Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1710/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. w P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – zwaną dalej ustawą o świadczeniach, po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez Z. w P., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2010 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym H. M.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. Z. w P., zwany dalej wnioskodawcą, zwrócił się Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie objęcia H. M. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawartej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Z. wskazał, że H. M., zwana dalej uczestniczką postępowania, nie zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, jak również nie zostały złożone deklaracje ZUS DRA za miesiące od 03/1999 r. do 05/1999 r. oraz od 07/1999 r. do 03/2000 r. W piśmie zamieszczono tabelę odprowadzonych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. Narodowy Fundusz Zdrowia zwrócił się do wnioskodawcy o wyrażenie opinii w przedmiocie skutecznie odprowadzonych na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne przez uczestnika postępowania – H. M. składek.

W odpowiedzi wnioskodawca pismem z dnia [...] lutego 2010 r. ponownie przedstawił zestawienie dokonanych wpłat przez uczestniczkę postępowania informując, iż nie dopełniła ona obowiązku zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, jak również nie złożyła dokumentów rozliczeniowych. W piśmie wskazał, iż nie znajduje uzasadnienia dla wyrażenia opinii w zakresie ostatniej skutecznie opłaconej składki, przyznając równocześnie, iż wydanie decyzji w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w przypadkach, gdy składki opłacane są nieregularne i po terminach wyznaczonych w umowie, może przysparzać określone trudności.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. zawiesił postępowanie w sprawie objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym H. M. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż wydanie decyzji w przedmiocie objęcia H. M. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym uzależnione jest od merytorycznego rozstrzygnięcia przez Z. w zakresie ostatniej skutecznie odprowadzonej na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne składki.

Odrębnym pismem z dnia [...] maja 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się do wnioskodawcy o zajęcie stanowiska w przedmiocie skutecznie odprowadzonej przez uczestniczkę postępowania składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zawartej z [...] Regionalną Kasą Chorych umowy z dnia [...] marca 1999 r.

Na ww. postanowienie z dnia [...] maja 2010 r. wnioskodawca wniósł zażalenie żądając jego uchylenia. Podniósł, iż brak jest podstaw prawnych do zawieszenia postępowania, ponieważ kwestia za jaki miesiąc i w jakim terminie ubezpieczona opłaciła składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi wyłącznie stan faktyczny w niniejszej sprawie i nie wymaga rozstrzygnięcia przez Z. Stwierdził, iż w swoich pismach z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz z dnia [...] lutego 2010 r. zajął stanowisko co do odprowadzonych przez ubezpieczoną składek na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w decyzji I instancji. Zwrócił uwagę, iż z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika, iż do wyłącznej właściwości organów ubezpieczenia społecznego należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. w P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący powtórzył zarzuty zawarte w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymującą w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2010 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym H. M.

W przedmiotowej sprawie zagadnieniem spornym jest to, czy rozpoznanie sprawy i wydanie przez organ administracji decyzji o objęciu uczestniczki postępowania ubezpieczeniem zdrowotnym może być uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Z. ustalenia w przedmiocie skutecznie odprowadzonych składek na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne oraz czy stanowi to zagadnienie wstępne.

Organ uznał, iż zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia ww. postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo są zgodne co do tego, że powyższa norma dotyczy sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego wyłoni się zagadnienie, do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący to postępowanie, a które jest koniecznym warunkiem merytorycznego zakończenia sprawy. Wskazuje się w szczególności na konieczność istnienia związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Brak tego związku uniemożliwia zawieszenie postępowania. Podkreśla się przy tym, że prejudykat powinien mieć charakter prawny, a nie faktyczny. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 447-450). oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1513/05, Lex nr 222225 i z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2095/04, Lex nr 198959).

Organ uznał, iż ustalenie przez Z., kiedy uczestniczka postępowania ostatni raz skutecznie odprowadziła składkę na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, jest wstępnym zagadnieniem prawnym. Sąd nie zgadza się z tym stanowiskiem.

Wydanie decyzji na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym, w przedmiotowej sprawie jest to decyzja o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawartej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, wymaga ustaleń, które zgodnie z zakresem działania należą do Z. Ustalenia w zakresie pobranych składek dotyczą stanu faktycznego a nie prawnego. Sprawy dotyczące wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenia zdrowotne leżą w kompetencji organów ubezpieczeń społecznych (art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. oraz art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach). Brak tych danych w żadnym razie nie stanowi istnienia w przedmiotowym postępowaniu prejudykatu zobowiązującego organ do zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Czym innym jest bowiem prejudykat, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniający obligatoryjne zawieszenie postępowania, a czym innym okoliczność o charakterze faktycznym, której ustalenia powinien dokonać Z., który zresztą sam złożył wniosek o podjęcie decyzji dotyczącej objęcia uczestniczki postępowania ubezpieczeniem zdrowotnym. Jak to już wyżej wskazano, zagadnienie wstępne powinno mieć charakter prawny i podlegać kognicji innego organu niż ten, który prowadzi postępowanie.

Na podstawie ww. wskazanych przepisów, na Z., ciążył obowiązek podania wszystkich danych, niezbędnych do wydania decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wskazanego płatnika składek z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Brak informacji w zakresie uiszczonych składek przez uczestniczkę postępowania może bowiem uniemożliwiać podjęcie decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, o wydanie której zwrócił się właśnie Z.

Konkludując, uznać należy, iż ustalenie przez Z. w przedmiocie ostatniej skutecznie odprowadzonej składki przez uczestniczkę postępowania nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien zwrócić się do Z. o wskazanie niezbędnych danych do podjęcia decyzji pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a. w zw. ze wskazanymi przepisami określającymi kompetencje organów ubezpieczeń społecznych).

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.