Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 457/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 54 par 1, art. 80, art.81,art.88 par 4 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2018 r. sprawy ze skargi G. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 22 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku G. S.A. w K. , na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 14 listopada 2017r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące lipiec-grudzień 2012r. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 14 listopada 2017r. nr [...] dokonał w tym samym dniu zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w I.

W dniu 16 listopada 2017r. doręczono zobowiązanej odpisy w/w tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu.

Pismem z dnia 22 listopada 2017r. zobowiązana, złożyła skargę na w/w zajęcie. W uzasadnieniu spółka podniosła, że na wskutek podjęcia czynności - w ramach środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego -skutkującej natychmiastowym pobraniem z rachunku bankowego wszystkich tam zgromadzonych środków pieniężnych, wykluczona została możliwość realizacji przez nią przysługującego jej prawa wynikającego z art. 81 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegającego na możliwości zgłoszenia bankowi polecenia wypłaty bieżących wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne pracowników należnymi od tych wynagrodzeń. W ocenie zobowiązanej czynność zajęcia rachunku bankowego została przeprowadzona z naruszeniem art. 81 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązana wskazała również na konsekwencje prawne, przewidziane w art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, jakie wynikłyby w przypadku naruszenia podstawowych obowiązków spółki jako pracodawcy, określonych w Kodeksie pracy, tj. terminowego i prawidłowego wypłacania pracownikom wynagrodzenia.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. w odpowiedzi na skargę na czynności egzekucyjne, postanowieniem z dnia 22 grudnia 2017r. nr [...] oddalił skargę.

Zobowiązana, złożyła pismem z dnia 12 stycznia 2018r, w ustawowym terminie, zażalenie na postanowienie.

W zażaleniu spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 81 § 4 w związku z art. 81 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

2. art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017r., poz. 1221 ze zm.),

3. art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu zażalenia spółka, co do punktu pierwszego, powtórzyła argumenty przytoczone w skardze z dnia 22 listopada 2017r. Uzasadniając punkt drugi zażalenia podniosła, że organ egzekucyjny pozbawiając zobowiązaną "w całości środków zgromadzonych na jej rachunku bankowym uniemożliwia jej realizację obowiązków przewidzianych mocą ww. ustawy o VAT tj. zapłaty podatku VAT za październik 2017r.". Uzasadniając punkt trzeci zażalenia spółka zwróciła uwagę, że zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienie prawnego, co w jego ocenie pozbawiło go możliwości zaznajomienia się z przesłankami prawnymi, w szczególności wykładnią przepisów prawa przeprowadzoną przez organ egzekucyjny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 22 lutego 2018r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisem art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji lub postępowania zabezpieczającego. Poprzez wniesienie skargi można kwestionować skutecznie jedynie działania organów egzekucyjnych podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie dokonano skutecznego zajęcia egzekucyjnego, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Zgodnie z art. 80 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie egzekucyjne wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem w/w zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny dokonując przedmiotowego zajęcia postąpił zgodnie z dyspozycją w/w przepisu. Organ egzekucyjny doręczył stronie w dniu 16 listopada 2017r. zawiadomienie o zajęciu z dnia 14 listopada 2017r., które zostało sporządzone poprawnie, zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 3, o którym mowa jest w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1339) , a tym samym zawiera wszystkie, wymagane prawem informacje na temat zobowiązanej oraz zajętej kwoty. W tej sytuacji należy stwierdzić, że przedmiotowe zajęcie zostało sporządzone i doręczone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W skardze zobowiązana nie porusza kwestii dotyczących czynności wykonawczych tj. prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, nie wskazuje sposobu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulującego postępowanie w powyższym zakresie.

Odpowiadając na zarzuty zobowiązanej podniesione w punkcie pierwszym zażalenia, organ odwoławczy zauważa, że możność dokonania wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę i na inne należności, o których mowa w art. 81 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zależy od przedstawienia bankowi przez zobowiązaną odpisu listy płac lub innego dowodu wskazanego w tym przepisie. Nie ma prawnego znaczenia fakt zastrzeżenia przez zobowiązaną dokonania wpłaty na zajęty rachunek określonej kwoty z przeznaczeniem jej na wypłatę bieżącego wynagrodzenia za pracę lub na wypłatę innych należności, o których mowa w art. 81 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązana nie może czynić organowi egzekucyjnemu zarzutu, że realizuje zajęcie kwot znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanej spółki.

Organ II instancji podkreślił, że złożenie w banku przez zobowiązaną odpisu listy płac lub innego dowodu wskazanego w art. 81 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest czynnością, na którą organ egzekucyjny nie ma wpływu. Art. 80 i art. 81 tej ustawy nie przewidują możliwości wstrzymywania prowadzenia egzekucji, aby zobowiązana mogła wystąpić do banku o wypłaty kwot na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania oraz kwot podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Dopiero złożenie przez zobowiązaną takiej listy do banku powoduje, iż bank wypłaci jej środki znajdujące się obecnie na rachunku, w momencie złożenia listy, w żądanej wysokości. W razie, gdy na koncie brak jest środków pieniężnych, złożona lista ma pierwszeństwo zaspokojenia w wypadku spłynięcia środków na konto.

Dalej organ II instancji wskazał (na marginesie), że z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny przychylił się do wniosku zobowiązanej z dnia 28 listopada 2017r. uzupełnionego pismem z dnia 5 grudnia 2017r. i postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017r., nr [...], zwolnił z egzekucji część wierzytelności z rachunków bankowych G. S.A. w I. S.A. o łącznej wartości 109.369,00 zł, na czas oznaczony do dnia 12 stycznia 2018r.

Odpowiadając na pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu, organ odwoławczy zauważył, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zmierza do wyegzekwowania zaległości, na które wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze. Należy zauważyć, że zobowiązana powinna uregulować najpierw kwoty wynikające z tytułów wykonawczych, oczywiście z możliwością zastosowania wyłączenia kwot, o których mowa w art. 81 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast bieżące zobowiązania podatkowe, w tym podatek od towarów i usług, zobowiązana powinna regulować niezależnie od prowadzonej egzekucji.

Odpowiadając na kolejny zarzut sformułowany w zażaleniu, organ II instancji zauważył, że organ egzekucyjny w zakwestionowanym postanowieniu zawarł wystarczające uzasadnienie prawne, powołując przepisy art. 54, art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast należy zgodzić się, że uzasadnienie faktyczne postanowienia organu egzekucyjnego jest niewystarczające, jednak - zdaniem organu odwoławczego - nie jest to okoliczność, która uzasadniałaby uchylenie zaskarżonego postanowienia. W swoim rozstrzygnięciu organ II instancji uzupełnił uzasadnienie faktyczne i obszerniej odpowiedział na argumenty podniesione w skardze zobowiązanej spółki.

G. S.A. w K. na postanowienie ostateczne Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 81 § 4 w związku z art. 81 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że dopuszczalne jest wyłączenie ich stosowania w drodze (wskutek) czynności egzekucyjnej w postaci pobrania z podlegającego zajęciu rachunku bankowego wszystkich zgromadzonych na nim środków pieniężnych co de facto uniemożliwiło stronie skarżącej skorzystanie z prawa przysługującego jej mocą ww. przepisów,

- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez utrzymanie postanowienia z dnia 22 grudnia 2017r. w mocy pomimo stwierdzenia naruszenia prawa procesowego w drodze niewystarczającego uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny.

W konsekwencji postawionych zarzutów, skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Wstępnie, zaznaczenia wymaga, iż zgodnie z wysłowioną w art. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2188), zasadą jest, że sądowa kontrola legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Egzemplifikacją zasady, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie jest także art. 3 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) dalej – "p.p.s.a." Przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej (postanowienia) uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak i rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a., oraz wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.). Zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza także art. 134 § 1 p.p.s.a. stosownie do którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma powinności badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje bowiem w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza przy tym, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane zostały z kolei w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie stało się postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 22 lutego 2018r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 22 grudnia 2017r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego.

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017r., poz. 1201 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynność egzekucyjną jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy zaś kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok z dnia 6 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 141/16), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka zakwestionowała prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej - zajęcia rachunku bankowego - z uwagi na dokonanie tej czynności w sposób (natychmiastowe pobranie zgromadzonych na rachunku bankowym środków), który wykluczał możliwość realizacji przez spółkę przysługującej jej prawa wynikającego z art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. polegającego na możliwości zgłoszenia bankowi polecenia wypłaty bieżących wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne pracowników od tych wynagrodzeń.

Rozpoznając zatem sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego należało zatem ocenić, czy była ona zgodna z art. 80 u.p.e.a.

Stosownie do art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie naruszył art. 80 u.p.e.a.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że organ egzekucyjny postąpił zgodnie z dyspozycją powyższego przepisu. Zawiadomienie o zajęciu zostało prawidłowo doręczone zarówno bankowi jak i zobowiązanej tj. skarżącej spółce. W dniu 16 listopada 2017r. zostały spółce doręczone odpisy tytułów wykonawczych. Wraz z tytułami wykonawczymi zostało doręczone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego datowane na dzień 14 listopada 2017r. skierowane do I. S.A., wzywające bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego spółki, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnego na pokrycie egzekwowanej należności. Bank w wykonaniu wezwania przekazał organowi egzekucyjnemu wszystkie środki znajdujące się na rachunku bankowym skarżącej spółki.

Powyższych okoliczności faktycznych, skarżąca spółka w żaden sposób nie kwestionowała, a wręcz je przytoczyła w skardze z dnia 22 listopada 2017r.

Istota zajęcia wierzytelności sprowadza się do zabezpieczenia określonych praw majątkowych wierzyciela, w przypadku zajęcia rachunku bankowego, poprzez zakaz dokonywania wypłat na podstawie dyspozycji posiadacza rachunku do wysokości zajętych kwot bez zgody organu egzekucyjnego. Tak stanowią regulacje ustawowe.

Natomiast art. 81 § 4 u.p.e.a., na który powoływała się strona skarżąca stanowi z kolei, iż wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat m.in. na bieżące wynagrodzenia za pracę. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Zgodnie z treścią art. 81 § 5 u.p.e.a. przepis paragrafu 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.

Przy czym wypłaty dokonywane przez bank, mimo skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, mogą dotyczyć tylko bieżących, a nie zaległych bądź przyszłych wynagrodzeń za pracę osób zatrudnionych u zobowiązanego. Według art. 1a pkt 17 u.p.e.a. przez wynagrodzenia rozumie się wynagrodzenia oraz niewyłączone spod egzekucji inne świadczenia pieniężne związane z pracą lub funkcją wykonywaną przez zobowiązanego na podstawie stosunku pracy oraz na innej podstawie, jeżeli z tego tytułu zobowiązany otrzymuje okresowe świadczenia pieniężne. Jednak ani u.p.e.a., ani przepisy prawa pracy nie definiują pojęcia bieżącego wynagrodzenia za pracę. Z tego powodu należy ustalić potoczne znaczenie słowa "bieżący". Według słownika języka polskiego słowo to oznacza: przypadający na chwilę obecną, trwający obecnie, teraźniejszy. Wobec takiego znaczenia analizowanego pojęcia, bieżące wynagrodzenia za pracę należy odróżnić od wynagrodzeń nie tylko zaległych, ale również przyszłych. W znaczeniu słownikowym "zaległy" oznacza: niewykonany, nieuiszczony, niezapłacony we właściwym czasie; pozostały do wykonania, do wypłacenia, i tak też należy rozumieć pojęcie zaległego wynagrodzenia za pracę. Natomiast przyszłe wynagrodzenia za pracę to zarówno wierzytelności pracowników już istniejące, ale jeszcze niewymagalne, jak i wierzytelności, które powstaną w przyszłości. Innymi słowy przez bieżące wynagrodzenia za pracę należałoby zatem rozumieć wynagrodzenia, których wypłata przypada na chwilę obecną, tj. w tym samym czasie, kiedy pracodawca występuje o dokonanie ich wypłaty z zajętego rachunku bankowego, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu.

Z powołanych wyżej przepisów zawartych w § 1 i § 4 artykułu 81 u.p.e.a. wynika, iż wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą być dokonane przez bank na żądanie zobowiązanego (skierowane do banku), ponieważ w tym zakresie zobowiązanemu, jako posiadaczowi rachunku bankowego, zostaje przywrócona możność dysponowania rachunkiem bankowym, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu.

Skarżąca spółka zarzuciła organowi egzekucyjnemu, że czynności egzekucyjne w postaci zajęcia jej rachunku bankowego zostały przeprowadzone z naruszeniem właśnie art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a.

Według Sądu powyższy zarzut jest całkowicie bezzasadny. Po pierwsze jak już wcześniej wskazano, czynności egzekucyjne zostały dokonane z pełnym poszanowaniem reguł określonych w art. 80 u.p.e.a. Strona skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie podjęła nawet próby wykazania, że organ egzekucyjny w tym zakresie dopuścił się jakichkolwiek nieprawidłowości formalnych.

Po drugie skarżąca spółka sformułowała wobec organu egzekucyjnego zarzut naruszenia przepisu (art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a.), który nie odnosi się bezpośrednio do organu egzekucyjnego, ale de facto do realizacji zajęcia (czynności egzekucyjnej) przez bank. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania, w szczególności w zakresie ustalenia, czy żądanie zobowiązanego dotyczy rzeczywiście wypłat na bieżące wynagrodzenia, spoczywa na banku, który musi brać pod uwagę ewentualną odpowiedzialność, o której mowa w art. 71b i 168c, a także 168e u.p.e.a. (por. W. Łuczaj, Komentarz do at. 81 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX OMEGA).

W kontekście powyższego należy przyznać rację organowi II instancji, że złożenie w banku odpowiednich dokumentów (odpisu listy płac lub innego dowodu) jest czynnością niezależną od organu egzekucyjnego. Słusznie jest też konstatacja, że przepis art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a., ani żaden inny przepis regulujący postępowanie egzekucyjne nie przewiduje możliwości wstrzymania prowadzenia egzekucji, aby zobowiązany mogł wystąpić do banku o wypłaty kwot na bieżące wynagrodzenia za praca oraz kwot podatku dochodowego od osób fizycznych i składek na ubezpieczenie społeczne. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącej sformułowanego w zażaleniu, że "(...) w związku z czym podejmując przedmiotową czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę (założyć), że na rachunku bankowym spółki mogą znajdować się środki pieniężne podlegające wydatkowaniu z tytułów wymienionych w art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a." Powyższe stwierdzenie nie znajduje oparcia w treści przepisów regulujących egzekucję z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Idąc dalej tokiem rozumowania skarżącej spółki, organ egzekucyjny powinien przed zastosowaniem środka egzekucyjnego, przeprowadzić w skarżącej spółce postępowanie wyjaśniające nakierowane na ustalenie, czy zamierza ona ewentualnie skorzystać z możliwości wyłączenia określonych kwot w trybie art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. i dopiero w zależności od efektów tego postępowania przystąpić do egzekucji.

Zaproponowany przez skarżącą sposób odczytania przepisów regulujących zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia, a wręcz pozostaje w sprzeczności z istotą tej instytucji mającej przecież na celu zabezpieczenia określonych praw majątkowych wierzyciela, poprzez zakaz dokonywania wypłat na podstawie dyspozycji posiadacza rachunku do wysokości zajętych kwot bez zgody organu egzekucyjnego.

Nie można przy tym czynić zarzutu, jak to czyni strona skarżąca, że organ egzekucyjny dokonał czynności sprowadzającej się do niezwłocznego pobrania całej należności znajdującej się rachunku bankowym kwoty pieniężnej i tym samym "uprzedził" jakiekolwiek działania skarżącej zmierzające do skorzystania z przysługującej jej prawa.

Organ egzekucyjny zgodnie z przytoczonymi już wyżej przepisami skierował do banku tytuły wykonawcze i zawiadomienie sporządzone zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1339) ze stosownym pouczeniem, a bank do tego zgodnego z prawne pouczenia się zastosował, zabezpieczając wszystkie środki znajdujące się na rachunku. Zrobił to niezwłocznie, ponieważ obligował go do tego przepis art. 80 § 1 u.p.e.a. ("organ egzekucyjny wzywa bank aby (...) bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu (...)").

Stosownie do treści art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. inicjatywa, co do wyłączenia części środków spod egzekucji leżała po stronie skarżącej spółki. Dopiero złożenie przez skarżącą spółkę odpowiednich dokumentów spowodowałoby, że bank wypłaciłby jej środki znajdujące się aktualnie na koncie w momencie złożenia tych dokumentów. Skarżąca spółka mimo prowadzonej egzekucji, w listopadzie 2017r. nie wystąpiła do banku ze stosownymi dokumentami w trybie art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a., co koresponduje z ustaleniami faktycznymi (pismo skarżącej spółki z dnia 28 listopada 2017r.), z których wynika, że na dzień 5 grudnia 2017r., spółka nie posiadała bieżących zobowiązań w zakresie wynagrodzeń wobec pracowników tj. za listopad 2017r., gdyż zostały one im już wypłacone. Wbrew twierdzeniu skarżącej spółki, powyższa okoliczność ma znaczenie dla oceny prawnej całej sytuacji, gdyż wskazują de facto na hipoteczny charakter stawianych przez spółkę zarzutów. Ponadto wskazują także na brak konsekwencji w argumentacji, ponieważ z jednej strony, skarżąca wymaga od organu, że ten winien wziąć pod uwagę (założyć), że na rachunku znajdują się środki podlegające wyłączeniu, a z drugiej strony podkreśla się, że bez znaczenia dla oceny prawidłowości przedmiotowej czynności egzekucyjnej pozostaje okoliczność, czy na dzień jej wykonania przez organ tj. 14 listopada 2014r. po stronie spółki istniały zobowiązania z tytułu wynagrodzeń na rzecz pracowników za bieżący bądź przeszły (przyszły) okres.

Uwzględniając zaś możliwość dokonania wypłaty bieżących wynagrodzeń przez bank, na żądanie posiadacza rachunku przedkładającego odpowiednie dowody, mimo egzekucyjnego zajęcia tego rachunku, nie można także podzielić zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny uprawnień pracowników skarżącej spółki do otrzymywania należnych im bieżących wynagrodzeń.

Sąd orzekający w sprawie nie podziela również zarzutu, że w sprawie nastąpiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Jakkolwiek organ II instancji w swoim rozstrzygnięciu zawarł stwierdzenie, że cyt. "należy zgodzić się z pełnomocnikiem, że uzasadnienie faktyczne postanowienia organu egzekucyjnego jest niewystarczające", to niezależnie od faktu, że skarżąca spółką w zażaleniu swoje zastrzeżenia zgłaszała co do uzasadnienia prawnego a nie faktycznego, to wskazać trzeba, że Sąd nie dostrzegł w części faktycznej uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego takich braków, które skutkowałaby koniecznością jego uchylenia. Na marginesie należy zauważyć, że zarówno organ II instancji, jak i skarżąca spółka nie pokazała, konkretnie jakich elementów stanu faktycznego zabrakło w uzasadnieniu. Niezależnie od powyższego należy przypomnieć, że postępowanie w niniejszej sprawie miało charakter dwuinstancyjny, zatem uchybienia w tym zakresie mógł naprawić i jak się wydaje naprawił organ II instancji, skoro w skardze do tut. Sądu nie zostały postawione zarzuty, co do braków w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonego postanowienia.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił