Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1118/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2; art. 28; art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy ze skarg A. W., J. M., L. K., M. E.-S., M.P., M. R.oraz R. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A.W., J. M., L. K., M. E., M.P., M. R. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz R.P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a w z. z art. 127 § 3 k.p.a., uchylił w całości decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] maja 2015 r. nr [...] i umorzył wszczęte na wniosek postepowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w części dotyczącej nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę [...] własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej we wsi [...] , oznaczonej jako działki ew. nr nr [...] oraz [...] , uregulowanej w księdze wieczystej nr [.].

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2011 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę [...] własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej we wsi [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr nr: [...] pow. [...] ha, [...] pow. [...] ha, [...] pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha i [...] pow. [...] , stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości, stanowiącej integralną część decyzji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej działek nr nr: [...] oraz [...] wystąpili A.W., J.M., L.K., M.P., M. E.. i M. R.–wskazując na przynależne im na dzień komunalizacji prawa do nieruchomości, które pierwotnie przejęte zostały od ich poprzedników prawnych (H. E. i R. E.) na cele reformy rolnej, w trybie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13). Swoje prawa wywodzili z faktu stwierdzenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2012 r. [...] , utrzymaną w mocy własną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. [...] nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. nr [...] , uchylającego orzeczenie Wojewódzkiego [...] z [...] marca 1947 r. i stwierdzającego, że nieruchomość ziemska [...] o obszarze [...] m2, w tym [...] ha [...] m2 użytków rolnych, stanowiąca własność R. E., położona w gminie [...], pow. [...], podlega przejęciu na cele reformy rolnej. W konsekwencji czego odżyło ww. orzeczenie Wojewódzkiego [...] stwierdzające, że nieruchomość ziemska "[...]" gminy [...], powiatu [...], własność H. E., o obszarze ogólnym [...] ha [...] m2, w tym użytków rolnych [...] ha [...] m2, oraz nieruchomość ziemska "[...]", gminy [...], [...], własność R. E., o obszarze ogólnym [...] ha [...] m2, w tym użytków rolnych [...] ha [...] m2, nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Działki nr nr: [...] utworzone zostały zaś na terenach pierwotnie wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej "[...]" oraz "[...]", a działka nr [...] na terenie wchodzącym w skład nieruchomości "[...]".

W wyniku przeprowadzenia zainicjowanego tym wnioskiem postępowania nadzorczego Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z [...] maja 2015 r, stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2011 r. w części objętej żądaniem inicjatorów postępowania, jako rażąco naruszającej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W ocenie Ministra, ze względu na wyeliminowanie ze skutkiem ex tunc z obrotu prawnego orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w dacie wydania decyzji Wojewody [...] nieruchomości objęte wnioskiem nie stanowiły w całości własności Skarbu Państwa, a tym samym nie podlegały komunalizacji

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na wniosek działającego w imieniu Skarbu Państwa Starosty [...] oraz Gminy [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2019 r. uchylił decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] maja 2015 r. i umorzył postępowanie w sprawie, z uwagi na brak interesu prawnego po stronie inicjatorów postępowania nadzorczego legitymujących ich do skutecznego złożenia w tym przedmiocie żądania.

