Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 126/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury~Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. U. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. , dalej "decyzja organu II instancji", Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 t.j.), dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania P. U., od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] odmawiającej uchylenia decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej we wsi [...] o obszarze 3,4888 ha, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4428 ha i działka nr [...] o pow. 3,0460 ha, obecnie stanowiącej część działki nr [...] o pow. 2,8241 ha, położonej w obrębie [...] oraz część działki nr [...] o pow. 13,4134 ha i działki nr [...] o pow. 28,6194 ha, położonych w obrębie [...], gm. [...], będących obecnie własnością Skarbu Państwa, a w zarządzie Lasów Państwowych - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Nadleśnictwa [...], wywłaszczonej od K. i W. małż. U. orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1955 r. na cele realizacji narodowych planów gospodarczych.

Stan sprawy przestawiał się w sposób następujący.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], Starosta [...] odmówił zwrotu na rzecz P. U., H. U. i D. U. nieruchomości położonej w [...] o obszarze 3,4888 ha, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4428 ha i działka nr [...] o pow. 3,0460 ha, obecnie stanowiącej część działki nr [...] o pow. 2,8241 ha, położonej w obrębie [...], część działki nr [...] o pow. 13,4134 ha i nr [...] o pow. 28,6194 ha, położonych w obrębie [...], gm. [...], będących obecnie własnością Skarbu Państwa, a w zarządzie Lasów Państwowych - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Nadleśnictwa [...], wywłaszczonej od K. i W. małż. U. orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1955 r. na cele realizacji narodowych planów gospodarczych.

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania P. U., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2295/15 oddalił skargę P. U. na tę decyzję.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r., P. U. złożył wniosek o wznowienie postępowania. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wskazując, że wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organom orzekającemu o zwrot nieruchomości.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], Wojewoda [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...].

P. U. wniósł odwołanie od ww. decyzji wskazując, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel, na jaki została wywłaszczona oraz wskazał, że dokumenty, które uzyskał z Archiwum [...] nie były znane organom orzekającym w przedmiotowej sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy, mając na uwadze art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) stwierdzono, co następuje.

Skarżący jako przesłankę wznowienia podał art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wskazując, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Do wniosku o wznowienie postępowania P. U. dołączył kopie dokumentów uzyskanych z Archiwum [...] tj. pismo z lipca 1969 r. Zarządu [...] do [...] zawierające prośbę o ostateczne uregulowanie sprawy wykorzystywania gruntów na [...] oraz o formalne załatwienie spraw związanych z wykorzystaniem gruntów czasowo zbędnych zgodnie z postanowieniami zarządzenia obu ministrów; pismo z dnia [...] kwietnia 1972 r. Zarządu [...] do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych dotyczące gruntów położnych w strefie ochronnej [...]; protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] kwietnia 1975 r., z którego wynika, że grunty położne w [...], gm. [...] o pow. 66 ha zostały przekazane [...] w [...] w zarząd i użytkowanie gruntów wywłaszczonych pod [...] "[...]".

Organ wskazał, że kwestią sporną jest to, czy okoliczności i dokumenty przedstawione w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. należy uznać za nowe oraz istotne dla sprawy a także czy były one znane organowi w dniu wydawania decyzji, tj. w dniu [...] czerwca 2015 r. Z akt sprawy wynika, że przedmiotową nieruchomość wywłaszczono z przeznaczeniem na realizację narodowych planów gospodarczych na podstawie przepisów dekretu z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), dalej zwanej jako "dekret". Poprzednimi właścicielami nieruchomości byli K. U. i W. U. Wywłaszczenie nastąpiło w celu realizacji narodowych planów gospodarczych pod nazwą [...] "[...]".

Oceniana w postępowaniu wznowieniowym decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. została wydana m.in. na podstawie art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art, 137 ust. 1).

W prowadzonym postępowaniu zwrotowym ocenie podlegały zatem podnoszone przez P. U. kwestie zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, w tym okoliczności związane z wykorzystaniem gruntu pod [...] "[...]".

Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r" znak: [...], Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2295/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. U. na ww decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość była położona na obrzeżach [...] "[...]" Specyfika [...] jaki został utworzony przez [...] na wywłaszczonych nieruchomościach polegała na tym, że wydzielone pola robocze znajdujące się w centralnej części [...] były celem działalności [...], a pozostałe grunty [...] miały na celu zapewnienie strefy ochronnej zamkniętej. Nieruchomości położone na obrzeżach nie musiały być wykorzystywane przez [...] do ćwiczeń. Ponadto wywłaszczone od K. i W. małż. U. działki gruntu oznaczone nr [...] (aktualnie część działki nr [...]) i nr [...] (aktualnie część działki nr [...]) znajdowały się w granicach [...] do momentu ich wyłączenia tj. do dnia [...] sierpnia 1975r. Jak wskazał Sąd rozpoznający sprawę o zwrot, wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w granicach [...] "[...] przez 20 lat i była wykorzystywana przez [...] do celów [...]. Zgłoszenie przez [...] rezygnacji z korzystania z [...] nie kwalifikuje nieruchomości zajętej wcześniej na [...] jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w znaczeniu przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie uległo zmianie. W sytuacji gdy nieruchomość została użyta na cele przejęcia, a w późniejszym czasie zmienił się sposób jej użytkowania, to nie powstaje obowiązek jej zwrotu.

W aktach sprawy znajduje się protokół przekazania - przejęcia z spisany w dniu [...] kwietnia 1964 r. z którego wynika przekazanie terenu o pow. 2 ha, zajętego pod zakwaterowanie [...] w zarząd i użytkowanie [...] oraz terenu stanowiącego całość [...] – terenu o pow. 4,186.64 ha, do terenowego wykorzystania [...]. Z dokumentu wynika, że do decyzji została załączona mapa, na której zaznaczono orientacyjnie przejęte tereny.

Aneksem do ww. protokołu z dnia [...] kwietnia 1964 r. sporządzonym w dniu [...] sierpnia 1975 r. postanowiono wyłączyć z granic [...] obszar gruntów leśnych o pow. 474 ha, położnych w [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz część [...] [...] i [...] Nadleśnictwa [...], obręb [...] z dalszego terenowego wykorzystania [...]. Po wyłączeniu z obszaru [...] włączono je do areału gruntów leśnych Nadleśnictwa [...] -obręb [...].

Pismem z dnia [...] czerwca 1991 r., znak: [...] [...] zgłosił Ministrowi Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa rezygnację z dalszego terenowego wykorzystania gruntów [...], przekazanych Lasom Państwowym. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1992 r. grunty zostały przejęte przez Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...].

Działka oznaczona dawnym numerem [...] stanowi część działki nr [...] o pow. 2,8241 ha obręb [...] [...], użytek - Ls, będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] (wypis z rejestru gruntów oraz wycinek z mapy ewidencyjnej, zaewidencjonowanych w Starostwie Powiatowym w [...] pod nr [...]). Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...].

Oznacza to, że nieruchomość o pow. 3,4888 ha, położna we wsi [...], gromada [...] (gmina [...]), wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1955 r., znak: [...], pierwotnie przekazana w zarząd i użytkowanie [...] pod [...] "[...]" była wykorzystana przez [...]. Na podstawie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] listopada 1963 r., zarząd przedmiotową nieruchomością przejęły Lasy Państwowe, a [...] zachował prawo do korzystania z [...] urządzonego po wywłaszczeniu na podstawie decyzji Głównego [...] z dnia [...] marca 1964 r. w sprawie przekazania-przejęcia obiektu [...] oraz protokołu przekazania-przejęcia z dnia [...] kwietnia 1964 r. Wywłaszczone grunty zostały więc wyłączone z terenu [...] "[...] " i włączone do zasobu Lasów Państwowych, które są zarządcą tych terenów. Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w pasie ochronnym [...]. Potwierdza to załącznik mapowy do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] sierpnia 1975 r. z którego wynika, że wywłaszczone od K. i W. małż. U. działki gruntu oznaczone nr [...] i nr [...] znajdowały się w granicach [...] do momentu ich wyłączenia, tj. do dnia [...] sierpnia 1975 r. A zatem nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] (obecnie część działki nr [...]) i nr [...] (obecnie część działki nr [...]) znajdowały się w granicach [...] "[...]" w latach 1955-1975 i były wykorzystywane dla celów [...].

