Wyrok NSA, sygn. akt III SA 689/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Podatkowe postępowanie
Podatki inne
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 60 poz. 253
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: 1. Stosunek prawny między podatnikiem a organem podatkowym ma charakter administracyjnoprawny i dlatego przepisy Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania w sprawach z zakresu administracyjnego /podatkowego/.

2. Administracyjne prawo materialne, w tym również ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, nie przewiduje możliwości uchylenia się od skutków prawnych oświadczeń woli, które wywołały określone skutki materialnoprawne.

3. Jeżeli spółka zwolniona była od podatku dochodowego, lecz na podstawie art. 37 ust. 2 cytowanej ustawy ze zwolnienia tego zrezygnowała, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zwrotu uiszczonego podatku.

Zapłacony podatek nie był bowiem "nienależnie uiszczony" w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ i dlatego decyzja odmawiająca jego zwrotu - jako zgodna z prawem - nie może być zasadnie kwestionowana przed Sądem.

TEZY

1. Stosunek prawny między podatnikiem a organem podatkowym ma charakter administracyjnoprawny i dlatego przepisy Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania w sprawach z zakresu administracyjnego /podatkowego/.

2. Administracyjne prawo materialne, w tym również ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, nie przewiduje możliwości uchylenia się od skutków prawnych oświadczeń woli, które wywołały określone skutki materialnoprawne.

3. Jeżeli spółka zwolniona była od podatku dochodowego, lecz na podstawie art. 37 ust. 2 cytowanej ustawy ze zwolnienia tego zrezygnowała, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zwrotu uiszczonego podatku.

Zapłacony podatek nie był bowiem "nienależnie uiszczony" w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ i dlatego decyzja odmawiająca jego zwrotu - jako zgodna z prawem - nie może być zasadnie kwestionowana przed Sądem.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka utworzona została na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych i korzystała ze zwolnienia od podatku dochodowego w okresie trzech lat od rozpoczęcia działalności na mocy art. 28 tej ustawy. Prawo do zwolnienia od podatku dochodowego Spółka zachowała na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym. Pismem z 6.11.1991 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego, Spółka złożyła oświadczenie, powołując się na art. 37 cytowanej ustawy z 1991 r., że rezygnuje z należnych jej ulg i zwolnień podatkowych na rzecz prawa do transferu, o którym mowa w art. 25 tej ustawy.

Pismem z 29.10.1992 r. do Urzędu Skarbowego, Spółka zawiadomiła, że cofa swoje oświadczenie o rezygnacji ze zwolnień podatkowych i domaga się zwrotu uiszczonego podatku dochodowego. W uzasadnieniu tego żądania Spółka podała, że złożyła oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego pod wpływem błędu co do prawa. Spółka starała się bowiem o uzyskanie pozwolenia na import benzyny, lecz Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą uzależniało wydanie takiego pozwolenia od przedstawienia zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, że importer nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego. Tego rodzaju żądanie nie było uzasadnione i dlatego Ministerstwo wycofało się z niego. W tej sytuacji, zdaniem Spółki, zarówno oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego, jak również wydane w tej kwestii zaświadczenie przez organ podatkowy tracą moc, zaś uiszczony podatek powinien być zwrócony.

Urząd Skarbowy odmówił uwzględnienia żądania, gdyż - jak podano w motywach rozstrzygnięcia - obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości wycofania rezygnacji ze zwolnień podatkowych.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka ponowiła żądanie uznania, że oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego jest bezskuteczne oraz zwrotu uiszczonego podatku dochodowego. Uzasadniając swe stanowisko, Spółka podtrzymała argumenty podane w piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie, a ponadto dodała, że nie korzystała z możliwości transferu waluty obcej za granicę, a cały wypracowany zysk został przeznaczony na cele inwestycyjne. Wprowadzenie pozaustawowego wymogu niekorzystania przez importerów paliw ze zwolnień od podatku dochodowego, jako warunku niezbędnego dla uzyskania pozwolenia na przywóz paliw, zostało zakwestionowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia w części rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 25 lutego 1992 r.

Izba Skarbowa decyzją z 8.4.1993 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z równoczesnym podtrzymaniem jej podstawy faktycznej i prawnej.

W skardze do sądu Spółka ponowiła żądanie uznania, że oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego jest bezskuteczne oraz zwrotu uiszczonego podatku dochodowego w wysokości 982.732.000 zł. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację podaną w piśmie wszczynającym postępowanie oraz w odwołaniu. Pełnomocnicy skarżącej Spółki na rozprawie sądowej podali, że podstawy prawnej żądania uznania, iż oświadczenie Spółki z 6.11.1991 r. o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego jest prawnie bezskuteczne, dopatrują się w art. 82 i następnych Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Stwierdzić należy przede wszystkim, że błędny jest pogląd skarżącej Spółki jakoby podstawą prawną żądania uznania za nieważne oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia podatkowego mogły być przepisy części ogólnej Kodeksu cywilnego dotyczące wad oświadczenia woli. Zgodnie bowiem z art. 1 par. 1 Kc, przepisy tego kodeksu regulują stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi. Stosunek prawny między podatnikiem a organem podatkowym ma charakter administracyjny i dlatego przepisy Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania w sprawach z zakresu prawa administracyjnego /podatkowego/.

Administracyjne prawo materialne, a w tym również cytowana ustawa o spółkach z udziałem zagranicznym z 1991 r., nie przewiduje możliwości uchylenia się od skutków prawnych oświadczeń woli, które wywołały określone skutki materialnoprawne. Z tego też względu organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogły - z braku podstawy prawnej - wypowiadać się w przedmiocie ważności oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Z przedstawionych wyżej uwag oraz okoliczności faktycznych sprawy wynika, że podstawą prawną żądania zwrotu nienależnie, zdaniem Spółki, uiszczonego podatku dochodowego był art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Uwzględnienie, na podstawie tego przepisu, żądania strony jest możliwe m.in. wówczas, gdy nie ciążył na niej w ogóle obowiązek podatkowy, albo też gdy była ona zwolniona od zapłaty podatku. Skoro więc z ustaleń faktycznych wynika, że wprawdzie Spółka zwolniona była od podatku dochodowego, lecz na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z 1991 r. ze zwolnienia tego zrezygnowała, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zwrotu uiszczonego podatku. Zapłacony podatek nie był bowiem "nienależnie uiszczony" w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i dlatego decyzja odmawiająca jego zwrotu - jako zgodna z prawem - nie może być zasadnie kwestionowana przed Sądem. Organy podatkowe powołały wprawdzie błędną podstawę prawną swych rozstrzygnięć /art. ust. 2 powołanej ustawy z 1991 r./, lecz nie miało to wpływu na wynik sprawy i dlatego na mocy art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalono.