Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1974/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3443/14 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2014 r. nr [..]w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3443/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2014 r. nr [..]w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 24 września 2012 r. nr [..], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), stwierdzającej, że nieruchomości położone w obrębie [..]oraz w obrębie [..], stanowiące byłą własność L.S., nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Zdaniem Wojewody, materiał zgromadzony w sprawie bezsprzecznie wskazuje, że nieruchomości, o których mowa wyżej zostały przejęte na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej, zatem właściwa jest droga postępowania sądowego. Organ podał, że Wojewódzki Urząd Ziemski w Gdańsku w zaświadczeniu z dnia 29 lipca 1946 r. Zn.spr. Pr. 1/46/46, wydanym w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [..]Tom I karta 1, oraz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [..]w zaświadczeniu z dnia 3 czerwca 1958 r. nr [..], wydanym w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [..]Tom I karta 3, stwierdziły że przedmiotowe nieruchomości zostały przejęte na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu P.K.W.N. z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Archiwum Państwowe w Gdańsku nadesłało wykaz gospodarstw poniemieckich po V.D., a obsadzonych przez repatriantów i przesiedleńców przed dniem 1 sierpnia 1945 r. w powiecie [..]. Wykaz obejmuje gospodarstwo poniemieckie V.D. L.S. w gromadzie [..]gm. [..]. Organ podał, że do oceny prawnej zaświadczeń wydawanych w stosunku do nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt b dekretu właściwe są jedynie sądy powszechne - por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1997 r. sygn. akt III KKO 7/97 (OSNP 1998/18/554), wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 1997 r. sygn. akt ACa 332/97 (OSAŁ 1997/3/141).

Dodatkowo wskazano, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z dnia 9 października 2001 r. [..]skierowanym do wnioskodawcy wskazało na możliwość dochodzenia swoich praw do nieruchomości, przejętej na mocy art. 2 ust. 1 pkt b dekretu, w postępowaniu sądowym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.S..

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 17 października 2014 r. nr [..], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 września 2012 r.

W uzasadnieniu Minister podał, że wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt XVI Ca 150/12 Sąd Okręgowy w Gdańsku uchylając wyrok Sądu Rejonowego oddalający powództwo M.S. o wydanie nieruchomości i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zobowiązał Sąd I instancji, stosownie do art. 177 § 2 kpc do zakreślenia stronie powodowej terminu do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie w trybie § 5 i 6 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - postępowania administracyjnego w sprawie nieruchomości L.S.. M.S. wniosek taki złożył pismem z dnia 12 czerwca 2012 r.

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewoda Pomorski prawidłowo ustalił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nieruchomości [..]i [..], stanowiące własność L.S., przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej. Wskazuje na to zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Gdańsku z dnia 29 lipca 1946 r., Zn. spr. Pr. 1/46/46 oraz zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [..]z dnia 3 czerwca 1958 r., nr [..], będące podstawą prawną wpisu Skarbu Państwa, jako właściciela w księdze wieczystej nieruchomości.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu, na cele reformy rolnej przejmowano nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie - Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej.

W aktach sprawy znajduje się wykaz gospodarstw poniemieckich po Volksdeutsch, obsadzonych przez repatriantów i przesiedleńców przed dniem 1 sierpnia 1945 r. w powiecie [..]. Wykaz ten obejmuje gospodarstwo poniemieckie L.S. w gromadzie [..]gm. [..]. Ponadto w aktach sprawy nie ma dokumentów wskazujących na inną niż w/w podstawę prawną przejęcia nieruchomości.

Minister, odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu wskazał, że byłby on zasadny w sytuacji odrzucenia pozwu przez sąd powszechny na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd odrzuca pozew jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Odrzucenie pozwu oznacza odmowę udzielenia sądowej ochrony prawnej zawartemu w pozwie roszczeniu powoda bez zajęcia merytorycznego stanowiska co do zasadności (bezzasadności) tego roszczenia w świetle norm prawa materialnego. W niniejszej sprawie, mamy do czynienia z inną sytuacją, a mianowicie wskazaniem przez sąd okręgowy kwestii prejudycjalnej z art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygniecie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej.

