Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 566/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA: Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA: Jerzy Rypina (spr.), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. B. sp. z o. o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 293/06 w sprawie ze skargi P. B. sp. z o. o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę "P." sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 lutego 2006 r. w przedmiocie odmowy określenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca zastrzegł, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W ocenie Sądu w sprawie niesporne jest, oraz wynika z przedstawionych postanowień Sądu wieczystoksięgowego, że skarżąca spółka nie uzyskała wpisu do księgi wieczystej nabytego w dniu 19 grudnia 2002 r. prawa wieczystego użytkowania gruntu i własności budynku, co było konieczne do skutecznego nabycia tych praw.

Dokonana na podstawie samego aktu notarialnego z 19 grudnia 2002 r. zmiana w ewidencji gruntów nie odzwierciedlała rzeczywistego stanu prawnego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, wprowadzona została przedwcześnie, przed uzyskaniem wpisu do księgi wieczystej, zatem nie mogła być brana pod uwagę w ocenie sytuacji prawnopodatkowej spółki.

W świetle postanowień Sądu wieczystoksięgowego oczywiste jest, że spółka nie stała się użytkownikiem wieczystym gruntu ani właścicielem budynku, na podstawie umowy z 19 grudnia 2002 r., tym samym jej obowiązek z tytułu podatku od nieruchomości nie mógł wynikać z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o podatkach opłatach lokalnych.

Natomiast w świetle niespornych w tym zakresie okoliczności istniały podstawy do uznania spółki za samoistnego posiadacza rzeczy w rozumieniu art. 336 Kc, bowiem faktycznie bez tytułu prawnego władała gruntem i budynkiem jak właściciel wykorzystując je w latach 2003-2004 do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Tym samym zasadnie organy podatkowe uznały, że Spółka była podatnikiem od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wobec czego zapłacony podatek był podatkiem należnym, a wnioskowana nadpłata nie występuje.

W odniesieniu do wywodów skargi, że wieczysty użytkownik nie może być

uznany za posiadacza samoistnego w rozumieniu art. 336 Kc, nie jest bowiem właścicielem rzeczy, a włada rzeczą cudzą, oraz że wieczysty użytkownik jest

posiadaczem zależnym, należy stwierdzić, że - mimo trafności tego wywodu - w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy nie ma

znaczenia, bowiem spółka nie była wieczystym użytkownikiem gruntu ani właścicielem budynku, lecz właśnie posiadaczem samoistnym, gdyż nie miała tytułu prawnego do tych cudzych rzeczy, którymi jednak władała jak właściciel.

W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości i zarzuciła mu:

1. naruszenia prawa materialnego:

1) art. 3 ust. 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie, w zakresie w jakim Sąd uznał, iż skarżącą uznać należy za posiadacza samoistnego nieruchomości, a tym samym za zobowiązaną z tytułu podatku od nieruchomości,

2) art. 72 § 1 pkt. 1 w związku z art. 77 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez ich niezastosowanie w sprawie, tj. nieuwzględnienie roszczenia skarżącej o zwrot nadpłaty podatku i stwierdzenie, iż zapłacony podatek był podatkiem należnym, a wnioskowana nadpłata nie występuje.

2. naruszenia prawa procesowego w tym:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy, pomimo istnienia oczywistych przesłanek do stwierdzenia naruszenia przez Organa podatkowe, a następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów prawa materialnego oraz procesowego, w tym w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej na podstawie i dowolne uznanie skarżącej - wbrew należycie wykazanym przez nią podstawom - jako posiadacza samoistnego, zobowiązanego do uiszczenia podatku od nieruchomości,

2) art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, pomimo wykazanego przez stronę braku przesłanek do uznania skarżącej za zobowiązaną do zapłaty podatku w oparciu o przepisy art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych,

mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołując się na obie podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zaś w przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej o odstąpienie, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodzi, że skarżąca spółka nie była podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości ani też użytkownikiem wieczystym. Twierdzi, że przepisy kodeksu cywilnego nie wymieniają użytkownika wieczystego w otwartym katalogu podmiotów władających rzeczą jako posiadacza zależnego co nie oznacza, że spółka włada rzeczą jak właściciel.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. podatnikiem jest właściciel nieruchomości lub obiektu budowlanego, chyba że tymi rzeczami włada posiadacz samoistny.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że o tym kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości decyduje sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel a więc używa rzeczy, pobiera pożytki, dysponuje rzeczą jak właściciel. Zatem posiadanie samoistne przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą, który to stan jest łatwy do ustalenia i nie wymaga, w odróżnieniu od własności przeprowadzania skomplikowanego postępowania sądowego. Przy nabyciu posiadania samoistnego chodzi o taką sytuację, w której osoba (fizyczna, prawna), na skutek jakiegoś konkretnego zdarzenia uzyskuje tytuł (podstawę) do posiadania rzeczy wyłącznie we własnym imieniu, niezależnie od tego czy działa w dobrej czy w złej wierze. Najczęściej jest to nabycie rzeczy w drodze umowy przenoszącej własność, ale zawartej bez zachowania wymaganej formy, albo w drodze umowy wprawdzie zawartej w przepisanej formie, lecz nieważnej. W wyjątkowych sytuacjach uzasadnionym tytułem do posiadania samoistnego może stać się samowolne, bezprawne przejęcie rzeczy.

Fakt, że skarżąca spółka ubiegała się o nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków położonych na tym gruncie nie oznacza, że spółka nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że spółka w latach 2003-2004 władała przedmiotowymi nieruchomościami jak właściciel wykorzystując je do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

Próba przekształcenia posiadania samoistnego na prawo użytkowania wieczystego gruntów w żaden sposób nie wpłynęła na interpretację stanu faktycznego istniejącego w niniejszej spawie.

Reasumując należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy przepisów prawa procesowego ani też przepisów prawa materialnego. Istota sporu sprowadzała się w rzeczywistości do oceny stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie do rozstrzygnięcia czy skarżąca spółka była posiadaczem samoistnym nieruchomości a tym samym, czy zapłacony przez spółkę podatek od nieruchomości był podatkiem należnym.

Przedstawiony do wglądu materiał dowodowy uzasadnia trafność oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.