Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 257/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 51 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 138 ust. 1,  art. 7 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2007 r. G. B. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu D. wniosek o płatności do gruntów rolnych na rok 2007, uzupełniony załącznikami przesłanymi przy pismach z 8 i 27 czerwca 2007 r. Do wniosku został dołączony załącznik graficzny, na którym uwidoczniono działki ewidencyjne [...] oraz położone na nich działki rolne. Powierzchnia zgłoszona do płatności wynosiła: JPO - 9,96 ha, UPO - 4,87 ha, PZ - 4,10 ha. Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie organu do wyjaśnienia nieścisłości dotyczących działek ewidencyjnych [...] i [...] oraz położonych na nich działek rolnych, G. B. złożył 12 października 2007 r. korektę wniosku, dotyczącą działki ewidencyjnej [...] (zmniejszając powierzchnię działki rolnej B z 0,60 ha na 0,48 ha) oraz oświadczenie (złożone pod rygorem z art. 297 kodeksu karnego), iż działka nr [...] jest uprawiana na powierzchni 1,81 ha, a zdjęcie jest nieaktualne bowiem drzewa zostały wykarczowane.

Gospodarstwo wnioskodawcy zostało skierowane do kontroli na miejscu, o której został on powiadomiony 29 stycznia 2008 r., a kontrola została przeprowadzona 1 lutego 2008 r. Z kontroli sporządzono Raport Nr [...], szkic z pomiaru działek rolnych oraz materiał zdjęciowy. Raport ten w rubrykach "podpis osoby obecnej przy kontroli" został podpisany przez producenta, któremu przekazano kopię raportu.

Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu D., uwzględniając wyniki kontroli, przyznał G. B. jednolitą płatność obszarową (JPO) w kwocie [...] zł - po jej pomniejszeniu o sankcję w kwocie [...] zł, stanowiącą kwotę przypadającą na podwójną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną płatności JPO a stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu wynosiła (10,18 %) - oraz uzupełniającą płatność obszarową (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł – po jej pomniejszeniu o [...] zł, a ponadto odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych - ze względu na różnicę pomiędzy obszarem deklarowanym a obszarem wyznaczonym wynoszącą 45,91 %.

W odwołaniu od tej decyzji G. B. wniósł o jej sprostowanie i prawidłowe uzupełnienie co do obszaru wymienionych w niej działek rolnych: F- gdzie powinno być 0,21 ha oraz G - gdzie powinno być 2,83 ha. Skarżący podniósł, że kontrola gruntów przeprowadzona w lutym 2008 r. stwierdziła i obliczyła błędne powierzchnie działek, bowiem łąka była pod wodą i nie było widać punktu granicznego, a ponadto przeprowadzanie kontroli w okresie zimowym nie pozwala na prawidłowe ustalenie rodzaju i stanu upraw rolnych.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217), art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44 poz. 262), art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.04.2004, str.18), § 1 pkt 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz.306), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioski o płatności rozpatrywane są na zasadzie dobrej wiary, jednak w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty monitorowane jest przestrzeganie różnorodnych wymagań wzajemnej zgodności, dlatego utworzono system kontroli oraz przewidziano nakładanie stosownych sankcji. Corocznie, zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2003, kontroli na miejscu poddawane jest 5% liczby wszystkich rolników ubiegających się o objęcie systemem jednolitej płatności obszarowej. Kontrola gospodarstwa rolnego skarżącego, przeprowadzona z jego udziałem w dniu 1 lutego 2008 r., wykazała następujące nieprawidłowości:

- działka rolna B o powierzchni deklarowanej 0,6 ha łąki trwałej - stwierdzono powierzchnię 0,49 ha, a na pozostałej części działki nieużytek,

- działka rolna C o powierzchni deklarowanej 0,44 ha porzeczki - stwierdzono porzeczkę i sad o powierzchni 0,35 ha - na pozostałej części działki stwierdzono truskawki,

- działka rolna E o powierzchni deklarowanej 0,19 ha porzeczki - stwierdzono powierzchnię 0,14 ha,

