Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 315/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. spraw ze skarg spółki "A" sp. z o.o. w [...] na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2017 r. - nr [...], - nr [...], - nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargi.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej, decyzjami z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] stycznia 2017 r. nr[...], po rozpatrzeniu odwołań A. sp. z o.o. (dalej zwanej skarżącą) od decyzji: Naczelnika Urzędu Celnego z [...] września 2016 r., nr [...], Naczelnika Urzędu Celnego z [...] września 2016 r., nr [...] i nr [...], Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2016 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia skarżącej kar pieniężnych w wysokości po 12 000 zł każda, za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.

W stanach faktycznych przedmiotowych spraw funkcjonariusze urzędów celnych w R., K. i P. przeprowadzili kontrole w lokalach, w których urządzane były gry na automatach. Oględziny tych urządzeń oraz przeprowadzone na nich eksperymenty dały podstawę do stwierdzenia, że urządzenia te są automatami do gier w rozumieniu przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 471 ze zm., zwanej dalej ustawą o grach hazardowych). To dało asumpt do wszczęcia wobec skarżącej postępowań w przedmiocie wymierzenia jej kar za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W dniu 3 grudnia 2014 r. przeprowadzono kontrolę w Barze S. w P., należącym do A. N., gdzie stwierdzono urządzenie gier na automacie [...] nr [...], należącym do skarżącej. Automat ten został wstawiony do lokalu przez skarżącą, wydzierżawiającą odpowiednią powierzchnię w lokalu, celem zainstalowania na niej urządzenia. W ramach prowadzonego postępowania karnoskarbowego urządzenie o którym wyżej mowa zostało poddane badaniu w Laboratorium Celnym Izby Celnej, tj. jednostce upoważnionej do przeprowadzania takich badań przez Ministra Finansów, które w sprawozdaniu z dnia 13 października 2015 r. uznało, że automat [...] nr [...], jest automatem w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

W dniu 19 sierpnia 2015 r. przeprowadzono kontrolę w lokalu prowadzonym w budynku byłego dworca P. w K., należącym do D. J., gdzie stwierdzono urządzenie gier na automacie [...] nr [...], należącym do skarżącej, który nie posiadał poświadczenia rejestracji. Automat ten został wstawiony do lokalu przez skarżącą, działającą w ramach wspólnego przedsięwzięcia z podmiotem wydzierżawiającym odpowiednią powierzchnię w lokalu, celem zainstalowania na niej urządzenia. W ramach przedmiotowej współpracy skarżąca była partnerem dominującym – organizującym gry.

W ramach prowadzonego postępowania karnoskarbowego urządzenie [...] nr [...] zostało poddane badaniu w Laboratorium Celnym Izby Celnej, tj. jednostce upoważnionej do przeprowadzania takich badań przez Ministra Finansów, które w sprawozdaniu z dnia 16 czerwca 2016 r. uznało, że automat [...] nr [...], jest automatem w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

W dniu 19 sierpnia 2015 r. przeprowadzono kontrolę w lokalu prowadzonym w budynku byłego dworca P. w K., należącym do D. J., gdzie stwierdzono urządzenie gier na automacie [...] nr [...], należącym do skarżącej, który nie posiadał poświadczenia rejestracji. Automat ten został wstawiony do lokalu przez skarżącą, działającą w ramach wspólnego przedsięwzięcia z podmiotem wydzierżawiającym odpowiednią powierzchnię w lokalu, celem zainstalowania na niej urządzenia. W ramach przedmiotowej współpracy skarżąca była partnerem dominującym – organizującym gry.

W ramach prowadzonego postępowania karnoskarbowego urządzenie [...] nr [...] zostało poddane badaniu w Laboratorium Celnym Izby Celnej, tj. jednostce upoważnionej do przeprowadzania takich badań przez Ministra Finansów, które w sprawozdaniu z dnia 23 czerwca 2016 r. uznało, że automat [...] nr[...], jest automatem w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

W dniu 4 grudnia 2014 r. przeprowadzono kontrolę w lokalu P. P.-P. w R., należącym do spółki cywilnej G., gdzie stwierdzono urządzenie gier na automacie [...] nr[...], wstawionym do lokalu przez skarżącą, który stanowił jej własność. Automat ten został wstawiony do lokalu przez skarżącą, na podstawie umowy dzierżawy, z tytułu której zobowiązała się ona do zapłaty miesięcznego czynszu wydzierżawiającemu, wynoszącego 40 % przychodów.