Minister wywodził, że zarówno w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej, jak i na dzień komunalizacji właścicielem spornych nieruchomości był Skarb Państwa. Potwierdzać zaś to miały zapisy w księdze wieczystej KW Nr [...], sporządzony na dzień [...] kwietnia 2011 r. wypis z rejestru gruntów, a nadto szczegółowe wyjaśnienia Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych zawarte w piśmie z [...] lutego 2009 r. W wyjaśnieniach tych wskazano zaś, że "księga wieczysta [...] została założona [...] r. na wniosek z dnia [...] r. nr [...]. Obejmowała ona działki nr [...]. Jako właściciela ujawniono Skarb Państwa. Dnia [...] r. na wniosek z dnia [...] r. Dz.Kw. [...] ujawniony został w miejsce Skarbu Państwa T. M. i jego żona A.M. na zasadach wspólności ustawowej na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A nr [...] sporządzonego przez asesora notarialnego B. W. zastępcę notariusza P. B.. W dniu [...] r. do księgi tej dołączono na wniosek T. i A. M. zarejestrowany pod nr [...] działki z innych ksiąg wieczystych, w których na podstawie w/w aktu notarialnego byli już ujawnieni A. i T.M. w miejsce Skarbu Państwa. Księgi te po odłączeniu działek do kw. [...] zostały zamknięte. Wcześniej w księgach tych, które zostały zamknięte ujawniony był Skarb Państwa w zarządzie i użytkowaniu Kombinatu Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w [...], od 1973 r. - dotyczy działki nr [...] objętej kw. [...], od 1974 r. (dotyczy działek nr [...] objętych kw. [...], od 1976 r. (dotyczy działki nr [...] objętej kw. [...], działki nr [...] objętej kw. [...], działek nr [...], [...] objętej kw. [...], działki nr [...] objętych kw. [...], działki nr [...] objętej kw. [...] lub od 1979 r. (dotyczy działki nr [...] objętej kw. [...] objętej kw. [...] . Na wniosek Syndyka masy Upadłości Gospodarstwa Ogrodniczego [...] z dnia [...] r. zarejestrowany pod nr [...] sprostowano w księdze wieczystej [...] numerację działek i w miejsce poprzednich wpisano następujące działki: [...]". Z powyższego wynika zatem, że do momentu odłączania działek nr [...] z księgi wieczystej [...] do księgi wieczystej [...] (co nastąpiło w 2012 r. – na co również wskazano w wyjaśnieniach sądu wieczystoksięgowego) jako właściciel nieruchomości wpisany był Skarb Państwa.

Minister opisał przy tym losy działek objętych komunalizacją, wskazując na ich podziały i aktualny stan prawny, podnosząc, że w żadnej z prowadzonych dla nich ksiąg wieczystych, inicjatorzy postępowania nie są ujawnieni jako właściciele. Odwołując się natomiast do ustanowionej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r., poz. 1007) dalej: "u.k.w.h" zasady jawności materialnej, zwracał uwagę, że organ administracji publicznej nie jest uprawniony do dokonywania własnej oceny, czy w danym przypadku działała, czy też nie działała rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. W związku z czym wzruszenie wpisu w księdze wieczystej nie może się odbywać w postępowaniu komunalizacyjnym, czy też w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji komunalizacyjnej, w których nie rozstrzyga się sporów o własność, ale w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Skoro zatem wpisy w księdze wieczystej Nr [...] były w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej i w pozostałych księgach wieczystych objęte domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, to nie mogą być obalone w ramach prowadzonego w trybie nadzoru postępowania administracyjnego. Mając zaś na względzie, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, która w wyniku postępowania komunalizacyjnego stała się nowym właścicielem nieruchomości, inne podmioty mogą brać udział w tym postępowaniu tylko wówczas, gdy wykażą, że mienie to stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. Niewskazanie przez "inny" podmiot tytułu prawnorzeczowego do mienia będącego przedmiotem komunalizacji wyklucza zatem możliwość skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Krańcowo Minister wyjaśnił, że umorzenie postępowania w sprawie nie zamyka wnoszącym o stwierdzenie w części nieważności decyzji Wojewody [...] drogi do weryfikacji jej legalności w stosownym trybie - w przypadku, gdy wykażą się interesem prawnym. Rozstrzygnięcie to nie stoi bowiem na przeszkodzie złożeniu wniosku w jednym z trybów nadzwyczajnych w sytuacji prawomocnego ustalenia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2019 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: R. P. (która aktem notarialnym z [...] maja 2014 r. rep. A nr [...] nabyła prawa i roszczeń do nieruchomości od jednej ze spadkobierczyń dawnych właścicieli) oraz A. W., J.M., L. K., M. P., M.E., M. R. (spadkobiercy H. E. i R. E.)

R.P. zarzuciła decyzji naruszenie: art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r., art. 3 ust. 1 u.k.w.h.; art. 28 k.p.a., art. 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 105 §1 k.p.a.; a także art.: 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Pozostali skarżący zarzucili decyzji naruszenie: art. art.: 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a także art. 18 ust 1 w zw. z art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. oraz art. 3 u.k.w.h.

