Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1050/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 38 ust. 8 i 9
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.) sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] B. Spółka z o.o. w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2015 oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] o przyznaniu podmiotowi G. Sp. z o. o. z siedzibą w B. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2015.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Spółka w dniu [...] czerwca 2015 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym zadeklarowała pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 509,64 ha.

W trakcie kontroli administracyjnej, w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), stwierdzono że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach realizowanego pakietu jest mniejsza od powierzchni deklarowanej w przedmiotowym wniosku. Organ drugiej instancji ustalając stan faktyczny przedmiotowej sprawy oparł się na wynikach kontroli administracyjnej, przeprowadzonej zgodnie z art. 48 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. oraz pomiarach powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) i ustalił powierzchnię stwierdzoną spornych działek rolnych oznaczonych jako KA1 i KD1 w następujący sposób: powierzchnia deklarowana we wniosku (ha) - 509,64 ha, powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej (ha) - 509,47 ha. Biorąc pod uwagę zawyżenie powierzchni o 0,17 ha, co stanowi 0,03% powierzchni zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ odwoławczy uznał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo zastosował art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., zgodnie z którym, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego oraz w wyniku weryfikacji dochowania powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, iż Spółka nie zadeklarowało we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,38 ha (powierzchnia całkowita działki wynosi 0,62 ha), położonej w obrębie W., gminie Ł., powiecie b., do której przyznano w latach 2011-2014 płatność rolnośrodowiskowa. Z oświadczenia złożonego w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu [...] lutego 2016 r. wynika, że Spółka utraciła posiadanie w wyniku nie przedłużenia umowy użytkowania przez osobę uprawnioną do zarządzania przedmiotową działką. Organ wskazał, że przedmiotowa działka ewidencyjna była określona w planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2011-2016, który został przedłożony w Biurze Powiatowym ARiMR jako trwały użytek zielony.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie naruszony został zatem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. – dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) i w związku z tym należy zastosować § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia zgodnie, z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Dyrektor Oddziału ARiMR uznał, że w sprawie nie ma zastosowania § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Warunkiem odstąpienia od przedmiotowej 20% sankcji jest nie tylko utrata posiadania gruntu przez rolnika na którym występuje trwały użytek zielony, ale i jednocześnie fakt nie objęcia przedmiotowego gruntu zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Warunek odstąpienia od nałożenia 20% sankcji w sprawie nie może być zastosowany, bowiem działka ewidencyjna nr 81/1 była objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu 5, wariantu 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków w latach 2011, 2012, 2013 i 2014. We wskazanym okresie Spółka otrzymała płatność rolnośrodowiskowa do przedmiotowej działki ewidencyjnej. We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r., Strona nie zadeklarowała przedmiotowej działki ewidencyjnej oraz stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej łącznie o 0,17 ha (na działce ewidencyjnej nr 429 o powierzchnię 0,03 ha, na działce ewidencyjnej nr 430/1 o powierzchnię 0,14 ha). W aktach sprawy nie znajdują się dokumenty wskazujące na przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dlatego też, należy stwierdzić, że nie ma zastosowania zwolnienie z obowiązku zastosowania sankcji w wysokości 20% płatności, o którym mowa w § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące

w szczególności naruszenia art. 7, 8, 9, 11, 80 Kpa, art. 21 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 32, 34, 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Powyższą decyzję Spółka zaskarżyła w części, tj. co do pomniejszenia płatności i zastosowanej 20% sankcji. Działający w jej imieniu pełnomocnik zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 7 kpa oraz art. 21 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 173 z późn. zm.) - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez bezpodstawne zmniejszenie powierzchni deklarowanej do płatności - co skutkowało pomniejszeniem płatności;

2. art. 7 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy

o wspieraniu (...) - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków o płatność rolnośrodowiskowa na rok 2012 tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR nie stosuje sankcji oraz skutkujących ponownym oszacowaniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie jedynie w konsekwencji zmiany PEG przez organ, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady (faktyczna użytkowana powierzchnia nie uległa zmianie);

3. art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu (...) - polegający na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także wybiórczej oceny przedstawionych przez Skarżącą dowodów i wyjaśnień co doprowadziło do nałożenia bezpodstawnie sankcji;

4. art. 9 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 w/w ustawy

o wspieraniu (...), poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, iż interpretacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2009 nr 33 poz. 262) a § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nie wiąże ARiMR mimo że została sporządzona przez organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego;