W ramach prowadzonego postępowania karnoskarbowego urządzenie o którym wyżej mowa zostało poddane badaniu w Laboratorium Celnym Izby Celnej, tj. jednostce upoważnionej do przeprowadzania takich badań przez Ministra Finansów, które w sprawozdaniu z dnia 29 kwietnia 2015 r. uznało, że automat [...] nr [...], jest automatem w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

W wyniku ustaleń dokonanych w czasie badania spornych automatów stwierdzono, że rozgrywane na nich gry zawierają się w definicji gier na automatach, określonej w art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych,

Rozstrzygające przedmiotowe sprawy organy I instancji, opisanymi na wstępie decyzjami, wymierzyły skarżącej, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy o grach hazardowych, kary pieniężne w wysokości po 12.000 zł, za urządzanie gier na każdym ze spornych automatów, poza kasynem gry.

Skarżąca złożyła odwołania od rozstrzygnięć organów I instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania w sprawach, zarzucając naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych oraz w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C/217/11 FORTUNA i in., (wcześniej w sprawie greckiej C-65/05 i w sprawie węgierskiej C-98/14), poprzez bezpodstawne zastosowanie w niniejszej sprawie powyższych przepisów prawa krajowego, z uwagi na ich bezskuteczność, jako konsekwencja błędu w procedurze uchwalania ustawy o grach hazardowych zawierającej regulacje techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.1998.204.37, ze zm., zwana dalej Dyrektywą 98/34/WE), co czyni niniejsze postępowania wobec skarżącej bezprzedmiotowymi.

Dyrektor Izby Celnej, utrzymując w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji, opisanymi powyżej decyzjami z [...] i [...] stycznia 2017 r. powołał się na przepisy art. 6 ust 1, art. 14 ust. 1, art. 23a ust 1, art. 89 ust 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych i podkreślił, że działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, a urządzanie takich gier dozwolone jest wyłącznie w kasynach. Automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego, natomiast urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, wymierzanej w drodze decyzji przez naczelnika urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.

Odnosząc się do ustaleń faktycznych w kontrolowanych sprawach organ odwoławczy wskazał, że ustalone na podstawie eksperymentów przeprowadzonych przez kontrolujących oraz opinii - sprawozdań z badań spornych automatów przeprowadzonych przez Laboratorium Celne Izby Celnej, cechy spornych automatów oraz rodzaje możliwych do przeprowadzenia na nich gier wskazują jednoznacznie, że urządzenia te oferują gry podlegające rygorom ustawy o grach hazardowych. Są to bowiem gry losowe, na wynik których grający nie ma żadnego wpływu. Aktywność grającego ogranicza się jedynie do naciśnięcia przycisku "start", inicjującego obrót wirtualnych bębnów z symbolami, które powinny ułożyć się w określonych konfiguracjach. Bębny obracają się z prędkością uniemożliwiającą bieżącą obserwację poruszających się symboli. Nadto zatrzymanie bębnów następuje samoczynnie, realizowane jest przez automat, co oznacza, że grający nie ma również wpływu na moment ich zatrzymania.

