Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 703/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza W. z [...].06.2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] odmawiającą J. S. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem Z. S.

Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] lutego 2013 r. J. S. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem Z. S. Do niniejszego wniosku dołączyła orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] lutego 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności Z. S., z którego wynikało, że niepełnosprawność ta istnieje od października 2010 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2013 r. Orzeczenie wydano do [...] lutego 2014 r. W dokumentacji znajduje się także umowa zlecenia Wnioskodawczyni zawarta na okres od [...] do [...] grudnia 2010 r. Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] marca 2013 r. wynika, że Wnioskodawczyni pracowała dorywczo w latach 2000 – 2003 oraz, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej.

Decyzją Burmistrza W. z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] odmówiono Wnioskodawczyni wnioskowanego zasiłku, ze względu na brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej: u.ś.r.). Wnioskodawczyni pozostawała bowiem w zatrudnieniu przez okres dwóch tygodni w 2010 r., a następnie miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorym mężem. Powyższe nie świadczy natomiast o dokonaniu rezygnacji z zatrudnienia.

Wskutek złożonego odwołania od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wskazało, że organ nie dokonał analizy spornej przesłanki pod kątem umowy zlecenia załączonej do akt, jak również w aspekcie powstania niepełnosprawności męża Wnioskodawczyni. Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się dwa orzeczenia o niepełnosprawności, stanowiące niejako ciągłość i obrazujące jej przebieg w czasie, co świadczy o niezasadnym wskazaniu przez organ I instancji daty [...] stycznia 2013 r. jako początkowej daty niezdolności męża Wnioskodawczyni do samodzielnej egzystencji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz W. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] odmówił Wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia.

W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji powołał się na brzmienie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej: u.ś.r.) i wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto organ wskazał, że łączny dochód rodziny Wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kryterium dochodowego – tj. kwoty 623 zł.

Organ podniósł, że ustanie zatrudnienia Wnioskodawczyni w miesiącu grudniu 2010 r. nastąpiło zarówno przed zakończeniem pracy zawodowej przez jej męża (tj. przed [...] października 2011 r.), jak i przed datą powstania niepełnosprawności (tj. [...] lutego 2011 r.). Skoro zatem ww. okoliczności nastąpiły w okresie kiedy Wnioskodawczyni od dłuższego czasu nie była aktywna zawodowo, nie można stwierdzić, że zrezygnowała ona z zatrudnienia, aby opiekować się niepełnosprawnym mężem.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła J. S., załączając do niego obszerną dokumentację medyczną męża oraz orzeczenia o jego niepełnosprawności.

SKO w B. decyzją z [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało jednak zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, za organem I instancji, na przepis art. 16a ust. 1 u.ś.r. oraz podkreśliło, że Wnioskodawczyni nie spełnia jednego z łącznych warunków uprawniających do otrzymania przedmiotowego zasiłku, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium stwierdziło, że zatrudnienie Wnioskodawczyni ustało w związku z wykonaniem zawartej na określony czas umowy zlecenia, a nie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym mężem, który wówczas nie był zaliczony do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. S. wniosła skargę do tutejszego sądu administracyjnego zaskarżając je w całości. Zarzuciła:

1/ naruszenie przepisów postępowania poprzez ustalenie, że zatrudnienie Skarżącej ustało w związku z wykonaniem umowy zlecenia a nie z podjęciem opieki nad mężem, co nie znajduje oparcia w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), który nie został zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści {art. 7 k.p.a) co w sposób oczywisty miało wpływ na wynik sprawy;

2/ naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, o której mowa art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wymaga pozostawania na dzień wydania tego orzeczenia w zatrudnieniu lub wykonywania innej pracy zarobkowej, w tym, że w pojęciu tym nie mieści się rezygnacja z podjęcia pracy zarobkowej po wygaśnięciu zatrudnienia z uwagi na upływ czasu na który umowa została zawarta.

Na podstawie powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się do faktu, że jej mąż od października 2010 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i w dacie powstania jego niezdolności do samodzielnej egzystencji Skarżąca, od chwili wygaśnięcia swojego zatrudnienia, sprawowała nad nim opiekę. Ponadto Skarżąca wskazała, ze z uwagi na sprawowaną nad mężem opiekę nie może podjąć zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując uprzednio zawarte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie, pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli, poza ww. warunkami, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. u.ś.r. (tj. nie więcej niż 623 złotych na osobę w rodzinie). Wyjaśnić przy tym należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1.01.2013 r.

Przechodząc zaś do merytorycznych rozważań, zauważyć należy, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się zasadniczo do oceny spełnienia przez Skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Bezsporne, bowiem jest, że na Skarżącej jako małżonce osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która wymaga ciągłej opieki, ciąży zgodnie z art. 130 krio obowiązek alimentacyjny. Ponadto spełnione zostało w niniejszej sprawie kryterium dochodowe. Jako przyczynę odmowy przyznania świadczenia organy orzekające w sprawie uznały, iż fakt ustania ostatniego zatrudnienia Skarżącej w dniu [...] grudnia 2010 r. wobec wykonania umowy zlecenia, przy jednoczesnym zaistnieniu daty niepełnosprawności męża od [...] lutego 2011 r., przesądza o braku związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia Wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania opieki nad chorym mężem oraz o braku dokonania rezygnacji z zatrudnienia.

Zauważyć należy, że w aktach administracyjnych znajdują się następujące orzeczenia o niepełnosprawności męża Wnioskodawczyni:

- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o/.z [...] października 2011 r. wskazujące na całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji, trwające od [...] lutego 2011 r. do [...] października 2012 r.,

- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o/B. z [...] września 2012 r. wskazujące na całkowitą niezdolność do pracy trwającą do [...] września 2014 r. oraz zdolność do samodzielnej egzystencji,

- orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] lutego 2013 r. (wydane do [...] lutego 2014 r.) o znacznym stopniu niepełnosprawności, który datuje się od [...] stycznia 2013 r., niepełnosprawność zaś istnieje od października 2010 r., wskazujące o niezdolności do pracy oraz konieczności zapewnienia opieki innych osób.

Z powyższego wynika, Wnioskodawczyni zakończyła wykonywanie ostatniej pracy w grudniu 2010 r., czyli w okresie, w którym istniała już niepełnosprawność jej męża. W chwili złożenia wniosku o przyznanie wnioskowanego świadczenia, pozostawał on zaś (na podstawie orzeczenia z [...] lutego 2013 r.) niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji.

Sąd zauważa, że w obecnym brzemieniu przepis art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie określa literalnie, iż warunek rezygnacji z zatrudnienia jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznać także należy, że potencjalna możliwość podjęcia zatrudnienia nie jest tożsama z trwającym zatrudnieniem, z którego, Wnioskodawca musiałby zrezygnować. Niemniej jednak nie można uznać, iż w przypadku osoby nie podejmującej zatrudnienia nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w powołanym przepisie, albowiem osoba taka, w sytuacji powstania konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnuje z gotowości podjęcia pracy, a zatem również z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać w sytuacji zaproponowania jej zatrudnienia. Zauważyć należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza także, że jego podjęcie było możliwe, gdyż osoba była zdolna do pracy, ale nie podjęła go z uwagi na konieczność sprawowania przedmiotowej opieki. (por. wyrok NSA z dnia 5.06.2007r., sygn. akt I OSK 1411/06). Za powyższym przemawia, w ocenie sądu, istota przedmiotowego świadczenia, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż nie każda rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale tylko takie, której celem jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zarówno zaś rezygnacja, jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art. 16a ust. 1 u.ś.r., w jego aktualnym brzmieniu, wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie wprowadzając jednak pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, Skarżąca pozostawała osobą, która nie podejmowała zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Organy rozpoznające niniejszą sprawę, przyjęły wąską wykładnię art. 16a ust. 1 u.ś.r. wskazując, że skoro Skarżąca nie pracuje od [...] grudnia 2010 r., z powodu wykonania zawartej na określony czas umowy zlecenia, to nie jest w takiej sytuacji możliwe zaistnienie spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem Skarżąca w istocie z pracy nie zrezygnowała w celu sprawowania opieki nad mężem, który wówczas nie był zaliczany do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Zauważyć w tym miejscu należy, że zbyt daleko idąca jest argumentacja wskazująca na konieczność ścisłego zbiegu terminu rezygnacji z zatrudnienia z terminem powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji. Sąd zauważa, że sytuacja taka jest, co do zasady niespotykana, albowiem nie można z góry przewidzieć konkretnej daty powstania niepełnosprawności osoby bliskiej, aby móc wcześniej zadbać o złożenie wypowiedzenia umowy na podstawie, której pozostaje się w zatrudnieniu, tak, aby data zaprzestania wykonywania pracy i data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji się na siebie "nakładały". O konieczności sprawowania opieki i związanej z tym niemożności kontynuacji zatrudnienia lub jego podjęcia, decyduje, bowiem stan zdrowotny osoby bliskiej, a nie założenia, co do tego, że stan wymagający sprawowania opieki nastąpi. W przedmiotowej sprawie występuje zaś ciągłość w niepełnosprawności męża Wnioskodawczyni, która rozpoczęła się w październiku 2010 r. i trwa do chwili obecnej. Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku Wnioskodawczyni złożyła po dacie zaliczenia męża do znacznego stopnia niepełnosprawności, (która trwa od października 2010 r.), a sama w tym okresie nie pozostawała w zatrudnieniu z uwagi na konieczność sprawowania nad im opieki, stwierdzić należy, że sporna przesłanka została w niniejszej sprawie spełniona.

W ocenie Sądu, zatem prezentowana przez organy, w niniejszej sprawie, wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie zasługuje na akceptację. Taka interpretacja ww. przepisu jest bowiem nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, (zgodnie, z którą wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących), w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy możliwości ubiegania się o to świadczenie. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r., należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, nie podejmują lub rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Bez względu, więc na to, czy owa rezygnacja z zatrudnienia oznacza rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, to w każdym przypadku przesądzające znaczenie ma związek pozostawania bez zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, którzy podejmują się sprawowania opieki w następstwie rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się z tego powodu od podejmowania określonej pracy zarobkowej (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

Powyższa argumentacja została także powołana w uzasadnieniu następującego pytania prawnego, przedstawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (postanowienie z dnia 12.12.2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13): czy art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki [...], jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji RP. Sąd ten uznał za konieczne zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dostrzegając jak ważką jest sprawa pomocy społecznej dla rodzin opiekujących się osobami niepełnosprawnymi. Sąd wskazał, iż ustawodawca wprowadzając do ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy, stanowiący dla części rodzin to samo świadczenie, co uprzednio świadczenie pielęgnacyjne, odmiennie potraktował osoby, które z uwagi na ww. sporne okoliczności, traktować należy jako podmioty podobne. Ustawodawca w uzasadnieniu wprowadzanych zmian nie przedstawił natomiast żadnego wyjaśnienia pominięcia wśród podmiotów uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osób, które nie podjęły zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Sąd zauważył także, iż celem wprowadzenia przedmiotowego zasiłku specjalnego jest pomoc tym opiekunom (a pośrednio również osobom, nad którymi opieka jest sprawowana), którzy świadomie pozbawiają się możliwości zarobkowania i poświęcają się opiece, a w wielu sytuacjach niewątpliwie wyręczają państwo w sprawowaniu tej opieki. Z tego powodu trudno jest racjonalnie uzasadnić odmienne traktowanie osób, które z pracy rezygnują i osób, które pracy tej nie podejmują, w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Wobec powyższego, stwierdzić należy, że do czasu rozpatrzenia przez TK ww. pytania prawnego lub wprowadzenia zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych, interpretacja przedmiotowej kwestii pozostaje w gestii organów stosujących prawo.

Tym samym tut. Sąd stoi na stanowisku, iż w rozpoznawanej sprawie istnieje związek przyczynowy pomiędzy zakończeniem zatrudnienia, które nastąpiło w trakcie trwania niepełnosprawności męża Wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania nad nim opieki. W tym stanie rzeczy wygaśnięcie stosunku zatrudnienia Skarżącej oraz dalsze jego nie podejmowanie w celu sprawowania opieki na mężem, może być na gruncie niniejszej sprawy potraktowane jako rezygnacja z zatrudnienia. Okres ostatniego zatrudnienia Wnioskodawczyni miał z góry określony termin, a Skarżąca nie miała w zasadzie wpływu na jego przedłużenie. Interpretacja zmierzająca zaś do stwierdzenia, że rezygnacja z zatrudnienia musi nastąpić z woli Wnioskodawcy, jawi się w ocenie tut. Sądu jako sprzeczna z art. 2 Konstytucji RP. Stosując argumentację przedstawioną przez organy, uprawnione byłoby wnioskowanie, że Skarżąca mogła po wykonaniu ostatniego zlecenia, albo zarejestrować się jako bezrobotna w miejscowym urzędzie pracy, aby następnie z tego statusu zrezygnować, albo podjąć fikcyjne zatrudnienie, z którego także po krótkim czasie zrezygnowałaby, tworząc tym samym stan fikcyjny, ukierunkowany jedynie na wykreowanie takich okoliczności, które, zgodnie z wąską interpretacją przedmiotowej przesłanki, umożliwiłyby jej uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Sądu fakt, że Skarżąca nie podjęła ww. działań, nie jest przeszkodą do uznania, że przedmiotowa przesłanka w sprawie zaistniała. Co więcej nie ma tu potrzeby tworzenia fikcji, ani działań pozornych, kreujących niezgodny z zamiarem strony obraz rzeczywistości. Forsowanie takiej interpretacji omawianego przepisu, która upatrywałaby w powyższej regulacji podstawy do jedynie formalnego, a w rzeczywistości wyłącznie fikcyjnego podejmowania zatrudnienia, wykonywania pracy zarobkowej, lub uzyskania statusu bezrobotnego stanowiłoby działanie nie licujące z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Taki sposób rozumienia omawianej przesłanki należy odrzucić jako sprzeczny z istotą państwa prawnego i zasadą racjonalnego tworzenia prawa, a więc takiego, którego rozumienie nie zachęca obywateli do podejmowania fikcyjnej aktywności wyłącznie po to, aby uzyskać wsparcie ze środków publicznych dla swej szczytnej i społecznie pożądanej działalności (por. wyrok WSA w Łodzi z 15 października 2013r., sygn. akt II SA/Łd 815/13). Zdaniem Sądu zaistnienie wyżej opisanej fikcji prawnej nastąpiłoby także ze szkodą dla podopiecznych, którzy przez pewien czas zostaliby pozbawieni należytej opieki oraz dla pracodawców, którzy byliby wprowadzani w błąd przez starających się o pracę opiekunów. Taka sytuacja jest nie do zaakceptowania. Skoro, bowiem przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako rekompensatą Państwa w stosunku do osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, to sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu, spowodowanym koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na jego przyczynę (tj. rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia).

Reasumując kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zbyt wąska, a tym samym błędna interpretacja pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" doprowadziła do naruszenia przez organy przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, dotyczące interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", a następnie w sposób prawidłowy zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.