Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 231/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom, Asesor WSA Marta Pająkiewicz- Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 10 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

A. A. (dalej jako strona lub skarżąca) zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej jako Kolegium lub organ odwoławczy) z dnia 10 lutego 2022 r., nr SKO/RŚ-423/498/2021, utrzymującą w mocy decyzję z dnia 16 listopada 2021 r., nr 000574/SP/11/2021, wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy Chojnów, Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnowie (dalej jako Dyrektor GOPS lub organ I instancji), o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. A. (dalej jako mąż strony).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu 27 września 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnowie wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. wyjaśnił, że przeprowadził postępowanie dowodowo-wyjaśniające w postaci przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz przesłuchania strony.

Dyrektor GOPS-u argumentując swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że nie kwestionuje faktu wykonywania przez stronę czynności opiekuńczych wobec męża. Bezsprzecznym jest, że mąż strony jest osobą, która z uwagi na stan zdrowia wymaga opieki osoby drugiej i ciężar tej opieki spoczywa na stronie. Jednakże w przypadku męża strony nie występuje przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych lub w skrócie u.ś.r.), czyli okoliczność aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W przypadku męża strony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 18 sierpnia 2021 r. (miał wówczas 64 lata), a sama niepełnosprawność istnieje od 6 sierpnia 2021 r., dlatego też data powstania niepełnosprawności nie pozwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dla strony.

Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, odwołała się od tej decyzji, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odwołania zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazało, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie, oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Organ odwoławczy podniósł, że za utrwalony już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (a także w ramach praktyki orzeczniczej tut. Kolegium) należy uznać pogląd, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, a małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy wywodził z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Zauważył przy tym, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania, a tym samym nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Dalej Kolegium wskazało, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Wskazano również, że w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie ma mowy o konieczności sprawowania całodobowej opieki. Musi ona być jednak stała, permanentna i regularna, a także sprawowana w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy.

Organ odwoławczy podniósł, iż okolicznością niesporną w sprawie jest to, że mąż strony legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy nr 27602 z dnia 6 września 2021 r., wydanym do dnia 30 września 2026 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od dnia 6 sierpnia 2021r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 18 sierpnia 2021 r. Ponadto z orzeczenia tego wynika, iż przyczyną niepełnosprawności męża strony są choroby neurologiczne (symbol przyczyny niepełnosprawności: [...]).

Dalej Kolegium wskazało, że w dniu 29 października 2021 r. ze stroną przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że jej mąż nie porusza się samodzielnie i wymaga pomocy oraz nadzoru strony przez całą dobę. Porusza się na wózku inwalidzkim oraz za pomocą balkonika. Uzyskano informacje, że mąż strony wymaga pomocy przy porannej i wieczornej toalecie ciała, przygotowaniu i podaniu posiłków, przy wstawaniu z łóżka, krzesła, podawaniu leków, umawianiu wizyt lekarskich, wykupywaniu leków. Strona podała również, że mąż nie zostanie sam w domu, gdyż boi się, iż może mu się coś stać.

W trakcie przesłuchania w dniu 2 listopada 2021 r. strona z kolei podała, że jej mąż od około 10 lat ma problemy z kręgosłupem. W sierpniu 2021 r. zdiagnozowano u niego [...]. Przeszedł operację kręgosłupa z powodu choroby krążka międzykręgowego szyjnego z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych. Przed operacją mąż miał głęboki niedowład lewostronny - lewej ręki i nogi, natomiast po operacji wystąpiło porażenie czterokończynowe. Wskazała, że mężowi dolegają skurcze mięśni rąk i nóg oraz drętwienie kończyn górnych. Większość dnia spędza on w łóżku, porusza się za pomocą balkonika lub wózka inwalidzkiego z jej asystą. Wyjaśniła, że musi podnieść męża z łóżka i posadzić na wózek, gdyż sam tego nie zrobi. Są dni, kiedy mąż jest w stanie utrzymać przedmiot w ręce, a są dni, kiedy ręce bardzo drętwieją i nie jest w stanie utrzymać nawet kubka. Śniadanie spożywa sam, a karmienia wymaga, kiedy ma silne drżenie i drętwienie rąk. Strona robi mężowi także naświetlania lampą rozgrzewającą na podczerwień na kręgi szyjne, dłonie i kolana, wciera maści przeciwbólowe. W nocy, aby nie przesilać jego mięśni, podaje mu kaczkę do załatwienia się. Dodała, że przy opiece nad mężem nikt jej nie pomaga, gdyż dwójka dzieci mieszka osobno i pracuje zawodowo. Końcowo podała, że zrezygnowała z zatrudnienia 24 sierpnia 2021 r., kiedy odebrała męża ze szpitala po operacji.

Kolegium pismem z dnia 10 stycznia 2022 r. zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia, czy u strony wystąpiła przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad jej mężem. W analizowanej sprawie wymagane było również uzupełnienie akt sprawy o dokumenty medyczne na temat stanu zdrowia męża strony (np. karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskie), które zobrazują jego stan zdrowia przed dniem 6 sierpnia 2021 r. (tj. przed datą powstania jego niepełnosprawności, określoną w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności). Zlecono także ustalenie czy mąż strony przed wydaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 6 września 2021 r. legitymował się już wcześniej jakimś orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (jeśli tak, to jakim i od kiedy), czy też orzeczenie to jest pierwszym wydanym w jego przypadku.

W dniu 24 stycznia 2022 r. do Kolegium wpłynęły akta zgromadzone w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego, z których wynikało, że w dniu 19 stycznia 2022 r. przesłuchano stronę, która wyjaśniła, że przed wydaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 6 września 2021 r. jej mąż nie legitymował się żadnym orzeczeniem o niepełnosprawności. Strona przedłożyła również dokumentację medyczną na temat stanu zdrowia męża oraz dokumenty obrazujące jej historię zatrudnienia.

Ze złożonych dokumentów medycznych wynikało również m.in. że mąż strony w 2018 r. miał wykonane badania RTG kręgosłupa na odcinku L-S (które wykazało prawostronne skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego oraz wielopoziomową dyskopatię odcinków kręgosłupa z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi) i kości obu rąk (zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kości obu rąk). W okresie od 7 września 2018 r. do 10 września 2018 r. przebywał na oddziale neurologicznym Szpitala Powiatowego w Z. z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Z epikryzy karty informacyjnej z pobytu w szpitalu wynika, że w trakcie hospitalizacji po zastosowanym leczeniu farmakologicznym uzyskano poprawę stanu zdrowia, a pacjent został wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym.

Z karty pacjenta z wizyt w prywatnym gabinecie neurologicznym wynikało natomiast, że w czerwcu 2021 r. u męża strony rozpoznano [..] oraz [...]. Lekarz wystawił skierowanie do oddziału neurologicznego. Ponadto z opisu wizyty w dniu 4 sierpnia 2021 r. wynika, że mąż strony przebywał na oddziale neurologicznym w szpitalu w Z., w kierunku obserwacji niedowładu lewostronnego, ale obserwacja była niepełna, gdyż pacjent wypisał się ze szpitala na własne żądanie.

Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 12 sierpnia 2021 r. wynikało, że w okresie od 6 sierpnia 2021 r. do 12 sierpnia 2021 r. mąż strony przebywał na oddziale neurologicznym Szpitala Powiatowego w Z., gdzie rozpoznano u niego [...], [...], [...] oraz [...].

W okresie od 16 sierpnia 2021 r. do 24 sierpnia 2021 r. mąż strony przebywał na oddziale neurochirurgicznym Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. z zasadniczym rozpoznaniem choroby krążka międzykręgowego szyjnego z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych. Z epikryzy wynika, że pacjent został przyjęty do szpitala z powodu pogłębiającego się od około miesiąca osłabienia kończyn dolnych i górnych. Przy przyjęciu występował niedowład 4-kończynowy z objawami piramidowymi, głębszy po stronie lewej. W trakcie wykonanego rezonansu magnetycznego rozpoznano wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego. Pacjenta zakwalifikowano do leczenia operacyjnego, które przebiegło pomyślnie, a następnie wypisano go do domu w stanie ogólnym dobrym, bez pogorszenia neurologicznego.

Z kolei w okresie od 6 października 2021 r. do 27 października 2021 r. mąż strony przebywał na oddziale rehabilitacyjnym Szpitala Powiatowego w Z. Z epikryzy wynika, że przy przyjęciu pacjent nie skarżył się na dolegliwości bólowe kręgosłupa, towarzyszyło mu natomiast uczucie drętwienia kończyn, głównie górnych. W badaniu fizykalnym stwierdzono stan ogólny średni, pacjent poruszał się z pomocą balkonika. Po zrealizowaniu programu terapeutycznego uzyskano poprawę ruchomości kręgosłupa, kończyn górnych i dolnej oraz poprawę ogólnej sprawności. Pacjenta wypisano do domu w stanie ogólnym dość dobrym.

Z przesłanych dokumentów na temat historii zatrudnienia strony wynikało, że m.in. w latach 2013-2017 oraz 2019-2020 (z przerwami w tych okresach) wykonywała umowy zlecenia polegające na [...]. Strona była ostatnio zatrudniona w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 26 sierpnia 2021 r. jako [...] w firmie M Sp. z o.o. (praca tymczasowa).

Organ odwoławczy, oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne, doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez stronę z zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad mężem. Skład orzekający Kolegium nie zakwestionował także faktu, iż choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa utrudniają mężowi strony codzienne funkcjonowanie, jednakże w ocenie Kolegium zakres sprawowanej opieki nad mężem przez stronę nie stoi na przeszkodzie do podjęcia przez nią zatrudnienia.