Minister stwierdził, że w takiej sytuacji organ administracji publicznej ma pełną swobodę w ocenie swojej właściwości do rozpoznania sprawy i ewentualnie wskazania przeszkód do wydania merytorycznego orzeczenia. Wojewoda Pomorski, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wskazującym podstawę przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zasadnie umorzył zdaniem Ministra postępowanie w sprawie.

Za bezzasadny uznał Minister zarzut naruszenia art. 66 § 4 k.p.a. Wojewoda Pomorski nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia postępowania, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, w sprawie podpadania nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, bowiem nieruchomości nie przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie w/w przepisu.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2014 r. nr [..]stała się przedmiotem skargi M.S., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazał, że w sprawie jest bezsporne, iż obie wymienione nieruchomości przejęte zostały na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Potwierdzają to zaświadczenia: 1) Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Gdańsku z dnia 29 lipca 1946 r. Zn. spr. Pr. 1/46/46, wydane w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [..]Tom I karta 1, oraz 2) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [..]z dnia 3 czerwca 1958 r. nr [..], wydane w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [..]Tom I karta 3, będące podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela i wskazujące, jako podstawę przejęcia art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z akt sprawy nie wynika też, aby w obrocie prawnym funkcjonowało prawomocne orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające, że nie nastąpiło przejście z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu. Nie można przyjąć, że takim orzeczeniem jest wyrok Sądu Rejonowego w [..]sygn. akt IC 257/10 wydany w sprawie z powództwa M.S. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych oraz T.K. K. i R.P. o wydanie, albowiem został on uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt XVI Ca 150/12 i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Samo stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2012 r., że akceptuje ustalenia Sądu Rejonowego, który wykluczył, aby mogło dojść do skutecznego przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu nie oznacza, że strona dysponuje prawomocnym wyrokiem ustalającym, że takie przejście własności na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu nie nastąpiło. Okoliczność, że ocena prawna Sądu Okręgowego wiąże w tym zakresie Sąd Rejonowy, który ponownie będzie rozpoznawał sprawę (art. 386 § 6 k.p.c.) nie zmienia tego, że w chwili rozpatrywania przez organ administracji publicznej wniosku dotyczącego podpadania nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w obrocie prawnym nie było prawomocnego wyroku przesądzającego, że nie nastąpiło przejście własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu (art. 366 k.p.a.).

Skoro zatem, w chwili rozpatrywania przez organ administracji publicznej wniosku M.S. opartego na przepisie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), strona nie dysponowała prawomocnym rozstrzygnięciem sądu powszechnego w zakresie ustalenia nieistnienia przejścia nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, a Skarb Państwa jako właściciel ujawniony został na podstawie zaświadczeń wskazujących art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, to organ nie miał możliwości prowadzenia merytorycznego postępowania administracyjnego (postępowania co do istoty sprawy, a więc rozstrzygania o uprawnieniu lub obowiązku wnioskodawcy) zmierzającego do ustalenia, czy nieruchomości podpadały pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Zagadnienie dotyczące przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej było już przedmiotem rozważań zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego (v. wyrok SN z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt II CSK 174/10, LEX nr 621141; wyrok SN z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt IV CSK 229/13, LEX nr 1438652; wyrok SN z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II CSK 34/11 LEX nr 1027163).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 890/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, że do czasu rozstrzygnięcia kwestii własności Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu przez sąd powszechny, bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia czy nieruchomość podpadała jeszcze pod inne przepisy dekretu, w szczególności art. 2 ust.1 lit. e tego aktu prawnego.

W ocenie Sądu I instancji, organy nie naruszyły ani art. 6, ani art. 7, czy art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. W sprawie nie można też mówić o naruszeniu art. 66 § 4 k.p.a. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów, organ nie może zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy.

