Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1348/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 16 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe jako byłego prezesa zarządu spółki akcyjnej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2001 roku i określenie wysokości pobranych i nie wpłaconych zaliczek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz M. C. kwotę 1.499 złotych (tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. nr [...] z dnia [...] w części orzekającej o odpowiedzialności podatkowej M.C., jako byłego prezesa zarządu "A" SA, z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za miesiące maj, czerwiec i lipiec 2001 roku w łącznej kwocie 19.460,10 zł wraz z należnymi odsetkami i w tej części umorzył postępowanie w sprawie oraz utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji w części orzekającej o odpowiedzialności podatkowej podatnika z tego samego tytułu za styczeń 2001 roku w wysokości 7.038,10 zł wraz z należnymi odsetkami.

W wyniku analizy wysokości wpłat dokonanych na konto Urzędu Skarbowego w Z. przez "A" SA z siedzibą w C. stwierdzono, że posiada ona zaległości z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za miesiące styczeń, maj, czerwiec i lipiec 2001 roku.

Z uwagi na nieskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec opisanej powyżej spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] nr [...], wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe wskazanej powyżej spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za wskazane 4 miesiące 2001 roku na M.C., jako byłego prezesa zarządu tej spółki.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. orzekł o odpowiedzialności podatkowej M.C. z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń, maj, czerwiec i lipiec 2001 roku i określił wysokość pobranych i nie wpłaconych zaliczek:

- za styczeń 2001 roku – 7.038,10 zł,

- za maj2001 roku – 5.005 zł,

- za czerwiec 2001 roku – 8.118,50 zł,

- za lipiec 2001 roku – 6.336,60 zł.

Od powyższej decyzji M.C. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 208 § 1 w zw. z art. 118 § 1 o.p.

Decyzji zarzucił naruszenie art. 122, 187 § 1, art. 116 § 1 pkt. 2 i § 2, art. 149 oraz art. 200 o.p.

Dyrektor Izby skarbowej w Ł. zwrócił się do organu podatkowego I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W wyniku rozpoznania odwołania i zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżona decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności podatkowej M.C., jako byłego prezesa zarządu "A" SA w C., z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za maj, czerwiec i lipiec 2001 roku w łącznej kwocie 19.460,10 zł wraz z należnymi odsetkami i w tej części umorzył postępowanie w sprawie. W pozostałej części, tj. dotyczącej stycznia 2001 roku, utrzymał decyzje w mocy.

Na powyższa decyzję M.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 116 § 1 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 roku) poprzez uznanie, że zaszły przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki określone w tym artykule oraz, że nie ziściły się przesłanki uwalniające od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe.

Nadto skarżący zarzucił niniejszej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 187 § 1 o.p. z uwagi na błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, odstąpienie od rozpatrzenia wszystkich okoliczności przywołanych przez skarżącego w toku postępowania, co doprowadziło do uznania, że nie zaszły przesłanki uwalniające go od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe "A" SA.

Podniósł również, iż naruszone zostały art. 148 § 1 i art. 149 o.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postanowienie o wszczęciu postępowania oraz zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym zostały skarżącemu prawidłowo doręczone, a w konsekwencji, iż całe postępowanie podatkowe zostało prawidłowo wszczęte i przeprowadzone.

Z uwagi na zakres zaskarżenia M.C. wniósł o uchylenie decyzji w części zaskarżonej.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, iż kilkakrotnie w toku prowadzonego postępowania wskazywał składniki majątkowe i wierzytelności spółki, które w jego ocenie mogły w pełni zaspokoić należności Urzędu Skarbowego w Z. oraz ZUS. Pomimo wskazania odpowiedniego majątku na zaspokojenie, organy podjęły dalsze czynności w tym zakresie dopiero po upływie 8 miesięcy.

W dalszej części skarżący, powołując się na orzeczenie sądu, wskazywał iż niedopuszczalne jest doręczenie zastępcze pisma sądowego pod innym adresem nie będącym ani miejscem zamieszkania, ani miejscem pracy adresata. Taka sytuacja miała w jego ocenie miejsce przy doręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania oraz pisma wskazującego na możliwość ustosunkowania się skarżącego do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podniósł bowiem, że w momencie kiedy miało, według organów, nastąpić doręczenie opisanych pism poprzez pozostawienie ich żonie skarżącego z uwagi na jego nieobecność, pozostawał i nadal pozostaje w faktycznej separacji z żoną i nie mieszkał wspólnie z nią w lokalu nr [...] położonym w Ł. przy ul. [...]. Według jego twierdzeń doręczyciel został o tym fakcie poinformowany, a pomimo to pozostawił przesyłkę żonie.

Ponieważ omawiane pisma nie zostały mu doręczone, M.C. był pozbawiony możliwości brania czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Pomimo zgłoszenia, na późniejszym etapie postępowania, wniosku o przesłuchanie na tą okoliczność jego żony w charakterze świadka, wniosek jego pozostawiony został bez rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył co następuje:

Rozpatrywana skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w pełnym zakresie.

Zarzuty skargi sprowadzają się do dwóch kwestii. Pierwszą z nich jest, według M.C. nie wykazanie w sposób dostateczny, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki pozwalające na ustalenie jego odpowiedzialności, jako byłego prezesa zarządu "A" SA z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za styczeń 2001 roku w wysokości 7.038,10 zł.

Do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 roku stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie nowelizacja niniejszej ustawy, tj. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 roku (art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 169, poz. 1387).

Kwestia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich uregulowana została w Rozdziale 15 Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W przepisach tych wskazany jest nie tylko zakres w jakim osoby trzecie mogą odpowiadać całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe podatnika solidarnie z podatnikiem art. 107 § 1 i § 2 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 roku), lecz również określają organ władny do wydania decyzji o tego rodzaju odpowiedzialności (art. 108 § 1 tej ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji).

Zgodnie z przytoczonymi powyżej regulacjami władnym do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej "A" SA z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz określenia wysokości należności z tytułu pobranego a nie wpłaconego podatku za omawiane miesiące w przedmiotowej sprawie był organ podatkowy I instancji. Zatem w niniejszej sprawie decyzje został wydane przez właściwy organ i nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią i wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Za zaległości podatkowe spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpił nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona powyżej obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (art. 116 § 1 i 2 o.p. w brzmieniu przed nowelizacją).

W niniejszej sprawie bezspornym jest istnienie zaległości podatkowych "A" SA w podatku dochodowym od osób fizycznych za 4 miesiące (styczeń, maj, czerwiec i lipiec) 2001 roku.

Bezspornym jest również, to iż M.C. był prezesem powyżej opisanej spółki w okresie od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 4 marca 2001 roku.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż 25 stycznia 1999 roku otwarty został układ, przyjęty 26 maja 1999 roku i zatwierdzony 9 czerwca 1999 roku.

Dnia 17 lutego 2000 roku spółka wystąpiła z wnioskiem do akcjonariuszy o dofinansowanie z uwagi na brak własnych środków i utratę płynności finansowej, a następnie zarząd spółki 9 sierpnia 2001 roku złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, który został oddalony z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów tego rodzaju postępowania.

Organy nie kwestionowały również, że skarżący w toku prowadzonego przez nie postępowania wskazał majątek, który opisuje zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w rozpatrywanej skardze, wskazując jednocześnie, że jakiekolwiek czynności egzekucyjne skierowane zostały do wskazanego przez niego majątku po upływie 6, a w niektórych przypadkach – po upływie 8 miesięcy.

W uzasadnień decyzji zarówno I jak i II instancji organy bardzo lakonicznie wypowiedział się w kwestii bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko wskazanej spółce. Nie załączyły do akt sprawy postanowienia komornika o zakończeniu egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność. Nie wykazały również, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że w zakresie kwot, będących przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie toczyło się postępowanie egzekucyjne i jaki był jego efekt. Nadto w sposób dostateczny nie wypowiedział się czym była spowodowana zwłoka w podjęciu czynności egzekucyjnych, które miałyby być skierowane do wskazanego przez skarżącego majątku spółki, ani też nie poczyniły żadnych ustaleń w celu wyjaśnienia czy wskazany majątek, w chwili poinformowania o nim przez M.C., faktycznie istniał i czy możliwe było zaspokojenia się z tego majątku.

Na uwagę zasługuje fakt, iż niniejsze postępowanie dotyczy kwoty zaległości w wysokości 7.038,10 zł wraz z należnymi odsetkami, a majątek wskazany w toku postępowania przez skarżącego znacznie przewyższał, zgodnie z jego oświadczeniem, dochodzoną kwotę.

Wyjaśnienie powyższych okoliczności jest bardzo ważne, gdyż decyduje o tym czy możliwe jest orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej M.C., jako byłego prezesa zarządu opisanej spółki z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2001 roku. A zatem wyjaśnienie wskazanych okoliczności jest w niniejszym sporze kwestią kluczową, która winna być rozstrzygnięta przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko skarżącego zawarte w niniejszej skardze.

Nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia przez organy przepisów regulujących doręczenia, w tym doręczenia zastępcze.

Z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, iż jedynym adresem wskazanym przez skarżącego, zarówno w toku postępowania prowadzonego przez organy obu instancji jak i w toku postępowania sądowego, był adres ul. [...], Ł. Był on wskazywany przez M.C. na wszelkich pismach kierowanych do organów a także w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Okoliczność ta została potwierdzona przez skarżącego na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 roku. Oświadczył on wówczas, że wskazany adres był i jest jego adresem do korespondencji, natomiast podniósł, iż w okresie w którym miały być mu doręczone wspomniane pisma (postanowienie o wszczęciu postępowania oraz informacja o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym) był poza Ł. Informacja o nieobecności skarżącego we wskazanym okresie została przekazana doręczycielowi przez obecną wówczas w mieszkaniu żonę M.C. Z uwagi na nieobecność skarżącego w miejscu jego zamieszkania (które było uwidocznione również w aktualnej ewidencji) doręczyciel dokonał doręczenia za pośrednictwem jego żony.

Zgodnie z treścią art. 144 o.p. organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1 cytowanej ustawy). W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149 o.p.).

Mając na uwadze treść cytowanych przepisów, doręczenia wspomnianych pism odbyło się w sposób zgodny z obowiązującymi unormowaniami prawnymi i w związku z tym skarga nie zasługuje na uwzględnienie w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało uchylić zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 200 i art. 152 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i określić, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

P.Pij.