Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 436/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Burmistrz Ś., decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 3, art. 4, art. 8 ust 1, art. 14, art. 36 ust. 1, art. 39 i art. 102 ust 1, art. 106 ust 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1507), zwanej dalej: "u.p.s.", odmówił przyznania H. J., tj. skarżącej, zasiłku celowego na dofinansowanie do opłacenia należności za gaz, energię, wodę, polisy CO, doładowanie do telefonu, zakup zamka do drzwi i środków dezynsekcji.

Powyższe rozstrzygnięcie, organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:

W dniu 2019/1/26 skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie należności w tym niezapłaconych względem załączonych dokumentów oraz na wszelkich innych potrzeb możliwie do zrealizowania przez mops, jak również na doładowanie karty do telefonu i opłacenie polisy za samochód. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest w trudnej sytuacji finansowej. W trakcie przeprowadzania wywiadu ustalono, że skarżąca oczekuje przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na zakup żywności, na dofinansowanie w uregulowaniu należności za gaz, energię, wodę, środków czystości i higieny, zamka do drzwi, środków dezynsekcji, miotły i szufelki, baterii R6, odzieży i obuwia, leków. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...].12.2019 r. i zebranych dokumentów ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Łączny dochód, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., wynosi [...] zł. i nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy), tj. [...] zł. Na dochód składa się: zasiłek stały w kwocie [...]zł. Ponadto, jak wynika z dokumentacji, skarżąca jest osobą niepełnosprawną. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 u.p.s., rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z treścią art. 39 ww. ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu i innych potrzeb, które ośrodek uzna za zasadne. Ponadto, zgodnie z art. 8 u.p.s., dochód osoby lub rodziny nie może przekraczać ustalonego kryterium dochodowego dla osoby lub rodziny przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, tj. w przypadku skarżącej - art. 7 pkt 1 i 5 (ubóstwa i niepełnosprawności).

Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany jest uwzględnić potrzeby wszystkich rodzin oczekujących na pomoc. Pomoc społeczna nie ma na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki oraz, że świadczenia udzielane w jej ramach nie muszą pokrywać całości niedostatków klientów. Ośrodek nie może zapewnić wszystkich potrzeb skarżącej, pomijając potrzeby innych oczekujących osób, uprawnionych do pomocy. W związku z powyższym, pomimo, że osiągany dochód skarżącej nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i występuje jednocześnie niepełnosprawność, to jednak z uwagi na to, że media zostały odcięte w skutek istniejących zadłużeń organ odmawia przyznania zasiłku celowego. Ponadto odmawia przyznania pomocy na zakup zamka do drzwi i środków do dezynsekcji, ponieważ nie okazano wyceny ani dowodu zakupu w/w przedmiotów. Również organ odmawia udzielenia pomocy na dofinansowanie na doładowanie aparatu telefonicznego oraz opłacenia polisy za samochód (OC) ponieważ nie są to potrzeby pierwszego rzędu.

Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. dysponuje ograniczonymi możliwościami finansowymi. Pokreślić należy, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokojenia choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Jednocześnie pomoc społeczna wspiera (a nie wyręcza) osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca wyjaśniła, że reguluje należności bieżące, jak i niezapłacone wcześniej z uwagi na niewystarczające środki finansowe. Podniosła, że poniosła koszty dezynfekcji, jak i zakupu przedmiotów domowego użytku (wymiana zamku w drzwiach, baterii, naprawy lustra, itp. Wyjaśniła, że w listopadzie otrzymała jedynie [...] zł. zasiłku celowego na środki higieny osobistej. Wskazała, że stara się spłacać wierzytelności, ale postępowanie ze strony OPS w Ś. pogrąża ją finansowo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., [...], na na podstawie art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1, ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś. wniosek o przyznanie "pomocy finansowej na uiszczenie, uregulowanie należności, w tym: niezapłaconych względem załączonych dokumentów - załączniki oraz na wszelkie inne potrzeby możliwe do zrealizowania przez OPS, jak również na doładowanie karty do telefonu i opłacenie polisy za samochód (OC)", z uwagi na trudną sytuację finansową. Do wniosku strona załączyła kserokopie:

- wezwanie do zapłaty z dnia [...] kwietnia 2019 r. wystawione przez PGNiG na kwotę [...]zł,

- przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia [...] sierpnia 2018 r. wystawione przez E. S.A. na kwotę [...]zł,

- nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. akt [...] wniesionym przez powoda E. S.A. nakazujący zapłatę skarżącej kwotę [...]zł,

- ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia [...] lipca 2018 r. wystawione przez PGNiG na kwotę [...]zł,

- przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia [...] września 2019 r. wystawione przez firmę K. Sp. z o.o. z siedzibą w W., jako pełnomocnika L. S.A. z siedzibą w W. na kwotę [...]zł, z tytułu zawartej umowy z wierzycielem obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych,

- przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia [...] sierpnia 2019 r. wystawione przez firmę EOS K. Sp. z o.o. z siedzibą w W., jako pełnomocnika E. zadłużenia wynikającego z umowy o nr [...] na kwotę [...]zł,

- faktury VAT z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]/P na zakup leku - [...] tabletek na kwotę [...]zł,

- przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia [...] lipca 2019 r. wystawione przez firmę I. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na kwotę [...]zł,

- faktury VAT z dnia [...] października 2019 r. nr [...] wystawionej przez Z. Sp. z o.o. w Ś. na zakup wody na kwotę [...]zł.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Podkreślić przy tym należy, że rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, niepełnosprawności oraz długotrwałej lub ciężkiej choroby.

Formy pomocy społecznej ustawodawca określił w art. 36 ustawy, wśród których wymienił świadczenie w postaci zasiłku celowego.

W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarty w powyższym przepisie katalog nie ma charakteru zamkniętego.

Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, a które zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł.

Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy, prawo do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy, przysługuje zatem osobie samotnie gospodarującej, której dochód określony jako suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, nie przekracza kwoty 701 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

W związku z brzmieniem ww. przepisów należy stwierdzić, że skarżąca jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Jej trudna sytuacja życiowa związana jest bowiem z ubóstwem i niepełnosprawnością, czyli okolicznościami wskazanymi w art. 7 ustawy, uzasadniającymi przyznanie pomocy.

Dochód skarżącej, ustalony zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ustawy, z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z listopada 2019 r., nie przekracza bowiem kwoty wymaganego kryterium dochodowego i wynosi [...] zł.

Przyznanie zasiłku celowego, jak wynika z art. 39 u.p.s., oparte jest na uznaniu organu administracji publicznej. Natomiast uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, czyli ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość rodzin i osób samotnie gospodarujących ubiegających się o przedmiotową pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają zostać przeznaczone.

Dlatego też, skoro przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego jest fakultatywne, pomimo spełniania ustawowych kryteriów dochodowych, to oznacza, że nawet osiąganie dochodu niższego niż ustawowy nie powoduje jeszcze obowiązku dla organu przyznania wnioskowanego świadczenia.

Ponadto, zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, natomiast "niezbędność" jest każdorazowo oceniana przez organ pomocy społecznej - łącznie ze spełnieniem pozostałych przesłanek przyznania świadczenia.

W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie wydanie decyzji nastąpiło po dokonaniu pełnych ustaleń co do okoliczności faktycznych oraz na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy.

Należy podkreślić, że decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] organ przyznał skarżącej pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży w kwocie [...]zł, środków czystości w kwocie [...]zł, higieny osobistej w kwocie [...]zł, miotły i szufelki w kwocie [...]zł, baterii w kwocie [...]zł, obuwia w kwocie [...]zł, leków w kwocie [...]zł na miesiąc grudzień 2019 r. (co stanowi łącznie kwotę [...]zł na miesiąc grudzień).

Ponadto, decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] organ pomocy społecznej przyznał skarżącej świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" wypłacony w 2 częściach, tj. za miesiąc listopad 2019 r. w kwocie [...]zł oraz za miesiąc grudzień 2019 r. w kwocie [...]zł.

Powyższe okoliczności dowodzą, że Strona nie pozostaje bez wsparcia ze strony ośrodka pomocy społecznej.

Jak ustalono w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego skarżąca jest właścicielką domu jednorodzinnego w Ś., w którym jest zameldowana na pobyt stały. W budynku o podwyższonych standardach są jednak odcięte media z uwagi na zadłużenia w opłatach za zużycie energii i gazu. Strona posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydane do dnia [...] stycznia 2023 r. z powodu schorzenia kręgosłupa.

Podkreślenia warta jest okoliczność, że skarżąca w 2017 r. sprzedała mieszkanie 3-pokojowe w Ś. za kwotę [...]zł, a dnia [...] lutego 2019 r. zgłosiła się po pomoc do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. twierdząc że nie posiada już żadnych oszczędności ze sprzedaży mieszkanie.

W odwołaniu strona podnosi, że brak pomocy ze strony OPS w Ś. poprzez brak dofinansowania do opłacenia należności za gaz, energię i wodę naraża ją na koszty postępowań windykacyjnych, komorniczych, sądowych, niszczy zdrowie i mienie. Jednakże, jak wynika z przedstawionych dowodów - zadłużenia w opłatach za energię elektryczną i gaz sięgają września 2017 r. (E. S.A. ) oraz od maja 2018 r. (P. sp. z o.o.) - a w tym okresie strona miała do swojej dyspozycji pieniądze ze sprzedaży mieszkania, które to jednak wydatkowała w inny sposób, nie troszcząc się zarówno o spłaty bieżących wydatków za energię elektryczną, wodę czy gaz oraz o jakiekolwiek zabezpieczenie finansowe swojej przyszłości.

Dlatego też, w ocenie Kolegium, niesłuszne jest przerzucanie winy przez skarżącą na OPS w Ś. związanej z rosnącym zadłużeniem, którego konsekwencją są prowadzone postępowania windykacyjne i sądowe.

W trakcie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2019 r. pracownik socjalny poinformował stronę o możliwości skorzystania z kąpieli, wyprania odzieży, ogrzania się, przygotowania posiłków w schronisku dla bezdomnych bez możliwości nocowania oraz o możliwości skorzystania z pomocy psychologa.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, które zawarła w odwołaniu, Kolegium zauważa, że subiektywne przekonanie strony, iż jej potrzeby winny być zaspokojone w całości ze środków publicznych, nie oznacza, że organ był zobowiązany uwzględnić taki wniosek. Jak wyjaśniono już wcześniej, decyzji o przyznaniu zasiłku celowego nie można podjąć z pominięciem ogólnych zasad wynikających m.in. z przytoczonego wyżej art. 2 i art. 3 ustawy.

Organ administracyjny nie jest bowiem powołany do świadczenia pomocy społecznej tylko wybranym jednostkom, lecz wszystkim potrzebującym osobom.

Muszą zatem być wzięte pod uwagę możliwości finansowe ośrodka i w związku z tym nie w każdym przypadku będzie możliwe uwzględnienie wszystkich wniosków strony.

Podkreślić należy, że do dnia [...] grudnia 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło 4625 wniosków o przyznanie pomocy, a na zasiłki celowe w 2019 r., w tym specjalne celowe i pomoc rzeczową zaplanowano 900000 zł, w związku z tym, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ ma na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Pomoc społeczna nie może zaspakajać wszystkich potrzeb i oczekiwań osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, zwłaszcza w sytuacji, w której możliwości finansowe Ośrodka są ograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia znaczna. Organ ma obowiązek uwzględnienia oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, ustalanych w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez nich żądań. Przy tym, nie jest możliwe zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielania świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Mając na uwadze zaistniały w sprawie stan faktyczny organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie pomocy na dofinansowanie do opłacenia należności za gaz, energię, wodę, ponieważ media te zostały odcięte wskutek istniejących zadłużeń, sięgających września 2017 r., odmówił przyznania pomocy na zakup zamka do drzwi i środków do dezynsekcji, ponieważ skarżąca nie okazała dowodów zakupów ww. przedmiotów oraz uznał, że doładowanie aparatu telefonicznego i opłacenie polisy OC za samochód nie stanowi pierwszej potrzeby.

Zauważyć także należy, że strona jest objęta pomocą i nie pozostaje bez wsparcia, co przytoczył organ I instancji. Zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla osoby korzystającej z pomocy społecznej w jej dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może jednak polegać na bezwarunkowym zaspokajaniu jej wszystkich żądań.

Dlatego też, rozpatrując odwołanie Pani H. J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż jest prawidłowe i zgodne z prawem.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wskazując, że nie przyznano jej zasiłku celowego na wodę, która nie była odciętym medium, a nieobjęcie jej pomocą w 2018 r., doprowadziło do zwiększenia zadłużeń wobec wierzycieli i odcięcia mediów. Podniosła, że organ I instancji powinien czuwać nad tym, aby nie ponosiła szkody z powodu niewiedzy co do zasad i form udzielania pomocy. Nie była informowana o możliwości przyznawania środków na inne potrzeby, jak np. środki czystości czy higieny, środki na odzież i obuwie, na przedmioty domowego użytku, które też nie były wyszczególniane i uwzględniane przez pracownika socjalnego, o których również nie wiedziała, że może być udzielona tego typu pomoc.

Wyjaśniła, że w dalszym ciągu nie wie, czy pomoc finansowa, która jest jej udzielana, jest adekwatna do możliwości Ośrodka.

Podała, że jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Wskazała, że obecnie w dalszym ciągu odmawia się jej pomocy na uregulowanie należności, pomniejsza się zasiłki celowe, choćby względem żywności czy środków czystości i higieny. W jej ocenie, może są to faktyczne możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., ale biorąc pod uwagę całą sytuację, naruszono zaufanie do organu publicznego.

Skarżąca wniosła o przeanalizowanie jej sytuacji przy uwzględnieniu dokumentacji znajdującej się w aktach, jakimi dysponuje OPS w Ś. i przyznanie pomocy na poziomie adekwatnym do jej potrzeb oraz możliwości OPS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej przez skarżącą decyzji stanowił przepis art. 39 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (art. 39 ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 35 ust. 2).

Konstrukcja zacytowanego przepisu w sposób wyraźny wskazuje, że zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy i nawet w sytuacji, gdy występują wymienione w tym przepisie przesłanki, organ nie musi go przyznać. Organ rozpatrując wniosek o udzielenie beneficjentowi pomocy, musi brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej, jak i środki finansowe, jakimi dysponuje organ na udzielenie beneficjentom tej pomocy, jak i indywidualne potrzeby beneficjentów, w tym ich sytuację życiową, materialną i zdrowotną. Co do zasady pomoc jest przewidziana dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, a do organu należy ocena z jednej strony stopnia tej trudności, a z drugiej własnych możliwości finansowych, tak aby móc udzielić pomocy osobom w szczególnie trudnym położeniu. Co zatem ważne, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ups). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups), a ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups).

Przyznanie zasiłku celowego leży zatem w granicach tzw. uznania administracyjnego, które - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 14.07.2017 r., I OSK 1537/16) - nie oznacza dowolności organu w rozstrzyganiu sprawy. Organ jest bowiem związany przesłankami wskazanymi w przepisach materialnych (w tym wypadku art. 2, art. 3 i art. 39 ups), stanowiących podstawę orzekania oraz przepisach procesowych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa), zgodnie z którymi wystąpienie tych przesłanek musi wykazać. Uznanie administracyjne obejmuje zatem także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby organ może uznać pewien zakres przyznanych już świadczeń za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe.

Co ważne, wsparcie organu nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym.

Patrząc przez ten pryzmat na kontrolowaną decyzję - w ocenie Sądu - orzekające w niniejszej sprawie organy nie przekroczyły ram uznania administracyjnego oraz nie naruszyły przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, jak i działały w zgodzie z celami i zasadami pomocy społecznej (art. 2 i art. 3 u.p.s.).

Skarżąca jako osoba znajdująca się w niedostatku, bezrobotna i niepełnosprawna, nie przekraczająca kryterium dochodowego (701 zł dla osoby samotnie gospodarującej) w świetle powołanych przepisów prawa jest uprawniona do uzyskania pomocy finansowej ze strony państwa.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że woda stanowiła medium nieodcięte, to okoliczność tę trudno jest oceniać w oderwaniu od istoty problemu, tj. z jednej strony, wytkniętych przez organy zachowań skarżącej, polegających na zmarnotrawieniu pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania, przez co popadła w zadłużenia, które dotyczą przecież kłopotów z opłatą wszystkich mediów, a z drugiej strony wskazanych przez organy faktów udzielania pomocy skarżącej, jak i celów pomocy społecznej przy uwzględnieniu możliwości budżetowych ośrodka. Należy wziąć też pod uwagę fakt, że do przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego wystarczyłoby by jej zasiłek stały był wyższy o 56 zł. Oznacza to, że jakkolwiek strona kwalifikuje się do udzielania pomocy społecznej, to dysponuje stałym dochodem na pograniczu kryterium dochodowego, co oznacza, że jej sytuacja dochodowa jest względnie korzystna w stosunku do wielu innych osób, których dochody są niższe lub którzy dochodów w ogóle nie mają. Należy też uwzględnić fakt, że wartość otrzymywanej pomocy z ośrodka, przekracza kwotę brakującą do osiągnięcia ww. kryterium dochodowego.

Należy zwrócić też uwagę na kwestię zasadniczej natury, a mianowicie na fakt, że materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie był art. 39 ust. 1 u.p.s. Stosownie do jego treści, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przywołana norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.s., zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może być przyznany". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem przyznać zasiłek celowy, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju pomocy. Sąd nie ma kompetencji w zakresie odmowy lub przyznania ww. pomocy, lecz jego rolą w sprawie o jej udzielenie jest dokonanie kontroli, czy decyzja organu nie miała cech dowolności, abstrahującej od stanu faktycznego sprawy. Istotnym było więc dokonanie przez Sąd kontroli, czy działanie w ramach uznania administracyjnego było oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy i czy argumentacja dłużnika była przez organy rozpatrzona. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw do przyjęcia, że odmowa udzielenia ulgi została dokonana z naruszeniem ww. obowiązków organów, a w szczególności by doszło do naruszenia naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a. jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy.

Organy obu instancji poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne, a ich rozstrzygnięcie zostało osadzone w realiach tych prawidłowo ustalonych okoliczności i nie miało cech oderwanej od nich dowolności. Organy wyjaśniły motywy swej decyzji, a powołanych argumentów nie sposób uznać jako przekraczające ramy uznania administracyjnego. Argumenty te dotyczyły tak sytuacji skarżącej, jak i realiów budżetowych ośrodka pomocy społecznej.

Należy też podkreślić subsydiarny charakter pomocy społecznej. Instytucja pomocy społecznej nie została wszak powołana do zastąpienia jej beneficjentów w kompleksowym staraniu się o zaspokojenie potrzeb życiowych. Słusznie organ podkreślił zakres udzielonej już skarżącej pomocy, wskazując, że pobiera zasiłek celowy na dożywianie w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" (w wysokości [...] zł), jak i otrzymała zasiłek celowy decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w łącznej kwocie [...]zł na miesiąc grudzień.

Jednocześnie organ zaakcentował możliwości finansowe organów pomocy społecznej – wskazując konkretne kwoty środków, którymi dysponuje w zestawieniu do liczby zgłoszonych wniosków o zasiłek celowy. Wskazano 4625 wniosków o przyznanie pomocy, a na zasiłki celowe w 2019 r., w tym specjalne celowe i pomoc rzeczową zaplanowano 900000 zł., co daje średnią 195 zł., na jeden wniosek, a jak już wskazano, skarżąca jest osobą z dochodem na pograniczu kryterium dochodowego, więc jej sytuacja materialna nie kształtuje się w progach najbardziej potrzebujących osób.

Z powyższego wynika więc, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Trudna sytuacja skarżącej, która nie jest kwestionowana przez organy, nie musiała skutkować obowiązkiem przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na każdą zgłaszaną przez stronę potrzebę. Trafnie wskazało Kolegium, że organy pomocowe działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Doświadczenie życiowe, mające swe źródło w wieloletniej obserwacji dysproporcji pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptację praktyki organów, która prowadzi do limitowania - w granicach obowiązującego prawa - rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe i stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe, jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (por. wyrok NSA z 19.06.2007 r., I OSK 1464/06; wyrok NSA z 25.01.2008 r., I OSK 624/07; wyrok NSA z 25.05.2016 r., I OSK 698/16).

Należy jednocześnie pamiętać, że z regulacji ustawy o pomocy społecznej wynika podstawowa zasada, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest zatem aktywizacja świadczeniobiorców, a przyznawana pomoc w żadnym wypadku nie może zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.

Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.