Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 881/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 193 ust. 1, art. 194 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. B. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących M. B. i A. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2018. poz. 2096 t.j. ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 193 ust. 1, 1a, 2 i 6, art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. 2018 poz. 998 t.j. ze zm., zwanej dalej "u.w.r.p.z.") w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2018 poz.1508 t.j.) oraz § 1 ust. 1 pkt 1, § 4 pkt 1 i 2 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] r. po rozpatrzeniu odwołania M. oraz A. B. od decyzji z dnia [...]. nr [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Kierownika Sekcji Świadczeń Instytucjonalnej Pieczy Zastępczej i Sprawozdawczości w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w S. w sprawie ustalenia opłaty za pobyt W. B. w instytucjonalnej pieczy zastępczej – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy i wskazało, że decyzją z dnia [...]. nr [...] organ I instancji ustalił M. i A. B. wysokość opłaty za pobyt dziecka - K. B. (ur. [...] r.) w placówce opiekuńczo-wychowawczej znajdującej się w strukturze Centrum Opieki nad Dzieckiem im[...] na kwotę:

- [...] zł na okres od dnia 26 kwietnia 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r.

- [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 30 czerwca 2017 r.

- [...] zł na okres od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 30 lipca 2017 r.

- [...] zł za dzień 31 lipca 2017 r.

- [...] zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r.

- [...] zł na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 10 października 2017 r.

- [...] zł na okres od dnia 11 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r.

- [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do czasu faktycznego opuszczenia przez K. B. pieczy zastępczej.

Z kolei decyzją z dnia [...]. nr [...] organ I instancji ustalił M. i A. B. wysokość opłaty za pobyt dziecka W. B. (ur. [...] r.) w placówce opiekuńczo - wychowawczej znajdującej się w strukturze Centrum Opieki nad Dzieckiem im. [...] na kwotę:

- [...] zł na okres od dnia 26 kwietnia 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r.

- [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 30 czerwca 2017 r.

- [...] zł na okres od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 30 lipca 2017 r.

- [...] zł za dzień 31 lipca 2017 r.

- [...] zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r.

-[...] na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 10 października 2017 r.

- [...] zł na okres od dnia 11 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r.

- [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do czasu faktycznego opuszczenia przez W. B. pieczy zastępczej.

Wnioskiem z dnia 19 marca 2019 r. M. i A. B. zwrócili się o zmianę decyzji ustalających opłatę za pobyt W. B. oraz K. B. poprzez:

1. umorzenie w całości opłat za pobyt małoletnich K. B. oraz W. B. w placówce opiekuńczo - wychowawczej za okres od 1 grudnia 2017 r. do marca 2019 r.,

2. odstąpienie od naliczania opłat do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w [...] VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie

o rozwiązanie przysposobienia prowadzonej pod sygn. akt [...]

3. zawieszenie postępowania w sprawie,

4. wstrzymanie wykonania decyzji.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany ww. rozstrzygnięć.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Sekcji Instytucjonalnej Pieczy Zastępczej i Sprawozdawczości MOPR w S., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S., zmienił w całości decyzję z dnia [...] zmienioną decyzją z dnia [...] r., ustalającą opłatę za pobyt W. B. w placówce opiekuńczo-wychowawczej znajdującej się w strukturze Centrum Opieki nad Dzieckiem im. [...] w ten sposób, że:

a) odstąpił w 80% od ustalenia opłaty za pobyt dziecka W. B. w pieczy zastępczej na okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r.

b) ustalił wysokość opłaty za pobyt ww. dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej na kwotę [...]zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r.

c) ustalił opłatę za pobyt dziecka W. B. w placówce opiekuńczo – wychowawczej na kwotę [...]zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do czasu faktycznego opuszczenia przez W. B. pieczy zastępczej.

Kolejną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Sekcji Instytucjonalnej Pieczy Zastępczej i Sprawozdawczości MOPR

w S., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S. zmienił

w całości decyzję z dnia [...] r., zmienioną decyzją z dnia [...] ustalającą opłatę za pobyt dziecka K. B. w placówce opiekuńczo - wychowawczej znajdującej się w strukturze Centrum Opieki nad Dzieckiem im. [...] w ten sposób, że:

a) odstąpił w 60 % od ustalenia opłaty za pobyt dziecka K. B. w pieczy zastępczej na okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r.

b) ustalił wysokość opłaty za pobyt ww. dziecka w pieczy zastępczej na kwotę [...]zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r.

c) ustalił opłatę za pobyt dziecka K. B. w placówce opiekuńczo - wychowawczej na kwotę [...]zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do czasu faktycznego opuszczenia przez K. B. pieczy zastępczej.

