Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 702/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 01 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy F. z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej Z. G. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 702/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy F. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Ostatnio wymienionym rozstrzygnięciem odmówiono nakazania H. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego rowu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] we wsi F. T. Identyczne rozstrzygnięcie zawarto w punkcie 2. decyzji w stosunku do Z. M. właściciela działki nr [...].

Powyższe orzeczenia zostały wydane w postępowaniu wszczętym na wniosek Z. G. z dnia 14 kwietnia 2009 r. (właścicielki działek nr [...], położonych we wsiach S. i F. T.). Zgłosiła ona fakt zgromadzenia się na jej działce nr [...] wody o objętości trzy razy większej niż w roku 2008, czego przyczyną, jak wskazała, może być zasypanie rowu przez H. Ż. na działce nr [...] i spływ wody z działki nr [...] wykonanym przez Z. M. drenem. Oświadczyła, że z jej działki nr [...] nie ma żadnego odpływu.

Po przeprowadzeniu oględzin i przesłuchaniu szeregu świadków Wójt Gminy F. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił nakazania H. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego rowu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...]. Organ ten wskazał, że pod koniec 2008 r. H. Ż. zakopała rów na swojej działce nr [...], jednak tym działaniem nie naruszyła stosunków wodnych i nie spowodowała szkód na gruntach sąsiednich. Jak wynika z zeznań świadków, grunty na działce nr [...] od dawna były podmokłe, a na mapach pomiędzy trasą rowu na działce nr [...] a trasą na działce nr [...] istnieje przerwa. Ponadto rów na działce nr [...] nie ma połączenia z istniejącym na niej nieużytkiem, czyli nie ma żadnego odpływu, co w zeznaniach potwierdzili świadkowie. Działki o nr [...] i nr [...] nie figurują w ewidencji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i brak jest dokumentacji technicznej określającej podstawowe parametry rowów, co uniemożliwia bezbłędne odtworzenie ich gabarytów i wyklucza nałożenie obowiązku w tym zakresie z uwagi na jego niewykonalność.

Organ I instancji zwrócił też uwagę na toczący się od 2008 r. spór pomiędzy wnioskodawczynią oraz H. Ż. dotyczący stosunków wodnych na sąsiednich działkach nr [...] i nr [...]. Był on już przedmiotem innego postępowania, w którym po ustaleniu, że Z. G. częściowo za pozwoleniem sąsiadki, pogłębiła rów znajdujący się na jej działce nr [...] i działce H. Ż. nr [...] – decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. odmówiono tej pierwszej nakazania przywrócenia stanu poprzedniego wskazując, że jedyne szkody jakie wywołała robotami na terenie sąsiadki powstały wskutek wjazdu ciężkiego sprzętu i nie mogą one być przedmiotem postępowania dotyczącego stosunków wodnych. Decyzja ta stała się ostateczna bez zaskarżenia. Po upływie kilku miesięcy od jej wydania Z. G. złożyła przedmiotowy wniosek z dnia 14 kwietnia 2009 r., inicjujący niniejsze postępowanie.

