Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 223/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.545 ust 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art.29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. B. kwotę 300 (trzysta) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. J. (określanej dalej jako Skarżąca), od decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...], o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, na działce ew. nr [...], z obrębu [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich, działek ew. nr [...] i nr [...], z obrębu [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Pismem z dnia 18 lipca 2017 r. Starosta [...] przekazał Burmistrzowi Gminy [...], skargę J. J. z dnia 3 lipca 2017 r., w części dotyczącej zakłócania naturalnego spływu wód opadowych oraz usypania ziemi z wykopu na działce nr [...] na działkę sąsiednią nr [...], przy ul. [...] w [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...], Burmistrz Gminy [...] umorzył postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, na działce ew. nr [...], z obrębu [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich, działek ew. nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. J., zarzucając organowi I instancji brak należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, pominięcie okoliczności, że wniosek dotyczył również działki nr [...], na której doszło do zmiany stanu wody, co potwierdza także, sporządzona na potrzeby postępowania ekspertyza.

Rozpatrując powyższą sprawę SKO wskazało, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła z życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566, ze zm.). Stosownie do art. 573 tej ustawy z dniem 1 stycznia 2018 r. utraciła moc ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121). Organ administracji publicznej, co do zasady, zobligowany jest do stosowania prawa, obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy, chyba że obowiązujące przepisy przewidują inne rozwiązanie.

Zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia, był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.

Z uwagi na brzmienie przytoczonego przepisu i wpływ wniosku w dniu 4 lipca 2017 r., organ uznał, że należy stosować przepisy dotychczasowe.

Organ przytoczył treść art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121, ze zm.), zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu, znajdującego się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Organ podał, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń, zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne).

Wskazał ponadto na przepisy procesowe, tj. art. 7, 77, 80, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), określanej dalej jako K.p.a.

Organ odwołał się do orzecznictwa (m.in. do wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 586/10, LEX nr 668618), akcentującego potrzebę dokonania oględzin. Podał, że w maju 2019 r., na zlecenie organu pierwszej instancji, przez biegłą mgr M. C., posiadającą uprawnienia geologiczne, z zakresu geologii nr [...], sporządzona została opinia, określająca zmianę stanu wody na gruncie, na działce nr [...], z obrębu [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

SKO w [...] wyjaśniło, że biegła stwierdziła, na podstawie analizy materiałów archiwalnych, wyników pomiarów geodezyjnych i badań geologicznych oraz obserwacji, dokonanych podczas wizji terenowej w dniu [...] kwietnia 2019 r., że na działce nr [...] nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie (zmiana kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych), w szczególności mogąca skutkować szkodą dla wyżej położonych działek nr [...] oraz fragmentu działki nr [...].

Z ekspertyzy wynika, że działka nr [...], stanowiąca własność skarżącej, została w 2009 r. zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, a grunt w obrębie działki został podniesiony, co potwierdzają wykonane pomiary rzędnych. W 2015 r. na działce nr [...] rozpoczęto prace budowlane, polegające na budowie budynku mieszkalnego, które są kontynuowane, jednakże teren tej działki nie został podniesiony. Działka nr [...] stanowi drogę dojazdową, m.in. do wymienionych działek nr [...] i nr [...], której nawierzchnia została częściowo utwardzona.

