Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 494/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a Ppsa
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 179a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym (Sąd działając w trybie art. 179a p.p.s.a.) 1) uchyla zaskarżony kasacyjnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]"sygn. akt "[...]" 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 3) zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora kwotę 550 zł (pięćset pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4) zasądza od Dyrektora na rzecz Spółki A kwotę 1117 zł ( jeden tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia "[...]" nałożył na Spółkę A (dalej jako Spółka) karę pieniężną w kwocie 5000 zł. z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. W wyniku odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia "[...]" utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z 16 września 2014r.· sygn. akt. II SA/Ol 754/14 r. oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 maja 2016r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółki, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]".

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) pismem z 30 października 2015r. skierowanym do wszystkich wojewódzkich inspektorów transportu drogowego polecił modyfikację dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym. W piśmie tym nakazano odstępowanie od nakładania kar pieniężnych za przekraczanie nacisków na osie m.in. przypadku nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, gdy stwierdzony podczas pomiaru nacisk przekracza wartości dopuszczalne dla danej drogi, ale nie przekracza 11,5 tony. NSA uznał, że skoro, znajdujące się w takiej samej sytuacji, podmioty prowadzące działalność w zakresie międzynarodowego transportu drogowego kontrolowane przez służby podległe GITD nie były karane za stwierdzone naruszenia dotyczące nacisków na osie, natomiast podmioty kontrolowane przez służby celne takim karom podlegały, to nasuwa się uzasadnione przypuszczenie, że doszło do naruszenia zasady równości wobec prawa. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę kwestię tę powinien w sposób jednoznaczny wyjaśnić.

W następstwie powyższego Naczelnik Urzędu Celnego (dalej jako Naczelnik) decyzją z "[...]" nałożył na Spółkę karę pieniężna w wysokości 5000,00 zł z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. Wskazał, że w dniu 30 maja 2013r. na przejściu granicznym w Bezledach funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę pojazdu samochodowego marki "[...]" wraz z przyczepą należącego do Spółki. Pojazd ten opuszczał terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Przejście Graniczne w Bezledach. Pojazdem przewożono mrożone mięso wieprzowe z Austrii do Rosji na zlecenie firmy "[...]" z Niemiec. W wyniku kontroli pomiarów, w tym nacisków osi i masy całkowitej pojazdu ustalono, że przekroczony został nacisk na oś drugą napędową pojazdu o 330 kg, tj. 3,3 %. W wyniku ponownego ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na drugą oś napędową ok. 430 kg. Ostatecznie kontrolujący stwierdzili, że pojazd jest nienormatywny i nie posiada wymaganego zezwolenia kategorii IV. Z kontroli sporządzono protokół, który został podpisany przez kierowcę pojazdu bez uwag. Uzyskano informację od Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, że od 1 marca 2013r. do 31 grudnia 2013r. wydał on 11 decyzji administracyjnych dotyczących naruszenia przepisów w zakresie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu na drogach o nacisku 11,5 tony.

W odwołaniu od decyzji Spółka rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- braku ustaleń, czy Wojewódzcy Inspektorzy Transportu Drogowego po dniu otrzymania pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 października 2015r. nakładali kary pieniężne za przekroczenie nacisku osi, albowiem tylko takie działanie można by uznać za wykonanie oceny prawnej i zaleceń zawartych w wydanym w niniejszej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016r., podczas gdy Organ I inst. poczynił w/w ustalenia tylko odnośnie okresu od 01 marca 2013r. do 31 grudnia 2013r. i to też niewłaściwe, jako, że z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z 30 listopada 2016r. nie wynika jakiego rodzaju i jakiej treści zostało wydanych 11 decyzji administracyjnych, tj. nie wiadomo, czy były to decyzje nakładające kary pieniężne, czy też decyzje umarzające postępowania,

- dowolne ustalenie, że istniała alternatywna droga o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony prowadząca do miejsca rozładunku, mimo że organ I instancji nie wskazał na podstawie jakich dowodów poczynił takie ustalenia faktyczne i nie wskazał jaka konkretnie droga miałaby być w/w drogą alternatywną do miejsca rozładunku o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 tony,

- art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego z dnia 16 kwietnia 2003r. dotyczącego warunków przystąpienia ( ... ) Rzeczypospolitej Polskiej ( ... ) do Unii Europejskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90 poz. 864) przez ich niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE Państwo Członkowskie nie może wprowadzać przepisów zabraniających używania pojazdów na swoim terytorium w ruchu międzynarodowym z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, o ile spełniają wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (czyli do 11,5 ton nacisku na oś), a wprowadzone w Polsce ograniczenia nacisków osi do 8 lub 10 ton na niektórych drogach w sposób ewidentny naruszają przepisy dyrektywy 96/53/WE, co potwierdził Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z dnia 30.10.2015r. do wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego,

- art. 32 Konstytucji RP - przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą równości wobec prawa, tj. bez uwzględnienia, że począwszy od 30 października 2015r. Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z 30 października 2015r. polecił wszystkim Wojewódzkim Inspektorom Transportu Drogowego zaniechanie nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisku osi jako sprzecznych z mającymi bezpośrednie zastosowania przepisami art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego, zgodnie z którymi od 1 stycznia 2011r. niezmodernizowana część polskiej sieci drogowej powinna być udostępniona dla pojazdów, o których mowa w art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE spełniających wymagania tej dyrektywy, nawet jeśli nie spełniają wymagań polskich krajowych przepisów odnoszących się do nacisków osi,

- art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - przez jego niezastosowanie i zignorowanie wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2016r. oraz wskazań co do dalszego postępowania,

- art. 140aa ust. 4 pkt 1 u.p.r.d.- przez jego niezastosowanie mimo, że w stanie faktycznym sprawy Spółka dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia,

- art. 107 § 3 k.p.a. - przez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów organ I instancji poczynił ustalenia faktyczne, że istniała alternatywna droga o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony prowadząca do miejsca rozładunku i brak wskazania jaka konkretnie droga miałaby być w/w drogą alternatywną do miejsca rozładunku o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 tony.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postepowania.

Decyzją z "[..]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako Dyrektor) utrzymał zaskrzoną decyzję w mocy. Wskazał, że droga nr. "[...]" biegnąca na odcinku: "[...]" zgodnie z lp. 43 załącznika nr.1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012r w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t., oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8t (Dz.U. 2012r. poz. 1061)- stanowi drogę krajową, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku do 10t. Podał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było możliwe wyłączenie odpowiedzialności Spółki. Stwierdził, ze Spółka powinna wybierać trasę w taki sposób, by nie naruszać dopuszczalnego obciążenia dróg. W niniejszej sprawie przewoźnik wybrał trasę przez przejście graniczne w Bezledach, gdzie dopuszczalny nacisk to 10 ton, naruszając związane z obciążeniem drogi ograniczenia. W sąsiadującym Przejściu Granicznym w Grzechotkach dopuszczalny nacisk na oś wynosi zaś 11,5 tony i trasa taka stanowiła dla przewoźnika alternatywę pozwalająca na przejazd bez naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnego obciążenia drogi. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie transport drogowy odbywał się do kraju trzeciego, dlatego za nieskuteczne uznał zarzuty naruszenia przepisów dyrektywy 96/53/WE, która ma zastosowanie jedynie do pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty. Zgodnie z intencją prawodawcy unijnego wyrażoną w preambule, dyrektywa 96/53/WE ma na celu poprawę wykorzystania pojazdów drogowych w ruchu miedzy państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz likwidacje barier w tym ruchu. W przedmiotowej sprawie transport odbywał się zaś do kraju trzeciego.

W ocenie Dyrektora zostały spełnione wszystkie przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisków na osie, o których mowa w przedmiotowym piśmie. Przejazd po drodze o niższych parametrach nacisku na osie nie był związany z rozładunkiem bądź załadunkiem towaru w transporcie międzynarodowym, skoro przejazd odbywał się z Austrii do Federacji Rosyjskiej. Kontrola drogowa został przeprowadzona na Przejściu Granicznym w Bezledach stanowiącym część drogi krajowej nr. 51 o dopuszczalnym nacisku na osie 10t. Pomiędzy miejscem załadunku w Graz w Austrii a miejscem rozładunku w miejscowości Polesk w Federacji Rosyjskiej przewoźnik miał możliwość wykonania przejazdu inną alternatywną drogą, na której był dopuszczony ruch pojazdów do 11,5 tony, tj. przez sąsiadujące Przejście Graniczne w Grzechotkach, odległe o 58 km.

Spółka, reprezentowana przez r. pr., zrzuciła decyzji naruszenie:

- brak ustaleń, czy Wojewódzcy Inspektorzy Transportu Drogowego po dniu otrzymania pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 października 2015r. nakładali kary pieniężne za przekroczenie nacisku osi, albowiem tylko takie działanie można by uznać za wykonanie oceny prawnej i zaleceń zawartych w wydanym w niniejszej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016r., podczas gdy Naczelnik poczynił w/w ustalenia tylko odnośnie okresu od 01 marca 2013r. do 31 grudnia 2013r. i to też niewłaściwe, jako, że z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia 30 listopada 2016r. nie wynika jakiego rodzaju i jakiej treści 11 decyzji administracyjnych zostało wydanych przez WITD, tj. nie wiadomo, czy były to decyzje nakładające kary pieniężne, czy też decyzje umarzające postępowania,

- dowolne ustalenie, że istniała alternatywna droga o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony prowadząca do miejsca rozładunku,

- dowolne ustalenie, że Odwołujący wiedział o przekroczeniu nacisku osi,

- art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego z dnia 16 kwietnia 2003r. dotyczącego warunków przystąpienia ( ... ) Rzeczypospolitej Polskiej ( ... ) do Unii Europejskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90 poz. 864) - przez ich niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE Państwo Członkowskie nie może wprowadzać przepisów zabraniających używania pojazdów na swoim terytorium w ruchu międzynarodowym z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, o ile spełniają wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (czyli do 11,5 ton nacisku na oś), a wprowadzone w Polsce ograniczenia nacisków osi do 8 lub 10 ton na niektórych drogach w sposób ewidentny naruszają przepisy dyrektywy 96/53/WE, co potwierdził Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z dnia 30.10.2015r.

- błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że zastosowanie przepisów tej dyrektywy uzależnione jest od nieistnienia "alternatywnej drogi dojazdu", podczas gdy takiego warunki nie ma w żadnym przepisie dyrektywy,

- art. 32 Konstytucji RP - przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą równości wobec prawa, tj. bez uwzględnienia, że począwszy od 30 października 2015r. Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z 30 października 2015r. polecił wszystkim Wojewódzkim Inspektorom Transportu Drogowego zaniechanie nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisku osi jako sprzecznych z mającymi bezpośrednie zastosowania przepisami art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego, zgodnie z którymi od 1 stycznia 2011r. niezmodernizowana część polskiej sieci drogowej powinna być udostępniona dla pojazdów, o których mowa w art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE spełniających wymagania tej dyrektywy, nawet jeśli nie spełniają wymagań polskich krajowych przepisów odnoszących się do nacisków osi,

- art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i zignorowanie wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie przez NSA w wyroku z 19 maja 2016r.,

- art. 140aa ust. 4 pkt 1 u.p.r.d.- przez jego niezastosowanie mimo, że w stanie faktycznym sprawy Spółka dochowała należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 lipca 2017r. uchylił zaskarżona decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji oraz umorzył postepowanie administracyjne. Uzasadniając podał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innej przyczyny, niż w niej podniesiona. Mianowicie Sąd za zasadny uznał zarzut naruszenia art. art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wskazań NSA poczynionych w wyroku z 19 maja 2015r., jako, że z treści pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z 30 listopada 2016r. nie wynika, czy w wskazanym w nim okresie WITD odstępowali od wydawania decyzji za stwierdzone naruszenie dotyczące nacisków na osie w stanie faktycznym zdefiniowanym w przedmiotowym piśmie (brak tegoż pisma w aktach sprawy). Sąd przyjął, że czasookres ewentualnego odstępowania przez służby podlegle GITD od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie siłą rzeczy odnosić się może tylko do utrwalonej praktyki orzeczniczej stosowanej (ewentualnie) w czasie po 30 października 2015r., gdyż przed datą wystawienia tegoż pisma, rzeczona praktyka z istoty chronologii czasowej nie mogła się uaktywnić. Konkludował, że jakakolwiek inna interpretacja wskazań wyroku NSA z 19 maja 2016r. byłaby nieracjonalna, wręcz czyniłaby owe wskazania z założenia niewykonalnymi, a takowa interpretacja byłaby niedopuszczalna także z tej przyczyny, że możność naruszenia zasady równości wobec prawa właśnie wskutek odmiennej praktyki stosowanej przez służby podległe GITD i służby celne była jedynym powodem rozstrzygnięcia NSA w przywołanym wyroku. Powyższe czyniły – w ocenie Sądu - potrzebę uchylenia skarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Jednocześnie Sąd powołując się na art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. - stanowiącym, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat - umorzył postępowanie administracyjne uznając je za następczo bezprzedmiotowe. Przyjął mianowicie, że skoro w przedmiotowej sprawie organy stwierdziły naruszenia dopuszczalnego nacisku na oś w trakcie kontroli w dniu 30 maja 2013r., to dwuletni termin przedawnienia upłynął 30 maja 2015r., a zatem z upływem wskazanej daty orzekające w sprawie organu utraciły możność wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, zatem skarżona decyzja, również organu I instancji, została wydana po upływie okresu przedawnienia. W rezultacie powyższego Sąd zastosował art. 145 § 3 p.p.s.a. i umarzył jednocześnie przedmiotowe postępowanie.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu powyższemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1/ art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 145 § 3, art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym wyrażające się w niezasadnym przyjęciu, że w stanie faktycznym sprawy winien znaleźć zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.,

2/ art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 140aa ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym wyrażające się w bezzasadnym przyjęciu, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 1 i ust. 3 p.r.d.,

3/ art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że organy obu instancji wydały zaskarżone decyzje z naruszeniem art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.,

4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 153, art. 170 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne odczytanie wykładni prawa dokonanie w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2016r., sygn. akt: GSK 2993/14. Podnosząc zarzuty wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o oddalenie skargi, po uchyleniu wyroku oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracji publicznej kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając odnośnie zarzutu upływu terminu przedawnienia do nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym podała, że w sprawie podstawą materialnooprawną do prowadzenia postępowania i nałożenia spornej kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym stanowiły m. in. art. 140aa i nast. ustawy prawo o ruchu drogowym, a nie przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 92c ust. 1 pkt 3. Podała, że organy orzekały na podstawie przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym, a skoro tak, to stosownie do art. 140ac ust. 4 tej ustawy, obowiązek uiszczenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 2, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym kara powinna zostać uiszczona. Tym samym wywiodła, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do upływu terminu przedawnienia do nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym w dacie orzekania przez organy obu instancji. W rezultacie powyższego Sąd nie mógł zastosować w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Zatem Sąd naruszył 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 153 i art. 170, art. 193 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie zajęcie stanowiska odnośnie prawidłowości zastosowania w stanie faktycznym sprawy art. 140aa ust. 1 pkt 3 p.r.d. Nadto Sąd był związany oceną prawną wyrażona w wyroku NSA z dnia 19 maja 2016r., tj. ciążyła na nim powinność skontrolowania decyzji obu organów w kwestii prawidłowości zastosowania przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym, a nie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Nie podzieliła zarzutu Sądu, że skarżone decyzje naruszają art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niewykonanie zaleceń (wskazań) NSA sformułowanym w wyroku NSA z dnia 19 maja 2016r., sygn. akt: I GSK 2993/14. Zakwestionowała pogląd Sądu, że sposób sformułowania uzasadnienia przywołanego wyroku NSA wskazuje na jedną dopuszczalną interpretację wskazań tam opisanych, a mianowicie, że czasookres ewentualnego odstępstwa przez służby podległe GITD od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie siła rzeczy odnieść się może tylko do utrwalonej praktyki orzeczniczej (stosowanej) ewentualnie w czasie po 30 października 2015r., bowiem przed datą wystawienia tegoż pisma, rzeczona praktyka z istoty chronologii czasowej nie mogła się uaktywnić, gdyż takowa konkluzja nie wynika z rzeczonego wyroku NSA. W jej ocenie praktyka wskazana w piśmie GITD z dnia 30 października 2015r. mogło być przecież stosowane do prowadzonych przez Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego postępowań dotyczących także zdarzeń zaistniałych w 2013r., które na dzień wydania tego pisma jeszcze się nie zakończyły. Następnie analizując możliwość odstępstwa od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na ocenie w kontekście warunków sformułowanych przez GITD w piśnie z dnia 30 października 2015r. uznała, że skontrolowany pojazd Spółki nie spełnia wszystkich rzeczonych warunków upoważaniających do nienałożenia rzeczonej kary.. Mianowicie wybrana przez kierowcę Spółki trasa przejazdu po drodze o ograniczonych parametrach nacisków na osie nie była związana z rozładunkiem bądź załadunkiem w transporcie międzynarodowym, a nadto istniała trasa alternatywna do miejsca załadunku lub rozładunku, gdzie obowiązuje dopuszczalny nacisk na osie do 11,5 tony. Uznała, że pomiędzy miejscem załadunku w Graz w Austrii, a miejscem rozładunku w miejscowości Polessk w Federacji Rosyjskiej przewoźnik miał możliwość wykonania przejazdu inną alternatywną drogą, na której był dopuszczony ruch pojazdów do 11,5 tony, tj. poprzez przejście graniczne w Grzechotkach, odległe o 58 stanowiące część drogi ekspresowej S22. W jej ocenie alternatywny przejazd do Federacji Rosyjskiej srogą nr 22 stanowił bezpieczną i ekonomiczną opcje (choć dłuższą o 66,8 m, niż wybrana) umożliwiającą sprawne i szybkie dotarcie do miejsca rozładunku, bez przekraczania dopuszczalnego nacisku na osie. W rezultacie uznała, że organy stosując się do oceny prawnej oraz wskazań sądu kasacyjnego, przeanalizował polecenie GITD i doszedł do przekonania, że w związku z niespełnieniem przesłanek wskazanych w pkt 3 i 4 p[pisma GITD z dnia 30 października 2015r., brak było możliwości odstąpienia od nałożenia kary za stwierdzone naruszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017r., działając w trybie art. 179a p.p.s.a.,

