Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 78/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 83 a ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Augustowskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Augustowskim a Podlaskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w B. w sprawie wniosku Gminy [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie trzech drzew z działki nr [...], położonej przy ul. [...] w [...] postanawia: wskazać Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 października 2016 r. Starosta Augustowski zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Podlaskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków poprzez wskazanie Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organu właściwego do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.).

W uzasadnieniu Starosta wyjaśnił, iż w jego ocenie właściwość Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znajduje uzasadnienie w treści art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Objęte wnioskiem Gminy [...] drzewa znajdują się na działce nr [...], w odległości około 162 m od brzegu Kanału Augustowskiego (jezioro Białe), na terenie wpisanym do rejestru zabytków Zespołu Kanału Augustowskiego, o czym przesądza:

1/ rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii "Kanał Augustowski" (Dz.U. Nr 86, poz. 572),

2/ decyzja Wojewody Suwalskiego z dnia [...] lutego 1979 r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków,

3/ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – uchwała nr XXIII/136/08 Rady Miasta Augustowa z dnia 29 maja 2008 r. (Dz.Urz. Woj. Podlaskiego Nr 149, poz. 1452), rozdz. III;

4/ uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego wydana w sprawie o sygn. akt II OPS 3/15;

W odpowiedzi na wniosek Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o wskazanie Starosty Augustowskiego jako organu właściwego w sprawie. W ocenie Konserwatora Zabytków działka nr [...] nie jest objęta żadną z form ochrony zabytków o jakiej mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. nie jest indywidualnie wpisana do rejestru, nie jest położona w obrębie wpisanego do rejestru zabytków układu urbanistycznego ani na obszarze wpisanego do regestru zabytków Zespołu Kanału Augustowskiego.

Dalej organ wyjaśnił, że sam Kanał Augustowski jest wpisany do rejestru zabytków, ale nie jedną decyzją, a dwiema różnymi – decyzją z dnia [...] lutego 1979 r. i decyzją z dnia [...] października 1968 r. Żadna z tych decyzji nie posiada załącznika graficznego zakreślającego granice ochrony. Co więcej decyzja z 1968 r. nie określa granic "otoczenia krajobrazowego i roślinnego", a zatem udowodnienie właściwości Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wobec nieokreślenia granic tego otoczenia nie jest możliwe. Decyzja ta, w ocenie organu, była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały, a zatem spełnia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast druga decyzja dotycząca wpisu do rejestru zabytków podlega rygorowi z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego powodu, jak zaznaczono, wystąpiono pismem z dnia 13 maja 2016 r. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego opisując tę sytuację i prosząc o podjęcie stosownych działań. Na chwilę obecną (odpowiedź wpłynęła do NSA w dniu 21 listopada 2016 r.) Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie posiadał informacji na temat działań ministerstwa w sprawie.

Natomiast kwestia uznania obiektu za pomnik historii nie mieści się w pojęciu "terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków". Również i uchwała na którą powołuje się Starosta nie odnosi się do tej sytuacji, gdyż dotyczy nieruchomości na terenie której był zabytkowy układ objęty wpisem do rejestru zabytków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne, o których stanowi art. 4 tej ustawy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym, gdyż żaden z organów nie uznaje się za właściwy do załatwienia podania Gminy [...] o wydanie zezwolenia na usuniecie trzech drzew z działki nr [...], położonej przy ul. [...] w [...] (ww. działka stanowi własność Gminy [...]).

Zgodnie z treścią art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody "zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków". Natomiast przepis art. 90 ust. 1 ustawy stanowi, że czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta.

W uchwale z dnia 19 października 2015 r. II OPS 3/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków". W treści tej uchwały podniesiono, iż o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu przesądza to, czy drzewo lub krzew, których dotyczy wniosek, znajdują się na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, a nie to czy poszczególny składnik przyrody (drzewo, krzew) został wpisany do rejestru zabytków. W przepisie art. 83a ust. 1 ustawy ustawodawca nie uzależnia właściwości rzeczowej wojewódzkiego konserwatora zabytków od tego, czy drzewo (krzew) zostało wpisane do rejestru zabytków, w szczególności nie wskazuje, że musi odznaczać się ono tymi samymi cechami co chronione prawem zabytki. Oznacza to, że wojewódzki konserwator zabytków powinien rozpatrzyć wniosek o usunięcie drzewa (krzewu), bez względu na to, czy drzewo lub krzew przedstawia jakiekolwiek wartości historyczne, artystyczne lub naukowe, istotne znaczenie ma natomiast to, czy znajduje się na terenie takiej nieruchomości, która objęta jest ochroną konserwatorską.

W aktach niniejszej sprawy znajduje się decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia [...] lutego 1979 r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków województwa suwalskiego: "Kanał Augustowski z zespołem budowli i urządzeń składających się z jazów, mostów, obudowy brzegów, zabudowań służby wodnej, śluz wraz z przyległym do kanału terenem do /200 m w terenie zalesionym i do 1000 m w terenie otwartym/ na odcinku od śluzy w Dębowie do granicy Państwa /śluza Kurzyniec/ - ok. 80 km. Niekwestionowane w sprawie jest twierdzenie Starosty, że drzewa objęte wnioskiem znajdują się w [...], w odległości około 162 m od brzegu Kanału Augustowskiego. Z powyższego, na podstawie art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wynika zatem właściwość Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do załatwienia podania Gminy. W tym miejscu nadmienić należy, że samo powoływanie się na ewentualną nieważność decyzji wpisujących Kanał Augustowski wraz z zespołem budowli oraz przyległym terenem do rejestru zabytków, w sytuacji braku ostatecznego rozstrzygnięcia w takiej sprawie czyni omawiany zarzut pozbawionym doniosłości prawnej w kontekście zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a.

Mając zatem na uwadze powyższe, na mocy art. 15 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.