W kwestii przesłanki urządzania gier na automatach, organ wyjaśnił, że wobec braku definicji legalnej tego terminu, należy posiłkować się definicją ze Słownika Języka Polskiego, z której wynika, że urządzanie oznacza zapewnienie, stworzenie, zorganizowanie komuś dobrych, odpowiednich, niezbędnych warunków do czegoś. Tym samym, biorąc również pod uwagę kontekst ustawowy, organ odwoławczy uznał, że urządzającym gry na automatach poza kasynem, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, będzie osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry. Urządzanie gier na automatach stanowi bowiem ciąg pewnych czynności, z których każda przyczynia się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra hazardowa w ogóle się odbędzie. Do czynności tych należą czynności związane z organizacją samej gry na automatach, takie jak wyposażenie lokalu w automaty do gier, zakup lub wynajem lokalu, w którym prowadzona jest gra na automatach, stworzenie zasad i systemu danej gry, określenie wygranych itp., a ponadto czynności związane z nadzorem i zapewnieniem ciągłości samej gry hazardowej, w tym bieżąca obsługa automatów do gry (zapewnienie wypłat graczom uzyskanych wygranych, czy realizowanie wypłat uzyskanych wygranych graczom, zapewnienie odpowiednich warunków, aby gra na automatach mogła być w ogóle prowadzona).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszych spraw podkreślił organ, że skarżąca swoim zachowaniem w pełni wypełniła znamiona pojęcia urządzania gier na spornych automatach już przez samo udostępnienie ich do eksploatacji, jako właściciel. Wskazują na to treści umów o wspólnym przedsięwzięciu z podmiotem trzecim oraz umów dzierżawy powierzchni lokali, wraz z listą aktualizacji urządzeń, naklejki znajdujące się na automatach, oraz oświadczenia pełnomocnika strony. Organ podkreślił, że z treści umów dzierżawy wynika, że ich przedmiotem jest dzierżawa części lokali umożliwiająca zainstalowanie urządzeń do gier, na których dzierżawca - skarżąca, będzie prowadziła działalność gospodarczą, wykorzystując przedmiot dzierżawy na zainstalowanie i eksploatację urządzeń wskazanych w załączniku do umowy. Z tytułu tej umowy dzierżawca będzie płacić wydzierżawiającemu czynsz dzierżawny.

Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że według jego wiedzy urządzający gry nie posiada koncesji na prowadzenie kasyna gry w lokalach, a automaty nie posiadały wymaganej prawem rejestracji. Ponadto bezspornym dla organu jest fakt, że skarżąca czerpała korzyści finansowe z zainstalowanych w lokalach automatów, co świadczy o tym, że organizowała urządzanie gier na automatach, wstawiając urządzenia do wydzierżawionej lub udostępnionej jej przez wydzierżawiającego odpowiedniej części każdego lokalu, tj. poza kasynem i bez zezwolenia, a więc wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych

Dyrektor Izby Celnej przeanalizował poza tym charakter przepisów ustawy o grach hazardowych, w szczególności tych dotyczących nakładania kar, w związku z prowadzeniem gier poza kasynem, w kontekście regulacji Dyrektywy 98/34/WE, a także wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. C-213/11, C-214/11 i C 217/11. Organ odwoławczy zauważył, że TSUE stanął na stanowisku, iż przepisy ustawy o grach stanowią jedynie potencjalnie przepisy techniczne, w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. W przytoczonym wyroku wyodrębnił on trzy rodzaje przepisów technicznych tj.: specyfikacje techniczne (art. 1 pkt 3 Dyrektywy 98/34/WE), inne wymagania (art. 1 pkt 4 Dyrektywy 98/34/WE) oraz zakazy produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktów, określonych w art. 1 pkt 1 Dyrektywy 98/34/WE. Rozpatrując, w kontekście Dyrektywy 98/34/WE przepisy ustawy o grach TSUE stwierdził, że należą one do trzeciej z wyżej wymienionych kategorii przepisów (zakazy produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktów), z tym zastrzeżeniem, że kategoria ta dotyczy przepisów krajowych, które pozostawiają miejsce jedynie na marginalne zastosowanie produktu w stosunku do tego, którego można rozsądnie oczekiwać (pkt 32 wyroku). W pkt 35 wyroku TSUE wskazał na możliwość uznania przepisów ustawy o grach za inne wymagania (druga kategoria wyszczególnionych wyżej rodzajów przepisów technicznych).

Zdaniem organu, mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że ocena czy art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jest przepisem technicznym, jest kwestią jego wykładni, przy czym prawidłowa jego interpretacja zależy od ustalenia zakresu ograniczeń w używaniu automatów, będących konsekwencją wprowadzonej regulacji.

Organ doszedł do wniosku, że przepisy ustawy o grach hazardowych, w tym jej art. 14 ust. 1, zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry, stanowią niedyskryminacyjne ograniczenie niektórych sposobów używania, czyli tzw. niedyskryminacyjne selling arrangements.

Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że przepisy art. 10 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE, zawierają tzw. klauzulę bezpieczeństwa, która zwalnia od obowiązku notyfikacji przez władze krajowe przepisów mieszczących się w zakresie tzw. klauzuli bezpieczeństwa. Uznał, że przepisy ustawy o grach hazardowych są przykładem zastosowania takiej właśnie klauzuli bezpieczeństwa, w rozumieniu Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2) oraz Dyrektywy 2006/123/WE, gdyż jej regulacje mają w swoim założeniu ograniczać i zapobiegać patologicznemu hazardowi, a także wielu innym zagrożeniom z nim związanym, między innymi oszustwom podatkowym i celnym, praniu brudnych pieniędzy itd.

