Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1323/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2016 Nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa po rozpatrzeniu odwołania [...] Parku Narodowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 poz. 23) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2011 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...].11.1977 r. znak [...] w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości, obejmującej parcele l.kat. [...], obj. Lwh [...], położone w gm. kat. W. odpowiadające działkom ewidencyjnym nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położone w obr. [...], jedn. ewid. [...] i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności w/w decyzji w powyższym zakresie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w/w decyzją z [...].11.1977r. Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa - [...] Parku Narodowego nieruchomości położonych T. pod nazwą [...] w tym nieruchomości objętej Lwh [...] obejmującej parcele l.kat. [...]. Jednocześnie z tytułu wywłaszczenia powyższych parcel przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł.

Pismem z dnia 10.01.2011 r. A. S. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...].11.1977 r. wskazując, iż jako właścicielka wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako parcele nr [...] nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, nie otrzymała oferty jak również nie została wymieniona w decyzji wywłaszczeniowej jako właścicielka oraz osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania ze wskazaniem terminu wypłaty. Ponadto wnioskodawczyni podniosła, iż przedmiotowe wywłaszczenie nie realizowało przesłanek celu wywłaszczenia zawartych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r.

Decyzją z dnia [...].05.2011 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność w/w decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...].11.1977 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości, obejmującej parcele l.kat. [...]. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi zasadniczo, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a przesłankę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności, niemniej jednak w przypadku gdy organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze w ogóle nie ustalił właściciela wywłaszczanej nieruchomości to decyzję wywłaszczeniową wydaną bez zapewnienia udziału w postępowaniu właścicielowi należy uznać za rażąco naruszającą prawo.

Odwołanie od wskazanej powyżej decyzji Wojewody [...] złożył Skarb Państwa - [...] Park Narodowy reprezentowany przez profesjonalno pełnomocnika.

Decyzją z dnia [...].02.2012 r. sprostowaną postanowieniem z dnia [...].04.2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2011 r. i odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...].11.1977 r. Wyrokiem z dnia 10.10.2012 r. sygn. akt I SA/Wa 639/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].02.2012r.. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewody [...] wskazując, że przy wywłaszczeniu doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., bowiem o wywłaszczeniu orzekał Naczelnik Miasta Z. i Gminy T., który dwa miesiące wcześniej wydał na rzecz A. S. Akt Własności Ziemi m.in. na działkę, która została wywłaszczona. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Wojewody [...] skoro ten sam organ wydał Akt Własności Ziemi i decyzję wywłaszczeniową to z urzędu powinien był wiedzieć, kto jest właścicielem wywłaszczonej nieruchomości.

W wyniku rozpatrzenia skarg kasacyjnych Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz [...] Parku Narodowego, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28.08.2014 r. sygn. akt I OSK 160/13 oddalił skargi kasacyjne, jednakże w wyroku zawarł ocenę prawną i wytyczne co do ponownego orzekania przez organ odwoławczy. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie rażącego naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jest przedwczesna zważywszy na przepis art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., który nie został dość wystarczająco przeanalizowany przez organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny zalecił uzupełnienie materiału o dowody pozwalające na ocenę stopnia zawinienia organu wywłaszczeniowego oraz właścicielki wywłaszczonej nieruchomości i szersze rozważenie wszelkich okoliczności sprawy. Organ nadzoru wskazał, że zastosował się do wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.08.2014 r. i uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty związane z prowadzeniem postępowań wywłaszczeniowych z wniosku [...] Parku Narodowego oraz o dokumenty związane z założeniem księgi wieczystej przez A. S.

Dokonując kontroli kwestionowanej decyzji, podkreślił, że warunkiem dopuszczalności wywłaszczenia zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. była niezbędność wywłaszczanej nieruchomości na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Przy czym zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ww. ustawy o wywłaszczenie mógł ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe.

W chwili wydawania kwestionowanej decyzji niezależnie od ogólnych kryteriów dopuszczalności wywłaszczenia istniały jeszcze kryteria o charakterze szczególnym zawarte w innych ustawach regulujących konkretne zagadnienia. W szczególności przepis art. 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 1949 r. nr 25, poz. 180 ze zm. dopuszczał możliwość dokonywania wywłaszczeń na cele ochrony przyrody. Przepis ten wskazywał, że nabycie i wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji przepisów ustawy o ochronie przyrody następowało przy zastosowaniu przepisów o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, czyli dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. z 1952r. nr 4, poz. 31), a następnie - w związku z postanowieniami art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - przepisów tej ustawy. Ponadto art. 12 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r., Nr 7, poz. 36) stanowił, że Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia ochronę i racjonalne kształtowanie środowiska naturalnego, stanowiącego dobro ogólnonarodowe. Natomiast art. 71 ówczesnej Konstytucji z 1952 r. mówił, że obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mają prawo do korzystania z wartości środowiska naturalnego oraz obowiązek jego ochrony. Tym samym cel jakim była ochrona przyrody zdaniem organu był zgodny z ówcześnie obowiązującymi przepisami w tym z najważniejszym aktem normatywnym jakim jest ustawa zasadnicza.

Przedmiotowe wywłaszczenie miało na celu ochronę przyrody [...], która w związku z istnieniem licznej i rozdrobnionej własności prywatnej i wykonywaniem uprawnień służebnościowych była stopniowo degradowana poprzez niezorganizowany i nadmiemy wypas owiec oraz innych zwierząt gospodarskich prowadzący do stopniowego wyniszczania [...] roślinności i zubożenia krajobrazu.

Ponadto cel na jaki została wywłaszczona m.in. przedmiotowa nieruchomość ujęty był w uchwale Rady Ministrów nr [...] z dnia [...].12.1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...] Parku Narodowego, której głównym celem było zapobieżenie erozji wodnej, skrasowaniu skał oraz dalszemu niszczeniu roślinności górskiej, czyli ochrona przyrody.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że cel wywłaszczenia - ochrona przyrody [...] spełniał przesłanki przepisu art. 35 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r.

Ponadto podkreślono, że Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym wyroku z dnia 28.08.2014 r. podzielił pogląd organu II instancji, wedle którego okoliczności sprawy przekonują, że cel wywłaszczenia mieścił się ramach zakreślonych przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

Zgodnie zaś z treścią art. 6 ust. 4 ustawy wywłaszczeniowej obowiązek przeprowadzenia rokowań nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub miejsce jego pobytu były nieznane.

W niniejszej sprawie z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w N. z dnia [...].10.1971 r. wynika, że KW lwh [...] gminy katastralnej W. w skład której wchodziły m.in. parcele l.kat. [...] zaginęła w czasie działań wojennych w latach 1939 - 1945. Tym samym nie można było ustalić właściciela przedmiotowego gruntu. Zaświadczenie zostało wydane na wniosek [...] Parku Narodowego, tj. ubiegającego się o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

Ponowne wystąpienie do Państwowego Biura Notarialnego zostało skierowane w roku 1975. Zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w N. z dnia [...].11.1975 r. wskazywało, że księgi wieczyste lwh. [...] gm. W. zaginęły w czasie działań wojennych, a także brak jest możliwości odnalezienia zbioru dokumentów dotyczących powyższych ksiąg wieczystych.

Tym samym [...] Park Narodowy zdaniem organu, wyczerpał możliwości ustalenia właściciela nieruchomości objętej lwh. [...], które zakończyły się niepowodzeniem. Nie można też zarzucić wnioskodawcy wywłaszczenia, że nie dołożył należytej staranności w celu ustalenia właściciela, gdyż wystąpienie o informację wynikającą z księgi wieczystej zostało wystosowane w roku 1971 i 1975, lecz sytuacja nie uległa zmianie.

Skoro, pomimo podjętych działań w celu ustalenia aktualnego właściciela nieruchomości, jego osoba nie była znana wnioskodawcy wywłaszczenia, to ziściła się przesłanka zwalniająca ubiegającego się o wywłaszczenie z obowiązku przeprowadzenia rokowań.

Tym samym, zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie mógł odstąpić od prowadzenia rokowań.

Mimo to ubiegający się o wywłaszczenie za pośrednictwem obwieszczenia publicznego wystąpił z ofertą dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości.

Jak wynika z archiwalnych akt wywłaszczeniowych obwieszczeniem nr [...] z dnia 15.11.1975 r. [...] Park Narodowy wystąpił w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 narca 1958 r. z ofertą dobrowolnego odstąpienia ok. 70 nieruchomości, w tym nieruchomości oznaczonej lwh [...] o pow. [...] ha 1.kat. [...], których właściciel nie był znany, bowiem księga wieczysta zaginęła w czasie działań wojennych (strona 12 obwieszczenia).

Z akt archiwalnych wynika, że obwieszczenie zostało wywieszone na tablicach urzędowych Urzędu Gminy K. w dniach od 18.11.1975 r. do 15.12.1975 r., Urzędu Gminy w C. w dniach od 24.11.1975 r. do 15.12.1975 r., Urzędu Gminy w R. w dniach od 18.11.1975 r. do 11.12.1975 r. Ponadto z akt archiwalnych w szczególności ze zwrotnych potwierdzeń odbioru obwieszczenia o wykupie nieruchomości wynika, ze zostało ono skierowane także do Urzędu Miejskiego w Z., Urzędu Miejskiego w N., celem wywieszenia na tablic urzędowych. Jednakże co potwierdza wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nikt nie zgłosił się we wskazanym w ofercie terminie.

W ocenie organu spełniony został zatem wymóg z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W niniejszej sprawie organ wywłaszczeniowy prowadził postępowanie zmierzające do wywłaszczenia nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, co potwierdzał załącznik do zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z dnia [...].10.1977 r. gdzie w stosunku do nieruchomości objętej lwh [...] o pow. [...] ha 1.kat. [...], właściciel nie był znany, bowiem księga wieczysta zaginęła w czasie działań wojennych.

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. przewidywała i dopuszczała prowadzenie postępowań wywłaszczeniowych w stosunku do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przywołany zatem już wcześniej art. 6 ust. 4 umożliwiający ubiegającemu się o wywłaszczenie rezygnację z obowiązkowych rokowań miał swoją kontynuację w kolejnych przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odnoszących się do wywłaszczenia nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o wszczęciu postępowania właściwy organ zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Osoby, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadamiało się za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń właściwego urzędu. Regulacja ta została zresztą zastąpiona 1.01.1961 r., tj. z momentem wejścia w życie Kodeksu postępowania administracyjnego art. 45 k.p.a (w zw. z art. 195 k.p.a) przewidującym doręczanie pism poprzez obwieszczenie osobom nieznanym z miejsca pobytu.

Kolejne przepisy umożliwiające wywłaszczanie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym to art. 19 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej przewidujący możliwość przeprowadzenia rozprawy z udziałem osób zainteresowanych oraz art. 20 umożliwiający posiadaczom nieruchomości i osobom trzecim udowadnianie prawa własności do nieruchomości w toku postępowania wywłaszczeniowego.

Organ zwrócił także uwagę na przyjmowaną interpretację art. 23 ustawy wywłaszczeniowej określającego treść orzeczenia o wywłaszczeniu. Otóż zgodnie z Komentarzem do Prawa Wywłaszczeniowego Walentego Ramusa (Wydawnictwo Prawnicze 1965) w wypadku gdy osoba ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej nie żyła, odszkodowanie przyznawało się na rzecz konkretnych spadkobierców ustalonych w postępowaniu spadkowym, a jeśli postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone - na rzecz nie ustalonych imiennie spadkobierców. Zdaniem W. Ramusa w Komentarz do Prawa Wywłaszczeniowego (Wydawnictwo Prawnicze 1965) wobec nieuporządkowanego stanu prawnego można - w razie oczywistej nieaktualności księgi wieczystej - ustalać odszkodowanie na podstawie domniemania prawnego z art. 341 Kodeksu cywilnego na rzecz posiadacza nieruchomości, jeśli brał on udział w charakterze strony w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Biorąc zatem pod uwagę opisane powyżej okoliczności sprawy, Minister uznał, że organ wywłaszczeniowy procedował w trybie wywłaszczania nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, stosując przy tym prawidłowo określone przepisy prawa tj. przede wszystkim obwieszczenia, które były kierowane do wszystkich uprawnionych osób. Wobec braku odzewu na obwieszczenie o wykupie nieruchomości w związku z realizacją zapisów uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...].12.1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...] Parku Narodowego, pismem (z dnia 28.01.1976 r. zn. [...],[...] Park Narodowy wystąpił do Urzędu Miejskiego w Z. z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości pod nazwą [...] położonej w T. o łącznej powierzchni [...] ha w tym nieruchomości objętej Lwh [...] dla której księga wieczysta zaginęła w czasie działań wojennych.

Do wniosku wywłaszczeniowego, zostały dołączone następujące dokumenty: decyzja o lokalizacji szczegółowej stanowiąca załącznik nr 1 Uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...].12.1960 r., plan nieruchomości [...] z naniesieniem klasyfikacji gruntów sporządzonych przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w N., wyciąg parcelowy z rejestru parcel zatwierdzony przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w N., opisy szacunkowe biegłych z wyliczeniem należnych odszkodowań, odpis oferty wysłanych do wszystkich zainteresowanych Urzędów Miejskich i Gmin z poświadczeniem ich wywieszenia przez 21 dni na tablicach urzędowych ogłoszeń, pełnomocnictwo wydane dla Dyrektora [...] Parku Narodowego do przeprowadzenia tego rodzaju wykupów i wywłaszczeń wydane przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego oraz odpisy z ksiąg wieczystych poświadczone przez Państwowe Biuro Notarialne w N. i zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w N.stwierdzające zaginięcie ksiąg wieczystych Lwh [...] w czasie wojny, a zatem wszystkie przewidziane przepisem art. 16 ust. 3 ustawy załączniki. Zgodnie z przepisem art. 17 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o wszczęciu postępowania organ wywłaszczeniowy zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służą na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia wywieszało się na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego).

Obwieszczeniem z dnia [...].10.1977 r. znak [...] Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z wniosku [...] Parku Narodowego w stosunku do nieruchomości położonych w T. pod nazwą [...] gm. kat. W. o łącznej powierzchni [...] ha oraz zawiadomił o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...].11.1977 r.

Obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Z. i Gminy T. oraz Urzędu Gminy C. na czas 21 dni. W załączniku do zawiadomienia na stronie 20 została wymieniona nieruchomość objęta Lwh [...] o pow. [...] ha l.kat. [...] ze wskazaniem, iż z uwagi na zaginięcie księgi w czasie działań wojennych brak jest danych odnośnie właściciela. Zatem należy stwierdzić, iż przesłanki art. 17 ustawy również zostały spełnione.

Organ wskazał także, że w dniu podejmowania decyzji wywłaszczeniowej obowiązywał Dekret z dnia 11 października 1946 r.. Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320), który wart. 29 § 1 zobowiązywał właścicieli nieruchomości do ujawniania swojego prawa. Z powyższego wynika, że ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbania tego obowiązku obciążać powinny przede wszystkim ówczesnych, nieujawnionych w księdze wieczystej właścicieli nieruchomości. W przedmiotowej sprawie w dniu [...].09.1977 r. został wydany Akt Własności Ziemi na rzecz A. S. na obszar obejmujący łącznie [...] ha nieruchomości położonych w W. W szczegółowo wskazanych w Akcie Własności Ziemi parcelach znajdują się nieruchomości oznaczone nr [...] a zatem nieruchomości objęte wnioskiem wywłaszczeniowym [...] Parku Narodowego. Powyższy akt własności ziemi stał się prawomocny w dniu [...].10.1977 r. Jakkolwiek A. S. uzyskała Akt Własności Ziemi w dniu [...].09.1977 r. to nie ujawniła się w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonych nr [...]. Nie zgłosiła także swojego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Z protokołu przeprowadzonej w dniu [...].11.1977 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, że stawiła się na nią tylko A. K. legitymująca się Aktem Własności Ziemi z dnia [...].09.1977 r. na nieruchomość objętą lwh. [...] c.d. KW [...] o pow. [...] ha l.kat. [...]. Nikt więcej spośród wskazanych właścicieli i współwłaścicieli ok. 70 nieruchomości nie stawił się na rozprawę.

Decyzją z dnia [...].11.1977 f. nr [...] Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. po przeprowadzeniu rozprawy orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości w gm. kat. W. w tym nieruchomości objętej Lwh [...] o pow. [...] ha l.kat. [...], której właściciel nie był znany, bowiem księga wieczysta w czasie działań wojennych zaginęła a nikt ,z zainteresowany nie zgłosił się w trakcie prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego.

Odnosząc się do kwestii prawidłowości ustalenia odszkodowania organ zauważył, że zgodnie z art. 22 ustawy odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Opinia powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.

Jak wynika z protokołu przeprowadzonej w dniu [...].11.1977 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej biegły nie wziął w niej udziału. Nie można jednak przyjąć, iż nieobecność biegłego na rozprawie bez wykazania, że miało to wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania, stanowi rażące naruszenie prawa.

Biegły brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. W aktach archiwalnych znajduje się opinia szacunkowa mgr inż. J. D. biegłego ds. wywłaszczeniowo-odszkodowawczych oraz mgr inż. S. L. biegłego z listy Wojewody [...] do spraw wywłaszczeniowych w zakresie leśnictwa. W obu opiniach wartość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętej lwh [...] o pow. [...] ha l.kat. [...], których właściciel nie był znany, bowiem księga wieczysta w czasie działań wojennych zaginęła, wyniosła [...] zł z czego za grunt przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł, natomiast za drzewostan [...] zł. co razem dało kwotę [...] zł i taka kwota została przyznana zaskarżoną decyzją (str. 20 załącznika do decyzji).

Decyzja z dnia [...].11.1977 r. została wywieszona na tablicy ogłoszeń zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Jak wynika z adnotacji na decyzji z dnia [...].11.1977 r. egzemplarz został wywieszony na tablicy urzędowej Urzędu Miasta Z. i Gminy T. w czasie od 14.12.1977 r. do 28.12.1977 r. Ponadto egzemplarz decyzji z dnia [...].11.1977 r. został wywieszony na tablicy urzędowej Urzędu Gminy C. w dniach 17.12 do 2.01.1978 r. oraz na tablicy Urzędu Miasta Z. i Gminy T. w K. Jak wynika z załącznika do decyzji stanowiącego listę właścicieli wywłaszczonych ok. 70 nieruchomości, nieruchomość objęta lwh [...] o pow. [...] ha l.kat. [...] posiadała tylko wskazanie, że księga wieczysta zaginęła w czasie działań wojennych, brak było wskazania na osobę właściciela.

Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w przypadku niezgłoszenia się właściciela w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji kwota odszkodowania miała być przekazana do depozytu sądowego.

W niniejszej sprawie pismem z dnia 23.12.1977 r. nr [...] Park Narodowy wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o przekazanie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętej lwh [...] na rzecz aktualnych użytkowników, którzy wykażą prawo własności. Powyższe oznacza, że decyzja została skierowana do aktualnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, iż odszkodowanie przyznane właścicielowi, który wykaże się tytułem prawnym do nieruchomości zostało przyznane w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa.

Zastosowanie w niniejszej sprawie trybu procedury wywłaszczeniowej stosowanego do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym w ocenie organu nie może przesądzać, o rażącym naruszeniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., które przewidywały taką sytuację, gdy osoba właściciela jest nieznana i trudna do ustalenia. Nie można też pominąć tego, że w dacie wywłaszczenia spornej nieruchomości bardzo częstym zjawiskiem były stany faktyczne, w których występował problem nieformalnego obrotu nieruchomościami, bądź zupełny brak porozumienia pomiędzy członkami rodzin wielodzietnych. Ustawodawca miał świadomość skali tego problemu i negatywnych skutków społecznych tego zjawiska i dlatego zdecydował się na uchwalenie ustawy uwłaszczeniowej z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250).

Jednakże nawet gdyby uznać, że zasadny jest zarzut pominięcia w postępowaniu właściciela nieruchomości, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym mogłoby to stanowić jedynie podstawę wznowieniową o której mowa wart. 145 § 4 k.p.a, a nie rażące naruszenie prawa stwarzające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Stosownie do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.08.2014 r. sygn. akt I OSK 160/13 organ nadzoru uzupełnił materiał dowodowy przedmiotowej sprawy o dokumenty uwłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości i odnosząc się do kwestii wydanego Aktu Własności Ziemi z dnia [...].09.1977 r. na rzecz A. S., który przyznawał A. S. z dniem [...].10.1971 r. prawo własności nieruchomości o pow. [...] ha położonych w W. w tym parceli nr [...] to wskazać należy, że jak wynika z protokołu przesłuchania świadków i strony w postępowaniu uwłaszczeniowym z dnia [...].01.1977 r. wnioskodawca wywłaszczenia nie mógł mieć wiedzy na temat właściciela, skoro obwieszczenie o wykupie zostało podane do publicznej wiadomości w dniach październik/grudzień 1975 r.

Z akt sądowych w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym prowadzonej pod sygnaturą sygn. akt [...] wynika, że A. S. w dniu [...].09.1983 r. w Urzędzie Miasta Z. i Gminy T. złożyła oświadczenie w którym wskazała, że o żadnym wywłaszczeniu nie była informowana oraz, że czuje się właścicielką [...], którą w dalszym ciągu użytkuje, co przesądza o wiedzy A. S. o wywłaszczeniu parcel wchodzących w skład [...].

Jakkolwiek A. S. wiedziała o wywłaszczeniu nieruchomości wchodzących w skład [...], niemniej złożyła wniosek o założenie księgi wieczystej i w dniu [...].06.1985 r. została założona księga wieczysta nr [...] w której ujawniono parcele gruntowe l.kat [...] a właścicielką jest A. S. Te same parcele tj. l.kat [...] widnieją w księdze wieczystej nr [...] do której zostały wpisane w dniu [...].11.1977 r. a zatem z chwilą wydania decyzji wywłaszczeniowej gdzie właścicielem jest Skarb Państwa - [...] Park Narodowy.

Wyrokiem z dnia [...] z dnia [...].10.2010 r. Sąd Rejonowy w Z. Wydział [...] Cywilny orzekł w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - [...] Parku Narodowego w Z. przeciwko A. S. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, iż w dziale I księgi wieczystej m [...] wykreśla [...] oraz zmienia obszar z [...] ha na [...] ha, co oznacza, że własność parcel zgodnie z zapisem księgi wieczystej przysługuje Skarbowi Państwa - [...] Parkowi Narodowemu. A. S. złożyła apelację, sprawa jest zawieszona do czasu rozstrzygnięcia niniejszego postępowania administracyjnego.

W nadesłanych przez [...] Park Narodowy dokumentów związanych z wywłaszczeniem [...] znajduje się opinia mgr inż. S. S. w której zostały zawarte wyjaśnienia odnośnie wywłaszczenia. Z załącznika nr 2 zawierającego wykaz osób, które złożyły skargi lub zażalenia do Urzędu Miasta Z. i Gminy T. w sprawie wywłaszczeń [...] pod pozycją m 5 widnieje A. S. [...], która oświadczyła, że posiada [...] za którą nie pobrała odszkodowania i nie zgadza się na wykup przez [...], dalej widnieje data [...].06.1981 r. W świetle nowych dokumentów nadesłanych z Sądu Okręgowego, [...] Parku Narodowego wynika bezspornie, że wiedzę na temat wywłaszczenia A. S. posiadała, jednak tak jak większość pozostałych właścicieli nieruchomości wywłaszczonych nie zgłosiła się w toku postępowania wywłaszczeniowego.

Natomiast twierdzenie, że Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. podpisując decyzję o wywłaszczeniu areału o pow. [...] ha z czego na jego obszar składało się ok. 70 parcel, a dwie z nich nie miały wskazanego właściciela powinien był wiedzieć z urzędu, że w stosunku do parcel l. kat. [...] dwa miesiące wcześniej wydał Akt Własności Ziemi, gdzie powszechne uwłaszczenie obejmowało także duży areał ziemi, jest niezasadne. Przy tak dużym wywłaszczeniu i uwłaszczeniu, nie sposób ustalić w czasie gdy jedynym źródłem informacji była ewidencja papierowa czy na parcele objęte wywłaszczeniem były wydane Akty Własności Ziemi, zwłaszcza gdy właściciel nie założył księgi wieczystej, a tym samym nie mogło być odniesienia w rejestrach do odpowiedniej księgi wieczystej.

Obowiązek ujawnienia się w księdze wieczystej ciążył na osobie uwłaszczonej jak to zostało wskazane powyżej. Zaś organ wywłaszczeniowy dochował należytej staranności w celu poinformowania właścicieli lub posiadaczy o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym jak i wydanej decyzji wywłaszczeniowej przez obwieszczenia. Trudno wyobrazić sobie sytuację, aby 70 sąsiadujących ze sobą nieruchomości o dużym obszarze było wywłaszczonych w jednej wsi i o tym fakcie nie dowiedziała się A. S.

Nie można także w okolicznościach niniejszej sprawy przypisywać organowi wywłaszczeniowemu orzekającemu w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku w ramach ówczesnego stanu prawa i ówczesnej aksjologii w stosunku do prawa rażącego naruszenia prawa, o którym mowa wart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ wywłaszczeniowy procedował pod rządami Kodeksu postępowania administracyjnego w ówczesnym brzmieniu, który wart. 137, statuującym tryb nadzwyczajny uchylania decyzji jako nieważnej, nie przewidywał przesłanki rażącego naruszenia prawa, lecz przesłankę braku jakiejkolwiek podstawy prawnej (art. 137 § 1 pkt 2). Brak podstaw do wzruszania rozstrzygnięcia w oparciu o obowiązujące w dacie jego wydania przepisy prawa nie może pozostawać obojętny dla oceny, czy w sprawie wystąpiło czy też nie - rażące naruszenie prawa. Zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdy decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. Nie służyłoby to realizacji zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady pewności prawa, wynikających z art. 2 Konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.04.2015 r. sygn. akt P 46/13).

W niniejszej sprawie nie można stwierdzić naruszenia przesłanek ustawowych wymogów wywłaszczenia oraz przyznania odszkodowania. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jako wyjątek od określonej wart. 16 § 1 k.p.a ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnych, następuje tylko wtedy, gdy bezspornie ustalone zostało istnienie przyczyny nieważności określonej wart. 156 § 1 k.p.a (po r. wyrok NSA z dnia 19.05.1989 r., sygn. IV SA 90/89, publ. ONSA 1989/1/49).

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S., zarzucając jej naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a przez przyjęcie, że decyzja Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. w Z. z dnia [...] listopada 1977 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdy tymczasem w stopniu rażącym narusza ona prawo t.j. przepisy:

a) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie, że wywłaszczana nieruchomość parcel l.kat. [...], obj. Lwh [...] kat. W. jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej i dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych,

b) art. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez orzeczenie o odjęciu prawa własności w/w nieruchomości w stosunku do osoby, która w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie była jej właścicielem.

c) art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez brak ze strony ubiegającego się o wywłaszczenie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpienia do właściciela –A. S. o dobrowolne odstąpienie nieruchomości przy jednoczesnym braku przesłanki pozwalającej na zaniechanie owego wystąpienia t. j. natrafienia na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub jego miejsce pobytu są nieznane, art. 16 ust, 2 pkt 2, 6 i 7 ustaw) z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez nie wskazanie we wniosku o wywłaszczenie celu wywłaszczenia z uzasadnieniem (konieczności nabycia nieruchomości na ten cel, osoby właściciela nieruchomości i miejsca jego zamieszkania, jeżeli jest znane, lub posiadacza nieruchomości, jeżeli nie jest nim osoba ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów, a osoby właściciela nie można ustalić, wyników rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, z wymienieniem ceny żądanej przez właściciela i ofiarowanej mu przez wnioskodawcę, albo przeszkody do prowadzenia rokowań,

d) art. 16 ust. 2 pkt 2, 6 i 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez niezawiadomienie za dowodem (doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości –A. S. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego,

e) art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nieumieszczenie w zawiadomieniu i obwieszczeniu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego pouczenia o uprawnieniach zainteresowanych, że w ciągu 14 dni od dnia doręczenia, zawiadomienia lub w ciągu 21 dni od dnia wywieszenia obwieszczenia mogą przeglądać w urzędzie powiatowym wniosek o wszczęcie postępowania wraz z załącznikami oraz zgłaszać wnioski,

f) art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy,

g) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez wydanie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości bez uprzedniego przeprowadzenia rozprawy,

h) art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez wydanie decyzji bez oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia , czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne,

i) art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez niedoręczenie decyzji o wywłaszczeniu właścicielowi (posiadaczowi) nieruchomości – A. S. przy jednoczesnym niewystąpieniu okoliczności uzasadniających odpowiednie zastosowanie przepisu art. 17 ust. 2 cyt ustawy

2. art. 7 i art. 77 kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie okoliczności, o których mowa wyżej,

3. art. 153 i art. 170 ppsa poprzez nieuwzględnienie przez Ministra oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt i SA/Wa 639/12 a zwłaszcza co do tego, że prawidłowe były ustalenia i rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. znak [...], która stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [...] listopada 1977 r. o kwestionowanej przez skarżącą części oraz pominięcie, w/w wyrok wiąże Ministra.

W uzasadnieniu skarżąca przestawiła szeroką argumentację odnoszącą się do poszczególnych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całej rozciągłości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy uznał, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...].11.1977 r. znak [...] w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości, obejmującej parcele l.kat. [...], obj. Lwh [...], położone w gm. kat. W. odpowiadające działkom ewidencyjnym nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położone w obr. [...], jedn. ewid. [...] nie narusza rażąco prawa.

Materialnoprawną podstawę dla wydania decyzji kontrolowanej w trybie nadzoru, stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. j. Dz. U. z 1974 r., nr 10 poz. 64 zwanej w dalszej części ustawą".

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wbrew zarzutom skargi wskazującym na naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy, kwestia dopuszczalności wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa - [...] Parku Narodowego nieruchomości położonych T. pod nazwą [...], została już przesądzona przez orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014r. Sygn. akt I OSK 160/13, który wskazał, że podziela pogląd organu II instancji, wedle którego okoliczności sprawy przekonują, że cel wywłaszczenia mieścił się w ramach zakreślonych przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tym samym zarówno rozpoznające sprawę organy jak i orzekający obecnie Sąd jest zgodnie z art. 153 p.p.s.a związane są w/w wyrokiem NSA.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie, którą zgodnie z w powyższym wyrokiem miały wyjaśnić organy jest zaś okoliczność pominięcia skarżącej w toku postępowania, jak również niedoręczenia jej kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji.

I tak odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi podniesionych powyższym zakresie należy wskazać, że w sprawie zostały w ocenie Sądu ustalone w sposób nie budzący żadnych wątpliwości dwie kwestie:

1. że, KW lwh [...] gminy katastralnej W. w skład której wchodziły m.in. parcele l.kat. [...] i l.kat. [...] zaginęła w czasie działań wojennych w latach 1939 - 1945. Tym samym nie można było ustalić właściciela przedmiotowego gruntu. Zaświadczenie zostało wydane na wniosek [...] Parku Narodowego, tj. ubiegającego się o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w 1971 i 1975r. r.

2. iż, w dniu [...].09.1977 r. został wydany Akt Własności Ziemi na rzecz A. S. na obszar obejmujący łącznie [...] ha nieruchomości położonych w W. W szczegółowo wskazanych w Akcie Własności Ziemi parcelach znajdują się nieruchomości oznaczone nr [...] a zatem nieruchomości objęte wnioskiem wywłaszczeniowym [...] Parku Narodowego. Powyższy akt własności ziemi stał się prawomocny w dniu [...].10.1977r. Do czasu zakończenia postępowania nie doszło jednak do wpisania powyższego prawa w księdze wieczystej .

Powyższe ustalenia w ocenie Sądu determinują zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

Natomiast zgodnie z treścią art. 6 ust. 4 ustawy wywłaszczeniowej obowiązek przeprowadzenia rokowań nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub miejsce jego pobytu były nieznane.

W niniejszej sprawie, ubiegający się o wywłaszczenie [...] Park Narodowy, podjął czynności zmierzające do ustalenia osoby właściciela spornych działek, jednak w dacie gdy przeprowadzał należne do niego czynności ich właściciel nie był znany, z uwagi na to, że księgi wieczyste zaginęły, a strona skarżąca nie uzyskała jeszcze aktu własności ziemi. Ponadto, poczynił on niezbędne czynności zmierzające do poinformowania wszystkich zainteresowanych stron o podjętych przez niego czynnościach. Z akt sprawy wynika bowiem, że obwieszczeniem nr [...] z dnia [...].11.1975 r. wystąpił on z ofertą dobrowolnego odstąpienia ok. 70 nieruchomości, w tym nieruchomości oznaczonej lwh [...] o pow. [...] ha 1.kat. [...], których właściciel nie był znany, (strona 12 obwieszczenia). Z akt archiwalnych wynika także, że obwieszczenie zostało wywieszone na tablicach urzędowych Urzędu Gminy K. w dniach od 18.11.1975 r. do 15.12.1975 r., Urzędu Gminy w C. w dniach od 24.11.1975 r. do 15.12.1975 r., Urzędu Gminy w R. w dniach od 18.11.1975 r. do 11.12.1975r. Ponadto z akt archiwalnych w szczególności ze zwrotnych potwierdzeń odbioru obwieszczenia o wykupie nieruchomości wynika, ze zostało ono skierowane także do Urzędu Miejskiego w Z., Urzędu Miejskiego w N., celem wywieszenia na tablic urzędowych. Jednakże co potwierdza wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nikt nie zgłosił się we wskazanym w ofercie terminie.

Skoro [...] Park Narodowy wyczerpał możliwości ustalenia właściciela nieruchomości objętej lwh. [...], to nie można zarzucić mu, że nie dołożył należytej staranności w celu ustalenia właściciela, gdyż wystąpienie o informację wynikającą z księgi wieczystej zostało wystosowane dwukrotnie tj. w roku 1971 i 1975, lecz sytuacja nie uległa zmianie. Tym samym, wbrew zarzutom skargi słusznie wskazał Minister, że zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie mógł odstąpić od prowadzenia rokowań, nie doszło zatem do naruszenia prawa w tym zakresie.

Rozważenia wymagało zatem ustalenie, czy orzekający w sprawie organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez pominięcie strony skarżącej w toku postępowania.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wszczęciu postępowania właściwy organ zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Osoby, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadamiało się za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń właściwego urzędu.

Kolejne przepisy umożliwiające wywłaszczanie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym to art. 19 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej przewidujący możliwość przeprowadzenia rozprawy z udziałem osób zainteresowanych oraz art. 20 umożliwiający posiadaczom nieruchomości i osobom trzecim udowadnianie prawa własności do nieruchomości w toku postępowania wywłaszczeniowego.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy pozwalała Ministrowi na przyjęcie, że organ wywłaszczeniowy nie naruszył w/w przepisów w sposób rażący. Z skt sprawy wynika bowiem, że wobec braku odzewu na obwieszczenie o wykupie nieruchomości w związku z realizacją zapisów uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...].12.1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...] Parku Narodowego, pismem z dnia [...].01.1976 r. zn. [...] Park Narodowy wystąpił do Urzędu Miejskiego w Z. z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości pod nazwą [...] położonej w T. o łącznej powierzchni [...] ha w tym nieruchomości objętej Lwh [...] dla której księga wieczysta zaginęła w czasie działań wojennych. Do wniosku wywłaszczeniowego, zostały dołączone następujące dokumenty: decyzja o lokalizacji szczegółowej stanowiąca załącznik nr 1 Uchwały Rady Ministrów nr [...] z dnia [...].12.1960 r., plan nieruchomości [...] z naniesieniem klasyfikacji gruntów sporządzonych przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w N., wyciąg parcelowy z rejestru parcel zatwierdzony przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w N., opisy szacunkowe biegłych z wyliczeniem należnych odszkodowań, odpis oferty wysłanych do wszystkich zainteresowanych Urzędów Miejskich i Gmin z poświadczeniem ich wywieszenia przez 21 dni na tablicach urzędowych ogłoszeń, pełnomocnictwo wydane dla Dyrektora [...] Parku Narodowego do przeprowadzenia tego rodzaju wykupów i wywłaszczeń wydane przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego oraz odpisy z ksiąg wieczystych poświadczone przez Państwowe Biuro Notarialne w N. i zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w N. stwierdzające zaginięcie ksiąg wieczystych Lwh [...] w czasie wojny, a zatem wszystkie przewidziane przepisem art. 16 ust. 3 ustawy załączniki.

Należy zwrócić uwagę, że w dacie wniesienia wniosku, skarżącą nie posiadała jeszcze aktu własności ziemi.

Tym samym zgodnie z przepisem art. 17 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o wszczęciu postępowania organ wywłaszczeniowy zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służą na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia wywieszało się na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego).

Obwieszczeniem z dnia [...].10.1977 r. znak [...] Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. zawiadomił więc o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z wniosku [...] Parku Narodowego w stosunku do nieruchomości położonych w T. pod nazwą [...] gm. kat. W. o łącznej powierzchni [...] ha oraz zawiadomił o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...] (tu akta nieczytelne).11.1977r. Obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Z. i Gminy T. oraz Urzędu Gminy C. na czas 21 dni. W załączniku do zawiadomienia na stronie 20 została wymieniona nieruchomość objęta Lwh [...] o pow. [...] ha l.kat. [...] ze wskazaniem, iż z uwagi na zaginięcie księgi w czasie działań wojennych brak jest danych odnośnie właściciela.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że w dacie dokonywania obwieszczenia skarżącą posiadała już akt własności ziemi (z [...] września 1977r. ). Jak wynika bowiem z akt sprawy, stosownie do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.08.2014 r. sygn. akt I OSK 160/13 organ nadzoru uzupełnił materiał dowodowy przedmiotowej sprawy o dokumenty uwłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie jednak Sadu poczynione przez organ w tym zakresie ustalenia, pozwalały na przyjęcie, że nie można Naczelnikowi Miasta Z. i Gminy T. wydającemu decyzję o wywłaszczeniu, zarzucić rażącego naruszenia art. 17 i 24 ustawy z uwagi na to, że nie uwzględnił z urzędu faktu wydania w/w aktu na rzecz skarżącej i nie uwzględnił jej jako strony postępowania. Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r. Wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r. ) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne –skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 Kpa powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.

Trudno zaś na gruncie rozpoznawanej sprawy zarzucić Naczelnikowi, iż jego działanie polegające na pominięciu strony skarżącej w toku postępowania wywłaszczeniowego miało charakter rażący, wynikający z zaniechań czy też niedbalstwa. Sąd uznaje tym samym za przekonywujące stanowisko zaprezentowane w tym zakresie przez Ministra, który wskazał, że powszechne uwłaszczenie obejmowało duży areał ziemi, a zatem przy tak dużym wywłaszczeniu i uwłaszczeniu, nie sposób było ustalić - w czasie gdy jedynym źródłem informacji była ewidencja papierowa, czy na parcele objęte wywłaszczeniem były wydane akty własności ziemi. Ponadto właściciel spornych nieruchomości nie założył księgi wieczystej, a tym samym nie było odniesienia w rejestrach do odpowiedniej księgi wieczystej. Tymczasem obowiązek ujawnienia się w księdze wieczystej ciążył na osobie uwłaszczonej bowiem w dniu podejmowania decyzji wywłaszczeniowej obowiązywał Dekret z dnia 11 października 1946 r.. Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320), który wart. 29 § 1 zobowiązywał właścicieli nieruchomości do ujawniania swojego prawa. Z powyższego wynika, że ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbania tego obowiązku obciążać powinny nieujawnionych w księdze wieczystej właścicieli nieruchomości. Zaniedbując go działała niezgodnie z prawnym obowiązkiem, utrudniając tym samym wypełnienie obowiązków organowi wywłaszczeniowemu, a więc na swoją niekorzyść.

W ocenie zatem Sądu słusznie zatem Minister uznał, że organ wywłaszczeniowy dochował należytej staranności w celu poinformowania właścicieli lub posiadaczy o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, jak i wydanej decyzji wywłaszczeniowej przez obwieszczenia. Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w czerwcu 1981r. strona bez wątpienia wiedziała o wywłaszczeniu, podnosząc że nie otrzymała odszkodowania. Zasadnie zatem organ wywodzi, iż co do zasady trudno wyobrazić sobie sytuację, aby 70 sąsiadujących ze sobą nieruchomości o dużym obszarze było wywłaszczonych w jednej wsi i o tym fakcie nie wiedziała strona skarżąca, jednak tak jak większość pozostałych właścicieli nieruchomości wywłaszczonych nie zgłosiła się w toku postępowania wywłaszczeniowego. Tym samym jak wskazano powyżej, Sąd podzielił argumentacje Ministra, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przypisywać organowi wywłaszczeniowemu orzekającemu w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku w ramach ówczesnego stanu prawa i ówczesnej aksjologii w stosunku do prawa rażącego naruszenia prawa, o którym mowa wart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji gdy zgodnie z obowiązującym w tym zakresie przepisami prawa dokonał stosownych obwieszczeń, aby w świetle art. 20 ustawy umożliwić także osobom nieujawnionym w księdze wieczystej i zbiorze dokumentów możliwość udziału w postępowaniu.

Ponadto wbrew zarzutom skargi z treści obwieszczenia z dnia [...] października 1977r. wynika, że organ poinformował w nim o możliwości przeglądania akt, oraz składania wniosków wskazując wprost, gdzie można dokonać tej czynności (Biuro Zarządu Gospodarki Terenami w Z. ul. [...] w godz. Urzędowania). Ponadto obwieszczenie zawiera informacje dotyczące miejsca i terminu przeprowadzenia rozprawy (art. 17-19 ustawy.) Wskazać przy tym należy, że rozprawa odbyła się po upływie terminu w jakim zgodnie z art. 18 ustawy strony mogły przeglądać akta.

Z protokołu przeprowadzonej w dniu [...].11.1977 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, że stawiła się na nią A. K. legitymująca się Aktem Własności Ziemi z dnia [...].09.1977 r. na nieruchomość objętą lwh. [...] c.d. KW [...] o pow. [...] ha l.kat. [...]. Nikt więcej spośród wskazanych właścicieli i współwłaścicieli ok. 70 nieruchomości nie stawił się. Z protokołu wynika także, że na rozprawie nie był obecny biegły. Jednak jak słusznie wskazał organ odwoławczy jego nieobecność na rozprawie wywłaszczeniowej nie mogła być uznana za naruszenie art. 22 ustawy, bowiem z akt sprawy wynika, że brał on udział w postępowaniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. W aktach archiwalnych znajduje się opinia szacunkowa mgr inż. J. D. biegłego ds. wywłaszczeniowo-odszkodowawczych oraz mgr inż. S. L. biegłego z listy Wojewody [...] do spraw wywłaszczeniowych w zakresie leśnictwa. W obu opiniach wartość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętej lwh [...] o pow. [...] ha l.kat. [...], wyniosła [...] zł z czego za grunt przyznano odszkodowanie w kwocie 407 zł, natomiast za drzewostan [...] zł. co razem dało kwotę [...] zł i taka kwota została przyznana zaskarżoną decyzją (str. 20 załącznika do decyzji), która została wywieszona na tablicy ogłoszeń zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy.

Tym samym w sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, iż w oparciu o w/w decyzje strona skarżąca została pozbawiona należnego jej odszkodowania, bowiem zgodnie z art. 27 ustawy, kwota odszkodowania miała być przekazana do depozytu sądowego. Z akt sprawy wynika zaś, że pismem z dnia 23.12.1977 r. nr [...] Park Narodowy wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o przekazanie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętej lwh [...] na rzecz aktualnych użytkowników, którzy wykażą prawo własności. Powyższe oznacza, iż odszkodowanie przyznane właścicielowi, który wykaże się tytułem prawnym do nieruchomości zostało przyznane w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa. Na marginesie należy wskazać, iż w decyzji organu II instancji błędnie odnosząc się do kwestii przekazania odszkodowania do depozytu powołał art. 26 ustawy, zamiast 27 ust. 2 ustawy, jednak w ocenie Sądu błąd ten nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Reasumując, w ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby zastosowanie przez organ wywłaszczający trybu procedury wywłaszczeniowej stosowanego do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym można było uznać za rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r..

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzy się w sprawie naruszenia innych przepisów w/w ustawy, ani przepisów k.p.a w szczególności podnoszonych przez stronę skarżącą art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy wykonał także wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 160/13.

Mając powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.