Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 373/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 100 ust. 1, art. 101 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 150, art. 247 § 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) Sędzia del. WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Spółka z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2027/11 w sprawie ze skargi E. Spółka z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. Spółka z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2027/11, oddalił skargę E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej, z następującym uzasadnieniem.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. nałożył na spółkę E. Sp. z o.o. NIP [...] z siedzibą w W., ul. D. karę pieniężną w łącznej wysokości 6000 zł, w związku z niewywiązaniem się po trzykrotnym upomnieniu z obowiązku dokonania zgłoszeń INTRASTAT w przywozie za okresy sprawozdawcze listopad i grudzień 2008 r. Decyzja ta stała się prawomocna. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W. sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] września 2009 r., polegającą na niepełnym określeniu strony – tj. zamiast "E. Poland Sp. z o.o." podano "E. Sp. z o.o.".

Pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2009 r. wskazując, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej – art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60, dalej: Ordynacja podatkowa) oraz, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Spółki decyzja nakładająca karę pieniężną wydana została bez uprzedniego trzykrotnego upominania Spółki o konieczności dokonania zgłoszeń INTRASTAT, co stanowi naruszenie art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622; dalej: Prawo celne).

Spółka wskazała, że zarówno upomnienia jak i ww. decyzja kierowane były do "E. Sp. z o.o. NIP [...] z siedzibą w W., ul. D." a nie do "E. Poland Sp. z o.o. z siedzibą w W., ul. D.". Podniosła, że jej zdaniem organ celny nie miał podstaw do uznania pierwszego upomnienia wysłanego do E. Sp. z o.o. za doręczone, zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej. Spółka podniosła, że pozostałe dwa upomnienia zostały odebrane przez jej pełnomocnika lecz ten nie przekazał ich spółce ponieważ stwierdził, iż odebrał je przez pomyłkę, jako że nazwa spółki się nie zgadza.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2009 r. Organ nie podzielił stanowiska Spółki i stwierdził, że podstawą prawną decyzji z dnia [...] września 2009 r. jest art. 101 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa celnego. Odnosząc się do kwestii doręczenia upomnień stwierdził, że zostały one doręczone w sposób prawidłowy prezesowi Spółki (pierwsze) i uprawnionemu pracownikowi (pozostałe). Organ wskazał, że kwestia błędnego oznaczenia Spółki nie może być przedmiotem postępowania nadzwyczajnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2010 r. Organ wskazał, że podnoszona przez Spółkę kwestia prawidłowości doręczenia upomnień nie podlega rozpoznaniu w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji ostatecznej. Kwestię tę Spółka mogła podnieść w trybie zwykłym.

Oddalając skargę Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych. Niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej zważywszy na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszeń prawa skutkujących obowiązkiem stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2009 r., w związku z niewywiązaniem się po trzykrotnym upomnieniu z obowiązku dokonania zgłoszeń INTRAST w przywozie za okresy sprawozdawcze listopad i grudzień 2008 r.

Decyzja ostateczna została wydana na podstawie art. 100 ust. 1 oraz art. 101 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował ww. przepisy i po trzykrotnym upomnieniu wydał decyzję nakładającą na Spółkę karę pieniężną.

Odnosząc się do kwestii nieprawidłowego oznaczenia Spółki w upomnieniach oraz decyzji ostatecznej, Sąd podzielił pogląd organu, że kwestia ta mogła być podnoszona w trybie zwykłym, a Spółka nie skorzystała z tej możliwości i nie wniosła odwołania od decyzji z dnia [...] września 2009 r. i tym samym decyzja ta stała się prawomocna.

Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ upomnienia ani decyzja ostateczna nie były doręczane w trybie zastępczym, o którym mowa w tym przepisie. Przedmiotowe upomnienia jak również decyzja ostateczna kierowane były do "E. Sp. z o.o. NIP [...] z siedzibą w W., ul. D." a nie do "E. Poland Sp. z o.o. z siedzibą w W., ul. D.". Jednakże pomimo błędu w nazwie Spółki upomnienia i decyzja zostały odebrane przez uprawionego pracownika Spółki i przez jej prezesa. Widząc błędnie zaadresowane pisma Spółka mogła odmówić ich odbioru wskazując właśnie na ten fakt.

Sąd wskazał, że podnoszenie tej w kwestii w postępowaniu nieważnościowym jest niedopuszczalne ponieważ nie mieści się ono w zamkniętym katalogu przesłanek do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 247 Ordynacji podatkowej.

Podanie niepełnej nazwy spółki nie powoduje, że decyzja została wydana z "rażącym" naruszeniem prawa, które obligowałoby organ rozpoznający sprawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Niepełna nazwa Spółki nie uprawnia stwierdzenia, że decyzja została błędnie skierowana do podmiotu który nie jest jej adresatem.

Zdaniem Sądu nie można uznać za zasadne zarzutów Spółki, że upomnienia i decyzja ostateczna były kierowane do innego podmiotu, tym bardziej, że organ postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] września 2009 r. poprzez podanie pełnej nazwy Spółki.

Skargą kasacyjną E. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego, tj:

* art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1, art. 100 ust. 1 oraz art. 101 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego – przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej pomimo, iż Spółka nie została trzykrotnie, pisemnie upomniana i wezwana do założenia zgłoszenia INTRASTAT,

* art. 150 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doręczenie zastępcze wywołuje skutki również wówczas, gdy adresat był określony niewłaściwie.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., poprzez zaniechanie wyrażenia poglądu w uzasadnieniu wyroku (brak dostatecznego poglądu), dlaczego Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przez skarżonego przepisu art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 19

- art. 141 ust. 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich podstaw prawnych rozstrzygnięcia

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że w jej ocenie uznanie doręczenia zastępczego za skuteczne w warunkach gdy adres został błędnie określony rażąco narusza prawo. Zdaniem Spółki organ nie miał podstaw do uznania upomnienia za doręczone na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej, z uwagi na fakt, iż upomnienie to zostało błędnie zaadresowane. Numer NIP nie stanowi części adresu wskazywanego w awizo, stąd nie można na nim opierać wywodu o prawidłowości zaadresowania przesyłki pocztowej. Dlatego też upomnienia z powodu błędnego zaadresowania nie zostały w sposób prawidłowy doręczone. Upomnienia zostały uznane za doręczone panu K. W. – pełnomocnikowi spółki I. Sp. z o.o., który nie przekazał ich jednak Spółce, twierdząc, iż odebrał je przez pomyłkę, jako że nazwa spółki się nie zgadza.

Naruszenie prawa w ocenie strony skarżącej ma charakter "rażący" ponieważ rozstrzygnięcie sprawy ewidentnie odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości. Organ uznał za doręczone stronie skarżącej upomnienie, które zostało wysłane do innego niż Spółka podmiotu, a którego to Spółka odebrać w placówce poczty polskiej nie mogła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzutami tymi składający skargę kasacyjną starał się dowieść, że upomnienia i decyzja kierowane były do innego podmiotu, co miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z argumentacją strony skarżącej nie sposób jednak się zgodzić.

Przystępując do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, strona skarżąca nietrafnie zarzuciła naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Omawiana regulacja określa niezbędne elementy konstrukcyjne wyroku, które mają służyć wyjaśnieniu powodów rozstrzygnięcia stronom i umożliwić kontrolę instancyjną.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła, że nie zostały wyjaśnione wszystkie podstawy prawne rozstrzygnięcia, choć nie sprecyzowała które. Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do podstaw prawnych, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Omówione zostały przesłanki nieważności wymienione w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Trafnie przyjęto, że nie doszło do naruszeń prawa skutkującego obowiązkiem stwierdzenia nieważności decyzji. Kara została wymierzona w związku z brakiem wywiązania się z obowiązku dokonania zgłoszeń po trzykrotnym upomnieniu. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 100 ust. 1 oraz art. 101 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego. Prawidłowo zastosowano wyżej wymienione przepisy i po trzykrotnym upomnieniu wydano decyzję nakładającą karę pieniężną. Spółka nie może zatem twierdzić, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Trafnie także Sąd I instancji nie dostrzegł rażącego naruszenia prawa, skoro przyjął, że zarówno upomnienia, jak i decyzja kierowane były do właściwego podmiotu. Podstawowym warunkiem przyjęcia tak zwanej "fikcji doręczenia" wynikającej z art. 150 § 1–2 Ordynacji podatkowej jest fakt kierowania przesyłki na prawidłowy adres. W sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że pisma doręczone pod ten adres były odbierane przez Prezesa i upoważnionego pracownika Spółki, to brak jest podstaw do przyjęcia, że doręczenie upomnień nie było skuteczne, nawet w sytuacji gdy w nazwie firmy zabrakło słowa "Poland". Niepełna nazwa nie budziła wątpliwości do kogo pisma są kierowane, ponieważ mimo tego, skarżąca je odbierała.

W końcowym zarzucie procesowym Spółka wskazała przepis art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 19, ale nie sprecyzowała jakiego aktu prawnego przepisy te dotyczą. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. i nie ma kompetencji do jej dookreślania za wnoszącego skargę kasacyjną.

Ocena naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 100 ust. 1 oraz art. 101 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego została już wyżej omówiona i wskazuje, że nie było podstaw do przyjęcia, iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Trafnie przyjęto, że po trzykrotnym upomnieniu należało nałożyć na skarżącą karę pieniężną.

Odnosząc się do kwestii nieprawidłowego doręczenia zastępczego jednego z upomnień, a więc naruszenia art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, że i ten zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej bowiem sprawie upomnienia nie były doręczane w trybie zastępczym, o którym mowa w powołanym przepisie. W sytuacji gdy przedmiotowe upomnienia, jak i decyzja (oznaczone nazwą firmy i właściwym adresem jej siedziby oraz NIP, z pominięciem jednego członu w trójczłonowej nazwie Spółki) kierowane były do Spółki i pomimo błędu w nazwie upomnienia i decyzja były odbierane przez uprawnionego pracownika Spółki i jej Prezesa, to nie można przyjąć, że niepełna nazwa Spółki mogła upoważnić do kwestionowania skuteczności doręczenia. Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do przyjęcia, że upomnienia i decyzja kierowane były do innego podmiotu.

Powyższe oznacza, że skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 204 pkt 1 p.p.s.a.