Dyrektor Izby Celnej zwrócił również uwagę na to, że brak notyfikacji nie sprawia, że przepis techniczny traci swoją moc prawną w polskim porządku prawnym. Nawet jako przepis nienotyfikowany pozostaje przepisem obowiązującym, o czym jednoznacznie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. P 4/14 z dnia 11 marca 2015 r. orzekając, w zakresie pytania prawnego przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13 (dost. w CBOiS – www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W ocenie Trybunału, nie ulega wątpliwości, że notyfikacja nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego, zatem uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz legalizmu.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w świetle przepisów Dyrektywy 98/34/WE, orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE oraz orzecznictwa polskich sądów, obowiązek odmowy zastosowania nienotyfikowanego przepisu technicznego posiada charakter względny i uzależniony jest od charakteru ewentualnych przepisów technicznych oraz okoliczności sprawy. W ocenie organu, waga analizowanego zagadnienia, okoliczności sprawy oraz jej kontekst normatywny nie dają podstaw do odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, nawet jeśliby przepis art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych uznać za techniczny.

Na koniec organ odwoławczy, na poparcie swojego stanowiska o możliwości stosowania art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy o grach hazardowych, jako podstawy wymierzenia kary pieniężnej osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16 (dost. w CBOiS), w której Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż:

1. art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt. 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy;

2. urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.).

Wskazał też organ na wyrok TSUE, w sprawie nr C-303/15 w zakresie wykładni art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE i technicznego charakteru art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. W wyroku tym TSUE stwierdził mianowicie, że:

"Artykuł 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego w brzmieniu zmienionym na mocy dyrektywy 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego, nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji, w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu."

Tym samym, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa unijnego, ani krajowego.

Skarżąca skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na opisane na wstępie decyzje Dyrektora Izby Celnej, z dnia [...] i [...] stycznia 2017 r., wnosząc o ich uchylenie, jak również uchylenie poprzedzających je decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowań.

W jednobrzmiących skargach zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, poprzez jego zastosowanie wobec skarżącej w niniejszych sprawach, podczas gdy ww. przepis, wespół z zakazem wynikającym z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu Dyrektywy nr 98/34/WE i w konsekwencji braku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych i wskazanej regulacji technicznej Komisji Europejskiej - przepis ten nie może być stosowany wobec jednostek, a jednostka ma prawo powołać się przed organami administracji lub sądami na ten brak notyfikacji.

W uzasadnieniach skarg, powołano się przede wszystkim na wnioski, jakie zdaniem skarżącej, płyną z orzeczeń TSUE, wydanych w sprawach połączonych C-213/11, 214/11 i C-217/11 Fortuna i inn., w sprawie C-194/94 CIA Security International oraz w sprawie "węgierskiej" C-98/14.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o ich oddalenie.

Na rozprawie Sąd postanowił o połączeniu spraw z odrębnie wniesionych skarg na opisane na wstępie decyzje do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, w związku z brak jest podstaw do uwzględnienia skarg.

Na wstępie stwierdzić należy, co w zasadzie nie jest kwestionowane w skargach, że dokonana przez organy kwalifikacja spornych urządzeń jako automatów podlegających reżimowi ustawy o grach hazardowych jest prawidłowa. Ustalenia faktyczne poczynione na podstawie przeprowadzonego dowodu z protokołów eksperymentów oraz sprawozdań Laboratorium Celnego Izby Celnej nie budzą wątpliwości Sądu, co do charakteru przeprowadzanych na tych urządzeniach gier, odpowiadającego kryteriom z art. 2 ust 3 ustawy o grach hazardowych. Jak wynika z tych korelujących z sobą dowodów, przebieg gier oferowanych na rzeczonych automatach ma charakter losowy, a uzyskiwane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności grającego. Wynik gier na urządzeniach jest uzależniony wyłącznie od przypadku (programu sterującego grą), ponieważ prowadzący grę (gracz) nie decyduje o określonym wyniku. Zatrzymanie w zamierzonym układzie przez gracza obracających się bębnów z prędkością wielokrotnie przekraczającą ludzką percepcję, jest niemożliwe do przewidzenia. Niezależnie od tego, że opisane gry oferowane przez rzeczone automaty mają charakter losowy (losowość bezwzględna) i urządzane były w celach komercyjnych (inicjacja gry wymagała zakredytowania, a automat wstawiony był do lokali ogólnie dostępnych), co już samo w sobie spełnia definicję gry na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych (art. 2 ust 5 ustawy), to jak wykazały eksperymenty i badania spornych urządzeń, umożliwiały one uzyskiwanie zarówno wygranych pieniężnych jak i rzeczowych (art. 2 ust 3 i 4 ustawy o grach hazardowych).

