Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 586/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]czerwca 2009 nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] maja 2009 r. , nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A.W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/E. Makosz-Frymus /-/J. Stankowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2009r., nr [...] Starosta K. na podstawie art. 72, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005r, Nr 108 poz. 908 z późn. zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22.07.2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm. - dalej rozporządzenie), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej kpa) po rozpatrzeniu wniosku A. W. w sprawie rejestracji motoroweru marki APRILIA SR 50 nr ramy [...] postanowił odmówić rejestracji motoroweru marki APRILIA SR 50 nr ramy [...] na nazwisko A. W. zam. O. ul. B. [...] [...] Ł.O.. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że w dniu [...] kwietnia 2009 r. A. W. złożyła wniosek o rejestrację motoroweru marki APRILIA SR 50 nr ramy [...] do wniosku dołączyła:

* certyfikat zgodności technicznej wystawiony przez Dyrektora Prowincji Włoskiej wraz z tłumaczeniem na język polski przez tłumacza przysięgłego;

* umowę z dnia [...].04.2009r, na podstawie której nabyto ww. motorower przez M.-N. Import Export H. N.

* fakturę z dnia [...] kwietnia 2009 r., na podstawie której przedmiotowy motorower nabyła Pani A. W.;

* badanie techniczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r;

* oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2009r. H. N. informujące, iż motorower nie był rejestrowany.

Do wniosku dołączono oprócz dowodu własności dokument o nazwie Certficato di idoneita Tecnica per Ciclomotore. Jak wynika z informacji otrzymanej z Ambasady Włoskiej w Warszawie jest to dokument o nazwie zaświadczenie o zdolności technicznej wystawiany przez kompetentny urząd włoski, które zawiera jedynie dane techniczne pojazdu. Nie jest to dokument potwierdzający rejestrację gdyż nie zawiera ani numeru rejestracyjnego, ani daty rejestracji. Również sprowadzający pojazd do Polski potwierdza w oświadczeniu złożonym w dniu [...] kwietnia 2009 r., że przedmiotowy motorower nie był rejestrowany . Z informacji otrzymanej z Ambasady Włoskiej w Polsce wynika ponadto, że od lipca 2006 r. motorowery podlegają rejestracji na terenie Włoch i wystawiany jest tzw. certyfikat rejestracyjny - dowód rejestracyjny. Motorower został sprowadzony w kwietniu 2009r, a więc w czasie kiedy Włochy wdrożyły wynikające z dyrektywy 1999/37/WE normy nakazujące organom rejestrującym wydawanie zharmonizowanego dowodu rejestracyjnego.

W zakreślonym terminie A. W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o zmianę decyzji i zarejestrowanie zakupionego motoroweru, ponieważ jego rocznik to rok 2002, zaś nowe przepisy, które mówią o zmianie dotychczasowych dokumentów do rejestracji weszły w życie od 2006 roku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art.1,17 ust.1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz .U z 200Ir, Nr 79, poz.856 z późn . zm.), art. 17 pkt 1 , art. 127 §2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 72 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 z późn.zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie wymienionych w tym przepisie dokumentów, w tym dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany ( pkt 5). Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy motorower został sprowadzony w kwietniu 2009 roku z Włoch. Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów ( Dz. U. z 2007r., Nr 186, poz. 1322 z późn.zm.) w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację dowód rejestracyjny pojazdu lub inny dokument potwierdzający rejestrację pojazdu za granicą. Jak wynika z powyższego, fakt nie przedstawienia przez A. W. w toku postępowania administracyjnego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdu za granicą wyklucza możliwość rejestracji w Polsce.

Działając na podstawie art. 50, art. 53 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) A. W. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła błędne zastosowanie prawa materialnego tj. art. 72 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zarówno przepis ustawy jak i precyzujący go przepis wykonawczy wskazany w rozporządzeniu nakładają na osobę zwracającą się z wnioskiem o rejestrację pojazdu sprowadzonego z zagranicy obowiązek przedstawienia dowodu rejestracyjnego jeżeli pojazd był zarejestrowany. Kluczową kwestią dla aktualizacji obowiązku dołączania dokumentu rejestracyjnego jest spełnienie przesłanki polegającej na twierdzeniu czy pojazd był rejestrowany w państwie pochodzenia. W niniejszej sprawie pojazd marki APRILIA SR 50 był sprowadzony z Włoch. Pojazd ten został wyprodukowany w roku 2002. Ocena, czy na poprzednim właścicielu pojazdu spoczywał obowiązek rejestracyjny musi zostać dokonana w oparciu o prawo państwa pochodzenia — w przedmiotowej sprawie o prawo włoskie. Jak ustalił organ administracyjny przepisy włoskie nakładają na właściciela motorowerów obowiązek rejestracyjny od lipca 2006 r. Skoro dopiero od tej daty można mówić o aktualizacji obowiązku rejestracyjnego to z całą pewnością należy stwierdzić, że w roku 2002 nie istniał taki obowiązek. Brak obowiązku rejestracyjnego w sposób oczywisty prowadzi do wniosku, że przedmiotowy pojazd nie został zarejestrowany na terenie Włoch. W związku z powyższym brak jest podstawy żądania od skarżącej dokumentu rejestracyjnego, który nie istniał. Językowe zasady wykładni przepisów prawa polskiego zarówno w sferze gramatycznej jak logicznej wprost implikują, że jeżeli pojazd nie został zarejestrowany na terenie państwa pochodzenia to nie można żądać od wnioskodawcy dokumentu rejestracyjnego w procesie wydania decyzji o rejestracji pojazdu. Stanowisko organu administracyjnego, na podstawie którego wydał on decyzję jest wykładnią contra legem, a więc wbrew wykładni językowej i wbrew obowiązującemu prawu i jako takie jest oczywiście błędne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Organy trafnie zauważyły, iż zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) rejestracji pojazdu można dokonać na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Przepis ten formułuje wymogi formalne rejestracji i musi być rozumiany restrykcyjnie (tak: wyrok z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1005/06, publ. Lex 265787). Odstępstwa od art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy przewidziano w ustępie 2 tego przepisu. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 24 grudnia 2007 r. - w przypadku pojazdów sprowadzonych z zagranicy - dopuszczano przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą (zamiast dowodu rejestracyjnego). Przepis zawierający to odstępstwo (art. 72 ust. 2 pkt 4) został jednak uchylony ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (Dz. U. z 2007 r. 176, poz. 1238).

W świetle przedstawionej regulacji nie budzi wątpliwości, iż od 25 grudnia 2007 r. w polskim systemie prawnym rejestracja pojazdu sprowadzonego z terytorium Unii Europejskiej (wcześniej zarejestrowanego) uwarunkowana jest od przedstawienia dowodu rejestracyjnego. Jednakże art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy, który ten warunek wyraża, w pewnych wyjątkowych przypadkach - a taki zachodzi w tej sprawie - nie może być stosowany z pełnym rygoryzmem.

Wymogi dotyczące dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdów zostały wprowadzone w celu harmonizacji polskiego ustawodawstwa z prawem wspólnotowym zgodnie z dyrektywą Nr 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz. U. UE. L. 138 z 1 czerwca 1999 r., s. 57-65).

Jednym z zasadniczych celów tej dyrektywy jest ułatwienie ponownego wprowadzenia do użytku pojazdów, które były wcześniej zarejestrowane w innym Państwie Członkowskim, i zapewnienie w ten sposób sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (pkt 6 preambuły, zob. też Komunikat interpretacyjny Komisji w sprawie procedur rejestracji pojazdów silnikowych pochodzących z innego państwa członkowskiego; publ. Dz. U. UE. C 68 z 24 marca 2007 r. s. 15-24) - jako instrumentu gwarantującego wynikającą z Traktatów zasadę swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału (pkt 1 preambuły). Dla realizacji celów dyrektywy, świadectwo rejestracji pojazdu wydane przez jedno państwo członkowskie powinno być uznawane w innym państwie członkowskim dla identyfikacji pojazdu w ruchu międzynarodowym i jego ponownej rejestracji w innym Państwie Członkowskim (artykuł 4 dyrektywy). Wtórnym założeniem dyrektywy jest natomiast stworzenie instrumentów w celu zwalczania nadużyć finansowych i nielegalnego handlu kradzionymi pojazdami (wynika to z pkt 9 preambuły).