Zgodnie z pomiarami geodezyjnymi, powierzchnia terenu w rejonie drogi wewnętrznej obniża się od południowego zachodu (okolice działki nr [...], rzędna 101,68 m n.p.m.) i północnego wschodu (okolice działki nr [...], rzędna 101,9 m n.p.m.), w kierunku części środkowej działki (okolice południowo-wschodniej części działki nr [...], rzędna 101,54 m n.p.m.). Najniższe położenie powierzchni terenu na działce nr [...], wynoszące ok. 101,34 m n.p.m., występuje na wysokości północno-wschodniej części działki nr [...], w niewielkiej odległości od jej granicy z działką nr [...]. Na działce nr [...] wykonano cztery szczelne, betonowe zbiorniki retencyjne, służące magazynowaniu wód opadowych, odprowadzanych z dachu budynku oraz terenu całej działki nr [...]. Biegła stwierdziła, że - wbrew twierdzeniom Skarżącej - nie jest możliwy spływ wód powierzchniowych z terenu działki nr [...], na działkę nr [...], z uwagi na fakt, że we wskazanym miejscu okresowych podtopień rzędna terenu na działce nr [...] wynosi 101,72 m n.p.m., zaś na działce nr [...] wynosi 101,49 m n.p.m. Dodatkowo, ewentualny przepływ wód powierzchniowych i podziemnych pomiędzy ww. działkami ogranicza podmurówka ogrodzenia, sięgająca szacunkowo kilkadziesiąt centymetrów poniżej powierzchni terenu. Biegła stwierdziła również, że podwyższenie powierzchni działki nr [...] oraz utwardzenie jej nawierzchni, doprowadziło do zmiany, występującej rzeźby terenu i w konsekwencji do zmian naturalnych warunków i utrudnienia infiltracji wód opadowych. Wykonanie nawierzchni drogi w sposób niespójny, na poszczególnych jej odcinkach, z wykorzystaniem gruzu budowlanego, kamieni, piasku oraz materiału gliniastego, ograniczyło znacząco możliwości infiltracji wód opadowych do gruntu.

Woda okresowo gromadzi się i pozostaje przez dłuższy czas w zagłębieniach terenu, które występują na działce nr [...].

Organ wywodził, że nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem art. 29 ust. 3 ustawy. Przedmiotem postępowania, prowadzonego w trybie art. 29 ust. 3 ustawy jest ustalenie, czy zmiana nastąpiła oraz czy miała ona negatywny wpływ na panujące na gruncie stosunki wodne. Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia zatem jeszcze do tego, aby organ uwzględnił zgłoszone żądanie, gdyż konieczne jest także stwierdzenie istnienia związku przyczyno-skutkowego, pomiędzy tą zmianą, a szkodą na nieruchomości sąsiedniej.

W ocenie organu, w warunkach niniejszej sprawy nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...], która negatywnie oddziaływałaby na sąsiednie działki nr [...] i [...], jak również zmiana stanu wody na działce nr [...] nie wpływa negatywnie na działkę nr [...], co wynika wprost ze sporządzonej na potrzeby postępowania analizy. Natomiast działka nr [...] stanowi przedmiot współwłasności m.in. skarżącej i właściciela działki nr [...], a tym samym zmiana stanu wody na gruncie tej działki, oddziałująca negatywie wyłącznie w jej granicach, nie daje podstaw do nałożenia obowiązków, wynikających z art. 29 ustawy.

W skardze, wywiedzionej w dniu 17 grudnia 2019 r. na decyzję SKO w [...] z dnia [...] listopada 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r., umarzającą postępowanie J. J. zaskarżyła w całości decyzję SKO w [...] z dnia [...] listopada 2019 r., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy [...], jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art.15 K.p.a. poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, przejawiający się w całkowitym pominięciu przez organ II instancji, rozpoznania wniosku w zakresie: a) odprowadzania przez właściciela działki nr ew. [...] wód i ścieków na grunty sąsiednie, tj. działki o nr ew. [...] i [...], co zaś objęte jest dyspozycją art. 29 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, a nadto było przedmiotem postępowania wyjaśniającego przez Burmistrza Gminy [...];

b) nierozpoznania przez organ wniosku z dnia 3 lipca 2017 r., w przedmiocie składowania odpadów budowlanych przez właściciela działki nr ew. [...] na wspólnej działce o nr ew. [...], stanowiącej wspólną drogę dojazdową, co było przedmiotem postępowania wyjaśniającego przez Burmistrza Gminy [...], który pismem z dnia 12 marca 2018 r., odnosząc się do tej kwestii przywołał podstawę prawną jako art. 27 ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 797 z późń. zm. – dalej u.o.);

2) art.15 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie innych przepisów prawa materialnego, podczas gdy Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. umorzył postępowanie, powołując się na art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, nie precyzując przy tym dokładnej jednostki redakcyjnej owego przepisu.

