Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 486/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 10  ust. 1 a , art. 11 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
law: Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 7,77,80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skarg Marszałka Województwa oraz Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przejścia w trwały zarząd śródlądowych wód powierzchniowych płynących i gruntów pod tymi wodami oddala skargi.


UZASADNIENIE

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z dnia[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 a, art. 11 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019) w związku z art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005r. – o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych ustaw(Dz. U. z 2005 r., Nr 130, poz. 1087), po rozpatrzeniu odwołań Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych i Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy od decyzji Starosty z dnia[...] ., nr[...] , stwierdzającej przejście w trwały zarząd Marszałka Województwa śródlądowych wód powierzchniowych płynących i gruntów pod tymi wodami - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny w sprawie organ przedstawił następująco.

Pismem z dnia [...] r. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych , zwany dalej: "Zarząd Melioracji" , działając w imieniu Marszałka Województwa , wystąpił do Starosty z wnioskiem o stwierdzenie przejścia w trwały zarząd Marszałka Województwa następujących rzek (wód płynących) i gruntów pokrytych wodami tych rzek: [...]

We wniosku Zarząd Melioracji wskazał, że grunty będące w świetle art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. - o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, w trwałym zarządzie Marszałka Województwa stanowią fragmenty następujących działek ewidencyjnych:

[...] ,

[...],

[...] ,

[...] ,

[...] .

Starosta przedmiotem rozpoznania uczynił tylko część przedmiotowego wniosku. Organ stwierdził bowiem, że przejście wód płynących przez nieruchomości oznaczone ewidencyjnie jako działki o nr: [...] (ob.[...] ), 345 (ob.[...] ), [...] i [...] (ob.[...] ) w trwały zarząd Marszałka Województwa , zostało już przez ten organ stwierdzone decyzją z dnia [...] r., znak:[...] . O fakcie tym Starosta powiadomił wnioskodawcę pismem z dnia [...] r., znak:[...] . W toku postępowania ustalone zostało, że działki o nr: [..] (ob. miasto[...] ), [...] (ob.[...] ), [...] (ob.[...] ) stanowią własność Skarbu Państwa, w imieniu którego prawa właścicielskie wykonuje Agencja Nieruchomości Rolnych.

W wyniku przeprowadzenia postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem, Starosta w dniu [...] r. wydał decyzję znak:[...] , w której stwierdził przejście wód płynących i gruntów pod tymi wodami w trwały zarząd Marszałka Województwa w odniesieniu do rzek przepływających przez nieruchomości gruntowe oznaczone ewidencyjnie jako działki nr:

[...] (ob. [...]

[...] (ob. [...]

[...] (ob.[...] .

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: Zarząd Melioracji oraz Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy[...] , zwana dalej "A.", wnosząc o jej uchylenie. Ponadto Zarząd Melioracji wniósł o zobowiązanie Starosty do stwierdzenia przejścia wód i gruntów objętych przedmiotem postępowania w trwały zarząd Marszałka Województwa przy jednoczesnym ustaleniu linii brzegowej rzek:[...] , tak aby grunty pod tymi rzekami zostały wydzielone z nieruchomości gruntowych, których części obecnie stanowią.

Zdaniem A. organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. - o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarowaniu nieruchomościami, poprzez uznanie za dopuszczalne ustanowienie trwałego zarządu nad jedynie częścią działki.

W ocenie odwołującej się przedmiotem trwałego zarządu może być jedynie nieruchomość rozumiana jako geodezyjnie wyodrębniona działka, a ponadto według aktualnie obowiązujących przepisów nie ma możliwości oddania w trwały zarząd fragmentu nieruchomości.

W przekonaniu A., uczynienie przedmiotem trwałego zarządu nieruchomości niesamodzielnej prawnie może powodować komplikacje przy prowadzeniu czynności związanych z ewidencjonowaniem gruntów i ujawnianiem praw w księgach wieczystych. Ponadto w przedmiotowej sprawie konieczne jest uprzednie rozgraniczenie gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych.

