Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 473/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 i 2; art. 34 ust. 2; art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: art. 23 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 140
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie: WSA Robert Hałabis, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na akt Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz M. K. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. K. złożył w dniu [...] października 2017 r. wniosek o przyznanie pomocy na realizację operacji pod nazwą "[...]", w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2-2020.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] [...], na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627) oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2018 r. poz. 140), Zarząd Województwa [...] odmówił przyznania pomocy.

Zarząd Województwa [...] wyjaśnił, że wnioskodawca dla działalności związanej z realizacją operacji podał we wniosku kod PKD 86.23Z - Praktyka lekarska dentystyczna. Jako zasoby, które będą wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawca wskazał gabinet lekarski w budynku przychodni [...] przy ul. [...], [...] o łącznej powierzchni użytkowej 15 m2 do prowadzenia działalności stomatologicznej, a w ramach tytułu prawnego do tego pomieszczenia wskazał umowę użyczenia zawartą z ojcem wnioskodawcy – N. K..

Organ ustalił, że N. K. jest zarejestrowany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod tym samym adresem, a wśród wymienionych w rejestrze CEIDG kodów działalności gospodarczej N. K. widnieje kod PKD [...] – tożsamy ze wskazanym we wniosku M. K.. Zgodnie z rejestrem CIDG N. K. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej w dniu [...] lutego 1998 r.

Wskazując na powyższe okoliczności Zarząd Województwa stwierdził, że planowana do utworzenia działalność gospodarcza wnioskodawcy będzie oparta częściowo na składnikach majątkowych jego ojca N. K., biorąc pod uwagę adres, oraz będzie pokrywała się z zakresem działalności gospodarczej prowadzonej przez ojca wnioskodawcy.

Natomiast przyznanie pomocy na planowaną do utworzenia działalność gospodarczą, która będzie się pokrywała z zakresem działalności gospodarczej ojca wnioskodawcy, naruszyłoby art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady 9EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nR 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., Nr 347, str. 549), dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013" - poprzez stworzenie sztucznych warunków uzyskania pomocy. Wymieniony przepis zawiera klauzulę dotyczącą zakazu obchodzenia prawa w celu uzyskania pomocy.

Organ podniósł, że czynności związane z ubieganiem się o dofinansowanie świadczą o sztucznym stworzeniu warunków w celu uzyskania wsparcia. Celem wsparcia w ramach przedmiotowego naboru jest pomoc osobom w zakresie podejmowania działalności gospodarczej, co też zaznaczył wnioskodawca we wniosku, a nie rozwijanie działalności prowadzonej przez inny podmiot – w tym przypadku działalności prowadzonej przez N. K. pod nazwą "[...] [...]".

Zarząd Województwa zauważył, że przyznanie pomocy byłoby możliwe, gdyby to N. K. złożył wniosek w zakresie rozwijania działalności gospodarczej. Zakup określony w zestawieniu biznesplanu przewidzianych wydatków niezbędnych do realizacji operacji rodzi ryzyko, że N. K. będzie ją wykorzystywał w swojej działalności, przez co nastąpi rozwój jego firmy. W tej sytuacji nie można przyznać pomocy, gdyż niewątpliwie doprowadziłoby to do uzyskania przez podmiot trzeci nieuzasadnionej korzyści, co byłoby sprzeczne z celem poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", które ma pomóc w rozpoczęciu nowej działalności gospodarczej nowemu podmiotowi.

W świetle powyższego, w ocenie organu, wobec naruszenia przepisów § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 772 z późn. zm.) oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 zachodzi brak możliwości przyznania pomocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu z dnia [...] czerwca 2018 r., zarzucając naruszenie:

- art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez jego błędną wykładnię, która w konsekwencji doprowadziła do jego błędnego zastosowania w sprawie, a mianowicie wykładnię sprzeczną z ugruntowanym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z której wynika, że to organ twierdząc, że doszło do sztucznego stworzenia warunków, musi udowodnić dwie przesłanki sztucznego stworzenia warunków - okoliczności obiektywne, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków określonych w prawodawstwie unijnym cel wskazany przez te przepisy nie został osiągnięty oraz okoliczności subiektywne, z których wynika wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych przez sztuczne stworzenie wymaganych do jej uzyskania przesłanek, a w konsekwencji tego naruszenia błędne przyjęcie, że skarżący stworzył sztuczne warunki dla uzyskania pomocy, a uzyskana przez niego pomoc będzie stanowiła pomoc w zakresie rozwijania działalności gospodarczej prowadzonej przez inny podmiot;

- art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez jego zastosowanie, pomimo wykazania we wniosku okoliczności, że działania skarżącego są zgodne z celami prawodawstwa unijnego w rozumieniu tego artykułu, a uzyskane przez niego wsparcie będzie stanowiło pomoc w zakresie podejmowania działalności gospodarczej w ramach operacji uznanej za innowacyjną na całym obszarze objętym LSR i braku dowodów na twierdzenia podnoszone gołosłownie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego aktu;

- § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 772 z późn. zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działalność skarżącego nie spełnia przesłanki rozpoczęcia nowej działalności gospodarczej przez nowy podmiot, a uzyskane przez niego wsparcie doprowadziłoby do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez podmiot trzeci, podczas gdy skarżący ubiegał się o pomoc w rozpoczęciu nowej, samodzielnej działalności gospodarczej w rozumieniu tego przepisu, a wpis do CEIDG świadczy o tym, że tę działalność faktycznie rozpoczął;

- art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627), polegające na naruszeniu zasady praworządności w rozumieniu działania organów Państwa na podstawie i w granicach prawa, poprzez rozstrzygnięcie o stworzeniu sztucznych warunków pomocy z rażącym naruszeniem przepisów i bez zebrania jakichkolwiek dowodów w przedmiocie rzekomego nadużycia, a także poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i niedostrzeżenie, że skarżący faktycznie wykonuje działalność w swoim imieniu i na swój rachunek, a jego działalność jest odrębną od działalności prowadzonej przez jego ojca, co w konsekwencji doprowadziło do dyskryminacji skarżącego, ze względu na pochodzenie rodzinne.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] wniósł o jej oddalenie, przedstawiając uzasadnienie swojego stanowiska, a nadto podnosząc jako istotną okoliczność wskazany w skardze fakt rozpoczęcia działalności przez skarżącego, ze wskazaniem, że organ nie miał wiedzy o tej okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Zakres kontroli obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1- 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627) w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14 tej ustawy, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W takim przypadku podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 35 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd administracyjny bada czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt z zakresu administracji publicznej, o którym w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt.

Warunki oraz tryb przyznania pomocy finansowej w zakresie działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER" regulują przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2018 r., poz. 140 z późn. zm.) oraz dla poddziałania 19.2 – rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 772 z późn. zm.), wydane w oparciu o delegację ustawową z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Jak stanowi art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności, jeżeli nie są spełnione warunki udzielenia wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, zarząd województwa informuje podmiot ubiegający się o wsparcie o odmowie udzielenia tego wsparcia, zgodnie z przepisami regulującymi zasady wsparcia z udziałem poszczególnych EFSI.

Powyższe przepisy stanowiły podstawę działania organu, który uznał, że zachodzą przesłanki do odmowy przyznania pomocy wnioskowanej przez skarżącego. Zdaniem organu wniosek skarżącego o przyznanie dofinansowania wskazuje na sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania pomocy.

Wyrażone w zaskarżonym akcie stanowisko organu nie może być jednak podzielone, gdyż organ podejmując zaskarżony akt nie dokonał i nie zawarł w uzasadnieniu pisma z dnia [...] czerwca 2018 r. ustaleń, które pozwalałyby na taką ocenę.

W myśl art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L.347.549 z dnia 20 grudnia 2013 r.), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w swoim orzecznictwie wielokrotnie stwierdzał, że żaden podmiot nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. w szczególności wyrok z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., Rec. str. I-2843, pkt 20; z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie C-373/97 Diamantis, Rec. str. I-1705, pkt 33, oraz z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 H. Fini oraz C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hanower).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) na tle poprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 ("Słynczewa siła EOOD") Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jednocześnie TSUE podkreślił, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Istotne jest więc przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

W świetle wskazanych przepisów, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, w postaci woli uzyskania takich korzyści oraz wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Przy ocenie kwestii sztucznego stworzenia warunków nie można ograniczać się do działań samego wnioskodawcy. Konieczne pozostaje zatem badanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

W wyroku z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2576/14, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że kwestia sztucznego stworzenia warunków dotyczy określonych ustaleń faktycznych. Obowiązkiem organu w sprawie niniejszej było zatem dokonanie w tym zakresie niezbędnych ustaleń.

W niniejszej sprawie jako jedyną przyczynę odmowy organ wskazał okoliczność, że planowana do utworzenia działalność gospodarcza wnioskodawcy będzie oparta częściowo na składnikach majątkowych jego ojca, biorąc pod uwagę adres, oraz będzie się pokrywała z zakresem działalności gospodarczej prowadzonej przez ojca wnioskodawcy.

W zaskarżonym akcie organ nie wykazał jednak, że prowadzenie działalności przez ojca skarżącego świadczy o sztucznym stworzeniu przez wnioskodawcę warunków do uzyskania pomocy.

Jak wskazano wyżej, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, interpretując pojęcie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania pomocy zwraca uwagę na kilka elementów, które należy wziąć pod uwagę. W wyroku w sprawie C-434/12 stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Zdaniem Sądu organ w zaskarżonym w niniejszej sprawie akcie nie wykazał zaistnienia dwóch okoliczności, które zobligowany był udowodnić, to jest okoliczności obiektywnych, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków określonych w prawodawstwie unijnym cel wskazany przez te przepisy nie został osiągnięty oraz okoliczności subiektywnych, z których wynika wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych przez sztuczne stworzenie wymaganych do jej uzyskania przesłanek.

W rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie określonych więzi między podmiotami, które uznał za współdziałające w celu uzyskania nieuzasadnionej pomocy. Należy podkreślić, że skarżący składał wniosek wskazując na cel w postaci rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej jako osoba fizyczna i organ w zaskarżonym akcie w żaden sposób nie wykazał, by skarżący był powiązany z innymi podmiotami już prowadzącymi działalność gospodarczą albo zamierzającymi taką działalność podjąć. Podejmując zaskarżony akt organ nie powołał w jego uzasadnieniu okoliczności wskazujących na istnienie zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy skarżącym, a jego ojcem.

Sama okoliczność, że ojciec skarżącego N. K. prowadzi swoją działalność zarejestrowaną pod tym samym adresem, nie jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania pomocy. Konieczne jest bowiem wykazanie, że skarżący zamierza uzyskać pomoc nie na rozpoczęcie i prowadzenie własnej działalności gospodarczej, lecz w istocie na rozwój działalności gospodarczej ojca. Dla uznania zaistnienia tego rodzaju sytuacji w żadnym razie nie jest wystarczające zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. lakoniczne stwierdzenie organu, iż "zakup określony w zestawieniu biznesplanu przewidzianych wydatków niezbędnych do realizacji operacji rodzi ryzyko, że N. K. będzie ją wykorzystywał w swojej działalności, przez co nastąpi rozwój jego firmy". Organ nie wyjaśnił, na jakich konkretnych okolicznościach opiera wskazane przypuszczenie. Nie przedstawił żadnego wywodu na poparcie twierdzenia, że rzeczywistym celem wniosku o przyznanie pomocy jest rozwijanie działalności prowadzonej przez ojca wnioskodawcy, a nie rozpoczęcie działalności gospodarczej przez skarżącego. Nie poparł stosownymi ustaleniami sformułowanej w zaskarżonym akcie tezy, że udzielenie pomocy niewątpliwie doprowadziłoby do uzyskania przez podmiot trzeci nieuzasadnionej korzyści.

Organ nie wskazał też na jakąkolwiek więź (poza wspólnym adresem i pokrewieństwem) świadczącą o współpracy, wspólnych interesach ekonomicznych, współdecydowaniu i współzarządzaniu w sprawach dotyczących działalności gospodarczej skarżącego i jego ojca czy też koordynacji wspólnych zamierzeń inwestycyjnych. Nie wykazał także istnienia w tym przypadku więzi kapitałowych. W uzasadnieniu zaskarżonego aktu nie podał i nie ustalił, jakim sprzętem dysponuje ojciec skarżącego oraz jakiego rodzaju usługi medyczne N. K. realizuje w ramach [...] i na jakiej podstawie można domniemywać, że dofinansowanie uzyskane przez skarżącego zostanie w istocie przeznaczone na rozwój działalności prowadzonej przez ojca wnioskodawcy. Powołanie się w uzasadnieniu odmowy przyznania pomocy na samą zbieżność kodów PKD nie może być uznane za wystarczające.

Organ nie wskazał również na okoliczności świadczące o tym, że ubiegający się o płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu, w związku z czym cel udzielenia pomocy nie zostanie osiągnięty.

Z treści powołanego przez organ w ramach podstawy prawnej przepisu art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 PROW wynika, że podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

Przepis art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazuje zatem, że odmowa przyznania pomocy powinna zawierać szczegółowe i zrozumiałe wyjaśnienie, dlaczego w ramach danego działania wniosek strony o przyznanie pomocy nie został uwzględniony. Ocena taka nie może ograniczać się do ogólnikowych stwierdzeń, lecz musi odnosić się do twierdzeń wnioskodawcy wskazanych w dokumentacji aplikacyjnej oraz ustaleń organu w zakresie okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast brak należytego uzasadnienia odmowy przyznania pomocy przez organ właściwy w sprawie o przyznanie pomocy narusza zasadę praworządności, uniemożliwia wnioskodawcy zrozumienie przyczyn, dla których wniosek nie został wybrany do dofinansowania. Uniemożliwia również sądowi administracyjnemu dokonanie prawidłowej kontroli, czy ocena wniosku nie narusza prawa.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że informacja o odmowie przyznania pomocy zawarta w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. nie spełnia ustawowego wymogu przewidzianego art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i w konsekwencji została wydana z naruszeniem art. 27 ust. 1 tej ustawy. Odmowa przyznania pomocy powinna zawierać wyjaśnienie okoliczności, które zadecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Wnioskodawca powinien uzyskać ocenę ze szczegółową, jasną, rzetelną i przejrzystą analizą. Informacja musi zawierać powody, które zadecydowały o odmowie przyznania pomocy z powołaniem się przez organ na konkretne istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, które organ winien ustalić we wcześniejszym postępowaniu. Formułowane w informacji stwierdzenia co do zaistnienia określonych stanów mających znaczenie prawne, winny być poparte stosownym wywodem pozwalającym na poznanie toku rozumowania organu. Podkreślić jednocześnie należy, że argumentacja przytoczona w odpowiedzi na skargę nie może zastąpić uzasadnienia zaskarżonego aktu obejmującego informację o odmowie przyznania pomocy.

W niniejszej sprawie organ nie uczynił zadość powyższym zasadom i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie określonych więzi między podmiotami, które uznał za współdziałające w celu uzyskania nieuzasadnionej pomocy.

Wymaga zaś podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do czynienia własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie powołany jest do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów oraz wyprowadzonych z niej ustaleń dokonanych przez organ, a także kontrolowania opartej na tych ustaleniach oceny prawnej organu prowadzącej do określonego rozstrzygnięcia.

Przypomnieć należy, że w wyroku C 434/12 TSUE podkreślił, iż wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) nie może zostać oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Z orzecznictwa TSUE wynika, że jeśli zarzuca się określonemu podmiotowi zamiar stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy to wykazać należy, że zamiar ten skutkuje tym, że nie mogą zostać osiągnięte cele, o których mowa w przepisach dotyczących zasad przyznawania pomocy. W wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. w sprawie C-515/03 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił (pkt 39), że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie wymaga, z jednej strony, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w uregulowaniach wspólnotowych cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a z drugiej strony, wystąpienia subiektywnego elementu woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań wspólnotowych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Do sądu krajowego należy sprawdzenie, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w przepisach krajowych i nie naruszając skuteczności prawa wspólnotowego, czy w postępowaniu przed sądem krajowym spełnione zostały przesłanki wystąpienia praktyki stanowiącej nadużycie (pkt 40).

W wyroku z 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej również stwierdził, że dowód nieuczciwej praktyki wymaga z jednej strony zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego zachowania warunków przewidzianych w regulacji wspólnotowej cel tej regulacji nie został osiągnięty, a z drugiej strony wystąpienia subiektywnego elementu woli uzyskania korzyści wynikającej z regulacji wspólnotowej poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).