Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 67/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.106 par.1, art. 151,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.5, art. 18 ust.1,
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 7, art.77, art. 80,
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 1 art.43
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)  nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej  polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia.
article: art.28 ust.1, art.28a
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust.1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: par. 2 ust. 1 pkt 3, par.39 ust.1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr[...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: dyrektor) decyzją z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: kierownik) z [...] nr [...] ustalającą R.D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 1.939,30 zł.

Dyrektor ustalił, że R.D. 14 maja 2013 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Decyzją z [...] kierownik przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 4.522 zł, z tytułu realizacji: pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania - 3546 zł do powierzchni 9,85 ha i pakietu 8-Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy - 976 zł do powierzchni 2,44 ha. Decyzją z [...] kierownik przyznał stronie, na jej wniosek płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w wysokości 4.509,30 zł, w tym: do pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania - 3.546 zł do powierzchni 9,85 ha; pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy - 432 zł do powierzchni 1,08 ha i w wariancie 8.3.2 Międzyplon ścierniskowy na obszarach zagrożonych erozją - 531,30 zł do powierzchni 0,77 ha. Decyzją z [...] kierownik przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w wysokości 3.690 zł, w tym: do pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania - 3.546 zł do powierzchni 9,85 ha i pakietu 8 Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy - 144 zł do powierzchni 0,36 ha.

Powyższe płatności zostały zrealizowane.

W dniu 10 czerwca 2016 r. R. D. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. W dniach 6 października - 25 listopada 2016 r. w gospodarstwie R. D. została przeprowadzona kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej w zakresie programu rolnośrodowiskowego. W jej wyniku stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na wielkość przyznanych płatności zadeklarowanych w ramach wariantu 1.1. Stwierdzono brak przestrzegania wymogu S7 oraz wobec działki rolnej H1 zadeklarowanej w ramach wariantu 8.3, nie stwierdzono deklarowanej rośliny w międzyplonie (kod błędu W21).

Kierownik decyzją z [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 i nałożył sankcję w wysokości 172 zł z tytułu płatności w ramach pakietu 8, którą decyzją z [...] dyrektor utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 19 października 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 491/17 uchylił decyzję organu drugiej instancji z uwagi na błędne rozstrzygnięcie w kwestii odmowy płatności w ramach wariantu 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania. Sąd podzielił natomiast rozstrzygnięcie organów w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach wariantu 8.3.1.

W wykonaniu wyroku sądu decyzją z [...]. Dyrektor uchylił decyzję kierownika w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 dla wariantu 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania oraz przyznał R D. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 r. do wariantu 1.1 w wysokości 3.546 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 116/18 oddalił skargę R. D. wskazując, iż sporna kwestia odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 była już rozstrzygana w wyroku z 19 października 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Ke 491/17, w którym to WSA stwierdził, że rozstrzygnięcie organów w zakresie odmowy przyznania płatności w ramach wariantu 8.3.1 i nałożenia sankcji z tytułu tej płatności organów jest prawidłowe.

Decyzją z 15 października 2018 r. kierownik ustalił R. D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 1.939,30 zł. Utrzymując w mocy, decyzją z 6 grudnia 2018 r. wskazaną decyzję, dyrektor wyjaśnił, że kwotę nienależnie pobranych płatności stanowią płatności przyznane w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w latach 2013-2015 z uwagi na stwierdzone w roku 2016 zaprzestanie realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach tego pakietu. W trakcie kontroli na miejscu w 2016 r. inspektorzy terenowi nie stwierdzili zadeklarowanej w ramach wariantu 8.3 rośliny w międzyplonie (kod błędu W21) na całej zgłoszonej powierzchni, zatem zmniejszenie obszaru zobowiązania wynosi 100%. W ramach pakietu 8 R. D. w 2016 r. zadeklarował jedną działkę rolną zmieniając po raz kolejny wielkość zobowiązania, na co pozwala § 6 ust. 1 pkt 5a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013 poz. 361 ze zm.), dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Przedmiotowe skutkowało odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8 w wariancie 8.3.1 za rok 2016. Wobec zaprzestania przez R. D. realizacji zobowiązania w ramach pakietu 8 powstała kwota nienależnie pobranych płatności, na którą składają się płatności przyznane: w 2013 r. w wysokości 976 zł do wariantu 8.3.1 (powierzchnia 2,44 ha x stawka płatności 400 zł); w 2014 r. w wysokości 963,30 zł (432 zł + 531,30 zł ); 432 zł do wariantu 8.3.1 (powierzchnia 1,08 ha x stawka płatności 400 zł) oraz 531,30 zł do wariantu 8.3.2 (powierzchnia 0,77 ha x stawka płatności 690 zł); w 2015 r. w wysokości 144 zł do wariantu 8.3.1 (powierzchnia 0,36 ha x stawka płatności 400 zł).

