Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2001/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.1 , art.10 ust 2, art.11 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 404
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 36/15 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. O. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 36/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie zobowiązania do usunięcia zagrożenia na stanowisku pracy, oddalił skargę.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

W dniu [...] września 2014 r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Białymstoku nakazał skarżącemu R. O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "[...]", aby na placu budowy przy stacji paliw pędnych w [...] róg ulic [...] i [...]:

1. wstrzymał eksploatację dwóch kolumn rusztowań budowlano - montażowych, metalowych typu Warszawa, których pomosty robocze znajdują się na wysokości około 3 do 4 m nad poziomem terenu, posadowionych przy wiacie wznoszonej stacji paliw do czasu: zapewnienia pełnych pomostów roboczych między ramami rusztowań, zapewnienia poręczy zabezpieczających przed upadkiem z wysokości, zapewnienia desek krawężnikowych, zapewnienia stabilnego posadowienia, zapewnienia pełnej stateczności konstrukcji czy zakotwienia rusztowań, zgodnie z instrukcją montażu, okazania protokołu technicznego odbioru rusztowania przez uprawnione osoby. Wskazał, że obowiązki podlegają natychmiastowemu wykonaniu, a ich podstawą prawną są: art. 11 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.), dalej jako ustawa, art. 207 § 2 i art. 304 § 1 Kodeksu pracy, §112, §114 i §115 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401), dalej jako rozporządzenie z 2003 r.;

2. wstrzymał eksploatację pilarki do cięcia drewna eksploatowanej na placu budowy stacji paliw, do czasu zapewnienia urządzeń ochronnych tarczy do cięcia oraz przekładni pasowej zabezpieczających przed możliwością dostępu do strefy niebezpiecznej maszyny. Wskazał, że obowiązki podlegają natychmiastowemu wykonaniu, a ich podstawą prawną są: art. 11 pkt 3 ustawy, art. 207 § 2, art. 215, art. 216, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, §15 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. nr 191, poz. 1596 ze zm.), dalej jako rozporządzenie z 2002 r.;

3. wstrzymał eksploatację betoniarki o napięciu 400V eksploatowanej na placu budowy stacji paliw do czasu zapewnienia urządzeń ochronnych przekładni pasowej zabezpieczających przed możliwością dostępu do strefy niebezpiecznej maszyny. Wskazał, że obowiązki podlegają natychmiastowemu wykonaniu, a ich podstawą prawną są: art. 11 pkt 3 ustawy, art. 207 § 2 , art. 215 , art. 216, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 15 rozporządzenia z 2002 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych na placu budowy stacji paliw stwierdzono nieprawidłowe eksploatowanie sprzętu budowlanego tj. uchybienia, których usunięcie nakazano w wydanej decyzji. Z uwagi na niezastanie na terenie budowy pracodawcy i kierownika budowy w jednej osobie - R. O. oraz bezskuteczność prób telefonicznego skontaktowania się z nim - wydano decyzję J. J. tj. osobie pełniącej (zgodnie z jej ustnym oświadczeniem) funkcję brygadzisty.

Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy w Białymstoku, zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, utrzymał w mocy decyzje nr 1-3 z nakazu z dnia [...] września 2014 r. Wskazał, że strona nie kwestionuje niezgodnego z prawem stanu technicznego urządzeń, których decyzje dotyczyły, zaś bezzasadnie kwestionuje właściwość rzeczową inspektora pracy w zakresie możliwości przeprowadzenia kontroli oraz zastosowania środków prawnych.

Organ wskazał, że stan faktyczny zastany na budowie stacji paliw podczas kontroli w dniu 8 września 2014 r. nie budził wątpliwości i został odzwierciedlony w protokole.

Organ wskazał, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko zatrudnionym na podstawie prawa pracy, co wynika wprost z art. 304 § 1 i art. 207 Kodeksu pracy. Jak wyjaśnił, zasadę bezpiecznej i higienicznej pracy ustanawia przepis art. 15 Kodeksu pracy, a prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy gwarantowane jest przez art. 66 Konstytucji RP. Wskazał też, że inspektor pracy ma prawo stosować środki prawne wymienione w art. 11 ustawy, co wynika z art. 10 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 pkt 1 tej ustawy i określonych tam obowiązków w zakresie nadzoru i kontroli. Nadto w przepisie art. 11 ustawy nie chodzi o zagrożenie stwarzane wyłącznie pracownikom, ale zagrożenie stwarzane ludziom, a więc przepis ten dotyczy ochrony życia ludzkiego a nie tylko pracowniczego.

Za bezzasadny uznał organ odwoławczy zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12, art. 11 pkt 1, 2, 3, 6, 6a oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy, oceniając, że stan faktyczny prowadzący do wydania nakazu został udokumentowany, a wydanie nakazu było zgodne z przepisami prawa materialnego. Organ wskazał też na profilaktyczny charakter decyzji nakazowych inspektora pracy, który w przypadku stwierdzenia zagrożenia zdrowia lub życia ludzkiego ma obowiązek wydać decyzję wstrzymującą eksploatację maszyny lub urządzenia nawet w sytuacji, gdy faktycznie w momencie kontroli nie jest ona eksploatowana.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechaniu wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie:

a) bezzasadne i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym uznanie, że J. J. wykonywał prace budowlane związane z betonowaniem oraz wykonywał prace przy obróbce właśnie zabetonowanych elementów konstrukcji fundamentów w sytuacji, w której takich czynności nie wykonywał;

b) zaniechanie uznania, że przy realizacji inwestycji budowlanej nie są zatrudnione osoby na podstawie stosunku pracy;

c) zaniechanie uznania oraz pominięcie okoliczności, że urządzenia, których dotyczy nakaz, nie były i nie są eksploatowane;

2. art. 215 pkt 1 Kodeksu pracy w związku z § 112, 114 i 115 rozporządzenia z 2003 r. przez ich wadliwą wykładnię i zastosowanie, skutkujące pominięciem okoliczności, że obowiązek ciążący na pracodawcy (a nie na osobie zatrudniającej wykonawców na podstawie umowy o dzieło) dotyczy tego, by stosowane maszyny zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a nie obejmuje urządzeń, które nie są stosowane (tj. nie są eksploatowane);

3. naruszenie art. 11 pkt 1 - 3, pkt 6 i 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że doszło w stanie faktycznym sprawy do naruszenia przepisów prawa pracy, w tym dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, mimo że:

a) urządzenia budowlane, których dotyczy decyzja nie były i nie są eksploatowane na placu budowy;

b) na placu budowy nie wykonują pracy osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, a więc do tych czynności nie znajdują zastosowania przepisy prawa pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji na wstępie rozważań przedstawił uprawnienia i kompetencje inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy. Wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy, kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają pracodawcy - a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne - na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy. Bezzasadny zatem pozostaje zarzut skargi, jakoby Inspektor Pracy nie posiadał w sprawie niniejszej uprawnień do wydania nakazu z uwagi na to, że na budowie zatrudnione były osoby nie na podstawie stosunku pracy, ale na podstawie umów cywilnoprawnych. Prawidłowo też zdaniem Sądu nakazy zostały skierowane do skarżącego jako inwestora, bowiem to na jego rzecz praca była świadczona tak na podstawie stosunków pracy, jak i w oparciu o umowy cywilnoprawne. Ponadto przedsiębiorstwo skarżącego było wykonawcą robót, co jednoznacznie wynika z treści tablicy informacyjnej uwidocznionej w dokumentacji fotograficznej.

Odnosząc się do zarzutów błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie wykonywania pracy na terenie budowy przez pracownika J. J. oraz niewłaściwej eksploatacji betoniarki i pilarki tarczowej (bez stosownych zabezpieczeń), Sąd wskazał, że w protokole kontroli znajduje się jednoznaczny zapis o stwierdzeniu przez Inspektora Pracy w kontroli wykonywania prac związanych z wylewaniem fundamentów i ścian fundamentowych przez wymienionego pracownika, zapis o widocznych śladach eksploatacji pilarki tarczowej, o braku urządzeń ochronnych na betoniarce czy o braku prawidłowego wykonania i zabezpieczenia rusztowań. Powyższe ustalenia dotyczące urządzeń i maszyn udokumentowano zdjęciami wykonanymi podczas kontroli, na których wyraźnie widać opisane w protokole uchybienia. Trafnie zatem, zdaniem Sądu, organ ustalił, że na terenie budowy nie spełniono wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, co uzasadniało zastosowanie art. 11 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym Inspektor Pracy jest uprawniony wstrzymać eksploatację maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Nakaz podlega natychmiastowemu wykonaniu.

W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji odwołał się do przepisów właściwych rozporządzeń określających obowiązki i zasady eksploatacji poszczególnych urządzeń i za prawidłowe uznał ustalenia organów w zakresie uchybienia przez skarżącego tym przepisom.

Sąd pierwszej instancji przywołał też treść art. 207 § 2 i 304 § 1 i 4 Kodeksu pracy i uznał, że zostały one prawidłowo zastosowane w kontrolowanej sprawie.

Reasumując Sąd wskazał, że stwierdzone podczas kontroli uchybienia, jako właściwie udokumentowane, stanowiły wystarczającą, bez konieczności uzupełniania materiału dowodowego o wskazane przez skarżącego zeznania świadków, podstawy do zastosowania nakazów kwestionowanych w niniejszej sprawie, zwłaszcza że miały one na celu zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi. Stąd też jako zasadne Sąd ocenił nakazanie ich natychmiastowego wykonania na podstawie art. 108 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, zawiera wyczerpującą treść i sporządzone zostało zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast zarzuty naruszenia art. 11 pkt 1-2, 6-6a ustawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem organ tych przepisów w sprawie nie stosował.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając:

I. naruszenie art. 215 pkt 1 Kodeksu pracy, w zw. z § 112, 114, 115 rozporządzenia z 2003 r., przez ich wadliwą wykładnię i zastosowanie, skutkujące pominięciem okoliczności, że obowiązek ciążący na pracodawcy (a nie na osobie zatrudniającej wykonawców na podstawie umowy o dzieło) obejmuje zapewnienie, by wyłącznie stosowane maszyny zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a nie obejmuje urządzeń, które nie są stosowane (tj. nie są eksploatowane), co prowadziło do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia;

II. naruszenie art. 18 oraz art. 22 ustawy Prawo budowlane, przez ich niezastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania, że ani do obowiązków inwestora, ani do obowiązków kierownika budowy, do których wykonywania zobowiązany był w ramach inwestycji, której dotyczy postępowanie, nie należy bezpośrednie kierowanie pracami wykonawców, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem bezpośrednio prowadziło do wydania skarżonego wyroku;

III. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ prowadzący postępowanie zaniechał zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie:

a) wadliwe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że prawidłowym było uznanie przez organ, że J. J. wykonywał prace budowlane związane z betonowaniem oraz wykonywał prace przy obróbce właśnie zabetonowanych elementów konstrukcji fundamentów, w sytuacji w której J. J. takich czynności nie wykonywał, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania zaskarżonego wyroku;

b) wadliwe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że prawidłowym było zaniechanie uznania przez organ oraz pominięcie przez organ okoliczności, że urządzenia, których dotyczą decyzje utrzymane w mocy rozstrzygnięciem zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie były i nie są eksploatowane, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania zaskarżonego wyroku;

IV. art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez ich wadliwe zastosowanie polegające na dokonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowolnej oceny dokumentów złożonych przez skarżącego w toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez zaniechanie uznania, że dokumenty te przemawiają za okolicznością, że roboty nie były wykonywane w ramach inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa przez pracowników, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania skarżonego wyroku;

V. naruszenie art. 11 pkt 1, 2, 3, 6 i 6a w zw. z art. 13 pkt 1, w zw. z 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w zw. z art. 304 § 1 i 3, w zw. z art. 207 Kodeksu pracy, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ prawidłowo ustalił, że ziściła się podstawa do utrzymania w mocy zaskarżoną decyzją decyzji nr 1-3 wynikających z aktu administracyjnego z dnia 8 września 2014 r., zatytułowanego Nakaz, mimo, że:

a) wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie był odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy;

b) urządzenia budowlane, których dotyczy zaskarżona decyzja i utrzymany nią w mocy nakaz, nie były i nie są eksploatowane na placu budowy;

c) na placu budowy, którego dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, nie wykonują robót osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, a więc do czynności wykonywanych na placu budowy nie znajdują zastosowania przepisy prawa pracy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania zaskarżonego wyroku;

VI. art. 151 p.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w razie braku podstaw do tego;

VII. art. 148 p.p.s.a. przez jego wadliwe niezastosowanie, polegające na zaniechaniu uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do tego.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że skarga kasacyjna jest bezzasadna i w całości poparł ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Zarzuty skargi kasacyjnej, stanowiące w zasadzie powielenie zarzutów zawartych w skardze, dotyczą głównie niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, dowolnej oceny dowodów oraz zakwestionowanie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy odnośnie zastosowanych środków prawnych.

W pierwszej kolejności wypada wskazać na zasadnicze cechy ustrojowe oraz funkcjonalne Państwowej Inspekcji Pracy, których nie można pominąć formułując ocenę prawną podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy, Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Wykonywanie zadań przez Państwową Inspekcję Pracy cechuje wyposażenie tej instytucji w szerokie kompetencje obejmujące nie tylko upoważnienie do prowadzenia kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy, ale także do stosowania środków nadzorczych, których wykonanie obwarowane jest przymusem państwowym. Na podkreślenie zasługuje także powszechny charakter uprawnień organów inspekcji pracy, zgodnie bowiem z art. 13 ustawy nadzorem i kontrolą obejmuje wszystkie podmioty, na rzecz których wykonywana jest praca, niezależnie od tego, czy są pracodawcami, czy też nie (zob. A. Jasińska-Cichoń: Komentarz do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, Wyd. Oficyna 2008). Taka pozycja Państwowej Inspekcji Pracy w systemie organów kontroli państwa wynika z konstytucyjnych zasad ustrojowych, a przede wszystkim z art. 24 Konstytucji RP, zgodnie z którym praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej i który na państwo nakłada obowiązek sprawowania nadzoru nad warunkami wykonywania pracy, jak również z gwarantowanego Konstytucją prawa każdego do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 66).

W związku z powyższymi rozważaniami należy uznać za chybiony zarzut skargi kasacyjnej, a odnoszący się do kwestii braku uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy, odnośnie osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę. Jeżeli bowiem przedsiębiorca zatrudnia jakiekolwiek osoby, czy to na podstawie umowy o pracę, czy też na podstawie umowy o świadczenie usług, to on staje się osobą, która ma obowiązek zapewnić tym osobom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Nadto należy stwierdzić, że podmiot ten jest zobowiązany zapewnić ochronę zdrowia i życia ludzkiego również osobom niebiorącym udziału w procesie pracy, jeżeli mogą one mieć dostęp do miejsca, gdzie praca jest wykonywana. Zamieszczając w art. 304 § 1 Kodeksu pracy odesłanie do warunków pracy, o których mowa w art. 207 § 2 Kodeksu pracy, ustawodawca uregulował bardzo szeroko stosowanie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy do osób zatrudnionych w ramach form niepracowniczych, bowiem za ogólnym obowiązkiem ochrony zdrowia i życia zatrudnionego idzie szereg obowiązków określonych w szczegółowych uregulowaniach kodeksu pracy oraz przepisach wykonawczych. Powyższa kwestia znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w przepisach określających kompetencje organów inspekcji pracy. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 ustawy do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m. in. osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub przedsiębiorcę, niebędącego pracodawcą, na rzecz którego taka praca jest świadczona (pkt 1).

Przechodząc do dalszych zarzutów skargi kasacyjnej, za chybiony należy również uznać zarzut, w którym skarżący podnosi, iż ani do obowiązków inwestora, ani też do obowiązków kierownika budowy nie należy bezpośrednie kierowanie pracami wykonawców. Kwestia ta nie ma bowiem w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlega w tym przypadku nie sposób świadczenia pracy przez osoby ją wykonujące, a sam przedsiębiorca, na rzecz którego praca jest świadczona, w zakresie przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawa pracy, nawet w przypadku, gdy przedsiębiorca w danym momencie jest nieobecny przy wykonywaniu prac. W związku z powyższym skierowane nakazy nie dotyczą nieprawidłowości w zakresie wykonywania pracy przez samych pracowników, a odnoszą się do nieprawidłowych warunków pracy, za które odpowiedzialność ponosi sam przedsiębiorca. Dodatkowo należy stwierdzić, za Sądem pierwszej instancji, że wspomniane zalecenia pokontrolne w sposób prawidłowy zostały skierowane do skarżącego jako inwestora, gdyż to na jego rzecz jest świadczona praca na podstawie umów cywilnoprawnych, a powyższe ustalenia wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Za gołosłowny należy również uznać zarzut skarżącego kasacyjnie, w którym kwestionuje fakt wyznaczenia przez niego miejsca wykonywania czynności przez osoby pracujące na terenie inwestycji. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy aby na pewno miejsce wykonywania pracy było miejscem przez niego wyznaczonym, czemu skarżący kasacyjnie kategorycznie zaprzecza. Za bezzasadnością przedstawionego zarzutu przemawia przede wszystkim charakter wykonywanej pracy – budowa stacji paliw. Trudno wyobrazić sobie bowiem sytuację, w której prace związane z budową będą prowadzone w innym miejscu niż plac budowy, na którym powstać ma wspomniany obiekt budowlany.

Z poczynionych ustaleń faktycznych wynikają również okoliczności uzasadniające zastosowanie § 112, § 114 oraz § 115 rozporządzenia z 2003 r., a także § 15 rozporządzenia z 2002 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał oceny prawnej ustalonego przez organ stanu faktycznego, który w treści uzasadnienia decyzji zawarł wyjaśnienie zarówno podstawy prawnej nakazów inspektora pracy i szczegółowo wyjaśnił dlaczego wydał odpowiednie zalecenia zobowiązujące do usunięcia stwierdzonych uchybień z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Stwierdzone podczas przeprowadzonej kontroli nieprawidłowości, polegające na braku odpowiednich elementów warunkujących bezpieczną eksploatację rusztowań budowlano – montażowych, brak przekładni pasowej oraz urządzeń ochronnych tarczy w pilarce do cięcia drewna oraz brak urządzeń ochronnych przekładni pasowej w znajdującej się na placu budowy betoniarce, były niezgodne z wymogami bezpieczeństwa i higieny pracy. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego kasacyjnie jakoby urządzenia, odnośnie do których zastosowano wspomniane nakazy nie były eksploatowane należy stwierdzić, że w protokole z kontroli znajdują się zapisy, z których wynika jednoznacznie, iż maszyny te jednak podlegały eksploatacji – ścinki drewniane, wióry, w przypadku wspomnianej pilarki oraz fakt wykonywania prac związanych z wylewaniem fundamentów oraz ścian fundamentowych, w przypadku betoniarki. Dodatkowo kwestia podnoszona przez skarżącego kasacyjnie, iż sporne rusztowania nie były używane w dniu kontroli nie uzasadniał niezastosowania art. 11 pkt 3 ustawy, skoro nie zostało wykazane, że na trwale wyłączono je z użytkowania. Oznacza to istnienie realnego zagrożenia, które może się ziścić w przypadku każdego, nawet podjętego poza wiedzą i wolą inwestora, ich użycia. W tym przypadku wystarczy fakt potencjalnej możliwości użycia danego sprzętu, urządzenia.

W kontekście naruszenia przepisów postępowania należy po raz kolejny podkreślić, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w oparciu o ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej u skarżącego kontroli, dodatkowo skarżący – poinformowany o możliwości wniesienia umotywowanych zastrzeżeń odnośnie sporządzonego protokołu pokontrolnego – takich zastrzeżeń nie wniósł. Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego została ona właściwie uargumentowana, nałożone na skarżącego nakazy zostały sprecyzowane w sposób konkretny, wskazując właściwie powołaną podstawę prawną, a powyższe ustalenia zostały oparte na wspomnianym powyżej protokole z kontroli, który również został sporządzony w sposób prawidłowy. W związku z powyższym wskazać należy, że stwierdzone uchybienia, jako właściwie udokumentowane, stanowiły wystarczającą podstawę do zastosowania zakwestionowanych nakazów.

Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., to wskazać przyjdzie, że przepis ten jest przepisem regulującym treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdy nie zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutu naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co jak wyżej wykazano nie miało miejsca.

Niezrozumiałym jest z kolei zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 148 p.p.s.a. Przepis ten określa bowiem rodzaj rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, a zatem nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Podzielając w pełni stanowisko prawne Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej i orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.