Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 184/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4, art. 6, art. 13
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R.A. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego do rozpoznania wniosku R.A. z dnia [...] r. w zakresie punktu 1, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. R.A. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, której się domagał w pkt 1 wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. W piśmie tym wnioskował mianowicie o "udostępnienia kserokopii dokumentów, tj. sprawozdań z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego na okoliczność dwóch zdarzeń usiłowania popełnienia samobójstwa w 2019 roku w ZK, odpowiednio zanonimizowanych w zakresie danych wrażliwych".

W skardze R.A. wniósł o:

1) stwierdzenie, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

2) wymierzenie organowi grzywny,

3) zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego,

4) zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, iż organ w odpowiedzi na jego wniosek pismem z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] poinformował, że informacje określone w punkcie 1 wniosku nie stanowią informacji publicznej. Przy czym organ nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawą z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst. jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze m.; dalej jako u.d.i.p.). Z uwagi na to – w ocenie skarżącego - organ pozostaje w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania.

W ocenie organu wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r. w zakresie punktu 1 nie dotyczy informacji publicznej. Dokumenty w postaci sprawozdań

z przeprowadzonych postępowań wyjaśniających na okoliczność zdarzeń, które zaistniały w jednostce penitencjarnej mają bowiem na celu wyłącznie ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów i jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz ich pracowników, a także zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności w celu wyeliminowania ustalonych nieprawidłowości. Wnioski zawarte

w przedmiotowych sprawozdaniach, jak również same sprawozdania, nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych. Natomiast dokumentacja, która ma walor wyłącznie organizacyjny oraz porządkowy, stanowi dokumentację wewnętrzną organu, która nie jest zaliczana do kategorii informacji publicznej. Ponadto organ podkreślił, iż zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 848; aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1064; dalej jako u.s.w.), Służba Więzienna może przetwarzać dane osobowe bez wiedzy i zgody osób, których dane te dotyczą. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej nie może naruszać przepisów innych ustaw. Nie każdy więc dokument czy informacja, którą wytworzył Dyrektor Zakładu Karnego lub jest w jej posiadaniu, będzie miała przymiot informacji publicznej, która będzie podlegała udostępnieniu na wniosek w trybie u.d.i.p. Tym bardziej w sytuacji, w której wnioskujący jest osobą pozbawioną wolności i bez trudu może zidentyfikować osobę, której dane zdarzenie dotyczy. W sytuacji zaś, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, która nie jest informacją publiczną lub stanowi taką informację publiczną, w stosunku do której tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą. Tym samym organ nie pozostaje w bezczynności, ponieważ w ustalonych terminach udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na złożone wnioski zgodnie ze stanem posiadanej informacji publicznej.

Ponadto organ wskazał, iż wnioskodawca wykorzystuje w sposób nieuprawniony u.d.i.p. wspólnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych

w zakładach karnych i aresztach śledczych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 647), składając liczne skargi i wnioski o udostępnienie informacji publicznej tylko po to, by paraliżować pracę administracji jednostki penitencjarnej i by w ten sposób wymusić określone działanie. Od końca 2020 roku osadzony zaczął prezentować wrogą postawę wobec administracji zakładu karnego z uwagi na niekorzystną w jego ocenie decyzję Komisji Penitencjarnej, która nie przeklasyfikowała osadzonego do odbywania kary w warunkach zakładu karnego typu półotwartego. Z uwagi na to skazany zaczął składać liczne skargi i wnioski o udostępnienie informacji publicznej, otwarcie twierdząc

w rozmowach wychowawczych, że będzie prowadził nasiloną działalność skargową oraz licznie występował z wnioskami składanymi w trybie u.d.i.p. do czasu uzyskania przez niego zamierzonego celu, tj. przeklasyfikowania do odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach zakładu karnego typu półotwartego. Powyższe działanie jest więc typowym działaniem instrumentalnym. Innymi słowy osadzony zaczął wykorzystywać u.d.i.p. jako narzędzie do realizacji celów osobistych, poprzez utrudnianie pracy administracji zakładu karnego w licznie składanych wnioskach

o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wykorzystuje u.d.i.p. w celach sprzecznych z jej pierwotnym przeznaczeniem, a tym samym nadużywa prawa do dostępu do informacji publicznej. Dla przykładu: w 2019 roku skazany złożył 4 wnioski (na 135 wszystkich wniosków), w 2020 roku skazany złożył 24 wnioski (na 120 wszystkich wniosków), w 2021 roku (do dnia 29 czerwca 2021r.) skazany złożył 53 wnioski (na 76 wszystkich wniosków).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, wydawanej w indywidualnych sprawach.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających

z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej skierowanego do Dyrektora ZK, w zakresie pkt 1, w którym to skarżący domagał się przedłożenia sprawozdań z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego na okoliczność dwóch zdarzeń usiłowania popełnienia samobójstwa w 2019 r. w ZK

Tryb i zasady rozpoznawania tego rodzaju wniosków reguluje u.d.i.p.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa, aktualnie ponaglenia (por. wyroki NSA: z 21 lipca 2011 r., I OSK 678/11, z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05,

z 3 kwietnia 2014 r., I OSK 2603/13).

Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, czego dotyczy niniejsze postępowanie, istotne znaczenie ma ustalenie, iż dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji, przy czym, stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., podmioty określone w ust. 1 i 2 tego artykułu są zobowiązane do udzielenia informacji, jeśli są w jej posiadaniu. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację lub podjął inne czynności

w terminie, wynikającym z u.d.i.p.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii czy Dyrektor ZK jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, należy wskazać, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są m. in. podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. W myśl art. 1 u.s.w. Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną. Służba Więzienna – stosownie do art. 2 ust.1 u.s.w. - realizuje na zasadach określonych ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53 i 472) zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Art. 7 pkt 3 u.s.w. stanowi, że organem Służby Więziennej jest min. dyrektor zakładu karnego. Zarazem, art. 8 ust. 1 pkt 3 u.s.w. stanowi, że jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są m.in. zakłady karne. Z art. 6 u.s.w. wynika natomiast, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.s.w. zakładem karnym kieruje dyrektor. Do zakresu działania dyrektora zakładu karnego należy w szczególności realizacja zadań wynikających z innych ustaw (art. 13 ust. 2 pkt 7 u.s.w.). Powyższe uregulowania prawne prowadzą do wniosku, że dyrektor zakładu karnego, jako jeden z organów Służby Więziennej, czyli formacji powołanej do realizacji zadań publicznych ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

Analizując wniosek skarżącego z punktu widzenia przedmiotowego należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę u.d.i.p., a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., SA 2036-2037/02, M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28). W u.d.i.p. wśród przykładowych informacji publicznych wskazano m.in. informacje o organizacji oraz przedmiocie działalności i kompetencjach organów władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c u.d.i.p.), a także o zasadach funkcjonowania takich podmiotów, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.). Nadto informacją publiczną są dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.). W orzecznictwie podkreśla się również, iż informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej. Jednocześnie akcentuje się powiązania informacji publicznej z dynamiczną działalnością państwa, jako organizatora życia społeczno-gospodarczego z jednoczesnym wskazaniem, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (wyroki: NSA z dnia 31 maja 2004 r., OSK 205/04, WSA w Warszawie: z 28 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1542/08, z dnia 12 października 2010 r., II SA/Wa 933/10, z 10 listopada 2010 r., II SAB/Wa 117/09).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało uznać, iż sprawozdanie z czynności wyjaśniających dotyczących zdarzeń, które mogą wystąpić na służbie, (w tym przypadek samobójstwa osadzonego), sporządzone na podstawie

§ 9 ust. 1 i 2 zarządzenie Nr 1/2018 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 3 stycznia 2018 r. w sprawie służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej, zdarzeń mogących wystąpić w Służbie Więziennej oraz sposobu ich wyjaśnienia i dokumentowania (dalej jako zarządzenie nr 1/2018), jako że w swej treści zawiera informacje publiczne we wspomnianym powyżej rozumieniu, podlega udostępnienie w trybie u.d.i.p.

Sprawozdania te bowiem sporządza się w przypadku najpoważniejszych zdarzeń mogących występować w jednostce penitencjarnej, które są wymienione w pkt 1-14 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 1/2018, związanych z realizacją zdań, do których powołana jest Służba Więzienna zgodnie z powołanym art. 2 ust. 1 u.s.w. Zawierają one opis okoliczności i przebieg wspomnianych zdarzeń, działania podjęte po zdarzeniu, jego przyczyny oraz wnioski dotyczące stwierdzonych uchybień lub nieprawidłowości, ze wskazaniem osób odpowiedzialnych za ich powstanie oraz konieczności podjęcia działań profilaktycznych. Sprawozdanie to pozwala zatem na dokonanie oceny prawidłowości wykonywania zadań publicznych powierzonych ustawowo Służbie Więziennej, w szczególności w zakresie zapewnienia osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej

i religijnej, humanitarnego traktowanie osób pozbawionych wolności; zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa (art. 2 ust. 2 pkt 4, 5 i 6 u.s.w.). Tym samym ich udostępnienie zapewnia realizację społecznej kontroli wykonywania wspomnianych zdań publicznych, co stanowi jeden z celów u.d.i.p.

Oczywiście nie wszystkie działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Jeżeli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez organ. Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest też uznanie, że część dokumentów służących jedynie potrzebom podmiotu zobowiązanego, pomimo że związana jest

z jego działalnością, nie jest informacją publiczną i nie podlega ujawnieniu (dokumenty wewnętrzne) /por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, U.d.i.p. Komentarz, Warszawa 2016, komentarz do art. 1, teza 2, teza 4/. Na pojęcie sprawy publicznej, o której ma być udzielona informacja publiczna, składa się przede wszystkim charakter publiczny zadań wykonywanych przez określony podmiot. Tam zatem, gdzie występuje aktywność organów publicznych nawet jedynie w ich funkcjonalnym znaczeniu, mamy do czynienia z informacją publiczną (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14).

Podkreślić ponadto należy, iż dokumenty wewnętrzne służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk, mogą określać zasady działania w określonych sytuacjach, mogą też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; z 7 października 2015 r.,

I OSK 1883/14; wyrok TK z dnia 13 listopada 2013 r., P 25/12, OTK-A 2013, nr 8, poz. 122). Cechą dokumentów wewnętrznych jest to, że zostają wytworzone tylko na potrzeby podmiotu, który je wytworzył i nie przedstawiają jego stanowiska na zewnątrz, nie zostają bezpośrednio wykorzystane w szeroko rozumianym procesie decyzyjnym (por. P. Szustakiewicz, Problemy dostępu do informacji publicznej na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, Samorząd Terytorialny z 2015 r., nr 4, s. 62; I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, op.cit, s. 24, 206–208; wyrok NSA z 17 listopada 2016 r., I OSK 1139/15). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej orzeczeniu "z szerokiego zakresu przedmiotowego informacji publicznej wyłączeniu podlegają jednak treści zawarte w dokumentach wewnętrznych, rozumiane jako informacje o charakterze roboczym (zapiski, notatki), które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap wypracowywania finalnej koncepcji, przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół. W ich przypadku można bowiem mówić o pewnym stadium na drodze do wytworzenia informacji publicznej. (...) Nie są jednak wyrazem stanowiska organu, wobec czego nie stanowią informacji publicznej".

Takiego roboczego charakteru nie sposób przypisać spornemu sprawozdaniu, które kończy sformalizowane postępowanie wyjaśniające i jest przesyłane Dyrektorowi Regionalnemu. Ponadto stanowi w przypadku ujawnienia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia podstawę do zawiadomienia właściwego terytorialnie organu ( § 10 ust. 11 i 13 zarządzenia nr 1/2018). Zwrócić również należy uwagę na niekonsekwencję organu, który z jednej strony informację o zdarzeniach wymienionych w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 1/2018 traktuje jako informacje publiczną i udziela jej skarżącemu

w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r., a jednocześnie odmawia udostępnienia dokumentu, który jest nośnikiem tej informacji.

W kontekście powyższych uwag chybiona jest argumentacją organu wskazująca na wewnętrzny charakter sprawozdania ze zdarzeń występujących w jednostce Służby Więziennej, zawarta zarówno w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r., jak

i w odpowiedzi na skargę.

Na gruncie u.d.i.p. w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.); 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy; 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.

W kontrolowanej sprawie organ nie udzielił skarżącemu żądanej informacji

w zakreślonym przez art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie, w związku z czym Sąd na postawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Dyrektora ZK do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1 w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt II wyroku). Przy czym podkreślić należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego, w przypadku skargi na bezczynność w sprawie kontrolowanej na gruncie u.d.i.p., nakazanie adresatowi w jaki sposób powinien załatwić skierowany do niego wniosek (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 1111/18). Stąd zobowiązanie do załatwienia wniosku nie oznacza nakazanie organowi udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji. Nie jest bowiem wykluczone wydanie przez organ decyzji odmawiającej, jeśli uzna, iż zachodzą przesłanki do tego z uwagi na ograniczenia wynikające przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych albo ze względu na prywatność osoby fizycznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Jeżeli natomiast organ uważa, że doszło do nadużycia prawa – na co powoływał się w odpowiedzi na skargę – to właściwą formą reakcji na wniosek jest również wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 listopada 2021 r., II SAB/Po 98/21). Oczywiście – co jeszcze raz wymaga podkreślenia – Sąd w niniejszym postępowaniu nie przesądza, że zachodzi konieczność wydania powyższej decyzji.

Jednocześnie Sąd uznał stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., iż organ dopuścił się bezczynności rozpoznając wniosek skarżącego w powyższym zakresie (pkt II wyroku). Ponadto Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała

w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 , wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyroki WSA w Poznaniu z 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15 ). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnej interpretacji prawa, jednak nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

Ponadto Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny w związku z zaistniałą w sprawie bezczynnością. Należy bowiem zwrócić uwagę, że z literalnej wykładni art. 149 § 2 p.p.s.a., wynika, iż wymierzenie takiej grzywny zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony). Należy również mieć na względzie, iż środek ten powinien być stosowany z rozwagą, a więc

w szczególnie drastycznych przypadkach bezczynności w załatwieniu sprawy. Tym samym chodzi o sytuacje, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia

w sprawie. Ponadto musi istnieć uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, co wykluczało celowość wymierzenia organowi grzywny. W konsekwencji skargę w tej części oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt III wyroku).