Kolegium podkreśliło przy tym, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem organu odwoławczego szereg podstawowych czynności mąż strony wykonuje samodzielnie - samodzielnie spożywa posiłki (w trakcie postępowania strona podała, że mąż wymaga karmienia, kiedy ma silne drżenie i drętwienie rąk - nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów medycznych, które potwierdziłyby te okoliczności i wskazały częstotliwość występowania tych dolegliwości), samodzielnie przyjmuje lekarstwa, nie jest osobą leżącą, porusza się za pomocą balkonika lub wózka inwalidzkiego, nie używa cewnika, nie jest pampersowany. Potrzebuje pomocy żony przy podnoszeniu się z łóżka, posadzeniu na toaletę, rozbieraniu i ubieraniu, porannej i wieczornej toalecie ciała, podawaniu leków, przygotowywaniu posiłków, umawianiu wizyt lekarskich i realizowaniu recept.

W ocenie Kolegium świadczona przez stronę opieka nad jej mężem może być wykonywana o różnych porach dnia. Strona nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż jej mąż nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, czy też karmienia.

Pomoc strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki, robią zakupy, umawiają wizyty lekarskie, udają się do lekarzy, czy też załatwiają sprawy urzędowe. Czynności te nie mają nadzwyczajnego charakteru i dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Kolegium dodało, że czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych czy też przygotowanie posiłków. Zwrócono również uwagę, że doświadczenie życiowe wskazuje, iż zakupów nie dokonuje się codziennie, umawianie wizyt lekarskich czy też załatwianie spraw urzędowych również nie odbywa się codziennie, a dom można posprzątać w czasie wolnym od pracy. Kąpiel osoby chorej, zasadniczo, również może być wykonywana o każdej porze dnia, a poranna i wieczorna toaleta przed i po pracy opiekuna.

Ponownie wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, gdyż przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zauważono także, iż podnoszone przez stronę okoliczności związane z zakresem opieki nad jej mężem nie zostały wystarczająco poparte dokumentacją medyczną, która potwierdziłaby przedstawione w złożonych oświadczeniach realia sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym mężem. W tym kontekście wskazano, że w trakcie przesłuchania w dniu 2 listopada 2021 r. strona podała, że w sierpniu 2021 r. zdiagnozowano u jej męża [...] i przeszedł operację kręgosłupa. Strona oświadczyła, że przed operacją mąż miał głęboki niedowład lewostronny, natomiast po operacji wystąpiło porażenie czterokończynowe. Tymczasem z epikryzy karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 24 sierpnia 2021 r. wynika, że już przy przyjęciu do szpitala u męża strony występował niedowład czterokończynowy i został on wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym, bez pogorszenia neurologicznego. Podkreślono, że przy ustalaniu zakresu opieki nad osobą niepełnosprawną niezbędne są oświadczenia i wyjaśnienia strony dotyczące wykonywanych czynności opiekuńczych, niemniej jednak oświadczenia te wymagają poparcia także innymi dowodami. Ponadto z epikryzy karty informacyjnej z dnia 27 października 2021 r. z pobytu na oddziale rehabilitacyjnym w Szpitalu Powiatowym w Z. wynika, że po zrealizowaniu programu terapeutycznego u męża strony uzyskano poprawę ruchomości kręgosłupa, kończyn górnych i dolnej oraz poprawę ogólnej sprawności, a pacjenta wypisano do domu w stanie ogólnym dość dobrym.

W ocenie Kolegium przedłożona przez stronę dokumentacja medyczna nie potwierdza, że od sierpnia 2021 r. u męża strony nastąpiło istotne pogorszenie stanu jego zdrowia, takie, które uzasadniałoby rezygnację/niepodejmowanie zatrudnienia przez stronę, tak jak stara się tego ona dowieść.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy strona swojemu mężowi.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do tut. Sądu Wojewódzkiego Kolegium, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła w której zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem, b) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z dnia 6 września 2021r. o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji, że niepełnosprawny nie wymaga stałej opieki żony, która nie musiała rezygnować z zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2021 r., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także wystąpiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej u.p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada prawu.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na podkreślenie zasługuje konstatacja, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza dla określenia potrzeb osoby niepełnosprawnej w zakresie opieki, pielęgnacji czy wsparcia. Na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział bowiem specyficzny instrument badania i weryfikacji, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobową i zawodową jej opiekuna. Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 4aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, ze zm.) w celu weryfikacji tych wątpliwości.

Z kolei pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Co istotne, a na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżąca generalnie nie wykonywała przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż jej mąż nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, czy też karmienia.

Pomoc strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki, robią zakupy, umawiają wizyty lekarskie, udają się do lekarzy, czy też załatwiają sprawy urzędowe.

Nie ulega zatem wątpliwości, iż czynności te mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewniania opieki i pomocy w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Inne jeszcze czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych czy też przygotowanie posiłków.

Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, poszerzonego o dodatkowe postępowanie wyjaśniające, organ odwoławczy zasadnie przyjął, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem swojego niepełnosprawnego męża nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami wspomagającymi męża w jego codziennym funkcjonowaniu, a biernością zawodową skarżącej, niewywołaną ich realizacją. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.