Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2458/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego

1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec M. D. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. D. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do Ministra o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. We wniosku podał, że służbę w Milicji Obywatelskiej rozpoczął w 1985 r.

w Zmotoryzowanych Odwodach Milicji Obywatelskiej (ZOMO), odbywając tym samym dwuletnią zastępczą służbę wojskową. Podniósł, iż służba, zaliczona jako pełniona na rzecz państwa totalitarnego, całkowicie pokrywa się z okresem jego nauki

w charakterze studenta w Akademii [...] im. [...]

w [...]. Jednocześnie zaznaczył, iż we wrześniu 1990 r. wraz z innymi studentami został przeniesiony do Wyższej Szkoły Policji w [...], skąd

w listopadzie tegoż roku, po rozwiązaniu rocznika, skierowano go do macierzystej jednostki organizacyjnej. Wnioskodawca stwierdził, iż do zakończenia swojej służby

w 2016 r. wykonywał zadania na różnych stanowiskach w pionie [...]

i [...] oraz jako [...] Zespołu [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]. Wskazał, iż dzięki swojej determinacji i braku związku ze Służbą Bezpieczeństwa pozwolono mu na dokończenie nauki w Wyższej Szkole Policji w [...] w systemie zaocznym. Podał, iż w trakcie pełnienia służby był wielokrotnie wyróżniany i nagradzany, w tym odznaczony srebrną odznaką honorową NSZZ policjantów, brązową odznaką Zasłużony Policjant i Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę, jednocześnie wskazując, iż nigdy nie był karany dyscyplinarnie.

Wcześniej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Po wniesieniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem

z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/WA 1726/20, uchylił zaskarżoną decyzję

z dnia [...] lipca 2020 r. Wyrok stał się prawomocny z dniem 25 lutego 2021 r. i akta administracyjne wraz z orzeczeniem wpłynęły do organu w dniu 19 kwietnia 2021 r.

Z ustaleń organu wynika, że M. D. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] stycznia 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z informacji uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia

[...] września 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 1 rok i 11 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 3 miesiące i 15 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie wynika, aby M. D. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] października 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych

w sprawie dokumentów wynika, że M. D. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie przyznano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz kilkukrotnie nagrody finansowe. Ww. został również odznaczony brązową odznaką Zasłużony Policjant i Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do zdarzeń służbowych z narażeniem zdrowia i życia.

Minister podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Minister, odwołując się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1726/20 stwierdził, że organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy M. D. został zobligowany do uwzględnienia wyrażonej w uzasadnieniu ww. wyroku oceny prawnej, tj. dokonania analizy czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w powyższym przepisie.

Stwierdził, że całkowicie zbytecznym było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez M. D. służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie poglądu sprzecznego z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem niniejszej decyzji, organ

w szczególności rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu organu co do wystąpienia

w przedmiotowej sprawie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec zainteresowanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Z zebranej dokumentacji wynika, iż M. D. w opinii Komendanta Głównego Policji rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Wymieniony w toku pełnionej służby posiadał pozytywne opinie służbowe, kilkukrotnie był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia.

Organ podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności funkcjonariusza. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym wnioskodawca otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednakże uhonorowanie zainteresowanego Srebrnym Medalem Za Długoletnią Służbę oraz Brązową Odznaką Zasłużony Policjant wskazuje, że wnioskodawca realizując powierzone zadania służbowe wyróżniał się na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Zdaniem organu, powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Jednakowoż, na kanwie wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, niebagatelne znaczenie - a w istocie kluczowe - w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań

i funkcji.

Minister zwrócił uwagę, że M. D. podnosił swoje kwalifikacje zawodowe jako słuchacz Studium [...] na Wydziale [...] WS[...] MSW

w [...] (zob. karta przeniesienia z dnia [...] lipca 1988 r. strona akt IPN 0004

i notatka z dnia [...] lipca 1990 r. strona akt IPN 0008).

Wg statutu nadanego w 1972 r., zadaniem WS[...] MSW w [...] było kształcenie

i wychowanie kadr organów resortu spraw wewnętrznych w celu przygotowania do objęcia stanowisk oficerskich. Jako jej główne zadania wymieniono udział w umacnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa PRL; wychowanie podchorążych na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL; obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa; kształcenie podchorążych w zakresie nauk społecznopolitycznych, prawnych, ekonomicznych

i specjalistycznych w celu przygotowania ich do objęcia stanowisk oficerskich w resorcie spraw wewnętrznych; prowadzenie badań w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępstw; zapobiegania im oraz wykorzystania wyników tych badań w pracy dydaktycznej; upowszechnienie dorobku oraz tradycji Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. Według zaś statutu nadanego szkole w 1988 r., ogólnym zadaniem WS[...] miało być kształcenie i wychowanie kadry do objęcia stanowisk oficerskich

w Służbie Bezpieczeństwa, a do zadań szczególnych należało wychowanie słuchaczy

w duchu patriotyzmu i internacjonalizmu, w wierności ideom PZPR; zaangażowania

w sprawę wszechstronnego rozwoju socjalistycznej ojczyzny, umacniania jej konstytucyjnych zasad ustrojowych, bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego; badanie efektów kształcenia i wychowywania przez szkołę oraz współuczestniczenie

w badaniach w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępczości, a także w innych badaniach naukowych na potrzeby Służby Bezpieczeństwa oraz wykorzystywania wyników tych badań w pracy dydaktyczno-wychowawczej; upowszechnianie dorobku

i szczytnych tradycji Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej; przygotowywanie słuchaczy do udziału w zadaniach specjalnych na rzecz likwidacji zagrożeń bezpieczeństwa państwa i przywracania naruszonego porządku publicznego; wykonywanie zleconych zadań specjalnych; współdziałania z jednostkami operacyjnymi resortu spraw wewnętrznych w zakresie dostosowywania programów kształcenia

i praktyk słuchaczy do potrzeb Służby Bezpieczeństwa, uwzględniających najnowsze osiągnięcia naukowe.

Ponadto, zarówno podchorążowie, jak i kadra wykładowa, mieli obowiązek odbywania

w okresie letnim praktyk. Miały one przygotować absolwentów do pracy na stanowiskach oficerskich, a przede wszystkim pozwolić zgłębić tajniki pracy operacyjnej. W zależności od studiowanej specjalności uczyli się pozyskiwać tajnych współpracowników, zakładać podsłuchy, robić zdjęcia z ukrycia, śledzić itd. Dostawali również do analizy i oceny aktualnie prowadzone przedsięwzięcia oraz te zarchiwizowane. Każdemu podchorążemu – na ten okres - przydzielano opiekuna,

z reguły doświadczonego oficera, który sprawował nad nim nadzór. Wykładowcom coroczne praktyki miały pomoc w śledzeniu innowacji wprowadzanych w resorcie,

a przez to silniej powiązać wykładaną przez nich teorię z praktyką.

Minister, mając na uwadze powyższe stwierdził, że realizowany przez WS[...]

w [...] kierunek kształcenia w znacznej mierze wyspecjalizowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii. Pomimo, iż wliczeni w stan słuchaczy byli nie tylko funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, ale i Milicji Obywatelskiej, to ogólna specyfika edukacji wpisana niewątpliwie była w istotę funkcjonowania reżimu komunistycznego. Wobec powyższego, uwzględniając chęć podwyższania kwalifikacji zawodowych

w ramach Studium [...] WS[...] MSW w [...] przez M. D., które ukierunkowane było na przygotowanie słuchaczy do realizowania typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, organ przyjął, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie

z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

6 czerwca 2021 r. M. D. zakwestionował decyzję Ministra z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie i zobowiązanie organu do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art. 15c ustawy emerytalnej.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił pominięcie szeregu aspektów indywidualnych, odnoszących się do przebiegu jego służby zarówno przed 31 lipca

1990 r., jak i po tej dacie. Jego zdaniem, ilość uchybień występujących w zaskarżonej decyzji rodzi uzasadnione podejrzenie o naruszenie przez organ fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 k.p.a. Podniósł, że organ posługuje się sloganami i uogólnieniami, unikając świadomie wskazania na jego indywidualne ideologiczne i totalitarnie negatywne przewinienia przed 1990 r.

Zdaniem skarżącego, stwierdzenia Ministra, że "podchorążowie i kadra wykładowa mieli obowiązek odbywania w okresie letnim praktyk. Miały one przygotować studentów do pracy na stanowiskach oficerskich, a przede wszystkim pozwolić zgłębić tajniki pracy operacyjnej. W zależności od studiowanej specjalności uczyli się pozyskiwać tajnych współpracowników, zakładać podsłuchy, robić zdjęcia z ukrycia, śledzić itd.", dowodzą, że nie zna specyfiki szkolnictwa resortowego i nie ma rozeznania w indywidualnych aspektach i przebiegu jego służy przed 1990 r., nie wie gdzie faktycznie odbywał praktyki, na jaki temat pisał pracę dyplomową. Podniósł, że organ nie przyjmuje faktu, iż we wrześniu 1988 r., tuż przed przemianami ustrojowymi, skarżący rozpoczął studia, na których istotnie uczono go miedzy innymi pracy operacyjnej, ale w szeroko rozumianym ogólnym zakresie. "Pozyskiwanie TW, podsłuchy i śledzenie" zarówno znacznie przed 1990 r., jak i obecnie, wygląda tak samo. Zakres przedmiotów zawodowych i ogólnych był ustalany na szczeblu ówczesnego Ministra Szkolnictwa i Ministra SWA, uczono z podręczników takich samych jak na cywilnych uczelniach przedmiotów prawniczych i ogólnych. Przedmiotów zawodowych, uczono tak samo jak w ówczesnej szkole milicji WS[...]

w [...]. Pozyskiwania TW, podsłuchów i śledzenia uczono na odrębnych kursach doszkalających, w których skarżący nie brał udziału. Doprecyzowując wskazał, że ww. przedmiotów uczono w szkołach chorążych itp. kursach resortowych. Praktyki zaś odbywał w 1989 r. i w 1990 r. w pionie [...]. Podał, że jego praca dyplomowa dotyczyła przestępstwa rozboju, bo jak podkreślił przez ten cały czas był milicjantem,

a w 1990 r. automatycznie stał się funkcjonariuszem Policji. Uczył się w szerokim zakresie zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw.

Skarżący zwrócił uwagę, że Minister nie odnalazł i nie wytknął mu przynależności do PZPR, ponieważ nie należał do partii. Ponadto zarzucił organowi, że nie zweryfikował okoliczności faktycznych zgłoszonych przez niego w toku postępowania - nie odniósł się praktycznie do żadnego z materiałów załączonych do jego pierwotnego wniosku

o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Materiały te zawierały łącznie 58 kart załączników na temat przebiegu jego służby od przyjęcia do Milicji w 1985 r. do zwolnienia z Policji w 2016 r. Organ nie odniósł się do zawartych tam listów pochwalnych i pism z prokuratury, wniosków nagrodowych, opinii służbowych, pism pochwalnych obywateli.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329); zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec M. D. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1726/20, którym uchylono decyzję Ministra z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w oparciu o art. 145

§ 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uznając, że została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1726/20.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1726/20 i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenie art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a.

Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1726/20, powołując się na wyroki NSA:

z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt

I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 zwrócił uwagę, że użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przy czym, ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go

z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując

z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Ponadto WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1726/20 zwrócił uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r., wydany w składzie siedmiu sędziów, w wyniku rozpoznania w Izbie Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP 1/20, w którym podjęto uchwałę o treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Sąd w ww. rozstrzygnięciu, zobowiązał organ do dokonania wnikliwej oceny ponad 30-letniej służby skarżącego, oceny charakteru służby oraz warunki jej pełnienia,

a następnie rozważenia, czy w świetle zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Przy czym zaznaczył, że uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie w inny sposób.

Rozpoznając na obecnym etapie przedmiotową sprawę należy wskazać, że zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis, pomimo zobowiązania, organ nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady procesowe, wymienione w art. 7, art. 77 § 1, art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Wprawdzie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ uznał, że warunki zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zostały spełnione, jednak wbrew zaleceniom Sądu, organ nie dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i przekonującej oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W zaskarżonej decyzji wskazano co prawda, że osiągnięcia odnotowane przez M. D. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na aprobatę, jednakże w ocenie Ministra nie można przyjąć, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających

z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy ze względu na chęć podwyższania przez niego kwalifikacji zawodowych w ramach Studium [...] WS[...] MSW w [...], które ukierunkowane było na przygotowanie słuchaczy do realizowania typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji.

Organ przyjął, że realizowany przez WS[...] w [...] kierunek kształcenia

w znacznej mierze wyspecjalizowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii. Pomimo, iż wliczeni

w stan słuchaczy byli nie tylko funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, ale i Milicji Obywatelskiej, to ogólna specyfika edukacji wpisana niewątpliwie była w istotę funkcjonowania reżimu komunistycznego.

Zdaniem Sądu, motywy, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, nie są wystarczające do przyjęcia, że ocena zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, została dokonana w granicach uznania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, ocena materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została dokonana w sposób wybiórczy i jednostronny, a użyta w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentacja nie jest ani przekonywująca, ani adekwatna do stanu sprawy, a wręcz nawet jest błaha.

Powyższe wskazuje, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1726/20.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Minister, rozpatrując ponownie wniosek, zastosuje się do dokonanej przez Sąd oceny prawnej i dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a następnie wyda należycie i przekonująco umotywowaną decyzję administracyjną. Organ weźmie również pod uwagę, że nie dopełniając obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. naraża się na zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji arbitralności i dowolności wydanej decyzji.