Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 216/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 76 par 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M.K. (dalej również jako "Skarżący", "Strona") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływany dalej również jako: "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako: "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu.

Z akt wynika następujący stan faktyczny.

M.K. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły, co najmniej 30% danej uprawy - zwany dalej wnioskiem o pomoc.

Ww. wnioskiem strona wskazał, iż ubiega się o pomoc do:

– powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni 16,59 ha,

– powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy 10,45 ha,

– powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy na powierzchni 1,15 ha.

Do wniosku strona dołączyła protokół nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, w którym określono datę wystąpienia szkody na dzień [...] kwietnia 2019 r.

Ponadto strona przedłożyła kopię polisy ubezpieczeniowej zawartej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Z przedmiotowej polisy wynika, że uprawa kukurydzy na ziarno o powierzchni 15,31 ha została objęta ubezpieczeniem w okresie od 30 kwietnia 2019 r. do 25 listopada 2019 r.

Pan M.K. we wniosku o pomoc zadeklarował, iż ubiega się o przyznanie pomocy do powierzchni 28,19 ha.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. organ przyznał Stronie pomoc finansową w części wskazując przy m.in., że w dniu wystąpienia szkody Strona nie posiadała 50% ubezpieczonych upraw w gospodarstwie.

W odwołaniu na powyższą decyzję M.K. podniósł, że odmowa wypłaty pomocy w całości opiera się na protokole zawierającym oczywistą błędną datę wystąpienia szkody. Data ta została skorygowana przez komisję lecz korekta nie została uwzględniona przez Wojewodę. Wskazał również, że w odniesieniu do upraw pszenicy ozimej oraz kukurydzy na ziarno Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa ogłosił przekroczenie Klimatycznego Bilansu Wodnego dopiero w dniu [...] czerwca 2019 r. tak więc komisja nie mogła oszacować takiej uprawy wpisując jako datę wystąpienia szkody na [...] kwietnia 2019 r. Ponadto w przypadku szkód, które wystąpiły przed 20 maja wymagających zaorania lub ponownego obsiewu, poziom szkód ustala się uwzględniając szacunki strat określone przez komisję, jednak nie wyżej niż 50% plonu. W przypadku upraw Strony straty oszacowano na 70% w uprawie kukurydzy co w oczywisty sposób koliduje z wspomnianą zasadą i sugeruje, że wynikająca z protokołu data wystąpienia szkód jest błędna.

Decyzją z [...] września 2020 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że w sprawie zasadne jest ponowne zweryfikowanie zgromadzonej przez Stronę dokumentacji.

Decyzją z [...] listopada 2020 r. organ I instancji ponownie przyznał M.K. pomoc finansową w części. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcia podniósł, że zwrócił się z zapytaniem do Dyrektora Wydziału Nieruchomości Urzędu Wojewódzkiego z zapytaniem czy data wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę w gospodarstwie Strony podlegała korekcie oraz czy Wojewoda prowadził postępowanie w tej sprawie i jaki był jego skutek. Z nadesłanej odpowiedzi wynikało, że data wystąpienia szkody w dniu [...] kwietnia 2020 r. została potwierdzona zarówno przez dokonującą oszacowania Komisję jak i rolnika, co oznacza, że wszystkie dane w protokole są prawdzie i zgodne ze stanem faktycznym. W odpowiedzi nie było odniesienia się do kwestii korekty protokołu.

Z kolei z przekazanych przez Burmistrza Miasta wyjaśnień przewodniczącego komisji szacującej szkody wynika, że komisja przyjęła, jako datę wystąpienia szkód w gospodarstwie dzień [...] kwietnia 2019 r. z uwagi na fakt, że system monitoringu suszy rolniczej wskazał ten dzień jako datę początku suszy w województwie. W sytuacji kiedy rozpoczęły się problemy z uznaniem polis ubezpieczeniowych, komisja zmieniła datę wystąpienia szkód na dzień [...] czerwca 2020 r.

Organ przyjął zatem, że pomimo dokonania przez przewodniczącego komisji szacującej straty korekty daty wystąpienia suszy na dzień [...] czerwca 2019 r., powyższy fakt nie został potwierdzony przez organ powołujący komisję, czyli Wojewodą.

Z kolei z przedłożonego przez Stronę "Oświadczenia" nie wynika, w jaki sposób korekta została dokonana, na jakim dokumencie i przez kogo zaakceptowanym. Wspomniane "Oświadczenie" nie stanowi zatem dokumentu, który pozwalałby przyznać Stronie płatność z tytuły szkód spowodowanych wystąpieniem suszy.

W odwołaniu na powyższą decyzję Strona powtórzyła argumentację odwołania od decyzji z [...] czerwca 2020 r.

Decyzją z [...] lutego 2021 r. Dyrektor ddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Organ zauważył, że w oświadczeniu z [...] września 2020 r. członkowie Komisji wskazali, iż dokonali błędnego zapisu daty wystąpienia strat w protokołach oszacowania strat. Wyjaśnili, iż błąd wystąpił z powodu niewłaściwej interpretacji danych z systemu monitoringu suszy. Data [...] kwietnia 2019 r. wystąpiła w systemie jako początek sześcio-dekadowego okresu monitorowania, w którym został przekroczony próg klimatycznego bilansu wodnego poniżej określonej wartości, co mogło spowodować wystąpienie strat spowodowanych suszą. Koniec tego okresu przypadał na dzień 20 czerwca 2019 r. Po przeanalizowaniu problemu członkowie Komisji wskazali, iż dokonali korekty daty wystąpienia strat na dzień [...] czerwca 2019 r., jako dzień końca wspomnianego wyżej okresu monitorowania. Komisja wskazuje, iż jest to uzasadniona zmiana zarówno od strony formalnej jak również wymogów agrotechnicznych związanych z wysiewem upraw roślin jarych. Ponadto członkowie Komisji w przedmiotowym oświadczeniu wyjaśnili, że w przypadku strat spowodowanych suszą w roku 2018, datą uznawaną za datę wystąpienia strat była data oszacowania ich przez komisję i nie posiadali wiedzy na temat zmiany tej zasady w przypadku suszy jaka wystąpiła w roku 2019.

Organ odwoławczy zwrócił się do Wojewody z prośbą o odniesienie się do przedmiotowego oświadczenia.

W odpowiedzi na powyższe pismo działający z upoważnienia wojewody Pan G.D. wskazał, że tylko potwierdzony przez wojewodę protokół stanowi podstawę do ubiegania się przez rolnika o pomoc. Ponadto podkreślił, iż podpisanie protokołu jest jednoznaczne z zaakceptowaniem danych w nim zawartych, bowiem zarówno członkowie komisji, jak również producent rolny podpisując protokół składają oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za poświadczenie nieprawdy iż złożenie fałszywych oświadczeń wynikającej z art. 297 Kodeksu Karnego, że dane w nim zawarte są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym.

Mając na uwadze powyższą korespondencję oraz ustalenia z nią związane Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stoi na stanowisku, iż datą wystąpienia szkody w gospodarstwie Pana M.K. zgodnie ze wskazaniem wojewody jest data wynikająca z protokołu [...] tj. [...].04.2019 r.

W skardze na powyższą decyzję M.K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1. Wydania decyzji administracyjnej na podstawie wniosku skarżącego którego nieodłączną częścią jest protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...]-07-2019. Protokół ten zawiera błędne dane dotyczące daty wystąpienia szkody w uprawach będących przedmiotem szacowania szkód, co ma kluczowe znaczenie dla określenia wysokości pomocy w zależności od wypełnienia obowiązku ubezpieczenia minimum połowy upraw rolnych w gospodarstwie rolnym.

2. Wydania decyzji z naruszeniem art. 7 i 77 KPA przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Podniósł również, że w jego gospodarstwie występują gleby II i III klasy podatności na suszę, gdzie możliwość wystąpienia suszy dla kukurydzy na ziarno ogłaszana była dopiero w piątym okresie raportowania (od 1 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.) Do skargi załączył m.in. wydruk tabeli ze strony internetowej IUNG o wystąpieniach suszy w gminie [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Zasady przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2019 r. zostały określone w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) – zwanego dalej "Rozporządzeniem RM", wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 193 z dnia 1 lipca 2014 r.).

Zgodnie z § 13v ust. 1 rozporządzenia RM w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

- któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

- w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

- będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r.

W myśl § 13v ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w rozporządzeniu nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji.

Stosownie do § 13v ust. 4 Rozporządzenia RM, pomoc finansowa jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Zgodnie z § 13v ust. 6 Rozporządzenia RM, do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi;

2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014.

3) oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/2013;

4) oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Zgodnie z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Przepis ten wprost uzależnia wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od posiadania ubezpieczenia do co najmniej 50% powierzchni upraw, od jednego z ryzyk wymienionych w rozporządzeniu. Zatem z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że pomniejszenie pomocy odnosi się do sytuacji braku umowy ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie kwestionował ustaleń dotyczących ani daty ani zakresu objęcia upraw ubezpieczeniem. Sąd również nie znalazł podstaw do ich kwestionowania, ponieważ wynikały z dokumentów polis ubezpieczeniowych.

Natomiast w ocenie Sądu za przedwczesne należy uznać ustalenia organu dotyczące daty powstania szkody. W tym zakresie organ oparł się wyłącznie na treści załączonego do wniosku protokołu nr [...] stwierdzającego wystąpienie szkody [...] kwietnia 2019 r.

Sąd podziela pogląd, że treść protokołu nie jest niepodważalna w postępowaniu przed ARiMR. Z przepisów rozporządzenia RM wynika, iż protokół jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu (§ 13v ust. 6 pkt 1), a obowiązkiem komisji szacującej szkody jest określenie w protokole daty wystąpienia szkód (§ 5 ust. 8 pkt 11). Protokół nie jest aktem administracyjnym cechującym się trwałością. Rozporządzenie ani ustawa o ARiMR nie zawierają też przepisów regulujących tryb zmiany bądź jakąkolwiek procedurę służącą zwalczeniu ustaleń komisji.

Protokół dokumentujący ustalenia komisji stanowi zatem wyłącznie sformalizowany dowód, służący dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Jest sporządzany przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd jest dokumentem urzędowym, co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2020 r. poz. 256] – zwanej dalej "k.p.a."). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.). Zasady te mają zastosowanie w postępowaniu organów Agencji (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR) (wyrok NSA z 15 października 2021 r. sygn. akt I GSK 490/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgromadzone w sprawie dokumenty jednoznacznie wskazują, że protokół nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. nie może być dowodem, na podstawie którego można określić datę wystąpienia szkody. Wskazana w nim data tego zdarzenia, tj. [...] kwietnia 2019 r., została zakwestionowana przez wszystkich autorów tego dokumentu. Z treści: protokołu [...] – Korekta z [...] listopada 2019 r., pisma członka komisji inspektora J.G. z [...] sierpnia 2020 r. oraz zgodnego oświadczenia wszystkich członków komisji z [...] września 2020 r., wynika, że datą wystąpienia szkód nie jest dzień [...] kwietnia 2019 r. Również Strona w treści złożonych w sprawie odwołań podnosiła, że szkoda nie mogła wystąpić w tym dniu.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, organ II instancji naruszył art. 80 k.p.a., ponieważ przyjął datę wystąpienia szkody w uprawach skarżącego, na którą nie wskazuje materiał dowodowy. Organ administracji publicznej powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tak się w niniejszej sprawie nie stało. Organ nie podjął czynności dowodowych ani nie posłużył się argumentacją, która uzasadniałaby przyjęcie, że szkoda wystąpiła [...] kwietnia 2019 r. Dla ustalenia tej daty posłużył się wyłącznie protokołem [...], nie uwzględniając jednak okoliczności, że autorzy tego dokumentu jednomyślnie oświadczyli, że wspomniana data jest nieprawidłowa.

W ponownym postępowaniu organ poprzez wyczerpującą ocenę twierdzeń skarżącego, dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego ustali, czy w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RM. Organ przy ocenie weźmie pod uwagę, że prawnie istotnym z punktu widzenia § 13v ust. 13 rozporządzenia RM jest fakt wystąpienia szkód w uprawach, a nie samego zjawiska, które je spowodowało.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.