Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 383/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.4 ust. 1, art. 8 pkt 3a, 5 i 6, art. 11a ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 30 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał M.P. zasiłek rodzinny na okres od [...] grudnia 2009 r. do [...] października 2010 r. na dziecko: K.P. od w wysokości 68 zł miesięcznie wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na ten sam okres czasu w wysokości 170 zł miesięcznie oraz na P.P. w wysokości 91 zł miesięcznie wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na ten sam okres czasu w kwocie 80 zł miesięcznie i dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w kwocie 100 zł w miesiącu wrześniu 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ pomocy społecznej wskazał, że miesięczny dochód w rodzinie strony w przeliczeniu na osobę wynosi 83,33 zł. Organ wskazał na treść art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 583 zł. Organ podał, iż córka wnioskodawczyni – P.P. posiada orzeczenie o niepełnosprawności ważne do [...] maja 2013 r. Ponadto organ podał, iż w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. W odniesieniu do drugiego z dzieci – K.P. organ wskazał, iż ojciec jej jest nieznany, na co wskazują dokumenty w sprawie. Zgodnie z art. 11 a ust. 1 pkt 2 ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka ponieważ ojciec dziecka jest nieznany. Natomiast podstawę prawną do przyznania stronie dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, który przysługuje raz w roku z rozpoczęciem roku szkolnego stanowił jak podał organ art. 14 cyt. ustawy.

Organ l instancji podniósł, że zgodnie z art. 24 ust. 2 w/w ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego w związku z czym skoro wniosek o przyznanie świadczenia został złożony przez stronę w dniu [...] grudnia 2009 r., zasadne było przyznanie świadczenia na okres od [...] grudnia 2009 r. do [...] października 2010 r.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M.P. i złożyła od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołująca się podała, że w listopadzie 2009 r. była osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej celem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego z funduszu alimentacyjnego. Wskazała, że pracownik organu pani Kowal poinformowała ją, że nie może złożyć wniosków, gdyż brakuje zaświadczenia które potwierdzałoby że nie pobiera już świadczeń w Niemczech, zatem odmówiono jej przyjęcia wniosku. Kiedy w grudniu 2009 r. otrzymała zaświadczenie, że od listopada 2009 r. nie pobiera świadczeń w Niemczech złożyła wszystkie wnioski bez problemu. Podniosła, że dowiedziała się, że mogła złożyć wniosek w listopadzie bez kompletu dokumentów, a brakujące zaświadczenia donieść jak będzie je miała.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2010 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ l instancji rozstrzygając o przyznaniu prawa do świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami kierował się treścią przepisów art. 4 ust. 1, art. 8 pkt 3a, 5 i 6, art. 11a ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec tego, że [...] grudnia 2009 r. odwołująca się złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego, od tego miesiąca organ l instancji przyznał jej świadczenie. Kolegium wskazało, że M.P. nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na podnoszoną okoliczność odmówienia w listopadzie 2009 r. przyjęcia jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji na ten temat, a z wyjaśnień pracowników organu l instancji wynika, że taka okoliczność nie miała miejsca. Wobec tego należało przyjąć, że wniosek złożony został w grudniu 2009 r.

W skardze na powyższą decyzję M.P. wskazała, że dokumenty wymagane do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego posiadała już w listopadzie 2009 r. i w związku z tym w miesiącu tym mogła złożyć wniosek. Potwierdzają to daty na tych dokumentach. Podała, że brakowało jej tylko zaświadczenia z Niemiec o niepobieraniu świadczeń w tym kraju, które zostało wystawione w grudniu 2009 r. W ocenie skarżącej daty na tych dokumentach wskazują, że była osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w listopadzie 2009 r. Wskazała ponadto, że pracownicy organu l instancji mogą jedynie potwierdzić, że nie został w listopadzie 2009 r. złożony wniosek o przyznanie świadczenia.

Skarżąca podkreśliła, że rzeczywiście stosownego wniosku nie złożyła, jednak nie mogła go złożyć, albowiem poinformowano ją, że nie posiada kompletu dokumentów. Wskazała, że w listopadzie 2009 r. była w organie l instancji. Nie przedstawiła jednak żadnego dowodu na tę okoliczność, albowiem go nie posiada.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przyznanie świadczenia od listopada 2009 r.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności zarówno z prawem materialnym jak i przepisami procesowymi.

Skarga złożona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowiła decyzja w sprawie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci wraz z wnioskowanymi przez nią dodatkami. Instytucja zasiłku rodzinnego oraz uzupełniających go dodatków znajduje uregulowanie w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 4 zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do w/w zasiłku i dodatków do niego przysługuje: 1. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie uczącej się (ust. 2). W myśl art. 5 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje w/w osobom jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł (ust. 2). Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa była powyżej, do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6). Natomiast w myśl ust. 1 a cyt. przepisu zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Odnośnie dodatków wskazać należy, iż dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ m.in. ojciec dziecka jest nieznany (art. 11 a). Natomiast dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 13). Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego (art. 14).

Ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy (art. 23). Prawo do świadczeń ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 1). Pod pojęciem "okresu zasiłkowego" należy rozumieć okres od dnia [...] listopada do dnia [...] października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3pkt10).

Z przytoczonych wyżej przepisów, których wykładnia - w ocenie sądu - nie nasuwa wątpliwości wynika, że wypłata świadczeń rodzinnych jest możliwa tylko i wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Wprawdzie procedura w sprawach świadczeń rodzinnych w tym zasiłku rodzinnego wymaga złożenia wniosku na sformalizowanym druku urzędowym, ale podanie złożone w innej formie jest skuteczne w tym sensie, że wszczyna postępowanie administracyjne i zobowiązuje organ do tego, aby domagał się od strony usunięcia braków wniosku poprzez dołączenie pisma (uzupełnienie go) na urzędowym druku. Rzeczony wniosek wszczyna postępowanie administracyjne w trakcie, którego organ powinien zbadać, czy do wniosku załączono wymagane przepisami prawa dokumenty, tak jak stanowi o tym art. 23 ust. 3 ustawy oraz § 2 ust. 2 (wydanego na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881), a nadto, czy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe do przyznania świadczenia. Pozytywna ocena tych okoliczności obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej, ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych. Podkreślenia wymaga, że obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę i rozporządzenie, spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Oczywiście, w razie jakichkolwiek wątpliwości, organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku. Organ ten, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego - informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, ma obowiązek informowania osób ubiegających się o przyznanie świadczenia rodzinnego o dokumentach, które należy dołączyć do wniosku.

Skarżąca podnosi w skardze, że w listopadzie 2009 r. nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego albowiem pracownik organu l instancji poinformował ją, że nie może tego wniosku złożyć bez wymaganego dokumentu, tj. zaświadczenia z Niemiec o niepobieraniu świadczeń w tym kraju. Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych ani rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy, nie przewidują wprost obowiązku dołączenia do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, zaświadczenia zagranicznej instytucji o zaprzestaniu pobierania świadczeń rodzinnych za granicą. Nadto wbrew twierdzeniu skarżącej, daty wystawienia dokumentów załączonych do wniosku (listopad 2009 r.), nie mogą świadczyć o tym, że wniosek po raz pierwszy skarżąca próbowała złożyć w listopadzie 2009 r.

Jak już wyżej wskazano, zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek do właściwego organu, nie wcześniej jednak niż od początku okresu zasiłkowego, czyli od dnia 1 listopada do końca tego okresu, a więc do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego. Co istotne, organ administracyjny nie może z urzędu, czyli bez uprzedniego wniosku strony, przyznać omawianego świadczenia, nawet jeśli podmiot, któremu takie świadczenie miałoby zostać przyznane, spełnia ustawowe kryteria. Sąd, badając zgromadzoną w niniejszej sprawie dokumentację w kontekście poczynionych wyżej uwag i obowiązujących przepisów prawa, stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci wraz z dodatkami organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego, wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej [...] grudnia 2009 r. Wniosek został wypełniony przez skarżącą, wraz z własnoręcznie wpisaną datą jego sporządzenia, tj. [...] grudnia 2009 r. W tym stanie rzeczy poza sporem pozostaje okoliczność, iż wskazany wyżej wniosek wpłynął 29 grudnia 2009 r.

Oceniając ten wniosek organ pomocy społecznej prawidłowo stwierdził, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł, co uzasadniało przyznanie zasiłku rodzinnego w wysokości określonej w decyzji, na okres od [...] grudnia 2009 r., czyli od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek skarżącej, do [...] października 2010 r., a więc do końca okresu zasiłkowego. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że organ l instancji nie miał żadnych podstaw prawnych do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia, za okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r., skoro skarżąca nie złożyła w tym przedmiocie stosownego wniosku.

Podsumowując, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji odpowiadają przepisom obowiązującego prawa i nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki do usunięcia ich z obrotu prawnego. Brak jest nadto jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, tym bardziej, że żaden dokument nie uprawdopodabnia faktu złożenia wniosku w listopadzie 2009 r.

Z tych wszystkich powodów sąd zobligowany był oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).