- działka rolna G o powierzchni deklarowanej 3,50 ha łąki trwałej - stwierdzono 2,32 ha łąki trwałej, a na pozostałej części działki nieużytek.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że fotografie wykonane przez inspektorów terenowych na działce rolnej B (nr fot. 1368,1369) przedstawiają część gruntu nie kwalifikującego się do płatności; widoczne są liczne brzozy, duże kępy sitowia, kępy kilkuletniego żarnowca oraz stara, ubiegłoroczna, nie wykoszona trawa - co jednoznacznie dowodzi, iż grunt ten nie był w 2007 r. w dobrej kulturze rolnej, natomiast fotografie wykonane na działce G (nr: 1370, 1371) przedstawiają zakrzaczenia, zadrzewienia brzozami, kępy śmiałka darniowego i sitowia, nie wykoszone trawy i trzcinę pospolitą - co dowodzi, iż w 2007 r. grunt ten nie był utrzymywany zgodnie z normami.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że Skarżący w dniu 15 maja 2007 r. pod rygorem z art. 297 Kodeksu karnego złożył pod wnioskiem o płatności do gruntów rolnych oświadczenie, iż dane zawarte we wniosku są zgodne z rzeczywistością w terenie. We wniosku zadeklarował m.in., że działka rolna F (borówka amerykańska), posiada powierzchnię 0,21 ha, a działka rolna G (łąka trwała), powierzchnię 3,50 ha. Podczas kontroli inspektorzy stwierdzili, że rzeczywista powierzchnia tych działek jest różna od deklarowanej bowiem borówka amerykańska (działka F) uprawiana jest na powierzchni większej, tj. na 0,72 ha, a łąka trwała ma powierzchnię 2,32 ha, czyli mniejszą od deklarowanej o 1,18 ha.

Odnosząc się do możliwości sprostowania przez wnioskodawcę na etapie postępowania odwoławczego powierzchni tych działek, organ stwierdził, że Skarżący miał możliwość dokonania takich zmian we wniosku do dnia 31 maja 2007 r. (art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 796/2004). Organ wyjaśnił przy tym, że stwierdzone w trakcie kontroli powierzchnie działek rolnych F i G zostały przyjęte do obliczania płatności, przy czym o ile stwierdzona większa powierzchnia działki rolnej F (0,72 ha) miała dla Skarżącego skutek pozytywny, to stwierdzona mniejsza powierzchnia działki rolnej G (2,32 ha) miała skutek odwrotny, czyli negatywny. Organ odwoławczy nie zgodził się też zarzutem, iż łąka w czasie kontroli była zalana wodą i dlatego niewłaściwie ją pomierzono – wskazując, że podczas weryfikacji zdjęć nie stwierdzono aby którakolwiek z mierzonych powierzchni była zalana wodą. Ponadto pomiar powierzchni faktycznie użytkowanej powoduje, iż nie ma potrzeby weryfikowania położenia punktów granicznych. Punkty graniczne określają działkę ewidencyjną, która służy wyłącznie do zlokalizowania w terenie działki rolnej. Mierzona jest natomiast działka rolna, czyli faktyczna uprawa, a nie działka ewidencyjna.

Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego G. B. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w decyzji nieprawidłowo pomniejszono płatności, gdyż z zadeklarowanej działki rolnej B położonej na działce ewid. nr [...] zmierzono tylko część działki, tj. 0,49 ha, pozostała powierzchnia była zalana wodą, lecz w okresie wegetacyjnym działka ta jest użytkowana w całości. Również działkę rolną G położoną na działce ewid. [...] pomierzono tylko w części (2,32 ha), zamiast w całości 3,50 ha, bowiem również ta działka w części zalana była wodą. Ponadto z tej działki niezasadnie odjęto powierzchnię 0,51 ha - obsadzoną jesienią borówką wysoką. Gdyby kontrola została przeprowadzona w okresie wegetacji, a nie w okresie zimy roku następnego, powierzchnia deklarowanej borówki wysokiej wynosiła 0,21 ha, bowiem borówka została nasadzona, na gruncie ornym oznaczonym we wniosku o płatności na 2007 r. jako część działki rolnej C oraz na części działki rolnej H (mieszanka motylkowych z trawami).