Z treści kopii dokumentów przekazanych przez P. U. przy wniosku o wznowienie postępowania wynika, że wywłaszczone grunty były przeznaczone pod [...] "[...]" jako strefa ochronna, przeznaczona dla szkolenia [...] i [...].

Pismo z dnia [...] lipca 1969 potwierdza, że wywłaszczone grunty zajęte były pod [...] "[...]", a miejscowa ludność wykorzystywała grunty bez świadczenia należnych Państwu opłat z tego tytułu.

Również pismo z dnia [...] kwietnia 1972 r. potwierdza, że na wywłaszczonym terenie znajdował się [...] i [...], a władze [...] udostępniły te tereny organom administracji państwowej celem ich zalesienia i prowadzenia prawidłowej gospodarki, aby uniemożliwić byłym właścicielom samowolne wykorzystanie wywłaszczonych gruntów ornych na cele rolnicze. Oznacza to, że w momencie powstania tego dokumentu wywłaszczone nieruchomości służyły celom [...] skoro podejmowano środki, aby zapobiec ich wykorzystania na cele rolne.

Z treści protokołu z dnia [...] kwietnia 1975 r., P. U. wywodzi, że dopiero w tym dniu wywłaszczona nieruchomość została przekazana na cele wywłaszczenia. Jednak formalne przekazanie przejętej nieruchomości nie oznacza, że nieruchomość nie była wcześniej wykorzystywana na cele wywłaszczenia. Przejęcie mogło nastąpić wcześniej, co znajduje potwierdzenie w przywoływanym protokole z 1964 r.

Protokół z dnia [...] kwietnia 1975 r. dołączony do wniosku o wznowienie postępowania był znany organom orzekania w dniu kwestionowanych decyzji. W aktach Starosty [...] znajduje się kopia ww. protokołu z dnia [...] kwietnia 1975 r. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, została ona przekazana do Starostwa Powiatowego w [...] przy piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] przez Nadleśnictwo [...].

W związku z powyższym dokumenty przedstawione przez skarżącego nie stanowią istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych ani też nowych dowodów, które istniały w dniu wydania kwestionowanej decyzji, a które nieznane były organowi, który wydał decyzję. Odwołują się one jedynie do oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, a więc nie wynikają z nich żadne nowe okoliczności istotne w przedmiotowej sprawie. Kwestia zbędności wywłaszczonej nieruchomości była już badana przez Wojewodę [...] w prowadzonym postępowaniu odwoławczym od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] oraz w postępowaniu sądowo administracyjnym zakończonym prawomocnym orzeczeniem z dnia 7 grudnia 2015 r" sygn. akt IV SA/Wa 2295/15.

W związku z powyższym przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie świadczą o wystąpieniu w sprawie nowych istotnych okoliczności faktycznych, które prowadziłyby do odmiennego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu. Zatem decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. odmawiająca uchylenia decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...] jest prawidłowa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że nieruchomość stanowiła własność jego poprzedników prawnych J. i W. U. Została wywłaszczona na realizację narodowych planów gospodarczych. Rzeczywistym celem było uzyskanie terenu pod [...] dla [...]. W związku z planami rozbudowy infrastruktury dla [...] zajęto kilka tysięcy hektarów ziemi w 1952 roku i przystąpiono do intensywnych prac ziemnych oraz budowy drewnianych baraków. Decyzje podejmowane przez ówczesne władze miały usankcjonować prawnie przejęcie nieruchomości oraz rozwiązać problem przesiedlenia niechętnej nowej władzy ludności. Zmiany polityczne 1956 roku miały również swoje przełożenie na uregulowanie statusu [...] i wycofania części [...] i [...]. Te zmiany sprawiły, że nawet już przygotowane obiekty stawały się zbędne. Przejęte tereny pozostawały nadal w dyspozycji Wojewódzkiej Rady Narodowej, ale użytkownik bez zgody tego organu postanowił dokonać przeniesienia praw do nieruchomości na Lasy Państwowe. Decyzje [...] i Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1963 i 1964 roku należy, zdaniem skarżącego, uznać za bezprawne. Protokół o przekazaniu wywłaszczonych nieruchomości przez [...] na cele [...] dopiero w 1975 roku świadczy o tym, że teren nie był zabezpieczony, a rozpoczęte prace niedokończone.

Wywłaszczona od J. i W. U. nieruchomość nie została użyta na cel, na jaki została wywłaszczona. Teren ten nigdy nie był faktycznie przejęty przez [...], zawsze był powszechnie dostępny.

W ocenie skarżącego przedłożone przez niego dokumenty archiwalne rzucają nowe światło na sprawę wykorzystania wywłaszczonych gruntów. Mimo to, organ nie podjął żadnych działań mogących się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. W szczególności nie podjął próby oceny nowo przedstawionych dowodów. Nie zwrócił uwago na treść zezwolenia Przewodniczącego [...] z dnia [...] lutego 1953 r. zgodnie z którym przy wydawaniu decyzji o wywłaszczeniu miało nastąpić szczegółowe oznaczenie wywłaszczanej powierzchni - z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb inwestora w oparciu o przedstawioną przez inwestora dokumentację techniczną. Obowiązkiem organu było dotarcie do tej dokumentacji technicznej - czego organ nie uczynił.

Organ odwoławczy, Minister Infrastruktury i Budownictwa, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy. Uzasadniając swoje orzeczenie, ograniczył się w istocie do powtórzenia argumentacji organu pierwszej instancji, całkowicie ignorując zarzuty podniesione w odwołaniu.

Zaskarżone decyzje zostały wydana z naruszeniem przepisów postępowania, art. 7, 8, 12, 75 § 1 i 77 § 1 K.p.a. oraz prawa materialnego - co w rezultacie doprowadziło do wydania błędnego orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postępowanie o wznowienie jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym w pierwszej kolejności organ bada czy podanie o wznowienie zawiera przesłanki wskazane w art. 145 § 1 K.p.a. czy zostało wniesione w terminie o jakim mowa w art. 148 K.p.a. i czy wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu. Są to przesłanki dopuszczalności wznowienia.

Przesłanki te zostały spełnione. Skargę o wznowienie złożył następca prawny wywłaszczonych, bez przekroczenia 1 miesięcznego terminu od daty otrzymania z Archiwum [...] w [...] dokumentów stanowiących o podstawie wznowienia ([...] lipca 2016r.). Skarga została złożona 23 lipca 2016 r. a więc w terminie. Wskazano także podstawę wznowienia – art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

W związku z tym organ wznowił postępowanie postanowieniem z [...] października 2016 r. nr [...]

Po wznowieniu postępowania organ związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku i w związku z tym ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy pierwotnej z uwzględnieniem nie tylko dowodów które zostały rozpoznane wcześniej ale i nowych, stanowiących podstawę wznowienia (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1999/12 wyrok NSA z 23.01.2014, LEX nr 1452837, wyrok NSA z 27.04.2017 sygn. akt I FSK 1044/15, LEX nr 229703, wyrok NSA z 24.01.2018 II OSK 872/16 .).

