Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 35/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia SO (del.) Maria Matyja (spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2004 r., sprawy ze skargi H. B. W. H., W. K., K. Z., R. B., T. B., L. B. i J. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami kraju - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia l października 2002 r. Sygn. akt "[...]" po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. B., H. B., W. H., W. K., K. Z., R. B., L. B. na postanowienie Wojewody z dnia 10 stycznia 2001 r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchylił to postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta O. z dnia 30 października 2000 r. Nr "[...]" wskazując na konieczność wyjaśnienia czy:

- w skład spadku po A. B. wchodzą uprawnienia do rekompensaty za tzw. mienie zaburzańskie,

czy wniosek o wydanie decyzji określającej uprawnienia do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione za granicą skarżący wywodzą z praw przysługujących w wyniku nabycia spadku po zmarłych rodzicach, czy też są to uprawnienia samoistne, niezależne od praw wynikających z faktu dziedziczenia a nadto czy,

- skarżący nie otrzymali ekwiwalentu w całości wyczerpującego uprawnienia wynikające z treści art. 212 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku dokonał również wykładni przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 212 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz postanowień zawartych w treści umów międzynarodowych w tym umowy z dnia 22 września 1944 r. zawartej między PKWN a Litewską SRR wskazując, że zostały one włączone do polskiego prawa wewnętrznego i dotyczą tych osób, które na podstawie tych umów poddały się procedurze repatriacyjnej.

Decyzją z dnia 8 września 2003 r. Prezydent Miasta O. odmówił skarżącym stwierdzenia wartości mienia pozostawionego przez P. B. poza obecnymi granicami kraju w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że P. B. pozostawił zabudowaną nieruchomość w miejscowości G. powiat S. województwo "[...]".

Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]" 1989 r. Sygn. akt "[...]" spadek po nieżyjącym P. B. nabyli: żona A. B. w 8/32 części oraz dzieci L. B., W. H., J. B., K. Z., T. B., W. K., H. B. i R. B., każde po 3/32 części.

W dniu 30 grudnia 1989 r. w/w dzieci po P. B. w Wydziale Geodezji i Gospodarki gruntami Urzędu Miejskiego złożyły oświadczenie, że przysługujące im prawo do nabycia nieruchomości pozostawionego w miejscowości G. cedują na swoją matkę A. B.

Aktem notarialnym Rep. "[...]" z dnia 9 lutego 1990 r. A. B. nabyła lokal mieszkalny położony w O. przy ulicy "[...]". Na poczet ceny lokalu ustalonej przez biegłego rzeczoznawcę na kwotę 4 661 296 starych złotych zaliczono nabywcy wartość mienia pozostawionego poza obecnymi granicami kraju oszacowanego na kwotę 4 495 000 starych złotych. Różnica między wartością lokalu a wartością mienia w kwocie 133 037 starych złotych została dopłacona przez A. B. Ponieważ sama A. B. nie pozostawiła mienia poza obecnymi granicami kraju wszelkie uprawnienia skarżący wywodzą z prawa do spadku po nieżyjącym P. B.

Organ wskazał ponadto, że zgodnie z treścią umowy zawartej pomiędzy PKWN a Litewską SRR w dniu 22 września 1944 ewakuującym się osobom przysługuje zwrot wartości pozostawionego mienia ruchomego i nieruchomego z wyjątkiem ziemi. W tej sytuacji ekwiwalent za mienie nieruchome pozostawione na terenie byłej Litewskiej SSR przez P. B. został zrealizowany w całości przy sprzedaży lokalu mieszkalnego na rzecz A. B.

Od tej decyzji odwołanie wniósł J. B. w imieniu własnym i rodzeństwa. Przytaczając stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 10 kwietnia 1991 IIICZP 84/90 OSN z 1991 Z-8-9 póz. 97 podniósł, że niedopuszczalna jest taka interpretacja art.212 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że inny jest zakres rekompensaty dla dawnych mieszkańców terenów nie wchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej, a znajdujących się aktualnie w granicach Litwy, a inny dla byłych mieszkańców obecnej Białorusi i Ukrainy.

Wskazał ponadto, że treść art. 212 cytowanej ustawy wskazuje, że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa zalicza się osobom, które pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa wartość nieruchomości, a nieruchomości to przede wszystkim grunty.

Odwołujący się reprezentuje pogląd, iż umowy podpisane z republikami utraciły moc po 21 lipca 1952, kiedy to zostały podpisane z rządami ZSRR, Ukraińskiej SRR, Białoruskiej SSR i Litewskiej SRR umowy o wzajemnych rozliczeniach wynikłych w związku z ewakuacją ludności i delimitacją polsko- radzieckiej granicy państwowej.

Decyzją z dnia 7 listopada 2003 Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, a w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż przepis art. 212 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z rozpoczętą w 1939 r. wojną pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości.

Odesłanie w cytowanym przepisie do umów międzynarodowych oznacza włączenie postanowień tych umów do polskiego prawa wewnętrznego i dotyczy osób, które na ich podstawie powróciły do kraju.

Układ zawarty w dniu 22 września 1944 między PKWN a Litewską SRR w art. 3 pkt 6 stanowi, że "wartość pozostawionego po ewakuacji dobytku ruchomego, jak również pozostawionych nieruchomości z wyjątkiem ziemi zwraca się ewakuowanym według ubezpieczeniowej oceny zgodnie z ustawami obowiązującymi na terenie umawiających się stron.

Wskazując na uchwały Sądu Najwyższego, stanowisko i wykładnię zastosowaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia l października 2002 Sygn. akt I SA 484/01 a także stanowisko Dyrektora Departamentu Legislacyjno - Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości wyrażone w piśmie z dnia 24 czerwca 2002 organ odwoławczy wskazał, że A. B. nabywając w dniu 9 lutego 1990 lokal mieszkalny w ramach ekwiwalentu za pozostawione przez jej męża P. B. mienie we wsi G. w powiecie S. na terenie Litewskiej SRR przedstawiła operat szacunkowy z dnia 17 grudnia 1989 wykonany przez biegłego PZU, który ustalił wartość budynków pozostawionych na Litwie na sumę 4.495.000 starych złotych i suma ta została w całości zaliczona na poczet ceny lokalu ustalonej na kwotę 4.661.296 zł (starych). W związku z powyższym ekwiwalent za pozostawione mienie został zrealizowany w całości.

Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w imieniu własnym i w ramach udzielonego pełnomocnictwa w imieniu swego rodzeństwa wywiódł J. B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 skarżący przytaczając te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji domaga się jej uchylenia.

Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 3 sierpnia 2002 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004 i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszym przypadku właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Sąd ten zważył.

Art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 póz 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę wykonania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że rozpoznając ją, dokonuje oceny czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji.

Przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz 1270) przewiduje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu w sprawie wiążą ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia l października 2002 "[...]" wskazał, że treść art. 212 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 115 póz. 741 ze zm.) części odwołującej się do postanowień zawartych w treści umów międzynarodowych, a w szczególności iż umowy międzynarodowe powołane w tym przepisie zostały włączone do polskiego prawa wewnętrznego i dotyczą tych osób, które na podstawie tych umów poddały się procedurze repatriacyjnej. Umową taką jest umowa z 22 września 1944 zawarta między PKWN a Litewską SRR.

Wg tej umowy do podstawowych zasad ewakuacji należało zaliczyć między innymi zwrot ewakuującym się osobom wartości mienia ruchomego i nieruchomego z wyjątkiem ziemi wg ceny ubezpieczeniowej. Sąd wskazał, iż organ odwoławczy mimo uchylenia jego decyzji (postanowienie z 10 stycznia 2001) trafnie uznał, iż brak jest podstaw prawnych uzasadniających ustalenie wartości ziemi pozostawionej za granicą. Stanowisko to wiązało organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organy, których decyzje są przedmiotem zaskarżenia prawidłowo ustaliły, iż właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa w miejscowości G. powiat S. dawne Województwo "[...]" był P. B. zmarły "[...]" 1980. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]" 1989 r. Sygn. akt "[...]" spadek po nim nabyli żona A. B. oraz dzieci (skarżący). Dzieci zrzekły się prawa do spadku składając stosowne oświadczenie woli na rzecz matki - żony zmarłego – A. B. Nabyła ona aktem notarialnym z dnia "[...]" 1990 "[...]" od Skarbu Państwa lokal mieszkalny Nr "[...]" przy ulicy "[...]" w O. Lokal ten o powierzchni 46,22 m2 składał się z 4 izb. Wraz z lokalem A. B. nabyła udział wynoszący 3/100 części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku oraz użytkowanie wieczyste 3/100 działki gruntu, na której usytuowany był budynek. Na poczet ceny lokalu mieszkalnego ustalonego na kwotę 4.661.296 zł (przed denominacją) zaliczono wartość mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Polski oszacowaną przez biegłego rzeczoznawcę ubezpieczeniowego na kwotę 4.495.000 zł (przed denominacją).

A. B. zmarła "[...]" 1991. Spadek po niej nabyli skarżący w częściach po 1/8 każdy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]" 1992 Sygn. akt "[...]".

W tej sytuacji ekwiwalent przysługujący skarżącym jako uprawnionym spadkobiercom za pozostawione mienie został zrealizowany.

Skarżący czyniąc w skardze zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 nie określił na czym to naruszenie polega. Okoliczność, iż treść umów międzynarodowych z innymi republikami dawnego ZSRR (Białoruską i Ukraińską) w inny sposób regulowała zasady rozliczenia mienia pozostawionego przez osoby zamieszkałe przed rozpoczęciem wojny w 1939 r. na tych terenach nie może świadczyć o zasadności zarzutu naruszenia w/w artykułu Konstytucji.

Mając na uwadze powyższe Sąd rozpoznając skargę stwierdził, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa tak procesowego jak materialnego, co stosownie do treści art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.Nr 153 póz. 1270) powoduje oddalenie skargi.