Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 263/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem W. M. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 10 listopada 2021r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną matką - L. M. (dalej: matka strony, skarżącej).

Decyzją z dnia 14 grudnia 2021 r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111, z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2017, poz. 1466), działający z upoważnienia Wójta Gminy O., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. ( dalej: organ I instancji) orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad jej niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 14 grudnia 2021 r., poczynił następujące ustalenia:

- strona mieszka razem z mamą, natomiast jej brat przez 15 lat mieszkał w Holandii, obecnie przebywa w Z., a pracuje w Niemczech;

- matka strony legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 3 lutego 2020 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, która datuje się od 1 listopada 2019 r..

- strona samotnie wychowuje 10 letnią córkę i od 3 lat zajmuje się niepełnosprawną mamą, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji, jest jedyną osobą, która zajmuje się schorowaną matką ;

- matka strony 3 lata temu zachorowała na nowotwór zmian guzowatych płuca lewego i od tej pory strona opiekuje się matką , myje ją, gotuje, sprząta, podaje posiłki, pomaga jej się podnieść z łóżka, ubiera matkę, pomaga jej w przemieszczaniu się, gdyż jej matka korzysta z balkonika;

- w ramach leczenia matka strony przeszła chemioterapię i radioterapię, obecnie nie jest już leczona, a choroba jest postępująca;

- ze względu na chorobę matka strony nie jest w stanie funkcjonować bez pomocy drugiej osoby.

- strona nie pracuje zawodowo od 15 lat, wcześniej pracowała jako krawcowa, po urodzeniu się dziecka, strona zajęła się nim;

- strona była zatrudniona w okresie od 30 maja 1996 r. do 31 maja 2005 r. (rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron).

- 5 lat temu ojciec strony zachorował na nowotwór, strona opiekowała się ojcem, który zmarł w 2018 r.

- strona jest osobą bezrobotną nie zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy , , strona wyrejestrowała się na własny wniosek z ewidencji PUP. ;

Jako przesłankę odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji powołał się na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazał, że niepełnosprawność matki strony nie powstała do ukończenia przez nią 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Niezależnie od tego , organ I instancji stwierdził ,że powodem odmowy jest również brak związku z rezygnacji przez stronę z zatrudnienia (lub nie podejmowania zatrudnienia) z niepełnosprawnością jej matki. Strona jest osobą bezrobotną od 2005 r., nie jest zarejestrowana w PUP. Od 2021 r. strona nie poszukiwała pracy. Od tego samego roku strona nie posiada uprawnień do opieki zdrowotnej. Według organu I instancji z powyższego wynika brak wyraźnego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez stronę, a inwalidztwem jej matki. W tym zakresie organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę możliwości zarobkowania ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Nie jest to świadczenie z tytułu bycia np. córką osoby niepełnosprawnej. Opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wynika z prawnego i moralnego obowiązku. Musi zatem istnieć wyraźny związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy (lub jej nie podejmowaniem) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki.

Strona wniosła odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej , domagając się

uchylenia decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strony.

Odwołująca się podniosła zarzut naruszenia:

1/prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej: Konstytucja RP);

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;

2/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 11 marca 2021r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach decyzji ostatecznej Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w odniesieniu do zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki , o której mowa w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. W tym zakresie organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 , stwierdzając ,że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności , jako kryterium uniemożliwiające uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego , utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego , w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Dalej Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Trzeba więc mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest ani wsparciem finansowym dla niepełnosprawnej osoby wymagającej opieki, ani takim wsparciem z tytułu samego sprawowania opieki, lecz jest niejako substytutem utraconego wynagrodzenia przez opiekuna w związku z jego rezygnacją z zarobkowania na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Mówiąc inaczej, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, bo wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku. Jest to świadczenie rekompensujące utratę możliwości zarobkowania ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie świadczeniem z tytułu bycia np. dzieckiem takiej osoby. Tym samym musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy (lub jej niepodejmowaniem) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki.

Odnosząc powyższe do stanu sprawy Kolegium stwierdziło, że poczynione ustalenia nie pozwalają na przyjęcie, aby wykazana została rezygnacja strony z aktywności zawodowej (lub jej niepodejmowanie) na rzecz sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W szczególności organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z treści znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń STRONY wynika, że nie pracowała ona od 2005 r., a od 2011 r. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Brak też jakiegokolwiek wykazania przez stronę okoliczności i przyczyn braku podejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Tym samym - w ocenie Kolegium - nie można jednoznacznie orzec, że strona spełniła wymóg rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, nie wykazano ,że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sytuacją braku pracy zarobkowej przez stronę, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Według organu odwoławczego , również wskazany w wywiadzie środowiskowym zakres wykonywanych w ramach opieki czynności opiekuńczych, w korelacji ze schorzeniami osoby niepełnosprawnej, nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że strona nie może podjąć zatrudnienia z powodu zakresu i niezbędnych do wykonania w ramach opieki czynności. Organ II instancji podzielił ocenę organu I instancji, wedle której nieaktywność zarobkowa strony pozostaje bez związku z niepełnosprawnością jej matki, biorąc również pod uwagę datę powstania niepełnosprawności u niej. W konsekwencji Kolegium stwierdziło ,że w ustalonym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę a sprawowaną przez nią opieką nad matką. Zatem strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.;

Skarga została oparta na zarzutach naruszenia:

1/ przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., czyli dokonanie błędnej wykładni przepisu:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego.

2)\/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem dalszego zatrudnienia przez skarżącą a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że daleko nieuprawnione, pozbawione fachowej wiedzy a przede wszystkim krzywdzące w kontekście przedmiotowej sprawy jest twierdzenie organu II instancji, aby stan zdrowia matki skarżącej był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy. Powyższe nie powinno budzić wątpliwości organu już z uwagi na samą treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą je argumentacją. Organ II instancji przychylił się tez do wniosku o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym .

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że skoro jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem ( legalność) przedmiotu zaskarżenia , to Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2022, poz. 329 ) , dalej p.p.s.a. Jeżeli natomiast te okoliczności nie występują , Sąd ma obowiązek oddalić skargę. Nie mogą bowiem być brane pod uwagę względy słusznościowe. . Wskazać też trzeba, że podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a ) . W przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi się ono wiązać z wpływem na wynik sprawy . Wymaga jednak podkreślenia , że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym .Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić wyłącznie , jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny ( art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.)

Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził ,że nie narusza ona prawa.

Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu wymienionej ustawy (art. 2 pkt 2) są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa przepis art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Tym samym niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. nakłada na organ powinność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nawet w sytuacji wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Innymi słowy, uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności. Żadne inne niż określone w przepisach ustawy kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Wobec tego przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskania ,a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych ( art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku tych negatywnych , wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r.

Wbrew zarzutom skargi , materiału aktowego kontrolowanej sprawy wynika, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalił wszystkie istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie w zakresie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych , od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności.

W ocenie Sądu , ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy orzekające w sprawie wyprowadziły logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.).

Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć należy ,że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem , że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , wydanym w dniu 3 lutego 2020r. , ze wskazaniem ,że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wywiadu środowiskowego matka skarżącej nie jest osobą leżącą, chodzi przy pomocy balkonika, wymaga pomocy przy wstawaniu, samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez skarżącą. . Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca pomaga matce przy ubieraniu , myciu i toalecie, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, robi zakupy .

Kwestią sporną w analizowanej sprawie nie pozostaje zakres i charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką , lecz właściwie jej ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką . Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to , że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie ( por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ : http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. , nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny , gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem będącego w podeszłym wieku rodzica , lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W związku z tym przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji , gdy wymagający opieki matka skarżącej nie jest osobą leżącą , wymagającą czynności pielęgnacyjnych , jest osobą samodzielnie spożywającą posiłki , taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniem niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz o pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organ I instancji uznał, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki , a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. . Zważywszy ,że jak wynika z materiału aktowego badanej sprawy skarżąca , posiadająca kwalifikacje krawcowej , od kilkunastu lat jest osobą nieaktywną zawodowo , zaś szereg obowiązków wykonywanych przez skarżącą ( np. przygotowanie posiłków , sprzątanie , pranie) związane jest z typowymi czynnościami wykonywanymi w każdym prowadzonym gospodarstwie domowym .

Zdaniem Sądu , omawiany przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych , w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej . Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.

W tym miejscu wymaga podkreślenia ,że w stanie gotowości do zapewnienia rodzicowi w podeszłym wieku ,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia. , pozostaje każde dorosłe dziecko , co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. W świetle bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana przez skarżącą nad matką, nie jest na tyle absorbująca, że obiektywnie uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już wyżej definicji art. 3 pkt 21 u.ś.r. .

Natomiast wbrew zarzutom skarżącej , z literalnego brzmienia kwestionowanej decyzji nie sposób wywnioskować, że organ neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawna matką skarżącej , określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad matką.

W związku z tym konkludując powyższe rozważania , należy zaaprobować stanowisko organów orzekających w sprawie , zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa ( art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych , skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ,określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. , bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie jest opieką , wymagającą niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.