Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 122/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41, art. 39
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] Wójt Gminy C., na podstawie art. 3, art. 4, art. 8, art. 12 ust. 1, art. 17 pkt 5, art. 39, art. 41, art. 98, art. 106 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z dnia 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, uchwały Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 j. t. z późn. zm.), przyznał skarżącemu S. K. specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na:

1) częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem żywności w kwocie [...]zł jednorazowo,

2) częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem węgla orzech w kwocie [...]zł jednorazowo,

3) częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem obuwia zimowego oraz letniego w kwocie [...]zł jednorazowo,

4) częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem drzewa opałowego w kwocie [...]zł jednorazowo.

Jednocześnie Wójt odmówił przyznania pomocy w formie pokrycia kosztów związanych z przygotowywaniem posiłków przez sąsiadkę oraz w formie naprawy telewizora.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumentów sprawy ustalono, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą; nie posiada osób zobowiązanych do pomocy oraz jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe (orzeczenie z dnia [...] lutego 2008r., nr P. ). Źródłem utrzymania pozostaje renta rolnicza w wysokości [...] zł i dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, co daje dochód w łącznej wysokości [...] zł. Dochód wnioskodawcy w ocenie organu przekracza określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zl * 150 % = [...] zł.

Organ wskazał, że w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych przewidzianych przez ustawodawcę nie jest wymienia przyznania pomocy na naprawę telewizora, dlatego odmówiono pomocy w tym zakresie.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że zainteresowany ubiega się o pomoc w formie pokrycia kosztów związanych z przygotowaniem posiłków przez sąsiadkę, przy czym pomoc w tej formie jest regulowana uchwałą Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 w związku z czym organ uznał, że pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności przyznawana jest w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub, gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Pomoc udzielana jest nieodpłatnie, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust.l pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

W związku z tym, iż dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zdaniem organu I instancji pomoc w formie pokrywania kosztów związanych z przygotowywaniem obiadów przez sąsiadkę nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że w jego ocenie organ pierwszej instancji wadliwie obliczył jego dochód na potrzeby przyznania zasiłku, ponieważ jego zdaniem kwota dochodu w wysokości [...] zł bez dodatku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Ponadto, skarżący opisał swoją sytuację finansowo - zdrowotną, która w jego ocenie powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zainteresowany nie spełnia kryterium dochodowego udzielania pomocy, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a kwota jego dochodu składa się z renty rolniczej i dodatku pielęgnacyjnego w wys. [...] zł przekraczając próg dochodowy wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotę [...]zł. W takiej sytuacji zasiłek celowy stronie nie przysługuje.

Kolegium podniosło, że skarżący spełnia natomiast drugie kryterium uzyskania pomocy społecznej tj. kryterium sytuacyjne. Skarżący jest bowiem osobą chorą o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową

Kolegium podkreśliło, że decyzje wydawane na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej są decyzjami uznaniowymi. Powołując się na treść art. 7 K.p.a. oraz art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej Kolegium wskazało, że możliwa jest także odmowa przyznania pomocy w ww. formie. Nie jest bowiem celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb, a należy pamiętać, że mimo trudnej sytuacji odwołującego się organy pomocy społecznej zobowiązane są do udzielania tej pomocy także innym potrzebującym mieszkańcom. Rozstrzygnięcie sprawy uzasadnia też znana organowi odwoławczemu z urzędu trudna sytuacja finansowa organów pomocy społecznej spowodowana ograniczonymi środkami oraz znaczna liczba wniosków o przyznanie pomocy w formie pieniężnej.

W skardze do sądu S. K. wyraził swoje niezadowolenie z treści zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, podtrzymując swoją argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji..

Ponadto, skarżący opisał swoją sytuację finansowo - zdrowotną, która w jego ocenie powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł oraz o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie pokrycia kosztów związanych z przygotowywaniem posiłków przez sąsiadkę oraz w formie naprawy telewizora.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznaje się go w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy. Z kolei w myśl art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

W niniejszej sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego organ prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne, iż wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą; nie posiada osób zobowiązanych do pomocy oraz jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe (orzeczenie z dnia [...] lutego 2008 r., nr P.: 8211 - 18/D./4835/2008). Źródłem utrzymania pozostaje renta rolnicza w wysokości [...] zł i dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, co daje dochód w łącznej wysokości [...] zł. Dochód wnioskodawcy przekracza zatem określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zl * 150 % = [...] zł.

Oznacza to, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania zasiłku celowego w oparciu o art. 41 u.p.s. Ustawodawca w treści powołanego przepisu art. 41 u.p.s. używa sformułowania, iż omawiane świadczenie "może być przyznane". Oznacza, to, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne, choć jest uprawnieniem organu administracyjnego do wyboru rozstrzygnięcia sprawy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy. Orzekając w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego, organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.

Nie ulega wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06, LEX nr 299415).

Zdaniem Sądu organ nie może koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących też koniecznie wsparcia finansowego.

Celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy.

Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Z kolei ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna.

Podkreślić należy, iż wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku występowania o szereg świadczeń organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Za zasadną należy uznać ocenę organu, że w stosunku do zgłaszanych przez skarżącego potrzeb w zakresie zakupu żywności, opału i obuwia zimowego potrzeba naprawy telewizora nie może być uznana za niezbędną potrzebę życiową.

Zasadnie także, w zakresie odmowy przyznania świadczenia na dożywianie powołano okoliczność brak spełnienia przez skarżącego kryterium w postaci nie przekroczenia 150 % kryterium dochodowego o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej (punkt V.1 uchwały Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020" (t.j. M.P. z 2015 r. poz. 821).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.