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, o ile rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Dowody i fakty muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą więc stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Musiały więc nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie. Nie jest przy tym istotne, czy nastąpiło to w wyniku zaniedbań tego organu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 7, wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 listopada 1998 r., III SA 1226/97, LEX nr 35503, czy wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1256/10, LEX nr 744959, wyrok NSA w Lublinie z dnia 20 stycznia 1998 r., I SA/Lu 26/97, LEX nr 34651). Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. Okoliczności są traktowane jako nieznane, gdy mimo zgłaszania przez stronę nie zostały objęte postępowaniem wyjaśniającym (por. M. Pułło, Nowe okoliczności..., s. 52 i n.; wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 lutego 1990 r., IV SA 529/89, CBOSA). Barbara Adamiak (w: Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, 2016, s. 665) podkreśla, że pojęcie nowych okoliczności i pojęcie nowych dowodów należy rozumieć wąsko, zarówno jako dowody i okoliczności nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nie uzasadnia żądania wznowienia odmienna ocena dowodu, który był znany (por. wyrok NSA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 1331/97, ONSA 2000, nr 2, poz. 74), zgodnie z którym z art. 145 § 1 pkt 5 wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych; nie może to dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., II OSK 1200/13, LEX nr 1646229, nowe okoliczności faktyczne dotyczą tylko dowodów nowo odkrytych lub okoliczności zgłoszonych po raz pierwszy w postępowaniu, a więc takich, o których organ nie wiedział bez względu na przyczyny braku tej wiedzy. Nowej okoliczności nie stanowi zatem odmienna ocena okoliczności lub dowodów znanych już wcześniej organowi.

Odnosząc te rozważania natury teoretycznej do rozpoznawanej sprawy należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że protokół z [...] kwietnia 1975 r. był znany organowi w dacie wydawania poprzedniej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. Protokół ten został przekazany przez Nadleśnictwo [...] przez Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z [...] lutego 2015 r. Nie może zatem stanowić nowego, nie znanego organom dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania i zmianę decyzji. ( tom 4/5 akt adm.).

W związku z tym w granicach podstawy wznowienia jako nowe dowody wskazane przez skarżącego należy uwzględnić pismo Zarządu [...] z [...] kwietnia 1972 r. skierowane do [...] i z lipca 1969 skierowanie do Szefa [...].

Oceniając we wskazanych podstawach wznowienia zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Sąd stwierdził, że nie narusza ona ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, nie stwierdził także wad które uzasadniałaby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego z urzędu (art. 145 P.p.s.a).

Organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w tym oceny nowych dowodów przedstawionych przez stronę i doszedł do niewadliwych wniosków o braku podstaw do zmiany pierwotnej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

Wskazać należy, że orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane [...] marca 1955 r. a celem wywłaszczenia była realizacja narodowych planów gospodarczych m.in. na gruntach o pow. 3.4888 m2 położonych we wsi [...] będących własnością K. i W. małż. U. Poprzednio rozpoznając sprawę organy uznały a następnie zaakceptował do sąd, że po przejęciu m.in. tych gruntów przez Skarb Państwa pozostawały one w zarządzie i użytkowaniu [...], co ustalono na podstawie pisma Zarządu [...] ze stycznia 1964 r. do Szefa [...].

Analiza tego pisma wskazuje, że wydano polecenie wykonawcze uporządkowania stanu prawnego gruntów na [...], w tym w części przekazanie gruntów do zalesienia z dopuszczeniem zmiany granic obiektu jak i pól roboczych tylko w wyjątkowych uzasadnionych wypadkach. Na dokumencie tym widnieje odręczna notatka że uregulowanie odbyło się [...] czerwca 1964 r. a z tej daty pochodzi wskazywany przez organ i sąd protokół przyjęcia terenu o pow. 4 186.64 ha do terenowego wykorzystania [...]. Aneksem do protokołu nr [...] wyłączono z granic [...] m.in. obszar gruntów leśnych i włączono do gruntów Nadleśnictwa [...] obręb [...]. W kontekście tych dowodów organ rozpoznający sprawę po jej wznowieniu prawidłowo uznał, że ani pismo z lipca 1969r. ani z [...] kwietnia 1974 r. nie może być powodem uznania, że nie został spełniony cel wywłaszczenia. Z pierwszego z nich wynika jedynie, że z bliżej nie określonej części gruntów [...] korzystają okoliczni mieszkańcy natomiast drugie, że grunty o pow. 2124,61 ha wykorzystywane pod urządzenie [...] nie zostały przekazane protokolarnie władzom [...]. Z pisma tego wynika, że grunty te nie zostały dotychczas przekazane protokolarnie z powodu nieuregulowania spraw wywłaszczenia gruntów należących do spadkobierców po E. D.

