Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1157/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz [...] kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela – Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 listopada 2016 r. wystawionego wobec zobowiązanego C. Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Spółki, na podstawie tytułu wykonawczego z 16 listopada 2016r. r. nr [...] wystawionego przez wierzyciela Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości obejmującego zaległość z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na finansowanie programów finansowych z udziałem środków europejskich w kwocie należności głównej 146.340 zł plus należne odsetki. Zawiadomieniem z 8 lutego 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. [...] S.A.. Z informacji banku wynikało, że zajęcie było skuteczne jakkolwiek na rachunku brak było środków, ponadto doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej spółce jako przesyłkę awizowaną 27 lutego 2017 r.

W ramach poszukiwania innych składników majątkowych spółki organ zwrócił się o informację do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, czy posiada ona zarejestrowane pojazdy jak również do ZUS o podanie z jakiego rachunku opłaca ona składki. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że spółka nie posiada żadnych pojazdów jak również nie jest płatnikiem składek. Nadto organ ustalił, że spółka nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel i współwłaściciel nieruchomości.

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. umorzył na podstawie art. 59 § 2 upea., postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce na podstawie tytułu wykonawczego z 16 listopada 2016 r.

Zawiadomieniem z 30 listopada 2017 r. Naczelnik US, poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 10.870,70 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.

Pismem z 5 marca 2018 r. PARP złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Naczelnik US obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie10.870,70 zł. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, że w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 23.229,52 zł i wynoszą one odpowiednio:

- opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z 16 listopada 2016 r. - art. 64 § 6 upea (tj. 1% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1.40 zł), która wyniosła 1.801.10 zł;

- koszty egzekucyjne za zajęcie rachunku bankowego dokonane na podstawie tytułu wykonawczego - art. 64 § 1 pkt 4 upea (tj. 5 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł), które wyniosły 9.069.60 zł.

Następnie organ egzekucyjny, po przytoczeniu stosownych przepisów prawa, normujących kwestie związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, stwierdził, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie niniejszego tytułu wykonawczego, w sprawie tej wystąpiła przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 upea.

Od postanowienia wierzyciel złożył zażalenie wskazując, iż brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea, albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Wierzyciel podniósł, że organ zacytował jedynie przepisy prawa bez wyjaśnienia we właściwy sposób zgodny z treścią art. 107 § 3 kpa swojego stanowiska. W opinii wierzyciela, zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku a nie sam rachunek bankowy dlatego brak jest podstaw do naliczania opłat egzekucyjnych za taką czynność. Skoro więc ustawodawca w przepisach ustawy egzekucyjnej w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 w/w ustawy jest istnienie wierzytelności. Swoje stanowisko wierzyciel potwierdził przytaczając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 listopada października 2014 r., sygn. akt I SA/Po 634/14 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2017 r. II FSK 693/15. Wobec powyższego wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponadto wierzyciel zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie naruszając zasadę odpowiedzialnej egzekucji oraz zasadę niezbędności i celowości egzekucji naruszając treść art. 7 § 2 i art. 29 § 2 pkt 2 upea, co w konsekwencji doprowadziło do obciążenia go kosztami postępowania egzekucyjnego, mimo, że we wniosku o wszczęcie egzekucji zwracał uwagę organu na treść art. 29 § 2 ustawy. Zarzucił ponadto, że dokonując rozstrzygnięcia o kosztach postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie wziął pod rozwagę stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea w zakresie w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej.

Postanowieniem z [...] maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 upea, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 upea, została ustanowiona generalna zasada, że opłaty,| o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 u.p.e.a.).

Organ podkreślił, że postanowieniem z [...] listopada 2017 r., Naczelnik US, na podstawie art. 59 § 2 upea umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki.

Zauważył, że w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne w kwocie 10.870,70 zł. Na powyższą kwotę, składają się opłaty związane z opłatą manipulacyjną i opłata za czynność zajęcia w [...] S.A.

Tym samym z uwagi na umorzone postępowanie egzekucyjne, brak było podstaw prawnych do dochodzenia od zobowiązanego przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, w związku z powyższym, w myśl art. 64 c § 4 upea, koszty egzekucyjne powinien ponieść wierzyciel.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 upea poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego, pomimo, że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 80 § 2 upea, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Dla skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma zatem znaczenia, że w chwili dokonania zajęcia, na rachunku bankowym zobowiązanego nie było środków niezbędnych do realizacji zajęcia. Organ odwołał się w tym zakresie do stanowiska wyrażonego przez NSA w wyroku z 11 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 578/12.

W zakresie zarzutu, że organ egzekucyjny nie tylko nie doprowadził do spełnienia przez zobowiązanego obowiązku, ale także prowadził postępowanie egzekucyjne w sposób przewlekły, jak również nie skorzystał z możliwości nieprzystąpienia do egzekucji z uwagi na prawdopodobieństwo braku uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne Dyrektor wskazał, że formuła jaką posługuje się art. 64c § 7 upea dotycząca wydawania postanowienia "w sprawie kosztów egzekucyjnych" może obejmować zarówno rozstrzygnięcia określające wysokość tych kosztów, jak i zasady ich ponoszenia".

W tej sytuacji zdaniem organu brak jest podstaw do rozstrzygania o prawidłowości czy też celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w związku z czym podnoszony przez stronę zarzut związany z naruszeniem treści art. 29 § 2 pkt upea organ II instancji uznał za niezasadny.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących braku zastosowania wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z konstytucją RP m.in. art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, Dyrektor zauważył, że zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego ujęcie niekonstytucyjności oznacza, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego, w którym Trybunał stwierdził konieczność podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych. W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, iż w rzeczonym wyroku nie sprecyzowano rzędu wielkości jakiego miałoby dotyczyć ograniczenie kosztów egzekucyjnych czy też opłaty manipulacyjnej, przyjąć należy, iż do czasu uchwalenia przez ustawodawcę zmian w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie wskazanym przez powyższe orzeczenie, należy stosować zakwestionowane przepisy w kształcie obecnym.

Od przedmiotowego postanowienia wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego oraz zarzucił naruszenie:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a) art. art. 64 § 1 i § 6 upea. w zw. z art. 64c § 1 pkt 4 upea poprzez:

- przyjęcie przez organ odwoławczy, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie skarżącej opłatami egzekucyjnymi i opłatą manipulacyjną w maksymalnej wysokości jest prawidłowe, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 upea w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat;

- stwierdzenie, że organ I instancji obciążając skarżącą kosztami egzekucyjnymi, działa w granicach prawa, w sytuacji, gdy wysokość i zasady pobierania opłat powinny być przez organ tak ukształtowane i nakładane, aby zapewnić finansowanie organu egzekucyjnego a jednocześnie zapewnić racjonalną zależność między wysokością opłat egzekucyjnych a czynnościami organów egzekucyjnych, za podjęcie których opłaty zostały naliczone;

b) art. 64 § 1 pkt 4 upea w zw. z art. 80 upea poprzez:

- jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy upea przewidują opłatę egzekucyjną za samo zajęcie rachunku bankowego, podczas gdy zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 upea do naliczenia opłaty egzekucyjnej zachodzi wyłącznie w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych;

- uznanie, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwila doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym również w przypadku, gdy nie zostały wpłacone na ten rachunek żadne kwoty po dokonaniu przedmiotowego zajęcia.

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.:

a. art. 7, 7a, 8, i 77 § 1 art. 124 § 2 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nie uwzględnienie skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 roku, (SK 31/14).,

b) art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 64c § 7 upea poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i nieuprawnione przyjęcie przez organ, że naruszenie zasady odpowiedzialnego wszczynania i prowadzenia egzekucji wyrażonej w art. 29 § 2 pkt 2 upea, nie jest w żaden sposób związane z rozstrzygnięciem dotyczącym ustalenia wysokości kosztów bezskutecznej egzekucji i zasad ich ponoszenia, w sytuacji, gdy postanowienie "w sprawie kosztów egzekucyjnych" powinno wyjaśniać, czy w świetle ogólnych wszczęcie postępowania nie było nacechowane jedynie chęcią uzyskania opłat egzekucyjnych;

c) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 64c § 7 upea w zw. z art. 18 upea poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów i jest wewnętrznie niespójne w kontekście jego weryfikacji w szczególności przez brak odniesienia się do zasadności ustalenia procentowej wysokości opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej przy jednoczesnym nie uwzględnieniu wysokości przywołanych opłat od takich czynników jak: efektywność i skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczególnych czynności, czy nakład pracy organu egzekucyjnego a w konsekwencji obciążenie skarżącej maksymalną wysokością kosztów bezskutecznej egzekucji;

d) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa, art. 80, kpa, 107 § 3 kpa w zw. z art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 18 upea;.

e) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 upea poprzez utrzymanie w mocy postanowienia w sytuacji, gdy ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego miało miejsce, gdy nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków, co oznacza, że organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej zobowiązanemu wobec banku nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów w wysokości 10.870,70 zł, którymi został obciążony wierzyciel, w szczególności, gdy opłata procentowa egzekwowanej należności nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach, a obciążenie wierzyciela obowiązkiem poniesienia tych kosztów jest sprzeczne z podstawowym celem egzekucji i stanowi w stosunku do wierzyciela funkcję represyjną, co znajduje odzwierciedlenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt 31/14, stwierdzającym niezgodność tego przepisu z Konstytucja w zakresie, w jakim nie określa on maksymalnej wysokości tych opłat.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumenty dowodzące w jej ocenie słuszności przedstawionych naruszeń prawa ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia dla sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skargę należało uwzględnić.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko C. sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.

W ocenie Sądu stanowisko organu zajęte w wydanym postanowieniu, nie jest prawidłowe.

Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego syg. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzone czynności egzekucyjne tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej, na którym nie było środków, nie pozwalało na skuteczne ich wyegzekwowanie.

Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć wierzyciela powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne.

Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez :WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I Sa/Gl 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżąca, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów upea., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej .

Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 upea organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych- 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Natomiast § 9 pkt 2 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze upea organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 upea zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 upea zdaniem Sądu użycie określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazuje, że ustawodawca, nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Zgodnie natomiast z art. 64 § 6 upea organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Tym niemniej Sąd podziela stanowisko skarżącej co do tego, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 upea opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 upea jak również art. 64 § 6 upea Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. "Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji."

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."

Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34 860 238,10 zł.

Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów upea, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten – w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją – nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet – musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 upea. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 upea.

Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.

Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 1 pkt 4 upea i § 6 tego przepisu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.

Na koniec Sąd wskazuje, że nie podziela natomiast większości pozostałych zarzutów strony określonych w skardze uznając je za niezasadne. Odnosząc się w szczególności do zarzutu naruszenia treści art. 107 § 3 kpa Sąd uznaje, że zaskarżone postanowienie zawiera wskazanie okoliczności faktycznych sprawy, wyjaśnienie podstawy prawnej, jak również szerokie odniesienie się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego jakkolwiek rozumienie tej treści polegające na uznaniu możliwości dalszego stosowania zakwestionowanych w nim przepisów bez prokonstytucyjnej ich wykładni (czyli w dalszym ciągu zgodnie z ich literalnym brzmieniem, bez ograniczenia wysokości kosztów w realiach konkretnej sprawy) nie zostało aprobowane przez Sąd. Jeśli zaś chodzi o naruszenie treści art. 7 kpa w zw. z art. 29 § 2 pkt 2 upea zarzut to brak jest podstaw ażeby uznać, że organ naruszył ich treść jak również treść 64c § 7upea. Sąd podziela stanowisko organu, że przepis art. 64c § 7 upea stanowi, że organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wydaje je w zakresie zarówno zasad jak i wysokości kosztów. Nadto Sąd w odniesieniu do art. 29 § 2 pkt 2 upea uznaje, że skoro organ nie znał sytuacji majątkowej zobowiązanej spółki i majątku tego nie wskazał wierzyciel, to przed przeprowadzeniem postępowania egzekucyjnego, nie był w stanie ocenić czy i jakie składniki majątkowe posiada spółka, a zatem czy majątek ten nie pozwoli na uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co przemawiałoby za koniecznością odstąpienia od egzekucji.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej zmierza w istocie do tego, że jej zdaniem organ przed przystąpieniem do egzekucji powinien przeprowadzić swoiste rozeznanie, co do sytuacji ekonomicznej zobowiązanego i dopiero wówczas dokonać czynności egzekucyjnej, tak ażeby egzekucja była skuteczna . Stanowisko to co do zasady nie jest trafne. Zdaniem Sądu zajęcie stanowiska przez organ o jakim mowa jest w art. 29 § 2 pkt 2 upea jest możliwe wówczas, jeżeli organ posiada już w miarę miarodajne wiadomości na temat sytuacji zobowiązanego uzyskane np. w toku wcześniej dokonywanych postępowań, czy też z informacji pozyskanych choćby od wierzyciela.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art.. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa.