Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1760/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 58, 104, 105
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi C. M. i J. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących C. M. i J.M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021r., nr [...] - na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r, Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 1333 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku C. M. - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...].02.2021r., Nr [...], umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie odprowadzania wód opadowych z dachu budynku usytuowanego na działce nr ew. [...], obr. T. w K.

W uzasadnieniu organ podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. prowadził na wniosek C. M. postępowanie administracyjne w sprawie odprowadzania wód opadowych z dachu budynku usytuowanego na działce nr ew. [...], obr. T., gmina K. (zawiadomienie z dnia 17.04.2018r.).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...] lutego 2021r., Nr [...] na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odprowadzania wód opadowych z dachu budynku usytuowanego na dz. nr ew. [...] obr. T. w K.

C. M. oraz J. M. złożyli odwołanie od tego rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy przypomniał, że warunkiem skuteczności odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonej decyzji. W postępowaniu wstępnym badał, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.

Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Decyzję z dnia [...] lutego 2021r. Nr [...] odebrał w imieniu C. M. dorosły domownik - mąż J. M. w dniu 3.03.2021r., co potwierdza podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu 17.03.2021r., natomiast C. M. nadała odwołanie w placówce pocztowej w dniu 18.03.2021r., tj. z uchybieniem terminu ustawowego.

Wobec powyższego, organ pismem z dnia 21.04.2021r. zawiadomił stronę, na podstawie art 15zzzzzn2 pkt 1 ppkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842), że odwołanie od decyzji PINB w O. z dnia [...].02.2021r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności, (art. 129 § 2 K.p.a.), jednocześnie [...]WINB wyznaczył C. M. termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu powiatowego.

W piśmie tym wskazano, że zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 15zzzzzn2 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w przypadku o którym mowa w art 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni cni dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W dniu 4.05.2021r. wpłynęło pismo C. M. i J. M. z dnia 29.04.2021r., stanowiące wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W piśmie tym wskazano, że "w dniu 1 marca nasz syn zachorował na wirusa COVID-19 w związku z tym, że widzieliśmy się z nim w tym dniu także zostaliśmy objęci kwarantanną. Powyższa sytuacja wpłynęła znacząco na załatwienie sprawy, a także na naszą pamięć, byliśmy pewni że mieścimy się w terminie".

Organ pismem z dnia 14.05.2021r. wezwał skarżących, do wskazania konkretnej daty kiedy zakończyła się ich kwarantanna i do potwierdzenia powyższego stosowną dokumentacją. W dniu 8.06.2021 r. wpłynęło pismo skarżących, podpisane również przez Ireneusza Mencel, syna skarżących, który wskazał, że rodzice nie zostali oficjalnie zgłoszeni do kwarantanny i sami poddali się kwarantannie domowej.

Jednocześnie podniósł, że rodzice są osobami starszymi i pomaga im w kwestiach formalnych, a sam przebywał na izolacji domowej od dnia 3.03.2021r. do dnia 12.03.2021r., a następnie był czasowo niezdolny do pracy z powodu choroby, tj. w dniach 15.03-19.03.2021r. (przedłożył zaświadczenie lekarskie oraz informację o pobycie w izolacji). Wszystkie te okoliczności wpłynęły, w jego ocenie, na "pomyłkę w wysłaniu odwołania".

Zdaniem [...]WINB, skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W treści pisma z dnia 29.04.2021r., a następnie w piśmie z dnia 6.06.2021r., które stanowią wniosek o przywrócenie terminu nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu.

Skarżąca nie przebywała oficjalnie na kwarantannie, nie była też poddana izolacji domowej, a w czasie kiedy przebywała wraz z mężem w domu (samoizolacja) pomagał im syn, brat I. M. (na co wprost wskazano w piśmie z dnia 6.06.2021r.).

Jeśli nawet przyjąć, że I. M. pomaga rodzicom w kwestiach formalnych, to odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej 18.03.2021 r., czyli w czasie kiedy I. M. był czasowo niezdolny do pracy z powodu choroby (zaświadczenie o niezdolność do pracy w dniach 15-19.03.2021r.), a termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 17.03.2021r..

Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą. Nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie danej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2021r. IV SA/Po 1877/20).

Mając na uwadze powyższe, [...]WINB nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku C. M. i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB w O.

C. i J. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2021r.

W uzasadnieniu skargi podali, że w postępowaniu administracyjnym działali przez pełnomocnika - syna I. M., który opracowywał pisma procesowe. Czas w jakim toczyło się postępowanie objęty był nakazami i zakazami spowodowanymi istnieniem pandemii COVID19.

