Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 692/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2, art. 16 ust. 1, art. 18a, art. 20
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
article: art. 24
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Danuta Kania (sprawozdawca), Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego – uchyla zaskarżoną decyzję –


UZASADNIENIE

Rada Wydziału [...] Politechniki [...] uchwałą z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] odmówiła nadania [...] P. F. stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie nauki o zarządzaniu. Podstawę prawną uchwały stanowił art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 i art. 18a ust. 11 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595 ze zm.), dalej również jako: "ustawa o stopniach naukowych (...)".

W uzasadnieniu Rada Wydziału wskazała, że przedmiotowa uchwała została podjęta po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania habilitacyjnego kandydata, recenzjami jego dorobku, opinią Komisji habilitacyjnej powołanej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Rada Wydziału podzieliła stanowisko Komisji habilitacyjnej, że wskazane przez [...] P. F. osiągnięcia naukowe nie spełniają ustawowych kryteriów w zakresie pozwalającym na nadanie mu stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie nauki o zarządzaniu.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] P.F. złożył odwołanie do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od ww. uchwały, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez inną radę wydziału.

W uzasadnieniu zarzucił naruszenie art. 21 ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez brak prawidłowego doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem wskazując, że w dniu [...] marca 2015 r. odebrał dwa pisma z Wydziału [...] Politechniki [...], tj. pismo informujące o przyjęciu uchwały nr [...] oraz Protokół z posiedzenia Komisji habilitacyjnej.

Podniósł nadto, że przebieg postępowania zakończonego podjęciem przedmiotowej uchwały jest sprzeczny z wymogami wynikającymi z art. 18a ust. 11 w zw. z art. 18a ust. 8 ustawy o stopniach naukowych (...) oraz z utrwaloną praktyką procedowania w podobnych sprawach przez Rady Wydziałów. Z ww. przepisów jednoznacznie wynika, że stosowna uchwała powinna być oparta na podstawie - przekazanej przez Komisję habilitacyjną - uchwały zawierającej opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia wraz z uzasadnieniem oraz pełnej dokumentacji postępowania habilitacyjnego, w tym autoreferatu oraz recenzji osiągnięć naukowych.

P. F. wskazał również, że z wyciągu z protokołu posiedzenia Rady Wydziału wynika, iż jedyną podstawą głosowania przedmiotowej uchwały było lakoniczne i wprowadzające w błąd sprawozdanie Sekretarza Komisji habilitacyjnej. Nie odczytano ww. dokumentów, ani nie odniesiono się do dość powszechnie przyjętej praktyki na innych Radach Wydziałów, tj. przesyłania (w stosownym terminie poprzedzającym ostateczne głosowanie) drogą elektroniczną kompletu dokumentów. Z wyciągu z protokołu z posiedzenia Rady Wydziału wynika, że Sekretarz zacytował uwagi recenzentów, którzy negatywnie ocenili pracę habilitacyjną. Takie przedstawienie sprawy nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym, w tym przede wszystkim lekceważy fakt, że tylko jedna recenzja negatywnie oceniła "pracę habilitacyjną", a pozostałe dwie zawierały pozytywne rekomendacje dla Komisji, w tym pozytywną ocenę "pracy habilitacyjnej".

Dodatkową okolicznością, która mogła wpłynąć na wynik głosowania był fakt, że władze dziekańskie zdecydowały się poddać pod głosowanie wniosek sformułowany w sposób negatywny ("uchwała o odmowie nadania"), a nie w sposób pozytywny ("uchwała o nadaniu"). Takie sformułowanie nazwy uchwały może wpływać na wynik głosowania, wskazując na "preferowany" przez osoby kierujące pracami Rady Wydziału, wynik głosowania.

P. F. zaznaczył, iż w zaistniałym stanie faktycznym recenzenci przedstawili dwie pozytywne recenzje oraz jedną negatywną. Fakt ten został całkowicie pominięty podczas głosowania przedmiotowej uchwały. W celu pełnego wyrobienia sobie zdania na temat przebiegu postępowania członkowie Rady Wydziału powinni zapoznać się z całością dokumentacji oraz usłyszeć rzetelne sprawozdanie przedstawione przez Sekretarza Komisji habilitacyjnej. Ewentualne wątpliwości powinny zostać poddane pod dyskusję w trakcie posiedzenia Rady Wydziału. Żadnego z tych elementów jednak nie zrealizowano.

Wskazał również, że otrzymany Protokół z posiedzenia Komisji habilitacyjnej liczy 11 stron, z czego blisko 7 stron to wklejony in extenso fragment negatywnej recenzji prof. [...] B.N., podczas gdy elementy dwóch pozytywnych recenzji zostały pominięte. Taki stan rzeczy nie odpowiada wymogom z art. 18a ust. 8 ustawy o stopniach naukowych (...). Ponadto, w sytuacji gdy członkowie Komisji posiadali uzasadnione wątpliwości dotyczące "dokumentacji osiągnięć naukowych" powinni skorzystać z możliwości, jaka wynika z art. 18a ust. 10 ww. ustawy, tj. przeprowadzenia rozmowy z wnioskodawcą.

W dalszej części uzasadnienia P.F. przedstawił argumenty stanowiące - jak wskazał - "polemikę z wybranymi zarzutami merytorycznymi".

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, działając na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że Sekcja Nauk Ekonomicznych Centralnej Komisji po zapoznaniu się z odwołaniem [...] P.F. od uchwały Rady Wydziału [...] Politechniki [...] odmawiającej nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały - 1 głos, przeciw - 9 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji w rozpatrywanej sprawie, postanowiło w głosowaniu tajnym nie przyjąć odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady (wynik głosowania: za - 0 głosów, przeciw - 9 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).

Centralna Komisja stwierdziła, że w postępowaniu habilitacyjnym Rady Wydziału [...] Politechniki [...] brak jest uchybień formalnych, które mogłyby mieć wpływ na jego przebieg. Postępowanie habilitacyjne przeprowadzono bowiem zgodnie z postanowieniami i wymogami formalnymi zawartymi w przepisach ustawy o stopniach naukowych.

Zawarta w recenzjach i potwierdzona w dyskusji oraz przeprowadzonych głosowaniach Komisji habilitacyjnej i Rady Wydziału argumentacja potwierdzająca wady i słabości dorobku, w tym wskazanego przez habilitanta tzw. osiągnięcia naukowego, jest poważna i głęboko ugruntowana. W jej wyniku uznano, że dorobek [...] P.F. jest jakościowo wątpliwy jeżeli chodzi o wkład do dorobku teoretycznego w zakresie nauk o zarządzaniu. Podnoszone w odwołaniu przez wnioskodawcę zarzuty odnośnie braku docenienia jakości całego jego dotychczasowego dorobku, Centralna Komisja uznała za nieprzekonujące i bezzasadne.

Centralna Komisja podniosła, iż w odwołaniu P. F. wskazał, iż argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale są niezgodne z rzeczywistością merytoryczną, metodyczną i rzeczową treści recenzji. Zdaniem organu II instancji, zarzuty odwołania koncentrują się na wyszukiwaniu pozornych uchybień, zwłaszcza merytorycznych, co jest nie do zaakceptowania. Skarżący podejmuje w zasadzie próbę ustosunkowania się, a w istocie polemiki wobec niektórych zarzutów zawartych w recenzjach, czyni to poprzez podnoszenie argumentów polemicznych względem wybranych kwestii merytorycznych, m.in. multiplikacji dorobku oraz braku oryginalności monografii. Potwierdza, że dopuścił się, jak to nazywa, "błędu i niedopatrzenia". Polega to, jak stwierdza opinia recenzenta, na "powtórzeniu tekstu merytorycznego zawartego na 190 stronach opracowania z roku 2012, i 223 stronach opracowania z roku 2013". Zdaniem Centralnej Komisji, skarżący potwierdza trafność zarzutu, dyskutuje jedynie z jego konsekwencjami. Dodaje przy tym, że praca ta była przedstawiona w poprzednim postępowaniu habilitacyjnym, umorzonym w 2013 r. Skarżący polemizuje również z zarzutem braku oryginalności cytując wybiórczo recenzentów. Pomija jednak dyskusję zawartą na s. 2, 9 i 10 protokołu posiedzenia Komisji habilitacyjnej z dnia [...] lutego 2015 r., która - w ocenie Centralnej Komisji - związana jest z podstawowym wątkiem dyskusji Komisji.

