Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2839/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.), Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Agnieszka Lewandowska, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i K. S., R. D., E. G., J. i J. A., S. i I. W., I. P. i H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2002 r., sygn. akt [...] w przedmiocie podziału nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2001 r. nr [...] - na wniosek D. i M. K. - Prezydent Miasta uzgodnił przedłożony mu wstępny projekt podziału działki nr [...] położonej przy ulicy [...] w S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że działka nr [...] stanowi własność D. i M. K. i położona jest na terenie, dla którego obowiązujący miejscowy plan ustala, że główną funkcją obszaru będzie funkcja usługowa o zasięgu ponad lokalnym i lokalnym a funkcją uzupełniającą pozostanie mieszkalnictwo. Wnioskowana nieruchomość leży w strefie "A" pełnej ochrony historycznej i stanowi część działki znajdującej się w granicach historycznego podziału. Planowany podział nie spowoduje skutków przestrzennych na w/w terenie, a zamiarem inwestora jest jedynie uregulowanie problemu dostępu do działki nr [...]. Nadto, wydzielone działki. posiadają dostęp do drogi publicznej, tj. do ulicy [...].

W zażaleniu na powyższe postanowienie współwłaściciele działki [...] w S. przy ulicy [...] – K. i J. S., R. D., , J. i J. A., E. G., I. i S. W., I. i S. P. oraz H. L. - zarzucili organowi pierwszej instancji podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z poważnym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu żalący podnieśli, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił i nie zastosował się do wytycznych zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 1999 r. oraz pominął i nie uwzględnił ustaleń zawartych w swojej pierwszej negatywnej decyzji wydanej w sprawie. Jak wskazali odwołujący, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 27 października 1999 r. nr [...] przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, czego jednak organ ten nie uczynił. Zdaniem żalących, D. i M. K., składając drugi wniosek w przedmiocie zgodności podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dążą do pominięcia kompetencji prawnych właściwych organów. Zniesienie współwłasności leży bowiem w gestii sądów powszechnych. W zaskarżonym postanowieniu zlekceważone zostały ustalenia pierwszej decyzji wydanej w tej sprawie przez Urząd Miasta w dniu 15 marca 1999 r. nr [...], stwierdzającej niepodzielność działki [...] ze względu na pełną ochronę historycznych kształtów działek w tej strefie zabudowy. Zdaniem żalących zatem, nie jest zgodne z prawdą twierdzenie organu, iż podział nie spowoduje skutków przestrzennych. Nadto, podnoszą oni, iż prawdziwy zamiar wnioskodawców zawarty został we wniosku o ustalenie warunków zabudowy i podział nieruchomości. Żalący przypomnieli, iż decyzją z dnia 24 września 1975 r. nr [...] zatwierdzono ogólny plan zagospodarowania działki wraz z koncepcją architektoniczna budynku. W nowym planie, na który powołuje się organ pierwszej instancji w toku niniejszego postępowania, nie zaszły żadne zmiany przestrzenne. Zdaniem odwołujących, nie można dokonać kolejnego podziału części działki [...], która powstała w wyniku poważnego naruszenia prawa, co twierdził organ w decyzji z dnia 1 lutego 2000 r. Dodatkowo, zaskarżone postanowienie, zdaniem odwołujących, narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż działka gruntu o numerze [...] nie stanowi działki gruntowej w rozumieniu art. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani też nie stanowi działki budowlanej. Rzeczywisty stan działki został określony w piśmie Prezydenta Miasta z dnia 20 listopada 1998 r. nr [...], w którym teren ten określono jako "teren zajęty pod budynek mieszkalny, podwórza, dojazdy, budynek gospodarczy o , ogródki przydomowe". Odwołujący podkreślili, iż w wyniku bezkrytycznego podziału mieszkańcy budynku pozbawieni zostali śmietnika. Nadto, odwołujący zarzucili naruszenie innych przepisów prawnych, przez ograniczenie ich prawa do swobodnego korzystania z działki nr [...], które to prawa jednoznacznie wynikają z § 10 aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 1996 r. Na koniec żalący podnieśli także naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie dostarczenie im odpisu wniosku, projektu podziału, ani planu podziału zaproponowanego przez Urząd Miasta.

W postanowieniu z dnia 7 października 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść przepisów art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543, ze zm.). Powołał się także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż opiniowanie zgodności proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego jest częścią postępowania działowego. Oznacza to, że podmiot zainteresowany nie może "poprzestać" na uzyskaniu jedynie opinii o zgodności podziału z planem. Opinia jest bowiem częścią postępowania działowego i jej pozytywna treść stanowi podstawę do opracowania projektu podziału nieruchomości. Dalej organ podał, że wstępny projekt podziału w/w nieruchomości, stanowiący załącznik do zaskarżonego postanowienia, jest zgodny z obowiązującym miejscowym planem, gdyż obszar, na którym leży działka przewiduje jako główną funkcję usługi o zasięgu lokalnym i ponad lokalnym oraz jako funkcję uzupełniającą - mieszkalnictwo, a także każda z wydzielonych działek ma dostęp do drogi publicznej. W tej sytuacji organ pierwszej instancji obowiązany był zaopiniować pozytywnie zgodność proponowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy podkreślił, iż równolegle toczy się postępowanie sądowo administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - aktu administracyjnego Geodety Miejskiego w S. z dnia 23 grudnia 1977 r. o podziale działki nr [...] w S. przy ulicy [...] na działki nr [...]. W niniejszej sprawie w przedmiocie opinii o zgodności z planem organy administracji nie mogły zawiesić postępowania, będącego częścią postępowania o podziale nieruchomości, gdyż art. 106 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Jednakże, przed wydaniem decyzji o podziale, po zakończeniu postępowania dotyczącego opinii o zgodności podziału z planem i do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności podziału działki nr [...], postępowanie podziało winno zostać zawieszone. Istniejący bowiem między tymi postępowaniami związek przyczynowo skutkowy jest bezsporny, bo rozstrzygnięcie o nieważności poprzedniego podziału wpływa bezpośrednio na podział późniejszy. .

W skardze na powyższe postanowienie właściciele lokali w budynku położonym na działce [...] przy ulicy [...] w S. i jednocześnie współwłaściciele działki [...] w S. – J. i K. S., R. D., E. G., J. i J. A., S. i I. W., I. P. i H. L. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jako podjętego niezgodnie z przepisami prawa i utrwalającego funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji podjętych z naruszeniem prawa. Skarżący przytoczyli argumenty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Nadto podnieśli, iż nieprawdziwe jest twierdzenie organów administracji, że projekt podziału nie zmienia historycznego układu przestrzeni. Skarżący przytoczyli decyzję z dnia 15 marca 1999 r. nr [...], mocą której odmówiono dokonania podziału działki [...] z uwagi na fakt, iż podział ten doprowadziłby do zniszczenia historycznej strefy "A", na której leży niniejsza działka. Zarówno w dacie wydania tejże decyzji jak i wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywał ten sam plan zagospodarowania przestrzennego miasta Sopotu. Dodatkowo skarżący podnieśli, iż nie jest prawdą twierdzenie, że inwestorom chodzi wyłącznie o uregulowanie dostępu do działki [...], gdyż dostęp taki inwestorzy posiadają od samego początku. Dodatkowo, skarżący podali, iż wydzielone działki, których bliżej nie określono, wbrew twierdzeniom organów administracji, nie posiadają dostępu do drogi publicznej. Skarżący zarzucili także, że stosując art. 93 pkt 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ pominął pkt 2 tegoż przepisu. Nie ustosunkował się także do art. 4 pkt 3 i 3a tejże ustawy, odnoszącego się generalnie do działek budowlanych, jaką jest przecież działka nr [...] od roku 1974 oraz art. 95 pkt 7 tejże ustawy. Zdaniem skarżących, grunt działek [...] stanowi nadal jedną całość. Podział dokonany w grudniu 1977 r. był od początku bezprawny, co wynika z decyzji stosownych organów, zapadłych w 2002 r. Skarżący zarzucili, iż wskutek podziału ograniczone zostaną ich prawa do korzystanie z gruntu okalającego ich budynek, stanowiącego jedyną drogę dojścia do tegoż budynku. Wskazali, że w oparciu o przepisy ustawy o jednostkach badawczo - rozwojowych uwłaszczony został grunt wokół ich budynku i oddany w użytkowanie wieczyste Instytutowi Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa Oddział. Skarżący na mocy tych przepisów uzyskali natomiast ustawowe prawo do korzystania z przechodu i przejazdu po tym gruncie (działka [...]). Ich prawa - osób trzecich - wywodzą się, jak wskazali, z praw jakie uzyskali na podstawie decyzji o przydziale i umów najmu mieszkań w budynku Skarbu Państwa położonym również na działce Skarbu Państwa. Budynek łącznie z otoczeniem stanowił jedną działkę budowlaną, działka zaś wokół budynku stanowi drogę wewnętrzną, schody i śmietnik. Nie ma zatem wątpliwości, zdaniem skarżących, że z tej działki powinni móc korzystać w zakresie przechodu i przejazdu w dotychczasowym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć dodatkowo na uwadze, iż:

Aktem administracyjnym z dnia 23 grudnia 1977 r. Geodeta Miejski Urzędu Miejskiego wydzielił z działki nr [...] położonej w S. przy ulicy [...] dwie działki o numerach [...].

Decyzją z dnia 15 marca 1999 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu podziału nieruchomości przy ulicy [...] w S., uznając że proponowany podział jest niezgodny z historycznym kształtem działki przy ulicy [...], a tym samym - z miejscowy planem zagospodarowania przestrzennego miasta S. Decyzją z dnia 27 października 1999 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy zarzucił, iż organ pierwszej instancji zaniechał poczynienia ustaleń w kwestii inwestycji, dla której inwestorzy wnieśli o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Zdaniem organu odwoławczego, można wnosić, iż zamiarem stron nie była objęta konkretna inwestycja, a jedynie chęć zniesienia współwłasności. W takim przypadku jednak, podziału nieruchomości dokonuje się w postępowaniu sądowym, a nie administracyjnym.

Z kolei, decyzją z dnia 1 lutego 2000 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił uchylenia w/w aktu administracyjnego Geodety Miejskiego w S. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności tegoż aktu. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzeczenie organu pierwszej instancji zostało uchylone a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W decyzji z dnia 21 maja 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - aktu administracyjnego z dnia 23 grudnia 1977 r. Geodety Miejskiego - stwierdziło nieważność tejże decyzji. Decyzja ta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Kolegium, w decyzji z dnia 17 lipca 2002 r. nr 2004/02 utrzymana została w mocy. Na skutek skargi D. i M. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 24 sierpnia 2005 r. o sygn. II SA/Gd 2077/02 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2002 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tegoż samego organu z dnia 21 maja 2002 r. nr [...]. Orzeczenie to w dacie orzekania w niniejszej sprawie nie jest jeszcze prawomocne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył. co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z póżn. Zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art.28 kpa w związku przepisem art. 97ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz.543 z późń. zm./.

Zagadnienie w sprawie sprowadzało się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy współwłaściciele działki nr [...] przylegającej do działki, której projekt podziału dotyczy / działka nr [...] są stroną postępowania administracyjnego w sprawie podziału w rozumieniu art. 28 kpa.

Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc, aby mieć przymiot strony , należy wykazać swój interes prawny w danym postępowaniu Interes ten musi mieć charakter prawny, a nie faktyczny, to znaczy musi on wynikać z przepisów prawa materialnego.

Zatem cechą podstawową interesu prawnego jest to, że znajduje on podstawę w przepisach prawa materialnego

Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, jak to już wyżej ustalono, jest uzgodnienie wstępnego projektu podziału działki nr [...] położonej w S. przy ulicy [...].Postępowanie zostało wszczęte na wniosek D. i J. K..

Materialnoprawną podstawą prawną rozstrzygnięcia wniosku stanowił przepis art. 93 ust. 4 i 5 w związku z przepisem art. 97 ust. 1 w/wym. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 97 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Natomiast zgodnie z przepisem art. 93 ust 4 ustawy zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi, z zastrzeżeniem art. 94 i 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta Opinię , o której mowa w ustępie 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Wniosek o podział nieruchomości musi pochodzić od podmiotu, który ma w tym interes prawny. Prawo do wystąpienia z wnioskiem przysługuje tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości podlegających podziałowi.

Interesu prawnego nie mają właściciele nieruchomości sąsiednich. Zatem w niniejszej sprawie interesu prawnego nie mieli współwłaściciele działki sąsiedniej nr [...].

W konsekwencji uznać należy, że właściciele nieruchomości nr [...] przyległej do nieruchomości nr [...] , której dotyczy postępowanie w sprawie opinii o zgodności projektu podziału nie są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Osoby takie nie są również uprawnione do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

W postępowaniu o podział nieruchomości nie przesądza się bowiem o przeznaczeniu nowo wydzielonych działek, o sposobie ich zagospodarowania, ani o dalszym ich łączeniu z innymi nieruchomościami.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że skarżący zgłosili zarzuty w niniejszej sprawie, że proponowany podział działki [...] narusza ich prawa ponieważ ogranicza pozbawia ich prawa do korzystania ze składu opału i ogranicza prawa do swobodnego korzystania z całej działki. Również w sprawie o sygn. akt II SA/Gd [...] podnosili, że nabyli prawa do części powierzchni nieruchomości nr [...], która to część obejmuje pomieszczenie na węgiel znajdujące się pod ziemią, wcześniej niż D. i M. K.. Sąd ustalił, że z treści aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 1996r. będącego umową sprzedaży na rzecz D. K. i M. K. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o obszarze 799 m.2 wynika , że wraz z prawem wieczystego użytkowania tej działki sprzedano pomieszczenie na węgiel stanowiące odrębną nieruchomość. Co do tej właśnie nieruchomości skarżący podnosili, że już wcześniej na ich rzecz została ona sprzedana. W sprawie tej toczy się odrębne postępowanie przed sądem powszechnym. W projekcie podziału nieruchomości działki nr [...] ta część została oznaczona jako istniejąca budowla podziemna na terenie nieruchomości podlegającej podziałowi. Spór dotyczący części nieruchomości podlegającej podziałowi czyli w niniejszej sprawie części obejmującej skład na węgiel i ustalenie, że skarżący nabyli skutecznie tę część nieruchomości powoduje, że roszczenia z tego tytułu są zaspokajane poza warunkami podziału zgodnie z art.95 ust4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy lub z odrębnych ustaw. Pozostałe zarzuty – obawy mieszkańców co do wstępnego projektu podziału na obecnym etapie postępowania nie są przedmiotem postępowania administracyjnego z jednej strony z tej przyczyny, że skarżący w świetle przywołanego art.28 kpa nie są stronami postępowania o podział, a drugiej strony jak to już wyżej wskazano projekt podziału nie przesądza o przeznaczeniu działek podlegających podziałowi, czy też o tym jak będą one zagospodarowane. W postępowaniu o podział nieruchomości w tym trybie nie rozstrzyga się kwestii przeznaczenia nowo wydzielonych działek. Podkreślić wręcz należy, że kwestia późniejszego przeznaczenia podlegających podziałowi nieruchomości nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia wskazać należy, że w sytuacji gdy odwołanie od decyzji organu administracji w pierwszej instancji składa podmiot, który nie jest stroną organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia wskazać należy, że w sytuacji gdy odwołanie od decyzji organu administracji w pierwszej instancji składa podmiot, który nie jest stroną organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania.

W okolicznościach niniejszej sprawy odwołanie złożyły osoby, które wobec braku interesu prawnego nie są stronami niniejszego postępowania. Z tej przyczyny organ II instancji umarza postępowanie / art.138 § l pkt 3 kpa/.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie /art.145 § l punkt l lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Przy ponownym rozpoznaniu odwołania organ administracji winien uwzględnić, że odwołanie to od postanowienia organu pierwszej instancji złożyły osoby, które nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, a więc nie będące stronami postępowania administracyjnego o podział nieruchomości.