Zarzuty te uzasadniali nieuprawnionym zakwestionowaniem interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, w sytuacji gdy w świetle konsekwencji prawnych wynikających ze stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. (przywrócenia ważności orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Warszawie z [...] marca 1947 r., stwierdzającego, że nieruchomość ziemska "[...] oraz "[...]" nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej) nieruchomości objęte tymi orzeczeniami, a więc także części skomunalizowanych działek pozostały własnością braci E.,a co za tym idzie także ich następców prawnych. W związku z czym nie mogły podlegać komunalizacji. W tym stanie rzeczy następcy ci mają interes prawny w kwestionowaniu decyzji komunalizacyjnej. Zatem nie było podstaw do umorzenia postepowania. Sprawa zaś winna być zakończona rozstrzygnięciem merytorycznym, uznającym decyzję komunalizacyjną Wojewody [...] w zakwestionowanej części za obarczoną wadą rażącego naruszenia prawa i stwierdzeniem na tej podstawie jej nieważności. Wskazywali przy tym na nieuprawnione odwoływanie się w okolicznościach niniejszej sprawy do wynikających z art. 3 u.k.w.h domniemań związanych z ujawnieniem w księdze wieczystej [...] jako właściciela Skarbu Państwa, w sytuacji, gdy księga ta założona została w 1993 r., zaś kluczową dla komunalizacji jest data [...] maja 1990 r. W kontekście tej zaś Minister nie poczyniła właściwych ustaleń faktycznych co do stanu prawnego nieruchomości. Tymczasem, jak wywodzili, na tę datę Skarb Państwa nie był wpisany do żadnej księgi wieczystej. Zwracali jednocześnie uwagę na znaczenie w sprawie treści wpisów ujawnionych w dawnej księdze "[...]" (gdzie jako właściciel [...] wpisany był R.E.), która to księga, na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz.U. Nr 28, poz. 141), zachowała moc dokumentów urzędowych. Niezależnie od powyższego podważali wskazywali oni ustalenia Wojewody [...] co do władania nieruchomością na dzień komunalizacji przez [...] bez tytułu prawnego – co umożliwiło wyprowadzenie wniosku przez ów organ o przynależeniu jej do terenowego organu administracji państwowej, stopnia podstawowego. Podczas, gdy podmiot ten posiadał do niej prawo użytkowania i zarządu, co wykluczało komunalizację i winno skutkować stwierdzeniem z urzędu nieważności decyzji z [...] kwietnia 2011 r.

W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wnieśli oni o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasadzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według nrom przepisanych.

W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skargi są zasadne.

Zaskarżoną decyzją, po uchyleniu uprzednio wydanej decyzji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył jako bezprzedmiotowe wszczęte na wniosek A. W., J.M., L. K., M. P., M. E.i M. R. prowadzone przed nim postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2011 r. potwierdzającej nabycie z mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przez Gminę [...] nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w we wsi [...] , w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr nr: [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]. Bezprzedmiotowość postępowania miała zaś w tym przypadku wynikać z przyczyn o charakterze podmiotowym, wobec uznania, że inicjatorzy postępowania nie legitymują się w sprawie interesem prawnym, kreującym ich przymiot strony, w związku z czym nie mogą go skutecznie zainicjować. To bowiem, o ile nie jest wszczynane z urzędu, może być uruchomione wyłącznie na wniosek strony (art. 157 § 2 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy kluczowe dla oceny legalności decyzji było ustalenie poprawności weryfikacji przez organ nadzoru legitymacji ww. osób. O tym natomiast kto jest stroną postępowania administracyjnego rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem.

Jako że przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...], było stwierdzenie przejścia ex lege z dniem [...] maja 1990 r. na rzecz Gminy [...] nieruchomości mających stanowić wówczas własność Skarbu Państwa, stronami takiego postępowania są (jak trafnie wywodził Minister) co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający jej własność. Ich praw bowiem i obowiązków bezpośrednio dotyczyły skutki tej decyzji. Inne osoby, aby mógł uczestniczyć w tym postępowaniu (mieć w nim przymiot strony), a więc również skutecznie żądać weryfikacji tej decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności (w całości lub części), musiałby wykazać, że to im w ww. dacie, a nie Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości.

