Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 643/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2i art. 26 ut. 6
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) Zygmunt Zgierski Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 353/06 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...] w zakresie początkowej daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalony następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta G. przyznał H. K. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144 zł miesięcznie od dnia 1 października 2005 r. Decyzję wydano na podstawie art. 2 ust. 2, art. 3, art. 16 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 20 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 48 ust. 3, art. 49 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881). W odwołaniu od tej decyzji H. K. podniósł, że nie otrzymał zasiłku pielęgnacyjnego we wrześniu 2005 r., co było spowodowane jego niewiedzą odnośnie zmiany przepisów. Wskazał, że dotychczas otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z rentą chorobową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 16 ust. 3 i 4 i art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wniosek strony wpłynął do Urzędu Miasta w G. w dniu 3 października 2005 r. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przyznał zatem zasiłek od dnia 1 października 2005 r., bowiem ustawa nie przewiduje wyjątku od zasady opisanej w art. 24 ust. 2 tej ustawy, innymi słowy nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia wstecz. Organ II instancji podkreślił, iż w aktach sprawy znajduje się kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 maja 2004 r., z której wynika, że H. K. przyznano zasiłek pielęgnacyjny na jego wniosek na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Skarżący miał zatem, zdaniem Kolegium, świadomość, że zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest na wniosek, a prawo do tego zasiłku ustalone przez ZUS kończy się w dniu 31 sierpnia 2005 r. Aby otrzymać zasiłek od dnia 1 września 2005 r. winien był złożyć wniosek najpóźniej do dnia 30 września, czego jednak nie uczynił. Zasłanianie się niewiedzą nie może, w ocenie organu, skutkować przyznaniem świadczenia wstecz, w szczególności gdy skarżący znał treść decyzji ZUS z dnia [...].

W skardze na powyższą decyzję H. K. wskazał, że nie otrzymał zasiłku za wrzesień 2005 r., gdyż nie wiedział, że należy złożyć wniosek w Urzędzie Miasta G., z uwagi na zmianę organu wypłacającego przedmiotowe świadczenie.

Rozpoznając skargę Sąd stwierdził, że niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący uprawniony jest do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego uregulowanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Bezspornym jest również, zdaniem Sądu, iż skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku w dniu 3 października 2005 r. i w dniu 15 listopada 2005 r. organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny uznając, że przysługuje on, zgodnie z art. 24 ust. 2 wskazanej ustawy, od miesiąca, w którym złożono wniosek tj. od października 2005 r. Sąd stwierdził, że z treści odwołania i skargi wynika, iż skarżący do końca sierpnia 2005 r., a więc już pod rządem ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, otrzymywał należny mu zasiłek pielęgnacyjny. Z akt sprawy wynika, że przyznaniem i wypłatą tego świadczenia zajmował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. O przyznanie świadczeń rodzinnych skarżący musiał występować więc do właściwego organu wskazanego w przepisie art. 48 ze stosownym wnioskiem. Dopiero od dnia 1 września 2005 r. tj. od początku nowego okresu zasiłkowego w stosunku do skarżącego zmieniła się właściwość organu przyznającego i wypłacającego świadczenia na następny tzw. okres zasiłkowy. Organem tym stał się tzw. w ustawie "organ właściwy" czyli prezydent, uprawniony do upoważnienia określonych osób, do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie organy, ustalając początkową datę przyznania świadczeń, powołały się na przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednakże w tej sprawie wniosek złożony przez skarżącego w dniu 3 października 2005 r. nie był pierwszym żądaniem strony przyznania świadczenia, lecz odnosił się do jego kontynuacji na następny okres zasiłkowy. Organ rozpoznający sprawę pominął okoliczność, iż skarżący nie ubiegał się w październiku 2005 r. po raz pierwszy o ustalenie prawa do świadczenia, lecz do końca okresu zasiłkowego tj. do 31 sierpnia 2005 r. otrzymywał świadczenie rodzinne wypłacane przez inny podmiot. Zdaniem Sądu okoliczność ta była niezwykle istotna z tego względu, iż w przepisach art. 24 - 26 obowiązującej ustawy wskazano na zasady i terminy wypłaty poszczególnych świadczeń w zależności od okresu, w którym złożono wniosek o ich ustalenie, czy też wniosek o ich kontynuację, a także na obowiązek organu właściwego pouczania stron o obowiązujących w tym zakresie przepisach ustawy. Zgodnie z art. 26 ust. 6 w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r. podmiot realizujący świadczenia rodzinne obowiązany jest poinformować osoby ubiegające się o świadczenia rodzinne o terminach składania wniosków, o których mowa w ust. 3 i 4 oraz w art. 24, a także, w terminie do dnia 31 stycznia, o konieczności przedłożenia do dnia 15 marca oświadczenia o dochodzie członków rodziny za poprzedni rok kalendarzowy. Z kolei przepis art. 50 tej ustawy zamieszczony w "Przepisach przejściowych i dostosowujących" w ustępie 1 stanowi, że w przypadku zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne obowiązek poinformowania o tym fakcie osoby otrzymującej świadczenie spoczywa na podmiocie dotychczas je realizującym. Obowiązek ten dotyczy również podmiotów realizujących zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne lub wychowawcze do dnia wejścia w życie ustawy. Sąd uznał, iż organ realizujący dla skarżącego świadczenie rodzinne w okresie do 31 sierpnia 2005 r. powinien pouczyć go zarówno o zmianie podmiotu realizującego świadczenia w następnym okresie zasiłkowym, jak również o terminach wypłaty świadczeń zależnych od daty złożenia wniosku tj. o przepisach art. 26 ust. 3 i 4 oraz art. 24. W ocenie Sądu pouczenie to winno nastąpić na piśmie i być skierowane bezpośrednio do osoby skarżącej.

Ponadto zdaniem Sądu, przepis art. 24 ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do osoby występującej do organu z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia po raz pierwszy. W stosunku do osoby ubiegającej się o kontynuowanie wypłacanego świadczenia na kolejny okres zasiłkowy przepis ten znajduje zastosowanie tylko pod warunkiem prawidłowego pouczenia strony o jego treści zgodnie z obowiązkiem organu wynikającym z art. 26 ust. 6 tej ustawy. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Jest to obowiązek znajdujący również podstawę w art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu I instancji wobec strony, która nie została prawidłowo poinformowana, stosownie do art. 26 ust. 6 i art. 50 ustawy, ani o zmianie podmiotu realizującego świadczenia, ani o zasadach i terminach wypłaty świadczeń w zależności od daty złożenia wniosku, przepis art. 24 ust. 2 powyższej ustawy nie mógł być zastosowany. Sąd podkreślił, iż organ pierwszej instancji winien ustalić czy skarżący został poinformowany stosownie do art. 26 ust. 6 i art. 50 ustawy o zmianie podmiotu realizującego świadczenia oraz zasadach i terminach wypłaty świadczeń. W razie braku takiego pouczenia organ winien wydać decyzję przyznającą skarżącemu należne świadczenie za wrzesień 2005 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., reprezentowane przez radcę prawnego K. M.. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi H. K. lub przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Opierając się na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Kolegium zarzuciło Sądowi:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2, jak również art. 24 – 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawo do świadczeń rodzinnych może być ustalone za okres wcześniejszy, niż miesiąc, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a ponadto, że cytowane przepisy dopuszczają rozróżnienie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń i wniosku o kontynuację prawa do świadczeń, przyjmując odmienne zasady przyznawania świadczeń w odniesieniu do obu tych przypadków w zakresie przesłanek przyznania świadczeń,

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w stosunku do osoby ubiegającej się o kontynuowanie wypłacanego świadczenia na kolejny okres zasiłkowy przepis ten znajduje zastosowanie tylko pod warunkiem prawidłowego pouczenia strony o jego treści zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 26 ust. 6 ustawy, w sytuacji, gdy stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy w każdym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego,

