Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 66/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 9 i 10, art. 30 ust. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że J. S. (dalej jako: "skarżąca) korzystała z prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na czworo dzieci w okresach zasiłkowych: 2010/2011, 2011/2012 i 2012/2013. Na podstawie decyzji Burmistrza z dnia "[...]" 2010 r. wypłacono skarżącej z tego tytułu za okres

od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r. łącznie kwotę 6.788 zł. Następnie na podstawie decyzji Burmistrza z dnia "[...]" 2011 r. wypłacono skarżącej w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. w sumie 6.197 zł oraz w oparciu o decyzję z dnia "[...]" 2012 r. skarżąca pobrała w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. łącznie kwotę 5.850 zł.

W maju 2013 r. Marszałek Województwa (dalej jako: "Marszałek", "organ I instancji") ustalił, że od 3 lutego 2010 r. wobec dzieci skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie świadczeń rodzinnych, w związku z otrzymaniem za te okresy świadczeń rodzinnych na dzieci w Niemczech. Okoliczność ta stanowiła podstawę do unieważnienia powyższych decyzji przyznających świadczenia z uwagi na brak właściwości Burmistrza do orzekania w sprawie. Następnie Marszałek Województwa odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na podane okresy zasiłkowe i odrębnymi decyzjami uznał, że skarżąca nienależnie pobrała te świadczenia. Marszałek wydał dwie decyzje stwierdzające nienależne pobranie świadczeń. Najpierw decyzją z dnia "[...]" 2014 r. orzekł, że w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. oraz od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. skarżąca pobrała nienależnie łącznie kwotę 12.047 zł. Natomiast decyzją z dnia "[...]" 2015 r. stwierdził nienależne pobranie świadczeń rodzinnych w kwocie 6.788 za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r.

W maju 2015 r. organ I instancji zwrócił się do Familienkasse w Niemczech

z wnioskiem o potrącenie zaległych kwot wyrównań/bieżących płatności i zwrot świadczeń.

W dniu 30 listopada 2015 r. na konto MOPS wpłynęły trzy przelewy od Familienkasse na kwotę: 1.067,92 EUR (kwota zaksięgowania 4.423,65 PLN według kursu 1EUR= 4,1423 PLN) - w tytule FEB 12-OKT 12; 1.347,62 EUR (kwota zaksięgowania 5.582,25 PLN według kursu 1EUR= 4,1423 PLN) - w tytule JAN 13- OKT 13 oraz 1.486,94 EUR (kwota zaksięgowania 6.159,35 PLN według kursu 1EUR= 4,1423 PLN) - w tytule NOV 10- NOV 11.

Decyzją z dnia "[...]" r. Marszałek zażądał zwrotu kwoty 12.047 zł tytułem świadczeń rodzinnych, uznanych za nienależnie pobrane decyzją z dnia "[...]" 2014 r. i orzekł, że kwota ta została zwrócona przez instytucję niemiecką

w dniu 30 listopada 2015 r. oraz umorzył odsetki ustawowe.

W dniu 13 grudnia 2016 r. skarżąca wpłaciła na konto MOPS 4.168,21 zł. Kwota ta została rozksięgowana poprzez uznanie sumy 2.669,75 zł jako nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i sumy 1.498,46 zł jako odsetki.

Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", organ I instancji, działając na podstawie art. 23a ust. 9 i 10 oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.), zażądał od skarżącej zwrotu kwoty 6.788 zł wraz z odsetkami ustawowymi tytułem świadczeń rodzinnych, uznanych za nienależnie pobrane decyzją z dnia "[...]" 2015r. (pkt 1 sentencji). W pkt 2 rozstrzygnięcia uznał za zwróconą kwotę 4.118,25 zł, wskazując, że zwrotu dokonała instytucja niemiecka w dniu 30 listopada 2015r. W pkt 3 umorzył odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 2.398,88 zł, wyliczone na dzień dokonania zwrotu przez niemiecką instytucję, jako wynikające z różnic kursowych. W pkt 4 zażądał zwrotu pozostałej kwoty 2.669,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, wyliczonymi na dzień spłaty zadłużenia. W pkt 5 stwierdził, że zwrotu pozostałej kwoty 2.669,75 zł wraz z ustawowymi odsetkami skarżąca dokonała w dniu 13 grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył stan faktyczny sprawy. Przedstawił sposób wyliczenia odsetek w kwocie 1.498,46 zł, które uznał za zapłacone. Wyjaśnił, że kwota zwrotu świadczeń rodzinnych z instytucji niemieckiej została podzielona na spłatę wynikającą z dwóch decyzji administracyjnych stwierdzających nienależne pobranie świadczeń. Marszałek podjął decyzję o zaliczeniu zwrotu świadczeń z instytucji niemieckiej w pierwszej kolejności na poczet spłaty kwoty 12.047 zł, wynikającej

z pierwszego postępowania administracyjnego, a następnie na poczet spłaty kwoty 6.788 zł, wynikającej z drugiego postępowania administracyjnego. Organ podejmując taką decyzję wziął pod uwagę przede wszystkim słuszny interes strony i zaliczył zwrot

z instytucji niemieckiej na poczet zobowiązania, które powstało najwcześniej. Marszałek potwierdził jako zwrócone nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w wysokości 4.118,25 zł, a odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 2 398,88 zł umorzył, zgodnie z art. 23a ust. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako wynikające z różnic kursowych oraz z długości postępowania administracyjnego. Wskazał, że za umorzeniem części ustawowych odsetek za opóźnienie przemawia przede wszystkim długość oczekiwania na odpowiedź w sprawie zwrotu świadczeń rodzinnych z instytucji niemieckiej. Organ uznał, iż wnioskodawca nie powinien być obarczany spłatą ustawowych odsetek za opóźnienie za czas oczekiwania na decyzję ze strony instytucji niemieckiej. Zauważył, że w przepisach rozporządzeń unijnych nie jest uregulowana kwestia spłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, czy też jakakolwiek instytucja ulgi

z tego wynikająca. Organ stwierdził brak możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia części zobowiązania z powodu niewłaściwego wykonania obowiązków przez skarżącą jako strony postępowania. Zaznaczył, że skarżąca nie poinformowała o fakcie wyjazdu ojca dzieci do Niemiec i podjęciu tam zatrudnienia oraz nie poinformowała

o fakcie ubiegania się o niemieckie zasiłki rodzinne na dzieci. Wniosek o niemiecki zasiłek rodzinny na dzieci został złożony w Familienkasse Siegen w dniu 14 listopada 2012 r. Organ wypłacający świadczenia rodzinne nie mógł na bieżąco zweryfikować sytuacji rodziny i podjąć odpowiednich decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń rodzinnych i skierowaniu sprawy do Marszałka jako organu właściwego w sprawie. Uwzględniono też, że skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji odmawiającej prawa do świadczeń rodzinnych oraz od decyzji uznającej świadczenia za nienależnie pobrane.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła brak rozliczenia każdego okresu zasiłkowego oddzielnie. Wskazała, że instytucja niemiecka dokonała zwrotu w trzech przelewach za okresy zasiłkowe od listopada 2010 r. – listopada 2011 r. w kwocie 1.486,94 EUR, co w przeliczeniu na złotówki wyniosło 6.159,35 zł, za okres od lutego 2012 r. do października 2012 r. w kwocie 1.067,92 EUR, w przeliczeniu 4.423,65 zł oraz za okres od stycznia 2013 r. do października 2013 r. 1.347,62 EUR, w przeliczeniu 5.582,25 zł. Wyliczyła, że należny zwrot w Polsce wyniósł łącznie 18.835 zł minus zwrot z Niemiec 16.165, 25 = 2.669,75 zł. Podniosła, że brakująca kwota zwrotu powstała

w wyniku różnic kursowych oraz faktu niewystępowania koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 31 stycznia 2012 r., gdyż w tym czasie jej były mąż nie był oddelegowany do pracy w Niemczech i według przepisów niemieckich zasiłek na dzieci nie przysługiwał i nie został wypłacony. Dlatego, zdaniem skarżącej, za ten okres nie ma podstaw do żądania zwrotu świadczeń w kwocie 956 zł ani od instytucji niemieckiej, ani od skarżącej. Stwierdziła, że nie przeczytano dokładnie dokumentów i należy ponownie rozpatrzyć sprawę zakończoną decyzją z dnia "[...]" 2014 r. Wniosła o umorzenie odsetek w kwocie 1.498,46 zł, uiszczonych 13 grudnia 2016 r. Argumentowała, że nie poinformowała o fakcie wyjazdu ojca dzieci do Niemiec, ponieważ nie wiedziała o tym. Z byłym mężem nie utrzymywali kontaktów, nawet alimenty na dzieci były pobierane przez komornika sądowego. Były mąż dostał decyzję o przyznaniu "kindergeld" w Niemczech w styczniu 2013 r. (Niemcy wypłacili świadczenie wstecz od lutego 2010 r.) Po otrzymaniu pozytywnej decyzji od instytucji niemieckiej, skarżąca niezwłocznie zaniosła ją do MOPS. Zauważyła, że sprawa koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego trwa, długość rozpatrywania decyzji nie jest zależna od niej, więc dlaczego ma ponosić konsekwencje długotrwałej pracy Urzędu Marszałkowskiego (4 lata), płacąc odsetki. Wskazała, że nie wniosła odwołania od decyzji odmawiających prawa do świadczeń rodzinnych oraz od decyzji uznających świadczenia za nienależnie pobrane, ponieważ zanim zostały jej dostarczone dokumenty z niemieckiej instytucji minął termin złożenia odwołania od decyzji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w części, to jest w punkcie 4, i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że: 1. zażądało zwrotu pozostałej kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 2.669,75 zł; 2. umorzyło odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 1.498,46 zł (pkt I sentencji). W pkt II sentencji uchyliło zaskarżoną decyzję w części, to jest w punkcie 5, i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W pkt III rozstrzygnięcia Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył stan faktyczny sprawy i treść art. 23a ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6 i ust. 10 oraz art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazał, że w konsekwencji uznania wypłaconych świadczeń rodzinnych

w kwocie 6.788 zł za świadczenia nienależnie pobrane, koniecznym było orzeczenie

w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, co nastąpiło zaskarżoną decyzją. W tym zakresie zastosowanie miały przepisy art. 23a ust. 9 cytowanej ustawy wskazujące, iż marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. Kolegium wskazało, że obowiązek żądania uregulowania odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w zapłacie wynika z art. 23a ust. 9 w zw. z art. 30 ust. 8 ustawy, w myśl których kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Zgodnie natomiast z art. 23a ust. 10 ustawy w przypadku zwrotu przez instytucję państwa, o którym mowa w ust. 1, nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, marszałek województwa może umorzyć pozostałą kwotę nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w całości lub części, w szczególności jeśli pozostała kwota wynika z różnicy kursowej. Kolegium skonstatowało, że po uwzględnieniu kwoty otrzymanej z instytucji niemieckiej do zwrotu postała kwota 2.669,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Organ II instancji uwzględnił, że kwota ta wraz z odsetkami ustawowymi została w całości uiszczona przez stronę w dniu 13 grudnia 2016 r. Zaznaczył, że z przepisu art. 23a ust. 10 ustawy wynika, iż marszałek może umorzyć nie tylko kwotę odsetek, lecz także pozostałą kwotę nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami ustawowymi.

W tym zakresie, tj. w części dotyczącej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami, decyzja ma uznaniowy charakter, co przemawia za koniecznością szczegółowego uzasadnienia przez organ, dlaczego umorzenie należności miało miejsce w takim, a nie innym zakresie. Jednocześnie przy rozstrzyganiu zasadności zastosowania tej instytucji należy uwzględnić specyfikę prowadzonego postępowania,

tj. stosowanie przepisów o koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego, a przede wszystkim związany z tym fakt wydłużenia się okresu prowadzenia postępowania, co wynika m.in. z konieczności wymiany informacji z organami państw obcych. Kolegium stwierdziło, że okoliczności te - mające przede wszystkim wpływ na wysokość należnych odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w zapłacie - powinny być uwzględnione w tej sprawie. Kolegium oceniło, że zachodzą przesłanki do umorzenia pozostałych ustawowych odsetek za opóźnienie. Za powyższym przemawiają te same względy, które stanowiły podstawę do umorzenia odsetek od kwoty zwróconej przez instytucję niemiecką, tj. wydłużony okres wymiany informacji z organem niemieckim.

W ocenie Kolegium strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z okoliczności, na które nie miała wpływu. Ponadto za wiarygodne uznać należy wyjaśnienia strony o tym, że nie miała wiedzy o wyjeździe byłego męża do Niemiec. Strona wyjaśniła, że nie utrzymywała z byłym mężem kontaktów oraz, że nawet alimenty na dzieci były egzekwowane przez komornika sądowego. Wobec powyższego Kolegium uznało za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 4. oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez żądnie zwrotu pozostałej kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 2669,75 zł oraz umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 1498,46 zł. Kolegium zaznaczyło, że wobec uiszczenia przez skarżącą tej kwoty odsetek, podlegać będzie ona zwrotowi na rzecz strony. Odnosząc się zaś do uchylenia zaskarżonej decyzji w punkcie

5 i umorzenia postępowania organu I instancji w tym zakresie, Kolegium wskazało, iż rozstrzygniecie to de facto rozstrzygnięciem nie jest. Organ nie rozstrzygnął bowiem

w tej części decyzji o prawach lub obowiązkach strony, a jedynie zawarł stwierdzenie wskazujące na dokonanie przez stronę wpłaty należności wraz z odsetkami. Wobec powyższego Kolegium zobowiązane było w tym zakresie uchylić zaskarżoną decyzję

i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Organ II instancji wyjaśnił też, że przedmiotem niniejszego postępowania są świadczenia wypłacone stronie na dzieci za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r. Zatem nie jest zasadny argument dotyczący zwrotu świadczeń za okres od 1 grudnia 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. Tego okresu nie dotyczy bowiem postępowanie prowadzone w tej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części żądającej zwrotu pozostałej kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 2.669,75 zł, podnosząc takie same argumenty jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U z 2017r. poz. 2188 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przeprowadzana jest pod względem zgodności

z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów, ustalonych na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Tym samym, sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodzić należy się ze skarżącą, że kwoty pieniężne zwrócone przez instytucję niemiecką, dokonane w trzech przelewach, odpowiadających trzem wymienionym okresom zasiłkowym, co wynika jednoznacznie z tytułów wskazanych w przelewach

(k. 429-431 akt administracyjnych), w których wprost podane zostało konkretnie jakiego okresu płatność dotyczy, powinny prawidłowo zostać rozliczone odrębnie za każdy okres zasiłkowy. Tylko wówczas bowiem możliwe jest ustalenie, czy zwrot dotyczył całego okresu zasiłkowego, czy pokrył całą należność, jaka jest kwota brakująca powstała w wyniku różnic kursowych. Dopiero ustalenie tych kwestii pozwala na prawidłowe wyliczenie odsetek i rozważenie kwestii umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami. Ustawodawca w art. 23a ust. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że umorzenie takie jest możliwe

w całości lub w części w szczególności, jeśli pozostała kwota wynika z różnicy kursowej. Zatem ustalenie, że pozostała do spłaty kwota jest wynikiem różnicy kursowej pozwala na umorzenie tej kwoty wraz z odsetkami. Dlatego kwota pozostała do spłaty w wyniku różnic kursowych powinna zostać uwzględniona odrębnie przy każdym ze zwrotów. W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że za dochodzony okres instytucja niemiecka zwróciła na rachunek bankowy MOPS kwotę 1.486,94 EUR, która po przewalutowaniu według kursu 4,1423 PLN wyniosła 6.159,35 zł. W tytule przelewu wskazano, że płatność ta dotyczy okresu NOV 10 – NOV 11. W języku polskim skrót ten należy rozumieć jako okresu od listopada 2010 r. do listopada 2011 r. Tym samym brakująca kwota należności wynosi 628,65 zł, a nie jak przyjęto 2.669,75 zł. Kwota brakujących należności uwzględniona przez organy orzekające stanowi kumulację różnic kursowych wynikłych ze zwrotów obejmujących trzy okresy zasiłkowe oraz obejmuje należność za okres od 1 grudnia 2011 r. do 31 stycznie 2012 r., za który instytucja niemiecka nie dokonywała zwrotu, gdyż jak wyjaśniła skarżąca, za ten okres nie przysługiwało w Niemczech na dzieci świadczenie rodzinne. Natomiast logicznym jest, że okoliczności, które nie dotyczą dochodzonej kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za wskazany okres, nie mogą być brane pod uwagę przy jej rozliczeniu, gdyż jak słusznie zauważyło Kolegium, nie dotyczą rozpatrywanego okresu.

Nieuprawnione jest też stanowisko organu I instancji, który stwierdził, że kierując się słusznym interesem strony zaliczył w pierwszej kolejności zwrot z instytucji niemieckiej na poczet zobowiązania, które powstało najwcześniej w kwocie 12.047 zł. Organ I instancji uwzględnił tutaj kolejność wydania decyzji stwierdzających nienależne pobranie świadczeń, pomijając niezasadnie, że zgodnie z art. 30 ust. 8 omawianej ustawy odsetki od nienależnie pobranych świadczeń są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Zatem w interesie strony jest zaliczenie zwrotu na pokrycie świadczeń pobranych przez nią najwcześniej, a nie, jak przyjął organ, uznanych wcześniej za świadczenia nienależnie pobrane. Moment wydania decyzji w tym przedmiocie nie ma znaczenia przy ustalaniu wysokości zobowiązania, gdyż kwestię tę reguluje ustawa. Nieprawidłowości tych nie dostrzegł organ II instancji, który zaakceptował sposób rozliczenia dokonanego przez instytucję niemiecką zwrotu za okres, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Pełnomocnik organu nie potrafił wyjaśnić na rozprawie dlaczego – mimo wskazania przez instytucję niemiecką konkretnych okresów, za które dokonywane były wpłaty – wpłaty te zsumowano i dowolnie zaliczono – w części na poczet całej zaległości późniejszej i tylko w części na poczet zaległości najstarszej, mimo że jeden

z przelewów dotyczył tej właśnie należności.

Ponieważ odsetki naliczane są od świadczeń wypłaconych - do dnia spłaty, niezrozumiałe jest w ogóle stwierdzenie zawarte w pkt 3 sentencji decyzji organu

I instancji, utrzymanego w mocy przez organ II instancji, że umarza odsetki wyliczone na dzień dokonania zwrotu przez instytucję niemiecką, jako wynikające z różnic kursowych. Zdanie to jest nieprawdziwe, czego nie dostrzegł organ II instancji. Różnice kursowe mogą skutkować inną wysokością pozostającej do spłaty należności głównej, od której odsetki naliczane są w walucie PLN od miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty, ale nie stanowią podstawy do umorzenia kwoty skapitalizowanych odsetek . Natomiast z całą pewnością taką podstawę stanowić może prawidłowo wskazana przez organ odwoławczy okoliczność w postaci niezawinionej przez stronę długotrwałości postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości Sądu, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem, art. 7 i art. 80 k.p.a. oraz art. 23a ust. 10 i art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy pominęły słuszny interes strony

w ustaleniu należności podlegających zwrotowi w związku z nienależnym pobraniem przez skarżącą świadczeń w okresie od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r. i dokonanego za ten okres zwrotu przez instytucję niemiecką. Strona już w odwołaniu domagała się umorzenia pozostałej do zwrotu kwoty, będącej wynikiem różnic kursowych, na co zezwala art. 23a ust. 10 cytowanej ustawy. Organ II instancji nie odniósł się w ogóle do tej kwestii. Podał motywy uzasadniające umorzenie w całości tylko odsetek. Zgodzić należy się z Kolegium, że skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z okoliczności, na które nie miała wpływu. Jak podał organ I instancji wniosek o niemiecki zasiłek rodzinny na dzieci został złożony w Familienkasse Siegen w dniu 14 listopada 2012 r. przez byłego męża skarżącej i świadczenia za dochodzony okres wypłacone zostały w 2013 r., a więc już po okresie zasiłkowym, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Za wiarygodne uznać należy wyjaśnienia strony o tym, że nie miała wiedzy o wyjeździe byłego męża do Niemiec. Strona wyjaśniła, że nie utrzymywała z byłym mężem kontaktów oraz, że alimenty na dzieci były egzekwowane przez komornika sądowego. Organ II instancji powinien wyjaśnić dlaczego argumenty te nie przemawiają za umorzeniem pozostałej do spłaty kwoty, wynikającej z różnic kursowych.

Z przedstawionych powodów zaskarżona decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, wobec błędnej wykładni

i niewłaściwego zastosowania omówionych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, bezpodstawnego niezaliczenia całego zwrotu dokonanego przez instytucję niemiecką na poczet żądanej do zwrotu kwoty 6.788 zł oraz braku rozważenia podanych okoliczności faktycznych w kontekście umorzenia pozostałej do spłaty kwoty, wynikającej z różnic kursowych.

Sąd uznał za konieczne uchylenia całej decyzji organu II instancji, mimo wskazania przez skarżącą, że zaskarża decyzję w części żądania zwrotu 2.669,75 zł, gdyż z podniesionych w skardze argumentów wyraźnie wynika, że skarżąca zakwestionowała w istocie sposób rozliczenia całego zwrotu dokonanego przez instytucję niemiecką na poczet żądanej kwoty 6.788 zł, a więc podważyła też prawidłowość ustalenia kwoty uznanej za zwróconą, czy naliczonych odsetek, czyli rozstrzygnięć zawartych w pkt 2 i 3 sentencji decyzji organu I instancji, które zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji. Ponadto, uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy, Sąd nie stwierdził, aby przeciwko uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji przemawiał zakaz pogarszania sytuacji prawnej strony, gdyż Sąd podziela stanowisko organu II instancji co do zasadności umorzenia odsetek w całości. Przy czym pozostająca do zwrotu kwota pobranych nienależnie świadczeń za wskazany okres wynosi prawidłowo 628,65 zł, co ma znaczenie przy obliczeniu należnych odsetek, a ponadto wpływa na konieczność rozważenia możliwości umorzenie pozostałej do spłaty kwoty, czego konsekwentnie domagała się skarżąca.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji uwzględni treść art. 153 p.p.s.a., będąc związanym dokonaną przez Sąd wykładnią powołanych przepisów.