Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 257/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy: article: art. 18 § 1 pkt 6, art. 18 § 1 pkt 6a, art. 19, art. 20 § 1, art. 20 § 2, art. 22 § 2, art. 102
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 11a ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 389
law: Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie sędziów: sędziego WSA Katarzyny Nikodem, sędziego WSA Karola Pawlickiego i sędziego WSA Izabeli Kucznerowicz w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów: sędziego WSA Katarzyny Nikodem, sędziego WSA Karola Pawlickiego i sędziego WSA Izabeli Kucznerowicz.


UZASADNIENIE

Na rozprawie w dniu 9 marca 2022 r. prokurent Spółki "A" sp. z o.o. w [...] wniósł o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: Katarzyny Nikodem, Izabeli Kucznerowicz oraz Karola Pawlickiego od orzekania w sprawie ze skargi w/w Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 20 i 21 tej samej ustawy.

Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca wskazał, że sędzia Katarzyna Nikodem naruszyła poczucie niezawisłości sędziów sądów administracyjnych, jak również bezstronności w niniejszym postępowaniu, bowiem w latach ubiegłych podpisała wniosek poparcia dla sędziów do tzw. KRS – w szczególności udzieliła poparcia kandydaturze sędziego Teresy Kurcjusz-Furmanik z WSA w Gliwicach. Zdaniem strony wnioskującej w ten sposób sędzia Katarzyna Nikodem naruszyła zasady etyki sędziowskiej poprzez uczestniczenie w swego rodzaju przewrocie konstytucyjnym, który się dokonuje w naszym kraju, który niszczy polski wymiar sprawiedliwości. Tym samym, zdaniem wnioskodawcy, nie można mówić odnośnie tego sędziego o elementach etyki i niezawisłości sędziego, bo jednym z podstawowych elementów tej niezawisłości jest odcięcie się od wszelkiego rodzaju wpływów władzy wykonawczej na władzę sądowniczą i poszczególnych sędziów. Wnioskodawca wskazał, że skarżąca Spółka prowadzi spór z administracją skarbową, która jest częścią władzy wykonawczej, a lista poparcia kandydatów do tzw. KRS dystrybuowana była przez wiceministra w Ministerstwie Sprawiedliwości Łukasza Piebiaka, co świadczy o takim wpływie.

Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziów Izabeli Kucznerowicz oraz Karola Pawlickiego wnioskodawca wskazał natomiast, iż w związku z brakiem możliwości weryfikacji w jakim trybie sędziowie ci zostali powołani, przedstawiciele skarżącej Spółki nie są w stanie stwierdzić, czy wskazani sędziowie spełnili wymogi wskazane w ustawie z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w tym czy przez 8 lat sprawowali stanowisko sędziego i zakończyli aplikację sędziowską, a powołanie ich było oparte na fakcie piastowania stanowiska prokuratora lub pełnienia funkcji w instytucjach publicznych związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa administracyjnego. Podniesiono nadto, iż strona skarżąca nie jest w stanie stwierdzić, czy wskazani sędziowie pełnili jakiekolwiek stanowiska w administracji skarbowej i na jakiej podstawie doszło do umożliwienia powołania ich na stanowisko sędziego WSA, co jest ważne z uwagi na ocenę, czy nie dochodzi do koneksji personalnych między obecnymi sędziami a reprezentantami administracji skarbowej.

Nadto prokurent skarżącej Spółki wniósł o to, aby kwestia wyłączenia wskazanych sędziów była rozpoznawana przez sędziów innych niż sędzia Katarzyna Wolna – Kubicka, sędzia Włodzimierz Zygmont, sędzia Monika Świerczak i sędzia Mirella Ławniczak, gdyż sędziowie ci również podpisali listę poparcia do KRS, jak sędzia Katarzyna Nikodem.

W związku ze złożeniem wniosku, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: Katarzyna Nikodem, Izabela Kucznerowicz oraz Karol Pawlicki złożyli przewidziane w art. 22 § 2 P.p.s.a. pisemne wyjaśnienia, oświadczając, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie.

W piśmie procesowym z [...] marca 2022 r. strona skarżąca przedstawiła dodatkowe uzasadnienie wniosku wskazując między innymi, iż całkowicie podważyła zaufanie skarżącej do składu okoliczność, iż na rozprawie w dniu 9 marca 2022 r. oddalono wniosek o dokonanie rejestracji dźwiękowej rozprawy z nieprawdziwym uzasadnieniem, iż brak jest możliwości technicznych w tym zakresie.

