Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 55/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 327/12 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. C. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012r. (sygn. akt V SA/Wa 327/12) oddalił skargę T. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. umarzającą - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie przyznania T. C. pomocy finansowej ze środków unijnych.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Dnia 17 listopada 2009r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek T.C. o przyznanie dofinansowania w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" operacja "wcześniejsze emerytury" Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Był to jego drugi wniosek, pierwszy został złożony w dniu 30 lipca 2009r. Ze złożonych wraz z wnioskiem dokumentów wynikało, że w roku 2009 wnioskodawca zamustrował się na statku rybackim w dniach: od 23 lipca do 26 lipca, od 10 sierpnia do 14 sierpnia i od 21 września do 4 grudnia. Przed 2009 rokiem ostatnie zamustrowanie trwało do 7 lipca 2005r. i w tym samym roku T. C. uzyskał pomoc w kwocie 40.774 złotych z tytułu utraty miejsca pracy.

Decyzją z dnia [...] maja 2010r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania T. C. pomocy finansowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że choć wnioskodawca spełnia warunki określone w § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz.U. Nr 101, poz. 840 ze zm.) i w chwili ubiegania się o pomoc finansową w ramach operacji "wcześniejsze emerytury" był rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006) to jednak należało mu odmówić przyznania pomocy, gdyż sztucznie stworzył warunki do uzyskania korzyści. Powyższe sprawia, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE z dnia 23.12.1995 L 312/1), wedle którego działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Organ zwrócił uwagę na fakt, że wnioskodawca faktycznie zaprzestał wykonywania zawodu rybaka w 2005 roku i nie wykonywał go do dnia 23 lipca 2009r., przy czym podjęcie wykonywania zawodu rybaka w 2009 roku nastąpiło wyłącznie w związku z ubieganiem się o pomoc finansową w ramach operacji "wcześniejsze emerytury". W ocenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji oznacza to, że wnioskodawca nie zaprzestaje wykonywania zawodu rybaka w związku ze zmianami zachodzącymi w sektorze, wynikającymi m.in. ze Wspólnej Polityki Rybackiej Wspólnoty Europejskiej, lecz jedynie podjął wykonywanie zawodu rybaka i zaprzestaje wykonywania tego zawodu w związku ubieganiem się o pomoc finansową - celem spełnienia podstawowego kryterium przyznawania pomocy finansowej w ramach Środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flota rybacką" objętego Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".

Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który decyzją z [...] sierpnia 2010r. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, iż wnioskodawca w sposób sztuczny stworzył warunki do uzyskania płatności.

Po rozpoznaniu wniesionej na ww. decyzję skargi T. C., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011r. (sygn. akt V SA/Wa 2394/10) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia [...] maja 2010r., zalecając rozważenie całego okresu pracy wnioskodawcy w charakterze rybaka w jednej sprawie administracyjnej i wydanie rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu faktu, że toczy się również sprawa wnioskodawcy nr [...] wszczęta wnioskiem z dnia 30 lipca 2009r. WSA stwierdził, że sprawa prowadzona na podstawie wniosku z dnia 17 listopada 2009r. (nr [...]) stała się tożsama ze sprawą z wniosku z 30 lipca 2009r.

Uwzględniając zalecenia Sądu sformułowane w uzasadnieniu przywołanego powyżej wyroku, jak i w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2010r. (sygn. akt V SA/Wa 1388/10) odnoszącego się do wniosku T. C. z dnia 30 lipca 2009r. nr [...], Prezes ARiMR w dniu [...] lipca 2011r. wydał decyzję nr [...], mocą której uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2009r. (dotyczącą pierwotnie wniosku z dnia 30 lipca 2009r.) i orzekając co do istoty sprawy, przy uwzględnieniu materiału dowodowego zebranego także w sprawie, w której rozpatrywano wniosek z 17 listopada 2009r., odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej.

Mając powyższe okoliczności na uwadze decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach operacji "wcześniejsza emerytura", prowadzone w oparciu o wniosek T. C. z dnia 17 listopada 2009r. wskazując, że sprawa z powyższego wniosku, jak i sprawa z wniosku z dnia 30 lipca 2009r. stały się tożsame, zaś w ostatniej z tych spraw wydana została decyzja z dnia [...] lipca 2011r. rozstrzygająca co do istoty o żądaniu wnioskodawcy.