5. art. 9 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 w/w ustawy

o wspieraniu (...), poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, iż pismo Departamentu Płatności Bezpośrednich z dnia 25 września 2013 r. w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wiąże ARiMR, mimo że została sporządzona przez organ nadzorujący Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wskazując na brak możliwości zastosowania sankcji w przypadku zmniejszenia powierzchni TUZ wyłącznie na skutek nowego wyznaczenia obszaru PEG;

6. art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu (...), poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, poprzez stosowanie odmiennej wykładni odnośnie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego niż to wynika z interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, mimo że została sporządzona przez organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego, oraz pomimo, że także stanowisko Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR z dnia 25 września 2013 r. (znak: WPRN-MK/13) wskazuje na brak możliwości zastosowania sankcji w przypadku zmniejszenia powierzchni TUZ wyłącznie na skutek nowego wyznaczenia obszaru PEG;

7. art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu (...), poprzez naruszanie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętych wcześniej, a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej (wykaz decyzji administracyjnych, w których zastosowano jednakową wykładnię przepisu prawa § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. polegająca na niestosowaniu sankcji pomniejszenia płatności o 20%;

8. art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny poprzez niezastosowanie się przez organ do interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12;

9. art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez lakoniczne, nieprecyzyjne uzasadnienie wydanej decyzji, poprzez pominięcie w uzasadnieniu oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególności braku informacji co do zastosowanej strefy buforowej przez organ w zakresie kontrolowanych działek, a w szczególności nie wyjaśnienie w decyzji powodów dla których Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie znalazł przesłanek do nie nakładania kar administracyjnych w przypadku gdy powstałe niezgodności są wynikiem błędu organu , a przedstawione przez Skarżącą dowody są oczywiste spójne i logiczne;

10. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie wadliwej decyzji w mocy, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania jak i przepisów materialnych;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

11. art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy Skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierał się na interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 (du-3682) w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego a obecnie § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. oraz wskazał na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady oraz wskazał na zaistnienie okoliczności skutkujących zastosowaniem sankcji w konsekwencji ponownego oszacowania przez organ powierzchni trwałych użytków zielonych (PEG), z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych w całości;

12. § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I instancji, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania, w szczególności poprzez niezasadne przyjęcie, że wyznaczenie nowego obszaru kwalifikowanego PEG przez ARiMR w decyzji za 2015 r., czy też niezawinione i zgodne ze stanem faktycznym niezadeklarowanie działki której się nie użytkuje, oznacza po stronie rolnika niezachowanie trwałego użytku zielonego, a w konsekwencji niezasadne zastosowanie sankcji z tego przepisu;

13. § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, gdy do powierzchni użytków zielonych, która uległa pomniejszeniu na skutek ponownego określenia obszaru PEG oraz niezawinionej utraty władztwa nad gruntami, kiedykolwiek w przeszłości przyznano płatność rolno środowiskową, podczas gdy wykładnia wyrażona w wyrokach NSA II GSK 758/14, II GSK 646/14, II GSK 394/15 nakazuje, aby warunek nieprzyznania płatności, obligujący organ do odstąpienia od 20 % sankcji, należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, w konsekwencji czego organ nieprawidłowo zastosował sankcję z § 38 ust. 6 (obecnie 8), pomimo, że w sprawie spełnione były wszystkie przesłanki określone w hipotezie przepisu § 38 ust. 7 (obecnie 9) rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazujące na konieczność odstąpienia od stosowania sankcji, a faktyczna powierzchnia trwałych użytków zielonych nie uległa zmianie;

14. art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w zw. z art. 35 cyt. rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie - przez nieuwzględnienie, tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalających obwód spornych działek KD i KA rolnych przy uwzględnieniu maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej;

15. Rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez niewłaściwe zastosowanie pkt 75 preambuły;

16. § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i art. 64. ust 2 pkt c, d

i ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 poprzez ich nie zastosowanie w sytuacji gdy z akt sprawy wprost wynika, że zaistniały inne wyjątkowe okoliczności których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolno środowiskowego;

17. art. 18 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie

do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie

z powodu błędnego przyjęcia przez organ, że działki rolne KA i KD mają powierzchnie mniejsze niż zadeklarowała Skarżąca;

18. art. 74 ust 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 24 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - poprzez pominięcie przy weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy, przeprowadzenia kontroli na miejscu w celu dokonania pomiarów powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności, jak również pominięcie inspekcji w terenie w przypadku gdy foto interpretacja ortoobrazów satelitarnych jest niesatysfakcjonująca;

19. art. 64 ust 2 lit. c i lit. oraz ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 - poprzez niezastosowanie powyższych przepisów do danej sprawy pomimo, że istniały przesłanki do nie nakładania kar administracyjnych w związku z tym, że powstałe niezgodności są wynikiem błędu organu.

Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w części dotyczącej pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej

i zastosowania 20% sankcji na rok 2015.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie dotyczy zmniejszenia Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w tym zastosowania sankcji 20%. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały wymienioną sankcję.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, reguluje cyt. wyżej rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Zgodnie § 2 ust. 1 pkt 3 tego aktu, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowe.

Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy tego aktu dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że Spółka składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 podjęła się realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od 15 marca 2011 r. do 15 marca 2016 r. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 5, wariant 5.1 na powierzchni 510,02 ha, Spółka zobowiązała się na mocy

§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

W 2015 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu

w pakiecie 5 wariancie 5.1 do pow. 509,47 ha. Ze zgromadzonych dokumentów wynika ponadto, że w 2015 r. Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ zmniejszyła powierzchnię realizacji zobowiązania w ramach omawianego pakietu. Jak ustalono Spółka nie zadeklarowała w 2015 r. działki ewidencyjnej nr 81/1 o powierzchni 0,38 ha położonej w obrębie W., gminie Ł., powiecie b., która określona była w Planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2011-2016 jako trwały użytek zielony i do której w latach 2011-2014 przyznano płatności rolnośrodowiskowe. W piśmie z dnia 15 lutego 2016 r. pełnomocnik Spółki oświadczył, że przedmiotowa działka została wyłączona z Planu działalności rolnośrodowiskowej w wyniku nie przedłużenia umowy użytkowania przez osobę uprawnioną do jej rozporządzania, mimo wcześniejszych ustnych zapewnień, że Spółka będzie mogła użytkować działkę przez cały okres objęty korzystaniem z programu rolnośrodowiskowego.

W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały sankcję 20%, przewidzianą obecnie w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (dotychczas § 38 ust. 6 tego aktu). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Regulacji mówiącej o zmniejszeniu płatności w ww. przypadku nie stosuje się jednak, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym (zob. § 38 ust. 9 rozporządzenia). Wcześniej § 38 ust. 7 tego aktu (odpowiednik obecnego § 38 ust. 9) przewidywał zaś wyłączenie od stosowania sankcji w sytuacji wyżej opisanej, ale wówczas, gdy do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Zdaniem Sądu organ trafnie wywiódł, że omawiany wyjątek nie miał zastosowania w sprawie. Podkreślenia wymaga w tym zakresie, że prawodawca wskazał na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 8 (dotychczas

§ 38 ust. 6). Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego (zob. np. wyroki NSA z dnia 26 maja 2015 r. o sygn. II GSK 646/14, II GSK 758/14 i II GSK 2918/14; z dnia 2 października 2015 r. sygn. II GSK 1998/14; z dnia 18 marca 2016 r. sygn. II GSK 2110/14).

Oczywiste jest ponadto, że sam fakt niezachowania trwałych użytków zielonych w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów, na których występują takie użytki, nie jest wystarczający do odstąpienia od stosowania omawianej sankcji 20%. Obecnie już samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, skutkuje tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powoduje odstąpienia od nałożenia sankcji. Z akt wynika tymczasem, że nastąpiła utrata posiadania przedmiotowej działki (oświadczenie pełnomocnika), niemniej jednak była ona objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na lata 2011-2016. Stąd jako bezpodstawne w rozpatrywanym przypadku należało uznać argumenty odnoszące się do "nie przyznania płatności rolnośrodowiskowej" i wykładnia zwrotu, który w tym zakresie zawierał § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym przed 15 marca 2014 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowana przez stronę skarżąca sankcja została w tej sprawie prawidłowo zastosowana. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że organ nie zastosował jej w związku z tzw. przedeklarowaniem powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i planie rolnośrodowiskowym (dotyczy działek nr [...] i [...]), tylko z uwagi na niezadeklarowanie działki nr [...] uznane jako niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnym "trwałych użytków zielonych".

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 Sąd stwierdza, że przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Zgodnie

z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie do obniżek i wykluczeń przewidzianych

w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 ww. aktu unijnego nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania. Pozbawiony podstaw okazał się tym samym zarzut naruszenia pkt 75 preambuły tego rozporządzenia odnoszącej się do ustanawiania zmniejszeń i wykluczeń płatności.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w zw. z art. 35 cyt. rozporządzenia przez nieuwzględnienie tolerancji 1,5 - metrowej strefy buforowej okalających obwód spornych działek KD i KA rolnych przy uwzględnieniu maksymalnej tolerancji w odniesieniu do każdej działki rolnej Sąd pragnie zauważyć, że przepisy te umiejscowione zostały w rozdziale II tego aktu Kontrole odnośnie do kryteriów kwalifikowalności, sekcji II Kontrole na miejscu, podsekcji II Kontrole na miejscu dotyczące pojedynczych wniosków w ramach systemów pomocy obszarowej. Z powyższego wynika, że tolerancja pomiaru jest określana o odniesieniu do każdej działki rolnej tylko podczas kontroli na miejscu wykonywanej w gospodarstwie. Natomiast, jak trafnie zauważył organ, w przedmiotowej sprawie powierzchnię kwalifikującą się do płatności ustalono na podstawie analizy ortofotomap. Powyższy zarzut nie mógł zostać zatem uwzględniony.

Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością,

w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Należy podzielić stanowisko organu, że w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie któregokolwiek z przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych wymienionych w § 45 tego aktu, w tym w pkt 8 przytoczonego przepisu. Należy przy tym podkreślić, że możliwość wypowiedzenia umowy dzierżawy nie jest okolicznością, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ponadto, w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, upoważniającego Państwa członkowskie do uznania kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, prawodawca unijny zastrzegł, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (zob. ust. 2 tej regulacji).

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 64 ust 2 lit. c i d oraz ust. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Przepis ten stanowi, że nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna (pkt c) oraz, gdy dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby.

Należy podzielić argumentację organu, że niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. Ponadto, Spółka nie wykazała skutecznie, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych.

Zdaniem Sądu w ustalonym stanie faktycznym i wobec stwierdzenia po pomiarze powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) zawyżenia powierzchni deklarowanej, organy prawidłowo zastosowały art. 18 ust. 6 rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym, bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw.

Na uwzględnienie nie zasługiwały ponadto zarzuty naruszenia art. 74 ust 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 24 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014. Stosownie do treści art. 74 ust. 1 i 3 ww. rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu. Z kolei przepis art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 stanowi, że właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. Natomiast przepis art. 37 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego określa elementy kontroli na miejscu.

Uwzględniając treść tych przepisów wskazać należy, że organ nie miał wątpliwości co do wyników przeprowadzonej kontroli obrazującej obszary nieuprawnione do płatności. Zdjęcia z ortofotomap pozwoliły na prawidłowe ustalenie powierzchni spornych działek.

Pozbawione podstaw okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W tym zakresie Sąd zauważa, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 cyt. ustawy o wspieraniu (...),

z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl § 2 tego przepisu,

w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do art. 21 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem omawianej sankcji. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

W rozpatrywanym przypadku organ uwzględnił zaoferowany przez stronę materiał dowodowy, ocenił wniosek oraz wyniki kontroli przeprowadzonej zgodnie z art. 48 rozporządzenia nr 809/2014, jak też w oparciu o pomiary PEG. W ten sposób wychwycone zostały różnice powierzchni deklarowanej i powierzchni nieuprawnionej do płatności. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 1 Kpa. Wbrew zarzutom pełnomocnika jest ona precyzyjna i odnosi się do wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu.

Trzeba też raz jeszcze podkreślić, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu (...), organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Spółka żądania takiego nie złożyła.

Nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji przywoływane przez Skarżącego pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2012 r. znak: PBrś-053-42-4/12, w którym stwierdzono, że zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 20 % ma miejsce jedynie w przypadku zniszczenia trwałego użytku zielonego. Wskazane pismo jest jedynie odpowiedzią na zapytanie Stowarzyszenia AKROS i niewątpliwie nie ma charakteru wiążącego. W związku z tym organy nie miały obowiązku stosowania się do przedstawionego tam stanowiska. Na organach nie ciążył też obowiązek informowania wnioskodawcy, jaki charakter ma ww. stanowisko. Kwestie dotyczące oceny zachowania przez rolnika trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo regulują przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego i na podstawie tych przepisów podjęto skarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienia skargi nie uzasadniają również wskazywane przez Spółkę przypadki, w których organy miały zastosować odmienną wykładnię spornych regulacji. Skarżone rozstrzygnięcie opiera się na prawidłowej interpretacji § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).