Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2555/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.54, art. 33, art. 64c par. 3, art. 89 par.1, art.87
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2002 r. prowadził egzekucję do majątku M. W. (dalej: "Skarżąca").

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z [...] września 2011 r. dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącej z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych wynikających z postanowień powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2002 r.

Pismem z 30 września 2011 r. Skarżąca, wniosła skargę na czynności egzekucyjne dokonane ww. zawiadomieniem z [...] września 2011 r. W skardze podniosła, iż dokonane zajęcie jest bezpodstawne. Wskazała, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. jest dysponentem tych kosztów i może nimi zarządzać bez potrzeby powtórnego ich zajęcia. W dniu [...] stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydał postanowienie nr [...], którym oddalił wniesioną skargę.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż czynności zajęcia wierzytelności Skarżącej z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych dokonano zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty natomiast dotyczące braku podstaw do zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych na poczet dochodzonych zaległości są nietrafne.

Pismem z 25 stycznia 2012 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie twierdząc, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 1a pkt 2 i art. 89 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm. zwanej dalej "u.p.e.a.").

Skarżąca w dalszym ciągu podniosła, że skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego był z jednej strony dłużnikiem Skarżącej, a z drugiej strony wierzycielem dochodzonych należności, to należało dokonać potrącenia, a nie zajęcia egzekucyjnego na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Minister Finansów postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr SM6/1090/05, wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. Stosownie do powołanego przepisu prawa zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę Zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności Skarżącej z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] organ odwoławczy nie stwierdził nieprawidłowości. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności stanowił tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. nr [...], którego odpis doręczono Skarżącej [...] października 2007 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego zajęcia wierzytelności dokonano zgodnie z art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużnika Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zawiadomienia nr [...] z [...] września 2011 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną Skarżącej z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonej należności oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto dodał, że wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie, czy uznaje zajętą wierzytelność Skarżącej, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie egzekwowanej należności, lub z jakiego powodu odmawia. Ponadto dodał, że odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono także pełnomocnikowi Skarżącej [...] września 2011 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że zajęcie wierzytelności stało się skuteczne z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności dłużnikowi. Do zajęcia wierzytelności Skarżącej z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych wykorzystano druk zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego Skarżącej u dłużnika zajętej wierzytelności, który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541, z późn. zm.).

Odnosząc się do kwestii niedopuszczalności, w ocenie Skarżącej, przeprowadzenie czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], gdyż w takiej sytuacji należało dokonać potrącenia, a nie zajęcia na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ podatkowy wskazał, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., ocenie podlega prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych. Organ podatkowy uznał, że zarzut, który podnosi Skarżąca stanowi jedną z kwestii wymienionych w art. 33 u.p.e.a. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych lub w art. 59 powołanej ustawy w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ podatkowy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika aby Skarżąca skorzystała z ww. środka zaskarżenia.

Pismem z 18 lipca 2012 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm, zwanej dalej "K.p.a), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego skargę na czynność zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych i pominięcie tego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. naruszył art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 18 i art. 89 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie należało dokonać potrącenia zwrotu kosztów egzekucyjnych, a nie zajęcia na podstawie przepisów u.p.e.a. W opinii Strony, w niniejszej sprawie bezpodstawnie dokonano zajęcia kwoty stanowiącej zwrot kosztów egzekucyjnych, która była w dyspozycji organu egzekucyjnego i która była przez ten organ wcześniej wyegzekwowana

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 123 i art. 124 § 2 K.p.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia i uchylenie się od merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

- art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez niedokonanie Skarżącej zwrotu kosztów egzekucyjnych, pomimo tego, że ustawa w tym przepisie nie dopuszcza innego rozwiązania.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu niniejszej sprawy jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a.

Zgodnie z przywołanym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Należy przy tym mieć na uwadze, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacji, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (m.in. zarzuty, zażalenia na postanowienie) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu.

Powyższe zapobiega przypadkom powielania środków zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchamiania różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej, co do przedmiotu, sprawie. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA z dnia 09.02.2005, sygn. akt III SA/Wa 1002/04, wyrok WSA z dnia 22.01.2004, sygn. akt III SA 1503/03).

Przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne jest więc prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Dlatego poza zakresem kognicji pozostaje prawidłowość pozostałych czynności egzekucyjnych podjętych w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jak i innych czynności. Organ nadzoru oceniając zatem czynność egzekucyjną bada czy w ramach dokonanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Skarga na czynności egzekucyjne nie może natomiast dotyczyć okoliczności enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a., które mogły być przedmiotem zarzutów na podstawie tego przepisu, jak również innych kwestii podlegających rozstrzygnięciu w odrębnych postępowaniach administracyjnych.

Analiza prawidłowości dokonanej czynności wykazała, że w niniejszej sprawie - stosownie do art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Stosując ww. środek organ egzekucyjny podjął działanie na podstawie art. 89 u.p.e.a. poprzez zajęcie innych wierzytelności pieniężnych.

Zgodnie z powyższym przepisem jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w toku egzekucji administracyjnej jest egzekucja z wierzytelności pieniężnych innych, niż wynagrodzenie za pracę, świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego i renty socjalnej oraz rachunków bankowych zobowiązanego. Wierzytelnością pieniężną jest natomiast przysługujące wierzycielowi uprawnienie do domagania się od dłużnika spełnienia określonego świadczenia pieniężnego.

W ocenie Sądu, niesporny w sprawie fakt, że skoro na organie egzekucyjnym ciążył obowiązek zwrotu kosztów egzekucyjnych nienależnie pobranych od zobowiązanej (Skarżącej) w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]07.2005 r. Nr [...]) - nie uzasadnia tezy Skarżącej, że ponieważ przepis art. 64 c § 3 u.p.e.a. "jednoznacznie nakazuje aby zwrócić zobowiązanemu nienależnie pobrane koszty egzekucyjne (...)" to wierzytelność taka nie mogła być przedmiotem zajęcia organu egzekucyjnego.

Pogląd taki nie ma bowiem uzasadnienia ani w treści wskazanego przepisu art. 64 c§ 3 u.p.e.a., ani też w innych przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym zwłaszcza możliwości wyłączenia takich wierzytelności z wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Przypomnieć należy, że przepis art. 64 c§ 3 u.p.e.a reguluje jedynie tryb postępowania organu egzekucyjnego w odniesieniu do nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych w przypadku gdy okaże się, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Wówczas, jak stanowi o tym komentowany przepis 64 c§ 3 u.p.e.a, organ egzekucyyjny jest zobowiązany zwrócić zobowiązanemu koszty wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetakmi ustawowymi. Powyższe jednak nie oznacza aby koszty takie nie mogły być przedmiotem egzekucji administracyjnej w przypadku istnienia innych tytułów zaległości zobowiązanego. Inaczej mówiąc, z przepisu tego nie można wyprowadzić dodatkowego warunku zakazującego możliwości zajęcia i prowadzenia z takiej wierzytelności postępowania egzekucyjnego.

W ropzatrywanej sprawie, jak już wspomniano wcześniej, przedmiotem egzekucji administarcyjnej jest zaległość Skarżącej, co sama przyznaje, w podatku od VAT za czerwiec 2002r.

W związku z powyższym, podzielić należy stanowisko organu, iż obowiązek o którym mowa wyżej, może być zrealizowany w dwojaki sposób: albo w formie zwrotu bezpośredniego, tj. na rachunek bankowy zobowiązanej albo pośredniego, w postaci np. zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu tych kosztów na poczet innych zaległości zobowiązanego – jak uczynił to organ.

Sąd nie podziela także wywodów Skarżącej w zakresie naruszenia przez organ art. 1a pkt 18 w zw. Z art. 89 § 1 u.p.e.a poprzez bezpodsatwne zajęcie kwoty stanowiącej zwrot kosztów egzekucyjnych, która była w dyspozycji organu egzekucyjnego i "która była wcześniej przez ten organ wyegzekwowana". Zauważenia przy tym wymaga, że argumentacja Skarżącej w tym zakresie jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż w uzasadnieniu skargi podkreśla jednocześnie na powyższą okoliczność, że organ egzekucyjny "zawiadomieniem z dnia [...].09.2011r. dokonał zajęcia wierzytelności (...)" na pokrycie należności wynikających z tytułu wykonawczego o nr [...]. Tak więc dopiero z tą datą doszło do zajęcia wierzytelności Skarżącej z tytułu omawianego wcześniej zwrotu w odniesieniu do nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym twierdzenia skarżącej, że "kwoty te były już w jej dyspozycji" są nieuprawnione.

Reasumując powyższe rozważania, zaskarżona czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego została dokonana zasadnie oraz w sposób określony w przepisach prawa.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...]09.2011r. doręczono Skarżącej w dniu [...]09.2011r. – zgodnie z przepisem art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. Ww. zajęcie zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone art. 67 § 2 u.p.e.a. Podstawę zaś dokonania wierzytelności stanowił tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. nr [...], którego odpis doręczono Zobowiązanej w dniu [...]10.2007r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężna u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.).

Czynność egzekucyjna została zatem wykonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i 89 u.p.e.a.

Podkreślenia również wymaga, że organ nadzoru w swoim rozstrzygnięciu ustosunkował się do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze na czynności egzekucyjne, wyjaśniając zarówno kwestie dotyczące zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonanej przez organ egzekucyjny, jak i możliwości uruchomienia trybu art. 33 u.p.e.a. w sprawie zarzutów. Szczegółowo też odniósł się do argumentacji Skarżącej, iż koszty egzekucji należało potraktować jako "swoistego rodzaju nadpłatę", wyjaśniając istotę tej instytucji, która – na tle opisanego stanu faktycznego - nie mogła mieć zastosowanie w sprawie.

Z powyższych względów Sąd nie mógł przychylić się do argumentacji Skarżącej, że organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów zażalenia i uchyliły się od merytorycznego rozpatrzenia sprawy, przez co uchybiły przepisom art. 6, 7 i 11 k.p.a. w zw. z art. 123 i 124 k.p.a.

W nawiązaniu do powyższego Sąd dodatkowo wyjaśnia, że postępowanie egzekucyjne, co do zasady, jest postępowaniem wykonawczym w stosunku do jurysdykcyjnego. Postanowienia k.p.a., które zawierają katalog zasad ogólnych mają o tyle zastosowanie w postępowanie egzekucyjnym, o ile zasady te ukierunkowane są na potrzeby postępowania egzekucyjnego. Zatem sposób stosowania tych przepisów k.p.a. należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową.

Reasumując, ponieważ Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazanych przez Skarżącą, a także innych, które winie był z urzędu wziąć pod uwagę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.