Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 83/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 77 ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na czynność Starosty M. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. określa, że zaskarżona czynność nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Starosty M. na rzecz Z.K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 2 listopada 2011r. Z. K. (Skarżący) wystąpił do Starosty M. (Organ) o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., w sprawie U 6/04, stwierdzającym niekonstytucyjność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310 dalej "rozporządzenie w sprawie opłat"), na podstawie którego pobierana była opłata za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł.

W odpowiedzi na wniosek, organ pismem z dnia 18 listopada 2011r. odmówił zwrotu opłaty, wskazując na brak podstaw prawnych do takiego zwrotu.

Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, ponownie wskazując na przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie U 6/04, jako źródło swoich uprawnień. Podkreślił, że mimo orzeczenia przez Trybunał o czasowym odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, przepis ten uznany został za niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Z tych względów odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, bo opłatę tę pobrano bez podstawy prawnej. Konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny, w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa Skarżący miał obowiązek uiścić opłatę za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości wynikającej z art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005r., nr 108, poz. 908 ze zm. dalej ustawa P.r.d.).

Odpowiadając na wezwanie, organ w piśmie z 20 grudnia 2011r. ponownie odmówił uwzględnienia wniosku, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na czynność Starosty M. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu i stwierdzenie obowiązku Organu do zwrotu Skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy P.r.d.

Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie przepisów postępowania, art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200Or. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej K.p.a.), mające istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Skarżącego naruszono ponadto przepisy prawa materialnego, przez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat, w sytuacji w której powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy P.r.d. jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej zwanego w skrócie TWE).

Skarżący zarzucił też niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy ww. przepisu TWE, który należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Skarżący zarzucił również, że organ nie zastosował w sprawie art. 10 TWE, proklamującego zasadę lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z TWE, a w szczególności związanie państwa polskiego "acquis communautaire", w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego, wynikającą z orzecznictwa ETS. Zdaniem Skarżącego z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wynika, że krajowy organ władzy stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową. W tym kontekście wskazał na sprzeczność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat z art. 90 akapit pierwszy TWE.

Skarżący przedstawił przebieg postępowania i ponownie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., podkreślając, że mimo zastosowanego przez Trybunał zabiegu polegającego na czasowym odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, był on niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Powołał się na wywodzącą się z art. 178 Konstytucji RP samodzielność sądownictwa administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego.

W związku z powyższym wniósł o odmowę przez Sąd zastosowania przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat w niniejszej sprawie, wskazał przy tym bezskuteczność zaskarżonego aktu oraz stwierdził obowiązek Starosty Mogileńskiego do zwrotu Skarżącemu części opłaty za wydanie 1 karty pojazdu pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy P.r.d.

W ocenie Skarżącego istotnym błędem w procedowaniu Organu było pominięcie właściwych norm prawa wspólnotowego, do których zastosowania zobligowany był mocą zasad pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Organy administracyjne mają obowiązek przestrzegania prawa i działania w jego granicach (art. 6 k.p.a.) tym samym od 1 maja 2004 roku również prawa wspólnotowego.

Skarżący wskazał w tym kontekście na postanowienie ETS z 10 grudnia 2007r w sprawie C-134/07. Powołując się na orzecznictwo ETS sformułował pogląd, że jeżeli opłaty pobierane są przez podmioty państwowe wbrew prawu wspólnotowemu, to po stronie państwa (bądź innego podmiotu) istnieje obowiązek ich zwrotu, po stronie organów i sądów zaś znalezienie podstawy prawnej, a po stronie jednostki, od której opłaty zostały pobrane, uprawnienie do otrzymania ich zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że Skarżący zarejestrował samochód 23 listopada 2004r, natomiast powołany w sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazywał, że przepis rozporządzenia w sprawie opłat traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Skarżący dopiero po 5 latach od wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego podjął kroki zmierzające do odzyskania nienależnej opłaty. Organ podniósł, że o ile w kwestii zwrotu części opłaty orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednolite, to aktualizując stanowisko w tym zakresie dzisiaj nie można zgodzić się z żądaniami skargi. Niezgodność działalności organów administracji publicznej z prawem nie może odbiegać od innych norm prawa powszechnie obowiązującego takich, jak Kodeks Cywilny. Zgodnie zaś z art. 118 k.c. i art. 405 kc czy 417 k.c. takie roszczenie nie zostałoby uwzględnione ze względu na jego przedawnienie.

Wyjaśniono ponadto, że opłata za wydanie karty pojazdu od Skarżącego w wysokości 500 zł, na podstawie § 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia w sprawie opłat, którym Organ był związany na dzień wydania karty, pobrana została zgodnie z prawem. Wyrok Trybunału nie może powodować, że bez żadnych granic czasowych każdy, kto uiścił opłatę może dochodzić zwrotu jej części. Brak granic czasowych roszczenia, które wynika z braku regulacji w szeroko rozumianym prawie administracyjnym, może powodować nieprzewidywalne skutki finansowe dla samorządów, które muszą w dobie kryzysu gospodarczego zachować zrównoważony budżet.

Jednocześnie Starosta podniósł, że będąc organem administracji publicznej ma bezwzględny obowiązek działania na podstawie i w granicach obwiązującego prawa a jego rolą nie jest ocena przepisów pod kątem ich zgodności z Konstytucją i samodzielne kwestionowanie ich ważności. Organ nie jest władny również odmówić stosowania przepisów prawa w przypadku ich sprzeczności z Konstytucją.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 90 TWE Organ wyjaśnił, że to na prawodawcy krajowym spoczywa obowiązek dopilnowania, aby prawo krajowe było zgodne z Konstytucją oraz prawem wspólnotowym.

Ponadto Organ stwierdził, że Skarżący mógł skorzystać z instytucji wznowienia postępowania w trybie art. 145a K.p.a., jednak nie dochował terminu miesięcznego od stwierdzenia niezgodności z prawem przedmiotowego rozporządzenia. Ponadto w świetle art. 145 K.p.a. nie jest już możliwe uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.).

Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonej czynności należy zauważyć, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008r., w sprawie I OPS 3/07 sąd ten uznał, iż skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu, stanowi sprawę administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności. Na tego rodzaju akt lub czynność przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a.

Odnosząc się do meritum skargi, Sąd podziela stanowisko Skarżącego, że zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/2004. Trybunał przesądził w nim, że określenie w § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat, opłaty za wydanie karty pojazdu, której wysokość nie pozostaje w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Uznanie takiego rozwiązania oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy, materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Trybunał uznał, że niezgodność rozporządzenia z ustawą polegała na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Tym samym kwestionowany przepis jest niezgodny też z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy P.r.d. Jednocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat do dnia 1 maja 2006 r.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej, niż ustawa, rangi może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08; uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. akt I OPS 4/05). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, iż zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08).

W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r przepis ten utracił przymiot konstytucyjności od samego początku jego obowiązywania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku prymatu konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej nad zasadą ochrony interesu finansowego organu rejestrującego, pobierającego opłatę za dokonaną czynność wydania karty pojazdu (por. wyrok WSA z dnia 11 grudnia 2007r., I SA/Bd 239/07; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009r., I OSK 418/08). W rezultacie objęta kontrolą sądową czynność Organu dokonana została bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę odmawia.

Należy zauważyć, że Minister Transportu i Budownictwa 28 marca 2006r. wydał nowe rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w którym określono wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł, uznanej za adekwatną do wskazanych w art. 77 ust. 5 ustawy P.r.d. kosztów druku i dystrybucji tych kart.

Ponadto rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na uwadze sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich, podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07, wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym ETS orzekł, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany". Należy podkreślić, że orzeczenia wstępne ETS, w których interpretowane są przepisy prawa wspólnotowego, są co do zasady skuteczne ex tunc. W efekcie orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą jego wydania. W konsekwencji przepis prawa wspólnotowego, którego wykładnia była przedmiotem odpowiedzi ETS na pytanie sądu krajowego, winien być interpretowany zgodnie z orzeczeniem Trybunału, począwszy od daty jego wejścia w życie, a nie od daty wydania wyroku przez ETS. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą wydania orzeczenia wstępnego (D. Miąsik, Temporalne skutki wyroków Trybunału Sprawiedliwości (w:) M. Domańska, K. Gonera, M. Miąsik, A. Płachta, W. Postulski, N. Półtorak, K. Witz, A. Wróbel, Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości ETS, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był także i z tego względu w pełni uprawniony do odmowy zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu.

Odnośnie natomiast argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę, należy stwierdzić, że są one podniesione dopiero na etapie postępowania przed sądem i nie stanowiły przyczyn odmowy przez Organ zwrotu części opłaty Skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę organ wskazuje na zbyt późny termin wystąpienia przez Skarżącego z wnioskiem o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu, sugerując przedawnienie takiego żądania.

Sąd pragnie jednak nade wszystko zaakcentować zmianę stanu prawnego istotną dla rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240 ze zm. dalej ustawa f.p. ), który obowiązuje od 1 stycznia 2010r. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie natomiast z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy ustawy K.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm. dalej O.p.).

W tym kontekście wskazać także należy na regulację art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Treść powołanych regulacji wskazuje, że opłata za kartę pojazdu mieści się w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych i dlatego też należy ją uznać za niepodatkową należność budżetową pobieraną przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, o których mowa w tym przepisie. Pomocne przy takiej ocenie charakteru opłaty za kartę pojazdu jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 30 marca 2011r. w sprawie I OW 7/11. W orzeczeniu tym, na bazie sporu kompetencyjnego, sąd ten stwierdził, że opłata za udostępnienie danych i informacji z zasobu geodezyjnego jest należnością, o której mowa w art. 60 ust. 7 ustawy o finansach publicznych. Trzeba przy tym dodać, że opłata określona w art. 40 ust. 3c ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 Nr 193 poz. 1287 ze zm.) jest porównywalna z opłatą za wydanie karty pojazdu, ponieważ jest przeznaczona tylko na określone cele związane z utrzymaniem zasobu (por. art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz art. 77 ust. 5 P.r.d.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym także innego rodzaju "opłaty" kwalifikuje się jako dochody, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych (tak wyrok WSA w Kielcach z 30 września 2010r, sygn. akt I SA/Ke 460/10). Zakwalifikowanie należności za wydanie karty pojazdu jako niepodatkowej należności budżetowej i odpowiednie zastosowanie do niej przepisów procesowych, do których odwołuje się art. 67 ww. ustawy jest zgodne z intencją ustawodawcy zawartą w uzasadnieniu do projektu ustawy o finansach publicznych (Druk Sejmowy VI Kadencji nr 1181, http://sejm.gov.pl). Przepis ten miał bowiem stanowić regulację uniwersalną, porządkującą tryby załatwiania spraw związanych z niepodatkowymi należnościami budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. W doktrynie także wskazuje się na porządkujący charakter art. 60 powołanej ustawy o finansach publicznych (zob. C. Kosikowski, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Warszawa 2011, s. 200).

W konsekwencji zachodziły też podstawy do przyjęcia w niniejszej sprawie trybu postępowania wynikającego z norm K.p.a. i działu III Ordynacji podatkowej, do których odsyła z kolei art. 67 ustawy o finansach publicznych. Tym samym wniosek Skarżącego powinien być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. (tak wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 lutego 2012r. sygn. akt II SA/Go 938/11).

Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ obowiązany jest zająć stanowisko w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu z uwzględnieniem przepisów ustawy o finansach publicznych. Organ obowiązany jest mieć na uwadze okoliczność, że wniosek został złożony po wejściu w życie art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych. Tym samym powinien być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. z uwzględnieniem art. 107 § 1 i 3 tejże ustawy. Wymogi co do elementów koniecznych decyzji administracyjnej sprawiają, że pismo organu z dnia 18 listopada 2011r. ich nie spełnia. Ponadto, od wydanej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do organu II instancji. Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższe pismo Organu naruszyło przepisy prawa materialnego, art. 67 ustawy o finansach publicznych. Należy przy tym wspomnieć, że odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej i K.p.a. oznacza, że wniosek o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu należało potraktować odpowiednio jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty. W stosunku do tego wniosku znajdzie bezpośrednie zastosowanie nowa ustawa, tym bardziej, że nakaz jej stosowania do wniosków składanych po 1 stycznia 2010r. wynika także z przepisów przejściowych. Przyjęcie zasady bezpośredniego stosowania nowego prawa nie oznacza jednak, że uzasadnione jest również sięganie do wszystkich innych instytucji zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej i to ze skutkiem wstecznym.

Wejście w życie art. 60 i art. 67 ustawy o finansach publicznych spowodowało, że sprawy dotyczące niepodatkowych należności budżetowych wszczęte po 1 stycznia 2010r., odnoszące się do należności uiszczonych albo należnych już wcześniej, podlegają rozpoznaniu w nowym trybie. Nakazanie stosowania ogólnych regulacji proceduralnych (Kodeks postępowania administracyjnego, Ordynacja podatkowa) nie powoduje automatycznie skutków materialnoprawnych niekorzystnych dla adresatów, a zwłaszcza nie narusza zasady nie działania prawa wstecz. Należy jednak zauważyć, że odwołanie się przez ustawodawcę w art. 67 ustawy o finansach publicznych do przepisów działu III Ordynacji podatkowej otwiera drogę do zastosowania zawartych tam regulacji prawa materialnego, które mogą prowadzić do naruszenia zasady lex retro non agit.

Zdaniem Sądu, charakter art. 60 i art. 67 ustawy o finansach publicznych nie uzasadnia wyprowadzania z nich skutków retroaktywnych w odniesieniu do przedawnienia. Dlatego też organ rozstrzygając niniejszą sprawę w formie decyzji będzie musiał w uzasadnieniu odnieść się także do kwestii przedawnienia, którą dostrzegł dopiero w odpowiedzi na skargę. Sąd chciałby wskazać przy tym jako wskazówkę interpretacyjną, że w orzecznictwie sądowoadminisatrcyjnym zostało wyrażone stanowisko pozwalające uniknąć naruszenia zasady lex retro non agit w odniesieniu do przepisów wprowadzających termin przedawnienia dla stosunków prawnych już istniejących, wyrażone na gruncie art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych. W wyroku z 7 października 2010r. o sygn. akt II FSK 884/09 Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając kwestię stosowania terminu przedawnienia wprowadzonego bez przepisów przejściowych do opłat i kar określonych w tej ustawie uznał, że termin ten należy liczyć od daty wejścia w życie przepisu, który go wprowadza. Stanowisko takie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 3 listopada 2011r. sygn. akt III SA/Łd 768/11 i to właśnie na tle zastosowania, na podstawie art. 60 i art. 67 ustawy o finansach publicznych, działu III Ordynacji podatkowej do niepodatkowej należności budżetowej. Sąd ten uznał, że wprowadzony w ten sposób 5-letni termin przedawnienia zobowiązania będącego przedmiotem sprawy należy liczyć od 1 stycznia 2010r.

Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Zgodnie z art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że czynność ta nie może być wykonana w całości. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 ustawy p.p.s.a.