Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 821/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Spółki Z. w S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej Spółki Z. w S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Środowiska z [...] lutego 2013 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. znak: [...] umarzająca postępowanie z wniosku J. N., M. M., S. K., K. S., T. M., L. S., M. R. i S. K. z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska: z [...] września 1997 r. znak [...], z [...] września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...], z [...] grudnia 1997 r. znak [...], decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...].

Zaskarżona decyzja Ministra zapadła w przedstawionym niżej stanie faktycznym.

Pismem z 7 grudnia 2001 r. J. N., M. M., S. K., K. S., T. M., L. S., M. R. i S. K. (dalej "wnioskodawcy") wnieśli do Ministra Środowiska o stwierdzenie nieważności 6 niżej wymienionych decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o stwierdzenie nieważności

decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],

decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],

decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],

decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],

decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...],

decyzji z [...] lutego 1999 r. znak [...].

Decyzją z [...] marca 2002 r. nr [...], utrzymaną w mocy własną decyzją z [...] marca 2004 r. nr [...] Minister odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.

Wyrokiem z 6 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1293/06 (wskazywanym dalej jako "wyrok z 2008 r.") Sąd uchylił obie powołane wyżej decyzje Ministra z [...] marca 2002 r. i z [...] marca 2004 r. Uchylenie orzeczeń nastąpiło z uwagi na niezapewnienie skarżącej udziału w postępowaniu.

Wyrokiem z 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1353/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wnioskodawców od wyroku WSA z 6 marca 2008 r. Orzekając ponownie w sprawie decyzją z [...] grudnia 2010 r., Minister odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.

Skarżąca wniosła do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2010 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności 6 decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (dalej "MOŚZNiL"), tj.:

- decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],

- decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],

- decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],

- decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],

- decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...],

- decyzji z [...] lutego 1999 r. znak [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, że Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa był właściwy do rozpatrzenia odwołań od decyzji Wojewody [...] w sprawie ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalania wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Podniósł, że zarzut braku właściwości rzeczowej MOŚZNiL do orzekania w przedmiotowej sprawie był wielokrotnie wyjaśniany w kolejnych decyzjach administracyjnych oraz postępowaniach toczących się przed sądami administracyjnymi.

Wskazał m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/99 i 736 - 777/99 i z 18 listopada 2003 r., sygn. akt II SA 3345/01 stwierdził, że MOŚZNiL był organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] września 1998 r. Nr [...]. W wyroku z 6 marca 2008 r. Podniósł, że żadna z decyzji Wojewody [...], które były przedmiotem odwołań rozpatrzonych przez MOŚZNiL nie była wydana w I instancji.

W ocenie organu nie jest trafny zarzut skarżącej, że w sprawie nie zapewniono udziału wnioskodawcom. Niezasadność tego zarzutu wynika z faktu, że uprawnienie do reprezentowania Wspólnoty przysługuje wyłącznie Spółce reprezentowanej przez właściwe organy.

Ponadto odpowiadając na argumenty skarżącej Minister wskazał, że "już Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/999 i 736-777/99 wspomina, że Zarząd Spółki w piśmie z dnia 12 października 1992 r. wnioskował uwzględnienie przy aktualizacji faktu, że główny areał stanowią lasy, stąd spółka ta bardziej odpowiada statusowi spółki leśnej, określonej w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych."

Spółka wniosła do Sądu skargę na decyzję Ministra, zarzucając rozstrzygnięciu:

- naruszenie art.156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., w zw. z art. 85 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej oraz art. 19 i 20 k.p.a. poprzez naruszenie właściwości rzeczowej ministra właściwego do spraw rozwoju wsi we wszystkich sprawach wspólnot gruntowych,

- naruszenie art.156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz, w zw. z art.149 § 2 k.p.a. i innymi dotyczącymi wznowienia postępowania (brak właściwości rzeczowej i instancyjnej) poprzez nieuwzględnienie, że organem właściwym w sprawie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej był wyłącznie kierownik urzędu rejonowego, a organem odwoławczym wojewoda,

- naruszenie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przeoczenie, że decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wypełniających przesłanki nieważności, jak również decyzja utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, jest również nieważna,

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Spółce dla Zagospodarowania Wspólnoty L. w S. wzięcia udziału bez własnej winy w postępowaniach zakończonych decyzjami z [...] sierpnia 1998 r. i [...] lutego 1999 r., z powodu braku organów uprawnionych do reprezentacji Spółki od [...] maja 1998 r. do [...] listopada 2008 r.,

- przeoczenie, że skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniach sądowo- administracyjnych o sygn. akt IV SA/Wa 1293/06 i II OSK 1353/08,

- naruszenie w szczególności art. 9 i 40 k.p.a. poprzez niedoręczanie w toku postępowania wnioskodawcom pism oraz zaskarżonej decyzji,

- niedoręczenie zaskarżonej decyzji żadnemu z wnioskodawców, z których dwóch wdacie wydania decyzji nie żyło (art. 109 §1, art. 97 §1 pkt 1 k.p.a.),

- zaniechanie wykonania przez organ obowiązku z art.10 § 1 k.p.a., co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie a jego wypełnienie pozwoliłoby organowi na uzyskanie informacji o śmierci stron postępowania

- wadliwą interpretację wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 10 czerwca 2010 r., wydanego w postępowaniu o ustalenie w trybie art. 198 k.p.c.

Ustosunkowując się do twierdzeń organu zawartych w zaskarżonej decyzji skarżąca wskazała ponadto, że kryterium rodzaju gruntów w ogóle nie ma znaczenia dla ustalenia właściwego ministra w sprawie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Podniosła również, że kurator ustanowiony w trybie art. 42 k.c. nie może reprezentować organów spółki. Poza tym w momencie wydania decyzji z [...] sierpnia 1998 r. i [...] lutego 1999 r. Spółka nie miała ani zarządu, ani kuratora, który został ustanowiony dopiero [...] grudnia 1999 r., w związku z czym należało zawiesić postępowanie, czego organ nie zrobił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 uchylił decyzję Ministra Środowiska z [...] marca 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z [...] grudnia 2010 r.

W ocenie Sądu skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z [...] grudnia 2010 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wywodził, że istotną okolicznością w sprawie jest fakt, że decyzje Ministra z [...] grudnia 2010 r. i z [...] marca 2011 r. wydane zostały w następstwie ponownego rozpatrzenia kwestii legalności 6 kwestionowanych decyzji, będącego wynikiem uchylenia przez Sąd wyrokiem z 6 marca 2008 r. poprzednich decyzji Ministra wydanych w postępowaniu nadzorczym.

Sąd wskazał, że problem właściwości Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa do wydania 6 kwestionowanych decyzji orzekania został ostatecznie rozstrzygnięty. Minister rozpatrujący po wyroku z 2008 r. sprawę ponownie, był zobowiązany do uwzględnienia wskazanej wyżej oceny zgodnie z art.153 p.p.s.a., co też uczynił.

Dalej Sąd zauważył, że w postępowaniu nadzorczym nie wyjaśniono w wyczerpujący sposób stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzono wszechstronnie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu nie można uznać, że w kontrolowanym postępowaniu dokonano wyczerpującej analizy kwestionowanych decyzji pod kątem obarczenia ich kwalifikowanymi wadami prawnymi.

Sąd podkreślił, że w przypadku, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego występuje strona, fakt ten nie zwalnia organu administracyjnego od przeprowadzenia kontroli kwestionowanej decyzji w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 21 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1053/09, publ. LEX nr 594859).

Dalej Sąd podniósł, że sześciu decyzji administracyjnych będących przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją nie można traktować jako decyzji wydanych w sprawach o jednolitym charakterze. Przeciwnie, z formalnego punktu widzenia są to sprawy o zróżnicowanych przedmiotach.

Opisując te rozstrzygnięcia Sąd zauważył, że decyzja z [...] września 1997 r. nr [...] to decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności trzech decyzji Wojewody [...] wydanych w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją w przedmiocie ustalenia nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową.

Decyzja z [...] września 1997 r. nr [...] wydana została w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, umarzającą z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Decyzja z [...] grudnia 1997 r. nr [...] to decyzja uchylająca decyzję tego organu w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. Nr [...], a w pozostałej części utrzymująca tę decyzję w mocy.

Sąd zauważył, że z kolei decyzja z [...] grudnia 1997 r. nr [...] uchyla decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. Nr [...] i umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie.

Ponadto decyzja z [...] sierpnia 1998 r. Nr [...] stanowi decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Natomiast decyzja z [...] lutego 1999 r. nr [...] to decyzja wydana w przedmiocie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie oraz ustalania, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową.

Sąd stwierdził, że zróżnicowanie przedmiotów wskazanych wyżej decyzji nie znalazło należytego odzwierciedlenia przy rozpatrywaniu sprawy, bowiem organ dokonał oceny legalności kwestionowanych decyzji zbiorczo, nie przeprowadzając szczegółowej analizy ich przedmiotu, stosując do wskazanej wyżej oceny jednolite kryteria. Podkreślił, że przyjęcie takiego sposobu procedowania można jednakże rozważać jedynie w przypadku oceny kilku decyzji administracyjnych jednolitych rodzajowo (w ścisłym znaczeniu formalnym).

W ocenie Sądu w przypadku konieczności oceny kilku decyzji o różnych przedmiotach zachodzi konieczność dokonania odrębnej oceny każdej z tych decyzji pod kątem ewentualnego obarczenia jej kwalifikowanymi wadami prawnymi z art.156 § 1 k.p.a.

W tej sytuacji pomimo tego, że kwestionowane decyzje objęte zostały jednym wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego, celowym jest prowadzenie przez organ nadzorczy sześciu odrębnych postępowań nadzorczych, kończących się odrębnymi decyzjami administracyjnymi, nie zaś, jak to miało miejsce, prowadzenie jednego postępowania, zakończonego jedną decyzją.

Sąd podkreślił, że po wydaniu zaskarżonej decyzji Ministra z [...] grudnia 2010 r. w odniesieniu do dwóch ostatnich spośród sześciu wymienionych wyżej decyzji zaszły istotne okoliczności, które przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Ministra będą musiały być wzięte pod uwagę.

Ponadto w odniesieniu do decyzji z [...] sierpnia 1998 r. Sąd stwierdził, że jest ona przedmiotem dwóch konkurencyjnych postępowań prawnych, mających na celu ocenę jej legalności. Niezależnie bowiem od faktu, że na wniosek skarżącego w stosunku do tego orzeczenia wszczęto postępowanie nadzorcze, zakończone zaskarżoną decyzją Ministra z [...] grudnia 2010 r., to równolegle decyzja z [...] sierpnia 1998 r. jest przedmiotem odrębnej, nierozpoznanej jeszcze skargi do Sądu, zarejestrowanej pod sygnaturą IV SA/Wa 300/11. Oznacza to, że decyzja z [...] sierpnia 1998 r. ma być równocześnie przedmiotem oceny pod kątem ewentualnego obarczenia jej kwalifikowanymi wadami prawnymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. (administracyjne postępowanie nadzorcze), jak i bezpośrednio przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Obie te, konkurencyjne wobec siebie procedury kontrolne, nie mogą być prowadzone jednocześnie.

Odnośnie do decyzji z [...] lutego 1999 r. Sąd stwierdził, że została ona prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Sądu z 31 stycznia 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1356/10. Wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ postępowanie nadzorcze w tej części należy umorzyć.

Minister Środowiska decyzją z [...] grudnia 2012 r. znak: [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku J. N., M. M., S. K., K. S., T. M., L. S., M. R. i S. K. z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa: decyzji z [...] września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...] decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...], decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...].

Wskazał, że objęta wnioskiem z 7 grudnia 2001 r. decyzja z [...] lutego 1999 r. znak [...]) została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2011 r. (syg. akt IV SA/Wa 1365/10) i w następstwie tego decyzją z [...] grudnia 2011 r. znak [...] umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.

Organ stwierdził, że wniosek z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności sześciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa został wniesiony przez niektórych członków Wspólnoty L. w S.. Tymczasem, zgodnie z przepisami k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczynane jest na wniosek strony lub z urzędu. Stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Zwrócił uwagę, że art. 14 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.) stanowi, że osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Z przywołanego przepisu wynika, że to spółka ustanowiona do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową, a nie jej członkowie, działa w imieniu tej wspólnoty, a w szczególności może nabywać prawa lub zaciągać zobowiązania.

Organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2011 r. (syg. akt IV SA/Wa 1365/10) akcentując, że Sąd wyraził stanowisko, zgodnie z którym członkowie Spółki nie mieli i nie mają interesu prawnego do kwestionowania decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy istnieje Spółka. Tylko Spółka reprezentowana przez właściwe do tego organy ma interes prawny do występowania w takim postępowaniu jako strona.

Z tego względu organ stwierdził, że każdy środek zaskarżenia złożony przez członków Wspólnoty, tak jak w przypadku wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności sześciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, dotknięty jest wadą. skutkującą brakiem możliwości rozpatrzenia takiego środka przez organ.

Organ wywodził, że istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., uzależniając jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne w sprawie indywidualnej. Brak któregokolwiek z wymienionych konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej skutkuje tym, że sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej, a to zaś obliguje organ prowadzący postępowanie do wydania decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Organ wywodził, że postępowanie z wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności pięciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa stało się bezprzedmiotowe, z uwagi brak jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej.

Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty L. w S. wystąpiła z wnioskiem z 4 stycznia 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie po rozpatrzeniu wniosku Spółki z 4 stycznia 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] lutego 2013 r. znak: [...] utrzymano w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. znak: [...].

W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji z [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2012 r., powołując okoliczność nieodniesienia się przez organ do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności wskazano, że organ nie odniósł, się do kwestii braku strony podmiotowej stosunków prawnych stanowiących podstawę poszczególnych postępowań administracyjnych. Skarżąca wywodziła, iż “nie ulega wątpliwości, że stroną wymienionych stosunków prawnych, w rozumieniu przepisów prawa materialnego, jest Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty L. w S.. Spółka uczestniczy w przedmiotowym postępowaniu już od kilku lat. Organ przeoczył także, że formalnie stronami wymienionych postępowań są nadal wnioskodawcy, co skutkuje obowiązkiem doręczania im rozstrzygnięć. Organ świadomie pomijając strony procesowe postępowania rażąco narusza prawo".

Dalej wskazano, że organ nie spełnił wymogu przeprowadzenia odrębnych postępowań, czym naruszył art. 153 p.p.s.a.

W ocenie skarżącej Spółki w sprawie nie chodzi o umorzenie postępowania z powodu braku elementu podmiotowego, gdyż taki brak nie występuje, lecz o procesowe przekształcenie obecnego postępowania w kilka odrębnych postępowań, zgodnie z zaleceniem Sądu. Zasadne jest, w ocenie Skarżącego, wyłączenie z rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] lutego 1999 r., której nieważność stwierdził WSA w Warszawie w odrębnym postępowaniu (sygn. akt IV SA/Wa 1365/10), i w tym zakresie umorzenie postępowania w związku z jego bezprzedmiotowością. Spółka powołała stanowisko WSA w Warszawie, iż poszczególne postępowania różnią się przedmiotem i okolicznościami wydania decyzji.

Ponadto w ocenie skarżącej organ przeoczył, że w odniesieniu do decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] sierpnia 1998 r. znak [...] istnieje uzasadnione przekonanie, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego, z uwagi na fakt niedoręczenia jej w roku 1998 r. jedynej stronie postępowania - Spółce dla Zagospodarowania Wspólnoty L. w S. W niniejszym postępowaniu organ potwierdził, iż nie doręczył Spółce decyzji z [...] sierpnia 1998 r. stwierdzając, iż: "Poza tym w wyniku prowadzonego postępowania ustalono, że od [...] maja 1998 r. do [...] listopada 2008 r. Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty L. w S. nie miała właściwej reprezentacji." Skarżąca zwróciła uwagę, że w uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2013 r. Minister Środowiska w istocie ponownie potwierdza, iż nie doręczył w roku 1998 jedynej stronie postępowania - Spółce, decyzji z [...] sierpnia 1998 r., co było oczywistym skutkiem braku należytej reprezentacji po stronie Spółki.

Ponadto Skarżąca ponowiła zarzut braku właściwości organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł, o jej oddalenie.

Odpowiadając na argumenty Skarżącej organ wyjaśnił, że osoby, które podpisały przedmiotowy wniosek z 7 grudnia 2001 r. zostały potraktowane jako podmioty, z których każdy działał w granicach swojego interesu prawnego wynikającego z członkowstwa Spółki. Jednak mogło to dotyczyć wyłącznie okresu, gdy Spółka nie miała właściwej reprezentacji. Zgodnie bowiem z przepisami statutu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty L. w S. organami Spółki są: ogólne zebranie członków, zarząd i rada nadzorcza, natomiast do zakresu działania zarządu należą wszystkie sprawy nie zastrzeżone do kompetencji tych organów, a w szczególności reprezentowanie Spółki. Zatem w postępowaniu administracyjnym i przed sądami administracyjnymi Spółkę mógł reprezentować wyłącznie jej zarząd. Natomiast takich uprawnień nie posiadali jej członkowie.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych spółka a nie jej członkowie, działa w imieniu wspólnoty. Znalazło to potwierdzenie w orzecznictwie sądów powszechnych - np. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 kwietnia 1997r., II CKU 28/97, uchwale z 23 sierpnia 1968 r., III CZP 73/68 SN oraz wyrokach sądów administracyjnych - wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 31 stycznia 2011 r., syg. akt IV SA/Wa 1365/10.

Następnie w odpowiedzi na zarzuty Skarżącej organ wyjaśnił, że w jego ocenie zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 25 lipca 201 1 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 dotyczy odrębnego rozpatrzenia kwestii nieważności każdej z sześciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa objętych wnioskiem wniesionym przez niektórych członków Wspólnoty L. w S., a nie - jak w tym przypadku - postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2012 r. znak: [...] wyjaśniono, iż każda z pięciu decyzji objętych wnioskiem z 7 grudnia 2001 r. będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu nadzorczym w przedmiocie nieważności.

Z powyższego organ wywodził, że nie doszło do naruszenia wynikającej z art. 153 p.p.s.a. zasady związania organu administracyjnego orzeczeniem sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Powołany wyżej wyrok z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania. Oznacza to, iż przy ponownym rozpoznaniu skargi ma zastosowanie regulacja z art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził ani zmiany okoliczności prawnych, ani zmiany okoliczności faktycznych, stąd wyrok z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 jest wiążący w przedstawionym rozumieniu.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Środowiska z [...] lutego 2013 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. znak: [...] umarzająca postępowanie z wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] września 1997 r. znak [...], z 16 września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...], z [...] grudnia 1997 r. znak [...], decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...].

W związku z powyższym kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że Sąd w wyroku z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 przesądził, że w przypadku konieczności oceny kilku decyzji o różnych przedmiotach – jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie - zachodzi konieczność dokonania odrębnej oceny każdej z tych decyzji pod kątem ewentualnego obarczenia jej kwalifikowanymi wadami prawnymi z art. 156 § 1 k.p.a.

Należy zaakcentować, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 nie zróżnicował sposobu prowadzenia postępowań od ich wyniku. W tej sytuacji pomimo tego, że kwestionowane decyzje objęte zostały jednym wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego, celowym jest prowadzenie przez organ nadzorczy odrębnych postępowań nadzorczych, kończących się odrębnymi decyzjami administracyjnymi, nie zaś, jak to miało miejsce, prowadzenie jednego postępowania, zakończonego jedną decyzją.

Tymczasem zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z [...] lutego 2013 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. znak: [...] umarzająca postępowanie z wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, wydana w wyniku wyroku z 25 lipca 2011 r., sygn. akt 653/11 tego wymogu nie spełnia, obejmując kilka aktów prawnych.

Tym samym zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę ze skargi na decyzję wydaną w następstwie wskazanego wyroku z 25 lipca 2011 r., sygn. akt 653/11 organ nie wykonał wiążących go w świetle art. 153 p.p.s.a. zaleceń Sądu, co oznacza naruszenie art. 153 p.p.s.a.

Dodatkowo Sąd zaznacza, że w wyroku z 25 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 653/11 Sąd – w kontekście zarzutu braku właściwości - odwołał się do wyroku z 2008 r. stwierdzając brak podstaw do uznania, że kwestionowane decyzje wydano z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, związanym z brakiem właściwości Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa do orzekania jako organ odwoławczy w sprawach o ustalanie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową i ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Sąd w wyroku z 25 lipca 2011 r. przypomniał, że wyjaśniając w uzasadnieniu wyroku z 2008 r. swoje stanowisko we wspomnianej wyżej kwestii podkreślono, że stanowiła ona przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach z 6 października 1999 r. sygn. akt II SA 557/99 i 736 - 777/99 i z 18 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 3345/01, stwierdził, że Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, a następnie Minister Środowiska był organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] września 1998 r. W świetle powyższego Sąd orzekający w 2008 r. stwierdził, że zgodnie z art.170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skarżących podnoszący, iż właściwym w sprawach rozstrzyganych w oparciu o przepisy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych zgodnie z art. 85 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Sąd przesądził, że skoro zaś sprawa dotyczy gruntów leśnych, organem właściwym do jej rozstrzygania zgodnie z 28 ust.1 pkt 7 ustawy o działach administracji rządowej w zakresie leśnictwa jest Minister Środowiska. Zgodnie z art.157 § 1 k.p.a. Minister Środowiska był organem właściwym do orzekania w sprawie.

W związku z powyższym w razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku to Minister będzie właściwy do ustosunkowania się do wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionych wyżej decyzji, z uwzględnieniem zaleceń sformułowanych powyżej.

Powody wydania decyzji powinny być w sposób dokładny i nie nasuwający wątpliwości wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięć, tak aby zachować wymogi przewidziane przez art. 107 § 3 k.p.a.

Uznając zatem, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., a o niewykonywaniu decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.