Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 880/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 84
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 80 i art. 82
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 5, art. 21 i art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 191
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej M. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej również: "Kolegium" lub "SKO") z [...] lutego 2016 r., znak [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Kolegium, po rozpoznaniu odwołania złożonego przez D. K. (dalej "inwestor"), uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej również: "Burmistrz") z dnia [...] września 2014 r znak: [...] odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 4 x 3,0 MW wraz z infrastrukturą techniczną na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...] położonych w [...] i ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla realizacji tego przedsięwzięcia.

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1. W dniu 21 czerwca 2010 r. D. K. złożył do Burmistrza wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 4 x 3,0 MW wraz z infrastrukturą techniczną na terenie działek o nr ew. [...], [...], [...], położonych w [...].

II.2. Burmistrz decyzjami z [...] czerwca 2012 r. nr [...] oraz z [...] lutego 2013 r. nr [...] odmownie rozpatrzył przedmiotowy wniosek inwestora. Obie wskazane wyżej decyzje Burmistrza zostały następnie uchylone w toku kontroli instancyjnej przez SKO, odpowiednio decyzjami z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] oraz z [...] maja 2013 r. nr [...].

II.3. Decyzją z [...] września 2014 r. Burmistrz po raz trzeci odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia. Burmistrz wskazał w szczególności na negatywną opinię co do raportu sporządzoną przez specjalistów w dziedzinie inżynierii i ochrony środowiska oraz ds. akustyki środowiska na zlecenie organu, sprzeciw mieszkańców [...] wobec realizacji planowanego przedsięwzięcia, oddziaływanie przez planowaną inwestycję na tereny chronione akustycznie (dot. lokalizacji elektrowni na działce nr ew. [...] i odległości od zabudowań na działce [...]), uchwalenie przez Radę Miejską w [...] w dniu [...] września 2014 r. uchwały Nr [...] w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [...], w którym wprowadzono zapis zakazu realizacji na terenie Miasta [...] elektrowni wiatrowych o mocy powyżej 100 KW.

II.4. Odwołanie od decyzji Burmistrza z [...] września 2014 r. wniósł inwestor.

II.5. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. SKO rozpatrzyło odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza, uchylając tę decyzję na podstawie art.138 § 2 k.p.a. i przekazując Burmistrzowi sprawę do ponownego rozpoznania.

II.6. Skargi na wskazaną wyżej decyzję SKO z [...] stycznia 2015 r. wnieśli inwestor oraz M. R. (dalej również: "skarżąca"), będąca właścicielką działki nr [...].

II.7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 966/15) uchylił decyzję Kolegium z [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że obie skargi zasługują na uwzględnienie, albowiem decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, ustawowe przesłanki, upoważniające organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania, nie wystąpiły w realiach niniejszej sprawy. Sąd podniósł, że wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy ma charakter wyjątkowy. Organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zastrzegł, że wskazując na możliwość wydania przez Kolegium decyzji merytorycznej nie przesądza kwestii spełnienia materialnoprawnych przesłanek do pozytywnego albo negatywnego rozpatrzenia wniosku inwestora o wydanie dla planowanej inwestycji decyzji środowiskowej.

II.8. W zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, że odwołanie inwestora zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Kolegium, wydanie zaskarżonej decyzji Burmistrza poprzedzało postępowanie, w ramach którego przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stosownie do art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (aktualny t.j. Dz. U. z 2016, poz. 353; dalej również: "ustawa ocenowa"), przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wykładnia przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązkiem organu administracji jest zapewnienie społeczeństwu możliwości udziału w tych postępowaniach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Skład orzekający Kolegium zwrócił uwagę, że decyzja w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań jest decyzją związaną. Zatem odmowa jej wydania może nastąpić jedynie w prawem przewidzianych okolicznościach. W sytuacji gdy nie zostanie dowiedzione, iż przedsięwzięcie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa lub może negatywnie oddziaływać na środowisko, to nie można odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, powołując się na inne okoliczności, nawet ważkie z punktu widzenia lokalnej społeczności. Zdaniem Kolegium, przesłankami wydania decyzji odmownej mogą być następujące okoliczności:

- niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,

- odmowa uzgodnienia warunków realizacji przez organy uzgadniające,

- brak zgody inwestora na realizację przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez organ, inny niż zawarty we wniosku,

- wykazanie w raporcie oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia negatywny jego wpływ na obszar Natura 2000,

- wykazanie w raporcie oddziaływania na środowisko, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.

Ponadto decyzja odmowna może być wydana wówczas, gdy przedsięwzięcie pozostaje w sprzeczności z innymi przepisami prawa. Kolegium podniosło, że uzgodnienie dokonane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] ma dla organu orzekającego w sprawie "środowiskowej" charakter wiążący (organ ten wskazał wyraźnie na możliwość realizacji przedsięwzięcia pod określonymi szczegółowo warunkami). Kolegium powołało się tutaj na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2544/11 oraz przypomniało o pozytywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej również: "PPIS") z dnia 31 stycznia 2014 r. oraz postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej również: "GDOŚ") z 10 czerwca 2014 r. uzgadniającym realizację przedsięwzięcia oraz określającym jednocześnie warunki jego realizacji i eksploatacji. Warunki te zostały uwzględnione przez Kolegium w zaskarżonej decyzji. Dalej SKO wskazało, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy ocenowej oraz w § 3 ust. 1 pkt. 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz.71). Projektowane przedsięwzięcie polega na budowie czterech elektrowni wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą w miejscowości [...], na działkach o nr ew. [...], [...], [...],. Elektrownie wiatrowe będą posiadały wieże o minimalnej wysokości 119 m n.p.t. każda oraz śmigła o średnicy 112 m każda. W wyniku realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia zajęty zostanie obszar o powierzchni około 5000 m². Place manewrowe wykonane zostaną na czas budowy, natomiast drogi dojazdowe pomiędzy wieżami pozostaną na stałe. Fundamenty pod wieże będą miały powierzchnię 20x20x. Inwestycja będzie zlokalizowana na terenach rolnych. Najbliższe tereny z zabudową chroniona akustycznie znajdują się w odległości około 420 m od planowanej lokalizacji wieży elektrowni EW5. Czas eksploatacji elektrowni planowany jest na okres ok. 25 lat. Teren planowanej inwestycji nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Realizacja planowanego przedsięwzięcia może wywołać chwilową, trwająca przez okres budowy, zmianę klimatu akustycznego w otoczeniu inwestycji. Źródłem emisji hałasu będą maszyny i urządzenia budowlane. Faza realizacji inwestycji obejmować będzie także szereg innych oddziaływań na środowisko, z których najbardziej charakterystyczne to: zajęcie terenu, okresowe zmniejszenie powierzchni biologicznie czynnej, pylenie z odsłoniętych powierzchni i przesuszonych warstw odkładu, wytwarzanie odpadów oraz emisja produktów spalania ze środków transportu i maszyn budowlanych. W celu minimalizacji oddziaływania inwestycji na powietrze skrzynie ładunkowe samochodów transportujących materiały sypkie przykrywane będą plandekami, a teren inwestycji utrzymany będzie w należytym porządku. Ponadto wszelkie prace wykonywane będą przy użyciu sprawnego technicznie sprzętu, eksploatowanego i konserwowanego w sposób prawidłowy. Oddziaływania w zakresie hałasu i zanieczyszczeń do powietrza, powstałe na etapie realizacji inwestycji będą krótkotrwałe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych. Prace ziemne związane z realizacją planowanej inwestycji (w tym wykopy pod kable) poprzedzone będą usunięciem z podłoża (na obszarze planowanych prac ziemnych) warstwy humusu. Humus magazynowany będzie w wyznaczonym miejscu na terenie inwestycji, w sposób który zabezpieczy go przed zanieczyszczeniem. Po zakończeniu robót budowlanych wykorzystany on będzie w miarę możliwości (tylko gdy nie zostanie zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi) na terenie ww. przedsięwzięcia w ramach zagospodarowania powierzchni. Ewentualny nadmiar humusu przekazany będzie uprawnionym odbiorcom. Powstające na etapie realizacji przedsięwzięcia odpady inne niż niebezpieczne (w tym odpady komunalne) magazynowane będą w zamkniętych, szczelnych i oznakowanych pojemnikach/kontenerach, odpornych na działanie składników umieszczonych w nim odpadów, zlokalizowanych w wyznaczonym, ogrodzonym i zadaszonym miejscu o utwardzonym podłożu, zabezpieczonym przed wpływem warunków atmosferycznych. Dodatkowo miejsca magazynowania odpadów niebezpiecznych zostaną oznaczone i zabezpieczone przed wstępem osób nieupoważnionych i zwierząt. Wszystkie odpady przekazywane będą uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwienia. Ponadto teren przedsięwzięcia na etapie realizacji i eksploatacji wyposażony będzie w środki do neutralizacji rozlanych substancji ropopochodnych. W przypadku ich rozlania zanieczyszczenie zostanie niezwłocznie usunięte, a zebrany materiał przekazany do utylizacji uprawnionemu odbiorcy. W celu ochrony środowiska gruntowo-wodnego na etapie realizacji przedsięwzięcia nałożono na Inwestora obowiązek prowadzenia wszelkich prac przy użyciu sprawnego technicznie sprzętu, eksploatowanego i konserwowanego w sposób prawidłowy. Ewentualne prace odwodnieniowe prowadzone będą bez konieczności trwałego obniżania poziomu wód gruntowych. Do minimum ograniczony będzie czas odwodnienia wykopów pod fundamenty planowanych obiektów, natomiast wody z odwodnienia wykopów po podczyszczeniu z zawiesin odprowadzane będą do rowów. Na etapie realizacji inwestycji ścieki bytowe będą gromadzone w szczelnych zbiornikach bezodpływowych kabin sanitarnych, a następnie wywożone przez uprawnione podmioty do oczyszczalni ścieków.

Na etapie realizacji farmy wiatrowej głównym źródłem emisji hałasu będą poruszające się łopaty turbin oraz generator. Analiza raportu w zakresie rozprzestrzeniania się hałasu emitowanego podczas fazy eksploatacji planowanego przedsięwzięcia wykazała, iż - biorąc po uwagę zawarte w sentencji postanowienia uzgodnieniowego warunki środowiskowe - szczególnie w zakresie maksymalnej mocy akustycznej projektowanych generatorów, dopuszczalne poziomy hałasu na terenach chronionych akustycznie (najbliższe zlokalizowane są w odległości około 420 m od planowanej inwestycji) zostaną zachowane. W celu potwierdzenia zawartych w raporcie wyników analizy rozprzestrzeniania się dźwięku nałożono na inwestora obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w zakresie oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji na tereny podlegające ochronie akustycznej. Analiza umożliwi określenie rzeczywistej emisji hałasu związanej z eksploatacją przedmiotowej farmy wiatrowej na najbliższych terenach zabudowy mieszkaniowej, a w przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu pozwoli określić skutecznie działania minimalizujące. Na etapie eksploatacji inwestycji, w związku z serwisowaniem planowanych elektrowni wiatrowych powstawać będą odpady. Odpady będą bezpośrednio (bez magazynowania na terenie inwestycji) przekazywane uprawnionym podmiotom do zagospodarowania. W celu ochrony środowiska gruntowo-wodnego nałożono na inwestora obowiązek zastosowania pod transformatorami szczelnych wanien stalowych, o pojemności zdolnej pomieścić całkowitą objętość oleju znajdującego się w danym transformatorze, zabezpieczających przed niekontrolowanym wypływem oleju transformatorowego.

Najbliższymi obszarami Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 są: obszar specjalnej ochrony ptaków – [...] i [...] PLB140008, zlokalizowany w odległości ok. 18 km w kierunku północnym od planowanej inwestycji oraz obszar – [...] PLB 14004, znajdujący się w odległości ok. 40 km w kierunku południowo-zachodnim i południowym od planowanej inwestycji.

Działki, na których realizowana będzie planowana inwestycja położone są na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, ustanowionego rozporządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 91, poz. 2456 ze zm.), obejmującego tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyka i wypoczynkiem, a także pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.

Ponadto w pobliżu planowanej inwestycji znajduje się zespół przyrodniczo-krajobrazowy "[...]" utworzony rozporządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "[...]" (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz.[...], ze zm.) Ww. zespół przyrodniczo- krajobrazowy ma na celu zachowanie w stanie możliwie najmniej zmienionym istniejącego układu środowisk bagiennych i wydm w krajobrazie rolniczym [...], ukształtowanych w wyniku działalności lodowca. Istniejący układ geomorfologiczny i przyrodniczy wyróżnia się w otaczającym krajobrazie kulturowym. Układ czterech bagien; dolina [...]-[...]", [...] – [...] i obszar źródliskowy strumyka [...] k. [...], poprzecinany wydmami przy różnicy wzniesień dochodzących do 23 m wraz z rzeczką [...] przecinającą krajobraz polny tworzy nierozerwalny kompleks biocenoz wzajemnie powiązanych. Układ pasmowy środowisk bagiennych tworzy dwa spójne wzajemnie uzupełniające się systemy, jeden wzdłuż strumienia [...] i drugi - którego oś stanowi [...].

Działki na których realizowana będzie inwestycja stanowią niezabudowane tereny upraw rolnych.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż planowane przedsięwzięcie realizowane będzie w pobliżu kompleksów leśnych, obszarów zadrzewionych, podmokłych i rolnych, które stanowią siedliska lęgowe ptaków oraz miejsca bytowania i rozrodu innych zwierząt objętych ochroną gatunkową, jak również miejsca występowania cennych roślin, grzybów i płazów.

W wyniku rocznego monitoringu w czasie 40 kontroli transektu, na powierzchni terenu przeznaczonego pod planowana farmę wiatrową oraz w jej buforze stwierdzono łącznie 118 gatunków ptaków ( w tym 18 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej). Spośród nich 72 gatunki uznano za lęgowe (w tym 9 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej), a dodatkowo 4 korzystało z tej powierzchni podczas sezonu lęgowego, nie spełniając kryteriów lęgowych na samej powierzchni. Biorąc pod uwagę powierzchnie objętą badaniami terenowymi, awifaunę lęgową można uznać za liczną, wyróżniającą się pod względem zagęszczenia żurawia. Z ptaków odnotowanych na terenie objętych monitoringiem za kluczowe uznano gatunki: myszołów zwyczajny, krogulec, żuraw, a także wodnik, kuropatwa, przepiórka, lerka, gąsiorek, bocian biały, czajka, potrzeszcz. Dodatkowo z inwentaryzacji przeprowadzonej przez [...]-[...] Towarzystwo Ornitologiczne (http://m-sto.org/gdzienaptaki/raciaz/raciaz.htm), wynika, że na terenie Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego "[...]" prawdopodobna jest obecność bąka, zielonki, podróżniczka i wodniczki, wymienionych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt. Spośród pozostałych gatunków lęgowych (zgodnie z wymogami Dyrektywy Ptasiej), poza wyżej wymienionymi, grupę te uzupełniają : błotniak stawowy i łąkowy, kropiatka oraz dzięcioł czarny. Spośród pozostałych gatunków lęgowych ewenementem jest istnienie na granicy miasta [...] i Gminy, bogatego w faunę i rzadkie gatunki ptaków, bagna nad [...]. Gniazdują tu bąk, wodnik, brzęczka i żuraw - gatunek o dużej antrofobi (ok. 300 m od zwartej zabudowy miasta [...]).

W okolicach planowanej farmy wiatrowej występują rzadkie i chronione gatunki roślin (sasanka łąkowa, pełnik europejski) a także 3 gatunki storczyków (ok. 50 m od wiatraków), kocanka piaskowa, bobrek trój listkowy, przęstka, tojeść bukietowa oraz konwalia majowa. Jak wynika z inwentaryzacji [...]-[...] Towarzystwa Ornitologicznego, w rejonie planowanej inwestycji licznie występuje traszka zwyczajna, natomiast w granicach zespołu przyrodniczo-kraj obrazowego - kumak nizinny.

Przeprowadzone badania aktywności nietoperzy w rejonie planowanej inwestycji wykazały wysoka aktywność nietoperzy w pobliżu miejsca usytuowania elektrowni EW4. W pozostałych przypadkach aktywność nietoperzy jest niska.

