Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 508/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-10-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2009 r. Nr [...] przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

M. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów we wszystkich jej sprawach wywołanych wydaniem decyzji nakładających na nią obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (łącznie 13 skarg), w których wpis łącznie wynosi 2 416 zł. Skarżąca uiścił wpis w kwocie 100 zł w sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Gd 505/09, wywodząc, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w pozostałych sprawach.

Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Małżonkowie utrzymują się z dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawczynię, polegającej na prowadzeniu sklepu oraz dochodów z gospodarstwa rolnego – prowadzonego przez jej męża. Zdaniem wnioskodawczyni, prowadzona przez nią działalność jest niedochodowa – osiąga ona dochód z tego tytułu w wysokości 315 zł miesięcznie. Wysokości dochodu męża wnioskodawczyni nie przedstawiła, wyjaśniając że praca w gospodarstwie jest niedoceniana, kwoty otrzymywane ze sprzedaży plonów są bardzo niskie, a przepisy Unii Europejskiej dyskryminują polskich rolników. Wnioskodawczyni oświadczyła nadto, iż jest właścicielką domu o powierzchni 81 m2, mieszkania o powierzchni 49 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5,1 ha. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Podkreśliła, że otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie 64 zł, na dowód czego załączyła decyzję nr [...] z 22 września 2008 r., przyznającą zasiłek rodzinny na dziecko – K. B. Nadto, skarżąca dołączyła do akt wyciąg z rachunku bieżącego, z którego wynika, że w okresie od 1 października 2009 r. do 20 października 2009 r. saldo początkowe na koncie wynosiło 2 458,86 zł, zaś saldo końcowe – 498,86 zł. Jednocześnie do akt załączone zostało zaświadczenie Urzędu Skarbowego z 24 września 2009 r. o dochodzie M. B. w roku podatkowym 2008, z którego wynika, że jej przychód wyniósł 413 331,04 zł, zaś dochód – 10 034,64 zł.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).

Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.

W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez wnioskodawczynię okoliczności dotyczące dochodów w jej gospodarstwie domowym nie są w pełni wiarygodne. Skarżąca wskazuje, że dochody jej gospodarstwa domowego są bardzo niskie – około 315 zł miesięcznie. Jednocześnie podnosi ona, że otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej na dziecko, co dodatkowo potwierdza, że dochody jej gospodarstwa domowego są niewysokie. Jednak, jak wynika z akt sprawy, decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego dotyczyła 2008 roku. Skarżąca nie załączyła decyzji na 2009 rok. Zatem, fakt otrzymywania zasiłku rodzinnego w 2008 r. nie może mieć znaczenia dla oceny sytuacji dochodowej skarżącej w niniejszym postępowaniu. Jednocześnie, zauważyć należy, że z prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca uzyskuje bardzo wysokie przychody – ponad 400 000 zł rocznie (co daje średnio ponad 33 000 przychodu miesięcznie), a zatem wykazywana kwota dochodu miesięcznego w wysokości 315 zł – jest niewiarygodna. Trudno też podzielić pogląd wnioskodawczyni, że praca w gospodarstwie rolnym – w dobie wstąpienia do Unii Europejskiej, jest zupełnie niedochodowa. Rolnicy otrzymują dopłaty unijne obszarowe, mleczne, dofinansowanie do zakupu sprzętu rolnego, przy niskich obciążeniach fiskalnych. Nie podając dochodów, które mąż uzyskuje z prowadzonej działalności rolnej, skarżąca sugeruje, że tych dochodów w ogóle nie osiąga, co również nie wydaje się wiarygodne.

Niezależnie od tego, wskazać należy, że dochody gospodarstwa domowego wnioskodawcy są jedynie jednym z elementów, które składają się na obraz sytuacji majątkowej osób starających się o przyznanie prawa pomocy. Równie istotne znaczenie ma majątek tych osób i ich oszczędności. A zatem, nie bez znaczenia dla oceny wniosku strony jest również fakt, że wnioskodawczyni posiada majątek w postaci domu, mieszkania i nieruchomości rolnej. W ocenie referendarza, nie sposób utrzymać taki majątek z osiąganych dochodów w kwocie 315 zł miesięcznie. Zresztą, takiej wysokości tych dochodów przeczy nawet załączony – szczątkowy, gdyż dotyczący okresu jednego miesiąca - wyciąg z rachunku bieżącego, na którym obroty przekraczają kwotę 2 000 zł. W ocenie referendarza, nie można aprobować dążenia strony do finansowania swoich spraw sądowych ze środków budżetu państwa w sytuacji, gdy dysponuje ona majątkiem, z którego można czerpać pożytki (np.: wynająć mieszkanie), a nawet go spieniężyć.