Zdaniem Skarżącego, pracownicy ARiMR skontrolowali działki rolne w sposób niedbały i nierzetelny, a potwierdza to także fakt, iż inspektor Jednostki Certyfikującej Ekogwarancja PTRE sp. z o.o. w 2007 r. dokonał kontroli gospodarstwa rolnego i w protokole kontroli stwierdził, że na gruntach znajdują się deklarowane we wniosku uprawy. Wobec dwóch rozbieżnych i wykluczających się protokołów z kontroli rzeczą Dyrektora ARiMR było poczynienie właściwych ustaleń, mających na celu ustalenie stanu faktycznego, do czego było on również zobowiązany w świetle art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto w ocenie Skarżącego, protokół z kontroli przeprowadzonej przez ARiMR zawiera szereg zupełnie niespójnych i wykluczających się wniosków, ewidentnie wskazujących, że kontrolerzy nie dokonali kontroli całych działek rolnych należących do Skarżącego, a skontrolowali także części działek ewidencyjnych, które do dopłat nie zostały zgłoszone. Również pomiar działek wykonano nierzetelnie, a urządzenia pomiarowe obarczone są znacznie większym błędem pomiaru niż tolerancja 0,15 ha, którą błędnie przyjęli inspektorzy w raporcie z kontroli - brak też informacji, czy urządzenie pomiarowe posiada homologację. Odnosząc się do sklasyfikowanych w protokole jako nieużytkowane rolniczo części działek B i G (trwałe użytki zielone), Skarżący wyjaśnił, że mając na uwadze fakt prowadzenia produkcji w oparciu o metody ekologiczne, przy których stosowanie środków chemicznych jest niedopuszczalne, dokonywał on koszenia tych działek kosiarką. Takie koszenie może spowodować, że w zagłębieniach terenowych mogą przetrwać większe siewki, a ponieważ koszenia dokonuje się na początku okresu wegetatywnego, w sprzyjających warunkach klimatycznych (ciepłe i wilgotne lato 2007) rośliny mogły uzyskać znaczny przyrost sięgający 15-20 cm. Wobec tego inspektorzy terenowi mylnie przyjęli, że obecność i rozmiar roślin jest skutkiem braku prowadzenia działalności rolniczej na działce w 2007 r. Ponadto przepisy prawa dopuszczają obecność ograniczonej ilości nawet dużych drzew na terenie ekologicznej plantacji, gdyż są one niezbędne dla równowagi i zdrowotności ekosystemu.

Powołując się na przepis art. 84 § 1 k.p.a., skarżący uważa, że przedmiotowa sprawa wymagała opinii biegłego z zakresu rolnictwa i sadownictwa na okoliczność rzetelności kontroli przeprowadzonej przez pracowników ARiMR. Taki biegły powinien wyjaśnić i naświetlić przyjęte za obowiązujące zasady ogólne w danej dziedzinie lub jedynie odnieść się do konkretnych kwestii przedstawionych mu jako budzące wątpliwości. Organ nie zbadał też wiedzy i doświadczenia osób przeprowadzających kontrolę.

Skarżący podnosi też, że niewłaściwe było przeprowadzenia kontroli i jej zakończenie o godz. 19.00, podczas gdy już o 17.00 było ciemno było, a na inspektorach ciąży obowiązek kompetentnego, bezstronnego i rzetelnego przeprowadzenia kontroli.

W skardze zarzucono ponadto naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), poprzez niedopuszczenie strony do wszystkich czynności postępowania.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z 15 maja 2009 r. skarżący powtórzył zarzuty odnoszące się do nieprawidłowości w przeprowadzonej kontroli działek, a ponadto zarzucił naruszenie przez pracowników ARiMR zasad postępowania administracyjnego (art. art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a.), w szczególności poprzez nieudzielanie stronie postępowania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz niezapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, iż skarżący nie jest Polakiem, a językiem polskim posługuje się tylko w zakresie koniecznym do codziennej egzystencji. Z tego powodu nie był on w stanie zweryfikować informacji zawartych w protokołach kontroli.

Odnosząc się do takich zarzutów organ odwoławczy pismem z 12 sierpnia 2009 r. stwierdził, że są one nieuzasadnione, bowiem skarżący brał udział w kontroli na miejscu i miał możliwość zapoznawania się z materiałami sprawy. Decydując się natomiast na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce skarżący zdawał sobie sprawę, iż swoje sprawy będzie załatwiał w języku urzędowym kraju, w którym przebywa, czyli w języku polskim. W takich sprawach mógł też korzystać z usług tłumacza lub mógł ustanowić pełnomocnika posługującego się językiem polskim. Ponadto organ zwrócił uwagę na sprzeczności w argumentacji skarżącego, skoro był on w stanie zweryfikować dane i wypełnić wniosek o płatności, składać korekty i wyjaśnienia, zweryfikował protokół z kontroli wykonanej przez Jednostkę Certyfikującą oraz zweryfikował decyzję i złożył merytoryczne odwołanie, a ponadto zrozumiał wyjaśnienia osób wykonujących kontrolę na miejscu (mimo, iż dowodzi, że w kontroli tej nie uczestniczył).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej Sąd uznał, że skargę należy oddalić, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta nie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. nr 35, poz. 217) - noszącą od 15 marca 2008 r. tytuł: o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zwaną dalej w skrócie "ustawą o płatnościach" - w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.: "Rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności".

W myśl ust. 2 tego artykułu, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Użyte w ww. art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach określenie "płatność bezpośrednia" oznacza - "jednolitą płatność obszarową, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003 ..." (art. 2 pkt 4 wymienionej ustawy), natomiast określenie "grunty rolne" oznacza - "grunty kwalifikujące się zgodnie z art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003 do objęcia jednolitą płatnością obszarową, o której mowa w art. 143b ust. 1 tego rozporządzenia" (art. 2 pkt 9 tejże ustawy).

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.04.141.18), "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania, natomiast zgodnie z pkt. 22 tegoż artykułu, "obszar zatwierdzony" oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy, w przypadku systemu płatności jednolitych obszar zadeklarowany uważa się za zatwierdzony jedynie gdy towarzyszy mu odpowiednia liczba uprawnień do płatności, ponadto (pkt 35) "niezgodność" - oznacza wszelką niezgodność z wymogami oraz normami.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/04, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. W myśl art. 25 ust. 1 tego rozporządzenia, kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia, a jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków.

W rozpoznawanej sprawie producent rolny został powiadomiony o kontroli i – jak wynika z protokołu kontroli – brał w niej udział, podpisał protokół jako osoba uczestnicząca w kontroli, a po zakończeniu kontroli otrzymał kopię tego protokołu. Wprawdzie skarżący kwestionuje fakt udziału w kontroli, równocześnie jednak w kolejnych pismach podnosi, że z uwagi na słabą znajomość języka polskiego nie rozumiał wyjaśnień osób prowadzących kontrolę i w istocie nieświadomie podpisał protokół kontroli, nie wiedząc jakie skutki może wywołać ten fakt. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie sposób jednak uznać, że skarżący nie brał udziału w kontroli, skoro m.in. podnosi on, iż kontrola ta trwała do godz. 19.00, i także z tego powodu jej wyniki są nieprawidłowe, bowiem już od 17.00 panowały ciemności. Należy przy tym zauważyć, że w protokole kontroli stwierdzono, iż trwała ona od godz. 12.00 do godz. 16.00 - a równocześnie - że wykonane w czasie kontroli fotografie nie potwierdzają faktu, iż w czasie kontroli panowały ciemności. Także z tych powodów nie można podzielić zarzutu skarżącego, że część działek nie została zmierzona, z powodu zalania ich wodą. Zarówno treść protokołu, jak i wykonane fotografie faktów takich nie potwierdzają.

Odnosząc się przy tym do podnoszonej przez skarżącego słabej znajomości języka polskiego, nie można jednak zasadnie uznać, że np. z tego powodu nie był on w stanie wskazać kontrolującym stojącej na działkach wody lub nie mógł żądać ujawnienia tego faktu w protokole, a w szczególności, by nie mógł takiego zastrzeżenia złożyć na piśmie, po otrzymaniu protokołu - korzystając przy tym, w razie potrzeby, z pomocy osoby posługującej się językiem polskim. Zasadnie też wskazał organ odwoławczy, że skarżący wypełniając wnioski i oświadczenia kierowane do organów obu instancji, prawidłowo je redagował i właściwie rozumiał otrzymywane pisma, w tym np. protokół z kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą.

Mając zatem na względzie, iż ustalenia dokonane w trakcie kontroli na miejscu (oraz kontrole administracyjne) stanowią podstawę faktyczną do rozstrzygania o uprawnieniach do dopłat (art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004), stwierdzić należy, że Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania tych ustaleń. Kontrola na miejscu została przeprowadzona przez upoważnionych pracowników Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR, a pomiaru powierzchni działek dokonywano przy użyciu GPS. W istocie wyniki tych pomiarów nie są kwestionowane przez skarżącego i na większości działek rolnych (A, D, H, I, J, a także B – stosownie do wskazanych przez skarżącego w piśmie z 12.10.2007 r. zmian do wniosku, na pozostałej części tej działki stwierdzono nieużytek) obszar stwierdzony pokrywa się z obszarem zadeklarowanym. Również na pozostałych działkach stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają w istocie z błędnych pomiarów, lecz z zakwestionowania przez kontrolujących stanu lub rodzaju upraw na działkach rolnych. W przypadku działki C (zadeklarowana porzeczka i sad) stwierdzono bowiem na pozostałej części działki (0,09 ha) inną uprawę, tj. truskawki, na działce E zamiast deklarowanej powierzchni 0,19 ha (porzeczka) stwierdzono 0,14 ha, natomiast na działce G o powierzchni deklarowanej 3,50 ha łąki trwałej stwierdzono 2,32 ha łąki trwałej, a na pozostałej części działki nieużytek. Zauważyć przy tym należy, że działki G, H, I (zadeklarowane łącznie 6,97 ha) pomierzono w kompleksie upraw UPO, z uwagi na brak widocznych granic. Powierzchnia stwierdzona upraw na tych działkach wyniosła łącznie 5,79 ha. Na pozostałej powierzchni (1,18 ha) stwierdzono nieużytek i przyjęto, że różnica ta dotyczy działki G, natomiast działki rolne H (1,66 ha) oraz I (1,81 ha) uznano za zgodne z deklaracją.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących stwierdzonych przez organ na działkach rolnych B i G nieużytków, opisanych w zaskarżonej decyzji na podstawie fotografii wykonanych podczas kontroli, jako "części gruntu nie kwalifikujące się do płatności", bowiem znajdują się na nich: "liczne brzozy, duże kępy sitowia, kępy kilkuletniego żarnowca oraz stara, ubiegłoroczna, nie wykoszona trawa" (działka B) oraz "zakrzaczenia, zadrzewienia brzozami, kępy śmiałka darniowego i sitowia, nie wykoszone trawy i trzcina pospolita" (działka G), stwierdzić należy, że Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych ustaleń, bowiem stwierdzenia zawarte w protokole kontroli i w zaskarżonej decyzji znajdują przekonujące odbicie w sporządzonych fotografiach. Również skarżący w piśmie z dnia 12 października 2007 r. skorygował wniosek, zmniejszając powierzchnię upraw na działce B z 0,60 do 0,48 ha (podczas kontroli stwierdzono 0,49 ha – co także potwierdza prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy ARiMR. Zasadnie więc uznano w zaskarżonej decyzji, że pozostałe części działek rolnych B (0,11 ha) i G (1,18 ha) – zadeklarowane jako "łąki trwałe" - w 2007 r. nie były utrzymywane zgodnie z normami (w dobrej kulturze rolnej).

Stosownie bowiem do art. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, użyte w tej ustawie określenie "normy", oznacza "normy w rozumieniu art. 2 pkt 33 rozporządzenia nr 796/2004", a w rozumieniu tego przepisu "normy" oznaczają "normy określone przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 oraz załącznikiem IV do tego rozporządzenia, jak również zobowiązania w odniesieniu do trwałych użytków zielonych określonych w art. 4 tego rozporządzenia". Z kolei art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003 stanowi, iż: "Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, (...)".

W wydanym w wykonaniu takich unormowań, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o płatnościach, rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306) określono (§ 1 ust. 1 pkt 2), że "grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli - w przypadku łąk - okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, (...)". Stan roślinności na zakwestionowanych częściach działek rolnych B i G (łąki trwałe) jednoznacznie wskazuje na niezachowanie przez skarżącego tych norm.

Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego protokołu kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą należy stwierdzić, że do celów związanych z płatnościami obszarowymi miarodajne są kontrole przeprowadzane przez ARiMR (lub przez upoważnione przez nią podmioty) – art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, w zw. z art. 42 rozporządzenia nr 796/2004, a ponadto zasadnie wskazał organ odwoławczy, iż z tego protokołu nie wynika, czy i w jaki sposób mierzone były działki rolne skarżącego. Zatem treść tego protokołu nie może stanowić podstawy do kwestionowania wyników kontroli na miejscu.

Zasadnie też w zaskarżonej decyzji, dla wyliczenia płatności nie uwzględniono dokonanego przez skarżącego pismem z 12 października 2007 r. zmniejszenia powierzchni działki B oraz zwiększenia powierzchni uprawy borówki amerykańskiej (przy czym ta druga zamiana nie spowodowała dla skarżącego negatywnych skutków), bowiem w myśl art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r. zmiany do wniosku mogą być zgłaszane "na piśmie najpóźniej do dnia 31 maja stosownego roku kalendarzowego".

Również prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy, że – w myśl art. 28 rozporządzenia nr 796/2004 – podpis rolnika w protokole kontroli stanowi jedynie poświadczenie o obecności przy kontroli, nie musi więc oznaczać, że rolnik zgadza się z ustaleniami dokonanymi przez kontrolujących, a zatem podpisanie przedmiotowego protokołu kontroli przez skarżącego nie spowodowało dla niego żadnych negatywnych skutków. Przytoczony przepis stanowi także, że rolnik może dodać do protokołu swoje spostrzeżenia, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię raportu z przeprowadzonej kontroli. Skarżący otrzymał kopię protokołu kontroli niezwłocznie po jej zakończeniu i nie może budzić wątpliwości, że zastrzeżenia do jego treści mógł także zgłaszać po dokładnym zapoznaniu się z jego treścią i w istocie w odwołaniu takie zastrzeżenia zgłaszał, lecz - w ocenie Sądu – organ odwoławczy zasadnie tych zastrzeżeń nie uwzględnił.

Odnosząc się do zawartych w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięć dotyczących przyznanych kwot płatności JPO i UPO Sąd uznał, że są one prawidłowe, uwzględniają bowiem ustalone w trakcie kontroli na miejscu stwierdzone powierzchnie upraw oraz - w przypadku JPO - procentową różnicę pomiędzy obszarem deklarowanym a stwierdzonym (10,18%). Kwotę płatności JPO pomniejszono zatem o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę – zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U.UE.L.04.345.1). W myśl bowiem tego przepisu, "z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych (...), jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę".

Ponadto płatności JPO i UPO pomniejszono o 3%, stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz.U.UE.L.03.270.1) w zw. z art. 66 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 796/2004. W myśl tych przepisów, w przypadku stwierdzenia zaniedbań ze strony rolnika, stosuje się obniżkę wobec całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich, która została lub zostanie przyznana danemu rolnikowi w wyniku rozpatrzenia wniosku pomocowego. Zgodnie z ww. art. 7 ust. 2 "zmniejszenie nie przekracza 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności 15 %", natomiast w myśl ww. art. 66 ust. 1 "obniżka ta będzie z zasady stanowić 3 % całkowitej kwoty".

Uznając, że stwierdzone na działkach rolnych B i G nieprawidłowości stanowią "zaniedbanie ze strony rolnika", dokonane w zaskarżonej decyzji zmniejszenia o 3 % płatności JPO i UPO nie naruszają ww. przepisów.

Odnosząc się do odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ), należy stwierdzić, że ustalona w trakcie kontroli na miejscu różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym (4,10 ha) a obszarem stwierdzonym (2,81 ha) wyniosła 45,91%, zatem zgodnie z art. 51 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 796/2004, w zw. z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309, ze zm.), zasadnie odmówiono takiej płatności. W myśl wymienionego art. 51 ust. 1: "Jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, (...), przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa".

Sąd nie stwierdził też wskazywanych przez skarżącego naruszeń przepisów postępowania. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym w sposób wszechstronny wyjaśniono stan faktyczny sprawy, a dokonana przez organy ARiMR ocena materiału dowodowego nie narusza zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Sąd nie stwierdził również podnoszonego w skardze pozbawienia skarżącego czynnego udziału w postępowaniu, bowiem zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie potwierdza takiego zarzutu. Skarżący w toku postępowania składał pisemne wnioski i oświadczenia, został powiadomiony o terminie kontroli na miejscu, brał w niej udział, a po jej zakończeniu otrzymał kopię protokołu kontroli, był powiadomiony o przewidywanym terminie wydania decyzji organu I instancji, miał więc możliwość składania dodatkowych wniosków i oświadczeń. Zauważyć przy tym należy, że w myśl art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach organ ARiMR udziela stronom niezbędnych pouczeń (co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą wmieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania) na ich żądanie, jak również (pkt 4) na ich żądanie zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania. Sąd nie stwierdził naruszenia tych przepisów przez organy obu instancji.

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 3 wymienionej ustawy, strony "są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne".

Sąd nie znalazł też podstaw faktycznych do stwierdzenia faktu dyskryminowania skarżącego producenta rolnego w postępowaniu administracyjnym z powodu jego słabej znajomości języka polskiego, a w szczególności, by stopień znajomości tego języka mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, należało ją oddalić.