W celu wyeliminowania zderzeń ptaków z liniami przesyłowymi nałożono na inwestora obowiązek ich lokalizowania pod ziemią. Prowadzenie prac budowlanych poza okresem lęgowym ptaków jest konieczne z uwagi na możliwość występowania ww. gatunków w okolicach inwestycji. Termin prac budowlanych służących realizacji inwestycji ograniczony do godzin pomiędzy 6.00 a 22.00 pozwoli uniknąć podwyższonego poziomu hałasu i drgań powodowanych przez prace montażowo- budowlane w okresie nocnego spoczynku większości ptaków. Odstępstwo dotyczące wylewania betonów spowodowanej jest określoną technologią prowadzenia takich prac, natomiast transport wielkogabarytowych elementów możliwy jest jedynie w porze, kiedy natężenie ruchu jest najmniejsze.

Oszczędne gospodarowanie humusem i pozostawienie go jako warstwy górnej wykopu pozwoli przywrócić przekształcony teren do warunków zbliżonych do naturalnych. Humus stanowi cenne środowisko zarówno dla diaspor roślin jak również życia mikroorganizmów.

Warunek dotyczący zastosowania oświetlenia o minimalnej mocy i bez użycia białej kolorystyki wynika z możliwości zwabienia w okolice farmy owadów, a tym samym również i nietoperzy. Nie wprowadzenie nowych ciągów drzew, nie zalesianie terenów, na których posadowione zostaną turbiny oraz nie tworzenie nowych zbiorników wodnych, ma na celu ograniczenie miejsc w pobliżu elektrowni, które mogłyby być w przyszłości wykorzystywane przez ptaki i nietoperze, jako miejsca lęgowe i żerowiska.

Na inwestora nałożono obowiązek prowadzenia monitoringu porealizacyjnego w zakresie awifauny i chiropterofauny według wytycznych PSEW, w okresie co najmniej trzech tal od momentu uruchomienia inwestycji w celu określenia jej wpływu na ptaki i nietoperze. Wyniki w postaci raportów każdorazowo przedstawiane będą Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...]. W przypadku ewentualnego negatywnego oddziaływania turbin na ptaki i nietoperze, przedstawione zostaną propozycje działań naprawczych lub łagodzących.

Wobec powyższego, po spełnieniu warunków określonych w sentencji decyzji, Kolegium stwierdziło się, iż realizacja planowanej inwestycji nie pogorszy stanu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, występujących na terenie przedsięwzięcia, a także obszarów chronionych znajdujących się w zasięgu oddziaływania.

Ze względu na rodzaj instalacji, a także jej lokalizację w centralnej części Polski nie stwierdzono możliwości wystąpienia transgenicznego oddziaływania.

Na terenie planowanego przedsięwzięcia oraz w jej pobliżu brak jest obiektów zabytkowych i objętych ochroną konserwatorską.

Odnosząc się do wskazanych protestów, zastrzeżeń i wniosków Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań ma charakter decyzji związanej, zaś odmowa wydania takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w sytuacjach przewidzianych w przepisach ustawy. Dokonana przez Kolegium ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi zaś do wniosku, że w niniejszym przypadku nie zachodzi żadna z sytuacji, wymienionych w przytoczonych wyżej przepisach ustawy, która stanowiłaby podstawę do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego względu sprzeciw wobec realizacji planowanego przedsięwzięcia, zgłoszony przez mieszkańców nie może skutkować odmową wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia.

Jeśli chodzi o motywy sprzeciwu, wskazanego przez M. R., że przedmiotowa inwestycja wkracza w tereny chronione akustycznie tj. będzie wpływać na teren jej działki nr [...],, na której zamieszkuje i tym samym będzie negatywnie oddziaływać na jej zdrowie i zdrowie członków rodziny, to biorąc pod uwagę mapę hałasu obejmującą teren oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji to oddziaływanie to nie wkracza swym zasięgiem w teren działki o nr ew. [...],, również na przedstawionym wycinku mapy studium gminy obejmujący obszar oddziaływania planowanej inwestycji nie zaznaczono terenu wyżej wymienionej działki.

Reasumując powyższe, na podstawie analizy przedłożonej dokumentacji, Kolegium uznano realizacje tego przedsięwzięcia za dopuszczalną, jednakże jak uznał zarówno PPIS jak i RDOŚ w postanowieniu uzgadniającym, powyższe przedsięwzięcie w celu weryfikacji prognozy śmiertelności i innych potencjalnych oddziaływań przedsięwzięcia na awifaunę, a także wdrożenia w trakcie funkcjonowania farmy dodatkowych środków minimalizujących, wskazano na konieczność przeprowadzenia porealizacyjnego monitoringu ptaków i nietoperzy.

III.1. Skargę na wskazaną na wstępie decyzję Kolegium z [...] lutego 2016 r. wniosła M. R.. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

i) art. 7, 77 i 80 k.p.a poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy,

ii) art. 62 i art. 66 ustawy ocenowej przez uznanie, iż organ przeprowadził ocenę raportu oddziaływania na środowisko w sposób pobieżny, bez uwzględnienia stawianych wskazanymi przepisami wymogów oraz przez brak pełnego odniesienia się w decyzji do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz dobra materialne;

iii) art. 80 tej ustawy - poprzez bezkrytyczne przyjęcie założeń zawartych w raporcie, mimo jego uchybień i braków, a przez to oczywistej jego sprzeczności ze stanem faktycznym, mającym wpływ na rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi M. R. wskazała w szczególności, że Kolegium bezkrytycznie przyjęło założenia zawarte w raporcie, mimo jego braków i oczywistej sprzeczności ze stanem faktycznym. Skarżąca na s. 3-11 skargi przytoczyła tezy opinii prof. M. i B. L. z 8 grudnia 2013 r. znajdującej się w aktach sprawy i odnoszącej się krytycznie do raportu. Zdaniem skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się w istocie do powielenia treści uzgodnień. Skarżąca zarzucił również błędne ustalenie odległości planowanej inwestycji od jej zabudowań zlokalizowanych na działce [...],. Zdaniem skarżącej odległość ta wynosi ok. 340 m, a nie ok. 420 m. (w raporcie nie podano współrzędnych geograficznych dotyczących tej kwestii).

III.2. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

IV.2. Trafnie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja środowiskowych uwarunkowaniach nie ma charakteru uznaniowego. Przesądza o tym m. in. treść art. 80 ust. 1 in principio ustawy ocenowej, gdzie stwierdza, że właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie, że właściwy organ "może wydać" taką decyzję. Z tej trafnej konstatacji Kolegium nie wynika jednak, że właściwy organ zobowiązany jest wydać pozytywną decyzję środowiskową w każdym przypadku, w którym pozytywne postanowienie uzgodnieniowe wydał Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Związany charakter decyzji środowiskowej oznacza natomiast, że w sytuacji kompletności wniosku i braku wskazanych niżej podstaw do odmowy jej wydania, organ ma obowiązek określić środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, zgodnie z zakresem określonym w art. 82 ustawy ocenowej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2015 r., II OSK 1566/13, CBOSA).

W ocenie Sądu, odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzasadniają następujące okoliczności:

a) niezgodność lokalizacji inwestycji z planem miejscowym (art. 80 ust. 2 ustawy ocenowej),

b) odmowa uzgodnienia warunków realizacji inwestycji przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy ocenowej),

c) brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, gdy organ skorzysta z możliwości wskazanej w art. 81 ust. 1 ustawy ocenowej,

d) wykazanie negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym brak spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy ocenowej),

e) wykazanie, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy),

f) zaistnienia sprzeczności z innymi przepisami prawa,

g) gdy z przeprowadzonego postępowania wynika możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko (por. np. K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Presscom 2009, s. 255-256; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia z dnia 27 sierpnia 2010 r.,II SA/Rz 422/10).

Jeżeli chodzi o możliwość odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z powodu negatywnego oddziaływania na środowisko, to podstawowe znaczenie odgrywa tu ocena raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 74 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 66 oraz art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy ocenowej). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony, mają wynikającą z przepisów o postępowaniu dowodowym w administracji, możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych zmierzających do podważenia tego dowodu, np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Rzeczą organu administracji jest zatem rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą być uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, m.in. w pozwoleniu na budowę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2014 r., II OSK 2999/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2015 r., II OSK 2213/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2014 r., II OSK 2753/12 - CBOSA).

W orzecznictwie wskazuje się również, że sam sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy ustawy ocenowej nakazują bowiem jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu oraz umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków. Nie nakładają natomiast obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2031/13, CBOSA).

Równocześnie jednak wymaga raz jeszcze podkreślenia, że organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji tylko wtedy, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Konieczność weryfikacji raportu wynika wprost m. in. z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy ocenowej. Skuteczność zarzutów wobec raportu może być zróżnicowana w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto do weryfikacji raportu stosuje się wszystkie zasady postępowania dowodowego, dlatego w razie wątpliwości w zakresie istotnych okoliczności sprawy, organ może wezwać inwestora do uzupełnienia raportu lub może sięgnąć do innych środków dowodowych. Dlatego nawet, gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz danych w nim zawartych, organ musi samodzielnie ocenić raport. Jest to o tyle ważne, że ze względu na cel prowadzenia postępowania w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, kończącego się wydaniem decyzji, etap ten jest najbardziej właściwy do oceny konkretnych wymagań ochrony środowiska (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1858/13).

Pozostając jeszcze przy kwestii konieczności wnikliwej oceny raportu należy podkreślić, że sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie należy rozpatrywać tylko przez pryzmat konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności inwestora (zob. s. 7 zaskarżonej decyzji), ale również poprzez pryzmat konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP) oraz ochrony praw innych osób, w tym przede wszystkim praw osób sąsiadujących z planowaną inwestycją (art. 64 Konstytucji RP). Organy winny mieć tu również na uwadze zasadę przezorności, wynikającą m. in. z art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672) oraz mające swe źródło w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004, Nr 90, poz. 864/2 ze zm.). Zasada przezorności oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla środowiska poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem zaistnienia negatywnego oddziaływania na przedmiot ochrony, wykorzystując w tym celu osiągnięcia techniki z uwzględnieniem również zasady proporcjonalności (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2016 r., IV SA/Wa 3574/15).

IV.3. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Kolegium zaniechało w istocie w ogóle oceny (weryfikacji) raportu przygotowanego przez inwestora. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w znacznej części powiela uzasadnienie postanowienia uzgodnieniowego GDOŚ. Kwestią przesądzająca o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji jest przede wszystkim zupełne pominięcie przez Kolegium ekspertyzy prof. dr. hab. inż. M. L. (specjalisty z dziedziny inżynierii i ochrony środowiska) oraz prof. dr. B. L. (niezależnego eksperta Komisji Europejskiej ds. akustyki środowiska) z 8 grudnia 2013 r. (k. 804-813, tom 7/8 akt administracyjnych). Opinia ta, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, została sporządzona na zlecenie tego organu (s. 5 decyzji organu I instancji). Opinia ta jest jednoznacznie krytyczna wobec raportu przygotowanego przez inwestora (szczegółowe zarzuty wobec raportu zostały ujęte w 67 punktów). Godzi się podkreślić, że GDOŚ w postanowieniu z [...] stycznia 2014 r. wezwał do ustosunkowania się do tej opinii i przedstawienie uwag do tej ekspertyzy w formie uzupełnienia do raportu (k. 895, tom 8/8 akt administracyjnych). Inwestor nie wykonał tego wezwania, natomiast w piśmie z 13 marca 2014 r. osobiście odniósł się do wybranych kwestii przedstawionych we wskazanym wyżej postanowieniu GDOŚ z [...] stycznia 2014 r. (inwestor nie przedłożył uzupełniającego raportu sporządzonego przez osobę posiadającą wiadomości specjalne). Jeżeli chodzi o ekspertyzę profesorów L., to inwestor w nadmienionym piśmie (k. 917-918, tom 8/8 akt administracyjnych) określił ją jako "prywatne zdanie piszących ją osób" oraz wskazał, że nie została podpisana. Kolegium nie podjęło jakichkolwiek działań w celu wyjaśnienia, czy opinia ta rzeczywiście pochodzi od profesorów L. pomimo tego, że wcześniej organ I instancji oraz GDOŚ procedowały w oparciu o ten dokument. Zupełne pominięcie tej ekspertyzy przez Kolegium stanowi oczywiste naruszenie zasad postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Z przepisów tych wynika w szczególności obowiązek dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Tylko taka, całościowa ocena prowadzi do udowodnienia istotnej w sprawie okoliczności. Skoro z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek, jak również zasady ustanowionej art. 7 k.p.a., wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, to ocena ta nie może się zawężać tylko do wybranych dokumentów. Konieczne jest zgromadzenie i ustosunkowanie się do wszystkich dokumentów mogących wpływać istotnie na okoliczności sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2013 r., I OSK 644/12). Dodatkowo należy zwrócić uwagę na zasadę zaufania (art. 8 k.p.a.), a także zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). W niniejszej sprawie obowiązek wnikliwego i całościowego rozważanie zebranego materiału był szczególnie istotny z uwagi na bliskość planowanej inwestycji od zabudowań (wg skarżącej i organu I instancji: 340 m, według inwestora i Kolegium: 420 m) oraz bardzo liczne protesty mieszkańców [...]. Obowiązek ten determinowała również okoliczność, że inwestycja ma być zlokalizowana na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. Kolegium w ogóle zaniechało oceny, czy planowana inwestycja nie koliduje z zakazami wynikającymi z faktu ustanowienia tej formy ochrony przyrody. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika również, że na terenie planowanej inwestycji stwierdzono łącznie 118 gatunków ptaków (w tym 18 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej). Spośród nich 72 gatunki uznano za lęgowe (w tym 9 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej). Dodatkowo, w okolicach planowanej farmy wiatrowej występują rzadkie i chronione gatunki roślin (sasanka łąkowa, pełnik europejski) a także 3 gatunki storczyków (ok. 50 m od wiatraków), kocanka piaskowa, bobrek trój listkowy, przęstka, tojeść bukietowa oraz konwalia majowa. Przeprowadzone badania aktywności nietoperzy w rejonie planowanej inwestycji wykazały wysoka aktywność nietoperzy w pobliżu miejsca usytuowania elektrowni EW4. Okoliczności te, w świetle zasady przezorności, obligowały Kolegium do szczególnie wnikliwego zbadania sprawy i sporządzenia przekonującego uzasadnienia ewentualnej decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora.

Kolegium błędnie przy tym przyjęło, że pozytywne uzgodnienie inwestycji przez GDOŚ oznacza, że Kolegium jest zwolnione z oceny raportu. Z żadnego przepisu ustawy ocenowej taka wniosek nie wynika. Organ orzekający w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest w tym sensie związany postanowieniem uzgodnieniowym, że nie może wydać decyzji pozytywnej w razie odmowy uzgodnienia przez GDOŚ. Natomiast pozytywne postanowienie uzgodnieniowe nie przesądza jeszcze, że inwestor otrzyma decyzję pozytywną. Raz jeszcze należy przywołać tu podane w punkcie IV.2 uzasadnienia orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nakazujące wnikliwą ocenę raportu przez organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej. To bowiem ten organ, a nie organ uzgadniający, podejmuje decyzję w sprawie. Kolegium błędnie interpretuje w tym aspekcie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2012 r., II OSK 2544/11. Analiza uzasadnienia tego wyroku prowadzi do wniosku, że istotą problemu rozstrzyganego przez NSA w tej sprawie była możliwość kontroli postanowienia uzgodnieniowego GDOŚ wydawanego na podstawie art. 90 ustawy ocenowej w postępowaniu przed organem II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że możliwość taka istnieje.

IV.4. Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium odniesienie się w sposób wnikliwy do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. SKO przede wszystkim wyjaśni status formalny opinii profesorów L.. Mając na uwadze zastrzeżenia inwestora w tej materii, Kolegium w szczególności ustali, czy opinia ta rzeczywiści pochodziła od wspominanych osób. W razie uzyskania takiego potwierdzenia Kolegium szczegółowo odniesie się do tej opinii. W razie potrzeby Kolegium może zażądać opinii uzupełniającej od tych ekspertów lub dodatkowej opinii (art. 136 w zw. z art. 84 k.p.a.). Ponadto, Kolegium w sposób nie budzący wątpliwości ustali odległość planowanej inwestycji od zabudowań należących do skarżącej. W razie potrzeby Kolegium dopuści w tej kwestii dowód z opinii geodety uprawnionego. Kolegium w sposób szczegółowy odniesie się również do tego, czy planowana inwestycja nie koliduje z zakazami wynikającymi z faktu ustanowienia [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu.

IV.5 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a Na koszty te obejmują kwotę 200 zł uiszczoną przez skarżącą tytułem wpisu od skargi.

IV.6 Z powyższych powodów orzeczono jak w sentencji.