Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 274/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2009r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego G. D. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] o odmowie zwrotu na rzecz E. S. nieruchomości położonej przy [...], oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr 52 o powierzchni 0,0557 ha, której obecnie w ewidencji gruntów odpowiadają części działek o nr 82/1, 82/2, 82/4, 82/5 i 82/6.

Organ I instancji, rozpatrując wniosek E. S. – jednej ze spadkobierców K. C.– o zwrot w/w nieruchomości ustalił, co następuje:

Nieruchomość położona w [...] oznaczona jako działki nr 431, 52 i 144 stanowiła własność K. C., co wynika z aktu własności ziemi z dnia 29.08.1973r.

Decyzją z dnia 14.10.1974r. Naczelnik Miasta orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa w/w działki o nr 52 – na potrzeby Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich, z przeznaczeniem na cele związane z realizacją narodowych planów gospodarczych – budowę budynków mieszkalnych nr 12 i 13 osiedla "A.". Podstawą nabycia przedmiotowej nieruchomości była decyzja Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 19.03.1972r., zatwierdzająca plan realizacyjny zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego przewidzianego do realizacji w S. w rejonie ul. A.

Nieruchomość położona w S. oznaczona jako działki nr 82/2 i 82/4 stanowi własność Skarbu Państwa, a jako użytkownik wieczysty wpisana jest P. (KW nr 24354) na podstawie decyzji Wojewody z dnia 20.05.2002r. o stwierdzeniu nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w S. przy [...], oznaczonej m.in. jako działki nr 82/1, 82/2 i 82/3. To samo dotyczy działek nr 82/1 i 82/5, dla których urządzono księgę wieczystą KW nr 24356. Działka nr 82/6 ujawniona jest natomiast w księdze wieczystej KW nr 1303, gdzie jako jej właściciel wpisany jest Skarb Państwa – na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia 14.10.1974r. W wyniku podziału działki nr 82/3 o pow. 0,2187 ha powstały działki nr nr 82/4 o pow. 0,0907 ha, 82/5 o pow. 0,1137 ha i 82/6 o pow. 0,0143 ha.

P., odpowiadając w dniu 27.10.2008r. na pismo Starosty , poinformowała, że nie posiada żadnych dokumentów dot. realizacji przedmiotowej inwestycji, jednakże budynki mieszkalne położone przy [...] były zasiedlane od czerwca 1976r. i z takimi datami sporządzano pierwsze umowy najmu. Brak w/w dokumentacji potwierdziły także Urząd Miasta oraz Archiwum Państwowe.

W dniu 04.11.2008r. przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalono, że:

- południowa część wywłaszczonej działki (obecnie część działki nr 82/6) stanowi część drogi publicznej, jaką jest ulica P. i została zagospodarowana jako chodnik oraz trawnik;

- część wywłaszczonej działki oznaczona obecnie numerem ewidencyjnym 82/2 zajęta jest pod wielorodzinny budynek mieszkalny;

- działka nr 82/4 zagospodarowana jest jako trawnik i klomb z kwiatami;

- działki nr 82/2 i 82/4, stanowiące jedną nieruchomość są ogrodzone metalowymi przęsłami na betonowych słupkach;

- działka nr 82/1 (północna część wywłaszczonej nieruchomości) zajęta jest przez wielorodzinny budynek mieszkalny;

- na działce nr 82/5 znajduje się trawnik, żywopłot i pojedyncze drzewka;

- na działkach nr 82/2, 82/4, 82/1 i 82/5 usytuowane są podziemne urządzenia obsługujące bloki w obrębie ulic [...].

Mając na uwadze powyższe, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu na rzecz E. S. przedmiotowej nieruchomości. W podstawie prawnej przytoczono przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), uznając, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, w związku z czym brak podstaw do jej zwrotu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. S., zarzucając, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane bez analizy i wyjaśnienia, które części wywłaszczonej nieruchomości zostały zagospodarowane na cele wymienione w decyzji wywłaszczeniowej, a których zagospodarowanie pozostaje w sprzeczności z celem wywłaszczenia. Skarżąca zakwestionowała także ustalenia organu o tym, iż północna i środkowa część działki zostały w całości wykorzystane na budowę domów wielorodzinnych oraz infrastruktury technicznej. Nie wyjaśniono także dlaczego Skarb Państwa, przed przekazaniem północnej i środkowej części wywłaszczonej działki nr 52 w użytkowanie wieczyste P. oraz współwłaścicielom wykupionych na własność mieszkań, nie zawiadomił poprzednich właścicieli bądź ich spadkobierców w trybie art. 136 ust. 2 u.g.n.

Wojewoda, utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie decyzją z dnia [...], podzielił w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne, dokonane przez organ I instancji. Podkreślono prawidłowość oparcia się przez ten organ na zapisie celu wywłaszczenia zawartym w decyzji z dnia 14.10.1974r. – wobec braku możliwości odnalezienia dokumentów obrazujących szczegółowe zagospodarowanie przedmiotowego terenu. Organ odwoławczy wskazał także, iż budynki mieszkalne położone przy [...] zostały oddane do użytku 2 lata po wywłaszczeniu. Tym samym nie został zatem spełniony warunek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia wynikający z art. 137 u.g.n.

Jednocześnie Wojewoda wskazał, że podstawą oznaczenia nieruchomości z daty wywłaszczenia jest znajdująca się w aktach sprawy kopia mapy ewidencyjnej nr 94/403/64, będącej podstawą do wkreślenia przedmiotu wywłaszczenia na aktualną mapę zasadniczą oraz rejestru gruntów wpisanego do ewidencji w składnicy geodezyjnej z dniu 30.03.1967r. za nr 224/I/636/67. Została także zbadana prawidłowość oznaczenia wywłaszczonej działki nr 52, które to usytuowanie nie budzi żadnych zastrzeżeń.

Organ wyjaśnił ponadto, iż niezabudowana obecnie część działki wywłaszczonej, zagospodarowana jako trawnik, klomby kwiatowe czy też chodnik jest funkcjonalnie związana ze znajdującymi się wokół budynkami mieszkalnymi. Tym samym mieści się w celu wywłaszczenia określonym w decyzji Naczelnika Miasta z dnia 14.10.1974r.

Natomiast zarzut o braku zawiadomienia poprzednich właścicieli bądź ich spadkobierców w trybie art. 136 ust. 2 u.g.n., przed przekazaniem północnej i środkowej części wywłaszczonej działki nr 52 w użytkowanie wieczyste P. oraz współwłaścicielom wykupionych na własność mieszkań Wojewoda ocenił jako wykraczający poza ramy niniejszego postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu II instancji wniosła E. S., zarzucając "naciąganie prawa dla celu" oraz oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnej dokumentacji. Strona domaga się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, odszkodowania oraz stwierdzenia "nielegalności wykupionego gruntu dawnej działki nr 52" (lub zamiany tej działki na inną o podobnej wielkości). Skarżąca wskazała, iż przestrzeń pomiędzy blokami pozostaje niewykorzystana, a obiekty te są samowolą budowlaną, podobnie jak ogrodzenie, okalające budynek przy ul. P. Nie wyjaśniono przy tym, na jakie cele zostały wykorzystane przedmiotowe grunty, określone w m2 i kto jest ich właścicielem. Zdaniem E. S. brak jest w niniejszej sprawie spełnienia przesłanki interesu publicznego, gdyż mieszkania – początkowo socjalne przekształcono następnie w prywatne. Strona zarzuca także brak stosownej dokumentacji (w tym planów naziemnej i podziemnej infrastruktury), nieustalenie szerokości i długości działki o nr ewid. 52, co miało wpływ na jej lokalizację, jak również celowe ujęcie bloków na zdjęciach z nieodpowiedniej strony. W skardze wskazano ponadto na niezgodność inwestycji z uzasadnieniem decyzji z dnia 14.10.1974r., która dotyczyła budowy osiedla "A". Tymczasem przedmiotowe budynki postawiono przy ul. P. E. S. zwróciła także uwagę na brak podpisów pod stosowną dokumentacją oraz na okoliczność, iż zagospodarowanie wokół budynków to klomb ze sterty kamieni i dziko rosnących stokrotek, sadzonki żywopłotu oraz świeżo zasadzone drzewko.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...].

Na wstępie rozważań prawnych należy wskazać, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261 poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., poprzedni właściciel lub jego następca prawny może żądać zwrotu nieruchomości wywłaszczonej lub jej części, jeśli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei jak wynika z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Podkreślenia wymaga, iż przywołana regulacja w sposób wyczerpujący wymienia przypadki, gdy możliwe jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości. Niedopuszczalne jest zatem wydanie decyzji o przedmiotowej treści jedynie z uwagi na to, iż powstałe bloki mieszkalne oraz ogrodzenie – według twierdzeń skarżącej – mają być samowolą budowlaną.

Mając na uwadze dyspozycję ostatniego z cyt. przepisów stwierdzić trzeba, iż istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Odnosząc się z kolei do określonych w pkt 1 i 2 terminów 7 i 10 lat wskazać należy, iż stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Natomiast użycie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Przywołany przepis należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już w/w terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie – o odmowie zwrotu.

Sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia 14.10.1974r. o wywłaszczeniu na rzecz Państwa działki nr 52 na potrzeby Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich z przeznaczeniem na cele związane z realizacją narodowych planów gospodarczych – budowę budynków mieszkalnych nr 12 i 13 osiedla "A." (K-I-6) – w trybie art. 2, 3, 8, 21, 22 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. nr 10, poz. 64). Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowej decyzji została ona wydana w oparciu o decyzję Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 19.03.1972r., zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego przewidzianego do realizacji w S. w rejonie ul. A.

Przejęta działka nr 52 stanowi aktualnie części działek o nr 82/1, 82/2, 82/4, 82/5 i 82/6, których zwrotu domaga się skarżąca.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, iż organy obu instancji trafnie uznały fakt zrealizowania w ustawowym terminie celu wywłaszczenia na spornej nieruchomości, orzekając w konsekwencji o odmowie jej zwrotu E. S. – spadkobiercy byłego właściciela – K. C.

Nie ma przy tym znaczenia brak odnalezienia przez Starostę

szczegółowego planu realizacyjnego zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego w rejonie ul. A. w S., o jakim mowa w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej z dnia 14.10.1974r. Organ I instancji – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. – podjął bowiem wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Nie budzi przy tym wątpliwości, wbrew zarzutom skarżącej, prawidłowość i kompletność przeprowadzonych w sprawie dowodów.

W szczególności wskazać należy, iż Starosta występował do P. Oddział w L. (K-I-78), Wydziału Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta (K-I-82) oraz Archiwum Państwowego (K-I-85) o przesłanie dokumentów dotyczących przedmiotowej inwestycji, w tym m. in. planu realizacyjnego. Działania te, wobec braku żądanych materiałów, nie przyniosły jednakże rezultatu (K-I-80, K-I-84, K-I-87). Z tego też względu organ I instancji – w celu ustalenia przybliżonej daty oddania do użytku budynków powstałych na spornej nieruchomości – pismem z dnia 25.09.2008r. (K-I-88) zwrócił się do Urzędu Miasta w o udzielenie informacji, od kiedy osoby mieszkające pod adresem przy ul. P. i ul. A. są tam zameldowane. Jak wynika z odpowiedzi, osoby, które najdłużej mieszkają w w/w budynkach wielorodzinnych, dokonywały czynności zameldowania w 1976r. (K-I-90). Okoliczność tą potwierdza także pismo PKP z dnia 27.10.2008r. (K-I-80), z którego wynika, iż budynki mieszkalne położone przy ul. P. i A. były zasiedlane od czerwca 1976r. i z takimi datami zawarto pierwsze umowy najmu.

W świetle powyższych ustaleń nie budzi wątpliwości Sądu, iż budynki mieszkalne, o jakich mowa w decyzji wywłaszczeniowej z dnia 14.10.1974r., zostały oddane do użytku w 1976r. Tym samym cel wywłaszczenia oraz prace związane z jego realizacją zostały zrealizowane przed upływem terminów, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Mając na uwadze konieczność ustalenia, czy orzeczony cel wywłaszczenia został zrealizowany w całości na przedmiotowej nieruchomości organ I instancji przeprowadził w dniu 04.11.2008r. oględziny (K-I-131). Jednocześnie, oznaczając granice wywłaszczonej działki oparto się na kopii mapy ewidencyjnej nr 94/403/64 (K-I-18), będącej podstawą do wkreślenia przedmiotu wywłaszczenia w aktualną mapę zasadniczą, oraz rejestru gruntów wpisanego do ewidencji w składnicy geodezyjnej w z dniu 30.03.1967r. za nr 224/I/636/67 (K-I-19). Niezasadny jest więc zarzut skargi o niewłaściwym oznaczeniu przedmiotowej nieruchomości. Starosta zbadał także obecny stan prawny nieruchomości poprzez kwerendę w księgach wieczystych (K-I-22).