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wykazania w uzasadnieniu wyroku, z jakich przyczyn Sąd uznał za prawdziwe twierdzenia strony skarżącej o przyczynach złożenia wniosku w październiku 2005 r. pomimo tego, że nie pozostają one w logicznym związku z całokształtem okoliczności związanych z otrzymywaniem przez stronę świadczenia do dnia 31 sierpnia 2005 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie art. 141 § 4 powołanej ustawy poprzez nałożenie na organ 1 instancji obowiązku badania okoliczności, która nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż nie podziela stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w zakresie wykładni przepisu art. 24 ust. 2, jak również art. 24-26 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według organu przepis ten w dacie orzekania organów administracji publicznej obu instancji brzmiał następująco: Prawo do świadczeń rodzinnych ustała się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Cytowany przepis jest, zdaniem SKO, jasny i do jego interpretacji wystarcza wykładnia gramatyczna. Organ podkreślił także, że o ile przepisy rozdziału 2 ustawy określają materialnoprawne przesłanki uprawnienia do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, to przepisy rozdziału 6, dotyczące postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń, mają charakter prawa formalnego. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, iż organy administracji publicznej zobowiązane były ustalić prawo do świadczeń począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ustalenie prawa do świadczeń za wrzesień 2005 r. w przypadku złożenia wniosku dopiero w październiku 2005 r. byłoby sprzeczne z treścią powołanego przepisu. W ocenie Kolegium, odrzucenie przez Sąd jasnych i niebudzących wątpliwości wyników wykładni gramatycznej i zastosowanie innych metod wykładni, nieopisanych dokładnie w uzasadnieniu wyroku, doprowadziło do efektu w postaci całkowitej zmiany brzmienia tego przepisu. Sąd przyjął mianowicie, że art. 24 ust. 2 ustawy ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do osoby występującej do organu z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia po raz pierwszy. W stosunku do osoby ubiegającej się o "kontynuowanie" wypłacanego świadczenia na kolejny okres zasiłkowy przepis ten znajduje zastosowanie tylko pod warunkiem prawidłowego pouczenia strony o jego treści. Taka wykładnia przepisów dokonana przez Sąd doprowadziła, według Kolegium, nie tylko do wniosków sprzecznych z prawem, lecz również wprowadziła do ustawy nieznaną jej instytucję "kontynuacji świadczenia".

Pełnomocnik organu podkreślił, iż z treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zasada przyznawania świadczeń od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z dokumentami. Obie decyzje administracyjne były zgodnie z tym przepisem. Wyjątki od zasady ustalonej w art. 24 ust. 2 wprowadza jedynie § 12 ust. 4 rozporządzenia Min. Polityki Społecznej z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz.881 ze zm.), zgodnie z którym, w przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym terminie oraz osoba może to udokumentować, świadczenia rodzinne przysługują począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, że brak wypełnienia obowiązku pouczenia o zmianach w zasadach przyznawania świadczeń rodzinnych nie może szkodzić stronie. Jednakże, w ocenie organu, w niniejszej sprawie zmiana podmiotu realizującego świadczenie nie miała żadnego wpływu na termin złożenia wniosku przez skarżącego, bowiem z całokształtu sprawy wynika, że nawet, gdyby nie doszło do zmiany podmiotu, to wniosek zostałby również złożony w dniu 3 października 2005 r. Zdaniem Kolegium H. K. wiedział o tym, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje mu tylko do dnia 31 sierpnia 2005 r., bowiem wynikało to jasno z treści decyzji ZUS, którą otrzymał. Skoro skarżący wiedział o końcu okresu zasiłkowego w dniu 31 sierpnia 2005 r., to powinien był we najpóźniej do dnia 30 września 2005 r. złożyć wniosek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (który wg jego wiedzy był właściwy), jeżeli chciał uzyskać zasiłek za wrzesień. Skarżący przyznał, że we wrześniu nie otrzymał zasiłku wraz z rentą, nie wyjaśnił jednak dlaczego przez cały wrzesień nie starał się o przyznanie zasiłku w ZUS. Ponadto Kolegium podniosło, że skoro nawet H. K. nie wiedział, że wniosek należy złożyć w innej instytucji, to chcąc otrzymać świadczenie we wrześniu powinien udać się osobiście w tym miesiącu z wnioskiem do ZUS lub nadać taki wniosek pocztą. Gdyby we wrześniu 2005 r. skarżący złożył wniosek w oddziale ZUS, nie wiedząc o zmianie podmiotu właściwego, to wniosek ten zostałby przesłany do właściwego ośrodka pomocy społecznej i liczyłaby się data jego złożenia, lub strona zostałaby poinformowana w trakcie osobistej wizyty w siedzibie ZUS o tym, że wniosek należy złożyć w ośrodku. Organ podkreślił, że przez cały wrzesień 2005 r. H. K. nie wykazał zainteresowania tym, aby uzyskać na nowo prawo do zasiłku. Zmiana podmiotu realizującego świadczenie nie miała, zdaniem Kolegium, żadnego wpływu na termin złożenia wniosku, bowiem z całości sprawy wynika, że nawet, gdyby nie doszło do zmiany podmiotu, to wniosek zostałby również złożony w dniu 3 października 2005 r.

Ponadto w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia prawdziwości twierdzeń skargi, co skutkowało błędnym zastosowaniem przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy. Zdaniem organu gdyby Sąd wyciągnął właściwe wnioski z całokształtu okoliczności sprawy, to nie mógłby postawić tezy, że ewentualny brak poinformowania strony o zmianie podmiotu wypłacającego świadczenie ma wpływ na termin ustalenia tego świadczenia, a co za tym idzie, zastosować powołanego przepisu w celu uchylenia decyzji organów administracji obu instancji. Naruszenie przez Sąd zasad postępowania w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy miało zatem wpływ na wynik sprawy.

Kolegium podniosło też, że w świetle prawdziwych przyczyn złożenia wniosku przez H. K. w październiku 2005 r., przywołane w końcowej części uzasadnienia wyroku wskazania Sądu co do dalszego postępowania, są całkowicie bezprzedmiotowe, bowiem nie mają wpływu na ustalenie początkowego terminu przyznania świadczenia zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej jest związany granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie ma miejsca. W takiej sytuacji Sąd odwoławczy ocenia tylko zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Dokonując oceny podniesionych zarzutów Sąd stwierdził, iż nie są one usprawiedliwione.

Nie znajduje uzasadnienia pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał błędnej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze. zm.) i w konsekwencji przyjął w zaskarżonym wyroku, że przepis ten dopuszcza odmienne zasady przyznawania świadczeń rodzinnych w odniesieniu do "wniosku o ustalenie prawa do świadczeń" i "wniosku o kontynuację prawa do świadczeń" i że w okolicznościach niniejszej sprawy prawo do świadczeń winno być ustalone od wcześniejszej daty, niż od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela stanowisko Sądu I instancji, mimo, iż jest ono odmienne od dotychczasowej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozpoznając przedmiotową skargę kasacyjną Sąd uwzględnił, że wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak podniósł to Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu, orzeczenie o niekonstytucyjności tego przepisu w zakresie wskazanym w sentencji wyroku wynikało z ram wyznaczonych przez pytanie prawne zadane w sprawie, jednakże wyraźnie podkreślił, że także inne sytuacje, w których znalazł zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotknięte są wadą niekonstytucyjności (OTK-A 2007/9/106).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Skutkiem orzeczenia niekonstytucyjności przepisu jest jego usunięcie z porządku prawnego, co w tym przypadku zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji nastąpiło z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z 2007 r., Nr 200, poz. 1446. Zatem w dacie orzekania przez Sąd odwoławczy przepis ten, jako niekonstytucyjny, nie mógł być stosowany.

Z racji uznanej przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu nie może być uznany za trafny pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych był jasny i do jego interpretacji wystarczała wykładnia gramatyczna. Ten rodzaj wykładni w przypadku omawianego przepisu prowadziłby do wniosków kolidujących z przepisami art. 2 i 69 Konstytucji RP.

Powyższe stanowisko rzutuje na ocenę zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Nie ma bowiem znaczenia dla zasadności orzeczenia podniesione przez Kolegium twierdzenie, że skarżący wiedział o tym, że zasiłek pielęgnacyjny, wypłacany mu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przyznany mu był na jego wniosek, a także że wiedział on od dacie wygaśnięcia uprawnienia do otrzymywania tego zasiłku. Jak podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r. wynikało, iż podmiot realizujący świadczenia rodzinne obowiązany był informować osoby ubiegające się o świadczenia rodzinne o terminach składania wniosków, o których mowa między innymi w art. 24 tej ustawy. Również art. 50 powołanej ustawy nakazywał w przypadku zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne obowiązek poinformowania o tym fakcie osoby otrzymującej świadczenie, który spoczywał na podmiocie dotychczas je realizującym. Tymczasem H. K. nie został pouczony o zmianie organu właściwego do wypłacania mu świadczenia, a ponadto organ ten nie poinformował go o terminie do wystąpienia z właściwym wnioskiem, co świadczy o naruszeniu norm zawartych we wskazanych powyżej przepisach.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.