W dyrektywie przyjęto koncepcję, iż zharmonizowane świadectwo rejestracji niejako "podąża" za pojazdem i jest zasadniczym dokumentem identyfikującym go (zob. pkt 2 Preambuły oraz artykuł 5 ust. 1) i poświadczającym fakt jego rejestracji w Państwie Członkowskim UE (artykuł 2 lit. c). Z tego powodu określono, że właściwe organy rejestracyjne w każdym przypadku wymagają przedłożenia świadectwa rejestracji pojazdu (artykuł 5 ust. 2). Korelatem tego obowiązku właściciela samochodu jest leżący po stronie organów państwa wywozu pojazdu - obowiązek wydania świadectwa rejestracji w celu przekazania organom rejestracyjnym w państwie członkowskim dokonującym rejestracji. Dopiero te organy posiadają uprawnienie do wycofania dotychczasowego świadectwa o czym w ciągu dwóch miesięcy powiadamiają władze państwa pochodzenia pojazdu (artykuł 5 ust. 2 zd. 2).

W rozpoznawanej sprawie Starosta K. uzależnił rejestrację pojazdu skarżącego od przedstawienia dowodu rejestracyjnego (świadectwa rejestracji). Utrzymując decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło to stanowisko. Ponadto organy podniosły, że z informacji otrzymanej z Ambasady Włoskiej w Polsce wynika, iż od lipca 2006 r. motorowery podlegają rejestracji na terenie Włoch i wystawiany jest tzw. certyfikat rejestracyjny - dowód rejestracyjny. Motorower został sprowadzony w kwietniu 2009r, a więc w czasie kiedy Włochy wdrożyły wynikające z dyrektywy 1999/37/WE normy nakazujące organom rejestrującym wydawanie zharmonizowanego dowodu rejestracyjnego.

Jakkolwiek art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym - w dacie decyzji - rzeczywiście formułował obowiązek przedstawienia dowodu rejestracyjnego pojazdu, to jednak z uwagi na okoliczności tej sprawy przepis ten nie może być zastosowany wprost.

Stosowanie przepisów implementowanych do polskiego porządku prawnego na podstawie dyrektyw wspólnotowych powinno być dokonywane z uwzględnieniem celu harmonizacji. Wynika to z konstrukcji dyrektywy, która wiąże państwo członkowskie w odniesieniu do rezultatu, jaki ma być osiągnięty, pozostawiając organom krajowym swobodę wyboru formy i środków (art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Implementacja dyrektyw do polskiego porządku prawnego następuje - jak pokazują dotychczasowe doświadczenia członkostwa Polski w Unii Europejskiej - w dwojaki sposób: przez wprowadzenie całej regulacji wspólnotowej jednolicie w formie aktu krajowego (najczęściej w odniesieniu do regulacji kompleksowych, np. ustawa o podatku od towarów i usług) albo w sposób rozproszony - poprzez zmianę poszczególnych przepisów ustawy lub ustaw (albo rozporządzeń). W drugim przypadku, organy stosujące zharmonizowane przepisy krajowe nie mogą zatracić z pola widzenia celu regulacji dla jakiego zostały wprowadzone (na płaszczyźnie wspólnotowej).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu wydanego na podstawie przepisów zharmonizowanych Sąd administracyjny w pierwszym rzędzie bada jego zgodność z prawem wspólnotowym.

Art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym, w świetle przedstawionych wyżej celów dyrektywy Nr 1999/37/WE, powinien być w pierwszej kolejności interpretowany jako instrument służący usprawnieniu funkcjonowania rynku wspólnotowego w zakresie obrotu pojazdami. Z zawartego w tym przepisie sformułowania, iż "rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany" należy przede wszystkim wyprowadzać - leżący po stronie organów - obowiązek uznania dowodu rejestracyjnego wydanego w innym państwie członkowskim (zob. art. 4 dyrektywy). Nieprzedstawienie dowodu rejestracyjnego może być natomiast - a contrario - podstawą odmowy rejestracji (pkt 5 i 9 preambuły oraz artykuł 5 ust. 2 dyrektywy). Jednakże konieczne jest w takim przypadku sprawdzenie czy nabywca miał możliwość uzyskania tego dowodu od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia pojazdu.

Motorower należący do skarżącej został wyprodukowany w 2002 r. W tamtym okresie we Włoszech, skąd sprowadzono pojazd, nie implementowano jeszcze dyrektywy Nr 1999/37/WE. W tym okresie dokumentem dopuszczającym motorower do ruchu na podstawie obowiązującego we Włoszech Kodeksu Drogowego był tzw. Certficato di idoneita Tecnica per Ciclomotore. Jak wynika z pisma z Ambasady Włoskiej dopiero od lipca 2006r. motorowery podlegają rejestracji na terenie Włoch i wystawiany jest tzw. certyfikat rejestracyjny - dowód rejestracyjny. Motorower został sprowadzony do Polski w kwietniu 2009r, a więc w czasie kiedy Włochy wdrożyły wynikające z dyrektywy 1999/37/WE normy nakazujące organom rejestrującym wydawanie zharmonizowanego dowodu rejestracyjnego. Jednakże z pisma z dnia [...]kwietnia 2009 r. wynika, że wcześniej wystawiony dokument tzw. Certficato di idoneita Tecnica per Ciclomotore będący jeszcze w obiegu zachowuje swoją ważność.

Z ustaleń dokonanych przez organy nie wynika by pojazdy dopuszczone we Włoszech do ruchu w 2002 r., od lipca 2006 r. podlegały rejestracji, a także by pojazdy zbywane za granicę, a dopuszczone do ruchu w 2002 r. i do daty sprzedaży poruszające się po terytorium włoskim w oparciu o wskazany wyżej dokument, podlegały wyrejestrowaniu, a włoskie organy wydawały osobom nabywającym taki pojazd dokument zawierający adnotację o wyrejestrowaniu. W takim stanie rzeczy należy uznać, iż skarżący nie będzie miał możliwości uzyskania dowodu rejestracyjnego pojazdu. W ocenie Sądu, art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym może znaleźć zastosowanie tylko w odniesieniu do pojazdów sprowadzonych z państwa członkowskiego, w którym implementowano dyrektywę Nr 1999/37/WE, bądź którego prawodawstwo krajowe pozwalało na pozostawienie dowodu rejestracyjnego w dyspozycji właściciela w celach rejestracyjnych w innym państwie. Przepis ten nakłada bowiem na właściciela pojazdu sprowadzanego obowiązek, którego wykonanie zależy od uprawnienia do uzyskania dowodu rejestracyjnego od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia.

Stąd nie można art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym stosować wprost, bez badania, czy dyrektywa na bazie której został wprowadzony, została implementowana w państwie z jakiego sprowadzono pojazd i czy w obowiązującym w tym państwie prawie znajdują się regulacje dotyczące pojazdów dopuszczonych do ruchu nim Włochy wdrożyły wynikające z dyrektywy 1999/37/WE normy nakazujące organom rejestrującym wydawanie zharmonizowanego dowodu rejestracyjnego.

Na podstawie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wskazuje organom, iż ponownie rozpatrując sprawę powinny sięgnąć do Komunikatu interpretacyjnego Komisji w sprawie procedur rejestracji pojazdów silnikowych pochodzących z innego państwa członkowskiego (publ. Dz. U. UE. C 68 z 24 marca 2007 r. s. 15-24). W dokumencie tym Komisja podkreśliła, że w odniesieniu do pojazdów zarejestrowanych przed 2004 r. prawo wspólnotowe nie wprowadza obowiązku przekazania oryginału lub kopii świadectwa rejestracji krajowym władzom rejestracyjnym państwa członkowskiego dokonującego rejestracji. Zdaniem Komisji regulacje prawa krajowego mogą zobowiązywać nabywcę do przedstawienia niezharmonizowanego świadectwa rejestracji przed rejestracją tylko w celu uniknięcia podwójnej kontroli administracyjnej i ograniczenia przestępstw samochodowych. W tej sprawie zagrożenia takie nie występują, stąd i z tego punktu widzenia sposób w jaki organy zastosowały w sprawie art. 72 ust. 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym nie koresponduje z założeniami prawa wspólnotowego.

Oceniając wniosek rejestracyjny, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy powinny mieć na uwadze powyższe wskazania Sądu. Jeżeli po ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali, że skarżącej nie wydano dowodu rejestracyjnego w państwie pochodzenia pojazdu, koniecznym będzie sprawdzenie czy dane zawarte w przedłożonej dokumentacji pozwalają na zarejestrowanie pojazdu.

Mając na względzie powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o art. 200 ustawy. Sąd nie orzekał o wykonalności decyzji, gdyż - z uwagi na odmowny charakter - nie podlegała ona wykonaniu (art. 152 ustawy).

/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus

mb