Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1558/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Gospodarstwa Rolnego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 200 – (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w N. z dnia [...] grudnia 2005 r. odmawiającą uchylenia własnej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. przyznającej Gospodarstwu Rolnemu "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą we W. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...] listopada 2004 r, z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych temu organowi. W wyniku kontroli administracyjnej ujawniono, iż na działkę ewidencyjną nr [...], położoną w W., gm. K., o pow. 207,24 ha,w tym 196, 00 ha użytkowanych rolniczo, wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej złożyło Gospodarstwo Rolne "[...]" Sp. z o.o. oraz Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w W. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówił na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., uznając, iż Gospodarstwo Rolne "[...]" jest podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, ponieważ dysponując umową dzierżawy spornego gruntu - działki nr [...]- jest jedynym podmiotem mającym tytuł prawny do tej nieruchomości. Natomiast dokumenty złożone przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną nie wskazują jednoznacznie na użytkowanie przez nią spornej działki, zaś wyjaśnienia Spółki "układają się w logiczny ciąg zdarzeń".

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O., po uprzednim wszczęciu z urzędu postępowania, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji Kierownika Biura Powiatowego.

sygn. akt IV SA/Wa 1558/06

Organ nadzoru po rozpatrzenia odwołania Gospodarstwa Rolnego "[...]" Sp. z o.o. stwierdził, iż podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż poddana kontroii decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, poprzez uznanie, iż dysponowanie tytułem prawnym do nieruchomości, w tym przypadku umową dzierżawy przedmiotowego gruntu rolnego, zawartą w dniu [...] sierpnia 2003 r. pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a Gospodarstwem Rolnym "[...]" Sp. z o.o., przesądza o spełnieniu przez producenta rolnego wymogu posiadania spornej działki rolnej w rozumieniu wskazanych przepisów prawa.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy płatności bezpośrednie przysługują osobie fizycznej, zwanej "producentem rolnym", utrzymującej grunty rolne w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska pod warunkiem, że jest ona posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Przez pojęcia "posiadania" użyte w art. 2, należy rozumieć stan faktyczny, związany w wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).Posiadanie wymienione w art. 2 ustawy, zdaniem organu, dotyczy takich osób, które faktycznie władają nieruchomością, a to oznacza, iż fakt posiadania przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntów rolnych nie ma decydującego znaczenia i nie przesądza o przyznaniu płatności do gruntów rolnych.

Kontrolowana decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w ocenie organu nadzoru, jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż w uzasadnieniu tej decyzji organ, powołując się na okoliczności związane z posiadaniem przez Gospodarstwo Rolne "[...]" tytułu prawnego do działki nr [...], pominął opisaną powyżej istotę posiadania, które jest faktycznym władztwem nad rzeczą.

Ponadto organ nadzoru stwierdził, iż badana decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa, gdyż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, w tym zebranego

sygn. akt IV SA/Wa 1558/06

przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004 Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w W. Nadto w uzasadnieniu tej decyzji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż dokumenty przedstawione przez RSP nie wskazują na użytkowanie przez nią spornej działki, natomiast wyjaśnienia GR "[...]" układają się w logiczny ciąg zdarzeń. Poza tym, nie dokonał zgodnie z art. 80 kpa oceny materiału dowodowego, pomimo występujących w nim rozbieżności, czym na ruszył przepisy postępowania, a zwłaszcza art. 107 § 3 kpa.

Powyższą decyzję Gospodarstwo Rolne "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą we W. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wyjaśnia, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w W. wykonywała tylko część usług na rzecz Gospodarstwa Rolnego, gdyż nie posiadała wystarczającej ilości sprzętu. Zbiór zboża i słomy oraz częściowo orkę wykonywało samo Gospodarstwo. Skarżący podniósł, iż Prokuratura Rejonowa w N. zakończyła śledztwo przeciwko Prezesowi Zarządu RSP w W. o podane nieprawdziwych danych dotyczących działki nr [...] o pow. 196 ha, położonej we wsi W. oraz wyłudzenie dopłaty ze Skarbu Państwa z tytułu zakupu dotowanego nawozu magnezowego i skierowała akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w N.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że z urzędu bierze pod uwagę okoliczności nie podniesione w skardze.

sygn. akt IV SA/Wa 1558/06

W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona i prowadzi o uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Postępowanie nieważnościowe mające zastosowanie w niniejszej sprawie, oparte jest o treść art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu tym chodzi o ustalenie i ocenę, czy kontrolowany akt administracyjny jest czy też nie jest jedną z wad wymienionych enumeratywnie w § 1 tego przepisu. Działając w granicach tego postępowania organ administracji publicznej nie może wydać innych rozstrzygnięć niż te, które wynikają z oceny legalności kontrolowanego aktu.

Przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nieważnościowym była decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia [...] grudnia 2005 r., którą organ ten odmówił na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, a więc decyzja wydana w trybie wznowieniowym. Organy nadzoru obu instancji przejęły, że wskazana decyzja rażąco narusza prawo. Naruszenie tego prawa organy dostrzegły w przepisach prawa materialnego - art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Poza tym organy uznały, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a więc art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.

W orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, ze stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto jej obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie. Zatem obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wskazanie nie tylko tego, jaki przepis został naruszony, ale również dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące.

Jak wspomniano powyżej kontrolowana decyzja została wydana w trybie wznowieniowym, a więc w trybie nadzwyczajnym. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jako podstawę wznowienia podał art. 145 § 1 pkt 5 kpa, stanowiący że wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ jako przyczynę podał ujawnienie nowych dowodów,

sygn. akt IV SA/Wa 1558/06

wskazujących, iż działka nr [...] była użytkowana przez RSP w W., a nie przez Gospodarstwo Rolne "[...]".

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r, uznając, iż dokumenty przedstawione przez RSP nie wskazują na użytkowanie przez nią spornej działki, natomiast dokumenty przedłożone przez Gospodarstwo Rolne wskazują na faktyczne gospodarowanie przez niego tą działką. Oznacza to, iż organ uznał brak podstaw do uchylenia swojej decyzji na podstawie art. 145 § 1 § 5 kpa, gdyż w rezultacie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego doszedł do wniosku, iż ujawnione dowody nie mogły mieć wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, w więc, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż przez nowy dowód istotny dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa należy rozumieć taki dowód, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Organy orzekające obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji nie wykazały, że kontrolowana decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 151 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, pomimo że kontrola w trybie nadzoru powinna sprowadzać się do oceny prawidłowości decyzji, wydanej w trybie wznowieniowym, w aspekcie wskazanych przepisów. Tymczasem kontrola decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. sprowadzała się do badania jej zgodności z treścią art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i uznania, iż w oparciu o zebrany materiał dowodowy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR błędnie przyjął, iż sporna działka gruntu była w posiadaniu skarżącego, ponieważ dokonał błędnej wykładni pojęcia " posiadania" użytego w powołanym wyżej art. 2.

Przypomnieć należy, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Nie jest dopuszczalne "podciągnięcie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji - gdzie nie jest wyjaśniane czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.

sygn. akt IV SA/Wa 1558/06

W ocenie Sądu ten aspekt sprawy nie został przez organy nadzoru obu instancji rozważony i przy braku wskazania przyczyn, dla których należało przyjąć, że wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR naruszył w stopniu rażącym art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 kpa, które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.