Natomiast Zarząd Melioracji organowi I instancji zarzucił:

1) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

2) naruszenie art. 15 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, poprzez zaniechanie ustalenia linii brzegowej cieków objętych przedmiotem postępowania, a w konsekwencji zaniechanie doprowadzenia do wydzielenia, z działek objętych przedmiotem postępowania, nowych działek stanowiących grunt pod wodą płynącą,

3) zaniechanie ustalenia zakresu, w jakim przedmiotowe nieruchomości są skarżącemu Zarządowi niezbędne do wykonywania jego zadań statutowych,

4) naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. - o zmianie ustawy o ujawnianiu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, poprzez uniemożliwienie ujawnienia prawa trwałego zarządu w księgach wieczystych.

Po rozpatrzeniu odwołań Zarządu Melioracji i A. organ II Instancji- Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., wskazał, że w myśl przepisu art. 10 ust. 1a ustawy Prawo wodne, własność Skarbu Państwa stanowią następujące wody:

- wody morza terytorialnego,

- morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki,

- śródlądowe wody powierzchniowe płynące,

- wody podziemne.

Stosownie natomiast do treści art. 11 ust. 1 Prawa wodnego, prawa właścicielskie do wód stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują odpowiednio (w zależności od rodzaju wody):

- minister właściwy do spraw gospodarki wodnej,

- Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej,

- dyrektor parku narodowego,

- marszałek województwa.

Marszałek województwa wykonuje prawa właścicielskie wobec wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1-3 Prawa wodnego czyli do wód, do których praw właścicielskich Skarbu Państwa nie wykonują: minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej bądź dyrektorzy parków narodowych. Własnością Skarbu Państwa są również wszystkie te grunty, które pokryte są wodami powierzchniowymi będącymi własnością publicznoprawną, co wynika z dyspozycji art. 14 ust. 1 Prawa wodnego.

Organ podał następnie, że stosownie do treści przepisu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, z dniem 30 lipca 2005 r., stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte tymi wodami, przeszły w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo wodne. Oznacza to, że marszałkowie województw od dnia 30 lipca 2005 r. są trwałymi zarządcami między innymi wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy.

Natomiast na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, starostom przyznano kompetencję do stwierdzania, na wniosek zainteresowanego, w drodze decyzji, przejścia przedmiotowego mienia w trwały zarząd odpowiednich podmiotów, w tym marszałków województw.

Mając na uwadze powyższe przepisy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej stwierdził, że wskazane powyżej decyzje starostów mają charakter deklaratoryjny, co oznacza, że potwierdzają one jedynie stan rzeczy, który już zaistniał z mocy ustawy (w niniejszej sprawie chodzi o potwierdzenie stanu rzeczy polegającego na przejściu w trwały zarząd określonego mienia państwowego). Decyzja taka nie wywołuje żadnych nowych skutków prawnych, a jej charakter jest jedynie potwierdzający. Ponadto decyzje takie należą do kategorii tzw. decyzji związanych, co oznacza, że organ wydający tę decyzję nie ma swobody przy wyborze rozstrzygnięcia.

Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy podał, że przeprowadzona kontrola instancyjna nie potwierdziła istnienia naruszeń wskazanych przez strony, ani też innych nieprawidłowości, które stanowiłyby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną, wydanego na podstawie art. 11 ust. 2 i 3 Prawa wodnego, wody objęte przedmiotem niniejszego postępowania, czyli rzeki: [...] zaliczone zostały do wód publicznych istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa (załącznik nr 2 do rozporządzenia, lp. 33, 179 i 202 dla województwa ). Okoliczność ta została stwierdzona również w toku postępowania przed organem I instancji, na co wskazuje treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W opinii organu, bezsprzecznie zatem wody powierzchniowe objęte wnioskiem Zarządu Melioracji z dnia [..] r. i grunty pokryte tymi wodami stanowią własność Skarbu Państwa, a z dniem [...] r. przeszły one w trwały zarząd organu wykonującego prawa właścicielskie wobec tego mienia, czyli w trwały zarząd Marszałka Województwa . Wobec powyższego, zaskarżona decyzja Starosty prawidłowo stwierdza przejście wspomnianych wód i gruntów pod nimi, położonych na obszarze nieruchomości oznaczonych ewidencyjnie jako działki nr: [....] oraz [...] w trwały zarząd Marszałka Województwa , potwierdzając tym samym stan rzeczy, który zaistniał z dniem 30 lipca 2005 r. z woli ustawodawcy, zawartej w art. 19 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.

