Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1227/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 767
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 47 ust. 1, art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: 1. W przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) w sytuacji gdy egzekucja należności alimentacyjnych nie jest prowadzona wobec dłużnika alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz. U nr 229, poz. 1954 ze zm.), obowiązkiem organu jest przedstawienie w uzasadnieniu decyzji szczegółowych i precyzyjnych wyliczeń (rozliczenia) dotyczących wyegzekwowanych przez komornika środków, wyliczeń dotyczących rozdysponowania tych środków, z uwzględnieniem wysokości opłat egzekucyjnych, innych kosztów egzekucyjnych, odsetek oraz kwot przekazywanych wierzycielowi z tytułu należności głównej i odsetek. Organ administracji (organ wierzyciela) nie jest jednak w takiej sytuacji organem egzekucyjnym i nie posiada wynikających z procedury administracyjnej, środków do korygowania błędnych rozstrzygnięć komornika sądowego np. w zakresie ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej, przysługuje mu w tym zakresie - podobnie jak dłużnikowi - prawo wniesienia skargi na czynności komornika, na podstawie art. 767 k.p.c.

2. Wykładnia art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, iż organ właściwy wierzyciela jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego bez względu na to czy dłużnik alimentacyjny zwrócił już, czy też nie, należności wypłacone z funduszu alimentacyjnego.

TEZY

1. W przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) w sytuacji gdy egzekucja należności alimentacyjnych nie jest prowadzona wobec dłużnika alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz. U nr 229, poz. 1954 ze zm.), obowiązkiem organu jest przedstawienie w uzasadnieniu decyzji szczegółowych i precyzyjnych wyliczeń (rozliczenia) dotyczących wyegzekwowanych przez komornika środków, wyliczeń dotyczących rozdysponowania tych środków, z uwzględnieniem wysokości opłat egzekucyjnych, innych kosztów egzekucyjnych, odsetek oraz kwot przekazywanych wierzycielowi z tytułu należności głównej i odsetek. Organ administracji (organ wierzyciela) nie jest jednak w takiej sytuacji organem egzekucyjnym i nie posiada wynikających z procedury administracyjnej, środków do korygowania błędnych rozstrzygnięć komornika sądowego np. w zakresie ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej, przysługuje mu w tym zakresie - podobnie jak dłużnikowi - prawo wniesienia skargi na czynności komornika, na podstawie art. 767 k.p.c.

2. Wykładnia art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, iż organ właściwy wierzyciela jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego bez względu na to czy dłużnik alimentacyjny zwrócił już, czy też nie, należności wypłacone z funduszu alimentacyjnego.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] i [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; 1. oddala skargi, 2. przyznaje adwokat J. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...]zł ([...]), w tym [...]zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję nr [...] Burmistrza Miasta Z. z [...] 2011 r.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję nr [...] Burmistrza Miasta Z. z [...] 2011 r.

U podstaw podjętych w tej sprawie przez organ administracji rozstrzygnięć legły następujące ustalenia:

Decyzją z dnia 18 listopada 2009 r. Burmistrz Miasta Z. zobowiązał J. L. jako dłużnika alimentacyjnego, do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna P. L. w okresie od 1 marca 2009 r. do 30 września 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami ustalonymi na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł.

Decyzją z dnia [...] 2009 r. ten sam organ zobowiązał J. L. jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna P. L. w okresie od 1 marca 2009 r. do 30 września 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami ustalonymi na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł.

W następstwie wniesionych przez J. L. odwołań od powyższych decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzjami z dnia [...] 2010 r. nr: [...] i nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

W następstwie skarg wniesionych przez J. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokami z dnia 20 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Po 340/10 i II SA/Po 341/10) uchylił zaskarżone, wyżej opisane decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W uzasadnieniu orzeczeń Sąd podkreślił, iż instytucję zwolnienia z kosztów sądowych normuje art. 100 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. Nr 90, poz. 594 z 2010 r. ze zm.), stanowiący w ust. 1, iż strona w całości zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków, które obciążają tymczasowo Skarb Państwa, zaś w ust. 2, że sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w całości, przy czym do takiego zwolnienia odpowiednio stosuje się ust. 1. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych - na mocy art. 96 ust. 1 pkt 2 tej samej ustawy - obejmujące między innymi stronę dochodząca roszczeń alimentacyjnych - nie oznacza definitywnego przeniesienia na Skarb Państwa kosztów sądowych w tego rodzaju sprawach, a jedynie tymczasowe obciążenie nimi Skarbu Państwa i nie wyklucza możliwości ich egzekwowania od dłużnika.

Sąd wskazał również, iż od instytucji zwolnienia od kosztów sądowych odróżnić należy przewidzianą w art. 102 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z 1964 r. ze zm. - dalej k.p.c.) instytucję całkowitego bądź częściowego odstąpienia przez Sąd od obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu. Zgodnie bowiem z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, a zatem decydujące znaczenie na obowiązek zwrotu kosztów procesu ma wynik procesu, a wyjątek od powyższej ogólnej zasady przewidziany jest właśnie w art. 102 k.p.c. Jako że przepis ten nie dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych, to z jego zastosowania przez sąd cywilny rozpoznający sprawę, nie wynikają skutki wskazane w art. 771 k.p.c., stanowiącym, że zwolnienie od kosztów sądowych, przyznane stronie lub z którego strona korzysta z mocy ustawy, rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne.

Sąd zwrócił też uwagę, że z treści jakiegokolwiek przepisu nie wynika przy tym by generalna zasada zwrotu kosztów procesu przez osobę przegrywającą, zaś kosztów postępowania egzekucyjnego przez dłużnika, była w jakikolwiek sposób modyfikowana, ze względu na tymczasowe wyłożenie kosztów procesu za osobę zwolnioną od ich ponoszenia przez Skarb Państwa. Biorąc pod uwagę przywołane powyżej przepisy oraz okoliczność, że należności wskazane w art. 1025 § 1 pkt 1 k.p.c. to właśnie koszty egzekucyjne, w sposób jednoznaczny stwierdzić można, iż zgodnym z prawem jest potrącanie z kwot wyegzekwowanych od dłużnika alimentacyjnego, kosztów egzekucyjnych, w postaci uiszczenia zaliczki, od której uiszczenia z mocy ustawy zwolniony był wierzyciel i zaliczanie na poczet należności wypłaconych osobie uprawnionej z tytułu świadczeń, kwot wyegzekwowanych od dłużnika pomniejszonych o te koszty. W uzasadnieniach wyroków Sąd przesądził o trafności stanowiska skarżącego, iż organy bezpodstawnie powoływały się na regulacje dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji, które nie miały zastosowania do jego osoby. Egzekucja prowadzona wobec J. L. nie była prowadzona egzekucja w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd z urzędu dostrzegł, iż obie decyzje organu II instancji nie spełniały przesłanki formalnej, to jest nie zawierały uzasadnienia odpowiadającego wymogom cytowanego wyżej przepisu - art. 107 § 3 k.p.a. która to okoliczność skutkowała uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Decyzją nr [...] wydaną na podstawie, art. 104 , art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zwanej dalej p.o.u.a. (Dz. U z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) Burmistrz Miasta Z. zobowiązał J. L. do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na mocy decyzji [...] za okres od 1 marca 2009 r. do 30 września 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł na rzecz syna P. L. wraz z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W tej samej decyzji organ I Instancji odstąpił od zwrotu kwoty [...]zł oraz ustawowych odsetek z na uwagi na spłatę zadłużenia w dniu 11 stycznia 2010 r.

Decyzją nr [...] wydaną na podstawie, art. 104 , art. 107 § 1 i 3 k.p.a.; art. 25 i art. 27 p.o.u.a., Burmistrz Miasta Z. zobowiązał J. L. do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na mocy decyzji [...] za okres od 1 marca 2009 r. do 30 września 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł na rzecz syna P. L. wraz z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W tej samej decyzji organ I Instancji odstąpił od zwrotu kwoty [...] zł oraz ustawowych odsetek z na uwagi na spłatę zadłużenia w dniu 11 stycznia 2010 r.

Odwołania od powyższych decyzji wniósł J. L. podnosząc te same argumenty: to jest nieuprawnione potrącenie kosztów komorniczych oraz bezpodstawne naliczanie odsetek.

Decyzjami z dnia [...] 2011 r. o nr [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło obie zaskarżone decyzje i umorzyło oba postępowania prowadzone przed organem I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zważył, iż na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, dłużnik poprzez komornika zwrócił organowi należności w wysokości odpowiadającej całym świadczeniom wypłaconym z funduszu alimentacyjnego P. L. i P. L., na podstawie decyzji z [...] 2009 r. nr [...] oraz nr [...] łącznie z ustawowymi odsetkami. Zdaniem Kolegium wydanie w tych warunkach przez organ I instancji decyzji merytorycznej rozstrzygającej w kwestii zwrotu należności należy uznać w świetle art. 105 § 1 k.p.a. za bezpodstawne. Z ww. przepisu wynika, że w przypadku gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracyjny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie administracyjne ma bowiem na celu doprowadzenie do takiego rozstrzygnięcia sprawy decyzją administracyjną, która skonkretyzuje ją podmiotowo i przedmiotowo, a więc w odniesieniu do konkretnej osoby określi uprawnienia i obowiązki wyprowadzone z przepisów obowiązującego w dacie orzekania prawa materialnego. W przypadku gdy zachodzą przeszkody do tego, aby takie prawa i obowiązki określić w odniesieniu do konkretnego podmiotu, należy mówić o bezprzedmiotowości postępowania, w konsekwencji braku możliwości wydania merytorycznej decyzji, a poprawnym rozstrzygnięciem pozostaje wówczas wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Kolegium uznało, iż taka właśnie sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji wskazał również, iż bezzasadne są zarzuty J. L. dotyczące pobierania przez komornika od dłużnika opłaty stosunkowej oraz kwot stanowiących równowartość wydatków gotówkowych poniesionych w toku egzekucji. Nadto dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wniósł J. L., domagając się uchylenia obu zaskarżonych decyzji i zarzucając, iż według jego wiedzy komornik wpłacił na rachunek bankowy MOPS w Z. wyegzekwowaną w toku egzekucji kwotę 836,91, a nie kwotę 888,70 zł; nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku wydanym w sprawach o sygn. akt II SA/Po 340/10 i II SA/Po 341/10 przesądził, iż działania organu egzekucyjnego są bezprawne. Skarżący podkreślił, iż organ egzekucyjny w pierwszej kolejności winien był "zaspokoić w całości kwotę, którą fundusz alimentacyjny wypłacił osobie uprawnionej. Dopiero pozostałą wyegzekwowaną kwotę można zaliczyć na poczet kosztów egzekucji. Skarżący przedstawił w skargach własne wyliczenia dotyczące jego zobowiązań alimentacyjnych, wpłat dokonywanych przez komornika na rachunek MOPS w Z.. Skarżący wskazał, iż w okresie od marca do września 2009 r. wypłacono jego synom P. i P. łączną kwotę [...],- zł. Obie sprawy sądowe zainicjowane ww. skargami zostały zarejestrowane pod sygn. akt: II SA/Po 1227/11 oraz II SA/Po 1228/11.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie obu skarg, odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę o sygn. II SA/Po 1228/11 do wspólnego rozpoznawania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. II SA/Po 1227/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Obie skargi okazały się niezasadne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola ta obejmuje badanie, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) obejmuje wszystkie, a nie tylko podniesione w skardze kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Obejmuje więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń odnośnie do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i czy nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym ust. 1a stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.

Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy - organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2). Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową.

Nadto art. 28 ust. 1 tej samej ustawy stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia,

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Wbrew zarzutom skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawach o sygnaturach akt II SA/Po 340/10 i II SA/Po 341/10 nie dostrzegł bezprawnych działań organu wierzyciela, na jakie wskazuje J. L.. W szczególności Sąd przesądził, iż skarżący jest zobowiązany do ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego i zgodnym z prawem jest potrącanie z kwot wyegzekwowanych od dłużnika alimentacyjnego, kosztów egzekucyjnych, od których z mocy ustawy zwolniony był wierzyciel i zaliczanie na poczet należności wypłaconych osobie uprawnionej z tytułu świadczeń, kwot wyegzekwowanych od dłużnika pomniejszonych o te koszty. Nadto dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

Powyższe zapatrywania prawne przedstawione w sprawach o sygn. akt II SA/Po 340/10 i II SA/Po 341/10 Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W tym miejscu należy zauważyć, iż skarżący w toku postępowania wielokrotnie podkreślał, iż do przedmiotowych postępowań egzekucyjnych dotyczących egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie mają zastosowania przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z drugiej jednak strony wbrew swojemu stanowisku traktuje on organy I i II instancji jako organy egzekucyjne. Zdaniem Sądu działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. Kierownik Miejskiego Ośrodka Opieki Społecznej nie jest w przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym. Organowi temu przymiot organu egzekucyjnego przysługiwałby wyłącznie w sytuacji wydania na podstawie art. 27 ust. 2 p.o.u.a., decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego – do czego w przedmiotowej sprawie nie doszło. Postępowanie egzekucyjne jest więc prowadzone wobec J. L. na zasadach ogólnych a upoważnionemu przez Burmistrza Miasta Z. Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Opieki Społecznej przysługuje wyłącznie status organu wierzyciela. Powyższe stwierdzenie skutkuje wnioskiem, iż organ ten nie ma możliwości bezpośredniego wpływania na działania komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne wobec J. L., w szczególności w zakresie wysokości przekazywanych wierzycielom kwot oraz pobieranych przez komornika opłat egzekucyjnych, należności z tytułu wydatków poniesionych w toku egzekucji. Wierzycielowi który kwestionuje ww. działania komornika, podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego przysługuje w tym zakresie wyłącznie prawo wniesienia na podstawie art., 767 k.p.c. skargi na czynności komornika sądowego. Przeciwne stanowisko zawarte w uzasadnieniu obu skarg uznać należy więc za niezasadne, a zarzuty dotyczące "organu egzekucyjnego" dotyczą w istocie komornika sądowego a nie organów administracji.

Rację ma pełnomocnik skarżącego podnosząc, iż prowadzący egzekucję komornik błędnie ustalił wysokość należnej mu opłaty. Obowiązujący art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity Dz. U. Nr 167, poz. 1191 z 2006 r. ze zm.) stanowi, iż w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15 % wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania egzekucji do świadczenia z ubezpieczenia społecznego komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8 % wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, zaś art. 47 ust. 1 tej samej ustawy stanowi, iż w sprawach o egzekucję świadczeń powtarzających się wartość egzekwowanego roszczenia, stanowiącą podstawę ustalenia opłaty stosunkowej w dniu wszczęcia egzekucji, stanowi suma świadczeń za jeden rok oraz suma świadczeń zaległych. Niewątpliwie egzekucja prowadzona była z przysługującej J. L. renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc skierowana była do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, (vide zaświadczenie ZUS z dnia 24 maja 2011r. k. 28 akt administracyjnych). Mimo to Komornik ustalając opłatę egzekucyjną, zastosował zamiast stawki 8 %, stawkę 15 % (vide pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia 6 maja 2011 .).

Jak już wskazano powyżej, w toku postępowania administracyjnego organ wierzyciela nie posiadał środków prawnych, przewidzianych przez procedurę administracyjną, by wyegzekwować prawidłowe stosowanie przepisów przez komornika sądowego. Na marginesie należy jedynie przy tym wskazać, iż skarżący jako strona postępowania ma możliwość zakwestionowania ww. rozstrzygnięcia komornika sądowego poprzez wniesienie skargi na jego czynności. Powyższe wnioski odnoszą się również do podniesionej w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 26 marca 2010r. kwestii domniemanych nieprawidłowości w obliczeniu odsetek, w związku z nieprawidłowo naliczanymi opłatami egzekucyjnymi.

Podsumowując powyższe rozważania, wbrew wnioskom pełnomocnika skarżącego, ewentualne błędy i naruszenia przepisów przez komornika sądowego, nie mogą obciążać organów I i II instancji w zakresie wydanych decyzji. W przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) w sytuacji gdy egzekucja należności alimentacyjnych nie jest prowadzona wobec dłużnika alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz. U nr 229, poz. 1954 ze zm.), obowiązkiem organu jest przedstawienie w uzasadnieniu decyzji szczegółowych i precyzyjnych wyliczeń (rozliczenia) dotyczących wyegzekwowanych przez komornika środków, wyliczeń dotyczących rozdysponowania tych środków, z uwzględnieniem wysokości opłat egzekucyjnych, innych kosztów egzekucyjnych, odsetek oraz kwot przekazywanych wierzycielowi z tytułu należności głównej i odsetek. Organ administracji (organ wierzyciela) nie jest jednak w takiej sytuacji organem egzekucyjnym i nie posiada wynikających z procedury administracyjnej, środków do korygowania błędnych rozstrzygnięć komornika sądowego np. w zakresie ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej, przysługuje mu w tym zakresie – podobnie jak dłużnikowi – prawo wniesienia skargi na czynności komornika, na podstawie art. 767 k.p.c.

Wyżej wymienionemu, a wynikającemu z art. 27 ust 2 p.o.u.a. obowiązkowi orzekające w przedmiotowej sprawie organy sprostały i przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w I i w II instancji decyzji stosowne precyzyjne i prawidłowe (matematycznie poprawne) wyliczenia dotyczące wyegzekwowanych od skarżącego przez komornika sądowego kwot oraz ich rozdysponowania. Skarżący – jak wykazano już powyżej - nie został pozbawiony możliwości wymuszenia na komorniku sądowym korekty naliczanych przez komornika opłat egzekucyjnych i odsetek, poprzez wniesienie do sądu powszechnego, skargi na czynności komornika.

Na podstawie art. 27 ust. 2 p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela jest zobowiązany do wydania decyzji "w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego". Wykładnia art. 27 ust. 2 ww. ustawy wskazuje, iż organ właściwy wierzyciela jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego bez względu na to czy dłużnik alimentacyjny zwrócił już, czy też nie, należności wypłacone z funduszu alimentacyjnego. Gdyby wolą ustawodawcy było aby decyzja na podstawie ww. przepisu mogła być wydana tylko w sytuacji gdy dłużnik alimentacyjny nie zwrócił należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, wówczas przepis ten traktowałby o decyzji "o zwrocie należności" a nie o decyzji "w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego ww. należności".

W przedmiotowej sprawie wadliwe i naruszające treść art. 105 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcia organu II instancji w zakresie umorzenia obu przedmiotowych postępowań przed organem I instancji, nie miały wpływu na wynik sprawy, skoro dłużnik alimentacyjny nie został zobowiązany do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (wobec wcześniejszego wyegzekwowania tych należności), a organ II instancji w obu zaskarżonych decyzjach przedstawił precyzyjne i prawidłowe wyliczenie wyegzekwowanych od skarżącego dłużnika środków oraz wyliczenie w zakresie rozdysponowania tych środków. Organ odwoławczy wskazał w szczególności, iż nie ma żadnych podstaw do obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. W istocie obie zaskarżone decyzje zawierają wszystkie elementy, które powinna posiadać wydana na podstawie art. 27 ust. 2 p.o.u.a. merytoryczna decyzja stwierdzająca brak podstaw do zobowiązania dłużnika do zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych i zawierająca stosowne rozliczenie pobranych od dłużnika należności.

Ustosunkowując się do wyliczeń zaprezentowanych przez skarżącego w uzasadnieniach wniesionych skarg Sąd zważył, iż wyliczenia te nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności wynika z nich błędne założenie skarżącego, iż P. L. i P. L. w okresie rozliczeniowym od marca do września 2009r. wypłacono świadczenia alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego w wysokości dwukrotnie wyższej (łącznie [...],- zł) aniżeli wynika to z dokumentów i z uzasadnień zaskarżonych decyzji, w których zasadnie przyjęto, iż łączna kwota wypłaconych na rzecz obu synów skarżącego świadczeń, w okresie rozliczeniowym wyniosła [...],- zł.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił obie skargi wniesione przez J. L..

O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, (Dz.U.02.163.1348 ze zm.).

.