Umknęło uwadze skarżącego, że z pisma tego wynika, że co do gruntów w strefie ochronnej [...] (a więc w domyśle tych które należały do poprzedników prawnych skarżącego) z uwagi na konieczność racjonalnego zagospodarowania wywłaszczonych gruntów zostały udostępnione administracji leśnej celem ich zalesienia i prowadzenia prawidłowej gospodarki. Działanie takie świadczyło o wykonywaniu przez uprawniony podmiot władztwa nad tym gruntem.

W ocenie Sądu, w świetle dowodów zebranych w pierwotnym postępowaniu o zwrot nieruchomości a także w świetle pism złożonych obecnie przez skarżącego nie da się wyprowadzić wniosku, że wywłaszczony teren nie został wykorzystany na cel wywłaszczenia ([...]).

Zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (D.U. 2014. Poz.518 ze zm.), dalej "u.g.n.), jest możliwy gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przesłanką zbędności jest spełniona wtedy gdy:

-na nieruchomości nie rozpoczęto w ciągu 7 lat od wywłaszczenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia;

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. (art. 137 u.g.n.)

Spełnienie żadnej z tych przesłanek nie zostało wykazane. Działki o nr ew. [...] i [...] które obecnie stanowią część działek o nr. ew. [...] i [...] po ich wywłaszczeniu zostały przeznaczone pod [...] i wykorzystywane przez [...] aż do sierpnia 1975 r. kiedy nastąpiło ich wyłączenie ze strefy [...] i włączenie do zasobu Lasów Państwowych, co potwierdza aneks z dnia [...] sierpnia 1975 r. do protokołu zdawczo odbiorczego z [...] kwietnia 1964 r. Zwrócić należy uwagę, że ponieważ były położone na obrzeżach [...] ich wykorzystywanie nie polegało wprost na prowadzeniu na nich działalności [...] czynnej ale wykorzystywania jako strefa ochronna [...]. Terenowe wykorzystanie przez [...] części gruntów wywłaszczonych pod [...] potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy z [...] listopada 1992 r. z którego wynika także, że [...] rzeczywiście funkcjonował skoro przy nieodpłatnym przekazaniu terenów Nadleśnictwu [...] dokonano sprawdzenia i oczyszczenia go z niewybuchów (protokół w teczce 4/5).

Na mocy decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1963 r. a więc po 8 latach od decyzji wywłaszczeniowej zarząd tą nieruchomością przejęły Lasy Państwowe z tym, że [...] zachował prawo do korzystania z [...] na mocy decyzji [...] z [...] marca 1964 r. w sprawie przekazania-przejęcia obiektu [...] "[...]" oraz protokołu z [...] kwietnia 1964 r.

Dowody te wskazują zatem, że teren stanowiący [...], w tym działki będące własnością poprzedników prawnych skarżącego był co najmniej do 1963 r wykorzystywane na cele [...] a nawet po tej dacie tj. po tym jak zarząd nimi przekazano Lasom Państwowym. W dalszym ciągu [...] przysługiwało prawo korzystania z tego terenu.

Jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w sytuacji w której nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystywana na ten cel a następnie przeznaczenie to zostało zmienione lub nieruchomość została zbyta na inne cele. (np. NSA z 23 grudnia 1999 r., IV SA 2140/97, Lex 48695). Poza tym, jak to wskazuje NSA w wyroku z 9 czerwca 2017 r., sygn.. akt I OSK 2151/15, (LEX nr 2350358) ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany może być dokonane poprzez zbadanie, w sposób zindywidualizowany, czy doszło do czynności faktycznych wykonywanych w związku z celem wywłaszczenia określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Oznacza to, że nawet gdyby okazało się iż faktycznie nie doszło do protokolarnego przekazania gruntów na potrzeby [...] ale grunt ten był wykorzystywany zgodnie z celem wywłaszczenia jest to wystarczające do uznania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Inaczej mówiąc, nawet przyjmując twierdzenia skarżącego, że nie było protokolarnego przekazania gruntu pod cel [...] ([...]) to i tak z powołanych przez organ dowodów wynika, że teren ten był w dyspozycji [...] i wykorzystywany na jego potrzeby do czasu przekazania Lasom Państwowym. Trzeba zwrócić uwagę na fakt, że [...], również obecnie, mają charakter rozległy i nierzadko nie są one ogrodzone w całości. Wykorzystanie ich przez [...] nie wyklucza korzystania z nich na własną odpowiedzialność przez okoliczną ludność. Często są to tereny zalesione. Oznacza to, że fakt korzystania przez mieszkańców z [...] w żadnym razie nie może stanowić dowodu na okoliczność, że dany teren nie jest [...].

W ocenie Sądu nie zasługują w związku z tym na uwzględnienie wywody skargi o absolutnym niewykorzystywaniu tego terenu przez [...] na potrzeby [...].

Czyni to niezasadnymi zarzuty skargi o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia wobec braku protokolarnego przekazania gruntu.

Podkreślić należy, o czym była mowa wcześniej, że prowadzenie postępowania wszczętego wnioskiem o wznowienie nie oznacza, że organ prowadzi je tak jakby rozpoznawał sprawę w całości od nowa. Granice rozpoznania określa postanowienie o wznowieniu i wskazywane w nim okoliczności stanowiące podstawę wznowienia. Te, w ocenie sądu w żadnym razie nie powodują uznania, że w ich świetle zostało wykazane, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał je za niezasadne.

Skarżący sformułował zarzuty naruszenia art. 7, 8, 9, 10, 12, 75, 76, 77 K.p.a. zarzucając organowi wadliwe zebranie materiału dowodowego, nie odnalezienie dokumentacji technicznej z której miały wynikać granice terenu wywłaszczonego, nie wskazanie na czym miała polegać realizacja celu wywłaszczenia i brak oceny nowych dowodów przedstawionych przez skarżącego.

Jak wynika z treści decyzji organu II instancji na str. 3-5 uzasadnienia skargi wskazał dowody na których się oparł przy ponownej ocenie wniosku o zwrot nieruchomości i ocenił, że wskazują one iż cel wywłaszczenia został osiągnięty. Podkreślił, że późniejsze zmiany we władani tymi gruntami nie powodują zasadnego uznaniu o zasadności wniosku o zwrot, który to pogląd Sąd w pełni podziela. Wskazano na protokół z [...] kwietnia 1964 r. o przekazaniu nieodpłatnym terenu [...] o pow. 4,186,64 do wykorzystania [...]. Nieodnalezienie mapy, która stanowiła załącznik do tego protokołu nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przekazanie nie obejmowało terenów nieruchomości wywłaszczonej. Znamienne jest to, że w żadnym z dokumentów znajdujących się w tej sprawie nie ma mowy o tym, że jakaś konkretna część wywłaszczonej nieruchomości była traktowana jako w ogóle nie wykorzystana nigdy na cel wywłaszczenia. Organ ocenił także dokumenty przedstawione przez skarżącego (str. 4 uzasadnienia decyzji). Sąd w pełni podziela tę ocenę przyjmując ją jak własną w szczególności w aspekcie wiedzy organu rozpoznającego sprawę po raz pierwszy o protokole z [...] kwietnia 1975 r. Konkludując należy uznać, że dokumenty które przedstawił skarżący nie wpływają istotnie na zmianę oceny przesłanek do zwrotu nieruchomości jako nie wykorzystanej na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Czyni to w konsekwencji niezasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 136 § 2 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.