Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 154/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 3 ust. 4,
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 9,
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 31
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 76 par. 1, 2, art. 81, art. 3 ust. 3, art. 7, art. 3 ust. 2, 3,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania.

1.1. Dyrektor Ś.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dyrektor ARiMR) w K. decyzją

z dnia [..] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (Kierownik ARiMR) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania M. N. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. (płatność ONW)

1.2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał, że do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął w dniu 24 kwietnia 2014 r. wniosek M. N. o przyznanie płatności na rok 2014. W przedmiotowym wniosku strona ubiegała się o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 20,05 ha, położonych w obrębach G., H., K., w gminie K. (powiat p., województwo ś.).

Kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego i w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzone metodą inspekcji terenowej

w gospodarstwie M. N. w dniach 27 - 28 sierpnia 2014 r. wykazały nieprawidłowości. Dla działki rolnej B o powierzchni deklarowanej 0,30 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,61 ha; dla działki rolnej C

o powierzchni deklarowanej 1,06 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,73 ha; dla działki rolnej G o powierzchni deklarowanej 0,45 ha na całej powierzchni stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu DR 18); dla działki rolnej H o powierzchni deklarowanej 0,50 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,71 ha; dla działki rolnej I o powierzchni deklarowanej 1,37 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1,12 ha; dla działki rolnej J

o powierzchni deklarowanej 0,99 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,90 ha. Dla działki rolnej T o powierzchni deklarowanej 1,82 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1.81 ha (zastosowano kod nieprawidłowości DR40 - powierzchnia stwierdzona działki rolnej została zredukowana do powierzchni kwalifikowanej); dla działki rolnej U o powierzchni deklarowanej 0,34 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,13 ha i dla działki rolnej X o powierzchni deklarowanej 2,84 ha, stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni (kod błędu DR18). Dodatkowo dla działki rolnej M stwierdzono inne uprawy niż uprawa deklarowana (kod błędu w raporcie rolnośrodowiskowym DR7).

W tym samym czasie w gospodarstwie M. N. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności przeprowadzona przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR w K., która wykazała naruszenie normy:

- N.04.1 dla działek rolnych: K na powierzchni 0,11 ha, N na powierzchni 0,48 ha,

O na powierzchni 0,67 ha, Z na powierzchni 0,56 ha i Ł na powierzchni 0,09 ha - stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta;

- N.03.1 dla działek rolnych S na powierzchni 0,82 ha i T na powierzchni 1.81 ha - stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych w terminie.

Na dowód dokonanych ustaleń zostały sporządzone raporty z czynności kontrolnych i wykonane zostały zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Producent został powiadomiony o kontroli, zaś raporty przekazano stronie przesyłką poleconą w dniu 28 października 2014 r. W dniu 5 listopada 2014 r. strona wniosła uwagi do raportu. W swoich wyjaśnieniach podniosła, że z uwagi na ulewne deszcze odstąpiła od uprawy części gruntów w wymaganych terminach do momentu osuszenia działki. Dodatkowo przyznał, że działce rolnej G nie wykonał zabiegów uprawnych w terminie ze względu na konflikt z siostrą zmarłej osoby od której dzierżawił przedmiotową działkę.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2015 r. Kierownik ARiMR odmówił M. N. przyznania płatności ONW na rok 2014 r. Na skutek złożonego przez stronę odwołania Dyrektor ARiMR w dniu 20 lipca 2015 r. wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia 15 października 2015 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania M. N. płatności ONW na rok 2014.

1.3. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, organ II instancji w pierwszym rzędzie przedstawił obowiązujący stan prawny sprawy, w szczególności wskazał, że wnioski o przyznanie płatności ONW na rok 2014 rozpatrywane są

w oparciu o Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329, ze zm.) dalej jako "rozporządzenie z dnia 11 marca 2009 r." oraz art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.) Szczegółowe zaś zasady przeprowadzania kontroli oraz stosowanie zmniejszeń i wykluczeń w odniesieniu do wielkości obszaru zostały określone w Rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.

Organ odwoławczy wskazał na materialno - prawne podstawy rozstrzygnięcia przytaczając treść § 2 pkt 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., art. 11 ust.1 Rozporządzenia nr 65/2011, art. 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr. 1122/2009, Rozporządzenia Komisji (WE) 73/2009.

1.4. Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpatrywanej sprawy Dyrektor ARiMR stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana prawidłowo i nie zawiera wady skutkującej jej uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na ustalenia dokonane podczas kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni i kontroli programu rolnośrodowiskowego organ odwoławczy uznał, że zadeklarowana we wniosku powierzchnia nie odpowiada powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności. Dla deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni 20,05 ha stwierdzono nieprawidłowości opisane w niniejszej decyzji takie jak: powierzchnię stwierdzoną niezgodną z powierzchnią deklarowaną, zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych oraz naruszenie norm dobrej kultury rolnej.

W ocenie Dyrektora ARiMR stwierdzone podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości skutkują wykluczeniem z powierzchni stwierdzonej całych działek rolnych G i X (kod błędu DR18); uznaniem powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli na miejscu dla działek rolnych AC, B, C, H, I, J i U oraz dla działki rolnej Z, położonej na działce ewidencyjnej nr 22, zredukowaniem powierzchni stwierdzonej o 0,01 ha, czyli do maksymalnej powierzchni kwalifikującej się do płatności (PEG) wyznaczonej dla w/w działki ewidencyjnej (0,55 ha). Na podstawie dowodów w sprawie ustalono, że powierzchnia deklarowana stwierdzona (czyli kwalifikująca się do płatności) wynosi 16,38 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku do płatności JPO (20,05 ha) a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu stanowi powyżej 22,41% powierzchni stwierdzonej (16,38 ha). Zgodnie z danymi z raportów z kontroli organ stwierdził , że w dacie kontroli na gruntach zgłoszonych przez M. N. jako działki rolne G i X nie była prowadzona działalność rolnicza, a pozostałe działki rolne częściowo były użytkowane na powierzchniach niezgodnych z deklaracją rolnika we wniosku oraz jedna działka została zgłoszona na powierzchni przekraczającej powierzchnię kwalifikującą się do płatności PEG. Powyższe zostało potwierdzone przez stronę w kolejnych pismach, w których pisała o ulewnych deszczach i chorobach. Mając na uwadze art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. organ doszedł do przekonania, że grunty zgłoszone prze stronę do płatności jako działki rolne G i X nie kwalifikowały się do jej przyznania zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i w terminie kontroli.

1.5. Odnosząc się do treści odwołania, Dyrektor ARiMR stwierdził, że argumenty w nim podnoszone przez stronę nie mają wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem zarówno sytuacja rodzinna strony, jak i informacja, że po kontroli na miejscu grunt został przywrócony do użytkowania nie mają wpływu na to, że zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i w terminie wykonywania czynności kontrolnych działki zgłoszone przez stronę do płatności stanowiły nieużytki. Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie M. N. własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności ONW na rok 2014, jednocześnie potwierdzając, iż został pouczony o skutkach prawnych złożenia fałszywego oświadczenia z art. 233 § 1 i § 6 Kodeksu karnego, w związku z powyższym odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku oraz złożone dokumenty ponosi wnioskujący. Wobec zarzutów strony w kwestii nieprawidłowości stwierdzonych dla działki rolnej G i X organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy, czyli raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 27-28 sierpnia 2014 r., nie został podważony w toku postępowania, a jedynie podlegał uściśleniu i weryfikacji w postępowaniu wyjaśniającym i na jego podstawie (zgodnie z danymi z raportu, pismem wykonawcy kontroli, notatką służbową inspektorów terenowych), a w szczególności na podstawie wykonanych fotografii nr G25 do G29 i X30 do X36 stwierdzono, że ustalenia inspektorów terenowych w zakresie zaprzestania użytkowania gruntów są prawidłowe, a wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą Cobico nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że celem kontroli wykonywanej przez jednostki certyfikujące jest ustalenie, czy producent przestrzega zasad rolnictwa ekologicznego, natomiast kontrole wykonywane przez ARiMR mają na celu zweryfikowanie warunków kwalifikowalności do przyznania płatności i obejmują wywiad terenowy (ustalenie położenia i zasięgu upraw) oraz pomiar powierzchni działek rolnych. Dodatkowo organ podniósł, że kontrola w zakresie rolnictwa ekologicznego prowadzona przez jednostkę certyfikującą nie obejmuje wszystkich działek rolnych, a jedynie działki zadeklarowane w ramach pakietu rolnictwa ekologicznego. Zatem kontrole przeprowadzane przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego wielkość faktycznie użytkowanej powierzchni gruntów.

Następnie Dyrektor ARiMR powołując się na punkt 32 preambuły oraz art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zważył, że co do zasady kontrole na miejscu nie powinny być zapowiadane. Zawiadomienie rolnika o kontroli jest wykonywane wtedy, gdy jego obecność jest niezbędna do przeprowadzenia kontroli, co w przypadku realizacji programu rolnośrodowiskowego odnosi się przede wszystkim do konieczności przedłożenia przez producenta rolnego prowadzonej dokumentacji realizowanego programu.

1.6. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 7 k.p.a organ odwoławczy powołał się na art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.,

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U z 2012 r. poz.1164, ze zm.) dalej jako "ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r" w kontekście którego wyjaśnił, że organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast wobec zarzutu strony, naruszenia art. 10 § 1 k.p.a, organ II instancji doszedł do przekonania, że istotnym dla niniejszej sprawy stało się podtrzymanie przez Biuro Kontroli na Miejscu wyników kontroli co oznaczało, że nie zmienił on materiału dowodowego dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Ustosunkowując się do kwestii dotyczącej wystąpienia siły wyższej Dyrektor ARiMR w pierwszej kolejności wskazał na art. 47 ust 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) zgodnie z którym jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy przy czym zobowiązany jest powiadomić Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia,

w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności. Następnie Dyrektor ARiMR wskazał, że nie ma zastosowania w odniesieniu do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w tym do płatności ONW, art. 75 Rozporządzenia Komisji( WE) nr 1122/2009. W związku z powyższym, w przypadku wystąpienia zdarzenia, które kwalifikuje się jako siłę wyższą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odstępuje od ustalania kwot nienależnie pobranych z tytułu zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, jeżeli zostaną spełnione pozostałe warunki określone w art. 47. ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. A zatem każdy przypadek wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy rozpatrywać mając na względzie to czy strona zgłosiła Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR działanie siły wyższej, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Organ wyjaśnił, że strona powoływała się okoliczność zgłoszenia siły wyższej w piśmie z 22 maja 2014 r. w sprawie płatności przyznawane w ramach programu "młody rolnik 2011" Z powyższego Dyrektor ARiMR wywiódł, że podnoszona przez skarżącego siła wyższa miała miejsce w okresie składania wniosków i była znana producentowi w dniu złożenia wniosku do Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznanie płatności ONW na rok 2014, co wskazuje, że strona oceniła wówczas, że stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie organu odwoławczego przedłożone w tej kwestii wyjaśnienia strony wskazywały, że okoliczności siły wyższej zgłaszane przez stronę w niniejszej sprawie istniały od roku 2011 i nie stały na przeszkodzie w użytkowaniu gruntów w roku 2014 r. natomiast orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 24 września 2015 r. nie wskazywało by stan zdrowia uniemożliwiał M. N. prace w gospodarstwie rolnym w roku 2014 a tylko ten okres może być badany w niniejszym postępowaniu.

2. Skarga do Sądu.

2.1 Na powyższą decyzję M.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 23 ust 1 Rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 poprzez przyjęcie za wiążące wyników kontroli bez należytej ich weryfikacji i przy jednoczesnym pominięciu wskazań strony ujawniających, że raport z kontroli zawiera rażące błędy( także w pomiarach) jak i pominięciu wyjaśnień oraz niezależnych dowodów w postaci raportów z kontroli jednostki certyfikującej COBICO;

- art 7 k.p.a - poprzez zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art 8 k.p.a - poprzez działania obu instancji ARiMR powodujące podważenie zaufania strony do organów państwa, w szczególności poprzez czynności podejmowane przez organy w zakresie braku profesjonalnie przeprowadzonej kontroli i posługiwania się błędnie sporządzonym raportem jako "żelaznym" dowodem administracyjnym, poprzez próby celowego przedłużania postępowania administracyjnego w tym wydania decyzji, z dnia 14.10.2015 r. przez Biuro Powiatowe z naruszeniem art. 35 i 36 k.p.a, poprzez postawę poszczególnych pracowników ARiMR (w tym dyrekcji) w szczególności za składanie wprowadzających stronę w błąd obietnic;

- art. 76 § 1 k.p.a poprzez bezprawne odrzucenie i umniejszenie wiarygodności dokumentu urzędowego sporządzonego przez jednostkę certyfikującą COBICO bez poparcia w/w działania konkretnym przepisem prawnym;

- art. 11 k.p.a. z uwagi na brak szczegółowego wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie w jakim ARiMR pominęła, że wyniki kontroli COBICO nie odpowiadają rzeczywistości, zaś zgodnie z zasadą należytej staranności strona usiłowała wykazać brak zawinienia w swoim działaniu oraz podważała zasadność ustaleń organu kontrolującego i decyzyjnego ARiMR obu instancji;

- art. 77 k.p.a wobec pominięcia działań mających na celu w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego;

- art. 80 kpa wobec braku odniesienia się i oceny całości zebranego materiału dowodowego w szczególności dowodów przedstawionych przeze stronę;

- art. 107 § 3 k.p.a wobec pominięcia w uzasadnieniu decyzji oceny wszystkich faktów i podanych przez stronę oraz ustaleń na których oparto rozstrzygnięcie, w tym także braku i wyjaśnienia przyczyn błędów zaistniałych w raporcie kontroli z dnia 27-28. 08.2014 r. zaistniałej w przypadku siły wyższej;

- art. 136 k.p.a poprzez nie przeprowadzenie ewentualnie dodatkowego postępowania dowodowego, które w oczywisty sposób mogłyby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy;

- art. 2, 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na nierówne, intencjonalne i dyskryminujące traktowanie strony.

W oparciu o tak sformułowane zarzutu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji.

2.2. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że w raporcie kontroli z dnia 27-28 sierpnia 2015 r. użyto sformułowań niezgodnych ze stanem faktycznym. Błędy te

w ocenie skarżącego, nie tylko mijały się ze stanem faktycznym ale stanowiły

o bezprawności w/w dokumentu, były merytorycznie niedopuszczalne i podważały kompetencje osób kontrolujących a przez wszystkim nie mogły stanowić podstawy zastosowania kodu DR 18. Odnosząc się do wyników ponownego przeprowadzenia postępowania skarżący zaznaczył, że kontrole przeprowadzone przez ARiMR nie są do zaakceptowania o czym świadczą absurdalne różnice w pomiarach tych samych działek na przestrzeni dwóch kontroli w odstępie roku. Na poparcie swojego stanowiska wymienił konkretne różnice w pomiarach przykładowych działek. Tym samym w ocenie skarżącego protokół nie może być potraktowany jako dowód w sprawie a powoływanie się na jego ustalenia znamionuje bezprawne działanie.

Ustosunkowując się do obecności skarżącego lub jego przedstawiciela przy kontroli, M. N. podniósł, że organy administracji publicznej są zobowiązane do prowadzenia jawnych i przejrzystych działań co gwarantuje między innymi Konstytucja RP oraz art 79 k.p.a. W ocenie skarżącego zasada niezapowiadania kontroli absolutnie nie jest sprzeczna z zasadą jawności i przejrzystości działań organów administracji, co w jego przypadku odnosi się bezspornie do uczestnictwa

w przebiegu kontroli. Nadto, zdaniem skarżącego, nie do zaakceptowania jest okoliczność odrzucenia przez ARiMR dowodu w postaci raportów jednostki certyfikującej COBICO tym bardziej z pominięciem uzasadnienia potwierdzonego przepisem prawnym. Zwrócił uwagę, że kontrola COBICO odbywa się zawsze w obecności rolnika, który bezpośrednio po jej zakończeniu otrzymuje raport z kontroli. Ocena pozytywna gospodarstwa jaką otrzymuje skarżący od COBICO od kilku lat jest zależna od tego czy działki są uprawiane. Nadto podniósł, że COBICO również jest podstawą od wypłacania przez ARiMR dopłat z tytułu programu rolno środowiskowego, które otrzymywał skarżący już w poprzednich latach. W ocenie M. N. odrzucenie przez biuro powiatowe jak i oddział regionalny ARiMR kwestii wystąpienia przypadku siły wyższej jest bezzasadne i obarczone naruszeniem przepisów administracyjnych. Zaznaczył, że organy obu instancji nie odniosły się w całości do sytuacji zdrowotnej skarżącego oraz najbliższej jego rodziny co miało również olbrzymie znaczenie zwłaszcza w 2014 roku. W uznaniu skarżącego ocena sytuacji zdrowotnej jego oraz jego rodziny przyjęta przez organ odwoławczy w decyzji z dnia 29.12.2015 r. jest dalece laicka, sporządzona na własne potrzeby i tym samym nie do zaakceptowania.

2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

2.4. W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2016 r. skarżący jeszcze raz podkreślił, że przeprowadzona w jego gospodarstwie kontrola z dnia 27-28.08.2014 r. została przeprowadzona z naruszeniem przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011 r., Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 z dnia 30.11.2009 r., Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz kodeksu postępowania administracyjnego, między innymi w zakresie jakim osoby kontrolujące nie zadbały o uczestnictwo strony w kontroli czym również naruszyły "prawo własności" przekraczając swoje uprawnienia. Powołując treść art. 32 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 i art. 13 Rozporządzenia Komisji ( UE) nr 65/2011 skarżący wywiódł, że przeprowadzenie kontroli powinno odbyć się tylko i wyłącznie w jego obecności lub obecności pełnomocnika, ewentualnie po otrzymaniu pisemnej zgody na wejście na posesję a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości strona powinna otrzymać bezpośrednio po kontroli kopię sprawozdania. Następnie skarżący podkreślił, że cytowane wyżej artykuły przepisów unijnych wskazują, że podpisanie sprawozdania, protokołu kontrolnego przez rolnika ewidentnie oznacza pokwitowanie jego obecności podczas kontroli. Tymczasem zaś biuro kontroli praktykuje egzekwowanie podpisu potwierdzającego to co inspektorzy kontrolujący napisali raportach (sprawozdaniach) po ponad miesiącu czasu od przeprowadzenia czynności, co też miało miejsce w jego przypadku. Dodatkowo skarżący podkreślił, że o kontroli został powiadomiony telefonicznie i nie brał w niej udziału. Nadto skarżący wskazał na inne nieprawidłowości raportu niezgodne z instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 10 stycznia 2014 r. Zdaniem skarżącego organ mylił się nie uznając wyników kontroli przeprowadzonej w 2015 r. bowiem wykazywała ona znamiona dobrej praktyki tj.: była zgłoszona i odbywała się jawnie ze świadomością obecności osób kontrolujących. Nadto skarżący zanegował zakwalifikowanie działek G i X do dwuletnich nieużytków bowiem działki te były cały czas uprawiane a organ nie sprecyzował szczegółowo występujących na działkach krzewów i zakrzaczeń. Tym samym, w ocenie skarżącego, organ winien mieć świadomość, że na gruntach gospodarstwa ekologicznego występuje większe zachwaszczenie niż na gruntach gdzie stosuje się środki ochrony roślin. Wobec czego zachwaszczenie nie powinno być podstawą do zastosowania kodu DR 18 czy uznania działki jako nieużytki.

3.Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje.

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270-j.t. ze zm.) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a." Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

3.3. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi odmowa przyznania płatności w związku z ustaleniem, że zadeklarowane działki nie były użytkowane rolniczo. Ustalenia w tym zakresie sąd

w pełni akceptuje, a zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.

3.4 Jest oczywiste, że każda wnioskowana, rolnicza pomoc finansowa może być przyznana jedynie wtedy, gdy spełnione zostaną wszystkie normatywne wymagania do jej udzielenia. Stosownie do § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca

2009 r. warunkiem otrzymania płatności ONW jest posiadanie na dzień 31 maja roku złożenia wniosku działek rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1,00 ha z tym, że działka rolna w rozumieniu § 3 ust. 4 tego rozporządzenia nie może posiadać powierzchni mniejszej niż 0,10 ha. Kolejnym warunkiem jest utrzymywanie gruntów rolnych w zgodzie z normami, które precyzuje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.) oraz przestrzeganie wymogów przez cały rok kalendarzowy. Trzecim warunkiem, z którego musi wywiązać się wnioskujący o płatność jest posiadanie numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Sprawdzenie spełnienia powyższych warunków przyznania płatności (tu: utrzymywanie gruntów rolnych w zgodzie z opisanymi przez organ zasadami dobrej kultury rolnej) odbywa się w ramach kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu - art. 9 i następne rozporządzenia nr 65/2011.

3.5. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego bezsprzecznie wynika, iż skarżący

w 2014 r. zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni działek zgłoszonych do płatności zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem dotyczącym płatności bezpośrednich. Bezspornie świadczą o tym wyniki opisanych wyżej kontroli ( pkt 1.2 ). W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody, w postaci protokołu

z przeprowadzonej kontroli, w sposób jednoznaczny potwierdzają, że na części zadeklarowanych działek zaniechano prowadzenia działalności bądź naruszono normy dobrej kultury rolnej oraz stwierdzono różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych do płatności a powierzchną użytkowanej rolniczo. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działki G i X pozostawały zachwaszczone, porośnięte samosiejkami licznych drzew i krzewów co świadczyło o długotrwałym zaniechaniu prowadzenia na nich działalności rolniczej. W konsekwencji powyższego działki te słusznie w całości zostały wykluczone. Nadto załączona do protokołu dokumentacja fotograficzna dowodzi

o braku przeprowadzenia na łąkach i pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej bądź zaniechania wypasania zwierząt.

3.6. Odnosząc się do zarzutów strony, dotyczących jawności przeprowadzonej kontroli w dniach 27-28 sierpnia 2014 r., wyjaśnienia wymaga ze podstawą prawną do dokonania kontroli na miejscu jest zobowiązanie, jakie rolnik podpisuje na wniosku o przyznanie płatności oraz art. 26 i dalsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE. L. 2009.316.65). Wymienione wyżej rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzenia kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli administracyjnych i kontroli przeprowadzanych na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 powołanego rozporządzenia - kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym

w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. W art. 31 ustawy z 26 stycznia 2007 r. określono sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu. W ustępie 4 wskazano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności kontrolowanego także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust.1 rozporządzenia nr 122/2009. Ten z kolei przepis stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Analiza wyżej wymienionych przepisów ustawy oraz rozporządzenia prowadzi do wniosku, że wyłączony jest obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu jej przeprowadzenia. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zatem zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem zaś udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Z obu tych przepisów wynika, wbrew przekonaniu skarżącego, że ustawodawca nie wprowadza wymogu zawiadamiania wnioskodawcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Tym samym dopuszczalne jest przeprowadzenie ich na miejscu bez udziału rolnika. Jeżeli nie jest wymagana ani jego obecność, ani nawet powiadomienie go o kontroli, to tym bardziej nie jest też wymagana jego zgoda na przeprowadzenie czynności kontrolnych (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2013r., I SA/Gd 1410/12, LEX nr 1369590).

Tym samym w kontekście powyższych rozważań brak jest, zdaniem Sądu, racjonalnych argumentów do podważania ustaleń organu wynikających

z przeprowadzonej kontroli.

3.7. Ustosunkowując się do twierdzeń strony kwestionujących, moc dowodową sporządzonego raportu z czynności kontrolnych podjętych w dniach 27-28 sierpnia 2014 r., w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga charakter raportu z kontroli, jego rola i znaczenie jako szczególnego środka dowodowego. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki - nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. O wadze tych dowodów świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli sporządzonym przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi bezstronne co do zasady przypisać więc należy przymiot wiarygodności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2011r., VIII SA/Wa 929/11, LEX nr 1106345). Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Tymczasem skarżący, za wyjątkiem gołosłownych zarzutów w zakresie braku rzetelności dokonywanych czynności kontrolnych oraz obaw co do kompetencji i wiedzy osób dokonujących tychże czynności nie dostarczył organom ani dostatecznych argumentów ani dowodów na ich poparcie, skutecznie podważających dowód z protokołu kontroli i załączonej do niego dokumentacji fotograficznej, a w konsekwencji poczynionych ustaleń.

