Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 687/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, par. 3, art. 135 , art. 200,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 17 ust. 1, par. 14 ust. 2, par. 13 ust. 1, 2.
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 105 par. 1, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 2, art. 3 ust. 2 pkt 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz umarza postępowanie administracyjne; 2. zasądza od Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz I. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR, Agencja) w K. decyzją z [...]

nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...]. nr [...]o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej od miesiąca kwietnia 2015 r. i orzekł o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR K. na wniosek I. K. wydał w dniu [...] postanowienie Nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Następnie, po przedłożeniu przez wnioskodawczynię dokumentów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w postaci umowy darowizny z dnia 16 maja 2005 r. (akt notarialny Repertorium A nr 2293/2005), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR K. w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu I. K. renty strukturalnej w kwocie 1.462,71 zł. Przyznana renta strukturalna ulegała zmianie ze względu na przeprowadzane waloryzacje kwoty najniższej emerytury w latach 2006 - 2015. Wysokość pobieranej renty strukturalnej wypłacanej I. K. od marca 2015 r. wynosiła 2 289,17 zł (decyzja Nr 0239-2015-002151 z 18 marca 2015 r.).

Pismem z 30 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. poinformował I. K. o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników.

Decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. I. K. przyznano od dnia 23 kwietnia 2015 r., prawo do renty rolniczej. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...] o zawieszeniu wypłaty przyznanej I. K. renty strukturalnej. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie wyjaśnił, że warunki uzyskania renty strukturalnej, na podstawie wniosku złożonego w 2005 r., określone zostały w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 r. Nr 114, poz. 1191, ze zm. dalej "rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 r.,"). Organ przywołał treść § 14 ust. 2 wskazanego rozporządzenia i stwierdził, że stosownie do tego przepisu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zobowiązany był zaprzestać wypłacania renty strukturalnej w czasie pobierania przez stronę renty rolniczej. Podniósł, że organ pierwszej instancji niezasadnie orzekł o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej, bowiem zawieszenie mogło zostać orzeczone wyłącznie na podstawie § 15 rozporządzenia a w sprawie nie wystąpiły przypadki określone w tym przepisie. Obligowało to organ odwoławczy do uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. i orzeczenia o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że decyzja dotycząca przyznania renty strukturalnej wygasła z dniem 16 kwietnia 2015 r., a renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy została przyznana od dnia 23 kwietnia 2015 r., a więc już po zakończeniu 10-letniego okresu pobierania renty strukturalnej organ wskazał, że zgodnie z zapisem § 13 pkt. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r, rentę strukturalną wypłaca się co miesiąc, w terminie określonym w decyzji administracyjnej o przyznaniu renty strukturalnej, nie dłużej jednak niż przez 10 lat i wypłaca się od miesiąca, w którym zostały spełnione wszystkie warunki wymagane do jej przyznania. I. K. decyzją z dnia [...] r. została przyznana renta strukturalna na okres od 16 maja 2005 r. do 16 kwietnia 2015 r. i wypłacana za pełne miesiące począwszy od miesiąca maja 2005 r. w wysokości 1.462,71 zł oraz za miesiąc kwiecień 2015 r. w kwocie 2.289,17 zł. Jednocześnie od miesiąca kwietnia 2015 r. I. K. pobierała rentę rolniczą. W związku z powyższym oraz mając na uwadze § 14 ust. 2 ww. rozporządzenia I. K. należało wstrzymać wypłatę renty strukturalnej.

