Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 25/93
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1993-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 1, art. 54
journal: Dz.U. 1987 nr 22 poz. 127
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 16 lutego 1976 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r.
Teza: Art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii /Dz.U. nr 22 poz. 127/ przewiduje, iż przedmiotem komercjalnej działalności w zakresie rozpowszechniania kaset może być jedynie kopia filmu legalnie nabytego i przeznaczonego do takiej dystrybucji.

Uchybienie obowiązkowi w tym zakresie może powodować sankcje, w tym także pozbawienie upoważnienia /"koncesji"/ na prowadzenie przedsiębiorstwa /wypożyczalni kaset/.

Art. 54 cytowanej ustawy, jako przepis represyjny, o dotkliwym charakterze /cofnięcie pozwolenia na prowadzenie wypożyczalni jest zbliżone do zakazu wykonywania określonego, zarobkowego zajęcia/ nie może być interpretowany rozszerzająco.

Dotyczy to możliwości uznawania za udowodnione okoliczności, od których zależy zastosowanie sankcji na podstawie przesłanek pośrednich.

Podobieństwo do sankcji karnej, jakie cechuje art. 54 ustawy o kinematografii, nakazuje także brać pod uwagę element subiektywny czynu, za jaki nastąpiło ukaranie.

Nie jest bowiem decydujące, czy ustawodawca formalnie określa jakąś sankcję karną po to, aby uznawać za konieczne uwzględnienie przy jej stosowaniu zasad właściwych dla karania /domniemanie niewinności, wina/.

Istotne jest to, czy dana sankcja jest substytutem funkcjonalnym kary.

Rzetelność stosunków między władzą a obywatelem wymaga, aby stosując przepisy o represyjnym charakterze, kierować się funkcją, jaki dany przepis pełni w rzeczywistości, nie zaś formalnym stwierdzeniem, iż jest to przepis, nie przewidujący karania.

Tego rodzaju wykładnia nie odpowiada zasadzie zaufania do rzetelności i legalności działania organów państwa, będącej komponentem zasady wyrażonej w art. 1 Konstytucji /zasada demokratycznego państwa prawa/

Fundamentalną cechą wszelkiej odpowiedzialności o charakterze represyjnym w praworządnym i cywilizowanym państwie jest powiązanie jej z elementem winy sprawcy.

Odnosi się to także do tych sytuacji, gdy podstawą tej odpowiedzialności są przepisy prawa administracyjnego.

Odpowiedzialność o charakterze obiektywnym /bez elementu winy/ ma charakter wyjątkowy, może opierać się wyłącznie na wyraźnie brzmiących przepisach ustawy i nie może być przypisywana komukolwiek w rezultacie rozszerzającej wykładni.

TEZY

Art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii /Dz.U. nr 22 poz. 127/ przewiduje, iż przedmiotem komercjalnej działalności w zakresie rozpowszechniania kaset może być jedynie kopia filmu legalnie nabytego i przeznaczonego do takiej dystrybucji.

Uchybienie obowiązkowi w tym zakresie może powodować sankcje, w tym także pozbawienie upoważnienia /"koncesji"/ na prowadzenie przedsiębiorstwa /wypożyczalni kaset/.

Art. 54 cytowanej ustawy, jako przepis represyjny, o dotkliwym charakterze /cofnięcie pozwolenia na prowadzenie wypożyczalni jest zbliżone do zakazu wykonywania określonego, zarobkowego zajęcia/ nie może być interpretowany rozszerzająco.

Dotyczy to możliwości uznawania za udowodnione okoliczności, od których zależy zastosowanie sankcji na podstawie przesłanek pośrednich.

Podobieństwo do sankcji karnej, jakie cechuje art. 54 ustawy o kinematografii, nakazuje także brać pod uwagę element subiektywny czynu, za jaki nastąpiło ukaranie.

Nie jest bowiem decydujące, czy ustawodawca formalnie określa jakąś sankcję karną po to, aby uznawać za konieczne uwzględnienie przy jej stosowaniu zasad właściwych dla karania /domniemanie niewinności, wina/.

Istotne jest to, czy dana sankcja jest substytutem funkcjonalnym kary.

Rzetelność stosunków między władzą a obywatelem wymaga, aby stosując przepisy o represyjnym charakterze, kierować się funkcją, jaki dany przepis pełni w rzeczywistości, nie zaś formalnym stwierdzeniem, iż jest to przepis, nie przewidujący karania.

Tego rodzaju wykładnia nie odpowiada zasadzie zaufania do rzetelności i legalności działania organów państwa, będącej komponentem zasady wyrażonej w art. 1 Konstytucji /zasada demokratycznego państwa prawa/

Fundamentalną cechą wszelkiej odpowiedzialności o charakterze represyjnym w praworządnym i cywilizowanym państwie jest powiązanie jej z elementem winy sprawcy.

Odnosi się to także do tych sytuacji, gdy podstawą tej odpowiedzialności są przepisy prawa administracyjnego.

Odpowiedzialność o charakterze obiektywnym /bez elementu winy/ ma charakter wyjątkowy, może opierać się wyłącznie na wyraźnie brzmiących przepisach ustawy i nie może być przypisywana komukolwiek w rezultacie rozszerzającej wykładni.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Przewodniczącego Komitetu Kinematografii (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do prowadzenia wypożyczalni kaset wideo z filmami na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 1992 r. I SA 1054-1055/92

oddala rewizję nadzwyczajną.