W wyniku odwołania wniesionego przez Z. G. od decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., SKO w S. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymało ją w mocy akceptując jako prawidłowe, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, niestwierdzenie przez organ I instancji zmian stanu wody na gruntach wywołanego zasypaniem rowu na działce nr [...] przez jej właścicielkę oraz szkody na gruntach Z. G. spowodowanej działaniem H. Ż. Zdaniem SKO Wójt prawidłowo ustalił, że rów na działce nr [...] nie miał nigdy odpływu do bagna na tej działce i nie był też połączony z rowem na działce nr [...]. Również, w ocenie tego organu, nie miało poparcia w materiale dowodowym twierdzenie, że zasypanie rowu na działce nr [...] zatrzymało odpływ wód z działki nr [...], bowiem nie jest możliwy naturalny odpływ wody z działki niżej położonej na działkę usytuowaną wyżej. W opinii SKO w okolicznościach sprawy nie miał zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Obydwie decyzje (Wójta i SKO), wydane na skutek wniosku Z. G. z dnia 14 kwietnia 2009 r., zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2009 r. w sprawie II SA/Bk 587/09. Sąd sprecyzował, że spór w sprawie dotyczy zasypania rowu wcześniej pogłębionego przez skarżącą na działce H. Ż. nr [...], przebiegu rowów na działkach wymienionej i Z. G. oraz tego czy rowy te były lub są wzajemnie połączone. Ocenił, że tak określony przedmiot sporu powinien podlegać załatwieniu w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Sąd podzielił jako prawidłowe ustalenie, iż z zakopania rowu na własnej działce przez H. Ż. nie można czynić jej zarzutu, bowiem rów wykopano ostatecznie bez jej przyzwolenia. Zwrócił też uwagę na utrudnienia w odwodnieniu działki nr [...] z uwagi na jej położenie (niżej niż sąsiednie). Skład orzekający powziął jednak wątpliwości, czy H. Ż. zasypała tylko rów wcześniej bezprawnie wykopany, czy też zasypała również część rowu, który istniał wcześniej na działce nr [...]. Z uwagi na to, że skarżąca konsekwentnie, w odwołaniu i w skardze, podnosiła całkowite zasypanie rowu, rozstrzygnięcia, zdaniem sądu, wymagało co konkretnie zostało zasypane. Założenie, że wymieniona zasypała również rów istniejący wcześniej może bowiem uzasadniać tezę o doprowadzeniu do szkodliwej zmiany stanu wody na gruncie, w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy, polegającej chociażby na tym, że w wyniku zasypania rowu stan podtopienia na gruncie skarżącej trwa na wiosnę dłużej niż zwykle, co uniemożliwia prowadzenie prawidłowej uprawy gruntu rolnego czy też szkodliwie wpływa na budynki i budowle posadowione na gruncie. Również sąd wskazał na brak jednoznacznych ustaleń zakresu przedmiotowo - podmiotowego sprawy i rozstrzygnięcia całości sporu, mimo że Z. G. wskazywała na spływanie wody z działki nr [...] będącej własnością Z. M. na jej działkę nr [...]. Wprawdzie w uzasadnieniach decyzji jest odniesienie do tej kwestii, to jednak jednoznacznie jej nie rozstrzygnięto. Sąd nakazał ustalenie okoliczności powyżej wskazanych.

W ponownie prowadzonym postępowaniu (po wyroku WSA w Białymstoku z dnia 12 listopada 2009 r.) Wójt Gminy F. wydał decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. powołaną na wstępnie niniejszego uzasadnienia. W postępowaniu ją poprzedzającym dwukrotnie przeprowadzono oględziny (20 kwietnia i 01 czerwca 2010 r.) w obecności stron i przedstawicieli Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. Stwierdzono wielkie rozlewisko wokół rowu na gruntach ornych i nieużytkach działki nr [...]. Na działce nr [...] stwierdzono występowanie porośniętej trawą i koniczyną bruzdy po wcześniej wykopanym i zasypanym rowie, w której nie widać oznak wody. Woda w umiarkowanej ilości stała w niżej położonej części działki, w tzw. nieużytku. Organ uznał za najbardziej wiarygodne zeznania małżonków W., którzy twierdzili, że na długości około 30m od granicy z działką nr [...] był rów o głębokości około 1 m, w którym wiosną zbierała się woda. F. W. przeorywał rów ułatwiając spływ wody do pobliskiego bagna. Zeznania pozostałych świadków nie były jednoznaczne. Twierdzili m.in. że w rowie na działce nr [...] zbierała się na wiosnę woda, że nie miał odpływu do bagna, że mógł mieć głębokość około 1 m lub był głębszy. Świadkowie wskazywali również, że woda zbierała się także na działce nr [...], inni twierdzili, że około 30 lat wstecz tej wody nie było.

W oparciu o powyższy materiał dowodowy organ ustalił, że H. Ż. zasypała na swojej działce nr [...] część rowu wykopaną przez Z. G., a także rów wcześniej istniejący. Nie dało się natomiast ustalić jakiej był on głębokości przed pogłębieniem oraz czy łączył się z rowem na działce nr [...]. Przesądzono natomiast, że część działki nr [...] leży na obniżonym terenie i zawsze zbierała się tam woda (co jest widoczne na mapie), w odróżnieniu od części tej działki położonej wyżej. Obydwa rowy powstały kilkadziesiąt lat temu w celu zebrania wiosennych roztopów, a nie w celu odprowadzenia wody do zbiornika, co byłoby niemożliwe z uwagi na ukształtowanie terenu oraz brak połączenia rowu na działce nr [...] z nieużytkiem na niej. Oceniono w oparciu o powyższe okoliczności, że nakazanie H. Ż. wykopania rowu głębokości 1 m, a więc prawdopodobne przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [...], nie spowodowałoby zmniejszenia ilości wody na działce nr [...], bowiem rowy nie były połączone, rów z działki nr [...] nie miał odpływu na działkę nr [...], ale też nie mógł odprowadzać wody z tej ostatniej na dalsze działki z uwagi na ich wyższe położenie. Stwierdzono, że podmokłość części gruntów działki nr [...] wynika z naturalnego ukształtowania terenu i nie została spowodowana szkodliwym działaniem sąsiadów.

W kwestii wpływu stosunków wodnych działki nr [...] należącej do Z. M. na działkę nr [...] stanowiącą własność Z. G. poczyniono następujące ustalenia. W trakcie oględzin w dniu 13 maja 2009 r. stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się nieużytek graniczący z nieużytkiem na działce nr [...] znajdującym się w naturalnym zagłębieniu mogącym gromadzić wodę. Jesienią 2008 r. Z. M. zakopał na swoim terenie rowek i położył w jego miejscu dren odprowadzający wodę do nieużytku na własnej działce. Na pozostałej, zasianej części działki nr [...] nie występują bagna, z których można by spuszczać wodę. Oględziny przeprowadzone w dniach 20 kwietnia i 01 czerwca 2010 r. nie doprowadziły do ustalenia, że z drenu spływa woda, mimo że w poprzedzających dniach występowały obfite opady deszczu. Stwierdzono natomiast, że na działkę nr [...] woda spływa samoistnie z wykopu jamistego kończącego rów pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Na podstawie powyższych okoliczności ustalono, że również Z. M. nie dokonał zmiany stosunków wodnych na własnych działkach w sposób powodujący szkody dla działek Z. G.

W ocenie Wójta rozlewisko na gruntach uprawnych i nieużytkach działek nr [...] spowodowane zostało naturalnym ukształtowaniem terenu i długotrwałymi, nadmiernymi opadami, skutkującymi zbieraniem się wody w nieużytkach. Zwrócono uwagę na obfitość opadów śniegu, ulewne deszcze w maju i czerwcu, podniesienie poziomu wód rzek i lokalne podtopienia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. G. kwestionując ją w całości i zarzucając organowi błędne ustalenia stanu faktycznego, w tym naruszenie przede wszystkim art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa oraz bezpodstawną odmowę zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Wskazała na dowolność ustaleń, że zasypanie w całości rowu na działce nr [...] nie ma znaczenia dla stanu wody na działce nr [...] w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że rów o głębokości 1 m na działce nr [...] istniał. Zakwestionowała jakoby bez znaczenia pozostawało również ułożenie drenu przez Z. M. W jej ocenie czynności te zostały wykonane samowolnie i wymaga zbadania ich wpływ na stan wody na należących do niej działkach nr [...].

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ wyłożył zasady stosowania przepisu art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego wskazując, że nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom może nastąpić tylko, gdy zostanie ustalone, że nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej lub ze źródeł i że jest ona szkodliwa dla gruntów sąsiednich. Analizując materiał dowodowy SKO dokonało ustaleń identycznych jak organ I instancji stwierdzając, że naturalne ukształtowanie terenu sprzyja gromadzeniu się wody na działce Z. G., a pofałdowanie tego terenu uniemożliwia ustalenie, z których konkretnie sąsiednich działek spływa woda na działkę nr [...], położoną w obniżeniu terenu. Wskazało, że powstaniu rozlewiska mogły sprzyjać takie czynniki jak zgromadzenie dużej ilości wody w 2009 r., śnieżna zima powodująca obfite topnienia i długotrwałe oraz ulewne deszcze. W tych okolicznościach oceniono, że szkoda wywołana gromadzeniem się wody na działce nr [...] nie jest spowodowana zakopaniem rowu przez H. Ż. na własnej działce nr [...].

Również organ odwoławczy poczynił identyczne ustalenia dotyczące wpływu stanu wody na działce nr [...] na stan wody na działkach nr [...] i [...]. Stwierdził, że na obydwu znajdują się nieużytki graniczące ze sobą i takie naturalne ukształtowanie terenu powoduje zbieranie się w nich wody i możliwość naturalnego przepływu. Zatem ułożenie drenu i zakopanie rowku przez Z. M. nie zmieniło dotychczasowego stanu rzeczy, a jedynie pozwoliło właścicielowi na przejazd sprzętem rolniczym. Woda w nieużytkach działek nr [...] i [...] utrzymywała się w ich granicach nie powodując szkody dla gruntów Z. G.

Stwierdzono również, że wykopanie rowu i założenie drenu bez stosownych zezwoleń nie jest przedmiotem sprawy i nie wymaga rozstrzygnięcia, tym bardziej że leży poza kompetencjami organu orzekającego na podstawie art. 29 prawa wodnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Z. G. zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa oraz bezpodstawną odmowę zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Identycznie jak w odwołaniu stwierdziła, że skoro na mapach jest widoczny rów na działce nr [...] oraz jego istnienie potwierdzają świadkowie, to ustalenie braku wpływu zasypania rowu na stosunki wodne na jej działce nie znajduje podstaw. Jej zdaniem nie oceniono należycie faktu samowolnego zasypania rowu i położenia rury drenażowej. W pozostałym zakresie skarga zawiera przywołanie treści art. 29 Prawa wodnego i przepisów Kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podkreślił brak konieczności zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego w stosunku do H. Ż. i Z. M. z uwagi na brak szkody na gruntach skarżącej wywołanych ich działaniami.

Podczas rozprawy w dniu 01 lutego 2011 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z mapki wysokościowej oraz rozważenie konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez organ, który powinien wydać decyzję korzystając z opinii niezależnego rzeczoznawcy oraz przeanalizować powtórnie zeznania wszystkich świadków przesłuchanych już w postępowaniu administracyjnym. Złożyła dokumentację fotograficzną na okoliczność stanu wód na jej działce w miesiącach sierpień i wrzesień 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem w kontrolowanym postępowaniu naruszono przede wszystkim przepisy procedury administracyjnej dotyczące obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, który to obowiązek wynika z art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa. Zdaniem sądu mogło to mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Uchylenie obydwu zaskarżonych decyzji wynika z naruszeń przepisów tak przez organ pierwszo, jak i drugoinstancyjny oraz z niezbędności dla końcowego załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Dlatego zastosowanie znalazł art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a.

Ustalony w sposób niepełny stan faktyczny spowodował przedwczesne zastosowanie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), a zatem i naruszenie tego przepisu w obydwu instancjach (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.).

Sprawa była już przedmiotem kontroli tutejszego sądu, który wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r. w sprawie II SA/Bk 587/09 uchylił poprzednio wydane decyzje. W jego uzasadnieniu polecono ustalenie zakresu zakopania rowu przez H. Ż. na działce nr [...] i ustalenie wpływu na stan wód na działkach Z. G. - prac wykonanych przez Z. M. na własnej działce nr [...] (związanych z założeniem drenu).

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania zawarte w poprzednim wyroku wydanym w tej samej sprawie wiążą zarówno organ, jak i sąd ponownie tę sprawę rozpoznające. Zdaniem obecnego składu powtórne postępowanie wyjaśniające, w szczególności dwukrotne oględziny w dniach 20 kwietnia 2010 r. i 01 czerwca 2010 r., zmierzało w prawidłowym kierunku wytyczonym w sprawie II SA/Bk 587/09 tj. do ustalenia faktycznych powodów wzmożonego utrzymywania się stanu wysokiej wody na działkach Z. G., w szczególności na działce nr [...]. Ustalono, że H. Ż. zakopała rów nie tylko w części pogłębionej przez sąsiadkę G., ale też jego część wcześniej istniejącą. Również ustalono powstanie dużego rozlewiska na działce nr [...], brak spływu wody drenem z działki nr [...] na działkę nr [...], występowanie nieużytków gromadzących wodę na granicach działek nr [...], obniżony w stosunku do terenów sąsiednich poziom działki nr [...]. Jednak zdaniem sądu przedwcześnie wyprowadzono wnioski o braku podstaw do nakazywania H. Ż. i Z. M., na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego, wykonywania jakichkolwiek prac przywracających poprzedni stan na należących do nich działkach.

W przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest wyjątkowo skomplikowany. Prawidłowe rozstrzygnięcie o skutkach zakopania rowu przez H. Ż. oraz skutkach ułożenia drenu przez Z. M. obejmuje bowiem konieczność szerszego spojrzenia na stan i poziom gruntu oraz poziom i sposób odprowadzania wód występujące na tym terenie jeszcze przed podjęciem przez strony działań mających na celu, ich zdaniem, polepszenie stosunków wodnych na graniczących ze sobą działkach. Wymaga również fachowej oceny stan zaistniały obecnie.

Niewątpliwie sporny teren jest znacznie zróżnicowany wysokościowo. Ta różnica poziomów, nawet w obrębie jednej działki, stwierdzona została podczas kilkukrotnych oględzin wzrokowych oraz wynika z mapy wysokościowej przedłożonej przez skarżącą na rozprawie, a znajdującej się również na k. 143 akt administracyjnych (którą organ wziął pod uwagę w rozstrzygnięciu jako część materiału dowodowego). Przedmiotowe ukształtowanie terenu z pewnością nie pozostaje bez wpływu na odprowadzanie i poziom występującej na tym terenie wody. Wskazać też trzeba, że z uwagi na brak zarejestrowania spornych rowów na działkach nr [...] i [...] w ewidencji melioracji i urządzeń wodnych oraz występujące rozbieżności w zeznaniach przesłuchanych świadków, powstała trudność w jednoznacznym ustaleniu pierwotnego charakteru rowów jako odpływowych, przepływowych czy tylko odstojnikowych (zbierających), a także ich wzajemnego oddziaływania lub jego braku. Z pewnością nie ułatwia ustaleń w tym przedmiocie sprzeczność w twierdzeniach skarżącej i uczestniczki postępowania H. Ż. co do roli rowu na działce nr [...] i jego połączenia z rowem na działce nr [...]. Pierwsza z nich twierdzi, że rowy były połączone i służyły odprowadzaniu wody z działki nr [...], przez działkę nr [...] i następne, do rzeki Z. Natomiast zdaniem uczestniczki takiego połączenia nie było, a rowy, zwłaszcza rów na działce nr [...], pełniły rolę wyłącznie urządzeń zbierających wiosenne wody roztopowe. Wydaje się to prawdopodobne zważywszy na ukształtowanie terenu wynikające z powoływanej mapy wysokościowej. Zwraca też uwagę rozmiar pogłębienia wykonanego przez Z. G. na działkach nr [...] i [...]. Zdaniem sądu istnieje wysokie prawdopodobieństwo dotarcia tymi pracami do wód gruntowych i ich uwolnienie, co nie mogło pozostać bez wpływu na ogólny stan i poziom wód na działkach (zwraca na to uwagę ekspertyza w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., vide k. 51 akt tej sprawy).

