Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 633/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 9 ust.2
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].06.2012 r. Starosta Powiatowy w H., w oparciu

o treść art. 28 ustawy z dn. 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U Nr 28, poz. 169 ze zm.), odmówił zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej wsi N. na rzecz J. S. s. J. i M.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dn. [...].07.2012 r. nr [...] uchyliło decyzję Starosty H. i w całości umorzyło postępowanie przed organem I instancji.

U podstaw rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2011 roku J. S. jako spadkobierca dziadka T. S. wystąpił do Wojewody P. o zwrot udziału we wspólnocie gruntowej wsi N., gmina N., zgodnie z ustawą z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, jako przejętego na rzecz Skarbu Państwa bez żadnych podstaw prawnych.

Wojewoda P. przekazał według właściwości Staroście H. wniosek J. S. jako organowi właściwemu do załatwienia sprawy.

Starosta H. po rozpatrzeniu wniosku J. S. w przedmiocie zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej wsi N. pismem z dnia 11 stycznia 2012 roku udzielił odpowiedzi, informując, że brak jest podstawy prawnej do zwrotu udziału.

J. S. odwołał się od w.w. pisma Starosty H. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. podnosząc, że w postanowieniu Sądu Powiatowego w B. P. z dnia [...] czerwca 1971 roku (sygn. akt Ns. [...]) o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa brak jest postanowień przejęcia udziału należącego do T. S. na rzecz Skarbu Państwa.

W związku z powyższym zwracał się z prośbą o spowodowanie zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej o areale 4,8 ha należącego do dziadka T. S. (obecnie wnioskodawcy), bowiem istniejące prawo za tym przemawia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 roku, traktując pismo Starosty H. jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę od ponownego rozpatrzenia.

J. S. przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 5 października 2011 r. (sygn. akt I Ns [...]) oraz z dnia 26 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I Ns [...]) potwierdzające, że dziedziczy on spadek po T. S.

Pismem z dnia 31 marca 2012 r. wnioskodawca sprecyzował swoje żądanie

w ten sposób, że zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej domaga się na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, gdyż podczas przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa udział we wspólnocie gruntowej nie został przejęty na rzecz Skarbu Państwa.

Starosta H. po rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że żądanie zwrotu udziału we wspólnocie nie jest zasadne.

Wywiódł to z następujących ustaleń:

Postanowieniem Sądu Powiatowego w B. P. z dnia 29 czerwca 1971 r. (sygn. akt Ns [...]) została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na pokrycie należności scalonych w kwocie 77045 złotych, nieruchomość rolna stanowiąca własność T. S. s. J. zamieszkałego we wsi N., położona we wsi N., o powierzchni 13, 039 ha, oznaczona numerami działek: [...].

Z w/w gospodarstwem rolnym związany był udział we wspólnocie gruntowej wsi N. o powierzchni 308, 329 ha, należący do S. T. s. J., ustalony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Nr [...] z dnia [...] lipca 1964 r. wynoszący 458421/64115010.

Zgodnie z w/w postanowieniem sądu została wprowadzona zmiana

w operacie ewidencji gruntów wsi N. Przedmiotowe gospodarstwo rolne oraz udział we wspólnocie gruntowej wsi N. zostało zapisane na Skarb Państwa

– Państwowy Fundusz Ziemi. Przejęte na rzecz skarbu Państwa nieruchomości rolne T. S. stanowiły część jego gospodarstwa, które było zapisane w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym szczegółowym jako numer gospodarstwa [...], sporządzonym w 1970 r. przez geodetę Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń rolnych w H. W. Z. Po przejęciu gospodarstwa na Skarb Państwa S. T. zostały 2 działki zabudowane o numerach: [...] o powierzchni 0,038 ha, [...] o powierzchni 0,044 ha – udział 1/3 (co daje powierzchnię 0,0146 ha) oraz działka rolna nr [...] o powierzchni 0,098 ha – udział 6/83 (co daje powierzchnię 0,0146 ha) oraz działka rolna nr [...] o powierzchni 0,098 ha – udział 6/83 (co daje powierzchnię 0,0071 ha). Ponadto została działka rolna położona w obrębie M., gmina N. o powierzchni 0, 09 ha. Sumując powierzchnie pozostawionych działek zapisanych jako użytki rolne S. T. zostało 0,0971 ha użytków rolnych. Działka nr [...] i nr [...] w w/w rejestrze oznaczona była jako teren zabudowany. z postanowienia sądu z dnia 29 czerwca 1971 r. (sygn. akt Ns. [...]) wprost nie wynika, iż przedmiotem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa był udział we wspólnocie gruntowej, przysługujący T. S. Mając jednak na względzie zapis art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz okoliczność, iż w wyniku przejęcia w/w gospodarstwa zbywca gospodarstwa pozostawił sobie grunty oznaczone w ewidencji jako zabudowane i użytki rolne o powierzchni 0,0972 ha należałoby przyjąć, że z chwilą przejęcia na rzecz Skarbu Państwa części gospodarstwa rolnego T. S., nastąpiło również przekazanie jego udziału we wspólnocie gruntowej.

Powyższy wywód Starosta H. wyprowadził z brzmienia art. 27 i 28 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych konkludując, że T. S. pozostawił sobie obszar użytków rolnych mniejszy niż 0,1 ha, a zatem skarb Państwa stał się właścicielem jego udziału we wspólnocie gruntowej.

Nadto ustalono, że wspólnota gruntowa wsi N. w 1989 r. została objęta scaleniem i podzielona pośród uprawnionych, fizycznie na dzień dzisiejszy wspólnota gruntowa wsi N. nie istnieje. Projekt scalenia został zatwierdzony decyzją Naczelnika Gminy N. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r.

