Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1281/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi F. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] w przedmiocie wyłączenia z eksploatacji lokomotywy z jednoosobową załogą trakcyjną I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz F. Sp. z o.o. w W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, działając na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r, Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) oraz 127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - zwanej dalej k.p.a., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Spółkę F. Sp. z o.o. w W. od decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr[...] wyłączającej z eksploatacji lokomotywy klasy [...] i [...], z jednoosobową drużyną trakcyjną do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o obsłudze w/w lokomotyw przez dwuosobową drużynę trakcyjną opatrzonej klauzulą natychmiastowej wykonalności

* uchylił wymienioną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w całości,

* z uwagi na możliwość zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego wyłączył z

eksploatacji lokomotywy klasy [...] I [...] z jednoosobową

załogą trakcyjną.

Postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, miało następujący przebieg.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, wyłączył z eksploatacji lokomotywy klasy [...] i [...] z jednoosobową drużyną trakcyjną do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o obsłudze w/w lokomotyw przez dwuosobową drużynę trakcyjną. Decyzji tej nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] , Spółka F. Sp. z o.o. w W. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r.

Wymienionemu rozstrzygnięciu zarzuciła nieważność, a także naruszenie przepisów postępowania w tym art. 6 i 7 i art. 10 k.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

Po rozpatrzeniu w/w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia

[...] maja 2009 r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie przeprowadzono szereg dowodów na okoliczność widoczności znaków sygnalizacyjnych w pojazdach z miejscem maszynisty usytuowanym po lewej stronie patrząc w kierunku jazdy pojazdu oraz spełniania przez lokomotywę wymaganych warunków technicznych. Organ wskazał także, że postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. powołano biegłych: K. F. (specjalistę z zakresu infrastruktury kolejowej), dr inż. K. G. (dziekana ds. nauki Wydziału Transportu [...]), prof. A. H. (okulista) i B. W. (psycholog), na okoliczność zachowania warunków bezpieczeństwa przy jednoosobowej obsłudze trakcyjnej lokomotyw objętych postępowaniem. Na użytek sporządzenia tych opinii zorganizowano w dniu [...] października 2008 r. i [...] stycznia 2009 r. jazdę próbną lokomotywą [...].

W sprawie wszyscy biegli wydali opinie. Przy czym opinia dr inż. K. G., wydana została przed jazdą próbną lecz po jej odbyciu uzupełniona została dodatkowymi uwagami. Biegła prof. A. H. sporządziła swoją opinię wraz z B. W. i dr J. P.. Opinię przedstawił także K. F. Na okoliczności objęte opiniami przesłuchano wszystkich biegłych w charakterze świadków w dniu [...] lutego 2009 r. i [...] lutego 2009 r. W dniu [...] lutego 2009 r. przeprowadzono także dowody z opinii maszynistów: A. P., M. Ś. i M. K. - dyrektora Działu Utrzymania Taboru Kolejowego. Przesłuchania odbyły się z udziałem pełnomocnika strony.

Do materiału dowodowego włączono opinię techniczną nr [...] r. Centrum Naukowo - Technicznego Kolejnictwa z października 2007 r., opinię tego samego zakładu dotyczącą lokomotywy [...] klasy [...], a także opinię [...] Instytutu Pojazdów Szynowych "[...]" dotyczącą zmian konstrukcyjnych lokomotywy typu [...] klasa [...] z maja 2007 r, która także była dostarczona przez samą stronę.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ zauważył, iż w dniu [...] czerwca 2008 r. pismem znak [...], wezwano spółkę do przedstawienia dokumentu, o którym mowa w § 4 pkt 1 lit t rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 października 2005 r. w sprawie zakresu badań koniecznych do uzyskania świadectw dopuszczenia do eksploatacji typów budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typów pojazdów kolejowych (Dz.U. Nr 212, poz. 1772 z późn. zm.), dotyczącego sprawdzenia warunków pracy maszynisty w kabinie maszynisty pojazdu trakcyjnego, w zakresie ergonomii stanowiska pracy, pola widzenia szlaku, oceny fotela maszynisty, oświetlenia kabiny i przyrządów w pojazdach objętych decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Wezwanie to ponowiono kierując je przy piśmie z dnia [...] marca 2009 r. bezpośrednio do

pełnomocnika spółki. W odpowiedzi pełnomocnik F. Sp. z o.o. w W. oświadczył, że żądany dokument znajduje się w posiadaniu organu tj. znajduje się w aktach, na podstawie których wydano świadectwo dopuszczenia do eksploatacji pojazdu szynowego objętego postępowaniem. W dniu 23 lutego 2009 r. wpłynął wniosek strony o przeprowadzenie dalszych jazd próbnych lokomotywą [...]. Przeprowadzenie tego dowodu - jak wskazał organ - uznano za bezprzedmiotowe, gdyż jazdę taką z udziałem biegłych już przeprowadzono.

Argumentując swe rozstrzygnięcie z dnia [...] maja 2009 r. organ stwierdził, iż z przyczyn wyłącznie formalnych należało uchylić decyzję wydaną po raz pierwszy w sprawie. Decyzja ta naruszała bowiem art. 14 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym poprzez zawarcie w jej treści terminu jej obowiązywania. Organ uznał, iż zawarcie sformułowania "do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o obsłudze w/w lokomotyw przez dwuosobową załogę trakcyjną" stanowi warunek, który nie znajdował uzasadnienia w art. 14 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym i stanowił jego naruszenie oraz spowodował taką sytuację, że nie wiadomo do jakich postępowań administracyjnych się odnosi.

Zdaniem Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w sprawie wyczerpana została dyspozycja art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, który upoważnia organ do wydania decyzji o wyłączeniu lub ograniczeniu eksploatacji pojazdu kolejowego w razie nie spełniania przez ten pojazd wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie m.in. art. 23 ust.4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym, co uzasadniało ograniczenie eksploatacji wskazanych w sentencji lokomotyw o jednoosobowej obsadzie drużyny trakcyjnej. Organ podniósł, że w oparciu o art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym, minister właściwy do spraw transportu, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatacją pojazdów kolejowych oraz ochroną środowiska określił, w drodze rozporządzenia z dnia 30 kwietnia

r. w sprawie świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu budowli i urządzeń

przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typu pojazdu kolejowego (Dz.U. Nr

103, poz. 1090 z późn. zm.) dokumentację konieczną do wydania świadectwa

dopuszczenia do eksploatacji. W § 4 tego rozporządzenia wskazano że z wnioskiem o

wydanie świadectwa dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu kolejowego przewoźnik

kolejowy występuje do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, załączając wyniki

badań typu pojazdu kolejowego, przeprowadzanych przez upoważnioną jednostkę.

Zgodnie z § 4 pkt 1 lit t) tiret 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 października

r. w sprawie zakresu badań koniecznych do uzyskania świadectw dopuszczenia

do eksploatacji typów budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typów pojazdów kolejowych (Dz.U. Nr 212, poz. 1772 z późn. zm.) do wniosku takiego należy dołączyć dokument dotyczącego sprawdzenia warunków pracy maszynisty w kabinie maszynisty pojazdu trakcyjnego, w zakresie ergonomii stanowiska pracy, pola widzenia szlaku, oceny fotela maszynisty, oświetlenia kabiny i przyrządów.

W ocenie organu za dokument taki nie może być uznana opinia techniczna Instytutu Pojazdów Szynowych "[...]" w P. z maja 2007 r. Z opinii tej wynika, że co prawda polepszyła się widoczność sygnałów wysokich oraz w zakresie sygnałów niskich spełniane są minimalne odległości zalecane kartą [...] oraz normą [...], jednakże brak w tym dokumencie oceny czy usytuowanie siedziska po lewej stronie w sytuacji gdy sygnalizacja ustawiana jest na prawą szynę spełnia warunki widoczności. W tej sytuacji pole widzenia szlaku, o którym mowa w w/w przepisie, to nie tyle sama możliwość obserwowania szlaku przez maszynistę podczas jazdy, ale i możliwość obserwowania wszystkich istotnych zjawisk wpływających na bezpieczeństwo w transporcie kolejowym. W szczególności dotyczy to widoczności sygnalizacji świetlnej na szlaku.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego podniósł, iż to samo trzeba odnieść do dwóch dalszych opinii Centrum Naukowo Technicznego Kolejnictwa z października 2007 r. i lipca 2005 r. Pierwsza zawiera wyłącznie stwierdzenia co do widoczności szlaku druga kwestię widoczności szlaku w zasadzie pomija, odnosząc się do dwuletniej eksploatacji lokomotywy w Polsce. Z kolei z opinii dr inż. G. wynika, że usytuowanie siedziska maszynisty po lewej stornie patrząc w kierunku jazdy na wprost może wpływać na odbiór sygnałów świetlnych emitowanych przez sygnalizatory. Jest to wynikiem obowiązującej instrukcji konserwacji i przeglądów naprawa bieżących sterowania ruchem kolejowym, w myśl której, jak stwierdził biegły, "(...) układ optyczny, wyregulowany wg obowiązującej metody, zapewnia duże prawdopodobieństwo, że strumień świetlny skierowany będzie do oczu maszynisty znajdującego się z prawej strony kabiny pojazdu". "Nie ma żadnych podstaw formalnych i technicznych, aby bezkrytycznie uznać, że maszynista znajdujący się z lewej strony kabiny ma zapewnione warunki prawidłowego odbioru sygnału świetlnego". Stanowisko to biegły uzasadnił wskazując, że oczy maszynisty znajdują się zapewne pomiędzy obszarem najlepszej widzialności i obszarem, w którym sygnał z sygnalizatorów ma być niewidoczny lub ma nie być dobrze widoczny. Pogorszone warunki odbioru być może są wystarczające dla widoczności sygnałów, przyznaje biegły, jednak nieznane są wyniki takich badań. Stanowisko biegłego dr G., potwierdził w swojej

opinii K. F. - specjalista z zakresu infrastruktury kolejowej. Wskazał on na potrzebę przeprowadzenia szczegółowych badań czy w/w opisanych realiach usytuowanie stanowiska maszynisty po lewej stronie może wpływać na percepcję sygnałów świetlnych. Wskazał przy tym, że przywoływany przez stronę fakt dopuszczenia lokomotywy w Niemczech jest bez znaczenia, bowiem tamtejszy system bezpieczeństwa dysponuje dwoma systemami kontroli jazdy pociągu nieporównywalnymi do realiów polskich, gdzie wskazania semafora nie oddziaływają na pociąg, gdy w realiach niemieckich nie spostrzeżenie sygnału semafora, powoduje automatyczne hamowanie składu.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego stwierdził, iż wobec takiego stanowiska specjalistów, które uznano za przekonywujące i poparte logicznym wywodem, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wypełniając swe ustawowe obowiązki w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa w transporcie kolejowym, nie mógł uznać w/w dokumentu Instytutu "[...]", ani innych dokumentów prezentowanych przez stronę, za wystarczające do stwierdzenia prawidłowej widoczności szlaku u maszynisty. Dokumentu potwierdzającego w/w okoliczność strona, które te ustalenia mógłby podważyć nie przedstawiła. Stwierdził również, że nie musiał przy tym udowadniać, iż niebezpieczeństwo rzeczywiście istnieje, wystarczające było uprawdopodobnienie tego, poprzez wykazanie, że bezpieczeństwo nie jest należycie zapewnione.

W ocenie organu, przedstawionych opinii nie mogą podważyć korzystne dla strony zeznania maszynistów, gdyż są to wrażenia subiektywne osób posiadających co prawda długoletnie doświadczenie w transporcie kolejowym i bez wątpienia fachowe, jednak ich twierdzenia nie mogą być miarodajne dla sytuacji skrajnie niekorzystnych, które w warunkach zapewniania bezpieczeństwa kolejowego muszą być uwzględniane. Empiryczne wrażenia praktyków nie dają też pewności co do stanu bezpieczeństwa.

Opinia prof. A. H., B. W. i dr J. P. z dnia [...] stycznia 2009 r. została oceniona przez organ jako nieprzydatna, gdyż zawiera jedynie spostrzeżenia z odbytej jazdy. Brak w niej natomiast analizy możliwości występowania ryzyka w odbiorze sygnalizatorów.

Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu Transportu Kolejowego stwierdził, iż wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym nie zostały spełnione. Okoliczność ta wespół z przeprowadzonymi dowodami nie pozwala uznać, że wszelkie warunki niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa przy wykonywaniu przewozów zostały spełnione. W tym stanie organ administracji publicznej był więc uprawniony do ograniczenia eksploatacji

pojazdu kolejowego, w taki sposób ażeby zapewnione zostało bezpieczeństwo w ruchu kolejowym, tj. poprzez zarządzenie dwuosobowej obsługi trakcyjnej.

Organ wskazał, iż działanie takie jest mniej dolegliwe niż cofanie posiadanego ważnego świadectwa dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu szynowego i uwzględnia ekonomiczny interes strony.

Odnosząc się do argumentu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że kwestia wydania świadectwa dopuszczenia do eksploatacji niejako uprawomocnia raz na zawsze kwestię spełnianiu przez pojazd warunków bezpieczeństwa, organ wskazał, iż argument ten nie może być uznany za słuszny bowiem gdyby tak było wówczas ustawodawca nie przewidziałby w art. 14 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym możliwości wyłączenia lub ograniczenia eksploatacji pojazdów kolejowych, które przecież świadectwa dopuszczenia, z mocy przepisów szczególnych posiadać muszą, czy też wręcz cofnięcia świadectwa w oparciu o § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typu pojazdu kolejowego.

Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożyła F. Sp. z o.o. w W. wnosząc o stwierdzenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nieważności decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2009 roku, sygn. [...], oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], ewentualnie: stwierdzenie, na podst. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nieważności decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2009 roku, sygn. [...], w części wyłączającej z eksploatacji lokomotywy klasy [...] i [...] z jednoosobową załogą trakcyjną.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik

postępowania poprzez naruszenie art. 8 k.p.a., przejawiające się przede wszystkim w

utrzymywaniu strony w przekonaniu, że organ prowadzi "postępowanie administracyjne

wszczęte dnia 4 lutego 2008 r.", podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji

wynika, że "nie wiadomo o jakie postępowanie chodzi";

rażące naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną interpretację art. 14

ust. 2 pkt. 2 w związku z art. 4 pkt 6) ustawy prawo o transporcie kolejowym,

wyrażającą się w takim rozumieniu tego przepisu, że elementem pojazdu kolejowego jest jego załoga trakcyjna;

jej nieważność poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, albowiem

decyzja została oparta na podstawie przepisów rozporządzenia wydanego na

podstawie art. 23 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r.

o transporcie kolejowym, w sytuacji gdy art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie

kolejowym, na który powołuje się zaskarżona decyzja, odsyła do przepisów wydanych

na podst. art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym;

naruszenie prawa materialnego poprzez rozstrzygnięcie sprzeczne z § 21 ust. 4

rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 roku w sprawie ogólnych

warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji poprzez wyłączenie z

eksploatacji lokomotyw z jednoosobową drużyną trakcyjną w sytuacji, gdy przepis

przewiduje dla takich lokomotyw jednoosobową drużyną trakcyjną,

naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania

poprzez naruszenie art. 139 k.p.a., przejawiające się w wydaniu decyzji na niekorzyść

strony odwołującej się poprzez wydanie decyzji ostatecznej w miejsce decyzji

"tymczasowej",

naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania

poprzez naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w

nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego przy rozpatrzeniu sprawy,

naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania

poprzez naruszenie art. 78 k.p.a., polegające na braku ustosunkowania się do

wniosków dowodowych strony.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wnosząc o jej oddalenie podtrzymało argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które

miały wpływ na wynik sprawy lub też naruszenia przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja bowiem jest nieważna.

Przede wszystkim podkreślić należy, że decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego została wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez skarżącą spółkę.

Pomimo tego, że postępowanie odwoławcze zostało zainicjowane przez skarżącą organ wydając zaskarżoną decyzję pogorszył dotychczasową sytuację skarżącej poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] wyłączającej z eksploatacji lokomotywy klasy [...] i [...], z jednoosobową drużyną trakcyjną do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o obsłudze w/w lokomotyw przez dwuosobową drużynę trakcyjną, a więc decyzję formułującą zakaz o charakterze czasowym i orzekając merytorycznie o wyłączeniu z eksploatacji lokomotywy klasy [...] I [...] z jednoosobową załogą trakcyjną bezterminowo.

Powyższe postępowanie stanowiło zatem naruszenie zakazu reformationis in peius (zmiana orzeczenia na niekorzyść odwołującego się), o którym mowa w przepisie art. 139 k.p.a.

Powyższa zasada, znana również powszechnie innym procedurom, należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa do obrony przysługującego stronie. Daje ona bowiem swobodę w realizowaniu przyznanego stronie prawa do odwoływania się od decyzji organu I instancji. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądowym, respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym jest uznawane za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa. Z tego powodu obowiązkiem sądu administracyjnego jest poddanie wnikliwej kontroli posługiwania się przez organy administracyjne przepisem zawartym w art. 139 k.p.a. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. akt III ARN 33/93 (Państwo i prawo 1994 r. Nr 9 s. 112).

Naruszenie powyższego zakazu, które miało miejsce w niniejszej sprawie, Sąd ocenił jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. z tego powodu, iż naruszenie przepisu art. 139 k.p.a. zawierającego normę gwarancyjną dla odwołującej się strony było oczywiste, a jego skutki społeczne i gospodarcze, szczególnie w odniesieniu do pogorszenia sytuacji prawnej i faktycznej odwołującej się strony, nie dają

się pogodzić z wymaganiami stawianymi organom administracji w praworządnym państwie (por. też: B. Adamiak i J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. C.H. Beck, wydanie 9 str. 635). Skutkować to zatem musiało eliminacją z obrotu prawnego nieważnej decyzji z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego

Dodać należy, że jedynym przypadkiem, w którym nie obowiązywałby zakaz reformationis in peius byłaby sytuacja, w której decyzja organu I instancji rażąco naruszałaby prawo lub powodowałaby rażące naruszenie interesu społecznego, a organ II instancji uchylając decyzję organu I instancji oraz zmieniając ją na niekorzyść odwołującej strony potrafiłby wywieść taki stan rzeczy z treści decyzji a także wyjaśnić tę okoliczność w uzasadnieniu decyzji. Taka zaś sytuacja w tej sprawie nie zachodziła. Innymi słowy zakaz reformationis in peius ma na celu spowodowanie, aby strona w obawie przed pogorszeniem swej sytuacji prawnej nie rezygnowała ze składania odwołania (por. wyrok SN z24.06.1993r, III ARN 33/93 (PiP 1994, Nr 9 s.112).

"Niekorzyść", o której mowa w art. 139 kpa, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy.

Wskazać również trzeba, że zakaz ten nie ma zastosowania jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 kpa, w wyniku której organ pierwszej instancji ponownie rozpatruje sprawę (patrz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 maja 1998r, sygn. FPS 2/98, ONSA 1998/3/79, wyroki NSA z dnia 26 marca 1999r. sygn. I SA/Gd 546/97, Lex Nr 36829, z dnia 21 grudnia 1998r, sygn. I SA 820/98, Lex Nr 44547, wyrok WSA z dnia 24 lutego 2005r, sygn. VII SA/Wa 1626/04, Lex Nr 165003, wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2000r, sygn. III RN 161/99 OSNP).

Przepis art. 139 kpa wiąże zatem organ odwoławczy przy rozstrzygnięciu sprawy zarówno merytorycznie, jak i kasacyjnie, to jest na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, także w ramach instytucji ponownego wniosku o rozpoznanie sprawy.

Powyższe ustalenia zwalniają Sąd od obowiązku odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi, jednak zakres naruszeń dokonanych przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wskazuje na konieczność przypomnienia, iż kwestia zasadniczą w sprawie niniejszej jest ustalenie jakie postępowanie prowadzone jest przez organ w jakim przedmiocie i kiedy zostało ono wszczęte, zwłaszcza w kontekście informacji przekazanych przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r, iż zaskarżona decyzja nie została wydana w postępowaniu wszczętym w dniu 4 lutego 2008r.( jak wynika z odpowiedzi na skargę- umorzonym decyzją z dnia [...] lipca 2009r),

zaś w tym samym okresie toczyły się trzy równoległe postępowania dotyczące eksploatacji przedmiotowych lokomotyw.

Uwagę organu winna również zwrócić relacja pomiędzy niniejszym postępowaniem a postępowaniem w którym zapadł w dniu 1 lutego 2008r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2028/07.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał także na uwadze konieczność odniesienia się do wszelkich zarzutów formułowanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarówno co do naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 14 ust.2 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, jak i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zwłaszcza w zakresie złożonych przez skarżąca wniosków dowodowych ( art. 78 kpa).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

10