Odnosząc się do zarzutu Zarządu Melioracji o zaniechaniu ustalenia przez organ pierwszej instancji linii brzegowej przedmiotowych cieków i w konsekwencji doprowadzenia do wydzielenia osobnych działek stanowiących grunt jedynie pod wodą płynącą, organ odwoławczy stwierdził, że przepisy prawa powszechne obowiązującego nie przewidują obowiązku stwierdzenia przejścia w trwały zarząd odpowiedniego organu, wód i gruntów pod tymi wodami, z równoczesnym ustaleniem linii brzegu danego cieku. Podobnie przepisy te nie uzależniają możliwości wydania decyzji stwierdzającej przejście wód i gruntów pod nimi w trwały zarząd odpowiedniego organu od istnienia geodezyjnie wydzielonych pod te wody gruntów.

Zdaniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej takie uzależnienie byłoby nielogicznym rozwiązaniem legislacyjnym, a to z uwagi na deklaratoryjny (potwierdzający) charakter takowej decyzji, która jedynie formalnie powtarza to, co już i tak wynika z mocy samego prawa.

Organ wskazał również, że postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu, w wyniku którego dochodzi do rozgraniczenia gruntów pokrytych wodą od gruntów przyległych, jest to postępowanie odrębne od postępowania prowadzonego w oparciu o art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw. Materialnoprawną podstawą prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej jest art. 15 Prawa wodnego. Stosownie do ust. 2 wspomnianej regulacji, do ustalenia linii brzegowej dla rzek:[...], właściwym organem będzie Starosta . Organ ten jednak ustali linię brzegową dla wskazanych wód dopiero po złożeniu odpowiedniego wniosku przez podmiot mający interes prawny lub faktyczny w rozgraniczeniu gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych. Niewątpliwie w niniejszej sprawie interes taki posiada Marszałek Województwa , jako trwały zarządca przedmiotowych wód i gruntów pod tymi wodami.

Odnosząc się do zarzutu A. o niedopuszczalności wydania decyzji stwierdzającej przejście gruntu pod wodą płynącą w trwały zarząd w sytuacji, gdy grunt pod tą wodą stanowi część pewnej ewidencyjnie wydzielonej działki, organ odwoławczy zarzut ten uznał za nieuzasadniony. W ocenie organu II instancji ustalenie przez starostę, że wody objęte wnioskiem, o którym mowa w art. 19 ust. 2 dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy -Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, są wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa w stosunku do których prawa właścicielskie wykonuje marszałek, obliguje ten organ do wydania decyzji stwierdzającej przejście w trwały zarząd marszałka. Przeszkody do takiego stwierdzenia nie stanowi natomiast okoliczność w postaci braku geodezyjnego wyodrębnienia gruntu pod wodą w odrębną nieruchomość. W ocenie ANR, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, przedmiotem trwałego zarządu może być tylko nieruchomość. Przedmiotem trwałego zarządu nie może być natomiast część nieruchomości (tak jak w niniejszej sprawie). Organ odwoławczy nie zgodził się z takim stanowiskiem. Takie podejście kłóci się bowiem z faktem, że przejście w trwały zarząd gruntów pod wodami publicznymi, następuje z mocy prawa. Dla wydania decyzji stwierdzającej przejście w trwały zarząd wód i gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa i gruntów pod tymi wodami istotne znaczenie ma jedynie, czy w danej sprawie rzeczywiście mamy do czynienia z wodą publiczną. W razie takowego stwierdzenia organ prowadzący postępowanie nie dysponuje możliwością odmowy wydania decyzji stwierdzającej przejście w trwały zarząd, pomimo przekonania, że bardziej słusznym rozwiązaniem byłoby wydawanie takiej decyzji dopiero po dokonaniu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych.

Organ podkreślił dalej, że odrębną kwestią jest natomiast poszukiwanie rozwiązania problemu polegającego na dokonaniu odpowiednich zapisów (związanych z ujawnieniem prawa własności Skarbu Państwa i z ujawnieniem trwałego zarządu) w ewidencji gruntów oraz w księdze wieczystej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w sprawie przez Zarząd Melioracji, tj. zarzutu dotyczącego zaniechania przez organ I instancji zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zarzutu dotyczącego naruszenia art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy o ujawnianiu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego oraz zarzutu dotyczącego zaniechania ustalenia przez organ zakresu, w jakim przedmiotowe grunty są skarżącemu Zarządowi niezbędne do wykonywania jego statutowych zadań - organ odwoławczy uznał zarzuty te za nieuzasadnione. Zadaniem organu I instancji w niniejszej sprawie było bowiem ustalenie, czy wskazane we wniosku o wszczęcie postępowania wody stanowią własność publiczną i ustalenie jaki podmiot w związku z tym jest ich trwałym zarządcą.

Jednocześnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wskazał, że przeprowadzona przez organ odwoławczy kontrola instancyjna wykazała uchybienie organu I instancji, polegające na zaniechaniu zastosowania w sprawie art. 61a § 1 K.p.a. Zdaniem organu II instancji, z uwagi na to, że wniosek Zarządu Melioracji wszczynający przedmiotowe postępowanie dotyczył również wód i gruntów, co do których organ I instancji nie orzekł w zaskarżonej decyzji, gdyż stwierdzenie ich przejścia w trwały zarząd Marszałka Województwa nastąpiło już w innej decyzji tego organu, Starosta powinien był, stosownie do treści art. 61a § 1 K.p.a., odmówić, w drodze postanowienia, wszczęcia postępowania w części dotyczącej wód i gruntów, co do których sprawę już rozstrzygnięto. Tymczasem organ I instancji jedynie zawiadomił strony o nieścisłościach przedmiotowego wniosku o wszczęcie postępowania. Uchybienie to jednak, zdaniem organu odwoławczego, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie istoty sprawy, w związku z czym nie mogło stanowić podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r., Nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli: Marszałek Województwa (zarejestrowana przez Sąd pod sygn. akt II SA/Sz 486/12 ) i A. (zarejestrowaną przez Sąd pod sygn. akt II SA/Sz 487/12).

Marszałek Województwa zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zebrany przez organ administracji publicznej pierwszej instancji (Starostę ) materiał dowodowy uzasadniał wydanie decyzji o przejściu w trwały zarząd Marszałka Województwa wód płynących i gruntów pod tymi w odniesieniu do rzek przepływających przez nieruchomości gruntowe, oznaczone ewidencyjnie jako działki nr:

- [...] (ob.[...] ),

-[...] (ob.[...] ,

-[...] (ob [...] ,

i że cała powierzchnia ww. działek gruntu pokryta jest wodami płynącymi (śródlądowymi powierzchniowymi wodami płynącymi) istotnymi dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwianiu jej uprawy;

- naruszenie art. 14 ust. 1a w zw. z art. 15 oraz art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. Nr 28, poz. 145) oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087) w zw. z § 60 ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3, § 67 ust. 6 oraz § 68 ust. 4 pkt 2 - rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. W sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) - przez bezpodstawne przyjęcie, że:

a) ww. działki gruntu nr [...] pokryte są wodami płynącymi (śródlądowymi powierzchniowymi wodami płynącymi) i z dniem[..] . wody te jak i grunty pokryte tymi wodami przeszły w trwały zarząd Marszałka Województwa – wykonującego prawa właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa w stosunku do tego mienia,

b) w trwały zarząd Marszałka Województwa mogą być oddane grunty i wody o nie ustalonej linii brzegu, w stosunku do których nie dokonano rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych - co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji - Starosty z dnia [...] ., znak: [...] .