Centralna Komisja zauważyła również, że większość odwołania skarżący poświęcił na polemikę z konkluzjami recenzentów, w tym zwłaszcza z zarzutem nieuczciwości naukowej. Ten ostatni wątek jednoznacznie w swojej recenzji uwypuklił [...] B. N., wskazując na to, iż w odniesieniu do wskazanego przez wnioskodawcę w postępowaniu habilitacyjnym tzw. osiągnięcia naukowego jest ono wyraźnym przejawem tzw. autoplagiatu, czyli nagannej postawy etycznej habilitanta. Ww. poczynienia habilitanta istotnie przyczyniły się do wprowadzenia recenzentów prof. Z. M. i M. R. w błąd co do rzeczywistego obrazu własnych dokonań naukowych habilitanta. W świetle powyższych ocen, argumenty podnoszone przez skarżącego wobec recenzentów i procedury Centralna Komisja uznała za bezzasadne, podkreślając, że szczególnie rażą one w kontekście skromnego - zarówno w ujęciu ilościowym jak i jakościowym - dorobku wnioskodawcy, a także naruszenia przez niego "dobrych obyczajów w nauce".

Zdaniem Centralnej Komisji, uchwała Rady Wydziału o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie nauki o zarządzaniu była w pełni zasadna i merytorycznie trafna, o czym świadczy m.in. niespełnienie przez skarżącego ustawowego wymogu o znacznym wkładzie w rozwój wskazanej dyscypliny naukowej. Wyjaśnienia kandydata odnośnie stawianych mu w recenzjach zarzutów nie wnoszą do sprawy nowych, istotnych elementów. Argumenty dotyczące braku docenienia jakości jego osiągnięcia naukowego są bezzasadne. Treść odwołania oraz lektura dokumentacji, w tym tzw. osiągnięcia naukowego wskazuje, że wnioskodawca nie wie lub nie rozumie na czym polegają wymagania dotyczące tzw. monografii habilitacyjnej.

Z powyższych względów, zdaniem Centralnej Komisji, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

Pismem z dnia 30 marca 2016 r. P.F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie w całości, a także o uchylenie w całości poprzedzającej ją uchwały Rady Wydziału [...] Politechniki [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 24 § 1 pkt 4 i pkt 5 oraz art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej: "k.p.a." w zw. z art. 34b ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez brak wyłączenia od udziału w postępowaniu odwoławczym członka Centralnej Komisji podlegającego wyłączeniu z mocy prawa, tj. [...] B. N.;

2) art. 67 k.p.a. w zw. z § 27 i w zw. z § 17 pkt 2 Statutu Centralnej Komisji (załącznik do zarządzenia nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 2012 r.) w zw. z art. 35 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez brak w aktach sprawy uchwały Sekcji II Centralnej Komisji o powołaniu recenzentów, przewodniczącego i członka Komisji wskazanych przez Centralną Komisję w postępowaniu habilitacyjnym;

3) art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) w zw. z § 23 Statutu poprzez nieudostępnienie uchwały Sekcji II Centralnej Komisji podjętej po przeprowadzaniu postępowania opiniodawczego dotyczącego odwołania skarżącego, na którą Centralna Komisja powołuje się w zaskarżonej decyzji;

4) art. 8, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na informacjach ewidentnie nieprawdziwych i sprzecznych ze zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym;

5) art. 16 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych (...) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że z faktu wcześniejszej publikacji istotnej części monografii przedstawionej we wniosku habilitacyjnym w monografii autorstwa skarżącego wydanej rok wcześniej, wynika niemożliwość uznania jej za oryginalne "osiągnięcie naukowe";

6) art. 12 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie wysłania zaskarżonej decyzji przez ponad 2 miesiące od dnia jej podjęcia;

7) art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe sformułowanie uchwały przez Radę Wydziału [...] Politechniki [...] na skutek czego doszło do błędnego jej sformułowania jako uchwały negatywnej ("uchwała o odmowie nadania"), zamiast właściwego - pozytywnego sformułowania ("uchwała o nadaniu");

