Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 295/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 9, 75, 76, 77, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21, 28, 28a
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 5,  par. 39 ust. 2 pkt 2,  par. 45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 14, 80 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15  art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 1 ust. 2,  art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 15
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant stażysta Joanna Lasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolno środowiskowego oddala skargę .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w sprawie ustalenia K. H. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 2.518,36 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, że wnioskodawca złożył w dniu "[...]"w biurze powiatowym wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, deklarując realizację pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne w ramach następujących wariantów:

- wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 34,85 ha,

- wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni 9,80 ha.

Następnie, w dniu "[...]" w gospodarstwie rolnym strony odbyła się kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, podczas której nie stwierdzono nieprawidłowości oraz kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni , w czasie której stwierdzono, że powierzchnie poszczególnych działek rolnych w ramach wariantów 2.1 i 2.2 nie pokrywają się z powierzchnią deklarowaną.

W dniu "[...]" do biura powiatowego wpłynął raport z kontroli

Jednostki Certyfikującej, która potwierdziła spełnienie wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2010.

Kierownik Biura Powiatowego, uwzględniając wyniki z powyższych kontroli oraz w oparciu o kontrolę administracyjną wydał decyzję z dnia "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w pomniejszonej wysokości, przyznając stronie płatność w łącznej wysokości 35.405,86 zł z tytułu realizacji następujących wariantów:

- wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 34,85 ha,

- wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 9,80 ha.

Zmniejszenie początkowej kwoty płatności o 1 % nastąpiło w związku z niezadeklarowaniem we wniosku wszystkich gruntów rolnych do płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 55 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia

ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2.12.2009 r., str. 65 ze zm.).

Płatność została przekazana w dniu "[...]" na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu "[...]" strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie

płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, a następnie w dniu "[...]" zmianę do tego wniosku. Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia "[...]" przyznał stronie płatność w wysokości 32.496,45 zł z tytułu realizacji następujących wariantów:

- wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 31,13 ha,

- wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 9,80 ha,

- wariant 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,50 ha.

Płatność ta została przekazana w dniu "[...]" na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Z uwagi na wniesienie odwołania od powyższej decyzji po ustawowo przewidzianym terminie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W dniu "[...]" strona wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi z uwagi na wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Strona wskazała, że organ I instancji

posiadał w aktach sprawy następujące dokumenty: raport z kontroli na miejscu

przeprowadzoną przez Jednostkę Certyfikującą z dnia "[...]" oraz raport

z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (CKFOTO), których wyniki były rozbieżne odnośnie uprawy na działce ewidencyjnej Nr "[...]". W związku z nierozpatrzeniem całego zgromadzonego materiału dowodowego przez Kierownika Biura Powiatowego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją Nr "[...]"stwierdził nieważność powyższej decyzji.

Kierownik Biura Powiatowego po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję z dnia "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2011 rok w pomniejszonej wysokości .

W przedmiotowym rozstrzygnięciu przyznano stronie płatność rolnośrodowiskową za rok 2011 w wysokości 33.258,75 zł w następujący sposób:

- wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 31,13 ha,

- wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 9,80 ha,

- wariant 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,50 ha.

Płatność zaś wynikająca z różnicy przyznanych płatności została przekazana w dniu "[...]" na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Od decyzji z dnia "[...]" wnioskodawca nie złożył odwołania.

Strona zwróciła się w dniu "[...]" do Kierownika Biura Powiatowego o ponowne przeanalizowanie sprawy oraz wniosła wniosek do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]".

Organ II instancji w dniu "[...]" wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]".

Od powyższej decyzji z dnia "[...]" strona złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR, który postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a następnie postanowieniem z dnia "[...]" odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie organu odwoławczego kwestia błędów formalnych we wniosku oraz wyników z kontroli na miejscu i kontroli jednostki certyfikującej podnoszona przez stronę została rozpatrzona w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania płatności rolnośrodowiskowej , które zostało zakończone prawomocnymi decyzjami z dnia "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010 i z dnia "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011.

Postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania producentowi płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych stanowiła przedmiot odrębnego postępowania i z tego względu powyższe zarzuty strony skarżącej należy traktować jako wyjaśnione i niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez organy I i II instancji w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Tym samym, organ odwoławczy związany jest ustaleniami dokonanymi w powyższych

decyzjach i w toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest zobowiązany do rozpatrywania na nowo kwestii podlegających postępowaniu o przyznaniu płatności.

Zgodnie z decyzją z dnia "[...]" wnioskodawca podjął "[...]" 2010r. 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 34,85 ha oraz wariantu 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni 9,80 ha. Producent rolny został więc zobowiązany do prowadzenia działalności rolniczej w ramach pakietu 2 na łącznej powierzchni 44,65 ha, a nie jak uważa 44,30 ha, zgodnie z treścią § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361, ze zm.). Poziom zobowiązania zostaje więc wyznaczony w pierwszym roku trwania programu.

Odnosząc się do zarzuty naruszenia art. 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm., dalej jako kpa) Dyrektor stwierdził, że jest on bezzasadny. Kierownik rozpatrzył bowiem, przed wydaniem decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności,

cały materiał dowodowy zebrany w sprawie i na jego podstawie prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie doszło do zaniechania części realizowanego zobowiązania rolno środowiskowego w wyniku zmniejszenia powierzchni w ramach wariantu 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności).

Podniesiono, że decyzja zawiera również podstawę prawną i uzasadnienie. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zawiera bowiem analizę zebranych dowodów oraz wskazuje na § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

Dyrektor wskazał, że zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. nr 33, poz. 262, ze zm.) w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo, rodzaj uprawy oraz wskazanie realizowanych pakietów lub wariantów producent rolny deklaruje z własnej inicjatywy i potwierdza prawdziwość danych własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku. Tym samym na nim spoczywa obowiązek podania danych zgodnych ze stanem faktycznym. Podpis na wniosku obejmuje także oświadczenia i zobowiązania, z których wynika, między innymi, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tego rodzaju oświadczenie zawarte w standardowym druku złożył również skarżący, składając podpis pod wnioskiem.

Tym samym, zdaniem organu, wnioskodawca znał konsekwencję

wynikające ze zmniejszenia powierzchni w drugim roku trwania zobowiązania. Zatem, wydając rozstrzygnięcie nakazujące zwrot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego organ działał w granicach prawa.

Odnosząc się do wskazywanego przez stronę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie I SA/Ol 239/09 z dnia 6 maja 2009r. organ II instancji podniósł, że nie mógł znaleźć on zastosowania, bowiem nie ma on odniesienia do przedmiotowej sprawy. W niniejszym przypadku kwestią wywołującą skutki materialno - prawne, tj. dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych środków

finansowych jest zmniejszenie powierzchni w ramach wariantu 2.1 - uprawy rolnicze

(z certyfikatem zgodności) o 3,22 ha niezgodnie z wyżej przytoczonym § 5 ust. 1

rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r.

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nie

powstaje w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub

wyjątkowych okoliczności, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, poz. 324) i § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

Organ podkreślił jednocześnie, że dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności niewystarczającym jest wystąpienie okoliczności określonych w przepisach prawa jako przypadki siły wyższej. Koniecznym jest w razie ich wystąpienia, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 2006r.), zgłoszenie

przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu

organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Mając więc na uwadze powyższe przepisy stwierdzono, że organ nie dysponuje dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a mających wpływ na jego realizację. Wobec powyższego brak jest podstaw do zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w związku z wystąpieniem siły wyższej.

Odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności może nastąpić, w oparciu o art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu

rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r., poz. 173 , dalej jako u.w.r.o.w ), w przypadkach określonych w art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17.12.2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE L z dnia 20.12.2013r.), jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz.U.UE L z dnia 23.06.2006 r.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.).

W odniesieniu do płatności na rok 2010, kurs wymiany euro na dzień 28 kwietnia 2011r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2011 r. (Dz. U. UE. C z 29.04.2011 r., Nr 127, str. 8), wynosił 3,9393 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosił 393,93 zł. Na kwotę nienależnie pobranych płatności , w niniejszej sprawie składają się płatności rolnośrodowiskowe przyznane za rok 2010 w wysokości 2.518,36 zł, tym samym kwota ta przekracza równowartość 100 euro. Stąd też w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca ustaloną kwotę powiększoną o odsetki, zgodnie z treścią art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE nr L 316 z 02.12.2009r., str. 65), mającego zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2010 roku.

Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 80 ust. ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009

z dnia 30 listopada 2009r., z którego wynikają dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, by możliwe było odstąpienie od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Po pierwsze musi zaistnieć pomyłka właściwego organu, po drugie zaś – rolnik w zwykłych okolicznościach nie mógł takiego błędu wykryć.

W niniejszej sprawie płatności za rok 2010 przekazane na rachunek bankowy nie wynikały z pomyłki ARiMR i zostały przyznane na mocy decyzji z dnia "[...]" wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego. W dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że producent rolny zaprzestanie w 2011r. realizacje 5-letniego programu rolno środowiskowego na części powierzchni działek rolnych objętych wariantem 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na skutek zmniejszenia powierzchni zobowiązania.

Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, kwota płatności jest

płatnością nienależną w rozumieniu art. 80 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Z uwagi na fakt, że w przepisach sektorowych odnoszących się do płatności na rok 2010 i następnych brak jest regulacji szczególnych dotyczących okresów przedawnienia na ustalenie w drodze decyzji, kwoty nienależnie pobranych płatności, dla płatności tych znajduje zastosowanie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE, L 1995. 312/1). Zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy ww. rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia.

W rozpatrywanej sprawie za datę wystąpienia nieprawidłowości przyjęto datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 (który zawierał nieprawidłowe deklaracje), tj. "[...]" 2011r. Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie termin na wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przedawniłby się w dniu "[...]" 2015r.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 - Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej.

Stosownie do powyższego, w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2016r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.8.2005, str. 1, ze zm.).

Dyrektor po przeanalizowaniu akt sprawy wskazał, że przerwanie biegu

przedawnienia nastąpiło w dniu "[...]" 2014r., tj. w dniu doręczenia stronie

zawiadomienia z dnia "[...]" 2014r., w której Kierownik Biura Powiatowego poinformował producenta rolnego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami.

W przedmiotowej sprawie termin na wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności uległ przedłużeniu, z uwagi na konieczność uwzględnienia przerwania okresu przedawnienia (stosownie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95). Zatem stosowne jest uznać, że strona została zawiadomiona o stwierdzonych nieprawidłowościach przed upływem terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych.

Kwotę nienależnie pobranych płatności należy powiększyć o odsetki zgodnie z art. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 93712012 z dnia 12 października 2012r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE)

nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L nr 280 z 13.10.2012, str. 2), art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj.. Dz. U. z 2014r. poz. 1438), art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -

Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749, ze zm.), art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej, art. 54 § 4.

Skargę na w/w decyzję wniósł skarżący wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 7,8,9,75,76,77,80 kpa, Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 oraz bez podstawy prawnej.

W uzasadnieniu wskazano, że organ powinien wskazać na jakich działkach, czym objawiało się niedotrzymanie zobowiązań i jakimi dowodami potwierdza taką

okoliczność, a jakich dowodów nie brał pod uwagę oraz z jakiego powodu.

Strona domyśla się, iż organ tezę o niedotrzymaniu zobowiązań wysnuł na podstawie błędnie wypełnionego wniosku za 2011 rok, wypełnionego przez urzędnika państwowego w ośrodku doradztwa rolniczego, wniosku w którym strona wnioskowała o mniejszą płatność, niż w danym roku mogła wnioskować. Wydanie decyzji na podstawie błędnie wypełnionego wniosku wbrew dowodom jakim organ dysponował (kontrole powierzchni i jednostki certyfikującej rolnictwo ekologiczne), nie dbając o słuszny interes strony, jest nie zgodne z art. 7, 8, 9, 75, 77, 80 kpa i rozporządzeniem WE nr 796/2004.

W 2010 roku skarżący podpisał zobowiązanie do utrzymania 44,65

powierzchni działek rolnych, tego zobowiązania dotrzymał w okresie pięcioletnim. W następnych latach strona na tych samych działkach, prowadząc gospodarstwo zgodnie z planem rolnośrodowiskowym posiadała następujące powierzchnie:

2011 rok – 50,82 ha pow. stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu z dnia 12.09.2011 - pow. większa od zobowiązania o 6,17 ha, przyznana płatność wsparcia bezpośredniego do 47,3 ha (sankcje za zaniżenie powierzchni),

2012 rok - przyznana płatność wsparcia bezpośredniego do 47,3 ha,

2013 rok - przyznana płatność wsparcia bezpośredniego do 49,76 ha,

2014 rok - brak do chwili obecnej decyzji, złożony wniosek o pow. większą niż w 2013r.

Powierzchnie te, większe niż 44,6 ha zgłoszone w 2010 roku, są potwierdzone kontrolami ARiMR i wydanymi decyzjami za dopłaty bezpośrednie, a kontrole jednostek certyfikujących rolnictwo ekologiczne potwierdzą, że w tych latach całość gospodarstwa, tak jak w 2010 roku, była prowadzona metodą ekologiczną zgodnie z planem rolnośrodowiskowym.

W 2010 roku, skarżący nie podpisywał zobowiązania na wnioskowanie o dopłaty do tej powierzchni, tylko do prowadzenia gospodarstwa na zgłoszonej powierzchni w 2010 roku, metodą ekologiczną, zgodnie z planem rolnośrodowiskowym i tego zobowiązania strona dotrzymała.

Organ nie wskazał podstawy prawnej, na podstawie której mógłby nałożyć sankcje za wnioskowanie o mniejszą płatność niż przysługiwała stronie w 2011 roku.

We wszystkich aktach prawnych, na które organ powołuje się, na podstawie których

można nałożyć na stronę postępowania sankcje, mowa jest o zmniejszeniu powierzchni użytków rolnych, a nie o zmniejszeniu czy rezygnacji z płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy , że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 26.11.2014, poz. 1647) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 14.03.2012r., poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne dają podstawę do prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji, który wydał zaskarżoną decyzję .

Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Skarga formułuje zarzuty naruszenia przepisów art. 7, 8, 9, 75, 76, 77, 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, niezebranie pełnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie zebranych dowodów w sposób wyczerpujący oraz niespełnienie wymogów przewidzianych dla uzasadnienia ( brak wskazania podstawy prawnej "sankcji" ).

Odnosząc się do tych zarzutów, stwierdzić należy na wstępie, że ich treść i uzasadnienie wskazują na nieodróżnianie decyzji wydawanych w przedmiocie przyznania ( także w pomniejszonej wysokości ) płatności rolnikowi od decyzji w przedmiocie określenia kwoty pomocy nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi. To rozróżnienie ma istotne znaczenie także z punktu widzenia zakresu postępowania dowodowego i charakteru ustaleń faktycznych czynionych w postępowaniu dotyczącym określenia kwot nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 28 cyt. ustawy o w. r. o. w. Najogólniej ujmując, celem tego postępowania jest ustalenie , czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki określenia , że pomoc została pobrana nienależnie oraz czy i w jakiej wysokości podlega zwrotowi .