Zdaniem sądu zgromadzony do tej pory materiał dowodowy był niewystarczający do powzięcia przez organy jednoznacznego ustalenia o braku wpływu zakopania rowu na działce nr [...] przez H. Ż. na stan wód na terenie sąsiednim nr [...] oraz braku wpływu działań Z. M., polegających na spłyceniu rowu i położeniu drenu na działce nr [...], na stan wody na działce nr [...] i sąsiednich. Wobec przedstawionego wyżej, skomplikowanego stanu faktycznego sprawy, wyjaśnienie sporu dotyczącego stanu i kształtowania się poziomu wód gruntowych i powierzchniowych na nieruchomościach skarżącej, a także rozstrzygnięcie sprawy na podstawie normy prawnej z art. 29 ust. 3 prawa wodnego w oparciu o dostępny materiał dowodowy - przekraczało doświadczenie i wiedzę pracowników organu I i II instancji. Wymagało bowiem sięgnięcia do wiedzy specjalnej w postaci opinii biegłego z zakresu hydrologii i stosunków wodnych. Jest to konieczne, zwłaszcza że istnieje wyraźna różnica stanowisk skarżącej i uczestniczki postępowania co do znaczenia prac wykonanych przez tą ostatnią dla systemu odprowadzania i regulowania stanu wody na działce nr [...]. Również wiedzy specjalnej wymaga ocena stosunków wodnych na działce nr [...] i ich wpływu, po wprowadzeniu drenu, na teren działek skarżącej. Przedmiotowa opinia wydaje się być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu lub braku związku przyczynowego między ustalonym faktem zasypania przez uczestniczkę H. Ż. rowu na jej działce nr [...] i ułożenia przez Z. M. drenu a utrzymywaniem się znacznych rozmiarów rozlewisk na działce nr [...]. Wiedza i doświadczenie życiowe pracowników organu nie zawsze jest wystarczające do właściwej oceny sprawy z punktu widzenia normy zawartej w art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Wymaga ona ustalenia, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie i czy ta zmiana spowodowała szkodę dla gruntów sąsiednich. W sprawie niniejszej nie jest to możliwe w oparciu tylko i wyłącznie o wiedzę ogólną i oględziny wzrokowe terenu, a wymaga sięgnięcia do wiedzy fachowej, do specjalistycznych wyliczeń i pomiarów, badań i analiz, których wykonanie należy powierzyć osobie posiadającej szczególne wiadomości w tym zakresie. Również w orzecznictwie zwraca się uwagę, że rozstrzygnięcie sprawy ze stosunków wodnych przekracza często wiedzę ogólną i wymaga wiedzy z zakresu szeroko pojętej hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych (vide wyroki WSA w Białymstoku z dnia 15.06.2010 r., II SA/Bk 300/10, Lex nr 668547, WSA w Lublinie z dnia 08.04.2010 r., II SA/Lu 761/09, Lex nr 668602, WSA we Wrocławiu z dnia 30.04.2009 r., II SA/Wr 669/08, Lex nr 530466).

W sprawie niniejszej zatem należało dopuścić dowód z opinii biegłego. Powinien on odpowiedzieć na następujące pytania: jak kształtuje się poziom terenu działek nr [...], zwłaszcza chodzi o działki nr [...] (w granicach tych działek i na ich zetknięciu), jaki wpływ na stan i poziom wód powierzchniowych i gruntowych mają różnice wysokościowe terenu, jakie znaczenie dla systemu odprowadzania wód na terenie działek skarżącej i działki uczestniczki postępowania H. Ż. miał niezaewidencjonowany rów zakopany przez uczestniczkę, czy jego pogłębienie do maksymalnie 3 m, a następnie zakopanie miało wpływ na sposób odprowadzania lub zatrzymywania (gromadzenia) wody na działce nr [...], czy mogło dojść do uwolnienia wód gruntowych oraz czy istnieje obecnie konieczność przywrócenia stanu poprzedniego tego rowu (mając na uwadze, że miał on prawdopodobną głębokość do 1 m), ewentualnie czy przywróci to sytuację hydrologiczną działki nr [...] do stanu poprzedniego, czy w ogóle istnieje możliwość zniwelowania wzmożonego gromadzenia się wody na działce nr [...] poprzez wykonanie prac dotyczących rowu na działce nr [...]. Dokonując analizy biegły powinien uwzględnić zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, zeznania świadków, wyniki oględzin, mapę wysokościową, w tym również akta sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2008 r., zwłaszcza wykonaną w niej ekspertyzę. Wydaje się również konieczne przeprowadzenie przez biegłego własnej wizji w terenie. Opinia powinna także uwzględniać treść przepisu art. 29 ust. 3 prawa wodnego.

Dopiero po przeprowadzeniu w pełnym zakresie postępowania dowodowego, obejmującego brakujący zdaniem sądu dowód z opinii biegłego, organ będzie mógł przystąpić do oceny zgromadzonego materiału w jego całokształcie. Dokonana natomiast w sprawie niniejszej ocena dowodów niekompletnych i niepełnych naruszała art. 80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Reasumując, postępowanie wyjaśniające powinno zostać powtórzone w szerszym niż dotychczasowy zakresie, przy wykorzystaniu wszelkich środków dowodowych, zwłaszcza opinii biegłego. Pozwoli to na wydanie rozstrzygnięcia opartego na wszechstronnym obrazie stanu faktycznego i jego wyczerpującej ocenie, którą przedstawią organy w uzasadnieniach decyzji sporządzonych zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

W punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy.

Zwrot kosztów postępowania zasądzono od organu na rzecz skarżącego na podstawie art. 200 tej ustawy.