Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 12/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi L.P., A.G., E. P. i R. G. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej organ) po rozpatrzeniu wniosku L. P., E. P., A. G. oraz R. G. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, stanowiącej własność S. B.

- uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r., nr [...]

- odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, stanowiącej własność S. B..

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący.

Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2014r. skarżący zwrócili się do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, stanowiącej własność S. B.. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...] załatwił w/w wniosek odmownie.

Pismem z dnia 16 października 2017 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa podnosząc, iż niezasadnie Minister uznał, że w sprawie została wydana zgoda Ministra Zdrowiała złożenie wniosku o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, a ponadto wskazując, że odszkodowanie nie zostało ustalone w oparciu o wyniki rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r., nr [...]

- odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, stanowiącej własność S. B..

Uzasadniając reformatoryjną treść decyzji organ wskazał, że skierowanie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa decyzji z dnia [...] września 2017r. do "[...]" Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., stanowi o wadliwości decyzji. W dacie orzekania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa przymiot strony niniejszego postępowania przysługiwał [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Spółka Komandytowa oraz [...] Sp. z o.o., nie zaś spółce "[...]" Sp. z o.o. i "[...]" Sp. z o.o.

Uzasadniając pozostałą część rozstrzygnięcia organ wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1958 r., znak [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych wydało decyzję z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, w celu budowy Szpitala Wojewódzkiego, Wojewódzkiej Stacji Krwiodawstwa i Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej położonej w [...]. Z akt archiwalnych sprawy, w szczególności z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1958 r. wynika, że wnioskodawca wywłaszczenia - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Zdrowia "miał zabezpieczone odpowiednie kredyty przewidziane w planie inwestycyjnym na 1958 r., co potwierdza, że inwestycja była wpisana w zatwierdzony plan gospodarczy, bowiem narodowe plany gospodarcze były instrumentem gospodarki nakazowej, w której centralnie decydowano o alokacji środków przeznaczonych na inwestycje. Na fakt przeprowadzenia postępowania ofertowego wskazuje treść wniosku wywłaszczeniowego, a także uzasadnienie orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] kwietnia 1960 r., zgodnie z którymi wnioskodawca przeprowadził z właścicielami zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości stosowne rozmowy. Wnioskodawca wywłaszczenia załączył do wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1958 r. protokoły z rozmów z właścicielami nieruchomości. Wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości posiadały łączną powierzchnię 11.5345 ha. Cel wywłaszczenia był inny niż planowana realizacja budownictwa ogólnomiejskiego lub zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego, zatem wnioskodawca wywłaszczenia powinien był pozyskać zgodę Ministra Zdrowia na wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem wywłaszczeniowym. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest stosownej zgody Ministra Zdrowia, jednakże prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji organ ocenił, że jedynie na podstawie braku w aktach archiwalnych stosownego dokumentu nie można sądzić, iż taki dokument nie został sporządzony, w szczególności, jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.

Organ wskazał, że w aktach archiwalnych znajduje się pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Zdrowia z dnia [...] października 1958 r., znak [...], z którego wynika, że pismem z dnia [...] października 1958 r., nr [...] Minister Zdrowia wyraził zgodę na zgłoszenie wniosku o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości. Także znajdująca się w aktach archiwalnych zgoda Ministra Zdrowia (pismo z dnia [...] października 1958 r., nr [...]) na zajęcie nieruchomości pod budowę Szpitala Wojewódzkiego i Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] może, w ocenie organu potwierdzać, że Minister Zdrowia wcześniej zaakceptował wniosek wywłaszczeniowy.

Z treści wniosku wywłaszczeniowego wynika, iż wnioskodawca wywłaszczenia dołączył do wniosku z dnia [...] grudnia 1958 r. postanowienia Sądu Powiatowego w [...] o założeniu zbioru dokumentów dotyczących zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości. Ponadto załącznik do wniosku wywłaszczeniowego stanowił również wypis umowy darowizny z dnia [...] sierpnia 1939 r., Rep. A Nr [...], zgodnie z którą prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabył S. B..

Powyższe okoliczności pozwoliły organowi na ocenę, że do wniosku wywłaszczeniowego dołączono dokumenty wskazujące na aktualny stan prawny nieruchomości, a tym samym zachowany wniosek wywłaszczeniowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Zdrowia z dnia [...] grudnia 1958 r. spełniał określone prawem wymogi formalne, w tym także te wynikające z art. 15 ust. 3 pkt 4 ustawy wywłaszczeniowej. Podobnie organ ocenił, że wymogi art. 16 ustawy wywłaszczeniowej zostały spełnione i wobec powyższego, oceniając postępowanie wywłaszczeniowe w świetle zebranego materiału dowodowego, nie można zarzucić organowi wywłaszczeniowemu, że dopuścił się rażącego naruszenia ówcześnie obowiązujących przepisów.

Odnosząc się do kwestii prawidłowości ustalenia odszkodowania, organ zauważył, iż zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958r. odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W przedmiotowej sprawie rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza odbyła się w dniu wskazanym w zawiadomieniu, tj. w dniu [...] września 1959 r. W niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zgodnie z którym odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi. Cena za grunty, o jakich mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., ustalana była w oparciu o zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 24, poz. 143). Jak wynika z opinii biegłego z dnia 2 lipca 1958 r. przedmiotowa nieruchomość posiadała klasę lila strefy miejskiej okręgu II, a zatem w myśl ww. zarządzenia z dnia 5 kwietnia 1958 r. stawka odszkodowania wyniosła 1,90 za 1 m2. Wobec powyższego wartość gruntu oznaczonego jako działka nr 13 i nr 13a o łącznej pow. 7417 m2 biegły rzeczoznawca wyliczył na kwotę 14.092 zł (7417 m2 x 1,9/1m2 = 14.092 zł). Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że odszkodowanie za grunt zostało ustalone nieprawidłowo. Ustalona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych w decyzji z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] kwota odszkodowania przysługująca S. B. była zgodna z treścią operatu szacunkowego biegłego S. B. oraz odpowiadała ówcześnie obowiązującemu prawu.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących dotyczącego nieprzeprowadzenia osobnej rozprawy po sporządzeniu dodatkowej opinii przez biegłego L. S. z dnia [...] stycznia 1960 r., organ zwrócił uwagę, iż głównym celem ww. opinii było oszacowanie zniszczonych zasobów roślinnych. W ww. opinii biegły dokonał wyliczenia wartości odszkodowania za składniki roślinne znajdujące się na zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomościach, natomiast kwota odszkodowania za grunt, ustalona w opinii z dnia [...] lipca 1958 r., w tym także za grunt należący do S. B., nie została zmieniona.

Wobec powyższego organ stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, stanowiącej własność S. B., nie jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa. Organ wskazał, że nie stwierdził również, aby badane orzeczenie dało inne podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1 oraz pkt 3-7 Kpa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli L. P., E. P., A. G. oraz R. G., zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 w zw. z art. 77 § 1, art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego w postaci wniosku o wywłaszczenie nieruchomości wraz z załącznikami (k. 1 i nast.), pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1958 roku (k. 45) oraz pisma Ministra Zdrowia z dnia [...] października 1958 roku znak [...] (k. 46) i jego błędną ocenę poprzez uznanie, że Minister Zdrowia zatwierdził wniosek o wywłaszczenie kompleksu nieruchomości, w skład którego wchodziła przedmiotowa nieruchomość, podczas gdy z materiału tego nie wynika aby takie zatwierdzenie miało kiedykolwiek miejsce,

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 w zw. z art. 76 § 1, art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że z pisma Ministra Zdrowia z dnia [...] października 1958 roku znak [...] (k. 46) wynika jakoby Minister Zdrowia zatwierdził wniosek o wywłaszczenie kompleksu nieruchomości, w skład którego wchodziła przedmiotowa nieruchomość, podczas gdy pismo to zawiera wyłącznie rozstrzygnięcie w przedmiocie zatwierdzenia wniosku o wcześniejsze zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nie zawiera żadnego stwierdzenia dotyczącego zatwierdzenia wniosku o wywłaszczenie nieruchomości,

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 w zw. z art. 77 § 1, art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przedmiotowa decyzja wywłaszczeniowa nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, podczas gdy prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie decyzji wywłaszczeniowej miało miejsce jedynie w stosunku do S. B., pomimo że właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli oboje małżonkowie S. i K. B.,

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 w zw. z art. 77 § 1, art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz art. 15 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (dalej ustawa) poprzez przyjęcie, że wniosek uwłaszczeniowy spełniał wymagania ustawy, podczas gdy w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, zamiast zaświadczenia właściwego sądu powiatowego stwierdzającego tę okoliczność oraz wyciąg z księgi ewidencji gruntów i budynków lub zaświadczenia prezydium rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla) stwierdzającego, w czyim posiadaniu znajduje się nieruchomość, do wniosku dołączono jedynie akt notarialny dokumentujący nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości,

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 w zw. z art. 77 § 1, art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz art. 21 ustawy poprzez przyjęcie, że przedmiotowa decyzja wywłaszczeniowa nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, podczas gdy przedmiotem rozprawy administracyjnej nie były opnie biegłych, przed jej przeprowadzeniem była sporządzona tylko opinia jednego biegłego, a po opracowaniu opinii przez drugiego biegłego, nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej, której przedmiotem byłyby obie opinie.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:

1) uchylenie w całości decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 roku sygn. akt: [...],

2) zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu koszów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja z dnia [...] października 2018 r. nr [...], którą Minister Inwestycji i Rozwoju:

- uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r., nr [...]

- odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, stanowiącej własność S. B..

Kontrolowana decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. oraz ma na celu ustalenie, czy decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., powodującą konieczność wyeliminowania orzeczenia z obrotu prawnego.

Zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być bezsporne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r. sygn. akt I SA/8/98, Lex nr 47276). Stwierdzenie nieważności może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty zawiera przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu nie może mieć charakteru rozszerzającego. W szczególności, w odniesieniu do wady wymienionej w § 1 pkt 2 tego przepisu, nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów, lecz z obrazą oczywistą i niewątpliwie istotną dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Taką cechę ma jedynie naruszenie, które dotyczy przepisu mającego zastosowanie w bezpośrednim jego znaczeniu i które powoduje, że skutków decyzji nie można pogodzić z wymaganiami praworządności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt: II OSK 2573/13, II GSK 1933/13, I OSK 2010/13, I OSK 113/14, II OSK 400/14, I OSK 880/14 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04).

Postępowanie nieważnościowe nie ma na celu ponownego całościowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej kontrolowaną decyzją, a jego charakter nie jest tożsamy ze specyfiką innego rodzaju postępowań administracyjnych, w tym w szczególności z instytucją wznowienia postępowania administracyjnego. Zakres postępowania wyjaśniającego i orzekania jest w tym przypadku węższy i ogranicza się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości decyzji administracyjnej pod kątem ściśle określonych wad prawnych. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, wskazać należy, że kwestionowana w trybie nadzwyczajnym decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W sprawie należało zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, przy czym kwestionowane decyzje należało ocenić pod względem zgodności z przepisami ww. ustawy, mając na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący w dacie ich wydania.

Stosownie do art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie z dnia [...] grudnia 1958 r., znak [...] wystąpiło Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Zdrowia w [...]. Zarówno z treści powołanego wniosku jak i z uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 1960 r., znak [...] celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i [...] o pow. 7417 m2, była budowa Szpitala Wojewódzkiego, Wojewódzkiej Stacji Krwiodawstwa i Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej położonej w [...]. Cel ten, mający służyć zaspokojeniu zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług medycznych niewątpliwie mieścił się również w pojęciu użyteczności publicznej. Pojęcie celu użyteczności publicznej musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Przeciwieństwem tego pojęcia jest wszystko to, co służyć może zaspokajaniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkostwa i przynależności. Wszelkie ograniczenia podmiotowe w tym zakresie nie mogą być identyfikowane z celami użyteczności publicznej.

Jak wynika z treści art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, w którym należało wskazać m.in. nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania, osobę właściciela oraz wyniki rokowań. Ponadto wniosek, który dotyczył wywłaszczenia kompleksu nieruchomości o powierzchni ponad 10 ha na inne cele niż określone wart. 3 ust. 2, powinien być zatwierdzony przez ministra właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie.

Do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, mapę obszaru wywłaszczanego oraz poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności nieruchomości oraz istniejące na nieruchomości obciążenie lub odpis dokumentu ze zbioru dokumentów poświadczony przez właściwy sąd powiatowy. Zgodnie z aktami archiwalnymi sprawy wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości posiadały łączną powierzchnię 11.5345 ha.

Celem wywłaszczenia była budowa inna niż planowana realizacja budownictwa ogólnomiejskiego lub zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.), zatem wnioskodawca wywłaszczenia powinien był pozyskać zgodę Ministra Zdrowia na wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem wywłaszczeniowym.

Mają rację skarżący, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest stosownej zgody Ministra Zdrowia, jednakże należało zgodzić się z organem, że po upływie ponad 50 lat od wydania decyzji, nie sposób stwierdzić jej nieważność jedynie na podstawie braku w aktach archiwalnych stosownego dokumentu, w szczególności, jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.

W ocenie Sądu, organ właściwie – w kontekście powyższego – ocenił znajdujące się w aktach archiwalnych pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Zdrowia z dnia [...] października 1958 r., znak [...], z którego wynika, że pismem z dnia [...] października 1958 r., nr [...] Minister Zdrowia wyraził zgodę na zgłoszenie wniosku o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości. Podobnie należało się zgodzić z oceną – także znajdującej się w aktach archiwalnych - zgody Ministra Zdrowia (pismo z dnia [...] października 1958 r., nr IW-212) na zajęcie nieruchomości pod budowę Szpitala Wojewódzkiego i Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...].

Budowa szpitala została potwierdzona istniejącą w obrocie prawnym decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydaną przez Miejski Zarząd Architektoniczo-Budowlany Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu [...] czerwca 1958 r., znak [...]. Z akt archiwalnych niniejszej sprawy, w szczególności z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1958 r. wynika, że wnioskodawca wywłaszczenia - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Zdrowia "miał zabezpieczone odpowiednie kredyty przewidziane w planie inwestycyjnym na 1958 r., co potwierdza, że inwestycja była wpisana w zatwierdzony plan gospodarczy, bowiem narodowe plany gospodarcze były instrumentem gospodarki nakazowej, w której centralnie decydowano o alokacji środków przeznaczonych na inwestycje.

Sąd podziela stanowisko organu, że treść wyżej powołanych dokumentów potwierdza, że Minister Zdrowia wcześniej zaakceptował wniosek wywłaszczeniowy, co czyni bezzasadnym zarzut skarżących naruszenia art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez brak zatwierdzenia przez ministra właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

W okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że w przypadku niemożności odnalezienia lub niezachowania się w całości akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego orzeczenia, po upływie znacznego okresu czasu, ewentualne braki w materiale dowodowym należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku braku bezspornych dowodów na ich zaistnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r. sygn. akt I SA 3087/01, Lex nr 149467). Podkreślenia wymaga specyfika sprawy, polegająca na niezachowaniu się całości akt archiwalnych postępowania wywłaszczeniowego. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowego, powyższa okoliczność nie może być traktowana jako dowód na to, że niezachowana dokumentacja nie została we właściwym trybie i czasie sporządzona (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1488/14).

Na skutek upływu znacznego okresu czasu akta postępowań wywłaszczeniowych są często niepełne, a okoliczność ta, przy braku dowodów przeciwnych, nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I OSK 463/13, z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 722/10, z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt I OSK 912/07 - dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu niezasadny jest również zarzut skarżących naruszenia art. 15 ust.3 pkt 4 ustawy wywłaszczeniowej, zgodnie z którym jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów, do wniosku należało dołączyć zaświadczenie właściwego sądu powiatowego stwierdzającego tę okoliczność oraz wyciąg z księgi ewidencji gruntów i budynków lub - w braku ewidencji - zaświadczenie prezydium rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla) stwierdzające, w czyim posiadaniu znajduje się nieruchomość.

Z treści wniosku wywłaszczeniowego wynika, iż wnioskodawca wywłaszczenia dołączył do wniosku z dnia [...] grudnia 1958 r. postanowienia Sądu Powiatowego w [...] o założeniu zbioru dokumentów dotyczących zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości. Ponadto załącznik do wniosku wywłaszczeniowego stanowił również wypis umowy darowizny z dnia [...] sierpnia 1939 r., Rep. A Nr [...], zgodnie z którą prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabył S. B..

Wobec powyższego, należało podzielić ocenę organu, że do wniosku wywłaszczeniowego dołączono odpowiednie dokumenty wskazujące na aktualny stan prawny nieruchomości, a w konsekwencji wniosek ten spełniał wymogi formalne wynikające z art. 15 ust. 3 pkt 4 ustawy wywłaszczeniowej.

Zgodnie z treścią art. 16 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o wszczęciu postępowania zawiadamiano za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla). Osoby zainteresowane, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadamiano za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń prezydium właściwej rady narodowej gromadzkiej. W niniejszej sprawie zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 1958 r., znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych, Oddział Wywłaszczeń poinformowało o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], stanowiącej własność S. B.. Jednocześnie zawiadomienie zostało zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w okresie od dnia 8 września 1959 r. do dnia 16 września 1959 r.

W tym kontekście, nie można podzielić zarzutu skarżących, że postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było wyłącznie wobec S. B., z pominięciem jego żony K. B..

Zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej, odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W przedmiotowej sprawie rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza odbyła się w dniu [...] września 1959 r. z udziałem m.in. biegłych rzeczoznawców S. B. i L. S..

S. B. sporządził w dniu [...] lipca 1958 r. opinię zawierającą m in. oszacowanie wartości przedmiotowej nieruchomości i ocenę, że nieruchomość posiadała klasę lIIa strefy miejskiej okręgu II, a zatem w myśl zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 1958 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 24, poz. 143) stawka odszkodowania wyniosła 1,90 za 1 m2. Wobec powyższego wartość gruntu oznaczonego jako działka nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 7417 m2 biegły rzeczoznawca wyliczył na kwotę 14.092 zł (7417 m2 x 1,9/1m2 = 14.092 zł).

Drugi z biegłych L. S. w dniu [...] stycznia 1960 r. sporządził opinię dotyczącą ustalenia odszkodowania za zniszczone zasoby roślinne. Odszkodowanie to nie było przedmiotem zaskarżonego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. bowiem zostało przyznane odrębnym orzeczeniem. Kwestionowanym orzeczeniem przyznano odszkodowanie jedynie za grunt, którego wartość została ustalona w opinii biegłego S. B. (obecnego na rozprawie) sporządzonej w dniu [...] lipca 1958 r., a zatem przed rozprawą wywłaszczeniowo-odszkodowawczą.

Sąd podzielił zatem stanowisko organu, że skoro w opinii z dnia [...] stycznia 1960 r. biegły nie dokonał zmiany wartości odszkodowania za przedmiotowy grunt, a także mając na uwadze fakt, że dokonana w tej opinii ocena nie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, to wbrew twierdzeniom skarżących, przed wydaniem orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960 r. organ nie był zobowiązany do przeprowadzenia osobnej rozprawy w celu wysłuchania

Z opisanych względów, z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, jako prawidłowe należy ocenić stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. W kontrolowanym postępowaniu wywłaszczeniowym nie wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa ani nie zawiera ono jakiejkolwiek innej wady, skutkującej koniecznością stwierdzenia nieważności zapadłej w nim decyzji.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.