Odnośnie wniosku o wyłączenie sędziego Katarzyny Nikodem strona przedstawiła obszerne rozważania co do statusu aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa i nieprawidłowości związanych z jej wyłonieniem oraz przywołała szereg judykatów dotyczących w jej ocenie tak tego zagadnienia, jak i gwarancji niezawisłości sędziowskiej.

Nadto strona wniosła o zobowiązanie sędziów, wobec których został złożony wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego do złożenie oświadczenia, że:

- przez osiem lat przed powołaniem na stanowisko sędziego sądu wojewódzkiego nie piastował stanowisko prokuratora, prezesa, wiceprezesa lub radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,

- przez dziesięć lat przed powołaniem na stanowisko sędziego sądu wojewódzkiego nie pozostawał w instytucjach publicznych na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa administracyjnego (zwłaszcza w administracji skarbowej),

- nie zastosowano wobec niego przesłanki wskazanej art. 6 § 3. która mówi, że w wyjątkowych przypadkach Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, może powołać kandydata na stanowisko sędziego mimo krótszych, niż określone w § 1 pkt 7, okresów pozostawania na stanowiskach wymienionych w tym punkcie lub wykonywania zawodu adwokata, radcy prawnego lub notariusza.

- nie posiada kontaktów osobistych, towarzyskich z urzędnikami administracji skarbowej organu I i II instancji będącymi oponentem Skarżącej w sprawie,

celem potwierdzenia lub nie faktycznej bezstronności sędziego w wyniku braku jakichkolwiek powiązań z przedstawicielami organów władzy wykonawczej będącymi oponentami w postępowaniu sądowym.

W kolejnym piśmie procesowym z [...] kwietnia 2021 r. wnioskodawca wskazał, iż zapoznał się z treścią oświadczeń sędziów, których dotyczył wniosek o wyłączenie i zakwestionował okoliczność, iż są one takiej samej treści, użyto w nich takiej samej czcionki i papieru.

Nadto strona skarżąca przedstawiła kopie list poparcia w sprawie wyboru kandydatów na członka Krajowej Rady Sądowniczej, wskazując na fakt podpisania tej listy przez jednego z sędziów składu orzekającego jak również na świadomość pozostałych sędziów, że zasiadają w składzie z sędzią uczestniczącym w psuciu ładu konstytucyjnego i tworzeniu wątpliwych, szkodliwych od strony praworządności mechanizmów.

Wnioskodawca podniósł wreszcie, iż na serwilizm sędziów wobec władzy wykonawczej wskazuje okoliczność, że wobec strony skarżącej (podmiotu prawa handlowego, obywatela) przyjmuje się nadmierny formalizm np. w zakresie wykazania legitymacji procesowej w postępowaniu, natomiast wobec drugiej strony, czyli organu administracji publicznej stanowiącego "oskarżony" podmiot naruszający prawo, stosuje się całkowicie inne standardy weryfikacji, poprawności, umocowania procesowego w postępowaniu i nie weryfikuje się treści upoważnień administracyjnych wydanych w trybie art. 143 Ordynacji podatkowej uprawniających do wydawania zaskarżanych czynności postanowień czy decyzji, ale nie dokonywali weryfikacji w ramach pierwszych pism procesowych pełnomocnictw wydanych w trybie art. 37 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:

1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;

2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;

5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;

6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;

7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 P.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Zgodnie z art. 20 § 1 P.p.s.a., wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

Podkreślenia wymaga, że instytucja wyłączenia sędziego, zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa, służy zagwarantowaniu rozpoznania sprawy przez sąd w składzie utworzonym przez sędziów, którzy nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mają związków z rozpoznawaną sprawą. Istota wyłączenia sędziego sprowadza się więc do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2019 r., sygn. akt II FSK 2111/17). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18).

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w przypadku wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, art. 18 P.p.s.a. podaje wyczerpująco przyczyny tego wyłączenia i czyni to w sposób niepozostawiający wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie żadna z przyczyn wyłączenia sędziego na mocy tego przepisu nie zachodzi. W szczególności wskazane we wniosku o wyłączenie sprawy, które były rozpoznawane wcześniej przez objętych tym wnioskiem sędziów, nie należą do spraw, o których mowa w art. 18 § 1 pkt 6 i 6a.

W świetle zaś art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego z innych przyczyn następuje tylko w przypadku zaistnienia tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okoliczności mogące wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, to zobiektywizowane przesłanki, w oparciu o które wątpliwości co do bezstronności sędziego mogą zostać uznane za realne.

Zaznaczyć należy, że do zastosowania wskazanego przepisu nie wystarcza występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 40/15). O zasadności wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. decyduje ustalenie okoliczności charakteryzujących się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej (pozytywnej lub negatywnej), której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej itp., oraz wszelkich obiektywnych okoliczności dających podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy.

Natomiast art. 20 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę składającą wniosek obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia.

Podkreślić jednak należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2019 r., sygn. I OZ 31/19). Nie jest zatem wystarczające samo podejrzenie strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego.

W kontekście argumentacji podnoszonej przez wnioskodawcę podkreślenia także wymaga, że wniosek o wyłączenie sędziego, aby był skuteczny musi wskazywać na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, co oznacza, że wątpliwość ta nie może mieć charakteru ogólnego i zmierzać do generalnego zakwestionowania pełnienia przez dana osobę funkcji sędziego we wszelkich sprawach, które mogłaby ona potencjalnie rozpoznawać.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż zarzuty strony skarżącej dotyczące sędziów Izabeli Kucznerowicz oraz Karola Pawlickiego oparte są zasadniczo nie na realnych, czy choćby uprawdopodobnionych zastrzeżeniach strony skarżącej co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawy, lecz na generalnym braku zaufania do nich jako sędziów i oczekiwaniu, iż stronie skarżącej zostanie umożliwione zweryfikowanie ich ścieżki kariery zawodowej oraz drogi na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Powyższe przesądza o bezzasadności wniosku w tym zakresie, albowiem argumentacja strony skarżącej nie pozostaje w jakimkolwiek związku treścią art. 19 P.p.s.a., czy też innych aktualnie obowiązujących przepisów, lecz zmierza – pod pretekstem rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego - do przeprowadzenia nie znanej aktualnie obowiązującym regulacjom weryfikacji prawidłowości powołania sędziego na urząd oraz przeprowadzenia prewencyjnego testu bezstronności i niezawisłości sędziego ze względu na okoliczności związane z jego powołaniem, celem wyeliminowania ewentualnych potencjalnych wątpliwości co do ich bezstronności.

Nie stanowi również podstawy dla wyłączenia, tak tych sędziów, jak i sędziego Katarzyny Nikodem okoliczności oddalenia wniosku strony o utrwalanie za pomocą aparatury dźwiękowej przebiegu rozprawy. Zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 102 P.p.s.a. przebieg czynności protokołowanych może być ponadto utrwalony za pomocą aparatury dźwiękowej, o czym należy przed uruchomieniem aparatury uprzedzić wszystkie osoby uczestniczące w czynności. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż utrwalania czynności protokołowanych, w tym rozprawy ma charakter fakultatywny i jedynie uzupełniający wobec zasadniczej prawem wymaganej formy utrwalenia czynności jaka jest jej protokołowanie. Wobec braku w tym zakresie jakichkolwiek dodatkowych regulacji przyjąć należy, iż podjęcie decyzji co do utrwalania przebiegu rozprawy za pomocą aparatury dźwiękowej pozostawione zostało do uznania sądu, co oznacza, że podjęcie w tym zakresie decyzji niezgodnej z treścią żądania strony nie może być interpretowane jako wskazujące na brak bezstronności sądu, tym bardziej, że zasadniczym dowodem przebiegu rozprawy pozostaje protokół, o którego uzupełnienie strona może przecież wnioskować. Bez znaczenia prawnego pozostają przy tym powody dla których sąd odmówił utrwalania przebiegu rozprawy za pomocą aparatury dźwiękowej, w tym ewentualne błędne przekonanie członków składu, iż możliwości takiej nie dają posiadane przez sąd urządzenia i ich oprogramowanie.

Nie stanowi wreszcie przesłanki wyłączenia sędziego podnoszona w piśmie procesowym z [...] kwietnia 2022 r. okoliczność, iż wnioskodawca nie jest usatysfakcjonowany formą i treścią wyjaśnień złożonych przez sędziów, których dotyczył wniosek. Zauważyć bowiem należy, iż art. 22 § 2 P.p.s.a. stanowi jedynie, że postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Zarówno w tym jak w jakimkolwiek innym przepisie nie stanowiono przy tym jakichkolwiek dodatkowych wymogów formalnych jakim winno odpowiadać wyjaśnienie sędziego, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w tym nie wskazano jakie elementy wyjaśnienie to winno zawierać i nie wprowadzono wymogu odnoszenia się przez sędziego do argumentacji prawnej wniosku o jego wyłączenie.

Powyższe jest o tyle istotne, że wniosek strony o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: Katarzyny Nikodem, Izabeli Kucznerowicz oraz Karola Pawlickiego nie zawierał wskazania zindywidualizowanych okoliczności mogących sugerować istnienie relacji łączącej tych sędziów z którąkolwiek ze stron postępowania mogących wskazywać na potencjalny brak ich bezstronności w rozpoznaniu sprawy, lecz jedynie zmierzał do generalnego zakwestionowania dopuszczalności orzekania przez nich we wszelkich sprawach z udziałem organów administracji publicznej, ze względu na brak, po stronie skarżącej informacji, co do okoliczności ich powołania do pełnienia służby sędziowskiej oraz w przypadku sędziego Katarzyny Nikodem ze względu na udzielenie poparcia kandydatom do Krajowej Rady Sądownictwa, którzy zostali następnie wybrani do tego organu przez Sejm.

Co za tym idzie bardziej szczegółowe odniesienie się przez sędziów do argumentacji wniosku o ich wyłączenie musiałoby się sprowadzać wyłącznie do oceny prawnej zasadności tegoż wniosku, co jednakże nie jest rzeczą poszczególnych sędziów, których dotyczy wniosek, lecz należy do kompetencji Sądu wniosek ten rozpatrującego.

Jednocześnie złożone wyjaśnienia stanowią jednoznaczny dowód tego, iż w ocenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: Katarzyny Nikodem, Izabeli Kucznerowicz oraz Karola Pawlickiego nie zaistniały okoliczności uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania sprawy ze skargi Spółki "A" sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] stycznia 2021 r., nr [...].

Brak szczegółowego odniesienia się przez sędziów w ich wyjaśnieniach składanych w trybie art. 20 § 2 P.p.s.a. do argumentacji strony wnioskującej o ich wyłączenie w rzeczy samej, nie utrudniał rozpoznania wniosku strony skarżącej, albowiem zasadnicze okoliczności faktyczne leżące u podstaw jego zgłoszenia, a dotyczące udzielenia przez sędziego Katarzynę Nikodem pisemnego poparcia kandydatom do Krajowej Rady Sądownictwa, nie zostały przez tego sędziego zakwestionowane, co pozwala na przyjęcie, iż stan faktyczny sprawy kształtuje się w tym zakresie zgodnie z twierdzeniami autora wniosku o wyłączenie, a zbadania przez Sąd wymagała jedynie ocena prawna tego zachowania jako okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Z tych też przyczyn orzekający w sprawie niniejszego wniosku Sąd nie znalazł podstaw dla uwzględnienia wniosku dowodowego strony i zobowiązania sędziów, których wniosek dotyczył do uzupełnienia złożonych oświadczeń we wskazanym przez stronę zakresie dotyczącym okoliczności ich powołania do pełnienia urzędu sędziowskiego oraz ewentualnych kontaktów osobistych z pracownikami administracji skarbowej.

Odnosząc się do najszerzej uargumentowanego wniosku o wyłączenie sędziego Katarzyny Nikodem wskazać należy, iż istota argumentacji strony sprowadza się do postawienia tezy, iż złożenie przez tego sędziego podpisu pod listami poparcia sędziów - kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, którzy zostali następnie wybrani do tego gremium przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej stanowi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie.

Z tak postawioną tezą nie sposób się zgodzić.

W pierwszym rzędzie zauważyć bowiem trzeba, iż wnioskodawca z powyższej niespornej okoliczności faktycznej wyprowadza wniosek, że skutkuje ona uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności sędziego Katarzyny Nikodem w każdej sprawie, w której stroną będzie organ władzy państwowej, czyli de facto w prawie każdej sprawie należącej do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych. Tak w złożonym na rozprawie wniosku o wyłączenie tego sędziego, jak i jego obszernych uzupełnieniach brak natomiast jakiegokolwiek odniesienia się przez stronę do realiów danej konkretnej sprawy i wykazania, iż w tej konkretnej sprawie, dotyczącej przecież jedynie skargi na umorzenie postępowania odwoławczego przez organ podatkowy II instancji, zachodzą specyficzne dla niej okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego Katarzyny Nikodem od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do jej bezstronności.

Powyższe samoistnie przesądza o konieczności oddalenia wniosku w tym zakresie jako nie wykazującego zaistnienia okoliczności o jakich mowa w art. 19 P.p.s.a., to jest okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie., a nie we wszelkich sprawach rozpoznawanych przez tego sędziego.

Dalej wskazać należy, iż instytucja wyłączenia sędziego nie może zmierzać do generalnego wyeliminowania danego sędziego od orzekania we wszelkich sprawach, ze względu na podjęcie przez niego działań, bądź zachowań, które strona uznaje za nieetyczne, a do tego sprowadza się w omawiany zakresie argumentacja wniosku, lecz służy tylko i wyłącznie zagwarantowaniu, iż w danej konkretnej sprawie orzekać będą sędziowie, co do których bezstronności w jej rozpoznaniu nie zachodzą uzasadnione wątpliwości.

Niezależnie od powyższego i odnosząc się do argumentacji wniosku zauważyć nadto należy, iż w ocenie Sądu rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziego Katarzyny Nikodem okoliczność podpisania przez nią list poparcia sędziów - kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, którzy zostali następnie wybrani do tego gremium przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, niezależnie od etycznej oceny tego rodzaju zachowania, nie stanowi okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego w danej sprawie.

Przypomnieć w tym miejscu należy najistotniejsze regulacje ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa w brzmieniu obowiązującym od 17 stycznia 2018 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 389 ze zm.).

Zgodnie z art. 9a ust. 1 Sejm wybiera spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych piętnastu członków Rady na wspólną czteroletnią kadencję, w myśl art. 11a ust. 2 podmiotami uprawnionymi do zgłoszenia kandydata na członka Rady jest grupa co najmniej: 1) dwóch tysięcy obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli osiemnaście lat, mają pełną zdolność do czynności prawnych i korzystają z pełni praw publicznych; 2) dwudziestu pięciu sędziów, z wyłączeniem sędziów w stanie spoczynku. Zgłoszenia kandydatów dokonane zgodnie z art. 11a i art. 11b Marszałek Sejmu niezwłocznie przekazuje posłom i podaje do publicznej wiadomości, z wyłączeniem załączników (art. 11c), następie zgodnie z art. 11d ust. 1 ustawy Marszałek Sejmu zwraca się do klubów poselskich o wskazanie, w terminie siedmiu dni, kandydatów na członków Rady, po czym klub poselski wskazuje, spośród sędziów, których kandydatury zostały zgłoszone w trybie art. 11a, nie więcej niż dziewięciu kandydatów na członków Rady (art.11d ust .2), właściwa komisja sejmowa ustala listę kandydatów wybierając, spośród kandydatów wskazanych w trybie ust. 2 i 3, piętnastu kandydatów na członków Rady, z zastrzeżeniem, że na liście uwzględnia się co najmniej jednego kandydata wskazanego przez każdy klub poselski (art. 11d ust. 4), po czym Sejm wybiera członków Rady na wspólną czteroletnią kadencję, na najbliższym posiedzeniu Sejmu, większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, głosując na listę kandydatów, o której mowa w ust. 4. (art. 11d ust. 5), zaś w przypadku niedokonania wyboru członków Rady w trybie określonym w ust. 5, Sejm wybiera członków Rady bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, głosując na listę kandydatów, o której mowa w ust. 4 (art. 11d ust. 6).

W świetle powyższych regulacji nie może budzić wątpliwości, że jeśli chodzi o 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa wybieranych spośród sędziów, którzy we wcześniejszym stanie prawnym byli wyłaniani przez środowisko sędziowskie, to obecnie grupa ta jest desygnowana przez organ władzy ustawodawczej przy czym sposób dokonywania tego wyboru, w tym w szczególności jego powiązanie z wyborem kandydatów przez poszczególne kluby poselskie oraz zagwarantowaniem poszczególnym klubom wyboru co najmniej jednego popieranego przez nie kandydata przesądza o tym, że każdy z sędziów chcących zasiadać w Krajowej Radzie Sądownictwa musi uzyskać poparcie określonych sił politycznych, zaś każda z osób wybranych w tym trybie do Krajowej Rady Sądownictwa jest tam desygnowana przez określoną siłę polityczną.

Co za tym idzie aktualny tryb wyboru 15 sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa doprowadził do sytuacji, w której decyzja o obsadzie aż dwudziestu jeden spośród dwudziestu pięciu osób wchodzących w skład Rady (to jest 84% składu osobowego tego organu) należy do obu izb parlamentu. Nadto w skład Krajowej Rady Sądownictwa z urzędu wchodzi Minister Sprawiedliwości i przedstawiciel Prezydenta RP. Zatem 23 z 25 członków jest ostatecznie desygnowanych przez inne władze niż władza sądownicza. W ten sposób zdeformowano wynikający z art. 10 Konstytucji RP podział i równowagę między władzą ustawodawczą, władzą wykonawczą i władzą sądowniczą, co stanowi podłoże modelu demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Środowisko sędziowskie pozbawiono zatem czynnego prawa wyboru członków Rady na przypadające sędziom, powierzając ich wybór Sejmowi, co w konsekwencji sprawia, iż tak wybrani członkowie Rady stali się dodatkowymi reprezentantami Sejmu, a nie środowiska sędziowskiego.

Opisany powyżej tryb wyboru członków Rady, co do których zachowany został cenzus posiadania przez nich statusu sędziego powoduje, że co do każdej z tych osób zachodzić potencjalnie mogą wątpliwości co do jej bezstronności w rozpoznawaniu danej sprawy sądowej, albowiem każdy z tych sędziów dla uzyskania swojego członkostwa w Krajowej Radzie Sądownictwa uzyskać musiał poparcie ściśle określonych sił politycznych zgrupowanych w poszczególnych klubach poselskich, co niejako określa go politycznie i może być oceniane jako publiczne zademonstrowanie sympatii i poglądów politycznych.

Taka rodzaju publiczna deklaracja wynikająca z faktu, iż dany sędzia desygnowany został do Krajowej Rady Sądownictwa przez określony klub poselski, a lista kandydatów obejmująca także go przyjęta została przez większość sejmową, w niektórych sprawach (przykładowo dotyczących kwestii światopoglądowych, względnie interesów sił politycznych głosami, których sędzia wybrany został do Krajowej Rady Sądownictwa) budzić może uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności, rozumianą jako obiektywnie stwierdzenie, iż tego rodzaju łatwo weryfikowalny fakt, niezależnie od indywidualnego zachowania sędziego w danej sprawie, daje stronie podstawy do podejrzeń co do jego bezstronności i niezawisłości, skoro poprzez uzyskanie poparcia danego klubu poselskiego (a więc partii lub koalicji partii politycznych) dał publicznie wyraz osobistym przekonaniom politycznym, godząc w ten sposób w zakaz podejmowania działań osłabiających zaufanie do jego bezstronności.

Nieco kolokwialnie rzecz ujmując aktualny sposób wyłaniania członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród sędziów powoduje, iż każdy z nich staje się w Radzie reprezentantem tego ugrupowania, którego klub poselski do Rady go desygnował, co może rodzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w sprawach w jakich orzeka jako sędzia, a dotyczących szeroko rozumianych interesów politycznych ugrupowania, które zapewniło mu miejsce w Krajowej Radzie Sądownictwa.

Tego rodzaju niebezpieczeństwo nie zachodziło natomiast w przypadku jedynie udzielenia przez sędziego poparcia dla kandydata na członka Krajowej Rady Sądownictwa w trybie art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Tego rodzaju poparcie dokonywane jest bowiem niepublicznie i co szczególnie istotne nie wymaga jakiegokolwiek uzasadnienia, przez co nie jest związane z ujawnienie przez sędziego udzielającego poparcia swoich poglądów politycznych.

Inaczej rzecz ujmując z samego faktu udzielenia przez sędziego innemu sędziemu poparcia jako kandydatowi do Krajowej Rady Sądownictwa nie wynika w oparciu o jakie przesłanki akt ten został dokonany i nie pozwala na czynienie ustaleń co do utożsamiania się sędziego udzielającego poparcia z poglądami politycznymi kandydata, czy tez udzielenia mu poparcia na przykład ze względu na prywatną znajomość, czy też z działaniami tegoż jako członka Krajowej Rady Sądownictwa wybranego do rady przez Sejm w oparciu o desygnację klubów poselskich.

Na etapie dokonywania tego rodzaju poparcia dla kandydata do Krajowej Rady Sądownictwa nie wiadomo bowiem czy uzyska on na kolejnych, istotniejszych etapach procedowania jego kandydatury poparcie partii, względnie innych struktur politycznych niezbędnych dla uzyskania funkcji członka Krajowej Rady Sądownictwa.

Podsumowując stwierdzić należy, iż fakt udzielenia przez sędziego Katarzynę Nikodem poparcia kandydatom na członków KRS wyłanianych spośród sędziów przez Sejm nie stanowiło w realiach niniejszej sprawy, która nie dotyczy przecież w jakikolwiek sposób interesów tych konkretnych, popieranych przez sędziego Katarzynę Nikodem kandydatów, przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznawania niniejszej sprawy.

Odnosząc się do argumentacji wniosku wskazać nadto należy, iż jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy nie miały te powoływane w niej judykaty, które wprost dotyczyły oceny statusu prawnego i ewentualnego wyłączenia od orzekania sędziów, którzy zostali powołani do pełnienia urzędu sędziowskiego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w jej aktualnym kształcie, albowiem nie pozostają one w związku z przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, którym nie jest powyższa okoliczność, lecz jedynie badanie wpływu udzielenia przez sędziego Katarzynę Nikodem poparcia kandydatom do Krajowej Rady Sądownictwa na ocenę wystąpienia wątpliwości co do jej bezstronności w danej sprawie.

Nie mogły odnieść postulowanego przez wnioskodawcę skutku także argumenty dotyczące uczestniczenia przez sędzię Katarzynę Nikodem – poprzez podpisanie list poparcia dla kandydatów na członków Krajowej Rady Sądownictwa – w psuciu ładu konstytucyjnego i tworzeniu wątpliwych, szkodliwych od strony praworządności mechanizmów i świadomości pozostałych sędziów, że zasiadają w składzie z sędzią, który takich działań się dopuścił.

Niezależnie bowiem od gołosłowności twierdzeń strony co do intencjonalności tego rodzaju zachowań sędziego, którego dotyczy wniosek, zauważyć należy, iż ewentualne naruszenie przez sędziego zasad etyki mogłoby stanowić przesłankę dla jego wyłączenia od orzekania w konkretnej sprawie jedynie w przypadku, gdyby mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, czego jak wyjaśniono powyżej strono wnioskująca nie wykazała.

Odnosząc się wreszcie do tezy, iż wobec strony skarżącej (podmiotu prawa handlowego, obywatela) przyjmuje się nadmierny formalizm np. w zakresie wykazania legitymacji procesowej w postępowaniu, natomiast wobec drugiej strony, czyli organu administracji publicznej stanowiącego "oskarżony" podmiot naruszający prawo, stosuje się całkowicie inne standardy weryfikacji poprawności umocowania procesowego w postępowania i nie weryfikuje się treści upoważnień administracyjnych wydanych w trybie art. 143 Ordynacji podatkowej uprawniających do wydawania zaskarżanych czynności postanowień czy decyzji, ale nie dokonywali weryfikacji w ramach pierwszych pism procesowych pełnomocnictw wydanych w trybie art. 37 P.p.s.a., zauważyć należy, iż wnioskodawca nie wykazał jakiegokolwiek powiązania tej argumentacji z realiami danej, konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, w której złożył wniosek o wyłączenie sędziego.

Za okoliczność mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie nie można przy tym uznać sposobu rozpoznania przez sędziów innych spraw sądowoadministracyjnych, w których skarżąca Spółka była stroną. Przekonanie strony co do tego, iż sędzia prowadził w innych sprawach proces wadliwie czy nieobiektywnie, nie jest przesłanką żądania wyłączenia sędziego. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe jej zdaniem orzeczenia wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09).

W konsekwencji i na podstawie art. 18, art. 19 oraz art. 22 § 2 i 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł jak w sentencji postanowienia.