Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2543/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 i 3, art. 3 pkt 2, 2a pkt 22-24, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 14, art. 20 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Dnia 16 maja 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 627/17 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [..] marca 2017 r., nr [..] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 627/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [..] marca 2017 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [..]listopada 2016 r. Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 3 pkt 2, 2a, pkt 22-24, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze. zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. T. z dnia 28 września 2016 r., odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. na dziecko M. G.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że wnioskodawczyni wykazała utratę i uzyskanie dochodu. Na podstawie przedstawionych dokumentów oraz zgromadzonych informacji organ ustalił, iż dochody członków rodziny osiągnięte w roku kalendarzowym 2015 wyniosły – 3.500,00 zł (tj. w roku poprzedzającym okres zasiłkowy 2016/2017). Przy ustalaniu dochodu za rok 2015 nie uwzględniono dochodu utraconego przez M. T., natomiast doliczono dochód uzyskany przez niego z tytułu rozpoczęcia pracy w firmie [..] Sp. z o.o. od dnia 25 lipca 2016 r. (umowa o pracę) w wysokości 3.395,28 zł. Miesięczny dochód rodziny bez uwzględnienia dochodu utraconego i doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 3.686,95 zł, a w przeliczeniu na osobę wyniósł 1.228,98 zł i jest wyższy od ustawowego kryterium uprawniającego do zasiłku rodzinnego, tj. od kwoty (674,00 zł). Z uwagi na wskazane przekroczenie dochodu rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ dokonał przeliczenia dochodu rodziny stosownie do regulacji art. 5 ust. 3 ustawy. Ustalono, że kryterium dochodowe rodziny wynosi – 2.022,00 zł (674,00 zł x 3 osoby = 2.022,00 zł). Kwota przekroczenia dochodu rodziny wynosi – 1.664,95 zł (3686,95 zł – 2.022,00 zł = 1.664,95 zł). Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem przysługującym rodzinie wynosi - 132,33 zł (1 x 124,00 zł + 1x100,00 zł/12 m-cy) miesięcznie w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. W przypadku wnioskodawczyni dochód rodziny (3.686,95 zł) przekracza kwotę kryterium dochodowego (2.022,00 zł) o kwotę (1.664,95 zł). Kwota przekroczenia dochodu (1.664,95 zł) jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami (132,33 zł), a zatem nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy. Wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem przysługująca rodzinie J. T. ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, (132,33 zł – 1.664,95 zł = -1.532,62 zł), a zatem nie ma zastosowania sytuacja określona w art. 5 ust. 3c ww. ustawy.

Odwołanie od tej decyzji wniosła J. T. zarzucając organowi naruszenia art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną jego interpretacje. Wskazała, że w konsekwencji tego organ błędnie ustalił, iż M. T. wchodzi w skład rodziny tworzonej przez wnioskodawczynię i M. G., podczas gdy J. T. rozstała się z M. T. i wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania na początku grudnia 2015 r. Od tego czasu strona tworzy rodzinę wyłącznie z córką M. G.. Odwołująca oświadczyła także, ż przygotowuje się do wniesienia powództwa o rozwód w związku z ustaniem pożycia małżeńskiego.

Po rozpatrzeniu odwołania J. T. od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [..] marca 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że rodzina J.T. składa się z trzech osób: jej samej, M. T. oraz córki M.G.. Dane te strona wskazała w złożonym w dniu 28 września 2016 r. wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego z dodatkami, oświadczając, iż dane są prawdziwe. Organ zaznaczył, że strona po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia nie informowała organu o zmianie składu osobowego rodziny i pomimo wskazywanego w odwołaniu zamiaru wystąpienia z powództwem o rozwód, orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa nie zostało jeszcze wydane, a stan cywilny strony nie uległ zmianie. Oznacza to, iż zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodzinę w rozumieniu ustawy stanowi strona, jej córka M.oraz mąż M. T.. Fakt odrębnego zamieszkiwania małżonków, nieutrzymywania kontaktów, odrębnego gospodarowania, pozostaje bez wpływu na status prawny małżonków, a ten uwzględniany jest przy ocenie wypełnienia definicji rodziny, w której wyszczególniono jej członków. Ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych za istotny uznał status prawny osoby wnioskującej, a nie sytuację faktyczną, w jakiej się ona znajduje co oznacza, iż przeprowadzanie wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność faktycznego tworzenia rodziny, nie jest konieczne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Organ odwoławczy przeliczając dochód rodziny wnioskodawczyni, tj. J. T. i M. T.o w roku poprzedzającym okres zasiłkowy oraz po roku poprzedzającym okres zasiłkowy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny strony.

Skargę od tej decyzji do Wojewódzku Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła J.T..

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego, a tym samym także dodatków do tego świadczenia, jest przede wszystkim spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 tej ustawy oraz przesłanek określonych w art. 6 ustawy.

Przy stosowaniu przepisów regulujących przyznawanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, istotny jest status prawny osoby wnioskującej, a nie sytuacja faktyczna w jakiej się znajduje. W ocenie Sądu, skarżąca myli się, że organ nie powinien do dochodu rodziny wliczać dochodu M. T., męża wnioskodawczyni, z którym nie zamieszkuje od grudnia 2015 r. W ocenie Sądu podzielenie argumentacji strony zaprzeczałoby wykładni legalnej definicji "rodziny" i "dochodu rodziny" (art. 3 pkt 16 oraz 3 pkt 2 cyt. ustawy), ale również byłoby wbrew oświadczeniu skarżącej zawartym we wniosku z dnia 28 września 2016 r. o przyznanie wnioskowanego zasiłku rodzinnego i dodatku do niego, w którym skarżąca wpisała, iż w skład rodziny oprócz niej samej i córki wchodzi M. T.Niejednoznaczność stanowiska J. T. oraz wskazywany w odwołaniu jak i w skardze "zamiar" wniesienia powództwa o rozwód przeciwko M. T. (brak jakichkolwiek dowodów na czynności prawne w tym zakresie) uniemożliwiają stwierdzenie, iż w świetle definicji rodziny z art. 3 pkt 16 ustawy M.T. do rodziny wnioskodawczyni nie należy.

Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny wnioskodawczyni w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w 2015 r., na który składał się dochód J. T. z tytułu alimentów uzyskanych z funduszu alimentacyjnego na córkę M. G. w wysokości 3.500 zł, co daje miesięczny dochód w kwocie 291,67 zł. Prawidłowo też, dochód M. T. z roku 2015 uznano za utracony, w związku z utratą zatrudnienia i nie uwzględniono tego dochodu ustalając dochód rodziny, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uzyskanie dochodu przez M. T. po roku poprzedzającym okres zasiłkowy w związku z podjęciem zatrudnienia w dniu 25 lipca 2016 r., w miesięcznej kwocie 3.395,28 zł zasadnie wliczone zostało do dochodu rodziny wnioskodawczyni, w myśl z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego dochód rodziny strony w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyniósł 3.686,95 zł (3.395,25 zł + 291,67 zł), zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 1.228,98 zł.

Prawidłowo zatem organ uznał, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej był wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego, które wynosi 674 zł. Niemożliwe było również skorzystanie przez skarżącą w bieżącym okresie zasiłkowym z możliwości, jaką daje art. 5 ust. 3 ustawy. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wnioskowana przez stronę w okresie od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 października 2017 r., obliczona zgodnie z zasadami określonymi w tym przepisie wynosi 132,33 zł (124 zł zasiłek rodzinny plus 8,33 zł jako 1/12 dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego). Dochód miesięczny rodziny to kwota 3.686,95 zł. Obowiązująca kwota kryterium dochodowego, tj. 674,00 zł pomnożona przez trzech członków rodziny daje 1.664,94 zł. Kwota ta przekracza kwotę zasiłków wraz z dodatkami przysługujących rodzinie w okresie zasiłkowym, co nie pozwalało organowi na przyznanie świadczenia zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut strony naruszenia art. 77, art. 7 i art. 80 k.p.a. w związku z nieprzeprowadzeniem wnioskowanych przez nią dowodów na okoliczność faktycznego tworzenia rodziny wyłącznie przez skarżącą i jej córkę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji przez organy i do oceny przez Sąd prawidłowości stosowania prawa materialnego. W aspekcie stosowania przepisów prawa materialnego, sprawie w tej nie ma znaczenia fakt zawarcia przez skarżąca umowy najmu lokalu mieszkalnego, czy przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. W świetle prawa skarżąca bowiem pozostaje w związku małżeńskim z M. T., co nie zostało podważone w toku postępowania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła J.T., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego nieprawidłową interpretację skutkującą błędnym uznaniem, że w skład rodziny na gruncie tej ustawy wchodzą małżonkowie niezależnie od stosunków pomiędzy nimi panujących, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu nakazuje dojście do przeciwnego wniosku,

2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 7 oraz art. 78 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji zawnioskowanych przez skarżącą dowodów z zeznań świadków oraz złożonego dokumentu – umowy najmu lokalu mieszkalnego na kluczową w sprawie okoliczność faktycznego tworzenia rodziny wyłącznie przez J.T. oraz jej córkę M. G.od 1 grudnia 2015 r.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w sprawie kluczową okolicznością jest, że rodzinę skarżącej tworzy wyłącznie ona oraz jej córka. Przesądza to, że dochód na członka rodziny nie przekracza kryterium dochodowego.

W piśmie z dnia 3 kwietnia 2019 r. skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., II FSK 764/09; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11).

W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą skargi kasacyjnej może być m.in. "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", nie chodzi tutaj jednak o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami p.p.s.a., co oczywiście może wiązać się z zarzutami naruszenia k.p.a. w sposób pośredni.

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 7, 77 i 78 k.p.a. nie może okazać się, ani trafny, ani też skuteczny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym mają zastosowanie przepisy ustawy p.p.s.a. i sąd administracyjny nie stosuje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem ze swoimi kompetencjami sąd dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, m.in. w zakresie stosowania przez organy administracji publicznej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być naruszenie przez Sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna wskazując na naruszenie przez Sąd przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 i 78 k.p.a.), których Sąd w ogóle nie stosował, nie pozwala traktować ich jako podstawy skargi kasacyjnej. Analiza treść uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozwalał również na wyprowadzenie jednoznacznych wniosków co do ewentualnych naruszeń przepisów p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutów mieszczących się w pierwszej podstawie kasacyjnej stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 288, poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy prawidłowej wykładni pojęcia "rodziny" zawartego w art. 3 pkt 16 tejże ustawy. W myśl art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w tej ustawie jest mowa o "rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko". W świetle cytowanej definicji legalnej "rodziny", jej członkiem jest niewątpliwie małżonek, przy czym ustawodawca nie stawia jakichkolwiek dalszych wymagań - w szczególności, aby było to małżonek "wspólnie zamieszkujący", "prowadzący wspólne gospodarstwo domowe", "niepozostający w formalnej separacji", itp. Skoro ustawa nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów (warunków) zaliczenia małżonka do grona członków rodziny, to niedopuszczalne jest konstruowanie takich kryteriów (warunków) w drodze wykładni pozajęzykowej (a to zgodnie z zasadą "lege non distinguente nec nostrum est distinguere"). Tym bardziej wówczas, gdy - tak jak w analizowanym przypadku - przedmiotem wykładni jest przepis prawny stanowiący definicję legalną. Taką definicję cechuje bowiem szczególna waga interpretacyjna, która przejawia się m.in. w tym, że sformułowanego przez definicję legalną znaczenia terminu definiowanego (tu: znaczenia terminu "rodzina") nie wolno przełamać nawet w sytuacji, gdyby treść językowa tej definicji podważała inne założenia o racjonalnym prawodawcy (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady - reguły - wskazówki, Warszawa 2017, s. 190-191, Nb 380-381).

Z tych wszystkich względów nawet ewentualne pozostawanie z małżonkiem w "nieformalnej separacji" - na którą to okoliczność powołuje się skarżący kasacyjnie - nie pozwala wyłączyć takiego małżonka z grona członków "rodziny" wnioskodawcy w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. W konsekwencji w świetle ww. przepisu nawet małżonkowie pozostający w faktycznej separacji są nadal traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, których przyznanie uzależnione jest od spełnienia tzw. kryterium dochodowego. Takim świadczeniem jest w szczególności specjalny zasiłek opiekuńczy - co jasno wynika z art. 16a ust. 2 zdanie pierwsze u.ś.r., zgodnie z którym ów zasiłek przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2.

Należy zauważyć, że przedstawiona wyżej ocena prawna jest zbieżna z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, zgodnie z którym w zakresie świadczeń rodzinnych ustawodawca określając pojęcie rodziny (a także osoby samotnie wychowującej dziecko) uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu ww. przepisów, jest w szczególności fakt wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny, jak np. wspólnego gospodarowania. W przypadku bowiem osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Taki stan będzie miał miejsce do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji lub rozwodu w świetle obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, iż współmałżonkowie nie zamieszkują razem czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (por. wyroki NSA: z 23 września 2005 r., I OSK 150/05; z 13 stycznia 2010 r., I OSK 1128/09; z 5 kwietnia 2011 r., I OSK 2099/10; z 20 stycznia 2016 r., I OSK 3283/14; a także wyroki WSA: z 7 marca 2013 r., II SA/Ke 107/13; z 24 kwietnia 2013 r., II SA/Bd 232/13; z 4 kwietnia 2017 r., II SA/Bk 151/17 - wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

W świetle powyższego, jako chybiony należało ocenić zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 16 (omyłkowo oznaczonego w skardze kasacyjnej jako "ust. 16") u.ś.r. Sąd ten bowiem trafnie przyjął, że zgodnie z definicją "rodziny" zawartą w ww. przepisie, do dochodu rodziny skarżącego należało zaliczyć również dochód jego żony, gdyż bez znaczenia pozostaje w tym przypadku okoliczność, iż - jak twierdzi skarżący - małżonkowie nie mieszkają razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Z tych wszystkim względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.