W związku z powyższym Marszałek Województwa wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Marszałek wskazał, że postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej przejście w trwały zarząd marszałka województwa wód płynących - powinno się sprowadzać właśnie do ustalenia, czy wniosek marszałka województwa dotyczy takich wód i gruntów. Organ prowadzący postępowanie obowiązany jest ustalić, czy na wskazanych działkach ewidencyjnych znajdują się wody płynące, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne. Dokonanie tych ustaleń powinno opierać się odpowiednich dowodach, m.in. danych z ewidencji gruntów i budynków, gdzie w myśl § 60 ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 - rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) ujawnia się informacje określające pola powierzchni konturów użytków gruntowych oraz nazwy cieków i zbiorników wodnych znajdujących się w granicach działek ewidencyjnych. Ponadto zgodnie z § 67 ust. 6 oraz § 68 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi - oznaczane są symbolem "Wp", które zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia obejmują "grunty pod wodami płynącymi w rzekach, potokach górskich, kanałach i innych ciekach, o przepływach stałych lub okresowych, oraz źródła, z których cieki biorą początek, a także grunty pod wodami znajdującymi się w jeziorach i sztucznych zbiornikach, z których cieki wypływają lub do których wpływają". Dane z ewidencji gruntów i budynków, zdaniem strony skarżącej, nie są jednak dowodem rozstrzygającym, albowiem dane mogą być niepełne, nieaktualne i tym samym niezgodne ze stanem rzeczywistym, Organy obu instancji powinny natomiast zgodnie z art. 7, 77 i 80 K.p.a. w sposób pełny i wyczerpujący zebrać i ocenić materiał dowodowy oraz wyjaśnić stan faktyczny sprawy.

W opinii Marszałka niedopuszczalna jest sytuacja, w której w trwały zarząd oddano grunty zarówno pokryte, jak i nie pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi, czym w sposób oczywisty naruszono postanowienia art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 30 lipca 2005r.) w trwały zarząd m.in. marszałków województw (stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne) przechodzą stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz wyłącznie grunty pokryte tymi wodami.

Zdaniem skarżącego, w świetle ww. przepisów Starosta przed stwierdzeniem przejścia wód i gruntów w trwały zarząd Marszałka Województwa winien rozstrzygnąć uprzednio zagadnienie wstępne, tj. powinien z urzędu na podstawie art. 15 ustawy Prawo wodne (zob. też art. 100 § 1 k.p.a.) w drodze decyzji ustalić linie brzegu wód płynących objętych niniejszym postępowaniem, bądź wezwać stronę do wystąpienia z takim wnioskiem w oznaczonym terminie. Nie byłoby natomiast podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., albowiem w myśl tego przepisu postępowanie zawiesza się gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie uprawnionym do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego był organ rozpoznający sprawę, tj. Starosta . Dopiero po rozstrzygnięciu ww. zagadnienia wstępnego i ewentualnie po przeprowadzeniu postępowania rozgraniczającego mającego na celu wyodrębnienie gruntów pokrytych wodami płynącymi od gruntów niepokrytych takimi wodami, Starosta winien rozstrzygnąć kwestie przejścia wód i gruntów nimi pokrytych w trwały zarząd Marszałka Województwa .

Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo wodne w związku z art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyrażające się w uznaniu za dopuszczalne powstania i stwierdzenia trwałego zarządu nad niewyodrębnioną częścią działki.

W ocenie skarżącej A.analiza przepisów art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005r. oraz przepisu art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że przedmiotem trwałego zarządu może być wyłącznie nieruchomość. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości powstania trwałego zarządu nad częścią nieruchomości, tym bardziej gdy mamy do czynienia z częścią w żaden sposób nie wyodrębnioną. W niniejszej sprawie decyzja dotyczy rzek i gruntów pod tymi rzekami, które w żaden sposób nie zostały wyodrębnione z działek przez które przebiegają. Powyższe powoduje, że przedmiotem trwałego zarządu nie jest nieruchomość samodzielna prawnie. Powyższe może powodować znaczne komplikacje np. przy zakładaniu ksiąg wieczystych, gdzie nie będzie możliwości dokonania wpisu dotyczącego tylko części nieruchomości (księga obejmować będzie całą działkę), nie będzie też możliwości oznaczenia w precyzyjny sposób zakresu trwałego zarządu.

Strona skarżąca podniosła również, że rację ma organ wskazując, że trwały zarząd co do gruntów pod wodami powstaje z mocy samego prawa. Nie zmienia to jednak faktu, że po pierwsze zarząd taki może powstać tylko na wyodrębnionej działce. Po drugie, decyzja stwierdzająca ww. okoliczność winna konkretnie i w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wskazywać w jakim zakresie i co do jakiego gruntu trwały zarząd powstał. Brak wyodrębnienia nieruchomości na której trwały zarząd miał powstać powoduje, że treść przedmiotowej decyzji nie spełnia wymogów prawnych w aspekcie konkretności i szczegółowości.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w odpowiedzi na ww. skargi wniósł o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r. poz. 270), zarządzić połączenie spraw o sygn. akt II SA/Sz 486/12 i II SA/Sz 487/12 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygania, albowiem pozostają ze sobą w związku oraz prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/sz 486/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Sąd uznał, że skargi wniesione przez Marszałka Województwa oraz Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy nie są zasadne.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Marszałka Województwa dnia 14 listopada 2011 r. o przekazanie, na podstawie art. 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, przez Starostę wód powierzchniowych płynących wraz z gruntami w trwały zarząd wnioskodawcy. Wykaz działek geodezyjnych zawierał załącznik do wniosku, z którego wynikało, że przekazaniu podlegają będące we władaniu A. następujące wody: rzeka [...] , dz. nr [...] obręb[...] .

Starosta decyzją z dnia [...] r. stwierdził, że z dniem [...] r. w trwały zarząd Marszałka przeszły stanowiące własność Skarbu Państwa wody cieków naturalnych oraz gruntów pokrytych tymi wodami zlokalizowane na działkach nr [...] obręb m.[...] .

Organ wskazał nadto, że w odniesieniu do pozostałych wód objętych wnioskiem z dnia [...] r. orzekł decyzją z dnia [...] r. Organ odwoławczy decyzję Starosty utrzymał w mocy.

Prawnomaterialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087), art. 10 ust. 1a, art. 11ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.).

Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. z dniem wejścia w życie ustawy stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ( ust. 1). Przejście mienia, o którym mowa w ust. 1, stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej ( ust. 2).

Nie budziło wątpliwości stron, że w dniu [..] r. wody oraz grunty pokryte wodami wymienione w decyzji stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych, natomiast prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, ze względu na rodzaj wód ( art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne) przysługiwały Marszałkowi Województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa.

Istota sporu w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sprowadzała się do zasadności przekazania przez uprawniony organ ( starostę ) Marszałkowi Województwa wód płynących i gruntów pod tymi wodami w sytuacji nie wydzielenia linii brzegowej i braku rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych co skutkowało mylnym przyjęciem, że działki nr [...] pokryte są wodami w całości i w całości przechodzą w trwały zarząd Marszałka.

Skarżąca A. podnosiła również niezasadne przyjęcie przez organ dopuszczalności powstania i stwierdzenia trwałego zarządu nad niewyodrębnioną częścią działki.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do charakteru prawnego decyzji stwierdzającej przejście stanowiących własność Skarbu Państwa wód oraz gruntów pokrytych wodami w trwały zarząd marszałka województwa. Decyzja ta ma niewątpliwie charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 5 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy -Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, tj. w dniu 30 lipca 2005 r. Nie może być mowy zatem o kreowaniu w drodze decyzji, wydanej na podstawie art. 19 powołanej ustawy, stanów prawnych wykraczających poza dyspozycję tego przepisu.

Słusznie zauważył organ odwoławczy, że decyzje wydawane przez właściwe organy na podstawie art. 19 mają charakter związany, a zatem organ orzekając o przejściu mienia określonego w tym przepisie w trwały zarząd marszałka nie ma swobody co do wyboru treści rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie w decyzji stwierdzającej przejście wód oraz gruntów pokrytych wodami w trwały zarząd kwestii związanych z ustaleniem linii brzegowej tych wód oznaczałoby przekroczenie upoważnienia w jakie ustawodawca wyposażył organ w tym przepisie.

Istotne w sprawie jest również i to, że zasady i tryb rozstrzygania w sprawie ustalenia linii brzegowej został uregulowany w odrębnym przepisie- art. 15 ust. 2 ustawy- Prawo wodne. Z treści tego przepisu jasno wynika, że postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej na nim oparte może się toczyć wyłącznie z wniosku podmiotów mających w sprawie interes prawny lub faktyczny. Interes prawny wiąże się z prawem własności, użytkowaniem wieczystym lub użytkowaniem, a więc występuje po stronie podmiotów mających prawnorzeczowe uprawnienia do gruntu.

Słusznie zauważyła skarżąca A., że ustawa Prawo wodne odmiennie reguluje kwestię trwałego zarządu, aniżeli ma to miejsce w ustawie o gospodarce nieruchomościami, która trwały zarząd wiąże z nieruchomością jako gruntem wyodrębnionym spośród innych podmiotów, jakimi w stosunku do niego są otaczające go grunty. NSA w wyroku z dnia z dnia 8 grudnia 2006 r., I OSK 124/06, LEX nr 293155 stwierdził m.in. rozstrzygając w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, że grunt może stać się nieruchomością na skutek skonkretyzowania jego przedmiotowego zakresu, które następuje przez określenie jego zewnętrznych granic.

Przeniesienie na grunt Prawa wodnego zasad ustanawiania trwałego zarządu, określonych w powołanej wyżej ustawie o gospodarce nieruchomościami, nie jest możliwe, albowiem przepis art. 14a ust. 1 ustawy-Prawo wodne wprost stanowi, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.8)).

W tej sytuacji zarówno Starosta jak i Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej prawidłowo określili w wydanych decyzjach o przejściu w trwały zarząd Marszałka Województwa wód oraz gruntów pokrytych wodami zlokalizowanych na działkach wymienionych w zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej, albowiem przepis art. 19 ustawy o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw nie upoważniał tych organów do orzekania w szerszym zakresie, w tym do ustalania linii brzegowej.

Ustalenie linii brzegowej stanowi odrębny etap postępowania, który wmyśl powołanego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy Prawo wodne może zainicjować podmiot posiadający interes prawny lub faktyczny w tym zakresie składając odpowiedni wniosek, natomiast podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych ( ust. 3). Ustawodawca nie precyzuje, czy wydanie decyzji w tym zakresie winno mieć charakter uprzedni czy następczy w stosunku do decyzji ustanawiającej trwały zarząd na podstawie art. 19. W ocenie Sądu, zważywszy, że postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegowej wszczyna się na wniosek uprawnionego podmiotu ( art. 15 ust. 2), to od woli tego podmiotu będzie zależało zainicjowanie postępowania w tym zakresie.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, w tym naruszenia ar. 7, 77 i 80 K.p.a. Sąd nie stwierdził naruszenia tych przepisów, albowiem zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy, którego zakres był niezbędny do wydania decyzji na podstawie art. 19 ustawy o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargi.