Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1363/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 44
journal: Dz.U. 2009 nr 177 poz 1371
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju  Wsi z dnia 15 października 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania,  wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od  rybactwa, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013"
article: art. 27 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2009 nr 72 poz 619
law: Ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.
article: art. 207 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 2; art. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zawiślak (spr.) Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura WSA Michał Sowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W.J. (dalej: Strona lub Skarżący) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] stycznia 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej: Marszałek lub organ I instancji) z [...] września 2014r., nr [...] określającą kwotę przypadającą do zwrotu. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] lipca 2012r. Skarżący zawarł umowę nr [...] (dalej: umowa) na mocy której otrzymał dofinansowanie w wysokości 47.553,90 zł na operację pt.: "[...]". Umowa była dwukrotnie aneksowana.

W dniu [...] grudnia 2012 r. Strona złożyła wniosek o płatność i następnie w dniu 1 stycznia 2013r. zawarła umowę najmu sali bankietowej z G. oraz zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej.

Wobec zaprzestania przez Skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej w ocenie organów niemożliwym stało się utrzymanie celu operacji dlatego też pismem z 16 lipca 2013r. wypowiedziano Stronie umowę.

Następnie wobec bezskuteczności wezwania z [...] listopada 2013r. do zwrotu środków decyzją z [...] lutego 2014r. Samorząd Województwa [...] określił Stronie kwotę przypadającą do zwrotu. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż umowa została rozwiązana, ponieważ Skarżący zakończył działalność gospodarczą związaną z przyznaną pomocą. Organ stwierdził, iż zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej uniemożliwi zachowanie celu operacji, co jest sprzeczne z § 6 ust. 1 pkt 3 a i b umowy, w którym Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia i zachowania celu operacji w trakcie realizacji operacji oraz przez 5 lat od dnia dokonania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności końcowej.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Minister decyzją z [...] czerwca 2014r., nr [...] uchylił ww. decyzję z przyczyn proceduralnych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismami z 29 lipca 2014r. i 11 sierpnia 2014r. organ poinformował Skarżącego o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Decyzją z [...] września 2014r., nr [...] określił kwotę przypadająca do zwrotu w wysokości 47.553,90 zł jako pomoc nienależnie pobraną przez Skarżącego wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 10 października 2012r. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o dofinansowanie operacji na realizację której Stronie przyznano pomoc, zgodnie ze wskazanym zakresem, dotyczył rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej i obligował Skarżącego do jej prowadzenia w okresie związanym z celem. Stwierdzono, że założony cel operacji jakim jest "wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa", do osiągnięcia i utrzymania którego zobowiązał się beneficjent, nie został zachowany, gdyż Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe łamie zobowiązanie zawarte w § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b i e umowy. Natomiast w myśl § 11 ust. 1 pkt 4 lit. c umowy niespełnienie któregokolwiek z warunków określonych w § 6 skutkuje wypowiedzeniem umowy.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Minister decyzją z [...] stycznia 2015r., o wskazanym wyżej numerze, utrzymał w mocy decyzję Marszałka z [...] września 2014r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść § 6 umowy określającej warunki do spełnienia których zobowiązał się beneficjent i wskazał, że Skarżący w szczególności zobowiązał się do: 1) zachowania celu operacji; 2) prowadzenia działalności związanej z przyznaną pomocą; 3) niezwłocznego informowania Samorządu Województwa o planowanych albo zaistniałych zdarzeniach związanych ze zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej Beneficjenta lub jego przedsiębiorstwa (...).

W związku z powyższym wyjaśnił, że argument Strony wskazujący, że zachowanie celu operacji możliwe jest poprzez prowadzenie tożsamej działalności przez M.J. jest całkowicie bezzasadny. Wyjaśnił, że umowa określa warunki do spełnienia których zobowiązany jest wyłącznie Skarżący. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez Stronę, wynajem sali bankietowej uniemożliwia zachowanie celu operacji i wypełnienie zobowiązań określonych w § 6 umowy.

Zaznaczył, że wniosek o dofinansowanie operacji, na realizację której Stronie przyznano pomoc, zgodnie ze wskazanym zakresem, dotyczył rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej i obligował Stronę do jej prowadzenia w okresie związania z celem. Świadczenie usług polegających na prowadzeniu sali bankietowej możliwe jest wyłącznie poprzez prowadzenie działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm., dalej: u.s.d.g.).

Organ II instancji stwierdził, że prowadzenie sali bankietowej na 230 miejsc celem organizacji konferencji, szkoleń, warsztatów i imprez, zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku o dofinansowanie, nie mieści się w zakresie rolniczej działalności agroturystycznej.

Powołał się również na art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju), który stanowi, że pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc: wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych oraz wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy. W ocenie organu w przedmiotowym postępowaniu stwierdzono spełnienie ww. przesłanek przez Stronę, co skutkuje wydaniem decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.

Pismem z 11 lutego 2015r. Skarżący złożył skargę na decyzję Ministra z [...] stycznia 2015r. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

2) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wydanej decyzji,

3) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z [...] września 2014 roku,

4) art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem podstawowej zasady postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej,

a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej "u.f.p.") w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju, w związku z § 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, b, e w związku z § 11 ust. 1 lit. c umowy poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie obowiązków Strony wynikających z umowy oraz uznania, iż Skarżący nie spełnił warunków określonych w niniejszej umowie, podczas gdy strona:

- osiągnęła cel operacji, określony w § 3 ust. 4 umowy, tj. wyposażyła salę bankietową w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa,

- zachowała cel operacji tj. wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa, oraz

- prowadziła (i dalej prowadzi) działalność związaną z przyznaną pomocą.

2) art. 207 ust. 9 u.f.p. w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z § 11 ust. 1 pkt 4 lit. c oraz § 11 ust. 2 umowy poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów i uznanie, iż poprzez wypowiedzenie wyłącznie Skarżącemu umowy została ona skutecznie rozwiązana, podczas gdy stroną jej (beneficjentami) były podmioty, których podpisy znajdują się pod umową tj. W. J. oraz M. J. i zgodnie z § 11 ust. 2 umowy organ powinien skierować wypowiedzenie do obu beneficjentów umowy.

W uzasadnieniu skargi Strona rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Ocena ta wynika z konfrontacji prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych z dyspozycjami norm zawartych w przepisach prawnych mających zastosowanie w sprawie.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia zwrotu dofinansowania z powodu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej związanej z celem na który udzielono dofinansowania, skutkiem czego było wypowiedzenie umowy o dofinansowanie.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji. Co więcej stan faktyczny, mimo powołania przez Stronę przepisów wskazujących na braki w ustaleniu stanu faktycznego, przez Stronę nie jest kwestionowany, gdyż nie podaje ona żadnego uzasadnienia w tym zakresie – poniżej szersze uzasadnienie.

Z niewątpliwego stanu faktycznego wynika, że Skarżący w dniu [...] lipca 2012r. podpisał z Samorządem Województwa [...] umowę o dofinansowanie w wysokości 47.533,90 zł na operację pn.: "[...]". Umowa była aneksowana w dniach 29 sierpnia 2012r. oraz 13 listopada 2012r. Celem operacji było wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa (§ 3 ust. 4 umowy). Operacja miała być realizowana w okresie od 1 października 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (§ 8 pkt 1 umowy w brzmieniu nadanym aneksem nr 2).

W myśl § 12 ust. 1 umowy Samorząd Województwa żąda zwrotu pomocy zgodnie z art.27 ustawy, przepisami rozporządzenia lub przepisami o finansach publicznych.

Art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju stanowi, że pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

W ust. 2 art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju wskazano, że pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych;

2) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji w umowie o dofinansowanie lub w decyzji, o której mowa w art. 9 pkt 4 lit. b;

3) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy.

Z kolei art. 27 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju stwierdza, że do pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) dotyczące zwrotu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, które nie podlegają zwrotowi.

Natomiast samo dochodzenie zwrotu pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 27 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju).

Zgodnie z § 44 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 października 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz.U. nr 177, poz. 1371 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW) pomoc podlega zwrotowi w całości, jeżeli beneficjent:

1) nie wypełnił zobowiązań, o których mowa w § 39 ust. 1 pkt 1 lub 4;

2) zaprzestał realizacji operacji;

Natomiast zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., który ma zastosowanie w sprawie w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona, odpowiednio w ust. 9 lub 11, wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

Natomiast ust. 9 pkt 1 art. 207 u.f.p. stanowi, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, albo ustawy o zasadach realizacji programów wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy należy zauważyć, że Skarżący w dniu 31 stycznia 2013r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i jak wyjaśnił od dnia następnego rozpoczął prowadzenie działalności agroturystycznej. Ponadto w ocenie Strony wobec wyposażenia sali cel został osiągnięty i mimo zaprzestania działalności pod nazwą P. s.c., to sala jest wynajęta O. s.c. i jest nieprzerwanie udostępniana społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa.

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności należy potwierdzić, że Skarżący niewątpliwie naruszył § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b), e) i i) umowy, który skutkował wypowiedzeniem umowy na podstawie § 11 ust. 1 pkt 4 lit. c umowy.

Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b), e) i i) Beneficjent zobowiązuje się do spełnienia warunków określonych w Programie, rozporządzeniu nr 1198/2006, rozporządzeniu nr 498/2007, ustawie i rozporządzeniu oraz do realizacji operacji zgodnie z postanowieniami umowy w szczególności: w trakcie realizacji operacji oraz 5 lat od dani dokonania przez Agencję płatności końcowej:

b) zachowania celu operacji, o którym mowa w § 3 ust. 4,

e) prowadzenia działalności związanej z przyznaną pomocą i nieprzenoszenia miejsca prowadzenia tej działalności, z zastrzeżeniem ust. 4,

i) niezwłocznego informowania Samorządu Województwa o planowanych albo zaistniałych zdarzeniach związanych ze zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej Beneficjenta lub jego przedsiębiorstwa w zakresie mogącym mieć wpływ na realizację operacji zgodnie z postanowieniami umowy, wypłatę pomocy lub spełnienie wymagań określonych w Programie, rozporządzeniu nr 1198/2006, rozporządzeniu nr 498/2007, ustawie i rozporządzeniu.

Należy podkreślić, że Strona nie poinformowała o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej w wymiarze, który miał wpływ na uzyskaną pomocy i dopiero na wezwanie organu z 22 marca 2013r. złożyła stosowne wyjaśnienia. Powyższe jednak nie ma tak istotnego znaczenia, jak naruszenie cyt. § 6 ust. 1 pkt 3 lit b) i e). Mianowicie Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności związanej z przyznaną pomocą i tym samym nie zachował celu operacji.

Zaprzestanie prowadzenia dzielności gospodarczej związanej z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi (Sekcja I, dział 55 i 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U., nr 251, poz. 1885) spowodowało wypowiedzenie umowy i obowiązek zwrotu środków. Wbrew twierdzeniom Strony działalność agroturystyczna nie jest równoznaczna z działalnością gospodarczą w zakresie związanym z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadzonymi na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w ramach której można wynajmować m.in. sale bankietowe, np. na ponad 200 osób (patrz biznes plan).

Zgodnie bowiem z art. 2 u.s.d.g. działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Z powyższego przepisu wynika, że działalność gospodarcza charakteryzuje się trzema cechami: działalność taka musi mieć charakter zarobkowy, zorganizowany i ciągły.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 1/07 (ONSAiWSA 2007 r., nr 3, poz. 62, także Lex nr 249087), wskazał, że działalność wytwórcza w rolnictwie mieści się w definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie NSA sposób ujęcia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej polegający na tym, że najpierw w art. 2 u.s.d.g. wskazuje się, co jest działalnością gospodarczą, a następnie w art. 3 określa się, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wymienionej w tym artykule, wyraźnie wskazuje, że działalność wytwórcza w rolnictwie (prowadzenie gospodarstwa rolnego) jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 2 tej ustawy, jednakże do tej działalności nie stosuje się pozostałych jej przepisów.

Zgodnie z art. 3 u.s.d.g. przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów oraz wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego, o których mowa w art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. Nr 120, poz. 690 i Nr 171, poz. 1016).

Zatem Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, w całości podziela powyżej wskazane stanowisko NSA. Stanowisko to wskazujące, że działalność wytwórcza w rolnictwie mieści się w definicji działalności gospodarczej, określonej w cyt. art. 2 u.s.d.g. zostało również potwierdzone w innych orzeczeniach (patrz także wyroki: NSA z 29 lipca 2007r., sygn. akt II OSK 1618/06 i WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2012r., sygn. akt III SA/Wr 66/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też Sąd stwierdza, że działalność agroturystyczna (prowadzenie gospodarstwa agroturystycznego) winna być również uznana za działalność gospodarczą. Jednakże powyższe nie przesądza o braku obowiązku zwrotu dofinansowania, gdyż w ramach gospodarstwa agroturystycznego nie mieści się działalność związana z prowadzeniem (wynajmowaniem) sali bankietowej.

Należy zauważyć, że ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie zawiera definicji "gospodarstwa agroturystycznego", a jedynie wskazuje przesłanki, na podstawie których rolnicy, bez wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, mogą świadczyć usługi związane z pobytem turystów. Ustawa, a w szczególności cytowany art. 3 u.s.d.g. nie ustanawia ograniczeń tylko do wynajmu pokoi i sprzedaży posiłków domowych, bowiem wyraźnie umożliwia także świadczenie w gospodarstwie rolnym innych usług związanych z pobytem turystów. Zatem trzeba zauważyć, że wskazane wyłączenie w art. 3 tej ustawy ma charakter wyłącznie podmiotowy, gdyż dotyczy tylko rolników i nie obejmuje innych podmiotów nieposiadających statusu rolnika.

Rolnikiem, zgodnie art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015 r., poz. 704), jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Przepisy tej ustawy uznają za gospodarstwo rolne każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej, a za działalność rolniczą ustawa rozumie działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej (art. 6 pkt 3 i 4 tej ustawy).

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej wprost nie ustanawia ograniczeń co do rozmiaru prowadzonej działalności agroturystycznej. Powyższe ma natomiast znaczenie dla celów podatkowych. Zgodnie z art. 21 pkt 43 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361) wolne od podatku dochodowego są dochody uzyskane z tytułu wynajmu pokoi gościnnych, w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5.

Natomiast ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2014r., poz. 196) w art. 35 ust. 3 zalicza wynajmowane przez rolników pokoje i miejsca na ustawianie namiotów w prowadzonych przez nich gospodarstwach rolnych, do tzw. "innych obiektów" niż typowe obiekty hotelarskie, w których mogą być świadczone usługi hotelarskie, pod warunkiem, że obiekty te spełniają minimalne wymagania co do wyposażenia, o których mowa w art. 45 pkt 4 (minimalne wymagania co do wyposażenia obiektów świadczących usługi hotelarski), oraz wymagania określone w ust. 1 pkt 2 (wymagania sanitarne, przeciwpożarowe oraz inne określone odrębnymi przepisami). Minimalne wymagania co do wyposażenia, określone zostały w załączniku nr 7 do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (Dz. U. z 2006 r. Nr 22 poz. 169, ze zm.). Również w tym przypadku ustawa nie ustanawia ograniczeń w zakresie rozmiaru działalności. Natomiast usługodawca ma obowiązek zgłoszenia zamiaru świadczenia usług do ewidencji "innych obiektów, w których świadczone są usługi hotelarskie", prowadzonej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 39 ust. 3 w zw. z 38 ust. 3 ustawy o usługach turystycznych).

W świetle powyższego należy podkreślić, że nie ma ustawowej definicji "gospodarstwa agroturystycznego". Jednakże powyższe nie oznacza, że pojęcia tego nie można zdefiniować na podstawie art. 3 u.s.d.g. oraz systemu prawa. W pierwszej kolejności należy zwrócić na usytuowanie art. 3 u.s.d.g. i wyjaśnić, że jest to przepis, który stanowi wyjątek od ogólnej zasady związanej z koniecznością prowadzenia działalności zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Zatem jak wszystkie wyjątki nie może być on być interpretowany rozszerzająco. Dlatego też wszelka działalność, która wykracza poza zakres gospodarstwa agroturystycznego wymaga prowadzenia jej zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej (w tym rejestracji). Z powyżej cytowanego art. 3 u.s.d.g. można wywieść, że agroturystyka, to świadczenie usług turystycznych przez rolników w ich gospodarstwach agroturystycznych. Natomiast dokonując szczegółowej analizy tego przepisu oraz mając na względzie konieczność ścisłego wykładania tego artykułu należy stwierdzić, że gospodarstwo agroturystyczne obejmuje:

1) konieczność świadczenia tych usług tylko i wyłącznie przez rolnika (osoba fizyczna prowadząca na własny rachunek w swoim gospodarstwie działalność rolniczą);

2) wynajmowanie tylko pokoi – brak jest możliwości w ramach gospodarstwa agroturystycznego wynajmowania innych pomieszczeń np. domków kempingowych, przyczep turystycznych, sal bankietowych itp.

3) wynajmowanie tylko miejsc na ustawienie namiotów – brak jest możliwości wynajmowania miejsc pod przyczepy mieszkalne;

4) sprzedaży posiłków domowych – nie obejmuje natomiast szerszej działalności polegającej na prowadzeniu innych ogólnodostępnych usług gastronomicznych;

5) świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów – usługi te muszą być świadczone w gospodarstwie rolnym i muszą być związane z pobytem turystów w tym gospodarstwie, nie mogą mieć charakteru szerszego nastawionego także na innego oprócz turysty usługobiorcy.

Mając na uwadze powyższą analizę należy podzielić stanowisko organów orzekających, że prowadzenie sali bankietowej dla ponad 200 osób nie mieści się w pojęciu działalności agroturystycznej. Usługi bowiem takie są ogólnodostępne, a więc dotyczą szerszego kręgu osób (turystów) niż tylko przebywających na wypoczynku w jego gospodarstwie rolnym. Usługi związane z prowadzeniem sali bankietowej świadczone winny być na zasadach komercyjnych. W ocenie Sądu świadczenie usług w gospodarstwie agroturystycznym powinno oznaczać świadczenie ich w oparciu o zasoby tego gospodarstwa, bez zmiany ich charakteru i naruszenia podstawowej funkcji, którą jest zachowanie zdolności do produkcji rolnej. Skoro prowadzenie sali bankietowej nie mieści się w definicji gospodarstwa agroturystycznego, to zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej związanej z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi (Sekcja I, dział 55 i 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) powoduje, że nie została wypełniona przesłanka wskazana w § 6 ust. 1 pkt 3 lit. e) umowy, tj. prowadzenie przez 5 lat od dnia dokonania płatności przez Agencję działalności związanej z przyznanym dofinansowaniem. A więc Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności w zgodzie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Powyższe wprost dawało podstawę do wypowiedzenia umowy i zobowiązania Strony do zwrotu dofinansowania.

Niezależnie jednak od powyższego należy zauważyć, że bezzasadne są twierdzenia Strony jakoby zachowany został cel na który przyznano dofinansowanie (§ 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) umowy). Trzeba bowiem wyjaśnić, że sam cel, który Skarżący określił jako "wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa", nie może być odczytywany w oderwaniu od warunków w jakich Skarżący otrzymał pomoc. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że Strona aby otrzymać pomoc musiała spełnić określone przepisami warunki. Skarżący otrzymał pomoc na realizację operacji w ramach podnoszenia wartości produktów rybactwa, rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa obejmującą podejmowanie lub rozwój działalności gospodarczej polegającej na produkcji lub świadczeniu usług na rzecz lokalnej społeczności (§ 5 pkt 2 rozporządzenia MRiRW). A więc już z samej definicji pomoc miała, w przedmiotowym wypadku dotyczyć rozwoju już istniejącej działalności gospodarczej. Potwierdza to także sama umowa, która w § 3 ust. 4 odwołuje się do celu wynikającego z wniosku o dofinansowanie. We wniosku o dofinansowanie Strona wskazała, że doposażenie sali wpłynie na podniesienie standardu świadczonych usług jak i możliwości organizacji konferencji, szkoleń, warsztatów, imprez dla większej liczby osób niż dotychczas. Cel ten został następnie rozwinięty w uproszczonym biznes planie operacji stanowiącym uzupełnienie wniosku o dofinansowanie. W dokumencie tym Strona wykazywała, że rozwój firmy spowodował rozszerzenie działalności. Ponadto z biznes planu wynikało, że Skarżący nabył kompleks nieruchomości z przeznaczeniem na poszerzenie działalności w zakresie usług noclegowych, gastronomicznych oraz bankietowych. Wykazywał również ilość osób zatrudnionych (11), a także posiadaną wartość rzeczową majątku. I najważniejsze zgodnie z opisem operacji – cel i zakres: operacja miała dotyczyć doposażenia Sali bankietowej w hotelu S.– zakup 230 krzeseł, 23 sztuki stołów (...). Poprzez realizację operacji H. powiększy się o kolejną salę bankietową w której będą organizowane różne imprezy okolicznościowe co przekładać się będzie na zwiększenie zysku. Inwestycja umożliwi zorganizowanie imprez na ok. 200 osób w miejscu idealnie do tego dostosowanym z zapleczem gastronomicznym i bazą noclegową. W wyniku rozwoju to przedsięwzięcie przyniesie duże zyski a tym samym przyciągnie turystów i innych potencjalnych klientów. Powyższe także potwierdziła analiza S. i uzasadnienie operacji. Powyższe dokumenty były obowiązkowe przy ubieganiu się o pomoc i miały wprost znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu pomocy.

Co więcej Strona zdaje się pomija, że to jej sytuacja finansowa była badana i miała wpływ na pozytywne rozstrzygnięcie, gdyż zgodnie z § 10 rozporządzenia MRiRW pomoc na realizację operacji wymienionych w § 1 pkt 1 lit. a-d jest przyznawana, jeżeli operacja polegająca na realizacji inwestycji:

1) przyczyni się do powstania trwałych korzyści gospodarczych;

2) będzie zrealizowana z zapewnieniem należytych gwarancji technicznych;

3) ma zapewnioną gospodarczą trwałość;

4) nie wpłynie negatywnie na środowisko oraz ochronę żywych zasobów wód.

Natomiast powstanie trwałych korzyści gospodarczych stwierdza się na podstawie informacji zawartych w uproszczonym planie biznesowym operacji (§11 rozporządzenia MRiRW). Zgodnie z tym co zostało wskazane skoro dokumenty obrazowały sytuację Skarżącego, a nie innych podmiotów to zaprzestanie działalności gospodarczej w zakresie w którym Strona otrzymała dofinansowanie wskazuje na brak zachowania celu operacji. Cel tej operacji obecnie nie jest realizowany przez podmiot, który uzyskał dofinansowanie, gdyż zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej. W przepisach regulujących kwestię przyznania dofinansowania w tym programie brak jest możliwości przekazania, w taki sposób jak uczynił to Skarżący (wynajem Sali podmiotowi trzeciemu), realizacji celu operacji na podmiot trzeci. Przepisy rozporządzenia wskazują na przypadki w których istnieje możliwość przyznania pomocy innym niż beneficjent podmiotom. Jednakże obwarowane jest to określonymi obowiązkami, które muszą zostać spełnione (patrz § 45 – 47 rozporządzenia MRiRW) i które w sprawie nie zostały wypełnione.

Reasumując tę część uzasadnienia należy stwierdzić, że cel operacji nie został zachowany, gdyż dotyczył on działalności Skarżącego, a nie innych podmiotów i dlatego też organ mógł uznać, że zaprzestając prowadzenia działalności gospodarczej Skarżący nie zachował celu operacji. Wynajęcie sali podmiotowi trzeciemu, czy też późniejsze podjęcie działalności gospodarczej przez Stronę nie miało wpływu na zachowanie celu, który był określony we wniosku o dofinansowanie Skarżącego i dotyczył jego działalności gospodarczej.

Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu organy nie naruszyły art. 207 ust. 9 u.f.p. w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju i w zw. z § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) i e) umowy. Natomiast organy obydwu instancji nie kwestionowały naruszenia przez Stronę § 6 ust. 1 pkt 3 lit. a umowy (osiągnięcie celu operacji). Zatem zarzut naruszenia tego zapisu umowy jest bezzasadny. Skarżący w myśl cytowanego wyżej art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju pobrał środki niezgodnie z przeznaczeniem. Przepis ten uzupełnia ogólny przepis znajdujący się w ustawie o finansach publicznych, tj. art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. i stanowi w zakresie definicji "pomocy pobranej nienależnie" lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o finansach publicznych. W art. 27 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju wprost wskazano, że pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc: wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych (pkt 1); wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy (pkt 3). Zatem zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, którą strona miała obowiązek prowadzić przez 5 lat od udzielenia pomocy, wprost zostało uznane za pomoc nienależnie pobraną. Tym samym zasadnie organ zażądał zwrotu pomocy. Powoływanie się natomiast przez Skarżącego w tym zakresie na doktrynę, która nie analizowała przepisów mających zastosowanie w sprawie jest zupełnie nieadekwatne i nie przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, to Sąd wyjaśnia, że część z tych zarzutów w pewnym stopniu jest zasadna. W szczególności pewną zasadność przejawiają zarzuty natury proceduralnej odnoszące się do uzasadnienia decyzji. W ocenie Sądu uzasadnienie to jest lakoniczne, jednakże poddające się kontroli sądowej. W szczególności Sąd podkreśla, co było uwypuklane przez organy, że w ramach działalności agroturystycznej nie mieści się prowadzenie Sali bankietowej na 230 miejsc. Ponadto organy wskazywały, że umowa o dofinansowanie określa warunki do spełnienia których zobowiązany był wyłącznie Skarżący i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez beneficjenta, wynajem sali bankietowej przez Stronę uniemożliwia zachowanie celu operacji i wypełnienie zobowiązań określonych w § 6 umowy. Powyższe jak najbardziej wskazuje na powody dla których organ żąda zwroty dofinansowania. To że organ w tym zakresie nie zawarł szczegółowej analizy - którą dokonał Sąd w uzasadnieniu - nie oznacza jednoznacznie, że decyzja jest wadliwa w sposób nakazujący jej uchylenie. Uchylić decyzję Sąd bowiem może w wypadku, gdy uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takich uchybień Sąd nie stwierdził. Natomiast samo uchylenie decyzji tylko z powodu lakoniczności uzasadnienia po pierwsze byłoby niezgodne z prawem, a po wtóre spowodowałoby wydłużenie postępowania w wyniku, którego wydano by analogiczną decyzję. Co więcej powyższe mogłoby narazić także Stronę na konieczność zapłaty wyższych odsetek od dochodzonej kwoty, a więc byłoby niekorzystne dla Skarżącego.

Sąd natomiast nie stwierdził także naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., gdyż organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Marszałka i w sprawie nie był kwestionowany stan faktyczny, tylko jego ocena. Zatem brak było potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Zupełnie bezzasadne są twierdzenia Strony wskazujące na bezskuteczność wypowiedzenia umowy. Pomijając fakt, że jeżeli Strona chce wywieść pewne skutki prawne z tego faktu, to winna przedłożyć w tym zakresie określone orzeczenie sądu powszechnego (§ 1 umowy), to Sąd za bezzasadny uważa zarzut, jakoby skierowanie wypowiedzenia do Skarżącego, a nie także do M.J. powodowało bezskuteczność wypowiedzenia. Skarżący zdaje się nie zauważać, że to tylko on był wnioskodawcą, a nie M.J. i tylko on złożył wniosek o dofinansowanie jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, a także tylko on widnieje jako strona umowy o dofinansowanie. To natomiast, że pod umową widnieje także podpis M.J. nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. W szczególności nie powoduje, że osoba ta stała się stroną umowy o dofinansowanie. Osoba ta natomiast złożyła podpis z powodu, że była w tym czasie współwłaścicielem nieruchomości, w odniesieniu do której dofinansowano określone zakupy ruchomości i która to osoba złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na podpisanie umowy o dofinansowanie (patrz: oświadczenie współwłaściciela o wyrażeniu zgody na podpisanie umowy o dofinansowanie). Z oświadczenia tego wynika, że M. J. nie był stroną umowy, jak również, że osoba ta nie czuła się stroną umowy skoro złożyła stosowne oświadczenie w tym zakresie. Dlatego też wypowiedzenie umowy o dofinansowanie doręczone Stronie w dniu 27 sierpnia 2013 r., w ocenie Sądu, jest skuteczne i wiążące dla strony.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.