Skarżąca podważyła zastosowanie przez organ II instancji art. 29 ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, wskazując iż w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy ustawy dotychczasowej. Błąd organu w tym zakresie pozbawił stronę prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy, w oparciu o ten sam przepis prawa materialnego, bowiem zmiana ustawy prawo wodne z 2017 r., zmieniła w sposób istotny regulację, związaną ze zmianą stanu wód na gruncie, czy odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie, co obligowało w tej sytuacji organ II instancji do uchylenia decyzji i przekazania sprawy Burmistrzowi Gminy [...] do ponownego rozpoznania sprawy.

Niezależnie od powyższego, skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie:

1) art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, a przejawiającym się w umorzeniu postępowania w sprawie, podczas gdy ekspertyza załączona do akt sprawy w istocie wskazuje, iż na działce nr [...] (tej zaś działki także dot. mój wniosek z 2017 r.) doszło do zmiany stanu wody, powodując szkody w postaci lokalnych podtopień;

2) art. 105 § 1 K.p.a., w zw. z art. 29 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez umorzenie postępowania w sprawie, podczas gdy z ustaleń organu wynika (oświadczenie kierownika budowy, zdjęcia i nagrania obrazujące odprowadzanie wód opadowych z terenu budowy na działki sąsiednie), iż właściciel działki nr [...] odprowadza wody opadowe i nieczystości na działki sąsiednie;

3) art. 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z uwagi na brak rozważenia i oceny materiału dowodowego załączonego przeze mnie do akt sprawy w postaci zdjęć i nagrań, obrazujących zalania terenu, wypompowywanie wody z działki nr [...] na działki sąsiednie, na skutek czego organ błędnie uznał, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga okazała się zasadna.

2. Wstępnie charakteryzując prawne kwestie rozpatrywanej sprawy, dotyczącej stosunków wodnych, Sąd wskazuje, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż sprawy z zakresu zastosowania art. 29 Prawa wodnego są na tyle skomplikowane, że ustalenie okoliczności, istotnych dla ich rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych, które bądź posiadają wyspecjalizowani pracownicy organu gminy, bądź istnieje potrzeba zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy" (wyrok WSA w Krakowie z dnia z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. II SA/Kr 118/18, http/orzeczenia.nsa.gov.pl, strona określana dalej jako CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1621/13, CBOSA stwierdził, że "postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to, co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest, zatem w tej kategorii spraw, dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. II OSK 1538/11 (LEX nr 1367319) stwierdzając, że wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji, określonej w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu. Błędny jest przy tym pogląd, że wykonanie tego rodzaju prac powoduje automatycznie zmianę stosunków wodnych, w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.

3. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji było zarówno naruszenie prawa procesowego (w tym zakresie Sąd dostrzegł naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a., w trzech niżej przedstawionych elementach sprawy) oraz prawa materialnego.

Po pierwsze przedmiotowe postępowanie prowadzone było na wniosek skarżącej z dnia 3 lipca 2017 r. Wskazała ona na zakres postępowania, poprzez a) zakłócenie naturalnego spływu wód przez właściciela działki nr ew. [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich, b) usypywanie i składowanie odpadów budowlanych, tj. fragmentów cegieł, gruzu na terenie działki nr ew. [...] przez właściciela działki nr [...], c) odprowadzaniem wód i nieczystości z działki nr ew. [...] na grunty sąsiednie.

W zaskarżonej decyzji, organ II instancji pominął analizę wniosku w zakresie: odprowadzenia wód i nieczystości z działki nr ew. [...] na grunty sąsiednie (art. 29 ust.1 pkt 2 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r.), zawężając przedmiot postępowania i rozstrzygnięcia.

