Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 628/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Marzenna Linska–Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 430/11 w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 430/11, oddalił skargę G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

G. T. w dniu 21 lutego 2011 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. Z.. We wniosku wskazała, że w skład jej rodziny wchodzi mąż W. T. oraz dwoje dzieci – F. i K. T.. Do wniosku dołączyła oświadczenie, z którego wynikało, że J. Z. jest dla niej osobą obcą; oświadczenie o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Namysłowie z dnia 25 lutego 2011 r. potwierdzające, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od 25 lutego 2011 r.; orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Namysłowie z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] o stopniu niepełnosprawności, stwierdzające, że J. Z. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i kserokopię dowodu osobistego.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Wójt Gminy Świerczów odmówił G. T. prawa do wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść art. 17 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz wskazał, że na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię dokumentów ustalono, iż J. Z. jest dla niej osobą obcą, a w związku z tym nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. G. T. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w Namysłowie jako osoba poszukująca pracy, a więc nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wobec czego świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje, z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania G. T., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymało decyzję z dnia [...] marca 2011 r. w mocy.

W ocenie organu odwoławczego G. T. nie spełnia jednej z przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Na podstawie natomiast art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego krewnymi w linii prostej są osoby, które pochodzą jedna od drugiej; krewnymi w linii bocznej osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej.

Tymczasem G. T. w oświadczeniu wskazała, że J. Z. jest dla niej osobą obcą, natomiast w odwołaniu, twierdziła, że jest jej wujem. Zdaniem organu, rozbieżności te nie mogą zmienić oceny decyzji pierwszoinstancyjnej, ponieważ nawet w przypadku, gdyby J. Z. był wujem strony, a zatem jej krewnym w linii bocznej, oznacza to, że nie jest spokrewniona z osobą tą w linii prostej, ani nie jest jej rodzeństwem.

Jednocześnie organ odwoławczy wyraził pogląd, że bycie osobą bezrobotną nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa, w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku, czy bez, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ma ona ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W końcowym fragmencie decyzji podkreślono, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość uznaniowego rozszerzenia przez organ kręgu osób wymienionych w tym przepisie, co oznacza, że okoliczności wskazane przez stronę w odwołaniu dotyczące konieczności sprawowania osobistej opieki nad J. Z. i jego złym stanem zdrowia nie mogły zostać uwzględnione.

G. T. w skardze uznała rozstrzygnięcie organów za niesprawiedliwe, gdyż poświęcając swój czas podjęła się opieki nad wujkiem – J. Z.. Zaznaczyła, że w tym wyręcza organy opieki społecznej. Podkreśliła, że J. Z. wymaga długotrwałej i stałej opieki, bądź pomocy innej osoby, w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna. Podniosła, że właśnie z tego powodu nie podjęła pracy zarobkowej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – "Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo", zgodnie zaś z art. 617 § 1 tego Kodeksu, krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Tak więc krewnymi w linii prostej są zstępni i wstępni – zstępnym jest syn, wnuk, wstępnym – ojciec i dziadek, rodzeństwem zaś osoby mające choćby jednego wspólnego przodka.

Prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., P 41/07 OTK seria A 2008, nr 2008, nr 6, poz. 109) pozwala uznać, że ustawa przyznaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad pełnoletnim członkiem jej rodziny, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec której osoby tej nie obciąża obowiązek alimentacyjny, a jednocześnie jest ona jedynym członkiem rodziny osoby, którą się może tą osobą opiekować.

Sąd wskazał, że z akt sprawy nie wynikało, jak bliską osobą dla skarżącej jest J. Z., pierwotnie G. T. wskazała, że jest on osobą obcą, w postępowaniu odwoławczym podała, że jest wujkiem (nie precyzując stopnia pokrewieństwa), natomiast z oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r., wynika, iż osoba na którą ubiega się ona o świadczenie pielęgnacyjne, jest mężem siostry dziadka męża skarżącej.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, iż jedynie krewnym w linii prostej wobec W.a T. (męża skarżącej) jest jego dziadek, natomiast nie jest już krewną w linii prostej siostra dziadka, czy też jej mąż. Natomiast osoby te, w tym i J. Z., nie pozostają w stosunku pokrewieństwa ze skarżącą i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż G. T. nie jest osobą podmiotowo uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, z przepisu bowiem wynika, że aby takie prawo uzyskać, osoba ubiegająca się o nie – musi być ustawowo obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek dostarczenia środków utrzymania obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo, czyli, np. wnuka wobec babci, ale obowiązku takiego nie posiada żona tego wnuka wobec męża siostry dziadka swojego męża.

Sąd Wojewódzki zaznaczył, że rysująca się w sposób wyraźny linia orzecznicza w sprawach, których przedmiotem jest uprawnienie do świadczenia uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazuje na zasadę subsydiarności państwa, które ma za zadanie wspierać, nie zaś zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych. Skoro rodzina nie pozostawia najbliższego krewnego legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na barkach instytucji publicznych, lecz sama stara się zapewnić mu pełnię opieki w formie osobistych starań, w ramach obowiązku alimentacyjnego, przeto realizowany jest cel określony w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyroki: NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 533/08, LEX nr 518238, WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1792/08 LEX nr 533362). Jednakże wyroki te zapadły w zupełnie odmiennych stanach faktycznych i dotyczyły zawsze opieki nad osobami spokrewnionymi w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy też w rozumieniu art. 938 Kodeksu cywilnego, wprowadzającego quasi alimentacyjny obowiązek i odpowiadające mu roszczenie.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

G. T. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi lub przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzuciła błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez przyjęcie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a sformułowanie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza możliwość rozszerzenia przez organ orzekający kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, które to stanowisko powoduje, iż pozostali członkowie rodziny sprawujący faktyczną opiekę nad osobą niepełnosprawną, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są członkami rodziny rozumianej w sposób tradycyjny, w sensie faktycznym i nie podejmują bądź rezygnują dla nich z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie są traktowane na równi wobec prawa w stosunku do pozostałych członków rodziny, o których mowa wprost w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co stoi nadto w sprzeczności z konstytucyjną zasadą dobra rodziny oraz prawa tych członków rodziny do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być wykładnią celowościową, systemową i przede wszystkim prokonstytucyjną. Taka z kolei pozwala uznać, że koniecznym dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są trzy elementy: po pierwsze – sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji, po drugie – niepodejmowanie z tego powodu pracy i po trzecie – osiąganie przez rodzinę dochodów uniemożliwiających zaspokojenie niezbędnych potrzeb podopiecznego i tej rodziny.

Jednoznaczne sformułowanie przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyłącza możliwości rozszerzenia przez organ orzekający kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na osoby nieobciążone obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby, którą się opiekują. Wyłączenie takiej możliwości skutkowałoby tym, że tracą gwarancję równego traktowania wobec prawa osoby, które poświęcając się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są jedynymi członkami rodziny (art. 3 pkt 16 ustawy) i rezygnują dla nich ze swojej aktywności zawodowej i zarobkowej.

Skoro rodzina nie pozostawia najbliższego krewnego, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na barkach instytucji publicznych, lecz sama stara się zapewnić mu pełnię opieki w formie osobistych starań, w ramach obowiązku alimentacyjnego, realizowany jest cel, określony w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie autora skargi kasacyjnej stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawnie wadliwe, bowiem opiera się wyłącznie o literalne brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast nie uwzględnia ich prokonstytucyjnej, celowościowej i systemowej wykładni.

Podkreślono, że za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości, zasadą dobra rodziny oraz prawa tych członków rodziny do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, należy uznać zawężenie osób legitymowanych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego do osób, wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny bądź innych krewnych, na których taki obowiązek nie ciąży. Utraciłyby wówczas gwarancję równego traktowania wobec prawa osoby, które poświęcając się opiece nad krewnymi, powinowatymi, bądź innymi członkami rodziny, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są jedynymi członkami rodziny i rezygnują dla nich ze swojej aktywności zawodowej i zarobkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stanowisko organów obu instancji w zakresie wykładni i zastosowania przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, na gruncie którego rozpatrywany był wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kluczowym zagadnieniem w sprawie stała się wykładnia zaprezentowana przez organy obu instancji i zaakceptowana przez Sąd Wojewódzki, zgodnie z którą przepis art. 17 ust. 1 i 1a cyt. ustawy jednoznacznie stanowi, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie określone w nim przesłanki.

Zgodnie zaś z treścią tej regulacji prawnej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oceniając rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w świetle treści art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, że przy wydaniu tej decyzji nie doszło do naruszenia prawa. Skarżąca nie jest bowiem żadnym z podmiotów wymienionych w tym przepisie. Nie jest krewną J. Z., a w szczególności nie jest osobą, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wymienionego. Treść powołanego przepisu wyklucza natomiast możliwość rozszerzenia przez organ administracji publicznej kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a w drodze wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej czy systemowej, jak to wskazano w skardze kasacyjnej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie zaakceptował stanowisko organów orzekających w sprawie, zgodnie z którym skarżąca jako podmiot nieobjęty dyspozycja powołanego przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niespokrewniona i niezobowiązana do świadczenia alimentacyjnego na rzecz J. Z., nie należy do kręgu osób, które w trybie powołanej regulacji prawnej mogą uzyskać świadczenie pielęgnacyjne.

Niewątpliwie zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że wykładni przepisów prawa należy dokonywać w zgodzie z Konstytucją. W konsekwencji przepisy powinny być stosowane w sposób nienaruszający zasad konstytucyjnych, lecz w sposób, który umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm i wartości konstytucyjnych. Wobec tego w procesie prokonstytucyjnym wykładni przepisów prawa nie można pomijać dorobku Trybunału Konstytucyjnego zawartego w jego wyrokach. Zwrócić zatem należy uwagę, że przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. (sygn. akt P 41/07).

Rozstrzygnięcie to wydano w sprawie na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacjami dokonanymi ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1456) oraz przez art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. Nr 219, poz. 1706), przy czym Trybunał wyraźnie powiązał możliwość uzyskania świadczenia z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną a samą osobą niepełnosprawną, stwierdzając m.in., że "Nie ulega kwestii, że na tym tle ustawowa regulacja musi być uznana za niesprawiedliwą i krzywdzącą. Skoro członek najbliższej rodziny (brat/siostra, dziadek/babka czy też syn/córka – to ostatnie, choć trudniejsze do wyobrażenia, nie jest wszak niemożliwe) wywiązuje się ze swych obowiązków – moralnych i prawnych – wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Wybranie z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji (a więc tych, na które państwo nakłada obowiązek opieki nad potrzebującą pomocy osobą najbliższą) jedynie rodziców (naturalnych, przysposabiających, zastępczych) i przyznanie wyłącznie im prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji), godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Podobnie, jak w wypadku oceny konstytucyjnej art. 27 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będącym przedmiotem zaskarżenia, mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym – w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji – krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżony art. 17 ust. 1 ustawy pomija bowiem możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym".

Wobec powyższego istotną okolicznością w ramach rozważanego zagadnienia jest to, że ustawodawca dokonał zmiany cyt. ustawy, dostosowując regulację w niej zawartą do wymogów wynikających z przytoczonego wyroku Trybunału.

Nie jest zatem możliwe w świetle aktualnie obowiązującego unormowania dalsze rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie miało to, że o świadczenie pielęgnacyjne ubiegała się osoba nie należąca do kręgu osób wprost wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, a więc tych na których ciąży obowiązek alimentacyjny, zgodnie z przepisami ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Warto więc odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w podobnej sprawie. Mianowicie w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1710/10 wywiedziono, że: "W takim stanie rzeczy zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. rozważania Trybunału Konstytucyjnego w kwestii jednakowego traktowania osób charakteryzujących się tymi samymi cechami wspólnymi i wyprowadzone na tle tych spraw rozstrzygnięcie w przedmiocie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 nie mogą mieć zastosowania do przypadku, którego dotyczy zaskarżony wyrok. Brak istotnej cechy relewantnej (obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym) nie uzasadnia traktowania skarżącej na równi z osobami, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną z kręgu osób bliskich, wobec których obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym, w myśl art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tego też powodu nie ma podstaw do uznania, że zastosowanie art. 17 ust. 1 (...) ma cechy dyskryminacji skarżącej".

Skład orzekający podziela powyższy pogląd. Dodatkowo należy zaakcentować, że w sytuacji gdy z woli ustawodawcy krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został wyznaczony w sposób precyzyjny, to sąd administracyjny nie ma kompetencji do zastępowania ustawodawcy i tworzenia w drodze wykładni nowej normy prawnej, ani do orzekania o zgodności z Konstytucją omawianego rozwiązania ustawodawczego, polegającego na nieobjęciu zapisami aktu normatywnego innych osób, tym bardziej jeżeli obowiązek wydania konkretnego aktu normatywnego nie wynikał z norm konstytucyjnych.

Wprawdzie na tle spraw w tym przedmiocie wyrażane jest także stanowisko odmienne, ale orzecznictwo zmierzające do rozszerzającej wykładni art. 17 ust. 1 po nowelizacji ustawy spotkało się z krytyką w literaturze przedmiotu (zob. A. Korcz- Maciejko, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. 3, C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 322).

Ponadto należy zauważyć, że powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroki sądów administracyjnych, mające stanowić oparcie dla stanowiska strony skarżącej, nie są w pełni adekwatne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionej podstawy, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.