3.8 W kontekście pozostałych zarzutów skargi, w tym działania organów administracyjnych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, należy wskazać, że stosownie do art. 3 ust.1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach

w ramach systemów wsparcie bezpośredniego ( Dz.U z 2012 r. poz.1164 ze zm.),

z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej,

o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustęp 2 ww. artykułu stanowi z kolei, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania płatności organ: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art.3 ust. 3).

Jak wynika z przytoczonej wyżej regulacji, w postępowaniach dotyczących płatności ustawodawca zobowiązał organ do stania na straży praworządności, powtarzając tym samym zasadę sformułowaną w art. 7 k.p.a.. Bezsporne przy tym jest, że na podstawie art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., w szczególności zasady w zakresie rozkładu ciężaru dowodów, co do zaistnienia określonych faktów. W art. 3 ust. 3 tej ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W związku z powyższym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty niepodjęcia wszelkich działań przez organy zmierzających dla ustalenia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego. Organ uprawniony był przy tym do wykorzystania w postępowaniu wszelkich dokumentów, w tym dokumentów z kontroli na miejscu.

3.9. Zdaniem Sądu nie ma znaczenia dla poprawności rozstrzygnięcia organów administracyjnych fakt, otrzymania pozytywnej oceny jednostki certyfikującej COBICO Sp. z o.o. dotyczącej spełnienia przez skarżącego wymagań dotyczących produkcji metodami ekologicznymi. W zakresie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych organ administracyjny orzekł w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, w tym w oparciu o protokół kontroli z 27-28 sierpnia 2014 r. W sprawie przesądzające powinny być wyłącznie ustalenia dotyczące stanu faktycznego działek z daty kontroli przeprowadzonej przez uprawnione do tego organy, a są nimi wyłącznie organy ARiMR i to tylko dotyczące roku 2014, a nie innych okresów. W konsekwencji należy wskazać, że pozytywne wyniki kontroli w zakresie rolnictwa ekologicznego nie uzasadniają automatycznie stwierdzenia, że producent spełnił warunki wymagane do przyznania płatności z tytułu ONW. Podkreślenia przy tym wymaga, że organy administracyjne, nie kwestionowały, że skarżący spełniał wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym.

3.10. W ocenie Sądu podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące choroby skarżącego oraz członków jego rodziny nie mogły zostać uwzględnione. Niewątpliwie długotrwała niezdolność do prowadzenia gospodarstwa rolnego stanowi przypadek o charakterze siły wyższej uzasadniający niedotrzymanie zobowiązań w ramach otrzymanego wsparcia bezpośredniego w tym płatności ONW. Nie mniej jednak art. 47 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 zobowiązuje przypadek taki zgłosić w terminie 10 dni od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie M. N., wprawdzie wnosił w ramach wyjaśnień w sprawie, argumenty dotyczące stanu zdrowia, to jednak nie wystąpił do organu pierwszej instancji konkretnie ze zgłoszeniem siły wyższej lub wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności. Ustosunkowując się, z kolei, do podnoszonych przez stronę okoliczności zgłoszenia siły wyższej w piśmie z dnia 22 maja 2014 r. w sprawie przyznania płatności w ramach programu "młody rolnik 2011", zdaniem Sądu, organ odwoławczy słusznie zauważył, że przy piśmie tym podnoszona przez stronę siła wyższa była znana producentowi w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2014. Z powyższego należy jednoznacznie wywieść, że strona w dacia składania wniosku o płatność oceniła, że stan jej zdrowia nie stał na przeszkodzie do prowadzenia działalności rolniczej. Podobnie, przedstawione przez stronę, orzeczenie o niepełnosprawności datowane na dzień 24 września 2015 r. nie dowodziło by stan zdrowia M. N. uniemożliwiał wykonywanie prac w gospodarstwie rolnym w 2014 r.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, a które prowadziłyby do uchylenia zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.