Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 158/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2017r. Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) oraz na podstawie art. 53a ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2016 r., poz. 803, z późno zm.), po rozpatrzeniu odwołania Pana M. K., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].07.2017r., znak: [...]. Decyzją tą organ I instancji wymierzył odwołującemu się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za wymontowanie z pojazdu wycofanego z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...].07.2017 r. Pan M. K. złożył odwołanie od ww. decyzji [...] WIOŚ wskazując, że w jego ocenie decyzja ta jest niesłuszna, niesprawiedliwa i zbyt dotkliwa. Pan M. K. wyjaśnił, że nie stać go na zapłacenie wymierzonej kary pieniężnej oraz że chciałby w ramach zadośćuczynienia przywrócić zdemontowany pojazd do stanu pierwotnego. Pismem z dnia [...].11.2017 r. GIOŚ umożliwił Panu M. K. wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu [...].11.2017 r. do GIOŚ wpłynęło pismo Strony, w którym wniosła ona o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Strona wskazała też, że z samochodu wycofanego z eksploatacji zostało wymontowanych zaledwie kilka elementów, które nie zostały ponownie użyte. Strona ponadto podniosła, że za powyższy czyn została już ukarana karą pieniężną przez Sąd.

W toku postępowania odwoławczego organ II instancji ustalił, że w dniach [...].07.-[...].08.2014 r. [...] WlOŚ przeprowadził kontrolę interwencyjną u Pana M. K. na terenie działki zlokalizowanej przy ul. [...] w [...]. Kontrola została przeprowadzona w związku z pismem Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia [...].06.2014 r. informującym, że pod ww. adresem Pan M. K. demontuje pojazdy na części w sposób zagrażający środowisku (teren zanieczyszczony wyciekami olejów i płynów eksploatacyjnych). Do pisma została załączona dokumentacja fotograficzna pojazdów znajdujących się na terenie ww. działki.

W trakcie kontroli Pan M. K. składając ustną informację do protokołu kontroli oświadczył, że w maju 2014 r. przyjął od nieznanej mu osoby propozycję zdemontowania w całości pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i numerze [...], w celu pozyskania części nadających się do ponownego użycia. Następnie pojazd ten został przez Pana M. K. całkowicie zdemontowany w przydomowym warsztacie. Zdemontowane wyposażenie i części pojazdu miały być odebrane przez osobę, która przekazała pojazd do demontażu. Ostatecznie jednak wymontowane części nie zostały przez tą osobę odebrane i Pan M. K. pozostał w ich posiadaniu.

[...] WlOŚ ustalił, że Pan M. K. nie prowadzi stacji demontażu, tj. instalacji, w której może być prowadzony demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji, zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Demontaż pojazdu odbywał się na terenie nie spełniającym minimalnych wymagań określonych dla stacji demontażu określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 143, poz. 1206, z późno zm.).

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia [...] WlOŚ pismem z dnia [...].10.2014 r. zawiadomił Pana M. K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wymontowanie z pojazdu wycofanego z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia, poza stacją demontażu. Następnie [...] WIOŚ biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, iż Pan M. K. dokonał demontażu pojazdu marki [...] na części. Pojazd ten był odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1987, z późno zm.).

W związku z powyższym decyzją z dnia [...].07.2017 r., wymierzył Panu M. K. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej [...] WIOŚ wziął pod uwagę przede wszystkim fakt, że: Pan M. K. z jednego pojazdu wycofanego z eksploatacji wymontował tylko niektóre przedmioty wyposażenia oraz części nadające do ponownego użycia, w związku z dokonanym przez Pana M. K. demontażem nie stwierdzono zanieczyszczenia środowiska, było to pierwsze naruszenie przepisów o odpadach przez Pana M. K.

[...] WIOŚ w swojej decyzji wyjaśnił dodatkowo, że ze względu na przepis art. 53a ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej.

Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji wskazał, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż Pan M. K. zdemontował, poza stacją demontażu, pojazd Marki [...] w celu pozyskania części. Powyższe wynika przede wszystkim z oświadczenia złożonego bezpośrednio przez Stronę do protokołu ze złożenia ustnej informacji. Strona nie zaprzeczyła temu również w kolejnych swoich pismach składanych w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Organ I instancji.

Nadmienić też należy, że Pan M. K. podpisał bez zastrzeżeń i uwag protokół kontroli nr [...], którego załącznik nr 4 stanowi protokół ze złożenia przez niego ustnej informacji o zdemontowaniu pojazdu marki [...] Zgodnie zaś z art. 76 § 1 k.p.a., protokół kontroli, jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, kto poza stacją demontażu dokonuje:

1) usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów,

2) wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia,

3) wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu,

- podlega karze pieniężnej od 10 000 do 300 000 zł.

Jak stanowi art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, pojazd wycofany z eksploatacji to pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Należy też wyjaśnić, że w literaturze wyrażono pogląd, według którego kluczowym elementem definicji odpadów jest pojęcie "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza (M. Górski, Gospodarowanie odpadami w świetle prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 41.). Czynność polegającą na pozbyciu się odpadu należy odnosić do pojęcia subiektywnej lub obiektywnej wartości substancji lub przedmiotu, którą ona przedstawia dla jego posiadacza. Jest ona bezpośrednio powiązana z utratą pierwotnej funkcji substancji lub przedmiotu. W definicji tej pozbycie się, wzorem interpretacji przyjętych w prawie wspólnotowym i orzecznictwie sądów europejskich, nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, a raczej jako zasadnicza zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać (być przydatnym), która to zmiana może spowodować także poważne negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska. Możliwe jest więc pozbycie się przedmiotu także wówczas, gdy pozostaje on nadal we władaniu tego samego podmiotu. Jeżeli pozbycie się miałoby być obowiązkiem danego podmiotu, to obowiązek pozbycia się określonego przedmiotu powinien wynikać z przepisu prawa. Pozbyciem się przedmiotu będzie też przekazanie innemu podmiotowi, który to podmiot będzie dany przedmiot wykorzystywał w ten zasadniczo odmienny sposób (odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia, a stosowany ze względu na nieprzydatność przedmiotu do wykorzystania w sposób pierwotnie zakładany).

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że pojazd przekazany Panu M. K. do demontażu w celu uzyskania części zamiennych, który następnie takiemu demontażowi został poddany (tj. nie był wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem), stanowił bez wątpienia pojazd wycofany z eksploatacji.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu, czyli instalacjach spełniających określone prawem wymagania. Pan M. K. nie posiadał uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie gospodarowania odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji i nie znajdował się w wykazie przedsiębiorców uprawionych do prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji prowadzonym przez Marszałka Województwa [...]. Pan M. K. dokonał zatem czynności związanych z demontażem pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu, tj. instalacją spełniającą minimalne wymagania przewidziane dla stacji demontażu w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że [...] WIOŚ słusznie wymierzył Stronie karę pieniężną za dokonanie demontażu pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu.

Analizując kryteria, jakie należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, określone wart. 53a ust. 4 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a w szczególności po uwzględnieniu faktu, iż naruszenie przez Pana M. K. przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, polegające na zdemontowaniu jednego pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu, zostało stwierdzone po raz pierwszy oraz że działanie Pana M. K. nie spowodowało zanieczyszczenia środowiska, GIOŚ uznał, iż Stronie słusznie została wymierzona kara pieniężna w najniższej możliwej wysokości, tj. 10 000 zł.

Pokreślono również, że celem ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji jest m.in. przeciwdziałanie nielegalnemu demontażowi pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. demontażowi prowadzonemu poza stacją demontażu, zagrażającemu środowisku, przez co kara powinna być skuteczna i odstraszająca, ale też proporcjonalna. Kara pieniężna na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, przy uwzględnieniu przepisu art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), wymierzana jest w każdym przypadku stwierdzenia prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu (nawet w sytuacji wystąpienia niskiej szkodliwości czynu). Kara pieniężna w najniższej wysokości (tj. 10000 zł) może zostać wymierzona nawet za demontaż jednego pojazdu, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Na wymierzenie kary pieniężnej nie może mieć w tej sprawie wpływu ewentualne przywrócenie przez Stronę pojazdu do stanu pierwotnego (nawet jeśli byłoby to technicznie możliwe).

Za nieuzasadnione organ uznał zatem twierdzenie Strony, że została już za to samo naruszenie ukarana karą pieniężną przez Sąd, gdyż uprawnienie do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji posiada jedynie wojewódzki inspektor ochrony środowiska, zgodnie z art. 53a ust. 2 tej ustawy.

Odnosząc się natomiast do wskazanej przez Stronę trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej organ poinformował, że w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Zatem wojewódzki inspektor ochrony środowiska na wniosek Strony na podstawie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem Strony lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności kary pieniężnej lub rozłożyć zapłatę kary pieniężnej na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zaległość z tytułu kary pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę;

3) umorzyć w całości lub w części zaległość z tytułu kary pieniężnej, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan M. K., domagając się odstąpienia od wymierzenia kary. Powołał się na trudną sytuację uniemożliwiającą mu poddanie się wymierzonej karze finansowej. Podniósł także, że zostałem już ukarany przez Sąd karą finansową za ten sam czyn. W związku z powyższym uważa, że ponowne ukaranie go w tej samej sprawie za ten sam czyn, jest niepoprawne i niezgodne z normami prawnymi i moralnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko zaprezentowane z w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Rozpoznając niniejszą sprawę w oparciu o wskazane powyżej kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja z [...] listopada 2017r. Nr [...] Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].07.2017r., orzekająca o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za wymontowanie z pojazdu wycofanego z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił z art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zgodnie z którym kto poza stacją demontażu dokonuje:

1) usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów,

2) wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia,

3) wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu,

- podlega karze pieniężnej od 10 000 do 300 000 zł.

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, pojazd wycofany z eksploatacji to pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach. Stosownie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, i co nie jest kwestionowane przez samego skarżącego, dokonał on demontażu pojazdu, w celu uzyskania części zamiennych, czyli pojazd wycofany z eksploatacji. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu, czyli instalacjach spełniających określone prawem wymagania. Skarżący czego również nie kwestionuje, nie posiadał uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie gospodarowania odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji i nie znajdował się w wykazie przedsiębiorców uprawionych do prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji prowadzonym przez Marszałka Województwa [...]. Dokonał zatem czynności związanych z demontażem pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu, tj. instalacją spełniającą minimalne wymagania przewidziane dla stacji demontażu w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Podkreślić należy, że Skarżący kwestionuje w sprawie samą okoliczność i zasadność wymierzenia mu kary, jak również podnosi, że ze względu na trudną sytuację życiową nie jest w stanie jej uiścić.

Wskazać zatem należy, że w świetle art. 53 a ust. 4 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, organ ma ustawowy obowiązek wymierzenia kary w przypadku naruszenia przepisów tej ustawy. Może jedynie wartościować jej wysokość, co też w niniejszej sprawie uczynił, wymierzając skarżącemu karę w najniższej możliwej wartość przewidzianej w ustawie. Co więcej swoje stanowisko właściwie uzasadnił. Wbrew zarzutom skargi w dacie orzekania przez organ nie mógł on więc odstąpić od jej wymierzenia.

Odnosząc się zaś do podnoszonych przez skarżącego kwestii braku środków na jej uiszczenie- trudną sytuację życiową, wskazać należy, że zarzut ten był przez stronę podnoszony na etapie postępowania odwoławczego i w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił skarżącemu, że w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Zatem wojewódzki inspektor ochrony środowiska na wniosek Strony na podstawie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem Strony lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności kary pieniężnej lub rozłożyć zapłatę kary pieniężnej na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zaległość z tytułu kary pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę;

3) umorzyć w całości lub w części zaległość z tytułu kary pieniężnej, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Sąd nie mógł uwzględnić także zarzutu, iż skarżący w jego ocenie został już za to samo naruszenie ukarany karą pieniężną przez Sąd. Uprawnienie do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji posiada bowiem jedynie wojewódzki inspektor ochrony środowiska, zgodnie z art. 53a ust. 2 tej ustawy, a nie sąd. A zatem stanowisko strony skarżącej nie znajduje uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.