Po rozpoznaniu złożonego przez T. C. odwołania, zarzucającego organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych co do tożsamości ww. spraw, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy, podtrzymując przy tym swoje stanowisko co do tożsamości spraw i wskazując na treść decyzji z [...] lipca 2011r., w której wykonano wytyczne WSA sformułowane w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 1388/10 oraz V SA/Wa 2394/10. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ podkreślił, iż decyzja z dnia [...] lipca 2011r. odnosi się wprost do całości materiału dowodowego związanego z obydwoma złożonymi wnioskami o przyznanie pomocy finansowej. Organ podkreślił, że o tożsamości spraw zdecydował cel operacji finansowej, tożsamość podmiotu ubiegającego się o pomoc, ta sama podstawa prawna oraz stan faktyczny sprawy wykazywany przy pomocy tych samych środków dowodowych.To spowodowało bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego i konieczność umorzenia prowadzonego uprzednio odrębnie postępowania na podstawie wniosku z dnia 17 listopada 2009r. na podstawie art. 105 k.p.a.

Pismem z dnia 7 stycznia 2012r. T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2011r., zarzucając tejże decyzji błąd w ustaleniach faktycznych co do tożsamości spraw wszczętych 30 lipca 2009 r. i 17 listopada 2009r., naruszenie treści art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie z wniosku z 17 listopada 2009r. nr [...] zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wydanie decyzji w sprawie [...] oznaczałoby wydanie decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że sprawy wszczęte wnioskami z 30 lipca oraz 17 listopada 2009r. nie są tożsame, bowiem w dacie złożenia pierwszego wniosku wnioskodawca nie był zamustrowany na statku rybackim, zaś na dzień złożenia kolejnego wniosku był zatrudniony jako rybak, co ma zasadnicze znaczenie dla sprawy. Skarżący powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 marca 2008r. wskazał, że możliwe jest wielokrotne składanie wniosku dotyczącego takiego samego żądania, jeśli wynika to z odmiennej sytuacji faktycznej. Nadto podniósł, że na decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] lipca 2011r. została złożona skarga, co powoduje, że nie jest ona prawomocna i może zostać uchylona, a zatem brak jest podstaw do uznania, że w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwie takie decyzje. Skarżący odwołał się ponadto do uzasadnienia wyroku w sprawie V SA/Wa 2394/10, w którym Sąd nakazał rozważenie, czy nie zachodzą przesłanki określone w treści art. 105 § 1 kpa, nie nakazując jego zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., oddalając skargę T. C. za prawidłowe uznał stanowisko organu o konieczności umorzenia postępowania w sprawie związanej z wnioskiem z dnia 17 listopada 2009r. Sąd podniósł, że z treści wyroku z dnia 12 kwietnia 2011r. (sygn. akt V SA/Wa 2394/10) jednoznacznie wynika, że w związku z treścią wyroku WSA z dnia 22 listopada 2010r. sygn. akt V SA/Wa 1388/10, a następnie uchyleniem przez Prezesa ARiMR decyzji organu I instancji (w zakresie wniosku z 30 lipca 2009r.) sprawy stały się tożsame. Jest to konsekwencją stanowiska WSA zawartego w wyroku z dnia 22 listopada 2010r., w którym Sąd wyraźnie wskazał, że o tym czy żądanie wnioskodawcy jest zasadne, ze względu na specyfikę zawodu rybaka, nie może przesądzać fakt, że konkretnie w dniu 30 lipca 2009r. nie był on zamustrowany na statku, a okoliczność wykonywania przez niego pracy rybaka, ma być oceniona przez pryzmat wszelkich dotyczących tego faktu okoliczności. Z kolei w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011r. (sygn. akt V SA/Wa 2394/10) Sąd ten wskazał, że zgodnie z wcześniej przywołanym stanowiskiem Sądu organ powinien w jednej sprawie rozważyć cały okres pracy wnioskodawcy w charakterze rybaka, w tym także ten po złożeniu wniosku z dnia 30 lipca 2009r. WSA podkreślił, że sprawy z obu wniosków stały się tożsame, co jest niedopuszczalne i może prowadzić do sytuacji objętej dyspozycją art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Odnosząc się do sformułowanych przez WSA wskazań dotyczących powinności rozważenia przez organ, czy nie zachodzą okoliczności określone treścią art. 105 k.p.a., Sąd w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012r. podkreślił, że Prezes ARiMR uchylając dnia [...] lipca 2011r. decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]grudnia 2009r. dotyczącą pierwotnie wniosku z 30 lipca 2009r. i orzekając co do istoty sprawy o odmowie przyznania T. C. pomocy finansowej, oparł się na całości materiału dowodowego, w tym na materiale zgromadzonym w związku z pierwotnie prowadzoną sprawą dotyczącą wniosku z dnia 17 listopada 2009r., co jednoznacznie wynika z treści znanego Sądowi z urzędu oraz znanego stronom wyroku WSA z dnia 19 stycznia 2012r. (sygn. V SA/Wa 1951/11) oddalającego skargę T. C. na decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] lipca 2011r. Z jego uzasadnienia wynika, że oceniana przez Sąd decyzja z [...] lipca 2011r. dotyczyła okoliczności faktycznych związanych także z wnioskiem z dnia 17 listopada 2009r. Sąd zaznaczył, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji wydając w dniu [...] sierpnia 2011r. decyzję o umorzeniu postępowania miał wiedzę o decyzji z [...] lipca 2011r., a tym bardziej miał ją Prezes ARiMR wydając decyzję dnia [...] grudnia 2011r. Sąd za zasadne uznał umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. ze względu na to, że wydanie merytorycznej decyzji w oparciu o wniosek z 17 listopada 2009r. prowadziłoby do istnienia dwóch tożsamych decyzji dotyczących tego samego żądania wnioskodawcy. Zaistniałaby zatem sytuacja określona treścią art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ponieważ dla skutku określonego tym przepisem wystarczające jest wydanie drugiej decyzji przy istnieniu decyzji ostatecznej. Sąd wskazał nadto, że sprawy dotyczące żądania wnioskodawcy, których dotyczyły obydwa złożone wnioski stały się tożsame i w związku ze stanem faktycznym sprawy, który należało rozważyć łącznie, w całości, brak było możliwości odrębnego rozstrzygania o wnioskach.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną wywiedzioną przez T. C.

W środku odwoławczym zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że niniejsza sprawa jest tożsama ze sprawą wszczętą wnioskiem z dnia 30 lipca 2009r., a tym samym, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu środka odwoławczego podniesiono, że z uwagi na dzień złożenia obu wniosków stan faktyczny tych spraw jest odmienny. Podkreślono, iż tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji jednoznacznie wynika, iż w roku 2009 zamustrował się na statku rybackim w dniach 23.07-26.07, 10.08-14.08, 21.09-4.12, a zatem na dzień składania pierwszego wniosku nie był zatrudniony w zawodzie rybaka, natomiast składając dnia 17 listopada 2009r. kolejny wniosek o dofinansowanie wykonywał pracę w zawodzie rybaka. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż prawa lub obowiązki stron w obu sprawach wynikają z tego samego stanu faktycznego, a co za tym idzie, że zachodzi kumulatywne spełnienie przesłanek tożsamości spraw.

Powyższe, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, znajduje w pełni potwierdzenie w decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] marca 2010r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2009r., w której organ odwoławczy stwierdził, iż pomimo tożsamej podstawy prawnej nie zachodzą przesłanki do połączenia obu postępowań, ponieważ z uwagi na dzień złożenia wniosków o dofinansowanie stan faktyczny tych postępowań jest odmienny. Z tego względu podniesiono w skardze kasacyjnej, iż stanowisko Prezesa ARiMR wyrażone w decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. jest sprzeczne ze stanowiskiem zajętym przez tenże organ w decyzji z dnia [...] marca 2010r. Powyższe nie służy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Powołując się na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do dyspozycji art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach tejże skargi, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. A zatem w zakresie określonym w przywołanym przepisie, w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje zasada ograniczonej kognicji tego sądu.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Podnieść w tym miejscu należy, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - sąd uchybił, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia art. 105 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga ta nie przytacza w sposób należyty podstaw kasacyjnych, bowiem kasator nie zauważył istotnej okoliczności, a mianowicie tego, że sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., a jedynie kontroluje, czy organ przepisy te prawidłowo stosował. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi nie można zatem zarzucić naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 105 § 1 pkt 3 k.p.a., z uwagi na fakt, że postępowanie sądowoadministracyjne regulują przepisy p.p.s.a., a nie przepisy k.p.a.

Niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje jednak skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do zawartych w niej zarzutów. Takie stanowisko jest zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że "przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". W uzasadnieniu wspomnianej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w wypadku niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej, ograniczającego się do wskazania naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie ma przeszkód, by Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej samodzielnie zidentyfikował zarzut naruszenia prawa przez WSA. Mając na uwadze ogólną moc wiążącą powołanej uchwały (art. 269 § 1 p.p.s.a.), Sąd w obecnym składzie po przeprowadzeniu analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej stwierdza, że omawiany zarzut naruszenia art. 105 § 1 pkt 3 k.p.a. powinien być zatem, w świetle powyższych uwag, potraktowany jako zarzut niewłaściwej kontroli przez Sąd pierwszej instancji w zakresie rozpoznania sprawy przyznania skarżącemu pomocy finansowej ze środków unijnych pod kątem uchybienia zasadom postępowania administracyjnego dotyczącym tego, czy zachodzi w sprawie bezprzedmiotowość postępowania.

Spór prawny w sprawie ze skargi kasacyjnej T. C. sprowadza się do oceny, czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na skutek wniosku T. C. z dnia 17 listopada 2009r. o przyznanie dofinansowania w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" operacja "wcześniejsze emerytury" Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" trafnie przyjęto, że sprawa zainicjowana ww. wnioskiem jest tożsama ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2011r., co uzasadniało umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a. Na mocy tego przepisu organ administracji publicznej zobligowany jest do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość zazwyczaj wiąże się z powstaniem przeszkody w kontynuacji postępowania, która nie pozwala na osiągnięcie celu, dla którego to postępowanie zostało wszczęte. W piśmiennictwie wskazuje się, że przedmiot postępowania administracyjnego łączyć należy z pojęciem strony postępowania oraz z przesłankami wynikającymi z art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., wyznaczającymi zakres stosowania przepisów Kodeksu (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, t. 2, s. 32 i n.). W świetle przywołanego stanowiska, przedmiot postępowania istnieje i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie tylko wtedy, gdy istnieje podmiot mogący być stroną, sprawa ma charakter indywidualny i rozstrzyganie o niej następuje w formie decyzji administracyjnej. Istotne znaczenie dla kontynuowania postępowania ma również to, czy sprawa administracyjna ma charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie została dotąd rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Brak prawnych możliwości podjęcia przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia regulującego w sposób władczy i jednostronny konkretną sytuację określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany, czyni postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Należy zaznaczyć, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Powyższy kierunek wykładni przepisu art. 105 § 1 k.p.a. był przywoływany wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt II OSK 1330/07, wyrok z dnia 23 grudnia 2008r., sygn. akt II OSK 1419/07).

Oceniając zasadność skargi kasacyjnej, w której braku tożsamości spraw zainicjowanych wnioskami T. C. upatruje się w odmienności ich stanu faktycznego, w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż w sprawie dotyczącej wniosku T. C. z dnia 17 listopada 2009r. wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 kwietnia 2011r. (sygn. akt V SA/Wa 2394/10) uchylający decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2010r. oraz ją poprzedzającą decyzję organu I instancji, w którego uzasadnieniu Sąd ten przesądził o tożsamości sprawy wszczętej wnioskiem T. C. z dnia 30 lipca 2009r. ze sprawą z wniosku z dnia 17 listopada 2009r. Tym samym, zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., wiążąca pozostawała zarówno dla Sądu I instancji, jak i organów Agencji ocena wyrażona w tymże orzeczeniu.

