Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 94/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 19 §1, art 22, art 27 §1 pkt 5, art 33 pkt 9, art 34 §1, art 115 §1pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art 7, art 19
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 5 ust 9, ust 9a, ust 9b
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1267
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych - tekst jedn.
article: §1, §2, §3
journal: Dz.U. 2003 nr 209 poz 2027
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych
article: art 3 §1 i §2 pkt 3 , art 145 §1 pkt 1 lit c,  art 152, art 153, art 190 , art 194, art 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi P. SA z/s w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych. I uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] Nr [...] II stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w. zwrócił się do wierzyciela - gminy C., o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów egzekucyjnych wniesionych przez "P" Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. (dalej: Spółka, skarżąca), w związku z prowadzoną, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy C., egzekucją administracyjną należności w podatku od nieruchomości za lata 2002-2006.

Spółka, w piśmie z dnia 6 czerwca 2007 r., zarzuciła, że tytuł wykonawczy stanowiący podstawę, egzekucji, został skierowany do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W., który jej zdaniem, nie jest organem właściwym w sprawie, gdyż należy ona do kręgu podmiotów określanych jako duży podatnik i, zgodnie z nowelizacją ustawy o urzędach i izbach skarbowych, która weszła w życie 1 stycznia 2004 r., zmieniła się dla niej miejscowa właściwość urzędu skarbowego, a organem właściwym jest obecnie Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego. Spółka zarzuciła również, że w wystawionych tytułach wykonawczych nie wskazano podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności, czym naruszono art. 27 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Ponadto wskazała, że kwoty zawarte w tytułach wykonawczych nr 13, 14, 215, 310 dotyczące okresu styczeń-lipiec 2006 r. naliczono podwójnie, w związku z czym egzekwowana wysokość zadłużenia Spółki jest nieprawidłowa.

Burmistrz Miasta i Gminy C. postanowieniem z dnia [...]), nr [...]),, nie uznał zarzutów Spółki.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość organu egzekucyjnego ustala się według miejsca położenia siedziby zobowiązanego. Poza tym Spółka nie wykazała, że należy do tak zwanych "dużych podatników" i podlega innemu naczelnikowi urzędu skarbowego, kwestii tej również nie rozstrzyga ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U. Nr 137, poz. 1302 ze zm.; dalej: ustawa o kolegiach skarbowych). Organ podniósł również, że należności z tytułu podatku od nieruchomości w praktyce nie są zaspakajane w pierwszej kolejności przed innymi należnościami. Ustawodawca w art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. miał na myśli przepisy prawa materialnego wskazujące na pierwszeństwo w zaspokojeniu, natomiast art. 115 § 1 u.p.e.a., na podstawie którego działa organ egzekucyjny, według organu, takim przepisem nie jest. Ponadto organ wskazał, że tytuły wykonawcze o nr 215 i 310 zostały wycofane w dniu 1 czerwca 2007 r. i nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., rozpoznając zażalenie Spółki, postanowieniem z dnia [...]), nr [...]),, podtrzymało stanowisko wierzyciela.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że wierzyciel nie jest uprawniony do wypowiadania się w sprawie właściwości organu egzekucyjnego, którą organ powinien badać z urzędu (art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.). Natomiast w przypadku powstania sporu co do właściwości, organem właściwym do jego rozstrzygnięcia jest Dyrektor Izby Skarbowej wspólnej dla Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. i Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego (art. 22 § 1 pkt 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Organ podniósł również, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby skarżąca wykazała, iż jest tak zwanym "dużym podatnikiem".

Organ odwoławczy podtrzymał również stanowisko w kwestii braku podstaw do wykazania w tytułach wykonawczych prawa pierwszeństwa zaspokojenia wierzytelności z tytułu podatku od nieruchomości, skoro należności te nie są zaliczane do kategorii, które z takiego prawa korzystają, a także w kwestii bezzasadności zarzutu w części odnoszącej się do wycofanych tytułów wykonawczych, skutkiem czego jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie objętym tymi tytułami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka zarzuciła:

– błędną interpretację art. 33 pkt 9 u.p.e.a. w związku z art. 22 § 2 oraz art. 5 ust. 6, ust. 9a i ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.; dalej: ustawa o urzędach i izbach skarbowych) oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedziby naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. Nr 209, poz. 2027 ze zm.; dalej: rozporządzenie), przez akceptację stanowiska, że dokonane ustawą o kolegiach skarbowych zmiany nie wpłynęły na zmianę właściwości organów egzekucyjnych, w zakresie podatku od nieruchomości;

– naruszenie art. 34 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 6 i art. 7 oraz art. 124 § 2, w związku z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., przez oparcie zaskarżonego postanowienia na domniemaniu, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. postąpił zgodnie z przepisami prawa;

– błędną interpretację art. 27 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a., przez przyjęcie, że podatek od nieruchomości nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia, a także, że zaznaczenie tego faktu w tytule wykonawczym jest prawem wierzyciela.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 21 lutego 2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 732/07, oddalił skargę Spółki, uznając, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela nie naruszają przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że bezzasadne jest twierdzenie skarżącej, że zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego, wprowadzona ustawą o urzędach i izbach skarbowych dotyczy również organu egzekucyjnego. Porównanie art. 22 § 2 u.p.e.a. z art. 9a pkt 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych przy jednoczesnym uwzględnieniu siedziby Spółki, prowadzi bowiem do wniosku, że Naczelnik M. Urzędu Skarbowego nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd uznał zatem wypowiedź wierzyciela za poprawną, natomiast dywagacje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. za niemające znaczenia.

Odnosząc się do zarzutu podwójnego naliczenia wysokości zadłużenia skarżącej, w związku z wystawieniem tytułów wykonawczych o nr 215 i 310, Sąd stwierdził, że organ wycofał te tytuły wykonawcze, a więc do rozstrzygnięcia pozostała jedynie kwestia kosztów egzekucyjnych z tytułu ich realizacji, co jednak wykracza poza instytucję wypowiedzi wierzyciela.

Ustosunkowując się do zarzutu nieprawidłowego wystawienia tytułu wykonawczego, Sąd wskazał zaś, że pierwszeństwo zaspakajania powinno wynikać z przepisów prawa materialnego, a ponadto stanowisko wierzyciela w kwestiach określonych w art. 33 pkt 6-7 i 10 nie ma wiążącego charakteru dla organu.

Nie zgadzając się z powyższym orzeczenie, Spółka wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, w której wyrokowi z dnia 21 lutego 2008 r. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 996/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Sąd drugiej instancji uznał bowiem, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznał za trafne.

W pierwszej kolejności, Sąd drugiej instancji za niezasadny uznał zarzut niewłaściwej oceny tytułów wykonawczych nr [...]),, skoro ich wycofanie (pismo z dnia 1 czerwca 2007 r.) nastąpiło przed rozpoznaniem zarzutów z dnia 6 czerwca 2007 r.

Sąd ten, jako niezasadny, ocenił także zarzut Spółki, kwestionujący stanowisko Sądu pierwszej instancji, że tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, mimo braku danych, o jakich mowa w art. 27 § 1 pkt 5 w związku z art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił natomiast zarzuty skargi w pozostałym zakresie, wskazując, że nie do zaakceptowania jest pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, z którego wynika, że jedynym przepisem określającym właściwość organów egzekucyjnych jest art. 22 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 ustawy o urzędach i izbach skarbowych wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych należy do naczelników urzędów skarbowych (ust. 6) lub naczelników urzędów skarbowych obsługujących niektóre kategorie podatników (ust. 9a), z uwzględnieniem ich terytorialnego zasięgu działania. Zatem określenie właściwości miejscowej organów egzekucyjnych powinno nastąpić z uwzględnieniem nie tylko art. 22 u.p.e.a., ale również przepisów wyznaczających terytorialny zasięg działania poszczególnych urzędów skarbowych.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jest zobowiązany do rozważenia, czy egzekucja w stosunku do skarżącej jest prowadzona przez właściwy organ egzekucyjny. Przedtem jednak Sąd powinien ustosunkować się do twierdzenia skarżącej, że należy ona do kategorii podatników wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz stosownie do art. 153 w zw. z art. 194 p.p.s.a. wskazaniami co do dalszego postępowania.

Wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez ten Sąd oraz wtedy, gdy po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zmieni się stan prawny (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Lexis Nexis 2008, s. 490). Ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizy stanu prawnego wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności wskazane powyżej. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 18 grudnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 996/08.

Oceniając zaskarżony akt pod względem zgodności z przepisami prawa, stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze wszystkich przyczyn w niej wskazanych.

Na wstępie, odnosząc się do zarzutu skarżącej, że kwoty zawarte w tytułach nr [...]), naliczono podwójnie, w związku z czym egzekwowana wysokość Spółki jest nieprawidłowa, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym stwierdzić należy, że wierzyciel wypowiedział się co do tego zarzutu, wskazując, że w dniu 1 czerwca 2007 r. tytuły wykonawcze nr [...]), zostały wycofane. Wierzyciel wypowiedział się zatem w kwestii podwójnego naliczenia dochodzonych kwot. To zaś, czy zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne i czy wymagane jest jego zakończenie w odpowiedniej formie, należy do organu egzekucyjnego a powstałe ewentualne koszty egzekucyjnych z tytułu realizacji tytułów następnie wycofanych przez wierzyciela, może być przedmiotem rozstrzygania przez organ egzekucyjny i na etapie orzekania o kosztach. Rozstrzyganie o kosztach postępowania egzekucyjnego wykracza poza instytucję wypowiedzi wierzyciela.

Za niezasadny należy także uznać zarzut Spółki kwestionujący stanowisko wierzyciela, że tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, mimo braku danych, o jakich mowa w art. 27 § 1 pkt 5 w związku z art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Artykuł 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nakazuje wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności. Tymczasem w wypadku należności z tytułu podatku od nieruchomości nie można mówić o prawie pierwszeństwa zaspokojenia. Prawo to powinno wynikać z przepisu prawa wyraźnie odnoszącego się do tego podatku. Takiego przepisu skarżąca nie wskazała, powołując się jedynie na procesowy przepis art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a., który de facto nie ustanawia prawa pierwszeństwa, a jedynie określa kolejność zaspokojenia należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności. W konsekwencji uznać więc należy, że wierzyciel nie miał obowiązku wypełnienia pozycji formularza tytułu wykonawczego w powyższym zakresie.

Na uwzględnienie zasługuje natomiast zarzut skarżącej Spółki, polegający na prowadzeniu egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Zarzut ten mieści się w katalogu podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdyż jest wymieniony w art. 33 pkt 9 u.p.e.a., a organ egzekucyjny może go rozpatrzeć wyłącznie po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Zgodnie bowiem z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Tym samym, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu, wierzyciel ma nie tylko pełne kompetencje ale i obowiązek wypowiedzenia się w kwestii właściwości organu egzekucyjnego, tyle tylko, że jego wypowiedź w tej materii nie wiąże organu egzekucyjnego.

Zarzut braku właściwości organu egzekucyjnego może dotyczyć - co należy podkreślić - zarówno właściwości rzeczowej, miejscowej, jak i instancyjnej. Treść zgłoszonych zarzutów, przedmiot zaskarżonego postanowienia, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazują, iż spór w niniejszej sprawie dotyczy właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

Co do zasady, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że organ administracji publicznej, w tym pełniący funkcję organu egzekucyjnego, winien przestrzegać swej właściwości z urzędu (art. 19 K.p.a.). Nie oznacza to jednak, że Strona postępowania nie może podnieść zarzutu niewłaściwości. O ile taki zarzut zostanie podniesiony to organy administracji mają obowiązek ustosunkowania się do niego. Stanowisko to winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie strona podniosła zarzut braku właściwości organu egzekucyjnego.

Organem właściwym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z tytułu podatku od nieruchomości należnego Gminie C. był naczelnik urzędu skarbowego (art. 19 § 1 u.p.e.a.). Ustawa nie przyznawała bowiem Burmistrzowi tej Gminy uprawnień organu egzekucyjnego.

Zasady ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych reguluje art. 22 u.p.e.a. Należy zwrócić uwagę, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadza odrębne zasady ustalania właściwości miejscowej w zakresie egzekucji obowiązków niepieniężnych i należności pieniężnych. Przyjęte zasady ustalania właściwości miejscowej mają przede wszystkim na celu dążenie do przyspieszenia postępowania egzekucyjnego oraz zmniejszenia kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, w myśl którego, jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku.

Celem ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, jakim jest naczelnik urzędu skarbowego, niezbędne jest ustalenie, w którego terytorialnym zasięgu działania leży siedziba zobowiązanego. Właściwość miejscowa organów egzekucyjnych (naczelników urzędów skarbowych) wymaga bowiem uwzględnienia rozwiązań organizacyjnych przyjętych w przedmiocie terytorialnego zakresu działania tych organów oraz wyznaczenia ich siedzib.

Stosownie do treści art. 5 ust. 9 ustawy o urzędach i izbach skarbowych właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego, z uwzględnieniem ust. 9a. Zgodnie z art. 5 ust. 9a terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie:

1) niektórych kategorii podatników,

2) wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6

- może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych.

W myśl art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust. 9a następuje w przepisach określonych na podstawie ust. 9c i może dotyczyć w szczególności:

1) podatkowych grup kapitałowych;

2) banków;

3) zakładów ubezpieczeń;

4) jednostek działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538) oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych;

5) jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;

6) oddziałów lub przedstawicielstw przedsiębiorstw zagranicznych;

7) osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które:

a) w ostatnim roku podatkowym osiągnęły przychód netto, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług o równowartości co najmniej 5 mln euro według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na koniec roku podatkowego albo

b) jako rezydenci w rozumieniu prawa dewizowego, biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwami położonymi za granicą lub w ich kontroli, albo posiadają udział w kapitale takich przedsiębiorstw albo

c) są zarządzane bezpośrednio lub pośrednio przez nierezydenta w rozumieniu przepisów prawa dewizowego lub nierezydent dysponuje co najmniej 5 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, albo

d) jako rezydenci w rozumieniu przepisów prawa dewizowego jednocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym w rozumieniu innych ustaw lub w jego kontroli albo posiadają jednocześnie udział w kapitale takich podmiotów.

W świetle przytoczonych powyżej przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych, terytorialny zasięg działania urzędów skarbowych, o których mowa w art. 5 ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych, może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Wyznaczenie tego zasięgu następuje w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 9c powołanej ustawy i może dotyczyć w szczególności podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b tej ustawy.

Terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. Nr 209, poz. 2027 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 5 ust. 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych, zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej określa, w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniając zasady określone w art. 5 ust. 9a i 9b oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika.

Określony w rozporządzeniu terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych dotyczy wszystkich - wskazanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych - zadań (kompetencji) należących do naczelników urzędów skarbowych. Dotyczy zatem zarówno tych, które należą do nich jako organów podatkowych, jak i tych związanych z wykonywaniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W świetle przepisów tego rozporządzenia wyróżnia się trzy rodzaje urzędów skarbowych, tj.:

1) urzędy skarbowe wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia, których naczelnicy są właściwi miejscowo we wszystkich sprawach z wyjątkiem tych, które wyłączono do kompetencji dwóch pozostałych grup;

2) tzw. specjalne urzędy skarbowe, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia, których naczelnicy są właściwi w sprawach wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a więc ze względu na określoną grupę podatników;

3) tzw. małe urzędy skarbowe, wymienione w załączniku nr 3 do rozporządzenia, których naczelnicy nie mają kompetencji do wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Tylko więc urzędy skarbowe zaliczanej do tej grupy zostały utworzone jedynie dla celów podatkowych, co wynika wyraźnie z treści § 3 powołanego rozporządzenia.

Wskazać przy tym należy, że żaden przepis prawa nie stwierdza, że do zakresu działania naczelników "specjalnych" urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia nie należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Tym samym naczelnicy tych urzędów skarbowych posiadają kompetencję do wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Uprawnienie to ograniczone zostało do spraw, w których zobowiązanymi są podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 918/07, Lex nr 513157).

Jak wynika z treści powołanego rozporządzenia oraz jego załączników, siedziba zobowiązanego, mieszcząca się w [...]),, leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch urzędów skarbowych: wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia - Trzeciego Urzędu Skarbowego W. oraz wymienionego w załączniku nr 2 do rozporządzenia "specjalnego" urzędu skarbowego - Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W.

W związku z tym, że siedziba zobowiązanego leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch urzędów skarbowych, celem ustalenia właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego do wykonania egzekucji administracyjnej, należało ustalić, czy zobowiązany jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Jeżeli zobowiązany jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, to wyłączona jest właściwość miejscowa naczelnika urzędu skarbowego wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Naczelnicy urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia są bowiem właściwi miejscowo we wszystkich sprawach z zastrzeżeniem tych, w których właściwi są naczelnicy urzędów skarbowych wymienionych w załącznikach nr 2 i nr 3 do rozporządzenia.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wielokrotnie podnosiła, że jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, wskazując na jednoznaczne dane opublikowane przez Spółkę w Monitorze Polskim B oraz szereg rozstrzygnięć podjętych przez wojewódzkie sądy administracyjne oraz organy jednostek samorządu terytorialnego i właściwe im Kolegia w sprawach, których stroną była Spółka. Tymczasem zarówno wierzyciel, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., nie analizując wskazanych okoliczności (a stwierdzając jedynie, że Spółka nie przedłożyła dowodów na powyższe), uznały, że zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a., w przypadku skarżącej właściwość organu egzekucyjnego ustala się według miejsca położenia jej siedziby, a wprowadzone z dniem 1 stycznia 2004 r. zmiany w ustawie o urzędach i izbach skarbowych nie przesądziły o zmianie dla Spółki właściwości miejscowej dotychczasowego Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W.

Zgodnie z unormowaną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Skoro strona powoływała okoliczności wskazujące na niewłaściwość organu egzekucyjnego, to wierzyciel miał obowiązek zweryfikowania tych danych i odniesienia się do nich w treści uzasadnienia.

Skoro Spółka jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, to wyłączona jest właściwość miejscowa Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. Właściwym miejscowo do prowadzenia przedmiotowej egzekucji wobec Spółki jest natomiast Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W., wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także okoliczność, że Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. będący dla "P" S.A. zarówno organem podatkowym, jak i egzekucyjnym, posiada z urzędu informacje niezbędne do szybkiego i efektywnego prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

W świetle powyższego zarzut prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny był zasadny. W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 22 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust. 9 ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., należało uwzględnić skargę i orzec o uchyleniu postanowień organów obu instancji.

O niewykonalności zaskarżonego aktu orzeczono w oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania, orzeczono zaś na podstawie art. 200 P.p.s.a.