Na powyższą decyzję I. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniosła, że przyznana jej na okres 10 lat decyzją z 20 czerwca 2005 r. renta strukturalna wygasła z dniem 16 kwietnia 2015 r. W związku z wygaśnięciem decyzji przyznającej m rentę strukturalną złożyła do KRUS w K. wniosek o ustalenie prawa do renty rolniczej chorobowej, która została jej przyznana od dnia 23 kwietnia 2015 r. Świadczenie rentowe otrzymała za okres od 23 do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości około 260 złotych jak również została jej wypłacona w kwietniu 2015 r. renta strukturalna za pełny miesiąc. Podniosła, że w KRUS w K. udzielono jej informacji, że wobec wygaśnięcia decyzji przyznającej prawo do renty strukturalnej, może składać wniosek o rentę rolniczą chorobową już po 16 kwietnia 2015 r. Nie została poinformowana o skutkach złożenia wniosku o rentę rolniczą w miesiącu kwietniu 2015 r., ani też o możliwości wycofania wniosku .Podkreśliła, że żądanie dotyczy zwrotu całej wypłaconej renty strukturalnej za miesiąc kwiecień 2015 r., mimo, że rentę chorobową otrzymała jedynie okres 8 dni - od 23 kwietnia do 30 kwietnia 2015 r. W jej ocenie nie zachodziła konieczność wydawania decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej, gdyż i tak upłynął już okres na który decyzja ta została wydana.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r., którą organ uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wstrzymaniu skarżącej wypłaty renty strukturalnej. Rozstrzygnięciem z 3 września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiesił od miesiąca kwietnia 2015 r. wypłatę skarżącej renty strukturalnej, przyznanej decyzją z 20 czerwca 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał przepis § 17 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. upoważniający kierownika biura powiatowego agencji do wydania decyzji w sprawie zawieszenia wypłaty renty oraz przepis w § 14 ust 2 tego rozporządzenia. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej skarżącej. Jako podstawę decyzji Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D z. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) "K.p.a" oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przyznania prawa do renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną jeżeli, wycofa wniosek o rentę ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w terminach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten określający warunki, których spełnienie przy zbiegu świadczeń z tytułu renty strukturalnej i świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenia emerytalnego, skutkuje pozbawieniem prawa do wypłaty renty strukturalnej, nie określa trybu jak i organu uprawnionego do orzekania w tym zakresie. Stosownie do przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 poz. 2273 ze zm. dalej "ustawa z 28 listopada 2003 r., pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1-7, a zatem obejmująca renty strukturalne, jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji. W art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zawarto upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem. W rozporządzeniu z 30 kwietnia 2004 r. określono wyłącznie szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych, organ upoważniony nie skorzystał z prawa do uregulowania kwestii wstrzymywania pomocy. W tym stanie prawnym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kompetencja organu do wstrzymania wypłaty renty strukturalnej może być wyprowadzona z art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. Podkreślić należy, że o ile w rozporządzeniu z 30 kwietnia 2004 r. zostały określone przypadki w jakich następuje zawieszenie renty strukturalnej czyli czasowe zaprzestanie jej wypłaty, to przesłanki wstrzymania wypłaty renty strukturalnej nie zostały określone. Nie budzi jednak wątpliwości, instytucja wstrzymania służy zaprzestaniu wypłacania renty strukturalnej z uwagi na zbieg tego świadczenia ze świadczeniami z ubezpieczenia społecznego, zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników. Zastosowanie tej instytucji jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy w obrocie istnieje zarówno decyzja stanowiąca podstawę do wypłaty renty strukturalnej jak i ostateczna decyzja przyznająca świadczenie z ubezpieczenia społecznego. Za takim stanowiskiem w ocenie Sądu przemawia treść § 14 ust. 2 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. Zgodnie z tym przepisem warunkiem wyłączenia wypłaty renty strukturalnej jest przyznanie wskazanych w przepisie świadczeń w trakcie pobierania renty strukturalnej. Skoro przepis § 14 ust. 2 rozporządzenia o rentach strukturalnych posługuje się pojęciem "przyznania prawa do renty (...) w trakcie pobierania renty strukturalnej", uzależniając zachowanie prawa od wycofania wniosku w terminach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to wykładnia gramatyczna tego przepisu nie może budzić wątpliwości. Konsekwencje w postaci wstrzymania prawa do renty strukturalnej nie mogą mieć miejsca w przypadku, gdy prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy zostało przyznane aktem uprawnionego organu, już po wygaśnięciu decyzji o przyznaniu prawa do renty strukturalnej. Podkreślić należy, że wstrzymanie wypłaty ma na celu zaprzestanie dalszego wypłacania renty strukturalnej, przedmiotem postępowania nie jest natomiast ustalenie czy miało miejsce pobranie nienależnej płatności.

W rozpoznawanej sprawie renta strukturalna została przyznana skarżącej decyzją z [...] r. (poczynając od 16 kwietnia 2005 r.) na okres 10 lat do 16 kwietnia 2015 r. Dziesięcioletni okres na jaki renta strukturalna została przyznana wygasł z dniem 16 kwietnia 2015 r. Z kolei prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, obejmującej okres od 23 do 30 kwietnia 2015 r., zostało przyznane skarżącej na jej wniosek złożony w dniu 23 kwietnia 2015 r., decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. Z przepisu § 13 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. rentę strukturalną wypłaca się co miesiąc poczynając od miesiąca, w którym zostały spełnione wszystkie warunki do jej przyznania (§ 13 ust. 2). Wstrzymanie wypłaty renty z mocą wsteczną nie jest możliwe.

Organ prowadził postępowanie i wydał decyzję o wstrzymaniu wypłaty, mimo, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej wygasła, z uwagi na upływ okresu dziesięcioletniego przed wydaniem decyzji o przyznaniu renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza powyższe, że miała miejsce bezprzedmiotowość postępowania obligująca organ do jego umorzenia stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. Przepis ten zawiera kategoryczny obowiązek organu umorzenia postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości. Przesłanka bezprzedmiotowości wyłącza możliwość podjęcia rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym.

Należy na marginesie wskazać, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 107 K.p.a. Przepis art. 107 § 1. K.p.a., określa składniki decyzji administracyjnej, wskazując, że decyzja powinna zawierać, m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne.

Rozstrzygnięcie jest tym elementem decyzji, w którym przesądza się o istocie sprawy określa zakres praw i obowiązków adresata decyzji. Musi być zatem sformułowane tak, by w sposób niebudzący wątpliwości wynikało jakie uprawnienia zostały przyznane ewentualnie jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. To oznacza, że decyzja organu administracji publicznej, nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyrok NSA z 11 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1662/13, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl i przywołane tam orzecznictwo).

Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji tego wymogu nie spełnia. Sformułowane rozstrzygnięcia "orzekam o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej" jest ogólnikowe i budzi wątpliwości, co do okresu jakiego wstrzymanie wypłaty renty strukturalnej dotyczy. O ile organ pierwszej instancji wskazał, stosując zakwestionowaną przez organ odwoławczy instytucję zawieszenia wypłaty renty strukturalnej, że zawieszenie wypłaty dotyczy miesiąca kwietnia 2015 r., to organ odwoławczy nie określił daty od której następuje wstrzymanie wypłaty renty. Rozstrzygnięcie sprawy musi być stanowcze i jednoznaczne i nie jest dopuszczalne domyślanie się jego właściwej treści.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie organ wydał rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości. Wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, mimo jego bezprzedmiotowości stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, 135 ustawy p.p.s.a Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, decyzję poprzedzającą oraz stwierdzając, że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. umorzył to postępowanie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a