W okolicznościach faktycznych sprawy poza sporem jest, że nieruchomości stanowiące ww. działki, utworzone zostały na obszarze, który pierwotnie wchodził w skład nieruchomości ziemskich pn. "[...]" oraz "[...]", które przejęte zostały od ich pierwotnych właścicieli (R. E. i H. E.) na rzecz Skarbu Państwa, jako podpadające pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na podstawie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 nr [...], uchylającego jednocześnie orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] marca 1947 r Nr [...], stwierdzające, że nieruchomości te pod działanie dekretu nie podpadają. Orzeczenie z z 1949 r. było również podstawą ujawnienia własności Skarbu Państwa w założonej w 1993 r. księdze wieczystej nr [...], co potwierdza treść działu II tej księgi, której fotokopia (str. 12 wersji papierowej księgi) złożona została do akt administracyjnych, a w wersji uwierzytelnionej dołączona do skargi. W sprawie niesporne jest również, że orzeczenie z [...] stycznia 1949 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2014 r. [...]. Konsekwencją tego stanu rzeczy było zatem "odżycie" orzeczenia z [...] marca 1947 r., które definitywnie rozstrzygało na korzyść dawnych właścicieli sprawę podpadania nieruchomości pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sytuacja ta powoduje jednocześnie, że tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości nim objętych pozostał przy dotychczasowych właścicielach, tak jakby do wydania orzeczenia z 1949 r. nigdy nie doszło (skutek ex tunc decyzji nadzorczej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi). W konsekwencji zatem, o ile pomiędzy 1949 r., a przed [...] maja 1990 r., nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości na rzecz osób trzecich, tytuł prawny do nich nieprzerwanie przysługiwał tym właścicielom i ich następcom prawnym.

Zgromadzony zaś w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza by do takiego rozporządzenia prawem, w odniesieniu do nieruchomości pochodzącej z dawnej "[...]", doszło. Przeciwnie, z załączonej do skargi uwierzytelnionych fotokopii działu II księgi hipotecznej "[...] we wsi [...]" wynika, że do jej zamknięcie jako właściciel ujawniony pozostawał R. E.. Wpisy z tej księgi do nowoutworzonej księgi wieczystej [...] przeniesione zaś zostały [...] maja 1993 r. i to wówczas dopiero w nowej księdze doszło do ujawnienia Skarbu Państwa.

Jak trafnie natomiast zauważali skarżący dawna księga, mimo utraty mocy prawnej, zachowała walor dokumentu urzędowego, o czym przesądza § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg. Stanowi ona zatem dowód na to, co urzędowo w niej stwierdzono (art. 76 § 1 k.p.a.). Domniemanie zgodności treści dokumentu urzędowego z prawdą nakazuje zaś do czasu jego obalenia uznawanie, że zaświadczony tam stan prawny nieruchomości był zgodny z rzeczywistym. Stąd uprawnione jest wnioskowanie, że do chwili zamknięcia tej księgi, tytuł prawnorzeczowy do objętej nią nieruchomości przynależał do R. E.. Skoro zaś Skarb Państwa ujawniony został dopiero w księdze wieczystej utworzonej w 1993 r., a podstawa jego wpisu obecnie odpadła (w efekcie decyzji nadzorczej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi), przyjąć należało, że do dnia komunalizacji (a więc [...] maja 1990 r.), własność nieruchomości nieprzerwanie przynależała do ww. właściciela i jego następców prawnych. W związku z czym twierdzenie organu o braku udokumentowania przez inicjatorów postępowania nadzorczego przynależnego im tytułu prawnorzeczowego na ww. datę do skomunalizowanych nieruchomości, w części w jakiej pochodzą one z dawnej [...] (tu części działek nr nr: [...]), jawi się jako dowolne. Odwoływanie się natomiast przy ocenie stanu prawnego tych nieruchomości, a przez to także legitymacji skargowej wnioskujących o stwierdzenie nieważności decyzji, do praw ujawnionych w księgach wieczystych założonych dla nieruchomości po dniu miarodajnym dla komunalizacji – jak uczynił to Minister - jest o tyle nieuprawnione, że wynikające z art. 3 u.k.w.h. domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym prawa ujawnionego wpisem jawnym, aktualizuję się dopiero po wpisie prawa podmiotowego do księgi. Stąd, skądinąd prawidłowa konstatacja organu o braku możliwości obalenia owego domniemania w postępowania administracyjnym , dla rozstrzygnięcia sprawy legalności decyzji Wojewody [...] w części odnoszącej się do ww. działek, w tym także dla oceny legitymacji procesowej wnioskujących o stwierdzenie jej nieważności w ww. zakresie, nie ma znaczenia relewantnego. Tym bardziej, że ze względu na deklaratoryjny charakter decyzji Wojewody wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., stan prawny jaki obowiązywał na nieruchomości w dacie jej podejmowania nie jest przesądzający. Decyzją tą bowiem stwierdza się wyłącznie stan faktyczny i prawny istniejący w dniu [...] maja 1990 r. Tym samym wszelkie jego zmiany mające miejsce po tej dacie nie mogą mieć znaczenia prawnego (por. wyroki NSA: z 29 listopada 2011 r. I OSK 1625/10, lex nr 1068474; z 14 czerwca 2019 r. I OSK 2143/17, lex nr 2728377) .