Sąd nie dopatrzył się także błędów w ustaleniach organów i ich subsumpcji pod znamię podmiotowe deliktu administracyjnego z art. 89 ust 2 ustawy o grach hazardowych W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że urządzanie gier na automatach obejmuje działania podmiotów zaangażowanych w tego rodzaju procesy, polegające przede wszystkim na organizowaniu i pozyskiwaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, poprzez umożliwienie ich sprawnego funkcjonowania, wypłacaniu wygranych pieniężnych oraz czynności związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ewentualnie jego szkoleniem. Chodzi zatem o aktywny i istotny udział danego podmiotu w procesie urządzania gier na automatach, a dotyczący stworzenia technicznych, ekonomicznych czy organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia. Co jednak należy podkreślić, dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry hazardowe" wystarczające jest przypisanie temu podmiotowi nawet niewielkiego wycinka z opisanej aktywności, bowiem zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności" gospodarczej, gdyż jest od niego węższe (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2210/16 – dost. w CBOiS). W sytuacji, gdy poszczególne, opisane wyżej warunki zapewniają odrębne podmioty, można mówić o ich współudziale w procederze nielegalnego urządzania gier na automatach.

Przenosząc te uwagi ogólne w realia przedmiotowych spraw stwierdzić należy, kwalifikacja skarżącej jako podmiotu urządzającego gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, nie budzi wątpliwości Sądu. Wskazują na to wprost postanowienia umów o wspólnym przedsięwzięciu i umów dzierżawy, z których wynika, że to skarżąca będzie wykorzystywała przedmiot dzierżawy na zainstalowanie i eksploatację urządzeń. Bezspornym jest, że z tytułu realizacji umów skarżąca czerpała zyski z urządzanych gier na automatach. Z prawidłowo dokonanych ustaleń przez organy wynika zatem, że skarżąca jako właściciel automatów organizowała urządzanie gier na w/w automatach, wyszukując odpowiednie miejsce eksploatacji, dostarczając te urządzenia w wyszukane miejsca gdzie były one publicznie udostępniane, ponosząc koszty transportu, konserwacji, serwisu, napraw, zlecając comiesięczne rozliczenia, opłacając czynsz posiadaczowi lokalu, osiągając określone zyski z tego tytułu.

Podtrzymując zarzuty naruszenia przepisów art. 14 ust 1 i art. 6 ustawy o grach hazardowych wskutek ich zastosowania, pomimo nie dopełnienia wymogu uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, pomija skarżąca, na co zwrócił z kolei uwagę organ odwoławczy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., w sprawie o sygn. II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Pogląd jakoby niedopełnienie procedury notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej uniemożliwiało stosowanie jakichkolwiek przepisów zawartych w tym akcie prawnym, czy też że wszystkie przepisy zawarte w tym akcie mają charakter "techniczny", nie znajduje uzasadnienia choćby w świetle wyroku TSUE z dnia 13 października 2016 r., w sprawie C 303/15, który przesądził, że badany w sprawie art. 6 ust 1 ustawy o grach hazardowych nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu. Stanowisko skarżącego o "techniczności" przepisu art. 6 ust 1 ustawy o grach hazardowych, w rozumieniu przywołanej Dyrektywy, a co za tym idzie o jego niestosowalności w niniejszej sprawie, jest zatem chybione.

Zaznaczenia wymaga, że art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jeżeli skład sądzący, tak jak w niniejszej sprawie, nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 P.p.s.a., to treścią uchwały składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego jest związany i obowiązany jest respektować wyrażone w niej stanowisko.

Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje nie naruszają wskazanych w skargach przepisów prawa, a zatem skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlegają oddaleniu.