8) art. 18a ust. 8 w zw. z art. 18a ust. 9 ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez błędną interpretację i uznanie za prawidłowy Protokół z posiedzenia Komisji habilitacyjnej, który pomimo niezłożenia wniosku, o którym mowa w art. 18a ust. 9 ustawy, nie zawiera informacji o sposobie głosowania poszczególnych członków Komisji habilitacyjnej.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną argumentację na poparcie powyższych zarzutów, w której akcentowano w szczególności istnienie podstaw prawnych i faktycznych do wyłączenia od udziału w sprawie prof. dr hab. B. N. Zwrócono również uwagę na brak w aktach sprawy uchwały w sprawie powołania recenzentów w postępowaniu habilitacyjnym. Podniesiono także kwestię naruszenia zasady zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej poprzez podanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji cyt.: "ewidentnie nieprawdziwych" informacji.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 24 k.p.a. dotyczącego uczestnictwa prof. dr. hab. B. N. (przewodniczącego Sekcji [...]) w kilku wykluczających się funkcjach w postępowaniu, skutkujących jakoby koniecznością jego wyłączenia od udziału w głosowaniu, stwierdziła, iż członek Prezydium Centralnej Komisji prof. dr hab. B.N. z uwagi na pełnienie funkcji recenzenta w pierwotnym przewodzie habilitacyjnym wyłączył się od udziału w postępowaniu odwoławczym i nie brał udziału w głosowaniu. Potwierdza to treść protokołu posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji, zaś sam podpis wymienionego na ostatniej stronie decyzji oznacza tylko, że brał on udział w posiedzeniu Prezydium Centralnej Komisji, podczas którego przeprowadzone było głosowanie.

Zdaniem organu odwoławczego, sama dekretacja prof. dr hab. B. N. jako przewodniczącego Sekcji [...] Centralnej Komisji w akcie powołania recenzentów, w kontekście zarzutu o konieczności wyłączenia, nie ma żadnego wpływu na badane postępowanie, ponieważ recenzenci Centralnej Komisji sporządzający opinię oceniającą dorobek naukowy kandydatów są niezależni w swoich ocenach. W ramach zasady wolności nauki ani Centralna Komisja ani członkowie jej organów nie ingerują w treść tych opinii, bowiem skutkowałoby to naruszeniem przepisów ustawy o stopniach naukowych. Konieczność dekretacji prof. dr hab. B.N. jako przewodniczącego Sekcji [...] Centralnej Komisji wynika z treści § 20 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji i ma wyłącznie znaczenie praktyczne. To samo dotyczy procedury powoływania składu komisji habilitacyjnej na podstawie art. 18a w. ustawy, gdzie zgodnie z treścią § 27 ust. 1 Statutu sprawa wyznaczenia składu komisji habilitacyjnej jest przedmiotem posiedzenia Sekcji na wniosek Przewodniczącego Sekcji. Samą ostateczną dekretację o wyznaczeniu składu komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym [...]P.F. (w części wybieranej zgodnie z ustawą przez Centralną Komisję) podpisał Sekretarz Centralnej Komisji prof. dr hab. H. I.

Odnośnie zarzutu niewłaściwej oceny przez Centralną Komisję dorobku naukowego skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że skarżący decydując się na wszczęcie określonej procedury poddał ocenie swój dorobek naukowy przez środowisko naukowe i musi przyjąć jego ocenę. Ocena ta została dokonana przez Radę Wydziału i Centralną Komisję, które oceniają dotychczasowy dorobek naukowy kandydata pod kątem wymogów ustawy o stopniach naukowych (...). Nie sposób sobie wyobrazić, żeby na etapie postępowania odwoławczego kandydat prowadził polemikę z Centralną Komisją w przedmiocie meritum ustaleń Komisji, czy też z krytycznymi konkluzjami recenzentów.

Odnośnie zarzutu przewlekłości postępowania odwoławczego organ zaznaczył, że długotrwałość ww. postępowania wynikała z przyczyn obiektywnych w sytuacji, gdy część składu Prezydium Centralnej Komisji pracuje poza siedzibą Komisji w innych ośrodkach akademickich. Sekcje i Prezydium Centralnej Komisji podejmują zaś uchwały na posiedzeniach, które są zwoływane cyklicznie co miesiąc, z wyjątkiem dwóch miesięcy letnich.