Skoro zaś w odniesieniu do tych nieruchomości tytuł prawnorzeczowy na dzień [...] maja 1990 r. przynależał spadkobiercom R. E. , mają oni także bez wątpienia interes prawny, kreujący ich przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., w kwestionowaniu wydanej w przedmiocie ich komunalizacji decyzji. Ta wszak bezpośrednio oddziałuje na sferę ich praw. Źródłem tego interesu prawnego są zaś, jak zasadnie podniesiono w skardze, przepisy regulujący treść i zakres ochrony własności, a w szczególności art. 140 k.c. W związku z czym umorzenie wszczętego ich wnioskiem postępowania nadzorczego (połączone z uchyleniem decyzji merytorycznie rozpoznającej wniosek) z powodu rzekomego braku przysługiwania im w sprawie przymiotu strony, oceniane być musi jako naruszające w sposób istotny przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 28 i art. 157 § 2 k.p.a. Naruszenie ich było zaś w tym przypadku efektem subsumcji pod normy prawne w nich zawarte, wadliwie zrekonstruowanego stanu faktycznego, co z kolei wynikało z błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, a więc przeprowadzenia postępowania nadzorczego z naruszeniem w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy reguł procedury administracyjnej ustanowionych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. To z kolei powoduje, że podjęta w takich uwarunkowaniach faktyczno-prawnych zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Zgodzić się natomiast przyjdzie z Ministrem, że w odniesieniu do skomunalizowanej działki nr [...] , która w całości utworzona została z terenów wchodzących pierwotnie w skład dawnej "[...] " (vide rozliczenie hipotek w działkach ewidencyjnych sporządzone przez geodetę uprawnionego Z. O.– k-8-10 akt administracyjnych), brak jest dowodów umożliwiających wyprowadzenie konkluzji co do przysługiwania do niej na dzień komunalizacji tytułu własności inicjatorom postępowania. Dawna księga hipoteczne dotycząca tej nieruchomości się nie zachowała, a jedynymi dowodami wskazującymi na przynależny do niej w przeszłości ich poprzednikowi prawnemu tytuł rzeczowy, są wspomniane już wyżej orzeczenia z lat czterdziestych ubiegłego wieku Wojewódzkiej [...] oraz Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, które dla oceny stanu własnościowego istniejącego w dniu [...] maja 1990 r. są niewystarczające.

Krańcowo wyjaśnić należy, że podejmują niniejsze orzeczenie Sąd nie oceniał możliwości skomunalizowania przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie legalności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2011 r. w kontekście kwalifikowanej wady prawnej przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, gdyż było by to obecnie przedwczesne wobec braku wyrażenie w tym aspekcie stanowiska przez organ administracji publicznej. Zakwestionowana decyzja nie rozstrzygała bowiem sprawy co do jej istoty, ale jedynie kończyła w sposób formalny zawisłe przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowanie nadzorcze. Z tych też względów Sąd nie odnosi się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego należnych: A. W., J. M., L.K., M.P., M. E.i M.R.(pkt 2) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.); zaś Racheli Pazdan (pkt 3) - na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c przywołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister, rozstrzygnie co do istoty o legalności decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej działek nr nr [...]. W odniesieniu zaś do tej jej części decyzji, która dotyczy działki oznaczonej jako [...] ponownie dokona weryfikacji legitymacji procesowej skarżących. Na bazie zaś poczynionych w tym aspekcie ustaleń podejmie stosowne rozstrzygnięcie, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza.