Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 801/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 26a ust. 1a(1) pkt 3; art. 49; art. 66
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 138 par 2; art. 136
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA – Michał Sowiński (spr.) po rozpoznaniu posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze sprzeciwu I. w W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz I. w W. kwotę 597 (słownie pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sprzeciwu [...] sp. z o.o. z siedzibą we [...] (dalej: strona, spółka lub skarżąca) jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] mocą której uchylono w całości decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu lub organ I instancji) z [...] maja 2017 r., znak: [...] nakazującą stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] maja 2017 r. Prezes Zarządu nakazał stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: październik 2012 r., grudzień 2012 r., od lutego do czerwca 2013 r., wrzesień 2013 r., od maja do października 2014 r., styczeń 2015 r., od marca do kwietnia 2015 r., od lipca do września 2015 r. w łącznej kwocie 372 235,10 zł do której to kwoty należy doliczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczone od dni wskazanych w decyzji organu I instancji do dnia wpłaty na rachunek Funduszu.

W wyniku rozpoznania odwołania Minister decyzją z [...] kwietnia 2019 r. uchylił decyzję Prezesa Zarządu z [...] maja 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji).

W uzasadnieniu decyzji Minister przywołał treść art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 49e ust. 1 i 2 i art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Wyjaśnił również, że w świetle art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Organ odwoławczy zauważył, że Prezes Zarządu pismem z dnia 11 lipca 2016 r. znak: [...] [...] zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP za okresy: 01-06,08,12/2008; 11/2012; 01,03-07,10/2013; 06-11/2014; 02, 04-05,08-10/2015 oraz o podanie dokładnego terminu opłacenia składek ZUS i przesłanie rozliczenia stanu konta płatnika za ww. okresy.

W odpowiedzi na powyższe, ZUS Oddział w [...] w piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. znak: [...] przesłał rozliczenie należności strony za te okresy. W rozliczeniu tym wymieniono poszczególne okresy wraz ze wskazaniem w jakich terminach i w jakiej wysokości były opłacane poszczególne składki. Z pisma tego wynika, że jedynie niewielkie kwoty składek na FUS, FUZ, FP i FGŚP zostały uiszczone po terminie wskazanym w przepisach prawa.

Pismem z dnia 14 października 2016 r. znak: [...] [...] Fundusz ponownie zwrócił się do ZUS z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za okresy: 11/2012; 01,03-07,10/2013; 06-11/2014; 02,04-05,08-10/2015 oraz czy ewentualne wpłaty dokonane były w obowiązującym terminie (jeśli nie to w jakim) i czy pokryły obowiązkowe składki za pracowników, których dane osobowe zamieszczono na płycie CD.

W odpowiedzi na powyższe pismo, ZUS Oddział [...] pismem z dnia 7 listopada 2016 r. znak: [...] jedynie poinformował, że w danym okresie określona składka została opłacona w terminie czy też po jego upływie. Podkreślił przy tym, iż składki na ubezpieczonych rozliczane są na łącznej deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, a płatnik koryguje deklaracje rozliczeniowe.

Ponieważ odpowiedź ta nie zawierała informacji dotyczących opłacenia składek za osoby niepełnosprawne, Fundusz pismem z dnia 8 lutego 2017 r. znak [...] [...] ponowienie zwrócił się z prośbą o podanie informacji, czy składki za tych pracowników zostały opłacone w obowiązującym terminie i w pełnej wysokości.

ZUS Oddział w [...] pismem z dnia 23 lutego 2017 r. znak: [...] ponownie wyjaśnił, że rozliczenia składek były w zbiorczej deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, zaś kwotę składek za poszczególnych ubezpieczonych płatnik wykazywał w imiennych raportach sporządzonych dla tych ubezpieczonych. Podkreślił przy tym, że deklaracje rozliczeniowe są korygowane. Ponadto, w piśmie tym ZUS ponownie przedstawił rozliczenie uiszczonych przez Spółkę składek ze wskazaniem, którego okresu dotyczyły wpłaty, w jakiej wysokości i w jakim terminie zostały uiszczone. Z analizy tego zestawienia wynika, że po terminie przewidzianym przepisami prawa były wpłacane tylko niewielkie kwoty.

Minister wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ww. pism ZUS stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, jak również zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, czy wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne za przedmiotowy okres pokryły obowiązkowe składki deklarowane przez pracodawcę za pracowników niepełnosprawnych.

Zdaniem Ministra badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji organ pierwszej instancji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów przekraczających 14 dni. Organ pierwszej instancji takiego ustalenia jednak nie dokonał, czym - w ocenie organu odwoławczego - naruszył art. 7 Kpa i art. 77 w zw. z art. 11 Kpa.

Podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisano przebieg postępowania, nie wskazano natomiast istotnych dowodów, które zadecydowały o treści rozstrzygnięcia, jak również nie odniesiono się do wyjaśnień strony.

Organ I instancji ustalając terminowość opłacenia składek, przyjął sposób rozliczenia składek jakiego dokonał Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wynika z niego, iż kwoty składek na ubezpieczenia społeczne rozliczane są w odniesieniu do wszystkich ubezpieczonych proporcjonalnie zgodnie z rozliczeniem wynikającym z deklaracji za dany miesiąc. Uzupełnienie wpłaty na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc z opóźnieniem, skutkowałoby tym samym niezachowaniem terminu wynikającego z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nawet pomimo tego, iż wcześniejsza część składki dokonanej w wymaganym terminie wpłaty przekraczałaby wysokość kosztów płacy za pracowników niepełnosprawnych, ujętych we wniosku o dofinansowanie za dany miesiąc.

Podkreślił, że ustawodawca w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji nie ustanowił warunku odnoszącego się do opłacania kosztów płacy za pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi, czy pracowników niepełnosprawnych, na których pracodawca nie wnioskował o dofinansowanie. Przyjęcie takiej koncepcji przedstawionej w zaskarżonej decyzji, skutkowałoby nałożeniem pozaustawowego warunku na adresata prawa a w konsekwencji wyłączenie dofinansowania na pracowników niepełnosprawnych. Odmawiając wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w związku z postanowieniami art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy zbadać termin poniesionych przez pracodawcę kosztów płacy, które związane są tylko z wynagrodzeniem osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 26a ustawy o rehabilitacji i wynikają ze złożonego przez Spółkę wniosku o dofinansowanie Wn-D za: październik 2012 r., grudzień 2012 r., od lutego do czerwca 2013 r., wrzesień 2013 r., od maja do października 2014 r., styczeń 2015 r., od marca do kwietnia 2015 r.,

Minister podniósł, że organ I instancji nie odniósł się do wyjaśnień strony przedstawionych w toku postępowania dotyczących wysokości należnych składek od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz wpłat dokonanych przez stronę.

Wskazał, iż organ powinien ustalić, w jakiej wysokości strona zobowiązana była do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za: październik 2012 r., grudzień 2012 r., od lutego do czerwca 2013 r., wrzesień 2013 r., od maja do października 2014 r., styczeń 2015 r., od marca do kwietnia 2015 r. (tj. pracowników, do wynagrodzeń których strona ubiegała się o dofinansowanie składając wnioski Wn-D za ww. miesiące) oraz czy wpłaty terminowe w całości pokryły ww. składki za pracowników niepełnosprawnych i tym samym czy składki te zostały przez stronę opłacone w całości i w terminie określonym w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem Ministra, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie ewentualne nieprawidłowości zostały zakwestionowane przez Fundusz na kwotę 14 362,08 zł i czy nie obejmowały one również nieprawidłowości stwierdzonych w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...].

W sprzeciwie wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji; zasądzenie kosztów postępowania.

Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie

1. art. 138 § 2 zdanie in fine kpa w zw. z art. 136 kpa poprzez wydanie decyzji uchylającej w całości zaskarżoną decyzję Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej PFRON) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez PFRON. MRPiPS wydał ww. decyzję mimo braku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i brak kompleksowego odniesienia się w wydanym rozstrzygnięciu do dowodów zgromadzonych w sprawie. Przeprowadzenie przez MRPiPS zgodnie z dyspozycją art. 136 kpa uzupełniającego postępowania dowodowego, jak również dokładna analiza już dotychczas zgromadzonych dowodów w sprawie, powinna prowadzić do wydania przez MRPiPS decyzji merytorycznej tj. umorzenia postępowania administracyjnego w całości w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 zdanie in fine kpa (w szczególności z uwagi na dokonaną począwszy od 1 stycznia 2019 r. istotną z uwagi na przedmiot postępowania nowelizację ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa o rehabilitacji),

2. art. 15 kpa w zw. z 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 105 § 1 kpa, art. 136 kpa, art. 138 § 1 pkt 2 zdanie in fine kpa w zw. z art. 26a ust. la (2) ustawy o rehabilitacji i brak podjęcia przez MRPiPS począwszy od 1 stycznia 2019 r. (data wejścia w życie nowelizacji ustawy o rehabilitacji), jakichkolwiek działań zmierzających do wyjaśnienia czy na dzień 4 kwietnia 2019 r. (data wydania merytorycznego rozstrzygnięcia), w dalszym ciągu istniał przedmiot postępowania administracyjnego uprawniający do jego dalszego prowadzenia zarówno przez MRPiPS czy też samodzielnie przez PFRON.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprzeciw jest zasadny.

Przed przystąpieniem do oceny prawidłowości decyzji objętej sprzeciwem przypomnieć należy, że decyzja ta została wydana na podstawie 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Zakres kontroli sadowoadministracyjnej w niniejszej sprawie określony został w art. 64e p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, iż rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny. Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu drugiej instancji została oparta na przesłankach jej wydania, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie ma natomiast podstaw prawnych, aby – kontrolując decyzję kasacyjną w tak ustalonym zakresie – odnosić się do zarzutów merytorycznych podnoszonych w skardze. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Powyższe doprowadziło sąd do konstatacji, że w sprawie brak było podstaw do rozpoznania sprawy na rozprawie.

Instytucja sprzeciwu służy zatem wyłącznie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu drugiej instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Pamiętać jednakże należy, iż decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, ale stanowi wręcz przeszkodę do jego ostatecznego ukształtowania. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Ponowne postępowanie, jakie się będzie przed nim toczyć, nie jest jednak dalszym ciągiem ani "przedłużeniem postępowania" odwoławczego. Sprawa wraca bowiem do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy, zarówno faktyczny, jak i prawny. Z tego też powodu oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpoznania nie wiążą organu I instancji w omawianym aspekcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2219/15; z 21 lutego 2012 r. o sygn. akt II GSK 9/11 oraz z 26 października 2010 r. o sygn. akt II OSK 1644/09; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, iż organ odwoławczy nie może ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji, jak i nie jest on związany poglądem prawnym sformułowanym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, a dotyczącym ewentualnego zastosowania lub wykładni przepisów prawa materialnego. Dopiero bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie umożliwi organowi I instancji właściwe zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 25 września 2012 r. o sygn. akt II OSK 930/11; z 10 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 1998/10; z 1 grudnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1046/08; z 22 marca 2007 r. o sygn. akt II OSK 502/06).

Mając na uwadze powyższe regulacje, stwierdzić należy, że zasadą jest, iż organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest, wynikające z art. 138 § 2 k.p.a., uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji.

Podkreślić przy tym trzeba, iż w sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne – jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności – jest wydanie decyzji kasacyjnej. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji było dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a.

Przesłankami do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest zatem: 1) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Co więcej samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, nie jest samodzielną przesłanką do wydania decyzji kasatoryjnej, niezbędnym bowiem jest dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Tym samym z powyższych przepisów wynika, że w zasadzie organ odwoławczy powinien ponownie merytorycznie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę uprzednio rozpoznaną przez organ I instancji. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a, który stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tego w rozpoznawanej sprawie organ nie uczynił.

W tym miejscu i na marginesie sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom spółki w sprawie nie znajduje zastosowania art. 136 § 1 i 2 k.p.a, który to przepis został dodany do k.p.a. od 1 czerwca 2017r. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r., poz. 935) do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. W sprawie postępowanie zostało wszczęte 20 lipca 2016 r., a więc zostało wszczęte przed wejściem w życie ww. ustawy.

Wracając do dalszej analizy sprawy podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie, oczywiście możliwe kroki, do merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że w sprawie nie zaistniała sytuacja prawna wyczerpująca dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a., a organ odwoławczy z naruszeniem powyższego przepisu uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy to w jego kompetencji leży ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W sprawie organ odwoławczy w sposób jednoznaczny wypowiedział się, że ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników

pełnosprawnych. Tym samym nakazał organowi I instancji ustalenie, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów przekraczających 14 dni (art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji).

Mając powyższe na względzie zakres zaleconego przez Ministra postępowania narusza art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy zakres zleconego postępowania w żaden sposób nie stał na przeszkodzie do zastosowania przez samego Ministra trybu powołanego w art. 136 k.p.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się przez Ministra do dowodów już zgromadzonych w sprawie, tj. zarówno tych zgromadzonych przez Prezesa Zarządu, jak przede wszystkim dowodów przesłanych przez skarżącą w postaci deklaracji ZUS DRA za okres luty, marzec, kwiecień 2013 r., deklaracji RCA za okres luty, marzec, kwiecień 2014, wyciągów bankowych potwierdzających datę opłat składek za ww. okres, pisma ZUS II Oddział w [...] z 11 sierpnia 2018 r. Innymi słowy Minister nie wypowiedział się dlaczego znajdujące się w sprawie dowody są niewystarczające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Dowody te, pośrednio mogą stanowić podstawę dokonania określonych ustaleń. Przyjmując nawet, za gospodarzem postępowania wyjaśniającego, tj. Ministrem, że dowody znajdujące się w aktach były niewystarczające, to i tak nic nie stało na przeszkodzie, aby to sam organ odwoławczy wystąpił do Centrali ZUS z odpowiednim wnioskiem. To obowiązkiem Ministra jest, w takich sytuacjach przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, a nie uchylać się od jego przeprowadzenia poprzez wydanie decyzji kasacyjnej. Zatem to organ odwoławczy winien wystąpić z takim wnioskiem i po uzyskaniu odpowiedzi przez ZUS winien ustalić, bądź na podstawie tej odpowiedź, bądź też na podstawie innych dowodów, w tym dowodów pośrednich zasadniczą sporną kwestię (poniesienie kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego z przekroczeniem wskazanych w ustawie terminów). Mając powyższe na względzie, w ocenie sądu, zakres zleconego postępowanie nie nieznaczny i w żaden sposób nie uchybia art. 136 k.p.a., a zdecydowanie narusza art. 138 § 2 k.p.a.

W ocenie sądu także druga kwestia wymagająca ustalenia nawet w połączeniu z ww. zakresem koniecznym do wyjaśnienia nie mogła doprowadzić organu do wydania decyzji kasacyjnej. Po pierwsze organ nakazał ustalenie daty wpływu na rachunek strony kwot przyznanego dofinansowania. Ustalenie to jest niezbędne do ewentualnego naliczania odsetek w wypadku wydania decyzji nakazującej stronie zwrot środków Funduszu. Tym samym ustalenie to stanie się jedynie zasadne w wypadku jednoznacznego ustalenia, że koszty płacy pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów przekraczających 14 dni (art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji). W innej sytuacji dokonywanie powyższych ustaleń jest zupełnie niezasadne. Co więcej, nawet gdyby organ odwoławczy ustalił, że w sprawie strona poniosła koszty płacy z uchybieniem wskazanych terminów, to i tak zakres zleconego wyjaśnienia sprawy nie uzasadnia uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie aby Minister zwrócił się do strony z odpowiednim wezwaniem.

W świetle powyższych rozważań, sąd uznał sprzeciw za zasadny, gdyż nie istniały przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w odniesieniu do decyzji organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu organ przeprowadzi postępowanie w wyżej opisanym zakresie mając na uwadze, że organ może powołać się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas gdy wykaże, iż przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie jest uzasadnione zakresem sprawy wymaganym do wyjaśnienia.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. O kosztach sąd orzekł opierając się na treści art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015r., poz. 1804 ze zm.). Na łączną kwotę 597 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania sąd zaliczył 100 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.