Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 365/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 2 pkt 1 lit.b
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: par. 14
journal: Dz.U. 2018 poz 2468
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie kredytów studenckich
article: art. 35 par. 3 i art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska–Grońska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Edukacji i Nauki w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. o częściowe umorzenie preferencyjnego kredytu studenckiego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2021 r. do Ministra Edukacji i Nauki (dalej: "Minister", "organ") wpłynął wniosek J. M. (dalej: "skarżący") opatrzony datą [...] lutego 2021 r. o umorzenie kredytu studenckiego w związku z trudną sytuacją życiową i brakiem wystarczających środków do spłaty zobowiązania. Skarżący podał w motywach wniosku, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicem (matką). Jest zatrudniony i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie, lecz wobec trudnej sytuacji finansowej rodzica, ponosi koszty opłat, a dodatkowo spłaca zadłużenie z tytułu innego zobowiązania kredytowego, jak również reguluje zadłużenie mieszkania, w którym zamieszkuje razem z matką. Skarżący ponosi także koszty utrzymania drugiego mieszkania, którego jest współwłaścicielem. Nadto wydatkuje środki na zakup leków dla rodzica.

W dniu [...] marca 2021 r. Minister poinformował skarżącego o przyjęciu wniosku oraz o konieczności dołączenia do wniosku kopii umowy o kredyt studencki lub zaświadczenia z instytucji kredytującej potwierdzającego datę zawarcia umowy. W piśmie tym pouczono też skarżącego o uprawnieniach do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, m.in. o prawie dostępu do akt sprawy i zgłaszania dowodów oraz o terminie załatwienia sprawy, który to termin został wyznaczony na [...] kwietnia 2021 r. Ww. pismo zostało doręczone skarżącemu [...] marca 2021 r.

Wnioskiem z [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu: [...] marca 2021 r.) skarżący zażądał przeprowadzenia dowodu w związku ze zmianą jego sytuacji zawodowej. Do ww. wniosku dołączył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z [...] marca 2021 r. znak [...] o zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej. Zdaniem skarżącego, utrata zatrudnienia ma istotne znaczenie dla oceny jego sytuacji materialnej i zdolności do spłaty zobowiązania.

W kolejnym piśmie z [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu: [...] marca 2021 r.) skarżący uzupełnił dokumentację do wniosku o umorzenie kredytu studenckiego, której przedłożenia domagał się Minister.

Pismem z [...] marca 2021 r. organ, wobec zmiany sytuacji zawodowej i majątkowej skarżącego, wezwał go do udokumentowania - w terminie 7 dni - jego obecnej sytuacji materialnej, a także przekazania zaświadczenia potwierdzającego konieczność korzystania ze świadczeń z systemu pomocy społecznej w wyniku utraty stałego źródła dochodu. Ponadto Minister, powołując się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy - do [...] kwietnia 2021 r., jak również poinformował skarżącego o prawie wniesienia ponaglenia. Powyższe pismo organu doręczono skarżącemu [...] kwietnia 2021 r.

Przy piśmie z [...] kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2021 r.) skarżący przedstawił dokumenty dotyczące jego aktualnej sytuacji zawodowej i materialnej. Jednocześnie kolejnym pismem z [...] kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2021 r.) skarżący wystąpił do Ministra z ponagleniem, w którym wskazał, iż wydanie decyzji powinno nastąpić do [...] marca 2021 r., ponieważ postępowanie w sprawie umorzenia kredytu studenckiego nie jest postępowaniem szczególnie skomplikowanym i w związku z tym nie ma tu zastosowania dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. Minister wydał decyzję nr [...] odmawiającą skarżącemu częściowego umorzenia kredytu studenckiego.

Pismem z [...] kwietnia 2021 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - za pośrednictwem Ministra - skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 2021 r. o częściowe umorzenie preferencyjnego kredytu studenckiego, w której wniósł o:

1) stwierdzenie, że w przedmiotowym postępowaniu Minister dopuścił się przewlekłości mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2) orzeczenie o istnieniu uprawnienia, tj. prawa do częściowego umorzenia preferencyjnego kredytu studenckiego z uwagi na charakter postępowania oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności stanu faktycznego i prawnego w sprawie;

3) przyznanie na rzecz skarżącego od Ministra sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), czyli sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotności kwoty określonej w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r. (M.P. poz. 137), tj. kwoty 25.837,35 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie kredytów studenckich (Dz. U. z 2018 r., poz. 2468; dalej: "rozporządzenie"), do wniosku o częściowe umorzenie preferencyjnego kredytu wnioskodawca obowiązany jest dołączyć wszelkie niezbędne dokumenty. Oznacza to, iż postępowanie w tym przedmiocie nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W ocenie skarżącego, pisma kierowane do niego przez organ nie licują z art. 124 ani też z art. 107 § 2-5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Według skarżącego, zwrócenie się do niego o przesłanie kserokopii umowy o kredyt studencki lub zaświadczenia z instytucji kredytującej potwierdzającego datę zawarcia umowy, było całkowicie zbędne i służyło jedynie stworzeniu pozoru procedowania przez organ, a w konsekwencji przedłużeniu postępowania. Zarzut ten potwierdza § 14 ust. 2 rozporządzenia, który expressis verbis stanowi, że do wniosku o częściowe umorzenie kredytu studenckiego dołącza się: (1) dokumenty potwierdzające wystąpienie okoliczności znalezienia się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej oraz (2) harmonogram spłaty kredytu studenckiego. A contratrio przesądzono tym samym, iż przesłanie umowy kredytu nie jest elementem koniecznym do nadania biegu i rozpoznania ww. wniosku.

Skarżący podniósł też, że organ nie opatrzył pisma z [...] marca 2021 r. podpisem upoważnionego pracownika. Skoro pismo to przesłano skarżącemu za pośrednictwem operatora pocztowego, to nie jest to dokument elektroniczny, gdyż dokument elektroniczny, opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, wymaga dostarczenia go za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, co wynika z art. 124 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że podejmowane przez niego czynności zmierzały jedynie do wyjaśnienia przedstawionych w sprawie okoliczności i były prowadzone w sposób prawidłowy, z dołożeniem w tym zakresie wszelkiej staranności. Wyznaczony przez organ termin zakończenia sprawy nie był nadmiernie odległy i wynikał przede wszystkim z konieczności wyjaśnienia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji zawodowej i materialnej skarżącego. W efekcie tych działań została wydana decyzja z zachowaniem wskazanego terminu. Dlatego nie sposób zgodzić się ze skarżącym jakoby postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie było prowadzone powolnie, nieefektywnie czy opieszale. Podejmowane przez Ministra działania nie miały w żadnym zakresie charakteru pozornego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. W myśl ww. przepisów sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi skarżący uczynił przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra w sprawie zainicjowanej jego wnioskiem z [...] lutego 2021 r. o częściowe umorzenie preferencyjnego kredytu studenckiego.

Przewlekłość postępowania występuje wówczas, gdy organ wprawdzie nie pozostaje w bezczynności, tj. nie przekroczył ustawowych lub ustalonych terminów jego zakończenia, ale postępowanie prowadzone jest zbyt długo bez uzasadnionych względów, np. z powodu podejmowania czynności w znacznych odstępach czasu lub bezzasadnego korzystania przez organ z możliwości wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy bądź wyznaczenia zbyt długiego terminu zakończenia postępowania, niewynikającego z toku postępowania i konieczności dokonywania potrzebnych do zakończenia sprawy czynności procesowych. Przewlekłe prowadzenie postępowania zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie można organowi administracji skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia czy nawet zarzut mnożenia przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.

Wnioskując a contrario, nie sposób przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu - lecz np. wynikających z postawy strony - nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Mogą wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania – np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem przewlekłości. Przy czym pamiętać należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 k.p.a. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, warunkiem formalnym dopuszczalności jej wniesienia jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wymóg ten został spełniony, ponieważ pismem z [...] kwietnia 2021 r. skarżący wniósł do Ministra ponaglenie dotyczące rozpatrzenia jego wniosku z [...] lutego 2021 r.

W art. 35 k.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis art. 35 § k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady szybkości postępowania zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić również należy, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ jego działania w tym zakresie także podlegają kontroli sądu administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] lutego 2021 r., który wpłynął do organu [...] lutego 2021 r., postępowanie administracyjne zostało zakończone [...] kwietnia 2021 r. wydaniem przez Ministra decyzji nr [...]. Rozstrzygnięcie zapadło w terminie zakreślonym przez organ w piśmie z [...] marca 2021 r., tj. do [...] kwietnia 2021 r.

Zakwalifikowanie konkretnej sprawy administracyjnej jako wymagającej prowadzenia dłuższego postępowania wyjaśniającego należy uznać za dyskrecjonalne uprawnienie organu administracji publicznej. Nie jest przy tym wymagane dokonanie jakiejkolwiek czynności formalnej związanej z przedłużeniem terminu podstawowego.

Decyzja w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego rozstrzyga o umorzeniu kredytu studenckiego w całości lub w części. Niewątpliwie tego rodzaju rozstrzygnięcie wymaga wnikliwego i wszechstronnego przeanalizowania sytuacji materialnej wnioskodawcy. Uwzględniając wniosek, Minister pozbawia instytucję kredytującą należnych jej wpływów. Dlatego ze wszech miar uzasadniona jest konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie, w tym wezwanie wnioskodawcy (na każdym etapie postępowania) do przedstawienia aktualnych dokumentów.

Twierdzenie skarżącego, że postępowanie w przedmiocie częściowego umorzenia kredytu studenckiego nie kwalifikuje się do uznania go za postępowanie szczególnie skomplikowane, przez co nie ma do niego zastosowania dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy należy uznać za bezpodstawne. To bowiem skarżący przyczynił się do przedłużenia tego postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w toku prowadzonego postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z [...] lutego 2021 r., skarżący zawiadomił Ministra (pismem z [...] marca 2021 r., które wpłynęło do organu [...] marca 2021 r.) o znacznej zmianie jego sytuacji życiowej – skarżący z osoby zatrudnionej stał się osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy. Z tej przyczyny organ (pismem z [...] marca 2021 r.) wezwał skarżącego do udokumentowania jego aktualnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu, powyższa czynność Ministra była nieodzowna do wyjaśnienia aktualnego źródła utrzymania skarżącego (wobec pozostawania bez pracy).

Organ miał też prawo uznać umowę o kredyt studencki za istotny dokument w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (o który to dokument wezwał skarżącego pismem z [...] marca 2021 r.), ponieważ potwierdza on uprawnienia wnioskodawcy do starania się o umorzenie zobowiązania. Tylko bowiem preferencyjny kredyt studencki podlega umorzeniu zgodnie z art. 102 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zatem wydłużenie terminu rozpatrzenia wniosku do [...] kwietnia 2021 r. było związane przede wszystkim z informacjami przedstawionymi przez skarżącego w piśmie z [...] marca 2021 r., a dotyczącymi zmiany jego sytuacji zawodowej i materialnej oraz żądaniem przeprowadzenia dowodu z załączonego zaświadczenia. Jak sam skarżący podkreślił w uzasadnieniu ww. pisma, zmiana ta (utrata zatrudnienia) istotnie wpłynęła na jego możliwości spłaty zobowiązania. Organ był więc zobowiązany do wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów, istotnych dla rozstrzygnięcia, a tym samym do wskazania nowego terminu załatwienia sprawy w celu umożliwienia skarżącemu złożenia tych dodatkowych dokumentów.

W wyroku z [...] maja 2018 r., sygn. akt [...], NSA wskazał, że obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania i ma pierwszeństwo przed zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Każda sprawa administracyjna musi być rozpoznana wnikliwie, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), wedle której w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Skarżący został zawiadomiony przez Ministra - w trybie art. 36 k.p.a. - o niezałatwieniu sprawy w pierwotnie wyznaczonym terminie; wskazano mu przyczyny z powodu, których termin rozpatrzenia sprawy uległ zmianie oraz wyznaczono nowy termin jej załatwienia, a także pouczono o prawie do wniesienia ponaglenia.

Jednocześnie należy zgodzić się z organem, iż tym bardziej nie można mówić na gruncie przedmiotowej sprawy o rażącym naruszeniu prawa. W wyroku z 8 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2104/17, NSA zdefiniował pojęcie rażącego naruszenia prawa jako sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, iż naruszono prawo, czyli sytuację, w której naruszenie prawa jest oczywiste. Chodzi tu więc o naruszenie ciężkie, kwalifikowane - noszące cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa oraz wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy nie świadczy jeszcze o bezczynności mającej rażący charakter.

Chybiony jest też zarzut niepodpisania przez organ wezwania z [...] marca 2021 r., nadanego do skarżącego za pośrednictwem operatora pocztowego. Otóż pisma sporządzone w toku niniejszego postępowania administracyjnego, w tym decyzja, zostały podpisane przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Szkolnictwa Wyższego - z upoważnienia Ministra, stosownie do upoważnienia z [...] stycznia 2021 r. nr [...]. Powyższe upoważnienie obejmuje m.in. podpisywanie decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących umorzenia kredytu studenckiego na podstawie art. 102 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak również wykonywanie w imieniu Ministra czynności w toku postępowania administracyjnego takich jak: pouczanie o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także przed wydaniem decyzji, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań na podstawie art. 10 k.p.a.; zawiadamianie, na podstawie art. 36 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie, a także wzywanie osób do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub do wykonywania czynności urzędowych w oparciu o art. 50 § 1 k.p.a.

Wezwanie z [...] marca 2021 r. zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego i opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, zaś doręczono je skarżącemu zgodnie z wymogami przepisów art. 393 k.p.a. w brzmieniu wówczas obowiązującym, tj. przed zmianą, która weszła w życie 5 października 2021 r. Zgodnie z treścią art. 393 § 1 k.p.a. (w brzmieniu sprzed ww. zmiany) w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, nie wystąpiła do organu administracji publicznej o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie pism w taki sposób.

Powyższy wydruk pisma - w myśl obowiązującego wówczas art. 393 § 2 k.p.a. – musi zawierać:

1) informację, że pismo zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną;

2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.

Natomiast przedmiotowy wydruk pisma może, ale nie musi zawierać mechanicznie odtwarzany podpis osoby, która podpisała pismo (vide art. 393 § 3 k.p.a. – ten przepis nie został zmieniony).

Ponadto według art. 393 § 4 k.p.a. (w brzmieniu sprzed zmiany, która weszła w życie 5 października 2021 r.) wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w formie dokumentu elektronicznego.

W świetle powyższych unormowań, omawiany wydruk pisma korzysta z domniemania autentyczności oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w jego treści stwierdzone. Skoro zatem pismo Ministra z [...] marca 2021 r. stanowiło wydruk z systemu teleinformatycznego, przy wykorzystaniu którego zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego i zawierało elementy wskazane w art. 393 § 2 k.p.a., to brak zgody skarżącego na doręczanie pism przez elektroniczną skrzynkę podawczą nie czynił niemożliwym przesłanie mu tak sporządzonego pisma za pomocą operatora pocztowego.

W konsekwencji uznania zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania za niezasadny, a tym bardziej z rażącym naruszeniem prawa, Sąd nie mógł uwzględnić żądania skarżącego w zakresie przyznania mu sumy pieniężnej w kwocie 25.837,35 zł. Zastosowanie tego środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, jak również kompensacyjnym, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu administracyjnego, z którego należy korzystać z rozwagą, czyli w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Uznając, że sposób procedowania organu w niniejszej sprawie nie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącego z [...] lutego 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.