Organ administracji publicznej nie zwrócił w tej sprawie podania stronie i nie wskazał, że gdy mowa o sprawach rozpatrywanych na podstawie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu (podpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu) właściwy jest sąd powszechny. Organ stwierdził jedynie (prawidłowo), że sąd powszechny właściwy jest w sprawie kwestionowania tytułu własności Skarbu Państwa ujawnionego na podstawie zaświadczeń wskazujących jako podstawę przejęcia nieruchomości przepis art. 2 ust. 1 lit. b dekretu.

Sąd I instancji podkreślił, że skoro tytuł własności Skarbu Państwa uzyskany na wyżej wymienionej podstawie nie został skutecznie zakwestionowany (brak prawomocnego wyroku sądu powszechnego w tym przedmiocie), to zasadnie organ administracji przyjął, że brak jest możliwości rozstrzygania co do istoty w postępowaniu na podstawie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu (art. 2 ust. 1 lit. e dekretu) i zasadnie zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Sąd I instancji dodał, iż okoliczność, że sąd powszechny zobowiązał stronę do wszczęcia postępowania przed organem administracji publicznej na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, pozostaje poza jego oceną. Poza oceną Sądu pozostaje też to, w jaki sposób strona dochodzi swoich praw przed sądem powszechnym, wybierając określony środek prawny. Powyższe w żadnym razie nie może być natomiast traktowane jako naruszenie przez organ administracji publicznej zasady pogłębiania zaufania jednostki do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.S., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w granicach skargi, tj. podniesionych zarzutów i przytoczonych okoliczności faktycznych, w szczególności brak odniesienia się do niekwestionowanej przez organy administracji okoliczności rehabilitacji L.S. przez złożenie deklaracji wierności Narodowi i demokratycznemu Państwu Polskiemu w dniu 25 sierpnia 1945 r., która to okoliczność powoduje, iż nieruchomość L.S. nie mogła zostać przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

2) 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji tego, co było przedmiotem sprawy, a mianowicie ustalenie czy nieruchomości stanowiące byłą własność dziadka skarżącego podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

3) art. 3 § 2 pkt. 1) p.p.s.a. w zw. z art. 66 § 4 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez odmowę udzielenia skarżącemu ochrony prawnej oraz bezzasadne uchylenie się od realizacji nałożonej przez przepis szczególny kompetencji (§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia 6 września 1944 r.), a w efekcie umorzenie postępowania oraz odmowę wydania decyzji w sprawie ustalenia, że nieruchomość nie podpada pod przepis art. 2 ust 1 pkt e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w sytuacji, gdy dla ustalenia przedmiotowej kwestii wyłącznie właściwa jest droga postępowania administracyjnego, a sąd powszechny uprzednio uznał się niewłaściwy dla ustalenia okoliczności, iż nieruchomość, która stanowiła własność L.S. położona w obrębie [..], objęta prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tczewie dawną księgą wieczysta KW [..]I Karta 3 oraz nieruchomość położona w obrębie [..], objęta prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tczewie dawną księgą wieczysta KW [..]I Karta 1 nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 P.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została przez Sąd uwzględniona.

Po pierwsze, chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 P.p.s.a.

Skarżący upatruje naruszenia powyższego przepisu "w braku odniesienia się przez Sąd I instancji do niekwestionowanej przez organy administracji okoliczności rehabilitacji L.S. przez złożenie deklaracji wierności Narodowi i demokratycznemu Państwu Polskiemu w dniu 25 sierpnia 1945 r.".

Z uwagi na powyższy zarzut przypomnieć należy, iż M.S. wniósł do Sądu I instancji skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 września 2012 r. umarzającą postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji podzielił stanowisko organów obu instancji o istnieniu podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., uznając, że podstawą przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa był art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co czyni niemożliwym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Skarżący w skardze kasacyjnej nie zakwestionował - poprzez sformułowanie odpowiednich zarzutów kasacyjnych - bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego i umorzenia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. został nieprawidłowo powołany i uzasadniony. Przepis art. 134 P.p.s.a. stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art. 134 § 1 P.p.s.a określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot (w tej sprawie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego) wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń praw, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Strona skarżąca naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. upatruje tylko w braku odniesienia się przez WSA w Warszawie do okoliczności rehabilitacji L.S. przez złożenie deklaracji wierności Narodowi i demokratycznemu Państwu Polskiemu. Tego rodzaju argumentacja autora skargi kasacyjnej w ogóle nie może być rozważana w ramach omawianego zarzutu. Przede wszystkim należy zauważyć, że powołana przez skarżącego okoliczność mogłaby mieć znaczenie w sytuacji, gdyby organy administracji prowadziły merytoryczne postępowanie administracyjne zmierzające do ustalenia, czy nieruchomości podpadały pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Natomiast rozstrzyganie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W takiej sytuacji zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. nie może odnieść zamierzonego skutku.

Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji tego, co było przedmiotem sprawy.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. odnosi się do skutków stwierdzenia przez sąd administracyjny I instancji naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, co oznacza, że ewentualny zarzut naruszenia tego przepisu przez sąd administracyjny mógłby być postawiony (w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego bądź przepisami K.p.a.) na podstawie określonej w pkt 1 art. 174 P.p.s.a. Natomiast z przepisu 151 P.p.s.a. wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepisy te mają charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy te mogą być więc naruszone tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji wydał rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu. Ponadto w judykaturze od początku funkcjonowania dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego zwraca się uwagę na to, że art. 151 P.p.s.a., podobnie jak art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., są tzw. przepisami wynikowymi, a warunkiem ich zastosowania w ramach kontroli kasacyjnej jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10 – CBOSA). Ponadto naruszenie tych przepisów jest zawsze następstwem złamania innych norm prawnych, co oznacza, że zarzuty naruszenia art. 151 P.p.s.a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) czy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzuty złamania tych regulacji, bezwzględnie zobowiązana jest bezpośrednio powiązać takie zarzuty z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, jej zdaniem, uchybił sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 1387 – Lex nr 952799 czy wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 87/10 – Lex nr 672933 i wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1311/10 – Lex nr 1080937). W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie wytykając Sądowi I instancji złamanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. nie powiązał tego przepisu z jakimikolwiek przepisem prawa materialnego czy procesowego, co w konsekwencji przy braku takich powiązań oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem w/w normy.

Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 3 § 2 P.p.s.a., skarżący w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez Sąd I instancji. Zarzut ten nie może być to skuteczny, gdyż w/wym. przepis zakreśla jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach P.p.s.a., bez powołania których nie można uznać zarzutu naruszenia art. 3 § 2 P.p.s.a. za umożliwiające przeprowadzenie pełnej kontroli kasacyjnej orzeczenia Sądu I instancji (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 753/12).

Gdy chodzi natomiast o zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 K.p.a. i art. 66 § 4 K.p.a. autor skargi kasacyjnej zarzuty te uzasadnia nietrafnym przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w sprawie istniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Skarga kasacyjna zupełnie zapomina o tym (brak zarzutu), że podstawę umorzenia postępowania stanowił inny przepis - art. 105 § 1 K.p.a. Nie zakwestionowanie w skardze kasacyjnej prawidłowości zastosowania art. 105 § 1 K.p.a. powoduje, że zarzuty naruszenia tylko normy statuującej ogólną zasadę postępowania administracyjnego ( zasadę pogłębiania zaufania ) jest niewystarczające dla kasacyjnej kontroli zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji nie mógł również naruszyć art. 66 § 4 K.p.a., albowiem ze względu na przedmiot rozstrzygnięcia organów administracji nie miał on zastosowania w sprawie. Wobec tego Sąd I instancji nie mógł naruszyć powoływanego przepisu, bowiem ani organy ani tym bardziej Sąd ich nie stosował.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.