Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 57/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 i 2, art. 151 § 7, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12 § 1, art. 35, art. 36, art. 37 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi L.M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania odwołania skarżącej L.M. od decyzji Starosty z dnia [...] r., II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej L.M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r. L.M., powołując się na przepis art. 129 ust. 5 i nast. w związku z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwróciła się do Starosty o ustalenie odszkodowania z tytułu przejęcia na własność gminną działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], położonej w [...], powstałej w oparciu o decyzję podziałową Burmistrza z dnia [...] września 2007 r., znak [...].

Kolejną wydaną w sprawie przez organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., znak [...] Starosta ustalił na rzecz L.M. odszkodowanie w wysokości 48.860 zł za działkę gruntu oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków numerem [...] o powierzchni 0,3411 ha, położoną w [...].

Od decyzji tej L.M., a także Burmistrz wnieśli odwołania.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w związku z powyższymi odwołaniami, wskazując że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ (decyzja podziałowa Burmistrza z dnia [...] września 2007 r., znak [...], w której wskazano, że podziału dokonano zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego budziła wątpliwości co do jej prawidłowości, co wstępnie potwierdził działający przy Wojewodzie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, a organem właściwym do jej oceny pod kątem zgodności z prawem było SKO.

Jednocześnie, zgodnie z art. 100 § 1 k.p.a., Wojewoda w dniu 22 marca 2017 r. zwrócił się do SKO z inicjatywą wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej Burmistrza pod kątem jej zgodności z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego.

Pismem z dnia [...] marca 2017 r. L.M. złożyła zażalenie na postanowienie Wojewody z dnia [...] marca 2017 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2007 r., nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., znak [...] Wojewoda podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju umorzył postępowanie zażaleniowe z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zwrócone przez Ministerstwo akta sprawy wpłynęły do Urzędu Wojewódzkiego w dniu 12 kwietnia 2018 r.

Następnie Wojewoda poinformował strony o zwrocie akt i wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego, który wykonał operat szacunkowy ze stycznia 2017 r. stanowiący podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz L.M. o potwierdzenie aktualizacji tego operatu. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. rzeczoznawca majątkowy wystawił klauzulę aktualności tego operatu. Uznając, iż klauzula ta nie odpowiadała wymogom wynikającym z obowiązujących obecnie przepisów prawa w tym zakresie (tj. 156 ust. 4 u.g.n.) pismem z dnia [...] maja 2018 r. Wojewoda zwrócił się ponownie do biegłego o przesłanie klauzuli aktualności operatu sporządzonej zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi rzeczoznawca majątkowy wycofał wystawioną w dniu [...] maja 2018 r. klauzulę aktualności.

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Wojewoda zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań oraz zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie rozpatrzenia odwołań od decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. L.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania o ustalenie odszkodowania, w której wniosła o:

1. uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia,

2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania wraz za stwierdzeniem, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej równej wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 p.p.s.a.,

4. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła uwagę, że pierwszą czynnością Wojewody, po przekazaniu odwołania wraz aktami sprawy, było wydanie w dniu [...] marca 2017 r. postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jako podstawę zawieszenia podano, że rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Zagadnienie wstępne miało mieć związek z wątpliwościami Wojewody co do legalności decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2007 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, w wyniku którego wydzielono działkę pod drogę. W ocenie skarżącej na szczególną uwagę zasługuje fakt, że na dzień wydania postanowienia o zwieszeniu nie było prowadzone żadne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Dopiero z dniem wydania postanowienia Wojewoda wystąpił do SKO o podjęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem skarżącej czynności te - wydanie postanowienia o zawieszeniu oraz wystąpienie do SKO z zagadnieniem wstępnym - stanowią czynności pozorne, gdyż nie mają związku ze sprawą, a w konsekwencji spowodowały znaczne wydłużenie postępowania administracyjnego. Ponadto czynności te, jako działanie bez postawy prawnej, nie mogą stanowić uzasadnienia dla wydłużenia terminu do załatwienia sprawy.

Skarżąca wskazała, że [...] sierpnia 2017 r. SKO wydało decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności W następstwie wydania decyzji SKO Wojewoda podjął z urzędu zawieszone wcześniej postępowanie - jednak miało to miejsce dopiero w dniu [...] grudnia 2017 r., tj. niemal 4 miesiące po wydaniu przez Kolegium decyzji w sprawie.

Podsumowując skarżąca podkreśliła, że wszystkie podjęte przez Wojewodę czynności należy uznać za pozorne, niemające związku ze sprawą, niezmierzające do jej załatwienia oraz wykazujące próby unicestwienia możliwości rozpoznania wniosku skarżącej. Ponadto czynności te podejmowane były z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż sprawa ma skomplikowany charakter, o czym świadczy m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Go 222/16, który zapadł w niniejszej sprawie, a materiał dowodowy jest zawiły i wymaga sprawdzenia szeregu wątków sprawy, w związku z czym jego rzetelna, wnikliwa i prawidłowa ocena należy do wyjątkowo trudnych.

Następnie organ wyjaśnił, iż Starosta pismem z dnia [...] lutego 2017 r. nadesłał odwołania L.M. i Burmistrza od decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2016 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania Po analizie przesłanych akt stwierdzono, iż nie są one kompletne. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. organ I instancji uzupełnił akta.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., znak [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w związku z odwołaniami, wskazując że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. L.M. złożyła zażalenie na to postanowienie Wojewody. Organ wskazał, że zgodnie z 143 k.p.a. wniesienie zażalenia co do zasady nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w Kodeksie, które rozpoczęły swój bieg przed zawieszeniem postępowania.

Organ wyjaśnił, iż mając na względzie skomplikowany charakter sprawy oraz dążąc do jej jak najszybszego załatwienia - od momentu zawieszenia postępowania nie tylko nie pozostawał w bezczynności, lecz wręcz podejmował czynności mające na celu przyspieszenie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez SKO i rozpatrzenie zażalenia przez Ministra, m.in. występował do SKO z pismami o udzielenie informacji na jakim etapie jest sprawa, przekazywał do Ministra otrzymane pisma i decyzje wydane przez SKO oraz występował do Ministra o zwrot akt sprawy.

Odnosząc się do stwierdzenia skarżącej dotyczącego podjęcia przez Wojewodę z urzędu zawieszonego postępowania dopiero po niemal 4 miesiącach od wydania decyzji przez SKO z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ wyjaśnił, że samo wydanie decyzji przez ten organ nie mogło stanowić przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania. W piśmie z [...] października 2017 r. SKO podało, że rozstrzygnięcie nastąpiło co prawda w dniu [...] sierpnia 2017 r., jednak z uwagi na długotrwałą chorobę członka składu orzekającego - sprawozdawcy, decyzję przesłano do stron postępowania, a także do Wojewody dopiero w dniu 17 października 2017 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Kolegium, na podstawie art. 111 § 1 i § 14b k.p.a., uzupełniło treść ww. decyzji (data wpływu do UW: 30 październik 2017 r.). Tak więc od doręczenia tego postanowienia biegł termin dla strony do wniesienia odwołania (art. 111 § 2 k.p.a.). Wojewoda już w dniu 30 listopada 2017 r. wystąpił do SKO o potwierdzenie prawomocności tej decyzji. Następnie w związku z ustaniem przyczyn zawieszenia postępowania, tj. po uzyskaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. potwierdzenia prawomocności decyzji SKO, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Wojewoda podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne prowadzone w związku z odwołaniami od decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2016 r.

Ponadto organ wskazał, że ze względu na brak akt sprawy nie było możliwości dalszego procedowania w sprawie. Dlatego równocześnie z podjęciem postępowania Wojewoda wystąpił do Ministra o zwrot akt sprawy, w celu kontynuowania i zakończenia postępowania.

Postępowanie zainicjowane zażaleniem na postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało zakończone przez Ministra Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., znak [...] umarzającym postępowanie zażaleniowe.

Skarżąca w dniu 29 marca 2018 r. złożyła zażalenie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę. Wojewoda pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. przekazał to zażalenie wraz z odpisami akt sprawy do Ministra, jednocześnie ponownie prosząc o zwrot akt sprawy przekazanych wraz z zażaleniem w związku z podjęciem już przez wojewodę zawieszonego uprzednio postępowania.

Dopiero pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister zwrócił Wojewodzie akta sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez te organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania odwoławczego.

Skarżąca w dniu 29 marca 2018 r. złożyła zażalenie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę, które spełniało wymogi ponaglenia i w tej sytuacji uznać należało, iż skarżąca stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., wyczerpała środki odwoławcze w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadniało merytoryczne rozpoznanie skargi.

Przepis art. 12 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Powyższa zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i § 2 k.p.a.).

Niedotrzymanie przez organ terminu wyznaczonego do załatwienia sprawy, jak również niepowiadomienie strony o nowo wyznaczonym terminie sprawia, że organ pozostaje w bezczynności. Wynika to z definicji "bezczynności" sformułowanej w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1".