W odwołaniu od decyzji Starosty H. J. S. stwierdził, że areał gruntów jaki pozostał T. S. po przejęciu części gospodarstwa na rzecz skarbu Państwa wynosił 0,291 ha i został błędnie obliczony przez organ I instancji. Nadto zakwestionował stanowisko Starosty twierdzącego, że udział we wspólnocie przejął Skarb Państwa, skoro nie wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 29.06.1971 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie, odmiennie oceniło prawną stronę stanu faktycznego. Kolegium zgodziło się z zarzutem odwołania, iż postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 29.06.1971 r. (Ns [...]) nie przenosiło na rzecz Skarbu Państwa udziału T. S. we wspólnocie gruntowej, ponieważ nie zostało tam wymienione. Wspólnota gruntowa wsi N. została objęta scaleniem w 1989 r. i fizycznie nie istnieje.

W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie faktycznie mamy do czynienia ze sporem o prawo własności do udziału 458421/6411501 we wspólnocie gruntowej wsi N., którego rozstrzygnięcie przekracza ramy wyznaczone ustawą

o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a wymaga wyjaśnienia w procesie cywilnym. Dopiero jego wynik może stanowić podstawę do bezspornego ustalenia,

w jakim faktycznie zakresie nastąpiło przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego T. S. postanowieniem sądu z dnia 29 czerwca 1971 r. sygn. akt Ns. [...], w szczególności czy obejmowało ono sporny udział we wspólnocie. Dopiero wydany w postępowaniu cywilnym prawomocny wyrok będzie mógł stanowić podstawę do wprowadzenia odpowiednich zmian w ewidencji gruntów.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku J. S. wskazuje na nieprawidłowe ustalenia organów obydwu instancji co do areału gospodarstwa rolnego T. S. Załączając nakaz płatniczy z 1971 r., gdzie wymieniona jest powierzchnia gospodarstwa – 13, 33 ha skarżący wywodzi, iż po przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. 13, 029 ha, jego dziadkowi pozostało 0, 291 ha, a także udział we wspólnocie gruntowej o pow. 4, 8 ha. Udział we wspólnocie gruntowej, zdaniem skarżącego, powinien zostać zwrócony, skoro bezprawnie włączono go do gruntów Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczasową argumentację podkreślając, że sprawa nie może być rozstrzygnięta w drodze postępowania administracyjnego, gdyż należy do kategorii sporu o własność, a te rozstrzygają sądy powszechne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z przepisami prawa (art. 2, 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana p.p.s.a.) Sąd stwierdził, że brak było podstaw do jej podważenia.

Wnioskodawca – spadkobierca T. S. (co jest niesporne) domagał się zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej wsi N. w sytuacji, gdy wspólnota już nie istnieje od 1989 r. Już ta okoliczność zdaniem Sądu przemawiała za bezprzedmiotowością postępowania.

Z analizy akt "Wspólnoty gruntowej wsi N. 1963 – 1976" (przeprowadzonej przez Sąd – notatka urzędowa k. 35) wynika, iż ostatnim dokumentem ujawniającym T. S. s. J., jako udziałowca wspólnoty gruntowej wsi N. jest decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w H. z dnia [...].07.1964 r. ustalająca wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, gdzie wyżej wymieniony widnieje pod pozycją 46 z udziałem 458421/64115010.

Od tego czasu minęło 48 lat i nastąpiło wiele zdarzeń prawnych.

Udział we wspólnocie gruntowej był ściśle związany z posiadaniem gruntów rolnych, co wynikało min. z art. 5 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29.06.1963 r.

o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz. 169 ze zm.) zwanej dalej: ustawą.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, fizyczny podział gruntów wspólnoty mógł nastąpić wyłącznie w razie objęcia jej gruntów scaleniem.

W sprawie niniejszej, zanim nastąpił podział gruntów wspólnoty wsi N. w wyniku decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia [...].12.1989 r. o scaleniu (k. 36-45 akt sądowych), zaistniało zdarzenie prawne w postaci przyjęcia na własność Państwa części nieruchomości rolnych T. S. Postanowienie Sądu Powiatowego w B. P. z dnia 29.06.1971 r. (Ns [...]) nie stanowi o tym, by wraz z powierzchnią nieruchomości o areale 13, 039 ha Skarb Państwa stał się też właścicielem udziału we wspólnocie gruntowej. Pomimo tego, jak wynika z ustaleń organu I instancji udział T. S. we wspólnocie gruntowej został zapisany w ewidencji gruntów jako własność Skarbu Państwa.

Ustalenie, czy sporny udział we wspólnocie gruntowej mógł stać się własnością Skarbu Państwa w konkretnym stanie faktycznym z mocy samego prawa (art. 27, 28 ustawy) nie należy do kompetencji organów administracji. Dlatego też, zdaniem Sądu, rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., twierdząc, że spór dotyczy ustalenia prawa własności do udziału w byłej wspólnocie gruntowej wsi N., bądź własności konkretnego areału, wynikającego z podziału gruntów wspólnoty.

Żądanie skarżącego dotyczące zwrotu udziału we wspólnocie gruntowej

o pow. 4,8 ha (wyliczonej przez skarżącego) na dzień dzisiejszy trafia w próżnię.

Nie istnieje bowiem wspólnota gruntowa, a więc nie może istnieć jej udział, skoro

w wyniku decyzji scaleniowej wszystkie grunty fizycznie zostały rozdzielone.

Zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 200 r. nr 98, poz. 1071), tj. kpa, organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji i umarza postępowanie wówczas, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W sprawie niniejszej brak jest przedmiotu postępowania, a także podstawy prawnej zwrotu nieruchomości wynikającej (jak twierdzi skarżący) z ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.