Wyrok NSA, sygn. akt GSK 6/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki, Sędziowie NSA: Maria Myślińska, Janusz Zajda (spr.), Protokolant Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt 3/I SA/Ka 847/03 w sprawie ze skargi [...] w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 16 kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego; oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt. 3/I SA/Ka 847/03 oddalił skargę [...] w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z 16 kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 27 listopada 2002 r. Jarosław Wypchał zgłosił według dokumentu SAD Nr [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z Austrii (kraj pochodzenia Niemcy) samochód ciężarowy marki Mercedes Benz 310D/35, wskazując kod towaru 8704 21 39.

Naczelnik Urzędu Celnego w Zebrzydowicach decyzją z 27 listopada 2002 r. nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej pojazdu (pole 42), w zakresie wartości statystycznej (pole 46), a także podstawy opłaty (pole 47, typ 111); podwyższył ich wysokość i orzekł o pozostawieniu pozostałych elementów zgłoszenia celnego bez zmian.

Po rozpatrzeniu odwołania importera Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie decyzją z 3 lutego 2003 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ uznając, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, gdyż przedmiotem importu był samochód ciężarowy Mercedes Benz model 310 D/35 a do wyliczeń wartości pojazdu przyjęto kwoty wynikające z katalogu Eurotax Schwackeliste 11/2002 dotyczące modelu 210 D.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w Zebrzydowicach decyzją Nr [...] z 10 marca 2003 r. uznał zgłoszenie celne nr [...] z 27 listopada 2002 r. za nieprawidłowe; określił nową wartość celną dla sprowadzonego pojazdu na kwotę 38197 zł. Zaznaczył, ze decyzja nie wpływa na wysokość cła, natomiast jej konsekwencją jest zmiana podstawy naliczenia oraz kwoty podatku od towarów i usług VAT. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem importu był samochód ciężarowy marki Mercedes Benz 310 D/35, wyprodukowany w 1998 r., bez uszkodzeń zewnętrznych.

Po rozpatrzeniu odwołania importera, decyzją z 8 kwietnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie utrzymał w mocy decyzję I instancji, podzielając zawartą w niej argumentację, w szczególności w zakresie wartości celnej pojazdu. Podkreślił, że wartość celna pojazdu jest niezależna od tego, czy importer otrzymał go za darmo, czy też kupił po wyjątkowo okazyjnej cenie, a także okoliczność, że importer nie przedstawił dokumentu potwierdzającego faktyczną zapłatę ceny określonej w rachunku z 2 września 2002 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego i piśmie procesowym z 30 lipca 2004 r. Jarosław Wypchał domagał się zmiany zaskarżonej decyzji przez uznanie za wartość celną kwoty podanej w zgłoszeniu celnym, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy organom celnym do ponownego rozpoznania. Kwestionował zasadność podważenia wartości transakcyjnej w oparciu o katalog Schwackeliste i opinie rzeczoznawcy oraz ustalenie kwoty bazowej w oparciu o dane katalogu Eurotax, konstruowanego w oparciu o ceny komisowe aut i opinie konsultantów.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wyraził pogląd, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy odniósł się do wszystkich zgłoszonych przez skarżącego twierdzeń i podkreślił, że skarżący sprowadził do kraju samochód w wersji ciężarowej, która na rynku austriackim jest ponad dwukrotnie droższa niż to zadeklarowała strona. Zarzuty postawione organom celnym w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez te organy przepisów art. 23 § 7 i art. 85 § 1 ustawy - Kodeks celny. To, że organy celne dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący i który nie wykazał faktycznie zapłaconej ceny, nie świadczy o dowolnej ocenie dowodów.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skarżącego, iż wadliwie dla zakwestionowania ceny transakcyjnej przyjęto ceny obowiązujące na rynku niemieckim, a nie austriackim.

Zgodnie z opinią rzeczoznawcy, wartości pojazdów ujętych w katalogu Schwackeliste mogą się różnić do 20% ich wartości w stosunku do cen obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej. Organy obu instancji uwzględniły na korzyść strony tę różnicę. Lecz nawet w ten sposób obniżona cena katalogowa (9360 €) pozostaje dwukrotnie wyższą od wartości zadeklarowanej (3997 €). Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej towaru z mocy art. 23 § 7 Kodeksu celnego było ustalenie jego wartości celnej na podstawie art. 29 Kcel., co ma swoje uzasadnienie w przypadku samochodów używanych. Trudno jest wówczas mówić o samochodach identycznych, a z kolei samochody podobne z uwagi na markę i model również mogą się różnić stopniem zużycia, rodzajem uszkodzeń i innymi cechami indywidualnymi. Podobnie, nie jest możliwe zastosowanie metody wartości kalkulowanej w odniesieniu do samochodów używanych (art. 28 Kcel.), które jako takie nie są produkowane. W tej sytuacji Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne przepisu art. 29 Kodeksu celnego, poprzez zastosowanie danych z katalogu Eurotax.

Ustalenie wartości celnej towaru zgodnie z art. 29 Kcel. jest równoznaczne z szacunkowym ustalaniem tej wartości i prowadzi do jej odtworzenia w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistej. Punktem wyjścia jest tu średnia cena samochodu tej samej marki i modelu, za jaką sprzedawano taki pojazd w dacie zgłoszenia celnego. Wartość ta podlega pomniejszeniu o uiszczany w związku z importem podatek od towarów i usług. W przypadku importowanego samochodu stawka celna wynosiła 0%.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, dotyczącego naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej Sąd wskazał, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zawiera zaś podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Zarzut naruszenia art. 234 ustawy - Ordynacja podatkowa przez organ odwoławczy w decyzji z 3 lutego 2003 r. Sąd I instancji uznał za nietrafny. W przedmiotowej sprawie skarżący kwestionował zasadność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej w sytuacji, kiedy strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że decyzja kasacyjna przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania nie może być uznana za decyzję wydaną na niekorzyść strony, skoro nie zawierała merytorycznego rozstrzygnięcia. Doprowadziła ona do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji. Takie rozstrzygniecie nie naruszyło zakazu reformowania przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej na niekorzyść strony odwołującej się, nie zawierało zaleceń, które nakazywałyby organowi I instancji wydanie decyzji mniej korzystnej dla strony od decyzji uchylonej. Domaganie się, aby organ odwoławczy ograniczył rozpatrzenie sprawy tylko do kwestii wskazanych w odwołaniu przeczy zasadzie instancyjności postępowania administracyjnego. Naruszałoby zasadę rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy wskutek wniesienia odwołania i takie rozstrzygnięcie nie ma uzasadnienia w przepisach Ordynacji podatkowej.

We wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, uzupełnionej pismem z 25 stycznia 2005 r., skarżący Jarosław Wypchał wskazał jako jej podstawy:

1. naruszenie prawa materialnego - przez pominięcie przepisu art. 23 § 1 Kodeksu celnego przesądzającego, że wyjściowym kryterium dla wartości transakcyjnej jest cena faktycznie zapłacona.

2. naruszenie przepisów postępowania:

a) przez dopuszczenie do sprzeczności dokonanych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w następstwie stwierdzenia, że importer nie wykazał ceny faktycznie zapłaconej;

b). niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, przez pominięcie cech pojazdu (poprzednio ambulansu pocztowego z nietypową zabudową), co winno uzasadniać znikomą atrakcyjność handlową pojazdu;

c) art. 141 § 4 ustawy - p.p.s.a. przez uchylenie się od zajęcia stanowiska w zakresie argumentów strony w zakresie niedopuszczalności objęcia cennikiem Eurotax nabytego pojazdu;

d) art. 234 Ordynacji podatkowej przez brak racjonalnego i procesowo uzasadnionego ustosunkowania się do zagadnienia reformationis in peius w postępowaniu celnym.

Naruszenia powołanego przepisu p.p.s.a. skarżący upatrywał również w tym, że Sąd I instancji nie odniósł się do argumentacji, iż uchylenie decyzji w trybie odwoławczym nie może prowadzić do nałożenia na stronę w pewnym stopniu nowego obowiązku, który nie był przedmiotem kontroli instancyjnej. Wedle skargi kasacyjnej, zmiana klasyfikacji towaru z uwagi na elementarne gwarancje bezpieczeństwa prawnego nie może prowadzić do pogorszenia położenia strony.

Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji organów celnych obu instancji oraz przyjęcie zadeklarowanej wartości transakcyjnej według ceny zakupu udokumentowanej kwitem, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji albo jednemu z organów celnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie przepisu prawa stanowiącego podstawę skargi, ale także jej uzasadnienie. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest wskazanie sposobu naruszenia przepisu prawa materialnego i wyjaśnienie, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jak, zdaniem skarżącego, powinien on być rozumiany i stosowany. Koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dodać trzeba, ze skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia wyroku Sądu I instancji, zatem podstawy kasacji winny dotyczyć tych przepisów, które naruszył Sąd. Stosownie do treści art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że o zakresie kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji (z zastrzeżeniem nieważności postępowania) przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, NSA w pierwszej kolejności rozważył zarzut naruszenia prawa procesowego przez obrazę przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Strona skarżąca zarzuca, że uchybienie temu przepisowi nastąpiło między innymi przez brak "uzasadnienia rażącego naruszenia prawa lub naruszenia interesu społecznego" przy zmianie wartości celnej odpowiadającej różnym modelom samochodów ciężarowych Mercedes Benz. Zarzut ten jest niezrozumiały, szczególnie w kontekście obszernego i wyczerpującego odniesienia się Sądu I instancji do argumentów strony. Sąd ten, podzielając argumenty organu orzekającego, wskazał w szczególności na różną wartość modeli sprowadzonego samochodu ciężarowego Mercedes Benz.

Stanowisko Sądu I instancji, iż organ odwoławczy wydając decyzję z 3 lutego 2003 r., a w konsekwencji i zaskarżoną decyzję, nie naruszył zakazu reformationis in peius, nie może nasuwać zastrzeżeń, bowiem pierwsza z decyzji jest decyzją kasacyjną, uzasadnioną koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego, zaś zaskarżona utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, a więc oba rozstrzygnięcia nie należą do kategorii "decyzji na niekorzyść strony odwołującej się" w rozumieniu art. 234 Ordynacji podatkowej. Dodać należy, że organ I instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, prowadził ją na nowo w granicach, jakie zakreśla przedmiot sprawy i prawo materialne, na nowo sprawę rozpoznając i rozstrzygając; przy czym organ ten omawianym zakazem nie był związany, stąd też był uprawniony do rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a więc także co do wartości celnej pojazdu i wysokości długu celnego.

W konkluzji uznać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest uprawniony.

Pozostałe zarzuty procesowe nie stanowią usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej, gdyż dotyczą przepisów Ordynacji podatkowej, która w postępowaniu sądowym nie znajdowała zastosowania.

Za gołosłowne należy uznać skargi kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, sformułowane jako naruszenie przepisu art. 23 § 1 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i pominięcie jego treści. Przepis art. 23 § 1 w zw. z § 9 Kcel. formułuje podstawową zasadę ustalania wartości celnej towarów jako cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Ceną tą jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane jako warunek sprzedaży towarów kupującemu albo płatności dokonane lub mające być dokonane przez kupującego osobie trzeciej celem spełnienia zobowiązań sprzedawcy.

Skarżący nie wskazał, w jakim zakresie powyższe przepisy miałyby zostać naruszone właśnie w następstwie czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia wartości celnej tzw. metodą "ostatniej szansy" pojazdu, którego model w zgłoszeniu celnym został nieprawidłowo wskazany, a sam importer oświadczył, iż nabył go za gotówkę co powoduje, że "ani przelewu bankowego ani kwitu kasowego" nie posiada. (v. pismo skarżącego z 11 02 2003 r. k. 30 akt adm.)

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.