Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2307/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent [...] orzekł o odmowie ustanowienia na rzecz A. M. użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. nr [...], stanowiącego obecnie działki nr [...].

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu [...] w [...] z dnia [...] nieruchomość oznaczona hip. nr [...] uregulowana była wpisem jawnym na S. M. i K. M. w równych częściach niepodzielnie.

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] odmówiło S.M. i K.M. przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia [...].

Następnie organ I instancji ustalił na podstawie dołączonych do sprawy dokumentów, że A.M. jest spadkobiercą S. M. i K.M. W związku z tym był uprawniony do popierania wniosku w przedmiotowej sprawie. W dalszej części organ ustalił, że w skład dawnej działki hip. nr [...] obecnie wchodzą działki nr [...]. Działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "R." oraz osób fizycznych, działka o nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "R". Natomiast działa nr [...] jest drogą publiczną (ul.[...]).

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent [...] uznał, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz podmiotów trzecich stanowi negatywna przesłankę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku dekretowego. Natomiast grunt przeznaczony pod drogę publiczną nie może stanowić własności innego podmiotu poza Skarbem Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A.M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podziela przyjęty przez organ I instancji stan faktyczny sprawy. Zgadza się również z oceną prawną dokonaną przez Prezydenta [...]. Wskazał nadto, że przekazanie gruntów, przejętych w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] w użytkowanie wieczyste innym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Organ wskazał, że stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając jednocześnie, że decyzja organu I instancji nie jest obarczona naruszeniem przepisów prawa procesowego uznało odwołanie za niezasadne.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A.M.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

- prawa materialnego, art. 7 ust. 2 i 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] poprzez niewłaściwą wykładnię ust. 2 tego przepisu sprowadzającą się do wprowadzenia nieznanej temu przepisowi przyczyny odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego oraz niezastosowanie ust. 4 tego przepisu poprzez brak zaoferowania skarżącemu nieruchomości zamiennej,

- prawa procesowego, art. 7, 8 i 77 §1 kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności jaką były brak wyjaśnienia przez organ możliwości geodezyjnego podziału nieruchomości czy dokonanie zmian w zakresie prawa użytkowania wieczystego już w tracie trwania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej poprzednikom prawnym skarżącego oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste jak i w trakcie trwania postępowania w przedmiocie zwrotu skarżącemu gruntu przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej [...].

Podnosząc te zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] odmawiającą A.M. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. nr [...], stanowiącego obecnie działki nr [...]. W niniejszej sprawie podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości był przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Stosownie do treści art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. gmina uwzględni wniosek dekretowy, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Przepis ten formułuje dwie przesłanki, których spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Są to: złożenie w ustawowym terminie wniosku dekretowego oraz zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Powyższe nie oznacza jednak, że spełnienie tych warunków prowadzić będzie w każdym przypadku do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Wykładni art. 7 ust. 2 dekretu nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący w dacie rozstrzygania sprawy system prawa. Należy mieć na uwadze, że od czasu wejścia w życie dekretu uchwalane były inne uregulowania prawne, tj. ustawowa regulacja instytucji użytkowania wieczystego zawarta w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 232 i n. k.c.), a także przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Taki stan prawny powoduje w wielu przypadkach dotyczących gruntów objętych dekretem, kolizję uprawnień różnych podmiotów do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tego samego gruntu.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem sporna nieruchomość, jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku dekretowego, oddana została w użytkowanie wieczyste innym podmiotom. Częściowo stała się drogą publiczną. Skoro zatem na spornej nieruchomości zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, to właściciel tej nieruchomości nie może, z uwagi na zakres uprawnień istniejącego użytkownika wieczystego, dysponować nią na rzecz innych podmiotów. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 240 k.c., jest sprawą cywilną i nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej. Tak więc istniejące już prawo użytkowania wieczystego (do czasu jego wygaśnięcia), nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, stanowi przeszkodę prawną w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Decyzja o ustanowieniu na rzecz następców prawnych byłych właścicieli użytkowania wieczystego do gruntu, który jest już takim prawem obciążony, byłaby bowiem z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nieważna już z chwilą jej wydania, jako niewykonalna.

Należy więc podzielić stanowisko organów zaprezentowane w niniejszej sprawie, iż oddanie gruntów - przejętych w trybie powołanego dekretu - w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Przedmiotem postępowania w trybie uregulowanym w powołanym przepisie mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje żadne prawo.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7 pkt 4 dekretu to należy zauważyć, iż poza zakresem przedmiotowym tej sprawy pozostają roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zamiennej lub odszkodowanie. Rozpoznając wniosek z art. 7 ust. 2 dekretu organy nie mogą wypowiadać się w kwestii przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości zamiennej, ponieważ stanowi to odrębną sprawę, rozstrzyganą po złożeniu przez uprawnione osoby stosownego wniosku.

Nie można też podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego. Kwestia ewentualnych podziałów geodezyjnych w celu zaspokojenia żądania Skarżącego nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, gdyż nie zmieni to faktu oddania przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste. Natomiast odnosząc się do przewlekłego prowadzenia sprawy przez organ i wpływu tej przewlekłości na podjęte rozstrzygnięcie zważyć należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie sprawy została prawomocnie oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Należy też pamiętać o tym, że organ rozstrzyga w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny, ma więc obowiązek uwzględnić ewentualne zmiany zachodzące w toku postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).