Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 113/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi P. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okresy pracy w gospodarstwie rolnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] września 2012 r. funkcjonariusz P. P. zwrócił się o ustalenie wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] września 1999 r. oraz za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] sierpnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2007 r. i od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r.

Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z [...] stycznia 2013 r. odmówił uwzględnienia wniosku, a rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] marca 2013 r.

Wyrokiem z 9 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1067/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę funkcjonariusza i uchylił oba wydane w sprawie rozkazy personalne przyjmując, że zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa, ponieważ sprawa nie została wyjaśniona w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna Komendanta Głównego Policji od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 30/14.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie spór sprowadzał się do sposobu interpretacji określenia "stała praca". O stałej pracy można mówić tylko wtedy, gdy pomoc na rzecz rolnika była (lub mogła być) świadczona w rozmiarach rzeczywiście istotnych dla funkcjonowania gospodarstwa. Zatem przy ustalaniu stażu pracowniczego nie uwzględnia się każdej pomocy w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, zaliczeniu podlega tylko stała praca o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej. Doraźna pomoc zwyczajowo świadczona przez członków rodziny rolnika nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Z powyższych względów dokonując oceny, czy w danej sprawie osoba bliska rolnika faktycznie wykonywała stałą pracę w gospodarstwie rolnym należy dokładnie przeanalizować przebieg pracy wnioskodawcy w gospodarstwie oraz ustalić, jaki był charakter gospodarstwa, ile osób rzeczywiście świadczyło pomoc na rzecz rolnika oraz jakie konkretnie czynności w gospodarstwie wykonywał wnioskodawca, a następnie wnikliwie ocenić, czy pomoc ta świadczona była w zakresie znaczącym dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego, a jeżeli tak to, czy była ona wykonywana w takim rozmiarze przez cały rok, czy jedynie sezonowo, a także czy z uwagi na profil gospodarstwa, stopień jego zmechanizowania i liczbę członków rodziny rolnika rzeczywiście w całym wnioskowanym okresie zachodziła potrzeba wykonywania pracy o deklarowanym przez wnioskodawcę charakterze i rozmiarze.

NSA zwrócił uwagę, że przy wykładni art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników istotne jest nie tylko to, czy wnioskodawca ubiegający się o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym mógł połączyć naukę z pomocą świadczoną na rzecz rolnika, ale czy taką pomoc faktycznie wykonywał i czy w okolicznościach konkretnej sprawy rzeczywiście można uznać ją za "stałą pracę" w omawianym znaczeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny wydany przez organ pierwszej instancji uznając, że organ nie posiadał materiału dowodowego umożliwiającego skuteczne zdyskredytowanie twierdzeń skarżącego o wykonywaniu przez niego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy pobierał naukę w szkole ponadpodstawowej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że sam fakt bycia uczniem szkoły ponadpodstawowej nie wyklucza jeszcze możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Dopiero po prawidłowym i jednoznacznym ustaleniu stanu faktycznego sprawy możliwa będzie ocena, w jaki sposób określone przepisy prawa materialnego powinny mieć w niej zastosowanie.

Formułując zalecenia co do dalszego postępowania NSA wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym należy potwierdzić albo zaświadczeniem urzędu gminy albo zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. W tej kategorii spraw zasadnicze ustalenia muszą być udokumentowane tylko we wskazany sposób. Zeznania świadków nie powinny budzić wątpliwości co do ich wiarygodności i stwierdzonych w nich faktów. Jeżeli dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę nasuwają zastrzeżenia, w tym zeznania świadków są zbyt lakoniczne, to organ powinien rozważyć potrzebę samodzielnego, dodatkowego przesłuchania zawnioskowanych osób, co pozwoli dopiero na rzetelną ocenę ich wiarygodności. Niedopuszczalne jest tym samym żądanie od świadków i wnioskodawców jedynie pisemnych odpowiedzi na zadane pytania. Pisemne wyjaśnienia takich osób nie spełniają wymogów, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z 20 lipca 1990 r., a zatem na ich podstawie nie można dokonywać ustaleń mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Świadkowie powinni jedynie relacjonować znane im osobiście fakty a nie dokonywać ich kwalifikacji. Ocena czy pomoc świadczona rolnikowi przez wnioskodawcę miała charakter stałej pracy w gospodarstwie rolnym należy nie do świadków, lecz organu prowadzącego postępowanie.

Odnosząc się do kwestii prowadzenia gospodarstwa NSA przychylił się do stanowiska, że prowadzenie gospodarstwa nie musi oznaczać osobistej pracy w tym gospodarstwie. Jest to nie tylko osobista fizyczna praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji. Jako przedwczesne oceniono zatem stanowisko organu, według którego odbywane przez skarżącego w okresie, w którym skarżący miał prowadzić gospodarstwo rolne, studia na Akademii Rolniczej i zamieszkiwanie w odległości 40 km od gospodarstwa rolnego, wykluczały możliwość prowadzenia tego gospodarstwa. Wobec wskazań strony na fakt dzierżawy ziemi oraz opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze, wyjaśnienia w sprawie będzie wymagało, jaki areał miało gospodarstwo rolne strony, czy przedmiotem umowy dzierżawy było całe gospodarstwo rolne, które miał prowadzić skarżący, czy tylko jego część. Ustalenie powyższej okoliczności w świetle treści art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy będzie miało istotny wpływ na ocenę, czy skarżący prowadził indywidualne gospodarstwo rolne.

Wobec wskazań sądów administracyjnych, ponownie rozpatrując sprawę Komendant [...] Policji zwrócił się do skarżącego pismem z [...] października 2015 r. z prośbą o doprecyzowanie informacji niezbędnych w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi pełnomocnik strony poinformował, że skarżący złożył wyczerpujące wyjaśnienia i określił swoje stanowisko w sprawie, w związku z czym zbędne jest powielanie przekazanych już wcześniej informacji.

Pismami z [...] października 2015 r. organ wezwał do złożenia pisemnych wyjaśnień także dwóch świadków powołanych przez skarżącego. W dniu [...] października 2015 r. do Wydziału [...] Komendy [...] Policji wpłynęły identyczne pisma od świadków, w których wskazali, że rodzice skarżącego zajmowali się jedynie prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w którym oprócz nich pracę wykonywali także ich dwaj synowie – A. i P. Świadkowie wskazali także, że nie wiedzą dokładnie, jakiej wielkości było gospodarstwo rolne, jaka była struktura gospodarstwa oraz ile zwierząt hodowali rodzice skarżącego. Nie wskazali też stopnia zmechanizowania gospodarstwa.

Świadkowie zostali także przesłuchani w drodze pomocy prawnej. Podczas przesłuchania w dniu [...] lutego 2016 r. jeden ze świadków zeznał, że w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego pracowały cztery osoby – rodzice skarżącego i ich synowie. Zgodnie z zeznaniami świadka skarżący wykonywał prace w chłodni oraz prace polowe, tj. kopanie, gracowanie, sianie, podlewanie i zbiór warzyw. Świadek nie potrafił udzielić odpowiedzi na pytanie dotyczące wielkości gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego. Wskazał, iż zajmowano się w nim produkcją roślinną, natomiast zwierząt nie hodowano. Świadek zeznał również, że we wskazanym okresie pracował zawodowo, jednakże widywał skarżącego pracującego w gospodarstwie rolnym rodziców prawie codziennie. Wskazał też, że wymieniony pracował od kilku do kilkunastu godzin dziennie i bardzo często w nocy, do szkoły dojeżdżał autobusem PKS, a dojazd zajmował mu około 40 minut.

Zeznania podobnej treści uzyskano podczas przesłuchania drugiego świadka, który we wskazanym okresie pobierał rentę inwalidzką.

Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355, z późn. zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54. poz. 310) oraz § 3 ust. 1, §4 i § 5 ust 1-4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat od której jest uzależniony procentowy wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236, z późn. zm. ), odmówił ustalenia skarżącemu wzrostu uposażenia.

Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez funkcjonariusza rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr.[...] z [...] lipca 2016 r. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że wobec braku zaświadczenia z urzędu gminy, o treści wskazanej w art. 3 ust. 1 ustawy z 20 lipca 1990 r., należało oprzeć się m.in. na zeznaniach świadków, zestawiając ich treść z pozostałą dokumentacją będącą w dyspozycji organu. Oceniając zeznania świadków organ odwoławczy nie przyznał im mocy dowodowej. Komendant Główny Policji podniósł, że świadkowie podczas przesłuchania nie potrafili wskazać zarówno wielkości gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego, jak również powierzchni uprawianej i stopnia jego zmechanizowania. Za niewiarygodne organ odwoławczy uznał stwierdzenie, że skarżący "w weekendy, w ferie zimowe oraz w wakacje pracował od rana do wieczora po 16 godzin. Bardzo często pracował w nocy, aby dopilnować prawidłowej pracy deszczownicy do nawadniania pól". W ocenie organu odwoławczego nie jest fizycznie możliwe, aby nieletni pracował w ciągu dnia kilkanaście godzin, poświęcając tym samym każdą wolną chwilę na wykonywanie określonych czynności w gospodarstwie, a następnie wykonywał pracę fizyczną również w nocy. Organ odwoławczy nie dał również wiary twierdzeniu, że skarżący wykonywał prace w gospodarstwie przed wyjazdem do szkoły, szczególnie że w gospodarstwie rodziców skarżącego nie hodowano zwierząt, a oboje rodzice zajmowali się wyłącznie pracą w gospodarstwie. Komendant Główny Policji wyjaśnił, że skoro zajęcia w szkole zwykle rozpoczynały się o godzinie 8.00, a dojazd do szkoły zajmował skarżącemu około 30-40 minut bez samego przygotowania się i posiłku, to nie jest możliwe, by skarżący wykonywał jakiekolwiek prace polowe o godzinie np. 5.00, a kończył po godzinie 6.00, bowiem warunki atmosferyczne oraz wschód słońca nie pozwalały na taką pracę dłużej niż kilkadziesiąt dni w roku, a ponadto wykonywanie prac polowych w krótkich odcinkach czasowych jest nieefektywne. Organ odwoławczy podkreślił, że utrata wiarygodności przez świadków, odnosi się do całości ich zeznań, ponieważ postępowania dowodowe zawarte we wszystkich procedurach (administracyjnej, cywilnej i karnej), nie znają instytucji częściowej utraty wiarygodności przez świadka. Organ odwoławczy uznał, że skoro świadkowie nie są wiarygodni co do określonych faktów, to ta okoliczność przekłada się na cały okres ujęty w ich zeznaniach.

Organ odwoławczy podkreślił też, że w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, znajdującej się w aktach osobowych, skarżący nie przedstawił żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym, co może świadczyć, o tym, że albo takiej pracy w ogóle nie wykonywał, albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako pracy w gospodarstwie rolnym stanowiącej główne źródło utrzymania. Co równie istotne - nie wspomniał o prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Komendant Główny Policji wziął również pod uwagę fakt, iż skarżący nie udzielił organowi I instancji odpowiedzi na pytania, które pozwoliłyby na uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 30/14, uznając jednocześnie, że brak było, szczególnie w kontekście niewystarczających wyjaśnień powołanych przez skarżącego świadków, możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego i wydania decyzji zgodnej z jego żądaniem.

Organ odwoławczy podkreślił, że to na stronie spoczywa obowiązek dowodzenia okoliczności potwierdzających pracę w gospodarstwie rolnym dla potrzeb przewidzianych w ustawie z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Samo bowiem zamieszkiwanie na terenie gospodarstwa rolnego, pomoc w jego prowadzeniu osobom najbliższym i korzystanie z płodów rolnych pochodzących z tego gospodarstwa nie są wystarczające do przypisania jej przymiotu rolnika lub domownika w rozumieniu art. 6 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, niewystarczające jest również ustalenie, że pomaga ona w gospodarstwie rolnym dorywczo.

Odnosząc się do prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego w okresach od dnia [...] sierpnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2007 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r. organ odwoławczy wskazał, że strona nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień, żądanych zgodnie z wytycznymi sądu i w wykonaniu zaleceń prawomocnego wyroku. Przedstawiona dokumentacja, np. umowy dzierżawy nieruchomości rolnej obejmują okres od 2000 r. do 2016 r., zaś zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników okres od 2000 r. do 2012 r. Gdyby zatem uznać powyższe dokumenty za dowód prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego na własny rachunek, trzeba by uznać, że prowadził je również w okresie służby w Policji (od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] marca 2011 r.). Stąd też wnioskować należy, że strona w rzeczywistości nie prowadziła we wnioskowanym okresie gospodarstwa rolnego w wymiarze przez nią wskazywanym. Zebrany bowiem materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie odmiennego stanowiska, szczególnie przy braku współpracy skarżącego z organem prowadzącym postępowanie w zakresie uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się natomiast do zaświadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r. sygn. akt I OSK 240/12, w którym Sąd stwierdził, iż "podleganie ubezpieczeniu i opłacanie składek na to ubezpieczenie nie jest warunkiem zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi służby". Skoro zatem podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie jest warunkiem, to tym bardziej nie jest determinantem uwzględnienia danego okresu jako okresu pracy lub prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji, zarzucając:

1. błędne zastosowanie i interpretację przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 6 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez błędne uznanie, że nie zostały spełnione przez skarżącego wszystkie wymogi ww. przepisów,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez jego niezastosowanie,

3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek wydania decyzji organu I instancji, wybiórczej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz dowolności w wydaniu decyzji poprzez jej niedostateczne i niepełne uzasadnienie,

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i brak rozpoznania sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący,

5. sprzeczność ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez pominięcie oraz błędne przyjęcie wbrew treściom zawartym w materiale dowodowym, że skarżący nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym we wnioskowanym okresie oraz nie prowadził osobiście i na własny rachunek gospodarska rolnego co stoi w sprzeczności z treścią zeznań świadków, a także brak inicjatywy dowodowej i nieobiektywne prowadzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi w szczególności wskazano, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające wielkość prowadzonego gospodarstwa rolnego. Nadto w okresie od 2000 r. do 2012 r. skarżący objęty był ubezpieczeniem KRUS w pełnym zakresie jako rolnik, a aktualne stanowisko organów kwestionuje uzyskane przez skarżącego uprawnienia, bagatelizując ich znaczenie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Pokreślił, że na mocy art. 153 i 170 p.p.s.a. organy Policji związane były treścią prawomocnego wyroku, w związku z czym wykonały wskazania w nim zawarte.

Wyrokiem z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1764/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy ustalenia procentowego prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji podał, że w sprawie istnieje związanie prawomocnym wyrokiem NSA z 24 czerwca 2015 r., sygn. I OSK 30/14 i zawartymi w nim zaleceniami. Sąd I instancji ocenił, że organ zastosował się do oceny prawnej zawartej w ww. wyroku i prawidłowo ustalił stan faktyczny, przeprowadzając w szczególności dowód z przesłuchania świadków. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że zeznaniom tym nie można przyznać mocy dowodowej. Świadkowie nie potrafili wskazać ani wielkości gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego, ani powierzchni uprawianej i stopnia zmechanizowania. Prawidłowo organ ocenił jako niewiarygodne twierdzenia świadków, dotyczące czasu pracy skarżącego w okresie pobierania nauki. Istotnie nie jest fizycznie możliwe, aby nieletni pracował w ciągu dnia kilkanaście godzin, poświęcając tym samym każdą wolną chwilę na wykonywanie określonych czynności w gospodarstwie, a następnie wykonywał pracę fizyczną również w nocy. Nie wydaje się również możliwe, że skarżący wykonywał prace w gospodarstwie przed wyjazdem do szkoły, szczególnie że w gospodarstwie rodziców skarżącego nie hodowano zwierząt, a oboje rodzice zajmowali się wyłącznie pracą w gospodarstwie. Sąd zgodził się, że utrata wiarygodności przez świadków odnosi się do całości ich zeznań. Podzielił stanowisko, że zgromadzony materiał nie uzasadnia przyznania skarżącemu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] września 1999 r. Brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykonywał w gospodarstwie rolnym rodziców pracę o charakterze stałym. Niewątpliwie realizował określone obowiązki w gospodarstwie rolnym rodziców, jednak nie przekraczały one wymiaru doraźnej pomocy świadczonej przez dzieci na rzecz rodziców prowadzących gospodarstwo rolne. Zasadnie przyjął organ, że świadkowie błędnie utożsamiają obserwowaną przez nich doraźną pomoc skarżącego w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jako członków rodziny rolnika, ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 6 pkt 2 lit. c) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Odnosząc się do prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżący w żaden sposób nie wykazał prowadzenia tego gospodarstwa rolnego. W toku ponownego postępowania nie udzielił organowi żadnych informacji. Z samego faktu posiadania gruntów rolnych nie wynika, że prowadzona jest na nich działalność rolnicza o charakterze zorganizowanych i profesjonalnym. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 29 września 2005 r. sygn. I UK 16/05, prowadzenie działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oznacza prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwa stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem. Podobnie w wyroku z 25 marca 2014 r. sygn. III AUa 1438/13 wskazano, że osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego nie koresponduje z jednostkowymi czynnościami niezbędnymi przy produkcji rolnej. Koreluje natomiast z ujęciem organizacyjnym i decyzyjnym. Dopóki w tych obszarach prowadzący działalność rolniczą jest wyłącznym decydentem, dopóty mimo nie przebywania na terenie gospodarstwa rolnego, nie traci on statusu rolnika. Podkreślenie strony organizacyjnej i decyzyjnej wymaga jednak dodatkowego uściślenia. Wskazane aspekty osobistego prowadzenia działalności rolniczej muszą dotyczyć wszystkich czynności składających się na prowadzenie gospodarstwa rolnego. W przeciwnym razie dojdzie jedynie do sprawowania swoistego nadzoru właścicielskiego, który nie daje podstawy do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników.

W przepisie art. 6 pkt 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazano, że status rolnika posiada osoba, która prowadzi działalność rolniczą. W art. 6 pkt 4 tej ustawy sprecyzowano, że pojęcie to oznacza działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej. Definiens ten podkreśla relację zachodzącą między zachowaniem rolnika i reglamentowanym przedmiotem produkcji. Spektrum aktywności rolnika zostało zakreślone w sposób rodzajowy. W ujęciu czynnościowym powinność rolnika została określona jako "prowadzenie". Zwrot ten wskazuje, że zachowanie rolnika ma zmierzać do osiągnięcia zamierzonego celu. W tym ujęciu za słuszny należy uznać pogląd, że samo manifestowanie praw własnościowych do gospodarstwa rolnego nie może być traktowane jako równoznaczne z jego prowadzeniem. W świetle zacytowanych wyżej orzeczeń sądowych zgodzić się należy z organem, że nie mógł on uznać, że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do zaliczenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym oraz jego prowadzenia w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r., art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz zada ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego.

Z samego bowiem faktu posiadania gruntów rolnych nie wynika, że prowadzona jest na nich działalność rolnicza. Przedstawiona dokumentacja, np. umowy dzierżawy nieruchomości rolnej obejmują okres od 2000 r. do 2016 r., zaś zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników okres od 2000 r. do 2012 r. Zgodzić się należy z twierdzeniem organu, że gdyby uznać powyższe dokumenty za dowód prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego na własny rachunek, to trzeba by uznać, że prowadził je również w okresie służby w Policji (od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] marca 2011 r.). Stąd też wnioskować należy, że strona w rzeczywistości nie prowadziła we wnioskowanym okresie gospodarstwa rolnego w wymiarze przez nią wskazywanym. Zebrany bowiem materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie odmiennego stanowiska, szczególnie przy braku współpracy skarżącego z organem prowadzącym postępowanie w zakresie uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się do zaświadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r. sygn. akt I OSK 240/12, w którym przyjęto, że "podleganie ubezpieczeniu i opłacanie składek na to ubezpieczenie nie jest warunkiem zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi służby". Skoro zatem podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie jest warunkiem, to tym bardziej nie jest determinantem uwzględnienia danego okresu jako okresu pracy lub prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skarżący, pomimo posiadania statusu posiadacza gospodarstwa rolnego, w rzeczywistości nie prowadził w nim na własny rachunek działalności rolniczej.

W skardze kasacyjnej P. P. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 2688/17 uchylił zaskarżony wyrok, oraz decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 22 lipca 2016r.

W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd kasacyjny wskazał, że skarga kasacyjna okazała się skuteczna ze względu na zasadność zarzutów w tej części, w jakiej dotyczą one zaliczenia do pracowniczego stażu pracy tych okresów prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, w których objęty był on ubezpieczeniem jako rolnik.

Dalej wyjaśnił, że nie podziela natomiast pozostałych zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej. Zakres inicjatywy dowodowej ze strony organów Policji był w sprawie adekwatny do przedmiotu sprawy, zwrócono się do strony o przedstawienie dowodów potwierdzających pracę w gospodarstwie rodziców i prowadzenie własnego gospodarstwa. Zwłaszcza w odniesieniu do tej drugiej okoliczności niewątpliwie to wnioskodawca wyłącznie może dysponować materiałami potwierdzającymi jego twierdzenia. Prowadząc gospodarstwo niewątpliwie musiał nabywać środki produkcji, nawozy, używać własnych lub wynajętych maszyn, w końcu również sprzedawać płody rolne. Trudno wymagać, aby w tym zakresie organ występował z inicjatywą dowodową. Natomiast sam fakt posiadania gruntów, bez wykazania prowadzenia na nich działalności rolniczej, nie jest w sprawie okolicznością wystarczającą. Przedstawione w sprawie materiały dokumentują posiadanie gruntów, nie dokumentują jednak prowadzenia na nich we własnym imieniu gospodarstwa rolnego. Nie jest także skuteczne powoływanie się na względy ochrony słusznego interesu obywatela w sprawie, w której rozstrzygnięcie nie jest oparte na zasadzie uznania administracyjnego.

Nie narusza także kodeksowych zasad oceny materiału dowodowego ocena dowodu z zeznań świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący nie dysponuje zaświadczeniem, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu (...), zatem wykorzystanym środkiem dowodowym były w postępowaniu zeznania świadków. Znaczny upływ czasu ma niewątpliwie wpływ na precyzję zeznań, nie może to jednak stanowić podstawy do zliberalizowanej ich oceny. Skoro w sprawie zeznania te w istocie stanowiły wyłączny dowód, to musiały w sposób niewątpliwy wykazywać fakt pracy w gospodarstwie. Uwzględniając ówczesną sytuację życiową skarżącego, organy zasadnie odmówiły wiarygodności świadkom i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego przyjęły, że jako uczeń skarżący pomagał rodzicom w gospodarstwie, co nie stanowi stałej w nim pracy. Definicja domownika zawarta w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społeczny rolników zawiera wymóg stałej pracy w gospodarstwie, co nakazuje odróżnić tę formę od pomocy w prowadzeniu gospodarstwa. Stała praca w szczególności wymaga pełnej dyspozycyjności (na co wskazuje przesłanka stałości), co w odniesieniu do uczniów szkół dziennych z zasady jest wątpliwie i wymagałoby wykazania szczególnych okoliczności związanych ze stosunkami rodzinnymi i rodzajem gospodarstwa. Wobec upływu czasu nie jest także możliwe, aby aktualnie organy dokonywały analiz, jak w okresie pobierania nauki w szkole przez skarżącego wyglądał harmonogram zajęć w szkole. Twierdzenie skargi kasacyjnej, że to właśnie skarżący już w 1996 r. wprowadził [...] nie znalazło odzwierciedlenia w dowodach sprawy. Również powoływane w skardze kasacyjnej argumenty z tez zawartych w wyrokach sądów administracyjnych nie mogą zastąpić ustaleń faktycznych dokonanych w rozpoznanej sprawie. Twierdzenia zawarte w uzasadnieniach wyroków nie stanowią ani kreacji nowych norm prawnych, ani też wiążącej wykładni przepisów i nie mogą być tak traktowane. Nie mają też mocy perswazyjnej, jeżeli nie towarzyszy im wykazanie tożsamości stanu faktycznego. Niewątpliwie "praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób", może być uznana za pracę stałą. W niniejszej sprawie problem polega jednak na tym, że zeznania świadków nie pozwoliły na ustalenie ani wielkości gospodarstwa, ani powierzchni uprawnej, ani stopnia zmechanizowania. Nie pozwoliły też na ustalenie zakresu obowiązków i czynności rzeczywiście wykonywanych przez skarżącego, albowiem zeznania świadków w tym zakresie sprzeciwiały się zasadom doświadczenia życiowego. Kwalifikacja prawna stanu faktycznego dokonana w innej sprawie nie może mieć wpływu na kwalifikację prawną odmiennego stanu faktycznego, zaistniałego w sprawie niniejszej.

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. uchylił rozkaz personalny nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z uwagi na to, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2688/17 podzielił stanowisko organów Policji i uznał, iż "organy zasadnie odmówiły wiarygodności świadkom i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego przyjęły, że jako uczeń skarżący pomagał rodzicom w gospodarstwie, co nie stanowi pracy w nim", brak jest podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie pracy [...] P. P. w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] września 1999 r. Komendant Główny Policji uznał również, iż w kwestii prowadzenia przez wymienionego gospodarstwa rolnego niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego w istotnym zakresie, co rodzi z kolei konieczność przekazania sprawy do rozpatrzenia Komendantowi [...] Policji. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] czerwca 2020 r.

Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. odmówił ustalenia [...] P. P. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] września 1999 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał ponadto, iż rozpatrzenie wniosku w zakresie zaliczenia okresu prowadzenia przez wymienionego gospodarstwa rolnego od dnia [...] sierpnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2007 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r. nastąpi odrębną decyzją po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi w dniu [...] sierpnia 2020 r.

W dniu 14 września 2020 r. (data stempla pocztowego), a zatem z zachowaniem przewidzianego przepisami terminu, adwokat A. N. , złożył odwołanie od rozkazu personalnego nr [...], w którym wniósł o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

Skarżonym rozkazem personalnym z dnia[...] października 2020r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, ze istotnym zagadnieniem w kontekście art. 1 ust, 1 pkt 3 cyt. ustawy jest ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zaznaczył, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 20 9 września 2006 r., sygn. II SA/Wa 983/06; z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2747/11; z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1176/12; z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 924/12 oraz 2 dnia 5 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1095/12, z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt IISA/Wa 1425/14; z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 338/15; z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1740/14; oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2454/13 i z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. aktIOSK30/14). Mając na uwadze wnioskowany okres stwierdził, że normatywnej treści pojęcia "domownik" na gruncie przedmiotowej sprawy należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r., poz. 174, z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 2 cyt. ustawy domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Koniecznym jest w tym miejscu wskazanie, iż przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., II UKN 535/99; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 oraz z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt I OSK 1670/13 i z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt 1 OSK 3005/13, a także wydany w przedmiotowej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt 1 OSK 30/14). Ustawodawca jednoznacznie określił, że wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, podlegają wyłącznie okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, nie umożliwił natomiast wliczenia do wspomnianego stażu pracy okresów pomocy w gospodarstwie rolnym (por. też: A. Rzetecka - Gil, Komentarz do ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, LEX /el. 2008). Wyjaśnił, iż zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych ocena ewentualnej pracy w gospodarstwie rolnym musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy, przy czym oceny tego, jakie prace strona wykonywała w gospodarstwie rolnym oraz w jakim charakterze, należy dokonać także przy uwzględnieniu ilości osób je wykonujących oraz struktury i wielkości gospodarstwa. Ponadto organy w toku prowadzonego postępowania, biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego, zajmują stanowisko co do tego, czy ustalone okoliczności pozwalają na akceptację twierdzeń strony o potrzebie i rzeczywistym wykonywaniu prac w gospodarstwie rolnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1234/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 302/13; z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1248/13 i sygn. akt II SA/Wa 1099/13, z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1425/14 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt. IISA/Ke 879/13). s . Organ uznał, że niezbędnym jest w tym miejscu wskazanie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie, co wynika z art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3). Podstawowym zatem trybem uzyskania potwierdzenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest zaświadczenie właściwego organu, wydane na podstawie art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. Dopiero wyczerpanie procedury określonej we wskazanych wyżej przepisach pozwala na skorzystanie z określonej w art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy możliwości udowodnienia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. W przedmiotowej sprawie wobec braku zaświadczenia z urzędu gminy, o treści wskazanej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., oparto się m.in. na przedstawionych przez stronę, a następnie uzupełnionych w wyniku czynności organu, zeznaniach świadków, zestawiając ich treść z pozostałą dokumentacją będącą w dyspozycji organu. Ocena przedstawionych przez pracownika - policjanta dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy - przełożonego właściwego w sprawach osobowych, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać więc prawa do danego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany przez zainteresowanego stan faktyczny. Analizując całość zebranej w przedmiotowej sprawie dokumentacji, a jednocześnie odnosząc się do argumentów pełnomocnika strony zawartych w odwołaniu od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. po raz kolejny podkreślono, iż: istotnym dowodem, który powinien potwierdzać pracę [...] P. P. w danym okresie w gospodarstwie rolnym są zeznania świadków (zob, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2746/13). Tymczasem analizując zeznania obu świadków nie sposób przyznać im mocy dowodowej. Świadkowie podczas przesłuchania w dniu [...] lutego 2016 r. nie potrafili wskazać zarówno wielkości gospodarstwa rolnego Państwa P., jak również powierzchni uprawianej i stopnia jego zmechanizowania. Za zupełnie niewiarygodne uznano stwierdzenie, że wymieniony "w weekendy, w ferie zimowe oraz w wakacje pracował od rana do wieczora po 16 godzin. Bardzo często pracował w nocy, aby dopilnować prawidłowej pracy deszczownicy do nawadniania pól". Podkreślono, że nie jest fizycznie możliwe, aby nieletni pracował w ciągu dnia kilkanaście godzin, poświęcając tym samym każdą wolną chwilę na wykonywanie określonych czynności w gospodarstwie, a następnie wykonywał pracę fizyczną również w nocy. Nie można też przyjąć, że taki system pracy byłby akceptowalny dla sprawujących wówczas pieczę nad [...] P. P. rodziców. Nie sposób również w ocenie organu dać wiary, że wymieniony wykonywał prace w gospodarstwie przed wyjazdem do szkoły, szczególnie, że w gospodarstwie Państwa P. nie hodowano zwierząt, a oboje rodzice wymienionego zajmowali się wyłącznie pracą w gospodarstwie. Biorąc bowiem pod uwagę, że zajęcia w szkole zwykłe rozpoczynają się o godzinie 8.00, a dojazd do szkoły zajmował wymienionemu około 30-40 minut bez samego przygotowania się i posiłku, nie jest możliwe, że wykonywał jakiekolwiek prace połowę o godzinie np. 5.00, a kończył po godzinie 6.00, bowiem warunki atmosferyczne oraz wschód słońca nie pozwalałyby na taką pracę dłużej niż kilkadziesiąt dni w roku, a ponadto wykonywanie prac polowych w krótkich odcinkach czasowych jest nieefektywne. Podkreślono, iż utrata wiarygodności przez świadków, odnosi się do całości ich zeznań. Postępowania dowodowe zawarte we wszystkich procedurach (administracyjnej, cywilnej i karnej), nie znają bowiem instytucji częściowej utraty wiarygodności przez świadka. Skoro natomiast świadkowie nie są wiarygodni co do określonych faktów, to ta okoliczność przekłada się na cały okres ujęty w ich zeznaniach (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. aktIISA/Wa 1511/13, z dnia 16 kwietnia 2013 r, sygn. akt lISA/Wa 2282/12 i z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 338/15 oraz wyrokiNaczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. aktIOSK1234/13 i z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. aktI OSK 1470/13). W świetle przepisu art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl zaś art. 153 przywołanej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2688/17 wskazał; "Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się skuteczna ze względu na zasadność zarzutów w tej części, w jakiej dotyczą one zaliczenia do pracowniczego stażu pracy tych okresów prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, w których objęty był on ubezpieczeniem jako rolnik" oraz "Nie narusza także kodeksowych zasad oceny materiału dowodowego ocena dowodu z zeznań świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący nie dysponuje zaświadczeniem, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu (...), zatem wykorzystanym środkiem dowodowym były w postępowaniu zeznania świadków. Znaczny upływ czasu ma niewątpliwie wpływ na precyzję zeznań, nie może to jednak stanowić podstawy do zliberalizowanej ich oceny. Skoro w sprawie zeznania te w istocie stanowiły wyłączny dowód, to musiały w sposób niewątpliwy wykazywać fakt pracy w gospodarstwie. Uwzględniając ówczesną sytuację życiową skarżącego, organy zasadnie odmówiły wiarygodności świadkom i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego przyjęły, że jako uczeń skarżący pomagał rodzicom w gospodarstwie, co nie stanowi stałej w nim pracy. Definicja domownika zawarta w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społeczny rolników zawiera wymóg stałej pracy w gospodarstwie, co nakazuje odróżnić tę formę od pomocy w prowadzeniu gospodarstwa. Stała praca w szczególności wymaga pełnej dyspozycyjności (na co wskazuje przesłanka stałości), co w odniesieniu do uczniów szkół dziennych z zasady jest wątpliwie i wymagałoby wykazania szczególnych okoliczności związanych ze stosunkami rodzinnymi i rodzajem gospodarstwa. Wobec upływu czasu nie jest także możliwe, aby aktualnie organy dokonywały analiz, jak w okresie pobierania nauki w szkole przez skarżącego wyglądał harmonogram zajęć w szkole. Twierdzenie skargi kasacyjnej, że to właśnie skarżący już w 1996 r. wprowadził [...] nie znalazło odzwierciedlenia w dowodach sprawy. Również powoływane w skardze kasacyjnej argumenty z tez zawartych w wyrokach sądów administracyjnych nie mogą zastąpić ustaleń faktycznych dokonanych w rozpoznanej sprawie. Twierdzenia zawarte w uzasadnieniach wyroków nie stanowią ani kreacji nowych norm prawnych, ani też wiążącej wykładni przepisów i nie mogą być tak traktowane. Nie mają też mocy perswazyjnej, jeżeli nie towarzyszy im wykazanie tożsamości stanu faktycznego. Niewątpliwie "praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób", może być uznana za pracę stałą. W niniejszej sprawie problem polega jednak na tym, że zeznania świadków nie pozwoliły na ustalenie ani wielkości gospodarstwa, ani powierzchni uprawnej, ani stopnia zmechanizowania. Nie pozwoliły też na ustalenie zakresu obowiązków i czynności rzeczywiście wykonywanych przez skarżącego, albowiem zeznania świadków w tym zakresie sprzeciwiały się zasadom doświadczenia życiowego. Kwalifikacja prawna stanu faktycznego dokonana w irmej sprawie nie może mieć wpływu na kwalifikację prawną odmiennego stanu faktycznego, zaistniałego w sprawie niniejszej". Z powyższego wynika jednoznacznie, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wystarczające poczynione w niniejszej sprawie przez Komendanta [...] Policji działania zmierzające do ustalenia, czy [...] P. P. w okresie od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] września 1999 r. wykonywał stałą pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w charakterze domownika oraz podzielił stanowisko organów Policji w powyższym zakresie. Brak było zatem podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tej części. Dodano, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionował w tym zakresie ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 8 sierpnia 2017 r, sygn. akt II SA/Wa 1764/16 wskazał, że "W ocenie Sądu w składzie orzekającym, organ prawidłowo zastosował się do oceny prawnej zawartej w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy stosując przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W tym celu dopuścił dowód z przesłuchania świadków przedstawionych przez skarżącego, uznając, że, że istotnym dowodem, który powinien potwierdzać pracę w danym okresie w gospodarstwie rolnym są zeznania świadków, tj. M. L. i J. L.. Świadkowie zostali pouczeni o prawie do odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania w zakresie określonym w art. 83 § 2 k.p.a. oraz o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań na podstawie art. 233 Kodeksu karnego. Z przesłuchania świadków zostały sporządzone protokoły. Zgodzić się należy z organem, że badając ich zeznania nie można przyznać im mocy dowodowej. Jak bowiem wynika z ich zeznań podczas przesłuchania w dniu [...] lutego 2016 r., nie potrafili oni wskazać ani wielkości gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego jak również powierzchni uprawianej i stopnia jego zmechanizowania. Zgodzić się należy z organem, że za niewiarygodne uznać należy stwierdzenie, że skarżący "w weekendy, w ferie zimowe oraz w wakacje pracował od rana do wieczora po 16 godzin. Bardzo często pracował w nocy, aby dopilnować prawidłowej pracy deszczownicy do nawadniania pól". Istotnie nie jest fizycznie możliwe, aby nieletni pracował w ciągu dnia kilkanaście godzin, poświęcając tym samym każdą wolną chwilę na wykonywanie określonych czynności w gospodarstwie, a następnie wykonywał pracę fizyczną również w nocy. Nie wydaje się również możliwe, że skarżący wykonywał prace w gospodarstwie przed wyjazdem do szkoły, szczególnie że w gospodarstwie rodziców skarżącego nie hodowano zwierząt, a oboje rodzice zajmowali się wyłącznie pracą w gospodarstwie. Zgodzić się też należy, że utrata wiarygodności przez świadków, odnosi się do całości ich zeznań, ponieważ postępowania dowodowe zawarte we wszystkich procedurach (administracyjnej, cywilnej i karnej), nie znają instytucji częściowej utraty wiarygodności przez świadka. Skoro bowiem świadkowie nie są wiarygodni co do określonych faktów, to ta okoliczność przekłada się na cały okres ujęty w ich zeznaniach".

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony dotyczących pominięcia przez Komendanta [...] Policji w wydanym rozstrzygnięciu okresów prowadzenia przez [...] P. P. gospodarstwa rolnego od dnia [...] sierpnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2007 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r. wskazano, iż ta problematyka została wyłączona przez organ instancji do odrębnego rozpoznania.

Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tut. Sądu wywiódł P. P. zarzucając organowi :

1. Błędne zastosowanie i interpretację przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 20 VII 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w : indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 6 pkt 1 i : pkt 2 ustawy z dnia 20 XII 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędne uznanie, iż nie zostały spełnione przez skarżącego wszystkie wymogi przepisów co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] XII 1996 roku do dnia [...] IX 1999 roku oraz okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] VIII 2000 do dnia [...] XI 2007 roku oraz od dnia [...] IV 2011 roku do dnia [...] VII 2012 roku,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 XII 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi łat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez jego niezastosowanie,

3. naruszenie przepisów postępowania tj. art, 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art.80 k.p.a. oraz art, 107 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek wydania decyzji w postaci zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji odmawiającej skarżącemu ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] XII 1996 roku do dnia [...] IX 1999 roku, a także całkowite pominięcie w zaskarżonym rozstrzygnięciu okresów prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego od dnia [...] VIII 2000 do dnia [...] XI 2007 roku oraz od dnia [...] IV 2011 roku do dnia [...] VII 2012 roku.

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela poprzez nierozpoznanie sprawy przez Komendanta [...] Policji w sposób wszechstronny i wyczerpujący,

5. sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez pominięcie oraz błędne przyjęcie wbrew treściom zawartym w materiale dowodowym, że skarżący nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym we wnioskowanym okresie oraz nie prowadził osobiście i na własny rachunek gospodarstwa rolnego, co stoi w sprzeczności z treścią zeznań świadków, a także brak inicjatywy dowodowej i nieobiektywne prowadzenie postępowania pod kątem przyjętej z góry tezy o tym, że nie zostały spełnione przez skarżącego P. P. wszystkie wymogi w świetle przepisów ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników,

6. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 153 w zw. z art. 193 ppsa, poprzez nieuwzględnienie przez Organ wiążących ocen oraz wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego w ponownie przeprowadzonym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jawiła się jako niezasadna.

W pierwszej kolejności należało wyjaśnić, że zakres przedmiotowy niniejszej sprawy został ukształtowany przez organy wydające skarżone rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcia te dotyczyły zaś wyłącznie materii zaliczenia do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresu pracy strony w gospodarstwie rolnym rodziców, bowiem materia zaliczenia okresu prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego, przed wydaniem decyzji pierwszoinstancynej została wyłączona przez Komendanta [...] Policji do odrębnego rozpoznania. Tego rodzaju działanie organu I instancji było zaś dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawa. Trafnie wskazał organ, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż organ administracji wydaje decyzję częściową gdy sprawa jest podzielna, tj. gdy można z niej wyodrębnić część nadającą się do samodzielnego rozstrzygnięcia. Przepis art. 104 § 2 Kpa przewiduje przecież możliwość wydania decyzji częściowej, a jest to dopuszczalne, gdy przedmiot postępowania może być podzielony w tym znaczeniu, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek. Kryterium dopuszczalności wydania decyzji częściowej ma zatem charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt IOSK 1976/13 oraz z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1769/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2019 r., sygn. aktIISA/Wa 578/189). Mając powyższe na uwadze, oraz fakt, że sprawa zainicjowana pierwotnym wnioskiem była podzielna przedmiotowo, Komendant [...] Policji miał możliwość uznania w tej sprawie, że takie okoliczności do wydania decyzji częściowej zaistniały. Stąd przedmiotem oceny tut. Sądu mogła być wyłącznie problematyka stanowiąca przedmiot rozstrzygnięcia w skarżonym i utrzymanym nim w mocy rozkazie personalnym.

Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do zrealizowania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku uchylającym rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art.190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana , związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Stąd, należy mieć na względzie okoliczność, iż w przywołanym we wstępie niniejszego uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 2688/17) zostało wskazane, iż Sąd II instancji stwierdził tylko częściową zasadność skargi kasacyjnej – tj. w części dotyczącej zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresów prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego.

Pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, czyli tych, które odnosiły się do materii zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresów pracy przez skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, Sąd kasacyjny nie uwzględnił.

Przesądził w tym zakresie, że : "Zakres inicjatywy dowodowej ze strony organów Policji był w sprawie adekwatny do przedmiotu sprawy, zwrócono się do strony o przedstawienie dowodów potwierdzających pracę w gospodarstwie rodziców i prowadzenie własnego gospodarstwa. Zwłaszcza w odniesieniu do tej drugiej okoliczności niewątpliwie to wnioskodawca wyłącznie może dysponować materiałami potwierdzającymi jego twierdzenia. Prowadząc gospodarstwo niewątpliwie musiał nabywać środki produkcji, nawozy, używać własnych lub wynajętych maszyn, w końcu również sprzedawać płody rolne. Trudno wymagać, aby w tym zakresie organ występował z inicjatywą dowodową. Natomiast sam fakt posiadania gruntów, bez wykazania prowadzenia na nich działalności rolniczej, nie jest w sprawie okolicznością wystarczającą. Przedstawione w sprawie materiały dokumentują posiadanie gruntów, nie dokumentują jednak prowadzenia na nich we własnym imieniu gospodarstwa rolnego. Nie jest także skuteczne powoływanie się na względy ochrony słusznego interesu obywatela w sprawie, w której rozstrzygnięcie nie jest oparte na zasadzie uznania administracyjnego.

Nie narusza także kodeksowych zasad oceny materiału dowodowego ocena dowodu z zeznań świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący nie dysponuje zaświadczeniem, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu (...), zatem wykorzystanym środkiem dowodowym były w postępowaniu zeznania świadków. Znaczny upływ czasu ma niewątpliwie wpływ na precyzję zeznań, nie może to jednak stanowić podstawy do zliberalizowanej ich oceny. Skoro w sprawie zeznania te w istocie stanowiły wyłączny dowód, to musiały w sposób niewątpliwy wykazywać fakt pracy w gospodarstwie. Uwzględniając ówczesną sytuację życiową skarżącego, organy zasadnie odmówiły wiarygodności świadkom i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego przyjęły, że jako uczeń skarżący pomagał rodzicom w gospodarstwie, co nie stanowi stałej w nim pracy. Definicja domownika zawarta w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zawiera wymóg stałej pracy w gospodarstwie, co nakazuje odróżnić tę formę od pomocy w prowadzeniu gospodarstwa. Stała praca w szczególności wymaga pełnej dyspozycyjności (na co wskazuje przesłanka stałości), co w odniesieniu do uczniów szkół dziennych z zasady jest wątpliwe i wymagałoby wykazania szczególnych okoliczności związanych ze stosunkami rodzinnymi i rodzajem gospodarstwa. Wobec upływu czasu nie jest także możliwe, aby aktualnie organy dokonywały analiz, jak w okresie pobierania nauki w szkole przez skarżącego wyglądał harmonogram zajęć w szkole. Twierdzenie skargi kasacyjnej, że to właśnie skarżący już w 1996 r. wprowadził [...]nie znalazło odzwierciedlenia w dowodach sprawy. Również powoływane w skardze kasacyjnej argumenty z tez zawartych w wyrokach sądów administracyjnych nie mogą zastąpić ustaleń faktycznych dokonanych w rozpoznanej sprawie. Twierdzenia zawarte w uzasadnieniach wyroków nie stanowią ani kreacji nowych norm prawnych, ani też wiążącej wykładni przepisów i nie mogą być tak traktowane. Nie mają też mocy perswazyjnej, jeżeli nie towarzyszy im wykazanie tożsamości stanu faktycznego. Niewątpliwie "praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób", może być uznana za pracę stałą. W niniejszej sprawie problem polega jednak na tym, że zeznania świadków nie pozwoliły na ustalenie ani wielkości gospodarstwa, ani powierzchni uprawnej, ani stopnia zmechanizowania. Nie pozwoliły też na ustalenie zakresu obowiązków i czynności rzeczywiście wykonywanych przez skarżącego, albowiem zeznania świadków w tym zakresie sprzeciwiały się zasadom doświadczenia życiowego. Kwalifikacja prawna stanu faktycznego dokonana w innej sprawie nie może mieć wpływu na kwalifikację prawną odmiennego stanu faktycznego, zaistniałego w sprawie niniejszej".

Wobec powyższego, w sytuacji gdy Sąd kasacyjny przesądził prawidłowość oceny materiału dowodowego dokonaną przez organ, a dotyczącą kwestii pracy strony w gospodarstwie rolnym rodziców, i tym samym przesądził, iż skarżący nie udowodnił faktu wykonywania takiej pracy, skarżone rozstrzygnięcie jawi się jako prawidłowe. Organy policji nie mogły bowiem przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy pomijać kwestii, która została już w sposób jednoznaczny oceniona przez Sąd II instancji. Stąd jako oczywista jawi się konkluzja, że prawidłowo postąpił Komendant Główny Policji utrzymując w mocy skarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z [...] sierpnia 2020 r. Skoro skarżący nie udowodnił faktu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców we wskazanych okresach, to jego wniosek o zaliczenie tych okresów do procentowego wzrostu uposażenia nie mógł zostać uwzględniony.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).