Pismo skarżących i pełnomocnika z dnia 6.06.2021 adresowane do organu odwoławczego wskazywało na fakty, które spowodowały przekroczenie terminu do wniesienia odwołania:

- od dnia 3.03.2021r. I. M. - pełnomocnik został pozytywnie zdiagnozowany na COVID 19, co skutkowało ustaleniem dla niego kwarantanny/izolacji domowej w okresie 3.03 do 12.03.2021r. (informacja o pobycie w izolacji wystawiona przez CEZ w Warszawie z dnia 2.06.2021).

- termin kwarantanny upływał w dniu 12.03.2021r. tj. w piątek (13 i 14 marca były dniami wolnymi od pracy). I. M. czując się źle w piątek otrzymał zwolnienie od pracy na okres od 15.03. (poniedziałek) do 19.03.2021r. Ir. M. jako pełnomocnik skarżących nie mógł się komunikować z rodzicami.

Stan zdrowia pełnomocnika i ryzyko zarażenia wiekowych rodziców, były przeszkodami w możliwości działania. Poprawa zdrowia I. M. - pełnomocnika strony skarżącej zdecydowała, że w dniu 18.03.21 możliwe było odebranie od rodziców pisma PINB w O. i opracowanie odwołania.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli uprawdopodobni ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu złoży w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz ze złożeniem wniosku dopełni czynności, dla której określony był termin.

Z treści powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych w nich przesłanek. Niespełnienie którejkolwiek z nich - nawet przy zaistnieniu pozostałych - czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.

Procesowa instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia.

Modyfikację regulacji kodeksowej w powyższym zakresie, wprowadza obecnie art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Zgodnie z nim "w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu." Art. 15zzzzzn2 dodany został przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), zmieniającej ustawę z dniem 16 grudnia 2020 r.

Kwestionowana w odwołaniu decyzja zapadła w czasie trwania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491).

Zatem w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podkreślenia wymaga, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10).

W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12).

Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd o braku winy można mówić jedynie wówczas gdy przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku.

Jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o zawinionym uchybieniu terminu (wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1677/15). Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie.

Prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu badanie okoliczności braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań, a samo ustanie przyczyny uchybienia terminu musi mieć charakter realny (wyrok NSA z 16 marca 2017 r., sygn. akt ). Należy podkreślić, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw.

Sporna w rozpoznawanej sprawie była przesłanka warunkująca przywrócenie terminu, tj. uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony.

Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia - w kontekście tej przesłanki przywrócenia terminu - Sąd uznał, że organ nie poddał złożonego przez skarżącą wniosku prawidłowej ocenie w kontekście występowania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.

Należy wskazać, że skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniła, iż od dnia 3.03.2021r. jej syn I. M. – faktyczny pełnomocnik strony został pozytywnie zdiagnozowany na COVID 19, co skutkowało ustaleniem dla niego kwarantanny w okresie 3.03 do 12.03.2021r. (informacja o pobycie w izolacji wystawiona przez CEZ w W. z dnia 2.06.2021). Termin kwarantanny upływał w piątek 12.03.2021r. Kolejne dni - 13 i 14 marca - były dniami wolnymi od pracy. I. M. czując się nadal źle, w dniu 12 marca tj. otrzymał zwolnienie lekarskie na okres od 15.03. do 19.03.2021r. Stan zdrowia pełnomocnika i ryzyko zarażenia starszych rodziców, były przeszkodami w możliwości działania. Poprawa zdrowia I. M. zdecydowała, że w dniu 18.03.2021r. możliwe było wniesienie odwołania.

W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej zasługuje na uwzględnienie. W szczególności należy zwrócić uwagę, że wniesienie odwołania jeden dzień po upływie terminu do dokonania tej czynności, było spowodowane zachorowaniem pełnomocnika i samoizolacją strony, a zatem wynikało z troski o zminimalizowanie możliwości rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19. To z kolei wymagało zdecydowanego ograniczenia kontaktów międzyludzkich. Izolacja związana z epidemią COVID powoduje zaburzenie normalnego funkcjonowania i jest okolicznością niezawinioną.

Zdaniem Sądu, skarżąca wykazała, że wskazane okoliczności w sposób zasadniczy rzutowały na możliwość wniesienia odwołania w terminie, zwłaszcza w porównaniu do warunków sprzed stanu epidemii COVID-19.

W związku z tym Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy powołane przez stronę okoliczności uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony. Okres epidemii spowodowanej COVID-19 i wykazane okoliczności faktyczne wymagały, mniej rygorystycznej oceny przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Niewątpliwie okoliczności powołane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu, jak i załączone dokumenty uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że uchybienie terminowi było spowodowane trudną do przezwyciężenia przeszkodą, jaką była samoizolacja w związku z zachorowaniem na COVID-19 oraz choroba faktycznego pełnomocnika strony.

Mając na względzie powyższe za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu co do wykładni i zastosowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, przepisu art. 58 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1it. c p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.