1/ uchylił zaskarżony kasacyjnie wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2017r., sygn.. akt: II SA/OI 494/17,

2/ uchylił zaskarżona decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji,

3/ zasądził od Spółki na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 550 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i

4/ zasadził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Spółki kwotę 1117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) z dniem 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie przepis art. 179a o brzmieniu "Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna."

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę oczywiście usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1173/09, publ. CBOSA).

Innymi słowy spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 179a p.p.s.a. skutkuje tym, że wojewódzki sąd administracyjny WSA uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. Zdanie ostatnie art. 179a p.p.s.a. stanowi, że od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Zdanie to odnosi się do całego zdania pierwszego, a więc do wszystkich wymienionych w nim ewentualnych rozstrzygnięć. Użycie w nim liczby pojedynczej przemawia za jednym orzeczeniem we wszystkich kwestiach. Innymi słowy, orzeczenie autokontrolę powinno być jedno, tylko powinno zawierać co najmniej dwa rozstrzygnięcia: jedno kasacyjne z ewentualnymi kosztami postępowania kasacyjnego i drugie ponownie rozpoznające sprawę wraz ze wszystkimi elementami, jakie powinno zawierać orzeczenie sądu pierwszej instancji.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, w toku postępowania międzyinstancyjnego, wszczętego na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez Dyrektora Izby Skarbowej Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek określona w cytowanym przepisie, stanowiąca podstawę do wydania autokontrolnego orzeczenia. Mianowicie, Sąd uznaje, że oczywiście usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U.2017, poz. 2200 j.t. – dajek jako u.t.d.) poprzez ocenę zgodności z prawem skarżonych decyzji przez pryzmat jego hipotezy skutkujący umorzeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary za przejazd pojazdem normatywnym z uwagi na upływ przedawnienia możliwości dalszego procedowania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy co do jej istoty. Błąd Sądu jest prima facie dostrzegalny, co czyni pkt II wyroku tut. Sądu z dnia 25 lipca 2017r. oczywiście nieuzasadnionym. Zatem zarzut zawarty w pkt 1 skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie.

Natomiast Sąd nie uznaje za zasadny zarzut naruszenia: art. 140aa ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2017. poz. 1260 j.t.- dalej jako p.r.d.) przejawiający się w bezzasadnym przyjęciu, że nie znajduje on w sprawie zastosowania, jak również zarzut naruszenia art. 153, art. 170, art. 193 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Wprawdzie w motywach skarżonego Sąd wprost nie poddał analizie art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 w zw z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., będących materialnprawną podstawą skarżonych rozstrzygnięć, lecz nie oznacza, że rzeczonej analizy nie dokonał. Przeciwnie takową ocenę przeprowadził przez pryzmat art. 190 p.p.s.a. w związku z oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2016r. Uznał, że orzekające organy nie wywiązały się z wskazania co dalszego postepowania w sprawie, a zatem nie wyjaśniły kwestii, czy podmioty prowadzące działalność w zakresie międzynarodowego transportu drogowego kontrolowane przez służby podległe GITD nie były karane za stwierdzone naruszenia dotyczące nacisków na osie. Rzeczonego zagadnienia w ocenie Sądu nie wyjaśnia pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z 30 listopada 2016r., gdyż nie rozstrzyga ono, czy w wskazanym w nim okresie WITD odstępowali od wydawania decyzji za stwierdzone naruszenie dotyczące nacisków na osie w stanie faktycznym zdefiniowanym w przedmiotowym piśmie, a jeśli tak, to pod jakimi warunkami, jako, że owe warunki także nie zostały ustalone (brak tegoż pisma w aktach sprawy). Sąd nadal wyraża pogląd, że czasookres ewentualnego odstępowania przez służby podlegle GITD od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie siłą rzeczy odnosić się może tylko do utrwalonej praktyki orzeczniczej stosowanej (ewentualnie) po 30 października 2015r., gdyż przed datą wystawienia tegoż pisma, rzeczona praktyka z istoty chronologii czasowej nie mogła się uaktywnić. Jakakolwiek inna interpretacja wskazań wyroku NSA z 19 maja 2016r. byłaby nieracjonalna, wręcz czyniłaby owe wskazania z założenia niewykonalnymi. Takowego odczytania wykładni prawa - w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. – powyższego wyroku nie dezaktualizuje zarzut skargi kasacyjnej, że wskazania NSA mogą odnosić się także do postępowań prowadzonych przez Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego dotyczących zdarzeń zaistniałych w 2013r., które na dzień wydania tego pisma jeszcze się nie zakończyły. Co więcej tego rodzaju zarzut tylko potwierdza pogląd Sądu, że odstępowanie przez WITD od wydawania decyzji nakładających kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym może dotyczyć praktyki ukształtowanej (ewentualnie) ex nunc, tj. na przyszłość od cezury wyznaczonej datą 30 października 2015r. Nadto, co istotniejsze, o ile prima facie można by wyrażać wątpliwości co do wykładni wyroku NSA z dnia 19 maja 2016r. – tylko pozorne, w świetle powyższego – to poza jakąkolwiek wątpliwościami pozostaje fakt, że powinnością orzekających organów było ustalenie ewentualnej praktyki służb podległych GITD w zakresie nakładania kar za stwierdzone naruszenia dotyczące nacisków na osie. Z tej powinności orzekające organy się nie wywiązały, gdyż zamiast ustalić ową praktykę, to samoistnie, we własnym zakresie, dokonały rzeczonej oceny i analizując potencjalne (nadal brak w katach sprawy pisma GITD z dnia 30 października 2015r.) warunki odstąpienia od nakładania kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym w warunkach przedmiotowej sprawy doszły do przekonania, że część z nich Spółka nie spełniła, a zatem brak było podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisków na osie. Jest zatem oczywiste, że zamiast zweryfikować praktykę (ewentualną) służb podległych GITD w przedmiocie odstępowania od nakładania kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia dotyczące nacisków na osie w świetle warunków statuowanych przez przedmiotowe służby, w zastępstwie (substytucyjnie) rzeczonych organów, samoistnie dokonały rzeczonej oceny przez pryzmat warunków. Powyższe uprawnia stwierdzenie, że wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku NSA z dnia 19 maja 2016r. w ogóle nie zostały zrealizowane, a poczyniona w nim wykładnia wiążąca orzekający Sąd nadal jest aktualna. Reasumując uchylenie skarżonej decyzji oraz utrzymanej niż w mocy decyzji organu I instancji (pkt 1 autokontrolowanego wyroku tut. Sądu z dnia 25 lipca 2017r.) nie było procesową konsekwencją (koniecznością) umorzenia postępowania sądowego (pkt 2 autokontrolowanego w/wwyroku), lecz podyktowane było niewłaściwym wykonaniem wskazania co do dalszego postępowania zawartego w wyroku NSA 19 maja 2016r.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. zawierającego normę o charakterze ustrojowym. Przyjmuje się, że przesłanka wskazująca na naruszenie tego przepisu mogłaby wystąpić, gdyby Sąd pierwszej instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie (zobacz: wyrok NSA z 28 lipca 2017r., II OSK 2905/15, 9 sierpnia 2016 r. II OSK 2929/14; wyrok NSA z 23 marca 2016 r. II GSK 2340/14,).

W rezultacie powyższego Sąd, działając w trybie art. 179a p.p.s.a., uchylił zaskarżony kasacyjnie wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2017r., sygn.. akt: II SA/OI 494/17 (pkt 1) oraz uchylił zaskarżona decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji (pkt 2).

Orzekając o kosztach postępowania, Sąd na podstawie 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 179a w związku z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądził od Spółki na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (pkt 3) oraz, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Spółki kwotę 1117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4).