M. i A. B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli odwołania od wskazanych decyzji z dnia [...] dotyczących odpowiednio W. oraz K. B.. Jednocześnie wnieśli o odstąpienie w całości od ustalenia odwołującym opłaty za pobyt W. B. i K. B. w placówce opiekuńczo-wychowawczej znajdującej się w strukturze [...] im. [...] za okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 31 marca 2020 r., a także za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania wskazaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. dotyczącą ustalenia opłaty za pobyt W. B. w placówce opiekuńczo – wychowawczej.

W dalszej części uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie, a ponadto wskazał, że organ I instancji w sposób należyty ustalił miesięczny dochód rodziny kształtujący się na poziomie [...] zł, który został pomniejszony o kwotę wydatków za pobyt K. oraz W. B. w pieczy zastępczej w wysokości [...] zł oraz dobrowolnie wpłacane przez skarżących alimenty w wysokości po [...] zł na każde z dzieci, jak również kwotę odpłatności ustalonej za pobyt w instytucjonalnej pieczy zastępczej K. B. w wysokości [...] zł, co ostatecznie pozwoliło na ustalenie dochodu rodziny w wysokości [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie (dwuosobowej) [...] zł, co w rezultacie stanowi o przekroczeniu 450 % kryterium dochodowego (528 zł x 450 %= 2.376 zł), lecz nie przekracza 500 % kryterium dochodowego. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że strony nie kwestionowały ustaleń faktycznych odnoszących się do kwestii wyliczenia dochodu.

Zdaniem organu, powołującego się na treść § 4 pkt 1 i 2 uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka

w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo – terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (dalej powoływanej jako: "uchwała") - strony nie spełniły warunku kryterium dochodowego uprawniającego do odstąpienia od ustalenia opłaty w całości.

Uwzględniając stosunek dochodu rodziny skarżących do kryterium dochodowego określonego w załączniku do ww. uchwały organ uznał, że uprawniona jest możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej jedynie w wymiarze 80%

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 1 uchwały, ilekroć w uchwale mowa jest o dochodzie i kryterium dochodowym - rozumie się przez to dochód i kryterium dochodowe w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przepisy tej ustawy nie dają organom pomocy społecznej uprawnienia do odliczania od dochodu kwot wydatków ponoszonych przez rodzinę na jej utrzymanie.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium podkreśliło, że strony nie kwestionowały ustalonego przez organy dochodu rodziny, jedynie powoływały się na koszty jej utrzymania, które nie pomniejszają jednak samego dochodu rodziny obliczanego na potrzeby odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej.

Zdaniem organu odwoławczego dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma również znaczenia podniesiona w odwołaniu okoliczność dotycząca wszczęcia postępowania

o rozwiązanie przysposobienia, bowiem aktualnie M. i A. B., w świetle prawa, nadal są rodzicami przysposobionych K. i W. B., a w rezultacie zobowiązani są do ponoszenia opłat za pobyt dzieci w pieczy zastępczej.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnieśli M. i A. B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie art. 193 ust. 1 w zw. z art. 194 ust. 1 oraz art. 194 ust. 2 i 3 u.w.r.p.z., poprzez błędną wykładnię ww. przepisów polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest wydanie jednej decyzji administracyjnej w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i ustalenia wysokości opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej łącznie w jednym akcie, pomimo tego, iż decyzja o której mowa w art. 194 ust. 3 u.w.r.p.z. jest decyzją uznaniową, zaś decyzja z art. 194 ust. 1 stanowi decyzję ustalającą, która to może zostać wydana dopiero po ostatecznym zakończeniu postępowania w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej;

2. przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie art. 1 pkt 1, art. 61, art. 66 § 1 oraz art. 104 k.p.a. poprzez załatwienie dwóch odrębnych spraw administracyjnych (w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej) w jednej decyzji administracyjnej;

3. przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na przyjęciu, że dochód skarżących wynosi [...] zł i w przeliczeniu na osobę w rodzinie (rodzina dwuosobowa) wynosi [...] zł, co przekracza 450 % kryterium dochodowego, a nadto, że rodzina skarżących jest dwuosobowa podczas, gdy w skład rodziny skarżących wchodzą również przysposobieni synowie W. i K. B., odebrani rodzinie po upływie 4 miesięcy od wydania postanowienia o przysposobieniu;

4. przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie art. 7 k.p.a. poprzez nieodstąpienie w całości od opłaty za pobyt W. B. w pieczy zastępczej z uwagi na szczególne okoliczności sprawy, a mianowicie z uwagi na toczącą się sprawę o rozwiązanie przysposobienia, z uwagi na zanik więzi uczuciowej o charakterze przynależnościowym dzieci do rodziców, izolacji małoletnich od rodziny zastępczej i niewzięcie pod uwagi słusznego interesu obywateli;

5. przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo ww. naruszeń organu I instancji.

W oparciu o powołane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o rozważnie możliwości uchylenia w całości decyzji organu I instancji, a także zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych podnieśli, że należy odróżnić postępowanie o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej prowadzone na podstawie art. 193 ust. 1 u.w.r.p.z. od postępowania o odstąpienie czy też udzielenie ulgi w spłacie tej należności (umorzenie, rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności) z art. 194 u.w.r.p.z., bowiem obie materie ustawodawca jednoznacznie rozgraniczył. Wobec tego wskazane dwie sprawy powinny być przedmiotem odrębnych postępowań i decyzji, bowiem przepisy procesowe nie pozwalają na ich łączne rozpatrzenie w jednym akcie.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ I instancji w jednej decyzji administracyjnej rozstrzygnął kwestię odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt W. B. w pieczy zastępczej i jednocześnie ustalił wysokość opłaty za pobyt tego dziecka w pieczy zastępczej. Z kolei organ II instancji rozpoznając odwołanie od ww. decyzji nie dostrzegł wskazanego naruszenia, co skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji.

Niezależnie od powyższego skarżący zarzucili, że organy obu instancji

w tożsamych sprawach (dotyczących ustalenia opłaty za pobyt K. i W. B. w instytucjonalnej pieczy zastępczej) ustaliły inny dochód skarżących, co doprowadziło do odmiennych wniosków dotyczących przekroczenia kryterium dochodowego i innej wysokości odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (w przypadku W. B. - 80 % odstąpienia, zaś w przypadku K. B. - 60 % odstąpienia).

W sprawie ustalenia opłaty za pobyt K. B. organy obu instancji ustaliły, że dochód skarżących wynosi [...] zł i w przeliczeniu na osobę w rodzinie (rodzina dwuosobowa) wynosi [...] zł, co przekracza 700 % kryterium dochodowego, podczas gdy w analogicznej sprawie dotyczącej opłat za pobyt W. B. w pieczy zastępczej organy obu instancji ustaliły, że dochód skarżących wynosi [...] zł i w przeliczeniu na osobę w rodzinie (rodzina dwuosobowa) wynosi [...] zł, co przekracza 450 % kryterium dochodowego.

Powyższa sprzeczność dotycząca fundamentalnej kwestii dochodu skarżących, a w rezultacie ustalenia % kryterium dochodowego i spełnienia przesłanek do odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w całości miała istotny wpływ na wynik obu spraw. Brak jest podstaw do przyjęcia, aby w przypadku tożsamych wniosków o odstąpienie od opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organy administracji publicznej ustalały inny stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 j.t.), zwanej dalej: "p.p.s.a.".

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, co uzasadniało ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji starosta. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty (art. 194 ust. 1a).

Stosownie do art. 194 ust. 2 ww. ustawy szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, określa w drodze uchwały rada powiatu. Jednocześnie starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia tej opłaty (art. 194 ust. 3 cytowanej ustawy).

Konstrukcja powołanych przepisów uzasadnia stwierdzenie, że ustalenie opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, o jakim mowa w art. 194 ust. 1 u.w.r.p.z., powinno nastąpić w innej decyzji niż rozstrzygnięcie dotyczące odstąpienia od ustalenia tej opłaty, określone w art. 194 ust. 3. Wobec powyższego zgodzić się należy z argumentacją strony skarżącej i w tym zakresie podzielić ugruntowane stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej stanowi rozstrzygnięcie odrębnej sprawy administracyjnej w stosunku do sprawy dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty, w której organ jest zobowiązany wydać odrębną decyzję. Ponoszenie przez rodziców opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 – zapada w postaci decyzji ustalającej, co wynika z art. 194 ust. 1, natomiast decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową – art. 194 ust. 3. Obie materie zatem ustawodawca jednoznacznie rozgraniczył. W postępowaniach zmierzających do rozstrzygnięcia każdej z tych spraw badane są inne przesłanki materialnoprawne wynikające z odrębnych podstaw (w tym szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty określają rady powiatów w drodze uchwał podejmowanych na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy). Inny jest też cel obydwu rodzajów decyzji i każda z nich podlega odrębnemu zaskarżeniu. Odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie. Ustawodawca wskazuje bowiem nie na odstąpienie od pobrania opłaty, lecz od jej ustalania. Odstępowanie od ustalania opłaty po jej ustaleniu lub jednocześnie z jej ustaleniem nie znajduje racjonalnego i logicznego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2370/15, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując stwierdzić należy, że wskazane wyżej zagadnienia dotyczące odstąpienia od ustalenia opłaty oraz ustalenia opłaty powinny być przedmiotem odrębnych postępowań i rozstrzygnięć, bowiem brak jest podstawy prawnej umożliwiającej ich łączne rozpatrzenie w jednym akcie.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jedną decyzją zmieniono w całości dotychczasową decyzję regulującą kwestię odpłatności za pobyt przysposobionego dziecka skarżących W. B. w placówce opiekuńczo – wychowawczej oraz ustalono nową wysokość tej opłaty i jednocześnie rozstrzygnięto w przedmiocie odstąpienia od ustalenia tej opłaty.

Należy stwierdzić, że orzekając w jednej decyzji o dwóch tych kwestiach, zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, który utrzymał tą decyzję w mocy, dopuściły się naruszenia przepisów prawa - art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 6 oraz art. 194 u.w.r.p.z., które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia konieczne było uprzednie ostateczne zakończenie postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, a dopiero wówczas, w zależności od wyników tego postępowania, wydanie rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia wysokości opłaty, o ile wydanie takiej decyzji byłoby konieczne.

Inaczej rzecz ujmując decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty jest decyzją wcześniejszą w stosunku do decyzji ustalającej, zaś decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia tej opłaty z istoty rzeczy jest decyzją następczą w stosunku do decyzji ustalającej

Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że w identycznych sprawach, toczących się w trybie zmiany decyzji ustalającej skarżącym wysokość opłaty za pobyt dzieci – K. i W. B. umieszczonych w tej samej placówce opiekuńczo – wychowawczej, organy przyjęły inny dochód skarżących, co w rezultacie doprowadziło do różnych ustaleń dotyczących przekroczenia kryterium dochodowego, jak i odmiennego wymiaru odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt tych dzieci w pieczy zastępczej (uregulowanego w załączniku do uchwały). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej dziecka W. B. organy ustaliły bowiem, że dochód skarżących kształtuje się na poziomie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi [...] zł, zaś kwota ta przekracza 450% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, która wynosi 528 zł, co skutkowało 80% odstąpieniem od opłaty za pobyt tego dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej przy uwzględnieniu stosunku dochodu rodziny do kryterium dochodowego określonego w załączniku do uchwały. Z kolei rozpatrując identyczną sprawę, dotyczącą drugiego z synów skarżących – K. B. organy zupełnie odmiennie ustaliły dochód skarżących na kwotę [...]zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie – [...] zł, która to kwota przekraczała 700% kryterium dochodowego, co stanowiło podstawę do 60% odstąpienia od opłaty za pobyt tego dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Takie zaś działanie organu należy uznać za wadliwe i sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego określonymi w przepisach art. 7 oraz art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przy wyliczaniu dochodu skarżących

w przedmiotowej sprawie dotyczącej W. B. organy pomniejszyły ten dochód o ustaloną skarżącym, w oparciu o decyzję z dnia [...] nr [...], opłatę za pobyt drugiego z ich synów, czyli K. B. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w kwocie [...]zł, stosownie do § 3 ust. 4 uchwały w myśl którego od dochodu osoby zobowiązanej odlicza się m.in. ponoszone przez nią płatności za pobyt innych członków rodziny w pieczy zastępczej.

Sądowi wiadomym z urzędu jest, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 880/19 została uchylona decyzja SKO w S. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] ustalającą skarżącym wysokość opłaty za pobyt K. B. w instytucjonalnej pieczy zastępczej, a w rezultacie odpadła, określona w powołanym § 3 ust. 4 uchwały, podstawa do dokonania odliczeń od dochodu skarżących w przedmiotowej sprawie dotyczącej drugiego ich syna – W. B..

Podsumowując należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu I instancji będzie rozpoznanie wniosku skarżących o odstąpienie od ustalenia opłaty, bowiem ostateczne rozstrzygniecie w tym przedmiocie będzie miało wpływ na wynik postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt W. B. w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Odnosząc się do zarzutów skargi odwołujących się do nieuwzględnienia przez organy orzekające w sprawie szczególnych okoliczności, które miałyby stanowić podstawę do odstąpienia od ustalenia spornej opłaty, wskazać należy, że obowiązujące przepisy prawa możliwości odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej nie wiążą z badaniem przesłanek natury słusznościowej i nie umożliwiają rozpatrywania sprawy w kontekście szczególnych okoliczności sprawy. Zasady odstąpienia od ustalenia opłaty związane są ze spełnieniem ściśle określonego kryterium dochodowego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak

w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania obejmujących poniesione przez skarżących koszty udziału w sprawie ustanowionego pełnomocnika orzekł w oparciu

o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.