.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 4 POŚ opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za składowanie odpadów. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału ( art. 285 ust. 2), a od 1 lipca 2005r. - po upływie każdego półrocza. Z kolei przepis art. 276 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Art. 293 ust. 1 POŚ, stanowi natomiast, że za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 % jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Z akt sprawy wynika, że Zakład Gospodarki Komunalnej w Cz. w przedmiotowych okresach przyjmował do składowania odpady i uiszczał z tego tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska. W tym zakresie składał z opóźnieniem informację zawierającą dane wymagane przepisem art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Jednak złożona informacja, zdaniem Marszałka Województwa w., nie była prawidłowa w zakresie ustalenia wysokości opłaty. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzone zostało, że skarżący w okresie do [...] września 2007 roku nie posiadał wymaganej przepisem art. 53 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w P..

Dział II Prawa ochrony środowiska, zatytułowany "Opłaty za korzystanie ze środowiska" reguluje w poszczególnych rozdziałach określone zagadnienia. W odrębnych rozdziałach uregulowano zagadnienia ogólne dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska i kwestie opłat podwyższonych. Wbrew zatem stanowisku organu I instancji, z przepisów Prawa ochrony środowiska nie wynika, że podmiot korzystający ze środowiska jest zobowiązany ponosić dwie opłaty jednocześnie, tj. opłatę podstawową i opłatę podwyższoną. Sąd stanął na stanowisku, że opłaty te wzajemnie się wykluczają. Gdyby zamiarem racjonalnego ustawodawcy było zobowiązanie podmiotu korzystającego ze środowiska do uiszczania obu opłat jednocześnie, to dałby wyraźny wyraz temu w stosownym przepisie ustawy - Prawo ochrony środowiska, jak np. uczynił to w art. 45 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości( t.j. Dz.U. z 199r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), stanowiąc, że: "Jeżeli z planu zagospodarowania przestrzennego, umowy lub decyzji wynika obowiązek rozpoczęcia lub zakończenia zabudowy w określonym terminie bądź też obowiązek innego zagospodarowania gruntu, po bezskutecznym upływie takiego terminu rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, a zarząd gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy, może wprowadzić dodatkowe opłaty roczne niezależnie od opłat rocznych wynikających z przepisów ustawy i przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych." Jednakże w powołanej ustawie Prawo ochrony środowiska brak jest wyraźnego przepisu nakładającego obowiązek do uiszczania obu opłat jednocześnie.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnienia decyzji organ I instancji (a za nim organ odwoławczy) przyjął, że na wymierzoną przedmiotową opłatę składa się opłata za umieszczenie odpadów na składowisku, liczona jako iloczyn masy odpadów i stawki jednostkowej opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku odpadów oraz opłata podwyższona. Z powyższego wynika, że wymierzona opłata to suma dwóch opłat, tj. opłata za umieszczenie odpadów na składowisku i opłata podwyższona. Jednakże z przepisu art. 297 Prawa ochrony środowiska wynika jednoznacznie, że opłatę za składowanie odpadów ponosi się za umieszczenie odpadów na składowisku, z zastrzeżeniem art. 293 ust. 1 i 3-5. Zatem takie naliczenie opłaty zdaniem Sądu, jak uczynił to organ I instancji, jest niedopuszczalne, bowiem doprowadziło do to do sytuacji, w której strona skarżąca zobowiązana jest do uiszczania opłaty za składowanie tej samej ilości odpadów kilkakrotnie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wymierzając opłaty podwyższone winien mieć na względzie powyższe wywody Sądu.

Odnośnie naruszenia art. 107 Kpa poprzez niepowołanie w sentencji decyzji art. 53 ustawy o odpadach, to jakkolwiek rację ma skarżący, iż organy dopuściły się powyższego uchybienia, to jednak powyższe naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W szczególności przy uwzględnieniu okoliczności odniesienia się do przepisu art. 53 ustawy o odpadach w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i faktu nie posiadania przez skarżącego instrukcji zatwierdzającej eksploatację składowiska.

Podnieść także należy za Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż przepis art. 276 POŚ nie uzależnia obowiązku ponoszenia podwyższonych opłat od przyczyn, z powodu których podmiot korzystający ze środowiska bez stosownej decyzji nie posiadał takiej decyzji. W konsekwencji organ właściwy i zobowiązany do ustalenia opłaty podwyższonej nie ma upoważnienia do odstąpienia od ustalenia tych opłat bez względu na podejmowane przez daną stronę czynności, a także bez względu na okoliczność czy brak decyzji był wynikiem zawinionego działania bądź bezczynności skarżącego czy też nie ( patrz także wyrok NSA z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 646/05, LEX nr 198331).

Biorąc powyższe pod uwagę, skoro decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa Sąd uchylił powyższe decyzje.

Orzeczenie zawarte w pkt 12 sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 ppsa.