Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt SA/Kr 1768/94
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1995-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 16 pkt 14
journal: Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, to między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu.

W tak rozumianych kosztach uzyskania przychodu nie mieści się odszkodowanie zapłacone przez spółkę, gdyż nie był to wydatek w którym zachodziłby związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że jego poniesienie miało wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu.

TEZY

Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, to między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu.

W tak rozumianych kosztach uzyskania przychodu nie mieści się odszkodowanie zapłacone przez spółkę, gdyż nie był to wydatek w którym zachodziłby związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że jego poniesienie miało wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31.05.1994 r. Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego K.-P. z dnia 16 listopada 1993 r., którą określono Przedsiębiorstwo Międzynarodowe "M" podatek dochodowy za 1992 r. w wysokości 1.416.930.000 zł.

W uzasadnieniu stwierdzono, że odszkodowanie zapłacone kontrahentowi za odstąpienie od umowy na dostawy inwestycyjne nie zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu, a nawet nie są w ogóle związane z osiągniętym przychodem. Nie są to również koszty funkcjonowania osoby prawnej. W związku z tym wydatki te nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Także korekta kosztów amortyzacji została dokonana prawidłowo. Zgodnie bowiem z par. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 1992 r. w sprawie składników majątkowych uznanych za środki trwałe (...) nie wniesione udziały nie są wartościami niematerialnymi i prawnymi Spółki.

Skarżąc powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego "M." zarzuciło, iż nie zawiera ona uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz naruszenie art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Skoro bowiem kosztami uzyskania przychodów są kary umowne i odszkodowanie z tytułu wad dostarczanych towarów, wykonywanych robót i usług /mimo, że zgodnie z art. 16 pkt 14 nie mogą być uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania/ to brak jest podstaw odmówienia takiego charakteru innym odszkodowaniom, zwłaszcza, że nie są wymienione w art. 16.

Zapłacone odszkodowanie za odstąpienie od umowy za dostawy inwestycyjne związane było z operatywną działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa. Była to jedyna możliwość rozwiązania sytuacji gospodarczej w jakiej znalazła się Spółka z powodów od siebie niezawinionych. Wypłacenie odszkodowania było konieczne dla dalszego funkcjonowania Spółki.

Nadto uznanie, że środki wniesione do Przedsiębiorstwa Międzynarodowego "M." przez Zjednoczenie Produkcyjne "S." są udziałami w kapitale zakładowym Przedsiębiorstwa Międzynarodowego jest błędne. Ustalenie to pozostaje w oczywistej sprzeczności z umową międzynarodową o utworzeniu wspólnego przedsiębiorstwa. Skoro środki wniesione przez ww. Zjednoczenie rosyjskie nie mogły być zgodne z prawem zaksięgowane jako wkład do kapitału zakładowego wspólnego przedsiębiorstwa, to środki te należało zakwalifikować do kategorii zobowiązań wspólnego przedsiębiorstwa, co spowodowało obniżenie jego wartości księgowej.

Strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi, wywodząc jak w uzasadnieniu decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Racje ma skarżąca Spółka, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107 par. 3 Kpa.

Jednakże znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. A tylko takie uchybienia procesowe stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wykładania gramatyczna art. 15 i art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych prowadzi do wniosku, że Spółka ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich nie wyłączonych kosztów, pod tym jednak warunkiem, iż wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, oraz że ich poniesienie ma lub mieć może bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

Odliczeniu od przychodu podlegają te koszty, które były poniesione dla osiągnięcia konkretnego przychodu, w ramach racjonalnego działania dla osiągnięcia tego przychodu.

Zwrot "w celu" użyty w art. 15 ustawy oznacza, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez podatnika w związku z prowadzonym przedsiębiorstwem podlegają odliczeniu od podstawy opodatkowania. Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, to między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu. W tak rozumianych kosztach uzyskania przychodu nie mieści się odszkodowanie zapłacone przez skarżącą Spółkę, gdyż nie był to wydatek, w którym zachodziłby związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że jego poniesienie miało wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu.

Co się zaś tyczy charakteru wkładów Zjednoczenia "S." to w myśl punktu II umowy z dnia 15.10.1990 r. między Przedsiębiorstwem Międzynarodowym a ww. Zjednoczeniem "wkłady o których jest mowa w punktach I i II Zjednoczenie Produkcyjne "S." w B. wnosi jako swój udział do kapitału zakładowego wspólnego przedsięwzięcia". W chwili przekształcenia międzynarodowego przedsiębiorstwa "M." w spółkę akcyjna, wniesione wkłady będą przekształcone w akcje zgodnie z dokumentami założycielskimi przyszłej spółki.

Ocena dowodów w tej kwestii dokonana przez organy podatkowe nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, do której to organy są uprawnione.