Zauważyć też należy, co również ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, że w latach 2005-2007 strona dokonała sprzedaży łącznie 13 nieruchomości gruntowych, stanowiących jej własność, położonych w S. W aktach administracyjnych organu I instancji znajdują się akty notarialne umów sprzedaży nieruchomości gruntowych M. B.:

- akt notarialny nr rep. [...] z 10 sierpnia 2006 r., dotyczący sprzedaży działki nr [...] za kwotę 20 260 zł;

- akt notarialny nr rep. [...] z 26 września 2005 r., dotyczący sprzedaży części działek o nr [...] i [...] za kwotę 44 330 zł;

- akt notarialny nr [...] z 25 kwietnia 2005 r., dotyczący sprzedaży działki [...] za kwotę 18 000 zł;

- akt notarialny nr [...] z 11 września 2006 r., dotyczący działek o nr [...], [...] za kwotę 40 000 zł;

- akt notarialny nr [...] z 22 września 2006 r., dotyczący sprzedaży działek nr [...], [...] za kwotę 40 540 zł;

- akt notarialny nr [...] z 12 października 2005 r., dotyczący sprzedaży części działek o nr [...] i [...] za kwotę 20 220 zł;

- akt notarialny nr [...] z 21 września 2006 r., dotyczący sprzedaży działki nr [...] za kwotę 20 000;

- akt notarialny nr [...] z 12 lipca 2007 r., dotyczący sprzedaży działki nr 507/5 za kwotę 22 000zł;

- akt notarialny nr [...] z 22 września 2006 r., dotyczący sprzedaży działki nr [...] za kwotę 23 840 zł;

- akt notarialny [...] z 22 września 2006 r., dotyczący sprzedaży działki [...] za kwotę 23 760 zł;

- akt notarialny nr [...] z 22 września 2006 r., dotyczący sprzedaży dział nr [...] za kwotę 31 560 zł;

- akt notarialny nr [...] z 25 lipca 2006 r., dotyczący sprzedaży dział nr [...] za kwotę 24 120 zł;

- akt notarialny na [...] z 12 stycznia 2006 r., dotyczący sprzedaży dział nr [...] za kwotę 17 000 zł.

Łącznie zatem ze sprzedaży powyższych nieruchomości skarżąca uzyskała kwotę 345 630 zł. Wydaje się, że oszczędności takiego rozmiaru, nawet jeśli zostały częściowo rozdysponowane, pozwalają zabezpieczyć pewne sumy na poczet ewentualnych sporów przed organami administracji, czy sądami, jakie mogą wyniknąć na tle stosunków prawnych dotyczących tych nieruchomości.

W ocenie referendarza zatem, nawet biorąc pod uwagę okoliczność, że dochody gospodarstwa domowego skarżącej nie są najwyższe, uznać należy, że - z uwagi na posiadany przez skarżącą majątek, z którego można czerpać pożytki poprzez np.: wynajem mieszkania lub dzierżawę nieruchomości rolnej - jej twierdzenia o niemożności poniesienia kosztów sądowych w sprawach związanych z opłatą z tytułu wzrostu wartości nieruchomości są niezasadne. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawczyni jest dobra, pomimo jej twierdzeń przeciwnych. Nadto, skarżąca osiągnęła znaczne dochody ze sprzedaży nieruchomości gruntowych w latach 2005-2007, do których może sięgnąć, aby sfinansować koszty toczących się aktualnie spraw dotyczących opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca złożyła 13 skarg na decyzje dotyczące opłat w odniesieniu do 13 nieruchomości, które zbyła, należało dokonać oceny przesłanek przyznania prawa pomocy w każdej ze spraw – lecz na tle łącznych kosztów sądowych, obciążających skarżącą we wszystkich jej sprawach. Zauważyć należy, że we wszystkich tych sprawach, których jest łącznie 13, koszty wpisu sądowego od skargi stanowią kwotę 2 416 zł. Skarżąca uiściła wpis w wysokości 100 zł w sprawie II SA/Gd 505/2009. W ocenie referendarza, biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącej, a także wysokość przysporzenia w jej majątku w związku ze sprzedażą nieruchomości gruntowych, uznać należało, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i członków swojej rodziny i stać ją na sfinansowanie kosztów sądowych we wszystkich analizowanych sprawach.

Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżąca – posiadając majątek w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnej oraz uzyskując gotówkę ze sprzedaży nieruchomości w latach 2005-2007 w kwocie ponad 340 000 zł, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).

Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.