Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1690/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2006 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia opłaty za przejazd oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] ,Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 5, art. 8, art.11, art. 92 ust.1, 92 ust.4, 42 ust.1, 87 ust. l ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2004r., Nr 204, poz.2088 ze zm. dalej jako: ustawa o t.d.) oraz lp. 1.4.1 i l.p.1.1.1 załącznika do w/w ustawy o transporcie drogowym, §4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2001r., Nr150,poz.1684 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez Pana H. M. prowadzącego działalność gospodarczą pn. F.utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 14 000 złotych w zakwestionowanym przez stronę zakresie tj co do kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (pkt.1decyzji) oraz co do kwoty 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (pkt.2 decyzji).

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] stycznia 2005r. na drodze krajowej nr [...] w P.do kontroli drogowej pojazd nr rej [...], należący do skarżącego przedsiębiorcy. W pojeździe prowadzonym przez dwuosobową załogę, którą tworzyli: Pan H. M. (skarżący) oraz jego syn Pan J. M. był przewożony sznurek będący własnością strony. W chwili kontroli pojazdem kierował Pan J. M. Do kontroli okazano m.in. wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, wystawionego dla H. M. F.z datą ważności od [...] listopada 2002r. do [...] listopada 2007r.,dobową kartę opłaty drogowej seria [...] numer [...], w której nie był wpisany numer rejestracyjny pojazdu. Stwierdzono, że w pojeździe nie zainstalowano tachografu oraz, że Pan J. M. nie jest zatrudniony przez przedsiębiorcę. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wydania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] lutego 2005r. decyzji Nr[...]o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 14 000 złotych na którą składały się trzy kary jednostkowe tj. 3000 zł za brak tachografu, 3000 złotych za brak winiety oraz 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez licencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu bez uiszczenia opłaty drogowej oraz za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Pan H. M., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie l.p.1.4.1. załącznika do ustawy o t.d. przez jego zastosowanie, bowiem w ocenie strony stwierdzone uchybienie winno zostać zakwalifikowane jako wykonywanie transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, winna zostać wymierzona kara pieniężna w wysokości 500 złotych tj zgodnie z l.p.1.4.4 załącznika do ustawy o t.d. Ponadto strona zarzuca obrazę art. 4 ust.4 ustawy o t.d. przez uznanie, iż H. M. przewożący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej swój własny towar i korzystając z krótkotrwałej pomocy swego syna, pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym, miał obowiązek na czas owej pomocy go zatrudnić w przeciwnym razie winien uzyskać licencję na przewóz drogowy. Skarżący wyjaśnia, że był zmęczony prowadzeniem auta, wobec czego jadący z nim syn przejął chwilowo czynność kierowania pojazdem, co nie jest sprzeczne z art. 4 ust.4 ustawy o t.d. W ocenie strony, przy wykładni powołanego przepisu należy mieć na uwadze zdrowy rozsądek.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ponawiając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zaakcentował, że do zakwalifikowania przewozu jako przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt.4 ustawy o t.d. konieczne jest kumulatywne spełnienie wymienionych w nim warunków. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie kierujący pojazdem Pan J. M. w chwili kontroli nie był pracownikiem przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 Kodeksu Pracy a zatem nie była spełniona przesłanka z art. 4 pkt.4 li.a) ustawy o t.d. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, w chwili kontroli wykonywany był przez przedsiębiorcę transport drogowy z art. 4 pkt 3 ustawy o t.d, który wymaga posiadania stosownej licencji, stosownie do unormowania zawartego w art. 5 ust.1 powołanej ustawy. Co do kary za brak winiety organ stwierdził, że posługiwanie się kartą opłaty niewypełnioną lub wypełnioną w sposób inny niż określony przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych a także zawierający poprawki uzasadnia przyjęcie, że strona wykonywała transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję strona, reprezentowana przez adwokata, ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...]a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania skarżący zaakcentował:

1/ w odniesieniu do kary za brak winiety za przejazd po drogach krajowych, że wykaz w załączniku do ustawy do t.d. dokonuje wyraźnego rozróżnienia naruszenia obowiązku polegającego na nieuiszczeniu opłaty (l.p. 1.4.1) i nieprawidłowym wypełnieniu karty (l.p.1.4.4). Zdaniem strony, ustawodawca poprzez odrębną regulację naruszeń wynikających z l.p.1.4.1. oraz 1.4.4. nadał różny ciężar gatunkowy niedopełnieniu obowiązków z nich wynikających.

2/natomiast, co do kary za brak licencji wskazał, że interpretacja przepisu art. 4 pkt.4 lita) ustawy o t.d dokonana przez organ nie uwzględnia celu, jakiemu ma służyć ten przepis. Zdaniem strony, ograniczenie możliwości prowadzenia pojazdu podczas wykonywania transportu wyłącznie do osoby przedsiębiorcy lub jego pracownika znajduje uzasadnienie w konieczności ograniczania tzw. "szarej strefy" zatrudnienia. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że Pan J. M. nie wykonywał nieformalnej pracy dla swojego ojca, lecz pomógł mu wyjątkowo, gdy skarżący źle się poczuł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.)

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi dotyczących nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za wykonywanie transportu bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych należy stwierdzić, że Sąd nie podziela argumentacji zaprezentowanej przez stronę. W omawianym zakresie stan faktyczny jest niesporny. Podczas kontroli drogowej kierowca okazał dobową kartę opłaty drogowej niewypełnioną w rubryce "numer rejestracyjny pojazdu". Powyższe wynika z niekwestionowanego protokołu kontroli, pisemnych wyjaśnień skarżącego (k.27), treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz samej skargi.

Ustawa o transporcie drogowym w art. 42 ust.1 stanowi, iż za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Przedsiębiorcy wnoszą opłatę w jednostkach upoważnionych przez ministra właściwego do spraw transportu, (o których mowa w art. 17 ust.2 ustawy), granicznych urzędach celnych, urzędach celnych wewnątrz kraju, stacjach benzynowych (opłaty dobowe, siedmiodniowe i miesięczne) oraz polskich organizacjach drogowych o zasięgu ogólnokrajowym, które zawarły odpowiednie porozumienia w tym zakresie.

W myśl art. 42 ust.7 ustawy o transporcie drogowym minister właściwy do spraw transportu (w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów) został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia: rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych (zgodnie z zasadami określonymi w ust.2),wzorów dokumentów potwierdzających uiszczenie tej opłaty oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy.

Na podstawie wskazanej delegacji ustawowej, Minister Infrastruktury 14 grudnia 2001r wydał rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2001r., Nr150,poz.1684 ze zm.).

Przepis §5 ust 3 powołanego rozporządzenia stanowi, że kartę opłaty należy wypełnić przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m.in. numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty. Termin ważności karty musi być wpisany tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione (§5ust.4). Według §5 ust.6 karta niewypełniona lub wypełniona w sposób innych niż wskazany w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Powołany przepis w świetle, którego karta wypełniona niezgodnie niż w sposób wyżej wskazany, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, co uzasadnia nałożenia kary pieniężnej z tytułu nie wniesienia opłaty stracił aktualność z dniem 28 września 2003r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.Nr 149, poz.1452). Ustawa ta, w odniesieniu do powołanego rozporządzenia mająca wyższą moc w hierarchii źródeł prawa, wprowadziła do ustawy katalog kar pieniężnych w formie załącznika do ustawy.

Z zestawienia zmienionych przepisów ustawy o transporcie drogowym i niezmienionych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. wynika, że obecnie ustawodawca przewiduje sytuacje, gdy uznaje, że oplata jest uiszczona na podstawie dokumentu, jakim jest karta nieprawidłowo wypełniona. Jednocześnie nie wskazano, jakie sytuacje są "nieprawidłowym wypełnieniem karty", a jakie są jej "niewypełnieniem" tj nieuiszczeniem opłaty. Powyższą kwestię, na potrzeby penalizowania tego stanu rzeczy, pozostawia do oceny orzecznictwa administracyjnego i sądowego. Zdaniem Sądu, przy ocenie czy karta jest nieprawidłowo wypełniona czy też jest niewypełniona należy kierować się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd tzn wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie (dla innego pojazdu, w innym dniu itp), uchybienie należy traktować łagodniej i karać według uregulowań l.p.1.4.4.załacznika do ustawy o transporcie drogowym. Innymi słowy, akcent należy położyć na charakter i zakres odstępstw od wymaganego sposobu wypełnienia karty drogowej z punktu widzenia możliwości obejścia przepisu art. 42 ustawy o transporcie drogowym.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak wypełnienia karty opłaty drogowej w polu "numer rejestracyjny pojazdu", zakwalifikować należało jako niewypełnienie tej karty, gdyż nie można ustalić czy przedmiotem wniesionej opłaty był transport stanowiący przedmiot kontroli. Skoro sporna karta mogła być wykorzystana w okresie jej ważności nie tylko dla skontrolowanego pojazdu, za prawidłowe należy uznać, zdaniem Sądu, wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych zgodnie z lp.1.4.1 załącznika do ustawy, tj za brak karty opłaty drogowej. Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw deliktu administracyjnego dla bytu, którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Dla penalizowania takiego zachowania jest stwierdzenie faktu nie uiszczenia opłaty, zaś taki stan rzeczy w odniesieniu do skarżącego został stwierdzony. Organ nie mógł nałożyć na skarżącego kary w innej wysokości niż wynikająca z załącznika do ustawy. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, w omawianym zakresie zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005r. są prawidłowe.

W ocenie Sądu, również druga z zakwestionowanych przez stronę kar w wysokości 8000 złotych za brak licencji została wymierzona prawidłowo.

Z niekwestionowanego przez stronę protokołu kontroli z dnia [...] stycznia 2005r. wynika, że pojazd prowadziła dwuosobowa załoga w składzie: kierujący pojazdem Pan J. M. (syn przedsiębiorcy) oraz pozostający do dyspozycji skarżący Pan H. M. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona powołuje się na nagłe pogorszenie samopoczucia przedsiębiorcy, co było powodem zmiany osoby kierującej pojazdem. Tymczasem, w protokole kontroli brak zapisu dotyczącego powodów, dla których pojazd nie był kierowany przez przedsiębiorcę, a skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2005r. (k.28 akt adm) wyjaśnił, że "w drodze powrotnej poprosił syna, aby poprowadził samochód przez kilka kilometrów do miejscowości S., gdzie miała nastąpić zmiana, sam siedział obok odpoczywając (...), zrobił to dla większego bezpieczeństwa zarówno swojego, jak i innych użytkowników dróg, gdyż zrobił się zmrok, a syn był bardziej wypoczęty". Również w odwołaniu od decyzji (k. 21-22) podkreślono, że powodem skorzystania z krótkotrwałej pomocy syna przy kierowaniu pojazdem było zmęczenie uprzednio kierującego pojazdem pana H. M. Niezależnie od powyższych rozbieżności należy wskazać, że do zakwalifikowania przewozu jako przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt.4 ustawy o t.d. konieczne jest kumulatywne spełnienie wymienionych w nim warunków do których zalicza się m.in. ten, że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie kierujący pojazdem Pan J. M. w chwili kontroli nie był pracownikiem przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 Kodeksu Pracy, a zatem nie była spełniona przesłanka z art. 4 pkt.4 li.a) ustawy o t.d.

Strona podnosi w skardze, iż Pan H.M. posiadał licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy (k. 6 akt sądowych), co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, bowiem dokumentu takiego nie ma ani w nadesłanych aktach administracyjnych ani nie dołączono go do niniejszej skargi. W tym stanie rzeczy powyższe stwierdzenie, nie może zostać uznane za prawdziwe. Zarówno z akt administracyjnych jak i motywów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego wynika również, że Pan J. M. nie jest osobą współpracującą w działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego a jedynie jednorazowo, "chwilowo pomógł ojcu w prowadzeniu samochodu" (v. k. 22). Organ administracji prawidłowo więc ustalił stan faktyczny sprawy również, co do kwestii przewozu na potrzeby własne. W tym stanie rzeczy, wobec nie spełnienia przez stronę kumulatywnych przesłanek z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym organ właściwie uznał, że w chwili kontroli był wykonywany transport drogowy, o którym mowa w art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym.

Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, zgodnie z dyspozycją art. 5 ust.1 ustawy o transporcie drogowym wymaga posiadania stosownej licencji, której, jak wspomniano wyżej, skarżący nie posiadał. Zdaniem Sądu, organ administracji, po ustaleniu omówionego wyżej stanu faktycznego sprawy, dokonał w rozpatrywanym przypadku prawidłowej subsumcji przepisów ustawy o transporcie i zastosował właściwą sankcję tj nałożył na skarżącego karę zgodnie z l.p. 1.1.1. załącznika do ustawy o t.d. (8000 złotych).

Mając powyższe na uwadze, należało oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako nie znajdującą usprawiedliwionych podstaw.

Ponieważ ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje możliwości odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej czy też miarkowania jej wysokości w sytuacji ustalenia stanu faktycznego odpowiadającego konkretnemu naruszeniu jej przepisów, należy zaakcentować, że kwestie podnoszone przez stronę w toku postępowania a wskazujące na trudną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego mogą stanowić argumentację w toku ewentualnego postępowania, które może być wszczęte na jego wniosek w przedmiocie umorzenia nałożonych kar administracyjnych.