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Dalsze przepisy art. 21 cyt. ustawy u.w.r.o.w. zawierają postanowienia modyfikujące przewidziane w kpa zasady postępowania. W szczególności w ust. 3 art. 21 ustawy stanowi się , że strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek , a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie , która z tego faktu wywodzi skutki prawne . Ponadto w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy wprost wyłączone zostało stosowanie art. 81 kpa. Nie oznacza to jednak , że organy orzekające w sprawach przyznania płatności rolniczych zwolnione są z obowiązków przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami dowodzenia, logiki i swobodnej oceny dowodów. W art. 21 ust. 2 pkt 1 wyraźnie stwierdzono bowiem , że organ "stoi na straży praworządności ( co jest modyfikacją zasady z art. 7 kpa ) oraz "jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy " ( co stanowi modyfikację obowiązku z art. 77 § 1 kpa , pominięto obowiązek zebrania materiału dowodowego). Zastosowanie mają pozostałe reguły postępowania dowodowego z kpa , w tym w szczególności art. 80, który organ obliguje do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto, zgodnie z art. 77 § 4 kpa, fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Jeżeli więc organowi znane są z urzędu określone fakty, to ma obowiązek, niezależnie od inicjatywy strony, uwzględnić je w dokonywanej ocenie, wyczerpująco rozpatrując cały materiał dowodowy.

Na tle rozpoznawanej sprawy wskazać także należy, że wymienione wyżej modyfikacje reguł postępowania administracyjnego mają swe podstawy w specyfice postępowań o przyznanie płatności, które inicjowane są wnioskiem ubiegającego się o dopłatę rolnika, pozostawiając jego woli, czy i w jakim zakresie chce skorzystać z pomocy. W art. 21 ust. 2 wyraźnie mowa o" postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy". Rozpoznawana sprawa dotyczy natomiast określenia kwoty pomocy nienależnie pobranej, która została już wcześniej przyznana ostatecznymi decyzjami. Nie rozstrzygając wątpliwości, czy w pojęciu "sprawa dotycząca przyznania" mieszczą się również sprawy dotyczące orzekania o zwrocie przyznanych płatności, zwrócić należy uwagę na istotną różnicę między tymi sprawami Postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnej płatności organ ma bowiem obowiązek wszcząć z urzędu. Ta okoliczność nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zakresu i sposobu wykonania obowiązków organu w postępowaniu dowodowym. W tym postępowaniu organ nie może w całości przenieść ciężaru wyjaśnienia sprawy na stronę. To organ jest bowiem gospodarzem postępowania, decydującym o zasadniczym kierunku postępowania oraz zgromadzeniu materiału dowodowego .

W cenie sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały bez naruszenia cytowanych wyżej przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi poczynione ustalenia faktyczne uwzględniają bowiem cały materiał dowodowy i wszystkie wynikające z niego okoliczności . Materiał ten zebrany został prawidłowo i jest kompletny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Konieczne ustalenia faktyczne, które - jak wyżej wspomniano - co do zasady wynikają z norm prawa materialnego, zostały poczynione, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji . W ocenie sądu uzasadnienia decyzji w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa, wskazując obszernie i trafnie przyjęte ustalenia, dowody na których się oparto oraz podstawy prawne.

Podkreślenia wymaga przy tym, że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy na poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik - już po przyznaniu mu pomocy na taki program - nie wykonywał "operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem " ( art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy w.r.o.w.) i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające żądanie zwrotu pomocy ( art. 28 ust. 4 ustawy w.r.o.w. ). Trafnie więc organ odwoławczy podniósł w decyzji, że znaczna część zarzutów strony " nie dotyczy obecnego postępowania ", którego przedmiotem jest ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych . Kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010 i 2011, stanowiła przedmiot odrębnych postępowań, zakończonych ostatecznymi decyzjami. W obecnym postępowaniu nie mogą więc być badane zarzuty odnoszące się do tych decyzji i przyjętych w nich ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności, w tym także zmniejszenia lub odmówienia płatności za dany rok , a także zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli realizacji programu. Natomiast w postępowaniu w kwestii określenia nienależnie pobranej pomocy i kwoty do zwrotu, organy trafnie i zasadnie odwołały się do tych decyzji ostatecznych, przyjmując ich ustalenia jako element stanu faktycznego, uzasadniającego przyjęcie, że rolnik nie realizował zgodnie z zobowiązaniem warunków pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego. Z zawartych w aktach ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej i zanalizowanych przez organy w aspekcie podstaw określenia pomocy nienależnie pobranej, wynika , że poczynione w tym względzie ustalenia są prawidłowe. Rozpoczynając realizację pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego w 2010r., skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2010r. deklarując we wniosku powierzchnię 44,65 ha z tytułu realizacji wariantu: 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) dla powierzchni 34,85 ha i 2.2 – uprawy rolnicze ( w okresie przestawiania) dla powierzchni 9,80 ha. Do takiej też powierzchni przyznano płatność rolnośrodowiskową (decyzja z dnia "[...]"). W 2011r. powierzchnia zadeklarowana w ramach pakietu 2 wynosiła 41,53 ha (wariant 2.1. powierzchnia 31,13 ha; wariant 2.2 powierzchnia 9,80; wariant 2.9 powierzchnia 0,50). Na podstawie wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu "[...]", stwierdzono mniejszą powierzchnię niż powierzchnia na jaką podjęto zobowiązanie w pierwszym roku realizacji programu – powierzchnia kwalifikowana wyniosła 41,43 ha i do tej powierzchni przyznano w 2011r. płatność rolnośrodowiskową. Wobec powyższego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało w 2011r. zmniejszone do powierzchni 41,43 ha. Decyzja w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011r. do ww. powierzchni, wydana została przez organ I instancji w dniu "[...]". Decyzja ta jest ostateczna i dopóki pozostaje ona w obrocie prawnym wywołuje skutki prawne. Postępowanie w przedmiocie przyznania płatności za rok 2012 zakończyło się ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]", Nr "[...]". Decyzja ta była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014r., sygn. akt I SA/OI 355/14 oddalił skargę na tę decyzję. Sprawa płatności za 2013r. również znalazła swój finał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 11 marca 2015r. sygn. akt I SA/Ol 64/15 oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]", Nr "[...]"podzielając prawidłowość ustaleń organów.

Wymienione wyżej decyzje dotyczące przyznania płatności rolnośrodowiskowej w poszczególnych latach i przyjęte w nich ustalenia faktyczne oraz przesłanki i podstawy prawne zmniejszenia lub odmowy pomocy, dawały zatem pełne podstawy do przyjęcia w zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji, że istniały przesłanki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, podlegających zwrotowi .

W prawie krajowym podstawę materialnoprawną określenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy stanowi cyt. wyżej art. 28 ust. 1 i 2 ustawy w.r.o.w. Stanowi on , że:

"1. Pomoc i pomoc techniczna , pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba, że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie jest w szczególności pomoc :

1) wypłacona beneficjentowi , który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem (....) ".

Szczegółowe uregulowania dotyczące przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy " na lata 2007-2013 zawiera cyt. wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. (dalej jako rozporządzenie z 2013r.). Z treści § 5 rozporządzenia wynika, że zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie pakietu 2 objęty jest

obszar gruntów rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych, na których realizowany był pakiet 2 w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania, tzn. zobowiązaniem rolnośrodowiskowym objęta jest powierzchnia kwalifikowana działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i potwierdzonej przez Jednostkę certyfikującą jako powierzchnia, na której jest prowadzona produkcja metodami ekologicznymi. Poziom zobowiązania zostaje więc wyznaczony w pierwszym roku trwania programu. W rozpoznanej sprawie strona podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu 2 w 2010r. na powierzchnię 44,65 ha. Do takiej też powierzchni przyznano płatność rolnośrodowiskową. W 2011r. powierzchnia zadeklarowana przez rolnika w ramach pakietu 2 wynosiła 41,53 ha. Na podstawie wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu "[...]", stwierdzono mniejszą powierzchnię niż powierzchnia na jaką podjęto zobowiązanie w pierwszym roku realizacji programu – powierzchnia kwalifikowana wyniosła 41,43 ha i do tej powierzchni przyznano w 2011r. płatność rolnośrodowiskową. Wobec powyższego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało w 2011r. zmniejszone do powierzchni 41,43 ha.

Jak prawidłowo wskazywał organ odwoławczy skarżący składając deklarację i przyjmując zobowiązanie do wykonania pięcioletniego programu świadomy był przyjmowanych obowiązków, w tym zasady, że obowiązuje go realizacja programu w całym okresie.

Zaskarżona decyzja prawidłowo, wbrew zarzutom skargi wskazuje podstawę prawną, którą stanowi przepisy § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2013r. A zatem , płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu. Organy Agencji w swoich decyzjach szczegółowo wykazały okoliczności nierealizowania przez skarżącego pięcioletniego zobowiązania w ramach programu rolnośrodowiskowego wynikające z wcześniejszych decyzji wydawanych w przedmiocie przyznania pomocy. Zobowiązane więc były do określenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Doszło bowiem do sytuacji, że beneficjent pomocy nie dotrzymał podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres . Powtórzenia wymaga, że do zatrzymania płatności nie wystarcza wywiązanie się z programu w danym roku. Ocenie podlega bowiem cały okres zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności za wszystkie lata . W niniejszym przypadku sam skarżący nie kwestionuje faktu podania we wniosku za 2011r. mniejszej powierzchni niż we wniosku za 2010r. będącego pierwszym rokiem trwania programu. Tym samym poziom zobowiązania zostaje wyznaczony przez wnioskodawcę w pierwszym roku trwania programu, który w niniejszym przypadku nie został utrzymany przez skarżącego w kolejnych latach. Na ocenę realizacji zobowiązania w zakresie płatności rolnośrodowiskowej nie ma przy tym wpływu obszar deklarowany przez rolnika do innych płatności ( w tym w szczególności płatności bepośrednich) .

Uzasadniając powyższą różnicę w powierzchni , skarżący powołuje się na błąd przy wypełnieniu wniosku w 2011r., który spowodował - wbrew faktycznym okolicznościom uprawy na tej powierzchni – podanie we wniosku mniejszej powierzchni niż ta , która została zadeklarowana we wniosku na 2010r. Ta argumentacja nie czyni jednak zasadnym zarzutu wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Organy prawidłowo przeanalizowały kwestię zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności , wskazując na treść § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013. Zasadnie wskazano, że w niniejszym przypadku nie ma podstaw do przyjęcia, że wystąpiła siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a mającego wpływ na jego realizację.

Dodatkowo wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 2006r.), dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności niewystarczającym jest wystąpienie okoliczności określonych w przepisach prawa jako przypadki siły wyższej. Koniecznym jest w razie ich wystąpienia, zgodnie zgłoszenie przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W ocenie sądu zasadnie organy, wskazując na kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2.518,36 zł stwierdziły, że nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie art. 28a u.w.r.o.w., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17.12.2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW.

Prawidłowo także organy przyjęły, że nie zachodzą inne przesłanki odstąpienia od określenia kwoty nienależnie pobranych płatności , w szczególności , że nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 co do płatności za 2010r. Ponad wszelką wątpliwość nie zachodziły bowiem przypadki wypłacenia płatności na skutek pomyłki organów oraz niemożność wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach .

Sąd nie stwierdził także naruszenia prawa w zakresie wyliczenia kwoty płatności do zwrotu i zastosowania przepisów dotyczących naliczenia odsetek od nienależnych płatności. W tym zakresie organy zastosowały właściwe przepisy i prawidłowo to wykazały w uzasadnieniach decyzji.

Na akceptację sądu zasługuje również szczegółowo uzasadniony pogląd organów, iż w niniejszym przypadku nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych, mając na uwadze treść art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przez organ "Rozporządzenia (WE) nr 796/2004" podnieść należy, że organy nie mogły naruszyć wskazywanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. L 141 z 30 kwietnia 2004r. ze zm.), gdyż rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2010r. przez nowe rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. Z uzasadnienia skargi można wywieść, iż skarżący zarzuca organom brak wzięcia pod uwagę możliwości wniesienia poprawek do wniosku przewidzianych w obu tych rozporządzeniach (w art. 15 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 i w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Jak już podnoszono płatność udzielana jest na wniosek producenta rolnego, który deklaruje z własnej inicjatywy i potwierdza prawdziwość danych wpisywanych we wniosku własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt II GSK 1115/08 (orzeczenie dostępne w bazie internetowej - www.orzeczenia. nsa.gov.pl ) zgodnie, z którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, odnoszące się do podania, nie obarczają organu obowiązkiem dopilnowania, aby wniosek (podanie) strony w optymalnym stopniu uwzględniał jego interesy ekonomiczne wynikające z przepisów prawa. Wprawdzie nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych obowiązków organu wynikających z przepisów art. 7 i 9 k.p.a., jednakże nie mogą one iść tak daleko, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. W przeciwnym bowiem razie, gdyby wymagać od organu odpowiedzialności za treść merytoryczną wniosku producenta rolnego, organ musiałby niejednokrotnie stawać przed koniecznością przeprowadzenia odpowiednich dochodzeń sprawdzających treść wniosku. Mogłyby się wówczas wyłonić kłopotliwa kwestia, kto ma ponosić odpowiedzialność za ewentualne nieścisłości takiego wniosku, podczas gdy w świetle przepisów prawa wspólnotowego odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi producent rolny, wpisując we wniosku o przyznanie płatności dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Dlatego należy przyjąć, iż organ w dostatecznym stopniu spełnił wymogi przewidziane w art. 7 i 9 k.p.a., jeżeli doręczył stronie odpowiedni wniosek o dopłatę do gruntów rolnych wraz z instrukcją odnoszącą się do jego wypełnienia. Z kolei odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. W odniesieniu do aktów staranności wymaganych od producenta rolnego można posiłkować się m.in. art. 355 § 2 k.p.c. W myśl tego przepisu należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Surowsze wymagania w zakresie aktów staranności podmiotu wykonującego swoją działalność zawodowo i na własny rachunek, w porównaniu do aktów staranności wymaganych od przeciętnego (relewantnego) konsumenta, można wywieść także z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. I tak przez konsumenta rozumie się właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta danej kategorii towarów lub usług (por. pkt 59 i 63 wyroku ETS z 8 czerwca 2002 r. w sprawie C-299/99 oraz tezę 3 wyroku ETS z 6 maja 2003r., Libertel Groep BV, sprawa C-104/01). Skoro więc od konsumenta wymaga się, aby był właściwie poinformowany, dostatecznie uważny i rozsądny, oczywistym się staje, iż od podmiotu wykonującego swoją działalność zawodowo powinny być wymagane wyższe kryteria staranności. Należy również dodać, co zresztą wydaje się oczywiste, iż każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność powinien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Dotyczy to również producentów rolnych. Stworzone są zresztą ku temu wszelkie warunki, w tym m.in. swoboda zrzeszania się rolników dla obrony ich interesów (por. ustawę z dnia 7 kwietnia 1989 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych; Dz. U. Nr 20, poz. 106, ze zm. oraz ustawę z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników; Dz. U. Nr 32, poz. 217 ze zm.).

Mając na uwadze powyższe , jeszcze raz wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została na szczególnej, wyraźnie przewidzianej przez prawodawcę podstawie prawnej ( cyt. wyżej art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o AR i MR oraz art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o u.w.r.o.w. ). Decyzja ta stanowi nowe rozstrzygnięcie całkowicie odrębne od decyzji w przedmiocie przyznania płatności. Jej przedmiotem nie jest orzekanie o przyznaniu płatności ale określenie kwoty płatności nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi wobec ujawnienia już po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności, że rolnik nie realizował przyjętych zobowiązań. Prawo unijne i krajowe nakłada na organy państwa członkowskiego obowiązek odzyskiwania pomocy w sytuacji, gdy doszło do naruszenia warunków jej przyznania.

W świetle powyższych rozważań ocenić należało zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji jako wydane zgodnie z prawem . Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono zatem jak w sentencji wyroku.