Kwoty nienależnie pobranych płatności w 2013 r. oraz w 2014 r. przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Natomiast kwota przyznanej płatności za 2015 r. tj. 144 zł nie przekracza równowartości 100 euro i podlega odstąpieniu.

Powołując art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 organ wyjaśnił, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy wyznaczające okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia biegnie w każdym przypadku przynajmniej do momentu ostatecznego zakończenia programu, niemniej jednak okres ten nie może być krótszy niż cztery lata (chyba, że zasady sektorowe wprowadzą okres krótszy, nie krótszy jednak niż trzy lata). Natomiast okres ten ulega wydłużeniu w sytuacji, gdy czas trwania programu wieloletniego wykracza poza ów czteroletni okres. Organ bowiem zachowuje możliwość ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności aż do upływu okresu czterech lat liczonych od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości. Wynikający z powyższego przepisu okres przedawnienia nie upłynął, ponieważ płatność rolnośrodowiskowa jest objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, co oznacza, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli w tym przypadku zgodnie z deklaracją zamykającą program wysłaną do Komisji Europejskiej nie wcześniej niż od 15 marca 2018 r. Kierownik w zaskarżonej decyzji nie wskazał terminu przedawnienia, nie wpływa to jednak na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie i zostało sprostowane przez dyrektora.

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki zgodnie z art. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Wyjaśnił, że na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze. zm.) z wyłączeniami.

W sprawie, zdaniem organu nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki organu. Postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności prowadzone było na skutek niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego przez stronę. Płatności rolnośrodowiskowe przysługują za powierzchnie uprawiane rolniczo zgodnie z zasadami zobowiązania wieloletniego w roku złożenia pierwszego wniosku. Płatność ta jest również uzależniona od przestrzegania zasad programu rolnośrodowiskowego w całym okresie 5-letniego zobowiązania. Przyznając R. D. w latach 2013-2015 płatności dla pakietu 8 kierownik nie popełnił pomyłki, ponieważ nie posiadł wiedzy, że strona przerwie realizację zobowiązania pięcioletniego w 2016 r.

Odnosząc się zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 zostało ostatecznie zakończone decyzją dyrektora z 6 lutego 2018 r., i jej prawidłowość w zakresie odmowy płatności w ramach pakietu 8 dwukrotnie podlegała ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (sygn. akt I SA/Ke 491/17 oraz I SA/Ke 116/18). Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2013-2015 stanowi postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie przyznania płatności i w konsekwencji strona w prowadzonym postępowaniu nie może skutecznie podnosić argumentów przeciwko decyzji o przyznaniu płatności. W przedmiotowym postępowaniu nie mógł też odnieść skutku zarzut R. D. dotyczący błędu popełnionego przez doradcę polegający na wskazaniu poplonu na zadeklarowanej działce według nieaktualnego planu działalności rolnośrodowiskowej. R. D. na formularzu wniosku w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, własnoręcznym podpisem potwierdził, że zna zasady przyznawania płatności i ponosi odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku. Kwestia negatywnej oceny przez organy ARiMR realizacji pakietu 8, odmowa przyznania płatności za rok 2016 i nałożenie sankcji w wysokości 172 zł została potwierdzona przez WSA w Kielcach.

R. D. w skardze na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarzucił:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez:

- brak uwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przez Biuro Powiatowe ARMiR aktualnego planu działalności rolnośrodowiskowej;

- istotnych błędów w uzasadnieniu decyzji jak podanie na str. 4 uzasadnienia faktu, że w sprawie I SA/Ke 491/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę strony, podczas gdy faktyczna treść tego orzeczenia jest odmienna;

2/ naruszenie § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku wystąpienia podstaw merytorycznych i formalnych.

Skarżący wniósł o dołączenie do niniejszej sprawy akt postępowania w sprawie I SA/Ke 491/17 na okoliczność treści orzeczenia i uzasadnienia w zbliżonym stanie faktycznym oraz o zobowiązanie organu do dostarczenia dokumentów w postaci - planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2014-2016 (na okoliczność działania skarżącego zgodnie z ww. planem) - rejestru działań agrotechnicznych na rok 2016 (na okoliczność wykazania poplonów) - raportu z czynności kontrolnych organu z 6 października 2016 r., z uwzględnieniem str. 11 na okoliczność wskazania działek poplonowych zgodnie z realizacją planu działalności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zrealizował 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, postępując każdorazowo w sposób zgodny z założonym, a określonym przez właściwą jednostkę ARMiR planem. Zdaniem skarżącego niezrozumiałą jest sytuacja w której w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na oddalenie przez Sąd skargi strony w sprawie pod sygn. akt I SA/Ke 491/17, podczas gdy skarga została uwzględniona poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji. W sprawie tej Sąd wyszczególnił katalog nieprawidłowej interpretacji przepisów, której dokonywała jednostka ARMiR.

Skarżący zarzucił, że żądanie zwrotu od skarżącego kwoty z tytułu płatności rolnośrodowiskowej jest błędne. Podniósł, że zrealizował całość zobowiązania rolnośrodowiskowego, poprzez postępowanie zgodnie z wyznaczonym w tym celu planem. Tym samym brak jest podstaw aby zastosować § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Prowadzona w 2016 r. kontrola poplonów błędnie wykazała wystąpienie błędu W21, to jest brak stwierdzenia deklarowanej rośliny w międzyplonie. Spowodowane to zostało nieprawidłowym określeniem działki (podano jedynie działkę 0,43 ha) bez podania innych działek zgodnych z planem. Skarżący wielokrotnie w drodze pisemnej próbował sprostować zaistniałą sytuację. Wskazał, że każdorazowa zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego musi zostać zgodnie z § 6 rozporządzenia wprowadzona do planu działalności rolnośrodowiskowej. Skoro plan nie został zmieniony w latach 2014-2016, kierownik nie miał prawa do wydania decyzji. Podkreślił, że czynności te zawsze wykonują uprawnieni do tego pracownicy jednostki do tego powołanej, a nie wnioskodawca. Pismem z 24 lutego 2017 r. złożonym do jednostki ARMiR wniósł o korektę wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 dla prowadzonego przez siebie gospodarstwa w związku z ustaleniami odbytej w roku 2016 kontroli. Kontrola określiła, iż działki z poplonami G1+L1; B1; A1; C1; D1 obsiane prosem, pszenicą i gorczycą istnieją na polu zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Pomimo prawidłowej realizacji planu w zakresie poplonów jednostka ARMiR nie tylko nie zrefundowała wnioskodawcy dopłat z tego tytułu lecz przeciwnie, zaskarżoną decyzją organ domaga się zwrotu środków z tego samego tytułu. Próba przerzucenia na niego winy za błędny zapis poplonu w zadeklarowanej działce jest nadużyciem ze strony organu, a twierdzenie to nie ma oparcia w faktach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. skarżący podtrzymał wnioski dowodowe zawarte w skardze i ponadto zawnioskował o dopuszczenie dowodu z kserokopii planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2013-2018, rejestru działalności rolnośrodowiskowej, pism z 24 lutego 2017 r. i z 5 lipca 2017 r., umowy dotyczącej współpracy i świadczenia usług doradczych z zastosowaniem ulgi.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił odmówić przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych w skardze oraz złożonych na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. 2017 r. poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego .

Materialnoprawne warunki odzyskiwania nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu płatności rolnych określają akty prawa unijnego, wiążące i jednolicie stosowane bezpośrednio przez wszystkie państwa członkowskie. W stanie prawnym niniejszej sprawy podstawę prawną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowią przepisy art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8). Stosownie do powołanej regulacji w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że jakkolwiek wskazane rozporządzenie Komisji utraciło moc 1 stycznia 2015 r., to stosownie do unormowania art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 181 z 20.6.2014, s. 48), ma zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

W myśl art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Przepis ten jest przepisem szczególnym pozwalającym w przypadku zobowiązań wieloletnich, jakim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, na odzyskiwanie kwot wypłaconych dotychczas. Stosownie do art. 18 ust. 2 rozporządzenia państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków". Powyższe regulacje jak podkreślił NSA w wyroku z 11 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 5397/16 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl), mają charakter kompetencyjny i określają ogólne zasady, które nie są bezpośrednio stosowane do ustalenia nienależnie pobranych płatności, lecz podlegają implementacji do krajowego porządku prawnego, a więc wymagają szczegółowego uregulowania w przepisach krajowych. Wyrazem ich realizacji są przepisy ustawy 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz. U.2018.1936) dalej "ustawa o PROW"). Obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 28 ust. 1 ustawy o PROW zgodnie z którym, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomoc pobrana nienależnie została zdefiniowana w art. 28 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że jest to w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Uszczegółowieniem zasad zwrotu płatności rolnośrodowiskowej jest przepis § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W ust. 1 § 39 rozporządzenia wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone na jego rachunek bankowy płatności na rok 2013, 2014 i 2015 związane z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariant 1.1 – zrównoważony sposób zagospodarowania oraz wariancie 8.3.1. (międzyplon ścierniskowy). Terminem rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania jest zatem marzec 2013 r. Decyzją z 6 lutego 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, uwzględniając wskazania zawarte w wyroku WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r. w sprawie I SA/Ke 491/17, przyznał R. D. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 do wariantu 1.1, odmawiając przyznania płatności do wariantu 8.3.1. (międzyplon ścierniskowy). Skarga R. D. na wskazaną decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 14 czerwca 2018 r. w sprawie I SA/Ke 116/18.

Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w zakresie wariantu 8.3.1. (międzyplon ścierniskowy), wykazane w postępowaniu dotyczącym wniosku kontynuacyjnego na 2016 r., wynikające z decyzji ostatecznej oznacza, że skarżący nie wywiązał się w pełni realizacji przyjętego zobowiązania. W konsekwencji, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o PROW i § 39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przedmiotowa płatność podlega zwrotowi.

Pomoc pobrana nienależnie jest to między innymi pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres. Skoro rolnik przyjmujący płatność rolnośrodowiskową przyjął na siebie zobowiązanie realizacji 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oczywistym jest, że stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji tego zobowiązania w trakcie pięcioletniego okresu, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego spełnia przesłankę, że rolnik nie realizuje całego zobowiązania w zakresie przyjętego pakietu, zaś pobrana płatność podlega zwrotowi. Celem programu rolnośrodowiskowego jest realizacja przyjętych założeń w określonym okresie. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki NSA 11 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 5397/16, z 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 714/12, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 157/15;, WSA w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 480/14, WSA we Wrocławiu z 15 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 417/14, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując, skoro ostateczną decyzją odmówiono skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 8.3.1 międzyplon ścierniskowy na rok 2016, z uwagi na ustalenie, że na całej deklarowanej powierzchni nie stwierdzono deklarowanej rośliny należy podzielić stanowisko organu, że miało miejsce zaprzestanie w tym roku realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 8, co skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych.

Nie mogą odnieść skutku zarzuty skargi którymi skarżący stara się podważyć odmowę przyznania mu płatności do wariantu 8.3.1. (międzyplon ścierniskowy) na rok 2016. Okoliczności dotyczące realizacji podjętego zobowiązania były wyjaśniane w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r. W postępowaniu tym zapadły rozstrzygnięcia, którymi orzekające w niniejszej sprawie organy są związane. Postępowanie którego przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, jest konsekwencją ustaleń dotyczących braku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu 8.3.1., jakie miało miejsce w odniesieniu do płatności na 2016. W tych okolicznościach argumentacja skargi zmierzająca do wykazania, iż w tym roku nie doszło do zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wykracza poza przedmiot postępowania w niniejszej sprawie. Brak jest zatem podstaw do uznania za zasadne stawianych w skardze zarzutów naruszenia przez organy orzekające w tym postępowaniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Orzekając w niniejszej sprawie organy były związane swoimi ustaleniami, co do braku realizacji podjętego przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że WSA w Kielcach, wbrew twierdzeniom organu, wyrokiem w sprawie I SA/Ke 491/17 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] należy wyjaśnić, że sąd uchylając zaskarżoną decyzję zakwestionował stanowisko organu, który odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 1.1. natomiast odnosząc się do kwestii odmowy płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 8.3.1 międzyplon ścierniskowy, potwierdził prawidłowość stanowiska organu i jego umocowanie w przepisach prawa. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, jakkolwiek nieprecyzyjne, odnosi się do rozstrzygnięcia w tym zakresie, w jakim sąd podzielił stanowisko organu, a który ma znaczenie dla niniejszej sprawy.

Z powyższych względów sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Zmierzają one do wykazania okoliczności związanych z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2016 r., czyli dotyczą okoliczności mających znaczenie dla postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r., zaś w niniejszej sprawie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Zdaniem Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania regulacje wspólnotowe, przewidujące możliwość zwolnienia beneficjenta nienależnie pobranych płatności z obowiązku zwrotu uzyskanego wsparcia - pomyłka organu (art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011), przedawnienie (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.),

Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011) obowiązek zwrotu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Sąd podziela argumentację, że nie można mówić o pomyłce organu w sytuacji, gdy płatności rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 8 za lata 2013, 2014, 2015 zostały R. D. przyznane i wypłacone na wniosek skarżącego na podstawie decyzji kierownika. Przyznając płatności kierownik nie posiadał wiedzy co do zaniechania w roku 2016 realizacji zobowiązania, a zatem nie wypłacając płatności nie popełnił pomyłki.

Przepis art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95 przewiduje jako zasadę czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 z tym, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała. Wskazany przepis wyznacza też ostateczny moment okresu przedawnienia, którym jest w przypadku programów wieloletnich, moment ostatecznego zakończenia programu. Zauważyć należy, że ostateczne zakończenie programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu. (por. wyrok TSUE z 15 czerwca 2017 r. C-436/15). TSUE podkreślił, że termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia a nie jego skrócenie.

Z ustaleń organu wynika, że nieprawidłowością skutkującą zaprzestaniem realizacji programu rolnośrodowiskowego był stwierdzony ostateczną decyzją odmawiającą płatności w zakresie wariantu 8.3.1. (międzyplon ścierniskowy) za rok 2016, brak deklarowanej rośliny w międzyplonie. Oznacza powyższe, że czteroletni termin przewidziany w 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 2988/95 nie upłynął i organ był uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd podziela też stanowisko organu, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2013 i 2014. Kwoty pobranych płatności za te lata przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006. Natomiast w przypadku, gdy kwota przyznanej płatności za 2015 r. tj. 144 zł nie przekracza równowartości 100 euro, zasadnie organ, stosownie do unormowania art. 28a ustawy, odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności za ten rok.

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.