Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1038/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt.1  c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 34 , art. 34a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 5 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej PKP Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1739/08 w sprawie ze skargi PKP Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r. ( sygn. akt I SA/Wa 1739/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Krajowej Komisji

Uwłaszczeniowej z dnia [...]września 2008 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję

Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]

stwierdzającą nieodpłatne nabycie przez Gminę Olkusz, z mocy prawa, własności

nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obręb Podlesie Rabsztyńskie).

Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 r. ( sygn. akt I SA/Wa 1538/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił poprzednią decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego od wymienionej na wstępie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2007 r., wskazując w uzasadnieniu wyroku, na konieczność ponownego

rozważenia przez organ odwoławczy, czy Spółce Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie przysługuje tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ponownie w związku z tym ponownie przeprowadzając postępowanie odwoławcze, uznała że przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, ze zm.) może stanowić źródło interesu prawnego Polskich Kolei Państwowych w sprawie o komunalizację przedmiotowej nieruchomości i rozpoznało merytorycznie odwołanie wniesione przez ten podmiot. Ponadto, wykonując zalecenia Sądu, Komisja wystąpiła do Ministerstwa Infrastruktury oraz Archiwum Państwowego celem ustalenia, czy istnieją dokumenty potwierdzające tytuł prawny PKP lub jej poprzednika prawnego do przedmiotowej nieruchomości, ale dokumentów takich nie udało się pozyskać.

W tych warunkach organ odwoławczy, powołując się na bieżące orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że przepisy statuujące Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe nie zawierały podstawy prawnej do stwierdzenia jego tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości. Przedsiębiorstwo to nie dysponowało w stosunku do niej prawem zarządu a władanie nią wykonywało bez tytułu prawnego.

W konkluzji swych wywodów Komisja stwierdziła, że skoro odwołującej się nie

przysługiwał żaden tytuł prawny do nieruchomości, to nieruchomość ta należała - w

rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę

o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32,

poz. 191, ze zm.) - do terenowego organu administracji państwowej stopnia

podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

Zgodnie bowiem z treścią obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 6 ust. 1 ustawy z

dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z

1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.) grunty państwowe, które nie zostały oddane w:

zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ

administracji państwowej. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w

mocy decyzję Wojewody Małopolskiego.

Od przedstawionej wyżej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie złożyły Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie.

W skardze, wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie, skarżąca podniosła zarzut naruszenia: art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...). Ponadto wskazywała też na naruszenie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 97, poz. 568), ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) a także art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca w szczególności twierdziła, że w dacie 27 maja 1990 r. nie istniały żadne możliwości dysponowania sporną nieruchomością - liną kolejową - przez organy administracji terenowej, zwłaszcza, gdy chodziło o linię kolejową o znaczeniu międzynarodowym. Rok budowy przedmiotowej linii wskazywał bowiem, że pozostawała ona w zarządzie PKP już w okresie przedwojennym. Powołując się zatem na przepisy rozporządzenia z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych (Dz. U. Nr 57, poz. 580) skarżąca Spółka wskazywała na oddanie przedmiotowo mienia w zarząd powierniczy, który nigdy nie został odebrany PKP.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie był oczywisty a wydane w sprawie decyzje były zgodne z prawem.

W ocenie Sądu, organy trafnie uznały, że w dniu wejścia w życie powołanej wyżej

ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedmiotowe mienie, stanowiące działkę nr 293 w

obrębie Podlesie Rabsztyńskie, nie było przedmiotem zarządu Kolei. Okoliczność ta wynikała z faktu braku aktu administracyjnego, który kreowałby takie prawo dla PKP.

Sąd nadmienił, iż wprawdzie w poprzednim okresie orzecznictwo sądowoadministracyjne nie było jednolite w przedmiotowej materii, jednakże aktualnie

utrwaliła się linia orzecznicza przyjmująca, że w sprawach dotyczących określonego

mienia nieruchomego, pozostającego w dyspozycji faktycznej PKP, decydujące

znaczenie odgrywa okoliczność, czy podmiot ten legitymował się - w stosunku do tego rodzaju mienia - decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania). Jedynie bowiem legitymowanie się przez PKP tego rodzaju dokumentem świadczyłoby o tym, że dana nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa.

Sąd podkreślił przy tym, iż we wspomnianym orzecznictwie akcentowano zwłaszcza, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, iż majątek taki należał do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są bowiem tożsame z pojęciem "należy do", które w swym semantycznym zakresie wskazuje na aspekt prawnorzeczowy. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać.

W związku z powyższym, brak tytułu prawnego PKP w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości należało rozumieć, iż - w sensie prawnym - należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w: zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

W skardze kasacyjnej wniesionej – na zasadzie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie zarzuciły Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową przepisów postępowania administracyjnego tj. w szczególności:

- art. 7, 75 § l, 77 § l , 80 oraz art. 107 kpa - poprzez uznanie ustaleń dokonanych przez Krajową Komisje Uwłaszczeniowa za prawidłowe, ograniczenie postępowania dowodowego do ustalenia wystąpienia jednej przesłanki w oparciu o wskazane przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową dokumenty i w ten sposób naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzenia w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także obowiązku ustosunkowania się do wszelkich zarzutów strony postępowania;

- art. 7, 75 § l, 77 § l w związku z art. 34, 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r.

o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie

Koleje Państwowo" - poprzez bezzasadne pominięcie w postępowaniu dowodowym

posiadania nieruchomości przez skarżącego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pomimo, iż jest to przesłanka wyłączająca komunalizację mienia w sytuacji braku dokumentów o zarządzie.

b) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi - poprzez niewłaściwe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało decydujący wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia w tej sprawie, w szczególności naruszenie art. 5 ust. l ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a także art. 34 i 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - poprzez przyjęcie, iż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zasadnie uznała, iż PKP w dniu 27 maja 1990 r. nie przysługiwał zarząd do działki nr 293 obręb Podlesie Rabsztyńskie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania za drugą instancję.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano, że przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana od 1884 r. torami głównymi linii kolejowej nr 62 i 65, przy czym ta ostatnia linia stanowi część linii kolejowej LHS najdalej wysuniętej na zachód linii szerokotorowej w Europie, która stwarza możliwość połączenia z kolejowym systemem Ukrainy i Rosji. Z tego względu linia ta ma – zdaniem kasatora - znaczenie państwowe, co stwarza inną jakość przedmiotowej nieruchomości - w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Podnoszono też, że prawo własności Skarbu Państwa, odnośnie spornego gruntu, zostało ujawnione w księdze wieczystej dopiero w 1989 r. a więc brak było dokumentów – zdaniem PKP – potwierdzających, że nieruchomość ta "należała" do terenowych organów administracji bądź do państwowej osoby prawnej. Natomiast PKP w dniu 27 maja 1990 r. wykonywało zadania zarządcy infrastruktury kolejowej oraz zadania przewoźnika kolejowego.

Skarżący kasacyjnie odwoływał się też do regulacji historycznych tj. rozporządzenia Prezydenta z dnia 24 września 1926 r. mocą którego zarząd nad majątkiem ruchomym i nieruchomym należącym do Skarbu Państwa został przejęty przez Przedsiębiorstwo PKP a na podstawie art. 4 w/w aktu PKP prowadziło eksploatację wszystkich linii kolejowych.

W skardze kasacyjnej omówiono szczegółowo regulację prawną zawartą w art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" zwracając uwagę na fakt, że na podstawie w/w przepisu PKP SA nabywa prawo użytkowania wieczystego gruntów jak również własność posadowionych na tym gruncie budynków, budowli oraz innych lokali, gdy grunt ten stanowił własność Skarbu Państwa, pozostawał w posiadaniu PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. a poprzednik prawny Spółki nie legitymował się dla tych nieruchomości dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Przywołując treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. ( sygn. akt K 30/04) skarżący kasacyjnie wywodził, że w wyroku tym Trybunał wskazał, że grunty, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w posiadaniu PKP, co do których podmiot ten nie legitymował się tytułem prawnym nie stały się własnością gminy z mocy prawa. Grunty te pozostały własnością Skarbu Państwa a gminy mogły starać się jedynie o ich przekazanie przez okres 13 lat.

Zdaniem skarżącego powyższa regulacja prawna wprowadza wyłączenie komunalizacji mienia, analogicznie jak przepis art. 11 ust. 1ustawy komunalizacyjnej.

Podnoszono też, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przed organami administracyjnymi nie uprawniało do wydania decyzji o komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, a organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, co pominął Sąd Wojewódzki.

Akcentowano także, że Przedsiębiorstwo Państwowe PKP działało jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej a funkcję jednostki zwierzchniej wykonywały naczelne organy administracji. W dacie 27 maja 1990 r. stanowił ją Minister Transportu, Żeglugi i Łączności. W związku z tym mienie, którym władało PKP nie należało do organów terenowych administracji publicznej.

Skarżący kasacyjnie stwierdzał również, że jego stanowisko potwierdza treść art. 18a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...) zgodnie z którym linie kolejowe niebędące liniami o znaczeniu państwowym mogą być przekazane przez PLK SA lub PKP SA na własność jednostce samorządu terytorialnego.

Skarżący kasacyjnie podkreślał wreszcie, iż wspomniany art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie wskazywał sposobu oddania w zarząd i nie odnosił się do kwestii przesłanek uwłaszczenia państwowych osób prawnych na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (...) a zatem przepis ten został nieprawidłowo przez Sąd Wojewódzki przytoczony.

Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty jej sprowadzały się do naruszenia przepisów postępowania, które – zdaniem skarżącej kasacyjnie – miało istotny wpływ na wynik sprawy a także naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie.

Odnosząc się pierwszej kolejności do zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy stwierdzić, że w podstawie skargi kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c) w/w ustawy procesowej poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy winien być zastosowany, przy czym przepis ten powiązano z art. 7, 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd ustaleń dokonanych przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową za prawidłowe, choć ustalenia faktyczne organu naruszały obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym obowiązek ustosunkowania się do wszelkich zarzutów podniesionych przez stronę postępowania; nadto powołany wyżej przepis sądowoadministracyjny powiązano z art. 34 i 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", wywodząc z tych przepisów uprawnienie skarżącej do nabycia tytułu prawnego do spornego gruntu, podnosząc tym samym, że fakt ten stanowił przesłankę wyłączającą komunalizację mienia.

Poza tym skarżąca kasacyjnie, wskazując na art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzuciła Sądowi Wojewódzkiemu niewłaściwe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Powyższych zarzutów nie można podzielić. Niezastosowanie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spowodowane było bowiem uznaniem, że wniesiona skarga nie była zasadna, czumu Sąd dał wyraz w uzasadnieniu swego wyroku. Zarzut zatem naruszenia art. 141 § 4 wyżej cytowanej ustawy był chybiony. Podnieść wypada, że ocena dokonana przez Sąd była przy tym trafna. Organy bowiem dysponowały stosownym materiałem dowodowym, pozwalającym na ocenę istnienia przesłanek komunalizacyjnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, nie zachodziła potrzeba uzupełnienia tego materiału. Rzeczą bowiem bezsporną było, że Polskie Koleje Państwowe nie przedstawiły, bo nie posiadały, żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie do przedmiotowego gruntu tytułu prawnego. W takiej sytuacji trudno zarzucić organowi naruszenie w/w przepisów procedury administracyjnej.

Odnosząc się do kwestii możliwości uwłaszczenia PKP spornym gruntem, którą to możliwość przewiduje art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", a których analiza pozwala jednocześnie na przejście do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego, wskazać trzeba, że uwłaszczenie, dokonywane w oparciu o te przepisy, może dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego, na dzień wejścia w życie w/w ustawy tj. na dzień 27 października 2000 r., własność ogólnonarodową ( państwową). Mienie to może być ewentualnie potencjalnie komunalizowane w trybie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez wydanie decyzji konstytutywnych.

Zgodnie bowiem z art. 34 i 34a w/w ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w Zycie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Grunty te nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...).

Uwłaszczenie PKP dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. ( K 30/03, OTK-A 2005/4/35), nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r. a więc 10 lat wcześniej niż możliwe stało się uwłaszczenie PKP na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wydanie przy tym decyzji komunalizacyjnej deklaratoryjnej w okresie późniejszym pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał w dniu 27 maja 1990 r.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że kontrola działalności administracji publicznej, którą sprawuje sąd administracyjny, dotyczy jedynie oceny legalności wydawanych przez nią aktów lub podejmowanych czynności a nie obejmuje badania, jak duży areał gruntu podlegał komunalizacji z mocy ustawy i czy w związku z tym PKP ma zapewnioną odpowiednią sytuację. Tego rodzaju ocena może być jedynie brana pod uwagę przy badaniu komunalizacji w drodze przekazania mienia na wniosek gminy.

Nie były również zasadne pozostałe zarzuty dotyczące naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. l ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nabycie przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego ( państwowego) następowało w odniesieniu do mienia "należącego do" rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone wyżej pełniły funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych wspomnianym wyżej organom. Pojęcie "należenia" mienia jest przy tym pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...) w myśl którego terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej.

Za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał też podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywody odnoszące się do historycznych regulacji prawnych przedsiębiorstwa państwowego PKP. Nie wynika z nich bowiem – jako aktów o charakterze ogólnym - tytuł prawny dla skarżącej kasacyjnie do spornego gruntu a wyłączenia spod komunalizacji mienia, określone w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie obejmują Przedsiębiorstwa Państwowego PKP, gdyż nie zostało ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji ( Dz. U. Nr 51, poz. 30), które zostało wydane na podstawie art. 11 ust. 2 w/w ustawy.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała także regulacja zawarta w art. 18a ustawy o ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...), zgodnie z którym linie kolejowe niebędące liniami o znaczeniu państwowym mogą być za zgodą właściwego ministra do spraw transportu przekazane przez PLK SA lub PKP SA na własność jednostce samorządu terytorialnego. Przepis ten dotyczy bowiem sytuacji wyzbywania się przez Kolej gruntów zajętych pod linie kolejowe a nie reguluje kwestii, kto wyłącznie może być właścicielem takiego gruntu.

Podsumowywując powyższe rozważania należy powtórzyć zatem za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym ( państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są bowiem tożsame z wyżej omówionym pojęciem "należy do", które w swym semantycznym zakresie wskazuje na aspekt prawnorzeczowy.

Biorąc w związku z tym pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.