Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 3242/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 37 § 1, art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej M. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1519/15 odrzucającego skargę M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości.


UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt: III SA/Wa 1519/15, mocą którego odrzucono skargę M. R. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2015 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r. pismem z dnia 16 czerwca 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej (adw. B. J.) do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na wezwanie sądu pełnomocnik skarżącej nadesłał pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi dla adw. W. G. oraz r. pr. D. J. Z.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. dalej: "p.p.s.a".) pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie pełnomocnik adw. B. J., który złożył w imieniu skarżącej skargę, w odpowiedzi na wezwanie sądu nadesłał jedynie pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi dla adw. W. G. oraz r. pr. D. J. Z. Natomiast z nadesłanego pełnomocnictwa nie wynika umocowanie do działania w imieniu skarżącej dla adw. B. J. Sąd zauważył, iż pełnomocnik skarżącej mógł również uzupełnić powyższy brak formalny skargi poprzez nadesłanie w wyznaczonym terminie powyższego pełnomocnictwa wraz z pełnomocnictwem substytucyjnym udzielonym przez pełnomocników skarżącej umocowanych na podstawie ww. pełnomocnictwa.

W skardze kasacyjnej, pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie:

- art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo, iż skarga nie była obarczona brakiem formalnym albowiem adw. B. J. działał na podstawie i w granicach pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego przez radcę prawnego D. J. Z. na podstawie art. 39 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ewentualnie poprzez stwierdzenie, iż nie uzupełniono skargi w wyznaczonym terminie,

- art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie obowiązku złożenia pełnomocnictwa pomimo, iż zostało ono złożone wcześniej (wraz z odwołaniem od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego) i znajdowało się w aktach sprawy,

- art. 36 pkt 1 w zw. z art. 39 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż załączone do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 12 stycznia 2015 r. i udzielone na jego podstawie pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 14 stycznia 2015 r. nie były pełnomocnictwami uprawniającymi pełnomocnika oraz pełnomocnika substytucyjnego do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, choć wyraźnie to z treści pełnomocnictwa wynikało i uznanie, iż wniesiona przez pełnomocnika substytucyjnego skarga posiada braki formalne;

- art. 39 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż pełnomocnictwo substytucyjne udzielone adw. B. J. nie upoważniało go do złożenia skargi, a co za tym idzie, koniecznym było wezwanie pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi,

- art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm., dalej: "p.u.s.a".) oraz art. 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w dokonywaniu interpretacji (wykładni) treści pełnomocnictwa z dnia 12 stycznia 2015 r., z którego wynikało umocowanie w sprawie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych do zastępstwa skarżącej przed wszystkimi organami administracyjnymi, instancjami sądowymi i umocowanie do sporządzenia oraz wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym, z prawem substytucji i w konsekwencji uznanie go za niewłaściwe do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym,

- art. 39 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, iż dla złożenia skargi adw. B. J. winien legitymować się pełnomocnictwem, choć działał na podstawie i w granicach pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego dnia 14 stycznia 2015 r. przez radcę prawnego D. J. Z., a pełnomocnictwo substytucyjne nie zostało w żaden sposób ograniczone w stosunku do pełnomocnictwa głównego,

- art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez niedokładne, nieprecyzyjne, budzące wątpliwości określenie w wezwaniu rzekomych braków formalnych skargi i odrzucenie skargi pomimo niezachowania wymogu sformułowania wezwania do usunięcia braków formalnych w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, a następnie wyprowadzenie z tego skutków niekorzystnych dla strony,

- art. 133 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych pomimo, iż w aktach sprawy znajdowało się zarówno pełnomocnictwo, jak i pełnomocnictwo substytucyjne, a więc wydanie orzeczenia z pominięciem dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Na podstawie wskazania naruszenia powyższych przepisów, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że powyższy problem był już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 4 grudnia 2015 r., II FSK 3030/15, Sąd ten wskazał na zasadność skargi kasacyjnej w określonym zakresie, t.j. kwestii prawidłowości wezwania pełnomocnika adw. B. J. do uzupełniania dostrzeżonych braków formalnych.

Wezwanie z dnia 16 czerwca 2015 r. zostało skierowane do adw. J. (adresowane do niego), by przedłożył on pełnomocnictwo do działania w imieniu strony. W wyniku wezwania, pełnomocnik nadesłał jedynie pełnomocnictwo główne, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi. Tymczasem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym we wskazanym postanowieniu z 4 grudnia 2015 r. powołano się na sprawę: III SA/Wa 1584/15 gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skierował do adw. J. tożsame wezwanie jak to uczynił w niniejszej sprawie. Również odpowiedź pełnomocnika na to wezwanie była taka sama. Nadesłał on do sądu jedynie pełnomocnictwo główne. Sąd pierwszej instancji w sprawie III SA/WA 1584/15 nie odrzucił jednak skargi, lecz ponownie wezwał adw. J. do usunięcia tego samego braku formalnego wyjaśniając, że nadesłane pełnomocnictwo dotyczy pełnomocników głównych, a nie pełnomocnika substytucyjnego, a to jego umocowanie musi z załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa wynikać. Naczelny Sąd Administracyjny popiera stanowisko zawarte w uzasadnieniu wskazanego postanowienia z dnia 4 grudnia 2015 r., gdzie tego rodzaju wezwanie oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie III SA/Wa 1584/15 nie stwierdził wystąpienia przesłanek do odrzucenia skargi. Przyznał niejako, że pierwsze wezwanie skierowane do adw. J. było niewystarczająco precyzyjne. A w takim przypadku nie można obciążyć strony konsekwencjami procesowymi wynikającymi z niewypełnienia wezwania sądu.

Odnośnie pozostałych zarzutów, przytoczonych przez autora skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na ich niezasadność. W szczególności zarzutów dotyczących kwestii pełnomocnictwa głównego i substytucyjnego jak i wezwania adw. B. J. do przedłożenia pełnomocnictwa (niebędącego substytucyjnym). Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo substytucyjne a sąd pierwszej instancji nie kwestionował zakresu umocowania, a jedynie brak stosownego dokumentu w aktach sprawy. Nie sposób podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącej, zgodnie z którym złożenie pełnomocnictwa do akt innego postępowania ‒ postępowania administracyjnego ‒ jest wystarczające dla przyjęcia, że został spełniony wymóg przewidziany w art. 37 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi wyraźnie, że pełnomocnik przy pierwszej czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym ‒ wszak tego postępowania dotyczą przepisy p.p.s.a. ‒ jaką w tej sprawie było wniesienie skargi, obowiązany był dołączyć do akt sprawy stosowne pełnomocnictwo. Złożenie pełnomocnictwa do akt administracyjnych ‒ nawet, jeżeli obejmuje ono postępowanie sądowe ‒ nie zwalnia pełnomocnika od obowiązku określonego w powołanym przepisie. Przez akta sprawy należy bowiem rozumieć akta sprawy sądowoadministracyjnej, a nie akta administracyjne (por. postanowienia NSA: z dnia 21 grudnia 2010 r., I FSK 1612/10; z dnia 21 grudnia 2010 r., I FSK 1576/10; z dnia 26 maja 2009 r., II FSK 413/09; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie popiera zawartą argumentację w tym zakresie, co sprowadza się do wniosku, że sąd w zaskarżonym postanowieniu dopuścił się naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe wezwanie pełnomocnika do uzupełnienia braków skargi oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi.

W konsekwencji wskazanych naruszeń i zasadności zarzutu dotyczącego wezwania, sąd pierwszej instancji wezwie pełnomocnika do złożenia wymaganego pełnomocnictwa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1. p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.