Związanie samego sądu oznacza, że zobowiązany jest on do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu, dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1597/06 LEX nr 320090).

W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cyt. wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004r., s. 219-225).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (Tadeusz Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, s. 477).

Odnosząc powyższe rozważania na kanwę rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że orzekające w dalszej kolejności w sprawie organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak i orzekający w następstwie wniesionej przez T.C.skargi Sąd I instancji, w sposób prawidłowy zastosowały się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2011r.

Ponadto Sąd I instancji - biorąc pod uwagę z urzędu treść wyroku WSA w W. z dnia 19 stycznia 2012r. (sygn. akt V SA/Wa 1951/11) - wskazał, że uchylając decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011r. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2009r. i orzekając co do istoty sprawy o odmowie przyznania wnioskowanej przez T. C. pomocy, Prezes Agencji – stosując się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wynikających z wyroku z dnia 22 listopada 2010r. (sygn. akt V SA/Wa 1388/10) uchylającego decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] marca 2010r. wydaną w sprawie wszczętej na skutek wniosku z dnia 30 lipca 2009r - uwzględnił okoliczności faktyczne związane także z wnioskiem strony z dnia 17 listopada 2009r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja Prezesa Agencji z dnia [...] lipca 2011r. posiada przymiot ostatecznej i stosownie do dyspozycji statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych przepisu art. 16 § 1 k.p.a. rozstrzyga w sprawie prowadzonego przez organy Agencji w trybie przepisów art. 9 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U. Nr 72, poz. 619) oraz § 27 i § 37 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz.U. Nr 101, poz. 840 ze zm.) postępowania, którego celem było ustalenie spełnienia przez T. C. warunków do przyznania dofinansowania w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" operacja "wcześniejsze emerytury" ww. programu operacyjnego. Z uzasadnienia branego pod uwagę z urzędu przez Sąd I instancji przywołanego wcześniej wyroku WSA w W. z dnia 19 stycznia 2012r. wynika także, że przy ustalaniu spełnienia przez T. C. powyższych warunków Prezes Agencji wydając decyzję z dnia [...] lipca 2011r. brał pod rozwagę okres od roku 1993 do roku 2010, a zatem rozważał cały okres pracy wnioskodawcy w charakterze rybaka, również ten po złożeniu wniosku z dnia 17 listopada 2009r.

Uwzględniając rezultat postępowania prowadzonego przez Prezesa Agencji po wydaniu przez WSA w W. wyroku z dnia 22 listopada 2010r. (sygn. akt V SA/Wa 1388/10), w którym to postępowaniu wydana została decyzja z dnia [...] lipca 2011r., stwierdzić należy, iż stan faktyczny rozpoznawanej sprawy w dalszym ciągu pozostaje tożsamy ze stanem sprawy ustalonym w postępowaniu wszczętym wnioskiem z dnia 30 lipca 2009r., zaś powołana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność, iż w momencie składania w dniu 17 listopada 2009r. kolejnego wniosku T. C. wykonywał pracę w zawodzie rybaka, stanowiła już przedmiot ustaleń w postępowaniu administracyjnym, które zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej. Powyższe, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, wskazuje na trafność przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska, że tożsamość sprawy wszczętej wnioskiem z 17 listopada 2009r. ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2011r. w pełni uzasadniała umorzenie - jako bezprzedmiotowego - kolejnego postępowania w sprawie o przyznanie tejże pomocy.

Zgodzić się zatem należy się z Sądem I instancji, że wydanie przez organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kolejnej decyzji w sprawie tożsamej podmiotowo i przedmiotowo, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego, stanowiłoby naruszenie, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Na prawidłowość dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oceny nie może także wpływać treść przywołanej przez autora skargi kasacyjnej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010r. Zważyć bowiem trzeba, iż decyzja ta – mocą prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 listopada 2010r. (sygn. akt V SA/Wa 1388/10) - wyeliminowana została z obrotu prawnego.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych postaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.