W rezultacie ustalono, iż północna część wywłaszczonej działki numer 52 znajduje się w granicach działek o obecnych numerach ewidencyjnych 82/1 i 82/5, będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w użytkowaniu wieczystym P. oraz właścicieli wykupionych na własność od P. lokali mieszkalnych, znajdujących się w położonym tam wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul. A. Na nieruchomości tej usytuowane są podziemne urządzenia obsługujące bloki położone w obrębie ulic P. i A.– kanalizacja sanitarna, kanalizacja deszczowa, wodociąg, kanały centralnego ogrzewania, kabel elektroenergetyczny NN i WN oraz przewody sieci telefonicznej. Z kolei środkowa część wywłaszczonej działki znajduje się w granicach obecnych działek nr 82/2 i 82/4, ogrodzonych metalowymi przęsłami na betonowych słupkach. Działki te są własnością Skarbu Państwa, pozostając równocześnie w użytkowaniu wieczystym P. oraz właścicieli wykupionych na własność od P. lokali mieszkalnych, znajdujących się w położonym tam wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul. P. Na przedmiotowej nieruchomości również usytuowane są w/w podziemne urządzenia obsługujące wspomniane budynki, położone w obrębie ulic P. i A. Natomiast południowa część wywłaszczonej działki nr 52 znajduje się w granicach obecnej działki nr 82/6, będącej własnością Skarbu Państwa, stanowiącą część drogi publicznej ulicy P., która jest drogą powiatową. Znajduje się tam chodnik z płyt betonowych i trawnik. Działka ta powstała w wyniku podziału działki 82/2, oddanej w użytkowanie wieczyste P. decyzją Wojewody z dnia 20.05.2002r. Decyzja ta w odniesieniu do działki numer 82/6 nie została jednakże ujawniona w księdze wieczystej.

Tym samym, wbrew zarzutom skargi, szczegółowo wyjaśniono na jakie cele zostały wykorzystane przedmiotowe działki oraz ich aktualny stan prawny. Stan obecnego zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości odzwierciedla także zawarta w aktach administracyjnych mapa (K-I-25).

Ustosunkowując się do kwestii zrealizowania celu wywłaszczenia określonego w decyzji z dnia 14.10.1974r., Sąd podzielił argumentację organów administracji, iż przy ocenie spełnienia celu publicznego – budowy dwóch budynków mieszkalnych w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego w rejonie ul. A. w S. – należy uwzględnić nie tylko budowę mieszkalnych budynków wielorodzinnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tych budynków, takich jak: linia telefoniczna, wodociągi, rury grzewcze, kabel elektryczny, kanały deszczowe, instalacja sanitarna, ogrodzenie, zieleń osiedlowa. Dom mieszkalny nie może bowiem pełnić swojej funkcji w oderwaniu od wspomnianych urządzeń i infrastruktury, które służą przecież jego mieszkańcom. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 20.01.1999r., sygn. akt IV SA 2033/96, LEX nr 47337, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.12.2007r., III SA/Po 648/07, LEX nr 365373).

Jednocześnie podkreślić trzeba, iż zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości zostało szczegółowo i w sposób niebudzący wątpliwości udokumentowane na podstawie bezpośrednich oględzin, w trakcie których wykonano także odpowiednie zdjęcia. Jako niezasadne należy ocenić złożone w tym zakresie zarzuty skargi dotyczące materiału fotograficznego, stanu klombu oraz niedawnego posadzenia sadzonek, jak również braku przedłożenia planów infrastruktury podziemnej. Możliwa jest bowiem, zdaniem Sądu, ocena przebiegu podziemnych linii przesyłowych na podstawie widocznych na zewnątrz urządzeń (np. studzienki kanalizacyjne, elektryczne, telekomunikacyjne, hydranty), punktów docelowych oraz infrastruktury budynków. Ponadto, skoro przestrzeń dookoła bloków mieszkalnych pozostała niezabudowana, musiało się to wiązać z zarezerwowaniem jej dla roślinności, stanowiącej – niezależnie od stanu – zieleń osiedlową.

Podnieść także trzeba, iż kolejną przesłanką negatywną zwrotu przedmiotowej nieruchomości w części, którym obecnie odpowiadają działki o nr 82/1, 82/2, 82/4, 82/5 stanowi fakt, iż decyzją z dnia 20.05.2002r. Wojewoda stwierdził nabycie nieodpłatnie z mocy prawa z dniem 05.12.1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w S. przy ul. A. i ul. P. oznaczonej m.in. jako działki nr nr 82/1, 82/2 i 82/3. Dodać należy, iż w wyniku podziału działki nr 82/3 o pow. 0,2187 ha powstały działki nr nr 82/4 o pow. 0,0907 ha, 82/5 o pow. 0,1137 ha i 82/6 o pow. 0,0143 ha. Opisane powyżej prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księgach wieczystych wszystkich w/w działek – za wyjątkiem działki nr 82/6. W tym miejscu podkreślić należy, iż istnienie w momencie wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości prawa użytkowania wieczystego, ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, pozbawiającego Skarb Państwa faktycznego władania daną działką, uniemożliwia skuteczną realizację roszczenia określonego w art. 136 ust. 3 u.g.n. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27.07.2006r., sygn. akt I SA/Wa 867/06, LEX nr 258345). Pogląd tego rodzaju jest zgodny z generalną zasadą, iż o zwrocie danej nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu można orzec wyłącznie wtedy, gdy Skarb Państwa lub gmina władają daną nieruchomością (uchwała SN z dnia 22.12.1993r., sygn. akt III AZP 24/93, PUG 1994, nr 7-8, s. 31). Rozporządzenie wywłaszczoną nieruchomością w drodze czynności prawnej (poprzez m.in. ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego, zbliżonego w swym charakterze do prawa własności i chronionego rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych) stwarza bowiem przeszkodę w zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi.

Odnosząc się natomiast do południowej części wywłaszczonej nieruchomości, która obecnie znajduje się w granicach działki nr 82/6, stanowiącej własność Skarbu Państwa, podnieść należy, iż stanowi ona część drogi publicznej (w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych, Dz. U. z 2000r. nr 71, poz. 838 ze zm.) ulicy P., będącej drogą powiatową, zagospodarowaną jako chodnik i trawnik. W związku z tym, niezależnie od spełnienia przesłanki z art. 137 ust. 1 u.g.n., niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie tej nieruchomości (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 29.05.2003r., II SA/Gd 1206/01, ONSA 2004/2/72).

Ustosunkowując się do zarzutu E. S. o braku spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki interesu publicznego – z uwagi na wykupienie na własność części mieszkań przez ich dotychczasowych lokatorów – argument ten należy uznać za niezasadny. Wspomniane czynności w żadnym wypadku nie kłócą się bowiem z celem wywłaszczenia, określonym w decyzji z dnia 14.10.1974r. tj. budową budynków mieszkalnych nr 12 i 13 osiedla "A", są natomiast wyrazem ustawowych uprawnień, jakie przysługują podmiotowi władającemu tymi obiektami.

Z kolei podnoszone w odwołaniu argumenty o braku zawiadomienia poprzednich właścicieli, bądź ich spadkobierców w trybie art. 136 ust. 2 u.g.n. – przed przekazaniem wywłaszczonej działki w użytkowanie wieczyste P. oraz współwłaścicielom wykupionych na własność mieszkań – organ II instancji zasadnie ocenił jako wykraczające poza ramy niniejszego postępowania. W przypadku ustanowienia użytkowania wieczystego z mocy prawa – jakie miało miejsce w niniejszej sprawie (decyzja Wojewody z dnia 20.05.2002r.) – postępowanie o zwrot obciążonej tym prawem nieruchomości, w tym badanie przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia może się bowiem toczyć dopiero po ewentualnym rozwiązaniu użytkowania wieczystego przez sąd powszechny na drodze cywilnoprawnej. Natomiast badanie skuteczności nabycia prawa użytkowania wieczystego nie leży w zakresie kompetencji organów administracji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25.08.2005r., I OSK 4/05, LEX nr 188300).

Brak jest zarazem podstaw do uwzględnienia zarzutu E. S. o niezgodności zrealizowanej inwestycji z uzasadnieniem decyzji wywłaszczeniowej wyłącznie z powodu użytej tam nazwy osiedla "A.", zwłaszcza iż obydwa budynki mieszkalne, określone w przedmiotowej decyzji i zlokalizowane częściowo na dawnej działce o nr 52, postawiono pomiędzy ul. P. a ul. A.

Wskazania ponadto wymaga, iż zakwestionowana decyzja nie dotyczy kwestii odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, tak więc Sąd nie mógł odnieść się do sformułowanego w tym względzie żądania skarżącej. Zagadnienie to wykracza bowiem poza granice niniejszej sprawy (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

O kosztach udzielonej pomocy prawnej uwzględniając charakter oraz obszerność sprawy jak również nakład pracy Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie § 2 ust. 3, § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy p.p.s.a.