W piśmie procesowym z dnia 5 maja 2016 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi przedstawiając dodatkową argumentację na ich poparcie, dotyczącą w szczególności zaistnienia podstaw do wyłączenia od udziału w sprawie prof. dr hab. B. N.

W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2016 r. skarżący ustosunkował się do argumentów podniesionych przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe zarzuty oraz wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 5 maja 2016 r.

W piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2016 r. pełnomocnik Centralnej Komisji ustosunkował się do argumentów podniesionych przez skarżącego w ww. pismach podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 15 marca 2017 r. skarżący wyjaśnił, że oprócz pisma informującego o przyjęciu uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz Protokołu z posiedzenia Komisji habilitacyjnej, "około dwa tygodnie później" została mu również doręczona ww. uchwała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 817 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2015 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r., poz. 1852 ze zm.), zgodnie z którym po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, Centralna Komisja albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej.

W niniejszej sprawie Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów utrzymała w mocy - na podstawie ww. przepisu - rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia odwołania. W ocenie Sądu, postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji jest wadliwe w stopniu kwalifikującym do eliminacji ww. decyzji z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) w brzmieniu aktualnie obowiązującym, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego może wnieść od uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitacyjnego odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem.

W materiale aktowym z postępowania habilitacyjnego brak jest dowodu doręczenia skarżącemu – P. F. uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W aktach sprawy znajduje się natomiast pismo Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] informujące skarżącego o treści ww. uchwały oraz o prawie do złożenia odwołania. Z wyjaśnień Dziekana złożonych w toku postępowania odwoławczego (o których mowa w "Opinii dotyczącej odwołania" sporządzonej przez prof. dr hab. S. C.) wynika, że ww. uchwała została doręczona skarżącemu. Potwierdził to również sam skarżący na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu 15 marca 2017 r. wskazując jednak, że doręczenie nastąpiło "około dwa tygodnie później" aniżeli ww. pismo z dnia 10 marca 2015 r. Należy jednak zauważyć, że powyższe uchybienie nie spowodowało dla skarżącego negatywnych konsekwencji procesowych, gdyż P.F. wniósł skutecznie odwołanie od powyższej uchwały.

Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. W myśl ust. 2 powołanego przepisu, osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1, może stanowić: (1) dzieło opublikowane w całości lub w zasadniczej części, albo cykl publikacji powiązanych tematycznie, (2) zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne, (3) część pracy zbiorowej, jeżeli opracowanie wydzielonego zagadnienia jest indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego.

Natomiast stosownie do art. 18a ww. ustawy, postępowanie habilitacyjne wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, skierowany wraz z autoreferatem do Centralnej Komisji (ust. 1). Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego wskazuje we wniosku jednostkę organizacyjną posiadającą uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego, wybraną do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia wniosku Centralnej Komisji (ust. 2). W przypadku gdy rada jednostki organizacyjnej wskazanej przez wnioskodawcę w trybie ust. 1 i 2 nie wyrazi zgody na przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego, postępowanie prowadzi jednostka organizacyjna posiadająca uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego wyznaczona przez Centralną Komisję (ust. 3). Centralna Komisja w terminie 7 dni dokonuje oceny formalnej wniosku. W przypadku uznania wniosku za niekompletny lub nieodpowiadający wymogom ustawy Centralna Komisja wzywa do jego uzupełnienia, wskazując sposób i wyznaczając termin uzupełnienia wniosku (ust. 4).

Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Komisja składa się z: (1) czterech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym przewodniczącego i dwóch recenzentów wyznaczonych przez Centralną Komisję spoza jednostki, o której mowa w ust. 2 lub 3, (2) trzech członków o uznanej renomie naukowej, w tym międzynarodowej, w tym sekretarza i recenzenta, wyznaczonych przez jednostkę o której mowa w ust. 2 lub 3 (ust. 5).

Centralna Komisja w dniu powołania komisji habilitacyjnej przekazuje jej dokumenty, o których mowa w ust. 1 (ust. 6). W terminie nie dłuższym niż 6 tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci, o których mowa w ust. 5, oceniają, czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje (ust. 7). Po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem członkowie komisji habilitacyjnej w głosowaniu jawnym podejmują uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 8). Głosowanie, o którym mowa w ust. 8, na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, przeprowadza się w trybie tajnym (ust. 9). W szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z wnioskodawcą rozmowę o jego osiągnięciach naukowych (ust. 10).

Komisja habilitacyjna w terminie 21 dni od dnia otrzymania recenzji przedkłada radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, o której mowa w ust. 8, wraz z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 11).

Z kolei zgodnie z przepisem art. 20 omawianej ustawy, uchwały, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, są podejmowane w głosowaniu tajnym i zapadają bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby osób uprawnionych do głosowania (ust. 1). Do głosowania, o którym mowa w ust. 1, są uprawnieni członkowie właściwej rady jednostki organizacyjnej posiadający tytuł profesora, stopień doktora habilitowanego oraz osoby, które nabyły uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a (ust. 2). Upoważnienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje ponadto osobom wymienionym w art. 10, a w czynnościach przewodu doktorskiego - także recenzentom i promotorowi rozprawy doktorskiej (ust. 3). Promotorem w przewodzie doktorskim oraz recenzentem rozprawy doktorskiej lub członkiem komisji habilitacyjnej może być osoba posiadająca tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej lub osoba, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, prowadząca działalność naukową lub dydaktyczną w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej (ust. 6).

Uregulowania w zakresie postępowań habilitacyjnych zawiera również Statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, stanowiący załącznik do Zarządzenia Nr [...] Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie zatwierdzenia Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Na podkreślenie zasługuje, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji. Nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę jedynie w zakresie oceny legalności decyzji Centralnej Komisji kończącej postępowanie w sprawie o nadanie stopnia naukowego. Sąd bada zatem, czy decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami ustawy o stopniach naukowych (...) a także postanowieniami Statutu Centralnej Komisji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 2030/06, publ. LEX 361573). Sąd administracyjny nie jest zatem forum toczenia dyskusji naukowych, ścierania się różnych poglądów, teorii naukowych czy polemiki z konkluzjami Centralnej Komisji, a jedynie miejscem, gdzie odbywa się kontrola działalności instytucji państwowej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola ogranicza się zatem do tego, czy w postępowaniu przed organami I i II instancji były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczące postępowania w sprawach o nadanie stopni naukowych (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1078/11, publ. LEX nr 965902).

Zaznaczyć należy, że w myśl art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z nauką teorii prawa "odpowiednie" stosowanie przepisów prawa nie jest czynnością o jednolitym charakterze. Można wyodrębnić trzy grupy przypadków, różne ze względu na przyczynę i uzyskiwany rezultat, gdy przepisy są "odpowiednio" stosowane. W uproszczeniu do pierwszej grupy należą przypadki, w których odnośne przepisy prawa są stosowane bez zmian w zakresie ich dyspozycji, do drugiej zalicza się przypadki, gdy odnośne przepisy będą stosowane z pewnymi zmianami, w trzeciej znajdują się przepisy, które w ogóle w danym przypadku nie znajdą zastosowania (tak: J. Nowacki, Studia z teorii prawa, Zakamycze 2003, s. 455-457). "Odpowiednie stosowanie przepisów" polega więc na uwzględnieniu pewnych podobieństw przedmiotów normatywnych, jak również odmienności i specyfiki instytucji lub rozwiązania prawnego, do których mają być stosowane przepisy. Chodzi bowiem o to, że ustawodawca nie formułuje dla tych sytuacji odrębnych przepisów, lecz - w zakresie nieuregulowanym w ustawie - odsyła do przepisów już obowiązujących uważając, że mogą być one stosowane także do określonych instytucji lub rozwiązań prawnych, tyle że stosowane "odpowiednio".

Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na stan niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że w postępowaniu przed Centralną Komisją zaistniały uchybienia procesowe, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania.

Ze statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wynika, że organ Komisji w postaci Sekcji stałej prowadzi postępowanie opiniodawcze w sprawach nadawania stopni naukowych i tytułu naukowego (§ 18 ust. 1). W postępowaniu opiniodawczym powołuje się co najmniej jednego recenzenta spośród osób mających tytuł naukowy, przy czym decyzja Komisji odmawiająca poparcia wniosku o nadanie tytułu naukowego albo odmawiająca zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego zapada po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów, w tym zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (...), co najmniej jednego recenzenta spoza składu Komisji (§ 19 ust. 3). Recenzentów w postępowaniu opiniodawczym powołuje Przewodniczący właściwej Sekcji (§ 20 ust. 1).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy w postępowaniu odwoławczym zostało wyznaczonych dwóch recenzentów opiniujących. W myśl postanowień § 20 ust. 1 Statutu, decyzję o ich wyznaczeniu podejmował Przewodniczący Sekcji Nauk Ekonomicznych - w tym przypadku winien to być prof. B. N., który - jako jedyny spośród trzech recenzentów oceniających dorobek habilitanta - zrecenzował tenże dorobek negatywnie. W aktach sprawy brak jest dokumentu, który wskazywałby na to, że ww. recenzenci opiniujący zostali wyznaczeni przez inną osobę - np. Zastępcę Przewodniczącego Sekcji w sytuacji, gdy Przewodniczący Sekcji był jednocześnie recenzentem oceniającym dorobek naukowy kandydata. Powołani w postępowaniu opiniodawczym recenzenci prof. W. C. i prof. S.C. w sporządzonych opiniach przychylili się w całości do negatywnego stanowiska Rady Wydziału [...] oceniając odwołanie jako bezzasadne. Po otrzymaniu opinii Sekcja Nauk Ekonomicznych wypowiedziała się przeciwko wnioskowi o uchylenie uchwały z dnia [...] lutego 2015 r. podjętej przez Radę Wydziału. Po otrzymaniu stanowiska Sekcji, Centralna Komisja w dniu [...] grudnia 2015 r. wydała zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy ww. uchwałę Rady Wydziału. Decyzja ta została podpisana przez prof. B.N. - członka Prezydium Centralnej Komisji.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3. Stosownie zaś do dyspozycji art. 34b ustawy o stopniach naukowych (...) do członków Centralnej Komisji stosuje się odpowiednio przepis art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Instytucja wyłączenia uregulowana w art. 24 k.p.a. stanowi procesową gwarancję bezstronności organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Przepis ten urzeczywistnia wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej. Jest również związany z realizacją zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepisy o wyłączeniu z art. 24 k.p.a. mają gwarantować, że pracownik nie będzie działać w sposób stronniczy, a więc sprzeczny z zasadniczym celem postępowania, jakim jest oparcie rozstrzygnięcia sprawy na obiektywnie prawdziwej jej ocenie. Wydanie decyzji administracyjnej w postępowaniu, w którym brał udział pracownik podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 k.p.a. stanowi wadę kwalifikowaną tego postępowania i w przypadku decyzji ostatecznej jest podstawą do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.

Na mocy art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. wyłącza się od udziału w postępowaniu tych pracowników organu, którzy byli wcześniej świadkami lub biegłymi w danej sprawie. Ich udział w postępowaniu naruszałby obiektywizm działania, gdyż stanowiłby źródło dowodowe w tym postępowaniu, a jednocześnie osoby te występowałyby jako dokonujące oceny zebranego materiału dowodowego i jego wiarygodności.

W ocenie Sądu, zgodzić należy się z twierdzeniem skarżącego, że Centralna Komisja w postępowaniu odwoławczym dopuściła się naruszenia art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 34b ustawy o stopniach naukowych (...) poprzez brak wyłączenia od udziału w postępowaniu odwoławczym członka ("pracownika") Centralnej Komisji - prof. B.N. podlegającego wyłączeniu od udziału w tym postępowaniu z mocy prawa. Pomimo specyfiki postępowania habilitacyjnego, udział ww. osoby w postępowaniu przed organem I instancji jako recenzenta i członka Komisji habilitacyjnej należy porównać do udziału biegłego w sprawie. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 1009/13 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że "w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego opinie recenzentów mają walor opinii biegłego, a zarazem dowodu w rozumieniu art. 75 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1364/05, z dnia października 1993 r. sygn. akt I SA 1270/93, z dnia 23 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 2030/06). Z art. 84 § 1 k.p.a. wynika, że biegłego lub biegłych organ może powołać, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Ma on z założenia pomóc organowi administracyjnemu w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, przy czym stanowisko jego nie jest wiążące dla organu, lecz stanowi jeden z dowodów tego postępowania. Jeżeli zatem recenzent powołany w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu naukowego pełni rolę eksperta i specjalisty, to winien być traktowany jako biegły w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OSK 1364/05) wskazał, że recenzja jest opinią specjalisty z danej dziedziny lub pokrewnej, którą zajmuje się kandydat do tytułu naukowego i jako taka, niewątpliwie musi podlegać wszechstronnej ocenie".

Z akt sprawy wynika, że prof. B.N. jest członkiem Centralnej Komisji wybranym na kadencję 2013 - 2016, wchodzi w skład Prezydium Centralnej Komisji, jest przewodniczącym Sekcji II Nauk Ekonomicznych Centralnej Komisji, tj. sekcji odpowiedzialnej za procedowanie w sprawie wniosku habilitacyjnego skarżącego oraz odwołania od uchwały Rady Wydziału z dnia [...] lutego 2015 r., był jednym z recenzentów wybranych przez Centralną Komisję do składu Komisji habilitacyjnej powołanej do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego.

Prof. B.N. podejmował decyzję o wyznaczeniu recenzentów opiniujących w postępowaniu odwoławczym, brał udział w posiedzeniu Sekcji Nauk Ekonomicznych w dniu [...] grudnia 2015 r., podczas którego "odczytał in extenso odwołanie [...] P. F.", co wynika z Protokołu nr [...]. Uczestniczył w posiedzeniu Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] grudnia 2015 r., podczas którego przedstawiał i referował uchwałę Sekcji, w której nie poparto odwołania P.F. od uchwały Rady Wydziału - co wprost wynika z treści Protokołu z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji nr [...]. Jako jeden z członków Prezydium Centralnej Komisji wydał (podpisał) zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r.

W świetle powyższego zapis Protokołu z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji o "wyłączeniu od udziału w postępowaniu w tej sprawie" prof. B. N. jako recenzenta w postępowaniu przed Radą Wydziału - należy uznać za prawnie bezskuteczny. Tak samo należy ocenić analogiczny zapis w Protokole Sekcji Nauk Ekonomicznych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...].

Powyższej oceny nie mogą zmienić twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż prof. B.N. z uwagi na pełnienie funkcji recenzenta w przewodzie habilitacyjnym wyłączył się od udziału w podstępowaniu odwoławczym przed Centralną Komisją, bowiem nie brał udziału w samym głosowaniu. Faktem jest bowiem, że z powodów powyżej wskazanych brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, co potwierdza jego podpis złożony pod decyzją kończącą postępowanie odwoławcze. Nie można też zgodzić się z argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę, że sama "dekretacja" prof. B.N. - jako przewodniczącego Sekcji Nauk Ekonomicznych na akcie powołania recenzentów w postępowaniu odwoławczym nie ma wpływu na badane postępowanie. Ocenie Sądu nie podlega bowiem rzeczywiste istnienie (czy nieistnienie) wpływu odnośnego działania na wynik postępowania odwoławczego, ale sam fakt udziału w tym postępowaniu recenzenta i członka Centralnej Komisji pomimo obowiązku wyłączenia na mocy art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 34b ustawy o stopniach naukowych (...).

Stwierdzone naruszenie prawa stanowi podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a jak wynika z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wystąpienie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez konieczności badania, czy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powodu stwierdzonego kwalifikowanego naruszenia prawa, rozpatrywanie pozostałych, sformułowanych w skardze zarzutów na obecnym etapie byłoby przedwczesne.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Centralna Komisja zobowiązana będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i podjęcia czynności procesowych w celu zapewnienia realizacji zasady obiektywizmu i bezstronności na zasadzie art. 34b ustawy o stopniach naukowych (...) w zw. z art. 24 k.p.a. Centralna Komisja ponownie rozpatrzy odwołanie od uchwały Rady Wydziału z dnia [...] lutego 2015 r., zbada ponownie zasadność podnoszonych w nim zarzutów czemu da wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.