Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA 138/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie WSA Asesor WSA Protokolant Kazimierz Jarząbek (Spr.) Zbigniew Ślusarczyk Katarzyna Matczak Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia: 1.uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2. stwierdza, że w/w decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją nr "[...]" z dnia 12 grudnia 2002 r. podstawie art. 28 ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zmianami) art. 138 § l pkt. l Kpa, po rozpatrzeniu odwołania pana G. F. od decyzji Starosty Powiatu E. nr "[...]" z dnia 24 października 2002 r. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu sentencji podano, że w dniu 24 października 2002 r. Starosta Powiatu E. wydał decyzję nr "[...]" orzekającą o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wysokości 496,70 zł.

Od decyzji tej G. F. wniósł odwołanie do Wojewody.

Zgodnie z art. 28 ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu - w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji - kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl natomiast art. 28 ust. 2 pkt 4 przedmiotowej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. l, uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Do nienależnie pobranych świadczeń należą m.in. koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 16 ust. 4 (art. 28 ust. 2 pkt. 4).

Z akt sprawy wynika, że G. F. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w E. Filia w P. w dniu 10 lipca 2002 r., w tym dniu uzyskał status bezrobotnego absolwenta - decyzją Starosty Powiatu E. z dnia 10 lipca 2002 r. "[...]". Od dnia Ol sierpnia 2002 r. G. F. podjął staż w Nadleśnictwie w M.

W myśl art. 37 lit b ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, absolwentowi w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości zasiłku bezrobotnych, wypłacane przez starostę; przepisy art. 16 ust. 4 oraz 31 ust. 3a stosuje się odpowiednio.

W dniu 12 września 2002 r. G. F. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w E. Filia P. podanie, w którym zawiadamia o przerwaniu stażu podnosząc, że staż został zawarty na 4 miesiące i że możliwość przedłużenia okresu jego odbywania nie jest jasna. Ponadto stwierdził, iż podjął studia zaoczne "[...]", co również uniemożliwia mu "prawidłowe odbywanie stażu". Fakt przerwania odbywania stażu z dniem 12 września 2002 r. potwierdza również treść pisma z dnia 16 września 2002 r. z Nadleśnictwa w M.

Zgodnie z art. 16 ust. 4 przedmiotowej ustawy, który stosuje się odpowiednio do osób pobierających stypendium z tytułu odbywania stażu., osoba która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, obowiązana jest do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia Natomiast w myśl art. 2 ust. 1 pkt 7 powyższej ustawy koszt szkolenia oznacza m.in.. koszt niezbędnych badań lekarskich.

Jak wynika z akt sprawy w/w został prawidłowo i rzetelnie poinformowany o prawach i obowiązkach osoby kierowanej na staż oraz o konsekwencjach przerwania stażu o czym świadczy jego własnoręczny podpis na oświadczeniu w karcie rejestracyjnej.

W odwołaniu G. F. podał, iż w związku z tym, że podjął pracę nie powinien zwracać stypendium.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, iż G. F. podjął pracę w ramach umowy zlecenia dopiero z dniem 28 października 2002 r., o czym świadczy załączone do odwołania zaświadczenie z dnia 26 października 2002 r. wystawione przez A Sp. z o.o. w W. Natomiast odbywanie stażu G. F. przerwał 12 września 2002 r. Zdaniem organu II instancji nie było przeszkód do kontynuowania stażu co najmniej do połowy października 2002 r., tym bardziej, że staż miał trwać do końca listopada 2002 r.

Ponadto, składając w/w podanie w dniu 12 września 2002 r. zainteresowany wskazał na dwie przyczyny, z powodu których przerywa odbywanie stażu: podjęcie studiów zaocznych oraz krótki okres stażu. Okres odbywania stażu był znany w/w jeszcze przed jego rozpoczęciem, studia zaoczne również nie stanowią przeszkody w odbyciu stażu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie wydał w/w zaskarżoną decyzję orzekającą o zwrocie stypendium.

W skardze do Sądu G. F. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 12 grudnia 2002 r. lub umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając naruszenie art. 28 ust. l i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez wadliwą interpretację tych przepisów przez organy obu instancji. Zdaniem skarżącego świadczenie uzyskiwane w trybie art. 37 lit. b ust. 5 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może być utożsamiane z innymi świadczeniami wypłacanymi przez urzędy pracy. Świadczenie w postaci stypendium wypłacane jest w zamian za świadczenie pracy. "Wprawdzie stypendium wypłacane jest przez urząd pracy, a nie przez pracodawcę - jednakże osoba pobierająca stypendium zobowiązana jest do świadczenia pracy w postaci stażu".

Wobec tego, że skarżący w czasie odbywania stażu świadczył pracę, to przysługuje mu za nią wynagrodzenie zgodnie z treścią art. 13 Kp. Wedle skarżącego, do stażystów odbywających staż w trybie art. 37 lit b ust. 5 cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, należy stosować przepisy prawa pracy. Skoro skarżący w okresie od l sierpnia 2002 r. do 12 września 2002 r. świadczył pracę, to jego zdaniem brak jest podstaw do żądania zwrotu stypendium.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany granicami skargi.

W sprawie nie jest sporne, że skarżący od dnia l sierpnia 2002 r. odbywał staż w Nadleśnictwie w M., że zostało mu wypłacone stypendium w kwocie 476,70 zł za miesiąc sierpień 2002 r., a koszt badania wyniósł 20,- zł oraz, że w dniu 12 września 2002 r. złożył w PUP E. Filia w P. podanie, w którym zawiadomił organ o przerwaniu stażu z powodu podjęcia studiów zaocznych.

Odnosząc się do zarzutów skargi, niezbędne jest wyjaśnienie niektórych pojęć

ustawowych dotyczących rozstrzyganej kwestii. Art. 2 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawiera tzw. słowniczek pojęć ustawowych.

I tak pojęcie ustawowe: "staż" oznacza nabywanie umiejętności praktycznych do wykonywania pracy poprzez wykonywanie zadań w miejscu pracy przez absolwenta, bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą (pkt. 21 litera a); "stypendium" oznacza kwotę wypłaconą z Funduszu Pracy bezrobotnemu, zarejestrowanemu w powiatowym urzędzie pracy po raz pierwszy jako absolwent, w okresie odbywania szkolenia, stażu u pracodawcy oraz przez okres nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej albo w szkole wyższej, do której uczęszcza w systemie wieczorowym lub zaocznym (pkt 21 b);

"Koszt szkolenia" oznacza to:

a) uprzednio uzgodnioną należność przysługującą jednostce szkoleniowej,

b) koszt ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków,

c) koszt przejazdu i zakwaterowania, jeżeli szkolenie odbywa się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania bezrobotnego,

d) koszt niezbędnych badań lekarskich.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia, stanowił przepis art. 37 lit. b ust 5 i art. 28 ust l i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl art. 37 lit. b ust. 5, absolwentowi w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości zasiłku, o którym mowa wart. 24 ust. l wypłacane przez starostę; przepisy art. 16 ust. 4 oraz 31 ust 3a stosuje się odpowiednio. W myśl art. 16 ust 4, "osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, obowiązana jest do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia". Wyrażenie ustawę "stosuje się odpowiednio" oznacza, że interpretacja postanowień zawartych w przepisie art. 37 lit. b ust 5 nie powinna odbiegać od interpretacji i stosowania art. 16 ust 4.

Art. 28 ust l i 2 cytowanej ustawy stanowi:

ust 1. "osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z pobraną od tego świadczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne".

ust 2. " Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się:

1) świadczenie wypłacone mimo istnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,

2) świadczenie wypłacane na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie,

3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone ostatnio za okres, za który ustało prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jej pomniejszenia na zasadach określonych wart. 29,

4) koszty szkolenia, w przypadku określonym wart. 16 ust 4.

Wskazane wyżej normatywne sformułowanie "nienależnie pobrane świadczenia" oznaczają, że pierwsza z nich dotyczy zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do świadczenia, jednakże tylko wtedy, gdy zainteresowany został pouczony o skutkach prawnych wystąpienia tych okoliczności. Świadczenie wobec tego jest nienależne, w rozumieniu ustawy, gdy bezrobotny pobiera je, choć wie, że nie ma do niego prawa (nie nabył go lub je utracił).

Z drugą postacią nienależnie pobranego świadczenia związane są przypadki, w których świadczenie z Funduszu Pracy zostało wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo też bezrobotny w inny sposób świadomie wprowadził w błąd powiatowy urząd pracy - elementem konstytutywnym tego rodzaju stanów faktycznych jest umyślność działania bezrobotnego.

Trzecia postać nienależnie pobranego świadczenia zachodzi w razie zbiegu dwóch świadczeń tj. emerytury lub renty i zasiłku, stypendium, świadczenia przedemerytalnego, w sytuacji, gdy organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia w sposób określony w art. 29 ustawy.

Za czwartą postać normatywną nienależnie pobranego świadczenia ustawodawca uznał poniesione przez powiatowy urząd pracy wydatki na koszty odbywania stażu (szkolenia) przez absolwenta w sytuacji, gdy absolwent z własnej winy nie ukończył stażu.

Z powyższego wynika, że postacie normatywnie wpisane pod pkt l - 3, odnoszą się do takich zachowań bezrobotnych, w wyniku których otrzymują oni nienależne świadczenia w postaci zasiłków bądź stypendiów. Do tych zachowań nie można zaliczyć nienależnego świadczenia spowodowanego przerwaniem odbywania stażu.

Jak zaznaczono wyżej w sprawie nie jest sporne, że skarżący nie ukończył z własnej winy stażu, natomiast sporne jest czy w związku z tym pobranie przez niego stypendium stanowi" nienależnie pobrane świadczenie", w rozumieniu art. 28 ust 2 pkt. l - 3 ustawy.

Co się tyczy tej kwestii, to stwierdzić należy, że organ pierwszej i drugiej instancji, nie wskazał na jakich przesłankach oparł ustalenie, że stanowi ono nienależne świadczenie, skoro stypendium zostało wypłacone przed przerwaniem odbywania stażu. A zatem w sytuacji, gdy stażysta miał prawo do tego świadczenia, brak takich ustaleń wskazuje na nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie, co stanowi naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 7, 77 § l i art. 107 § 3 Kpa i ma istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 2 ust. l pkt. 21 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, twierdzenie skarżącego, iż odbyty przez niego staż w sierpniu 2002 r. należy rozpatrywać przez pryzmat przepisów Kodeksu pracy nie jest uzasadnionym, albowiem przepis ten wyraźnie stanowi, iż staż odbywany jest poprzez wykonywanie zadań w miejscu pracy przez absolwenta, bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą.

Z wyżej przytoczonych powodów na podstawie art. 145 § l ust l lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.