Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 983/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 21 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 roku na rozprawie sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 9.596 (dziewięć tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku określającą A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok.

Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie.

Spółka posiada status zakładu pracy chronionej wyłącznie w zakresie nieruchomości położonej w Ł. przy Pl. A 2. W latach 2002-2006 nie deklarowała i nie płaciła podatku od pozostałych posiadanych nieruchomości. W dniu 15 maja 2006 roku spółka złożyła deklarację podatkową, w której określiła należny podatek od nieruchomości. Deklaracja ta została w dniu 20 lipca 2006 roku skorygowana w ten sposób, że spółka wykazała należny podatek w wysokości zerowej.

Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta Ł. określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok w kwocie 239 567,90 złotych. W uzasadnieniu organ podał, że działalność objęta statusem zakładu pracy chronionej dotyczy wyłącznie jednej z nieruchomości należącej do spółki. Wojewoda nie otrzymał zgłoszenia innych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem organu podatkowego skarżąca spółka korzysta jako zakład pracy chronionej ze zwolnienia podatkowego tylko od tych nieruchomości, które zostały zgłoszone wojewodzie. Przyjął zatem, że opodatkowaniu podlegają pozostałe, posiadane przez stronę, nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucono naruszenie art. 122, art. 165 § 2, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o. p.

Decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organy podatkowe nie mają kompetencji ani wiedzy, by dokonywać oceny stanu technicznego budynków posiadanych przez podatników. Nie mogą również dokonywać takich ustaleń w oparciu o dowody przedstawione przez podatnika w toku postępowania. Do oceny technicznej budynków są w ocenie organu odwoławczego uprawnione wyłącznie odpowiednie organy nadzoru budowlanego. Na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 roku, nr 106, poz. 1126 ze zm.) właściciele i zarządcy budynków mają obowiązek poddawania obiektów budowlanych kontroli okresowej, polegającej na sprawdzeniu ich stanu technicznego. Do przeprowadzania takich kontroli uprawnione są wyłącznie osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Samo wyłączenie budynku z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej może nastąpić w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego, decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny (art. 68 Prawa budowlanego). W przypadku budynków, wyłączenie ich z kategorii przedmiotów związanych z działalnością gospodarczą powinno nastąpić również po wydaniu przez właściwy organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego. Podatnik posiada status zakładu pracy chronionej jedynie w odniesieniu do nieruchomości przy Pl. A 2 i tylko w stosunku do tej nieruchomości korzysta ze zwolnienia.

Na powyższą decyzję spółka w dniu 6 czerwca 2008 roku wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 121, poz. 844 ze zm.) przez błędną wykładnię i uznanie, że stwierdzenie, czy przedmiot opodatkowania ze względów technicznych nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej, uprawniony jest wyłącznie organ nadzoru budowlanego oraz art. 12 ust. 1 pkt 5 i art. 62 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż do ustalenia stanu technicznego przedmiotu opodatkowania oraz tego czy może on być wykorzystany ze względów technicznych do prowadzenia działalności gospodarczej właściwy jest wyłącznie organ nadzoru budowlanego. Ponadto skarżąca spółka podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania podatkowego tj. w szczególności art. 122, 187 § 1 i 191 o. p. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono, że organy podatkowe zawyżyły wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2004 z uwagi na przyjęcie do opodatkowania nieruchomości, które nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Stan nieruchomości nie pozwala na prowadzenie w nich tejże działalności. Świadczą o tym okresowe przeglądy techniczne z 2003 roku, opinie o stanie stropów poszczególnych nieruchomości, fotografie i protokoły oględzin przeprowadzone przez pracowników Urzędu Miasta Ł. Strona zakwestionowała pogląd, że tylko organy nadzoru budowlanego uprawnione są do stwierdzania stanu technicznego budynków.

W odpowiedzi na skargę z dnia 7 lipca 2008 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał m.in. na przedmiot działalności skarżącej spółki, którym było w szczególności kupno i sprzedaż nieruchomości oraz zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości. Podatnik nie prowadził więc działalności gospodarczej, dla której stan techniczny nieruchomości miał istotne znaczenie, bądź uniemożliwiał wykorzystywanie dla celów tej działalności.

W uzupełnieniu skargi strona podniosła, że część budynków objętych zaskarżoną decyzją, pozbawiona była w 2004 roku podstawowych mediów, co wykluczało możliwość ich wykorzystania do celów prowadzonej działalności. Głównym przedmiotem jej działalności jest wynajem nieruchomości, nie zaś obrót nimi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu upoważniającym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawą do wydania zaskarżonej decyzji stał się pogląd prezentowany przez organ II instancji, a sprowadzający się do tezy, że wyłącznie uprawnionym do stwierdzenia, że przedmiot opodatkowania (nieruchomość) nie jest i nie może być wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych jest organ nadzoru budowlanego.

Pogląd ten uznać należy za błędny. W polskiej procedurze podatkowej w zasadzie nie funkcjonuje legalna ocena dowodów, decydująca, jakim dowodem może być wykazana dana okoliczność, której zdaje się hołdować przedstawione wyżej stanowisko organu odwoławczego.

Obowiązuje zaś z mocy art. 122 i art. 191 o. p. zasada swobodnej oceny dowodów polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi i mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Ustawodawca nie wyłączył zasady swobodnej oceny dowodów w przypadku ustalania istnienia przesłanek z art. 1a ust.1 punkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dlatego nie ma podstawy prawnej twierdzenie organu II instancji o wyłącznej kompetencji organu nadzoru budowlanego w przedmiocie niemożności wykorzystania danej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Jedynie na marginesie zauważyć wypada, że powołanie się przez organ odwoławczy dla uzasadnienia powyższego stanowiska w zaskarżonej decyzji na treść art. 1 Prawa budowlanego jest pozbawione racji, gdyż przepis ten jedynie wskazuje przedmiot regulacji ustawy, w skład którego bynajmniej nie wchodzi definiowanie przydatności danej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, co w istocie jest przesłanką art. 1a ust.1 punkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Wymogu tego nie spełniają również dalsze powołane przez organ II instancji w odpowiedzi na skargę przepisy Prawa budowlanego. I tak art. 62 ust.1 punkt 1 określa jedynie przedmiot okresowej kontroli stanu technicznego obiektów budowlanych i podmiot zobowiązany do jej przeprowadzenia, zaś art. 68 procedurę obowiązującą w sytuacji, gdy stan budynku zagraża zawaleniem.

Również zatem i te przepisy prawa nie mają zastosowania do określenia, czy dana nieruchomość jest i może być, ze względów technicznych, wykorzystana do prowadzenia działalności gospodarczej.

Nie jest przy tym uzasadniona teza zawarta w odpowiedzi na skargę, iż organ podatkowy nie ma kompetencji ani wiedzy aby dokonywać ustaleń w zakresie stanu technicznego danego budynku. Podkreślić bowiem wypada z całą mocą, że w toku prowadzonego postępowania tylko i wyłącznie organ podatkowy jest uprawniony do dokonywania ustaleń w zakresie niezbędnym dla należytego wyjaśnienia sprawy. Na nim i tylko na nim spoczywa obowiązek prawidłowego ustalenia faktów. Może przy tym korzystać z praktycznie nieograniczonego katalogu dowodów (art. 180 o. p.) z jednym tylko zastrzeżeniem dotyczącym legalności tychże dowodów. Jeśli zaś w sprawie niezbędne są wiadomości specjalne, których organ nie posiada z urzędu i nie wystarczają mu dowody przedstawione przez stronę, winien zastosować regulację przewidzianą w art. 197 o. p. i czynić ustalenia na podstawie dowodu z opinii biegłego - specjalisty w danej dziedzinie wiedzy. Musi przy tym baczyć, aby nie przyjmować tego dowodu bezkrytycznie, lecz poddać opinię biegłego, jak każdy inny dowód ocenie w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Zastosowanie zaś właściwego przepisu prawa jest zaś jedynie konsekwencją prawidłowych ustaleń faktycznych.

Zauważyć przy tym należy, że powyższe stanowisko zaprezentowane przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę co do badania istnienia przesłanek art. 1a ust.1 punkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za pomocą wszelkich dostępnych jest powszechne w judykaturze i doktrynie. Wystarczy w tym miejscu przywołać wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2006 roku, sygn. akt I SA/Rz 517/05 (Lex nr 343456), w którym stwierdzono wprost: "nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organów podatkowych, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza. Takiego wymogu nie ma bowiem w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991". Podobne wypowiedział się także WSA w Warszawie, w wyroku z dnia 10 września 2007 roku, sygn. akt III SA/Wa 767/07 wywodząc, że jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej korekty deklaracji, winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy "względy techniczne", o których mowa w art. art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, faktycznie występują. Organ ma do dyspozycji szereg środków dowodowych (przesłuchanie strony, zeznania świadków, opinie biegłych), które umożliwiają mu dokonanie oceny.

Podobne stanowisko znaleźć można także w cytowanym w skardze opracowaniu autorstwa L. Etela i S. Presnarowicza Podatki i opłaty samorządowe, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, w którym autorzy wywodzą, że art. 1a ust.1 punkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie stawia wymogu zaprezentowanego przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie.

Reasumując zauważyć wypada, że zastosowanie przez organy podatkowe w stosunku do przedmiotowych nieruchomości stawki podatku należnej od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej okazało się co najmniej przedwczesne. Warunkiem zastosowania jakiejkolwiek stawki podatku od nieruchomości jest uprzednie bezbłędne ustalenie stanu faktycznego.

W sytuacji, gdy strona skarżąca w toku postępowania podatkowego eksponuje dane (opinie techniczne, protokoły, fotografie), które jej zdaniem świadczą o tym, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych organ podatkowy nie może uchylić się od wyjaśnienia tej istotnej okoliczności. Ma w tym celu do dyspozycji cały szereg dowodów wymienionych w rozdziale 11 Działu IV Ordynacji Podatkowej, w tym zwłaszcza opinie biegłego lub biegłych (art. 197 § 1 o. p.)

Dlatego niewykorzystanie tej możliwości w toku dotychczasowego postępowania podatkowego oznacza, że naruszono wymieniony przepis procesowy i to w stopniu mającym bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia zapadło na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

M.Ko.