Zgodnie zatem z powyższą definicją tylko dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego przedłużanie w sposób określony w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Mając na uwadze powyższe nie może budzić wątpliwości, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniała bezczynność, albowiem w dniu wniesienia skargi miesięczny termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. został znacznie przekroczony i nie został wskazany nowy termin załatwienia sprawy zgodnie z art. 36 k.p.a.

Zgodnie z § 5 art. 36 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Organ wnosząc o oddalenie skargi powoływał się na fakt zawieszenia postępowania w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. oraz na zwrot akt przez Ministra Inwestycji i Rozwoju rozpoznającego zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania dopiero w dniu [...] kwietnia 2018r. Ponieważ w skardze zakwestionowano zasadność postanowienia o zawieszeniu postępowania należy wskazać, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że Sąd rozpatrując skargę na bezczynność organu nie jest uprawniony do przeprowadzania kontroli zasadności zawieszenia postępowania. Skoro bowiem postanowienie tego rodzaju może być, w stosownym trybie, przedmiotem zaskarżenia to kontrola jego legalności wykracza poza granice niniejszej sprawy, w rozumieniu art. 135 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SAB 199/98).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielając powyższy pogląd, według którego nie jest dopuszczalne badanie w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność i przewlekłość postępowania zasadności wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie czynił tego postanowienia przedmiotem oceny, w kontekście pozostawania organu w bezczynności. Jednak nawet pomijając ustalenie, czy zawieszenie postępowania było zasadne i nie wliczając zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminu określonego art. 35 § 3 k.p.a. okresu zawieszenia postępowania (od [...] marca 2017 r. do [...] grudnia 2017 r.) miesięczny termin do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym nie został w rozpatrywanej sprawie zachowany.

Jeżeli zaś chodzi o okres oczekiwania na zwrot akt to w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy. To rzeczą organu jest zorganizowanie pracy tak, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych, albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Dostępne powszechnie urządzenia kopiujące (skanery, kserokopiarki) są wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem (por. wyroki NSA z:dnia 8 października 1999 r., sygn. akt IV SAB 46/99, z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1471/11, z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 552/13, wyrok WSA: w Warszawie z dnia 16 czerwca 2005r., sygn. akt I SAB/Wa 18/05, w Białymstoku z dnia 18 września 2008r., sygn. akt II SAB/Bk 12/08, w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt IV SA/Po 1075/12). Brak akt administracyjnych przesłanych do Ministra Inwestycji i Rozwoju nie mógł być zatem przeszkodą procedowania np. do podejmowania czynności związanych z wystąpieniem do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie aktualizacji operatu szacunkowego, które to czynności zostały podjęte dopiero po zwrocie akt.

Reasumując stwierdzić należy, iż na dzień wniesienia skargi zarzut bezczynności wobec prowadzonego przez Wojewodę postępowania odwoławczego był zasadny.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Z uwagi na to, iż na dzień orzekania przez Sąd postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją z [...] czerwca 2018 r. brak było podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy i w związku z tym Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a - punkt I sentencji wyroku.

W sytuacji wydania przez organ rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, sąd postępowanie umarza, co nie zwalnia go z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszenie prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3190/14, oraz T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 467).

W ocenie Sądu stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie dopatrzył się, aby wynikała ona ze złej woli organu. Organ pozostawał bowiem w przekonaniu, iż zawieszenie postępowania i związane z tym przekazanie akt sprawy do organu wyższej instancji zwalnia go z dotrzymania terminu, o którym mowa w art. 35 k.p.a. Trzeba pamiętać, że stany bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania wyczerpują znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiadają pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie, nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne, przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15) oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. W sytuacji, gdy kwestia zawieszenia postępowania i podejmowania czynności mimo braku akt, nie jest jednoznaczna i oczywista, trudno przypisać organowi stan świadomego istotnego naruszenia prawa.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). U podstaw tego rozstrzygnięcia leżą te same przesłanki, które uzasadniają stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że zasądzanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony, co oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16). Decyzja Sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero uznanie przez sąd, że jest to konieczne dla realizacji powyższego celu, uzasadnia wymierzenie organowi grzywny i przyznanie skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zostało już podjęte rozstrzygnięcie, co pozwala Sądowi na ocenę, że ewentualne przyznanie sumy pieniężnej nie było konieczne do zwalczenia bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej, o czym orzekł w punkcie III wyroku.

Ponieważ skarga została uwzględniona o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów w kwocie 597 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.

-----------------------

#

2