Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 380/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1 pkt 4, art. 112ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 149 par. 1 i 2, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200, art. 153, art. 11
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) roku Nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji o wydaniu prawa jazdy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia (...) roku Nr (...), II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga /-/W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Starosta O. decyzją z dnia z dnia (...) lutego 2009 r. (...), na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 90 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), po wznowieniu z urzędu postępowania objętego postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008 r., uchylił własną decyzję z (...) marca 2006 r. w sprawie wydania R. G. prawa jazdy kat. B, nr (...), seria druku (...), oraz odmówił wydania R. G. wydania przedmiotowego prawa jazdy kat. B.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia (...) marca 2006 r. wydał R. G. prawo jazdy kat. B w związku z otrzymanymi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego dokumentami po zdanym przez niego w dniu (...) marca 2006 r. z wynikiem pozytywnym egzaminie państwowym na prawo jazdy kat. B. Ponadto organ powołał się na treść art. 90 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, z godnie z którym prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

Dalej organ zauważył, iż ze sprzeciwu Prokuratora Okręgowego z dnia (...) listopada 2008 r. wynika, iż wydanie R. G. decyzją z dnia (...) marca 2009 r. prawa jazdy kat. B nastąpiło w wyniku popełnienia przez niego przestępstwa z art. 229 § 1 kk, która to okoliczność nie była znana Staroście O. w chwili wydania tej decyzji; do sprzeciwu Prokurator dołączył wyrok Sądu Rejonowego z dnia (...) września 2007 r., który dotyczy przedmiotowej sprawy. Następnie organ I instancji podał, iż w związku z powyższym wydał w dniu (...) grudnia 2008 r. na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie wydania R. G. prawa jazdy kat. B, który pismem z dnia (...) stycznia 2009 r. złożył oświadczenie w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, iż wyżej przywołanym wyrokiem karnym R. G. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. wręczenia korzyści majątkowej w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B. W ocenie organu czyn ten miał zasadniczy wpływ na spełnienie warunku zawartego w art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co też było podstawą do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

R. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż cały egzamin, który zdawał, przebiegał zgodnie z przepisami, po zdaniu części pisemnej zdał część praktyczną egzaminu. Było to jego czwarte podejście do egzaminu, a wręczenie łapówki, do czego się przyznał, miała miejsce podczas trzeciego podejścia do egzaminu, za ten czyn poniósł już konsekwencje zatem nie ma podstaw do odbierania mu prawidłowo uzyskanego prawa jazdy. Ponadto wskazał, iż jest dobrym kierowcą i od daty wydania mu prawa jazdy nie spowodował żadnej kolizji. Odwołujący podkreślił, iż wręczona łapówka nie miała nic wspólnego ze zdaniem przez niego egzaminu na prawo jazdy, stąd nie ma podstaw do odebrania mu tego dokumentu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r. Nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało na okoliczności podane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, a ponadto przybliżyło treść sprzeciwu Prokuratora Okręgowego z dnia (...) listopada 2008 r. od ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia (...) marca 2006 r. w sprawie wydania R. G. prawa jazdy kat. B, oraz uzasadnienie wniosku Prokuratora o wznowienie z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść wyroku Sądu Rejonowego z (...) września 2007 r., który dotyczy przedmiotowej sprawy. Oceniając rozstrzygnięcie organu I instancji Kolegium stwierdziło, że organ ten uznał, iż popełnione przestępstwo miało zasadniczy wpływ na spełnienie warunku zawartego w art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Zdaniem Kolegium ujawnienie przez Prokuraturę opisanego czynu (Kolegium wskazało na przepisy art. 228 § 3 i z art. 229 § 3 kk) oraz uznanie przez Sąd R. G. winnym popełnienia przestępstwa (czynu z art. 229 § 1 kk) jest równoznaczne ze stwierdzeniem nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, która to okoliczności nie była znana organowi I instancji w dniu wydania decyzji o wydaniu prawa jazdy. Stad też organ odwoławczy uznał, że wznowienie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 i art. 152).

R. G. wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego podnosząc zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto wskazał, że do tej pory nie ustalono egzaminatora, który wziął łapówkę, żaden egzaminator nie przyznał się do tego, że skarżący dał mu łapówkę ; prawdopodobnie pośrednik nawet jej nikomu nie przekazał, zaś skarżący zdał prawidłowo egzamin. Skarżący zarzucił, iż brak jest podstaw do odebrania mu prawa jazdy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie Prokurator reprezentujący Prokuraturę Okręgową wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wskazując, że decyzje te nie zostały poprzedzone postępowaniem o unieważnienie egzaminu na prawo jazdy przed Marszałkiem W. na podstawie art. 112 ust. 2 ppkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na uzasadnienie swojego stanowiska powołał orzeczenie WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 651/08 oraz wyrok tutejszego Sądu z dnia 7 maja 2008 r. 7 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Po 36/08. Ponadto Prokurator wskazał, iż wobec skarżącego toczyło się przed Marszałkiem W. postępowanie zakończone decyzją z dnia (...) lipca 2009 r. o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy w części praktycznej, jednak Prokuratorowi nie jest wiadome, czy ta decyzja jest ostateczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

W ocenie Sądu organy obydwu instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, a przez to niesłusznie uznały, że skazanie R. G. wyrokiem Sądu Rejonowego za przestępstwo polegające na udzieleniu korzyści majątkowej w kwocie co najmniej 500 zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w zamian za zapewnienie pozytywnego wyniku (zdania) egzaminu na prawo jazdy kat. B, oznacza, że skarżący w myśl powołanego przepisu nie zdał z wynikiem pozytywnym wymaganego egzaminu państwowego. Zauważyć należy, iż zgodnie z wyżej przywołanym przepisem Prawa o ruchu drogowym jedną z przesłanek wymaganych do uzyskania prawa jazdy jest zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego wymaganego dla danej kategorii. Tym samym, aby móc w postępowaniu o wznowienie postępowania o wydanie prawa jazdy stwierdzić, że przesłanka ta nie została spełniona należało dowieść, że strona nie zdała z wynikiem pozytywnym egzaminu wymaganego dla danej kategorii.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, a wynika z akt organu I instancji, że skarżący od 2006 r. posiada prawo jazdy kat. B. W 2005 r. dwukrotnie bezskutecznie przystąpił do egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B. Następnie w 2006 r. podjął kolejną próbę, która również zakończyła się wynikiem negatywnym w dniu 13 lutego 2006 r. Egzamin na prawo jazdy kat. B zdał w dniu (...) marca 2006 r., przy czym egzamin teoretyczny wcześniej zaliczył z wynikiem pozytywnym w dniu (...) grudnia 2005 r. ( k.6 akt adm. I ins.). W konsekwencji w dniu (...) marca 2006r. Starosta O. wydał decyzję zarządzającą wydanie skarżącemu prawa jazdy kat. B. W dniu (...) września 2007 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok, którym uznał R. G. za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że "w nieustalonym dniu w okresie od (...) lutego 2006 r. do (...) marca 2006 w O. i K., w celu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy udzielił korzyści majątkowej w kwocie co najmniej 500 zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego, w zamian za zapewnienie pozytywnego zdania egzaminu na prawo jazdy kat. "B", w ten sposób, że wymienioną kwotę przekazał pośrednikowi M. B. wiedząc, iż część z tych pieniędzy zostanie przekazana wyżej wymienionemu egzaminatorowi, a który to egzamin faktycznie zakończony został wynikiem pozytywnym w dniu (...) marca 2006 r.", to jest przestępstwa z art. 229 § 1 kk. Zważywszy na przepis art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ustalenia powyższego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą tutejszy Sąd. Stwierdzić jednak należy, że w wyroku tym Sąd Rejonowy uznał jedynie, że skarżący udzielił korzyści majątkowej pośrednikowi M. B. w celu uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Sąd ten nie stwierdził jednakże, czy udzielenie przez skarżącego korzyści majątkowej faktycznie zadecydowało o pozytywnym wyniku egzaminu z dnia (...) marca 2006 r. Nie ustalono bowiem, jak trafnie podniósł skarżący, czy udzielona pośrednikowi korzyść majątkowa została w ogóle przekazana egzaminatorowi. Sąd zaznaczył zaś, że skarżący udzielił tej korzyści "nieustalonemu egzaminatorowi".

Mając na względzie powyższe, w oparciu o powołany wyrok Sądu Rejonowego w O. nie sposób stwierdzić, czy rzeczywiście egzaminator (osoba wymieniona z imienia i nazwiska na formularzu dokumentującym przebieg egzaminu) przed którym skarżący w dniu (...) marca 2006 r. zdawał egzamin praktyczny, umożliwił mu zdanie tego egzaminu li tylko ze względu na udzieloną bliżej nieokreślonemu egzaminatorowi korzyść majątkową. Stąd też zdaniem Sądu błędem było uznanie przez organy obydwu instancji, iż samo udzielenie przez skarżącego korzyści majątkowej pośrednikowi zapewniającemu go o pozytywnym wyniku przyszłego egzaminu praktycznego na prawo jazdy oznaczało, że egzamin ten nie został w istocie zdany prawidłowo.

Sąd nie podzielił przy tym poglądu Prokuratora, że organy winny przed rozpatrzeniem sprawy wnieść o unieważnienie przedmiotowego egzaminu do Marszałka W. na podstawie art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 112 ust. 1 powołanej ustawy nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa. Organ sprawujący nadzór może w szczególności:

1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem;

2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami;

3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień;

4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8 (art. 112 ust. 2).

Z przepisu art. 112 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym wynika jasno, że jeżeli okaże się, że egzamin na prawo jazdy został przeprowadzony niezgodnie z przepisami marszałek województwa w ramach czynności nadzorczych może egzamin ten unieważnić (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 651/08, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy egzaminator dopuści do egzaminu osobę, która zgłaszając się na egzamin zaproponowała mu przyjęcie korzyści majątkowej, ewentualnie wówczas, gdy egzaminator nie przerwie egzaminu, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej. Zgodnie bowiem z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U Nr 217, poz. 1834 ze zm.) egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli osoba zgłaszająca się na egzamin zaproponowała mu przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Przyjmuje się wówczas, że osoba ta nie przystąpiła do egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia). Z kolei w myśl przepisu § 30 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. W tej sytuacji uznaje się, że osoba egzaminowana uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia). Zdaniem Sądu treść powyższych przepisów wskazuje na to, że mają one na celu umożliwienie organowi nadzoru sprawowanie bieżącej kontroli przebiegu egzaminu i nie mogą być zastosowane w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie II SA/Sz 1003/06 z dnia 3 kwietnia 2007 r. i wyrok NSA w sprawie I OSK 1139/07 z dnia 6 sierpnia 2008 r., przywołane [w:] R. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX 2008, wyd. III).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że jeżeli wskutek wyroku Sądu Rejonowego z dnia (...) września 2007 r. istniały przesłanki, by przypuszczać, że R. G. zdał egzamin praktyczny na prawo jazdy kat. B dzięki udzielonej egzaminatorowi korzyści majątkowej, to skoro organ wznowił postępowanie z uwagi na ujawnienie okoliczności w ocenie organu istotnych dla sprawy (art.145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 kpa) należało w pierwszej kolejności sprawdzić, czy prowadzone było postępowanie o unieważnienie egzaminu, który skarżący zdał w dniu (...) marca 2006 r., a jeśli tak, to ustalić jakim rozstrzygnięciem zakończyło się to postępowanie. Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy . Dopiero w razie ustalenia, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja unieważniająca egzamin praktyczny skarżącego dopuszczalne byłoby uchylenie decyzji Starosty O. z dnia (...) marca 2006 r. o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B przyjmując przy tym, że w chwili jej wydania skarżący nie spełniał przesłanki określonej w art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Zważywszy jednak, iż żaden z organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie nie zbadał powyższych kwestii, naruszając tym samym przepisy postępowania -art. 7 i 77 § 1 oraz art. 149 § 2 kpa - w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i dopuszczając się naruszenia przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, konieczne okazało się uchylenie tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Należy jeszcze raz przypomnieć, że wznowione postępowania nie służy poszukiwaniu dowodów lub kreowaniu okoliczności faktycznych mogących stanowić podstawę wznowienia, lecz wyłącznie ocenie przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy, to jest zadecydowaniu o dalszych losach prawnych ostatecznej decyzji, którą zakończono postępowanie zwykłe.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji. O. wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono mając na względzie przepis art.152 powołanej ustawy (punk III sentencji). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 tej ustawy mając na uwadze wysokość wpisu sądowego, który został uiszczony przez skarżących (punkt II sentencji).

Prowadząc ponownie postępowanie organy orzekające zobowiązane będą w oparciu o przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastosować się do wytycznych (poglądów prawnych) wskazanych w niniejszym wyroku.

/-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga /-/ W. Batorowicz