Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 850/95
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1995-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: 1. Art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie stanowi samoistnej podstawy odpowiedzialności osób trzecich za zaległe zobowiązania podatkowe podatnika.

2. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich powinna wynikać z ustawy, nie można zaś jej dorozumiewać.

TEZY

1. Art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie stanowi samoistnej podstawy odpowiedzialności osób trzecich za zaległe zobowiązania podatkowe podatnika.

2. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich powinna wynikać z ustawy, nie można zaś jej dorozumiewać.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 4 stycznia 1995 roku, powołując przepisy art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ orzekł o odpowiedzialności Z. P. Spółki z o.o. w B. za zaległości podatkowe zlikwidowanego P.P.Z.P. w B. z tytułu nie uiszczonych podatków za miesiąc wrzesień 1994 r. tj. podatku od towarów i usług w kwocie 5.454.748.000 zł i podatku akcyzowego w kwocie 5.404.827.000 zł. W uzasadnieniu wskazano, że P.P.Z.P. zostały postawione w stan likwidacji decyzją Wojewody z dnia 24 sierpnia 1994 r. Likwidacja Przedsiębiorstwa została zakończona 30 września 1994 r. Dnia 4 października 1994 r. została zawarta pomiędzy Wojewodą a Spółką z o.o. Z.P. w B. umowa, która stanowi iż P.P.Z.P. zostają oddane do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków Spółce z o.o. w rozumieniu przepisów art. 55 Kc, który to pod pojęciem "przedsiębiorstwo" obejmuje wszystkie składniki materialne i niematerialne przeznaczone do realizacji określonych zadań gospodarczych, czyli wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, a w tym też i zobowiązania. Również par. 6 umowy Spółki z dnia 3 lutego 1993 r. stanowi, iż "celem Spółki jest przejęcie całości przedsiębiorstwa P.P.Z.P. w rozumieniu art. 55 Kc i prowadzenie działalności gospodarczej w tym samym zakresie".

Odwołując się od powyższej decyzji adwokat C.J.N. pełnomocnik Z.P. Spółka z o.o. w B. zarzucał decyzji naruszenie art. 10 par. 1, art. 11, art. 28, art. 77, art. 105 par. 1, art. 107 par. 1 i par. 3 Kpa oraz art. 26 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Twierdził, że art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie stanowił samoistnej podstawy odpowiedzialności, odpowiedzialność ta musiała wynikać z ustawy.

Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 15 maja 1995 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazała, że nie stwierdzono naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto podniesiono, że aktem notarialnym przekazano do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków Spółce z o.o. Z.P. całe przedsiębiorstwo z działalnością którego wiąże się zobowiązanie podatkowe, a Spółka zobowiązania te przejęła.

Skarżąc powyższą decyzję pełnomocnik Spółki wskazywał na naruszenie przez Izbę Skarbową przepisów art. 10 par. 1, art. 11, art. 28, art. 77, art. 105 par. 1 i 3 Kpa oraz przepisów art. 26 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisowych. Wskazywał, że Spółka nie jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa albowiem majątek zlikwidowanego Przedsiębiorstwa z mocy prawa stał się majątkiem Skarbu Państwa, a Spółka składniki tego majątku otrzymała do odpłatnego korzystania, czyli pomiędzy zlikwidowanym Przedsiębiorstwem a Spółką nie było żadnej więzi prawnej uzasadniającej odpowiedzialność Spółki za zobowiązania podatkowe Przedsiębiorstwa.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w B. wnosiła o jej oddalenie. Wskazywała, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych likwidacja przedsiębiorstwa państwowego /w tym likwidacja na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych/ polega na zadysponowaniu jego składnikami materialnymi i niematerialnymi o których mowa w art. 55 Kc i wykreśleniu przedsiębiorstwa państwowego z rejestru. Ustawa prywatyzacyjna zezwala organowi założycielskiemu reprezentującemu Skarb Państwa jedynie na dokonanie określonych dyspozycji majątkowych mających za przedmiot przedsiębiorstwo przy jednoczesnym braku odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania przedsiębiorstwa państwowego. Wskazuje, że likwidacja przedsiębiorstwa państwowego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o prywatyzacji łączy się z przejęciem zobowiązań likwidowanego podmiotu przez przejmującego przedsiębiorstwo do odpłatnego korzystania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżoną decyzję Izba Skarbowa w B. oparła na przepisach art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Powołane przepisy stanowią, że za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie, jeżeli zachodzą przewidziane w ustawach okoliczności.

Z literalnego brzmienia wyżej powołanych przepisów wynika, że art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych nie stanowi samoistnej podstawy odpowiedzialności osób trzecich za zaległe zobowiązania podatkowe podatnika, muszą bowiem jeszcze zachodzić przewidziane w ustawach okoliczności. Czyli przepis ten odsyła do innych ustaw. Prowadzi to do wniosku, że odpowiedzialność podatkowa osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika winna wynikać z ustawy, nie można zaś jej dorozumiewać czy też wyprowadzać z umowy cywilnoprawnej. Przywoływana w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego okoliczność, że skarżąca Z.P. Spółka z o.o. w B. w par. 10 umowy zawartej w dniu 4 października 1994 r. z Wojewodą działającym jako organ założycielski zlikwidowanego P.P.Z.P. w B. przejęła wszelkie wierzytelności i zobowiązania związane z przekazanym jej "do używania /odpłatnego korzystania/ i pobierania pożytków" przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 55 Kc. Nie ma wątpliwości, że w skład przekazanego do używania przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów art. 55 Kc wchodziły wszelkie należności i zobowiązania zlikwidowanego P.P.Z.P. w B., to jednak ta okoliczność nie może przesądzać o odpowiedzialności Z.P. Spółki z o.o. w B. za zobowiązania podatkowe zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego. Zobowiązanie podatkowe nie powstaje bowiem z umowy cywilnoprawnej lecz musi wynikać z ustawy /art. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Zobowiązanie podatkowe z natury swej ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny i dlatego zarówno obowiązku podatkowego, jak i odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe nie można wyprowadzać z postanowień umowy cywilnoprawnej.

Ponieważ w zaskarżonej decyzji, jako podstawę materialnoprawną jej wydania, powołano jedynie przepisy art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie wskazując wymaganych dla bytu odpowiedzialności osób trzecich, przewidzianych w ustawach okoliczności, uzasadniających odpowiedzialność tych osób trzecich za zaległe zobowiązania podatkowe podatnika, przeto decyzja ta jest wadliwa albowiem powołane w niej przepisy nie uzasadniają przyjętego rozstrzygnięcia merytorycznego. Jest to naruszenie Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd stosując przepisy art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepisy art. 208 Kpa