Po drugie, skarżąca podniosła, jako kwestię podlegającą wyjaśnieniu przez organ, usypywanie i składowanie odpadów budowlanych, tj. fragmentów cegieł, gruzu na terenie działki nr ew. [...] przez właściciela działki nr [...], odprowadzaniem wód i nieczystości z działki nr ew. [...] na grunty sąsiednie. z ustaleń Burmistrza Gminy [...] wynika, iż kierownik budowy potwierdził usypywanie gruzu betonowego na działce nr ew. [...]; a skarżąca podnosiła w pismach na składowanie tych materiałów, w miejscu do tego nieprzeznaczonym, załączając zdjęcia; nadto ekspertyza wykonana na potrzeby niniejszej sprawy wskazuje, że do lokalnych podtopień przyczynia się próba utwardzania gruntu działki nr ew. [...] odpadami budowlanymi. Organ nie wyjaśnił, czy w kontekście przywołanego wcześniej art. 29 ustawy Prawo wodne, takie prace miały wpływ na stosunki wodne.

Zasadnie skarżąca wywodziła, że wskazane kwestie, pominięte w postępowaniu odwoławczym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], były przedmiotem postępowania wyjaśniającego organu I instancji, co znajduje swój wyraz, w treści uzasadnienia decyzji Burmistrza Gminy [...], w której to na str. 4 organ wskazał, m.in., że kierownik budowy oświadczył, że wysypywał gruz betonowy z budowy na działkę nr ew. [...], a także odprowadzał wody opadowe z budowy na działkę nr ew. [...]. Czyniono zatem ustalenia w tym zakresie, co obligowało organ drugiej instancji do rozpoznania także tych okoliczności faktycznych sprawy. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w podanym wyżej zakresie, wskazałam wprost w odwołaniu od decyzji Burmistrza Gminy [...], winien podlegać analizie w postępowaniu odwoławczym. Działka nr ew. [...], na której, wg ekspertyzy, doszło do zmiany stosunków wodnych, stanowi drogą dojazdową, graniczącą bezpośrednio z działkami o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Skarżąca wyraźnie wywodziła, iż zmiana stanu wody na tej działce może wpływać negatywnie na w/w działki gruntu.

Po trzecie brak jest podstaw do uznania, że organ zachował standardy, wynikające z art. 7, 77 i 80 K.p.a., w odniesieniu do ekspertyzy, wykonanej w sprawie przez M. C. z maja 2019 r. (teczka 2/3 akt administracyjnych sprawy), która nie wskazuje, na jakie dokładnie grunty sąsiadujące z działką nr ew. [...], zmiana stanu wód tej działki negatywnie oddziałuje, w postaci tworzenia bariery w przepływie wód między działkami. Ta kwestia podnoszona była przez skarżącą np. w odwołaniu od decyzji [...] lipca 2019 r., oraz w pismach kierowanych do organu II instancji, jednak organ nie zawrócił się o wyjaśnienie do bieglej, czy uzupełnienie ekspertyzy do jej autorki, mimo, że skarżąca kwestie te podnosiła.

W tym miejscu Sąd zauważa, że zachowanie art. 7, 77 i 80 K.p.a. przy zastosowaniu narzędzia prawnego, jakim jest opinia biegłego, wymaga zastosowania przepisów K.p.a., odnoszących się do takiej opinii.

Przepis art. 84 § 1 K.p.a stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na podstawie zacytowanego artykułu nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem. Organ administracji ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych (tak NSA w wyroku z dnia 4 marca 2020 r., II OSK 1111/18, LEX nr 3007164). Tym niemniej organ administracji może nie uwzględnić wniosku strony jedynie w sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, to dowód ten powinien być przeprowadzony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2020 r., III SA/Lu 474/19, LEX nr 2825447).

Zaznaczyć dodatkowo należy, iż niezależnie od tego, że zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a., strona ma prawo żądania przeprowadzenia dowodu w toku całego postępowania, mającego znaczenie prawne dla sprawy, to bezsprzecznie w pierwszej kolejności na organie spoczywa ciężar dowodu, toteż to on powinien wykazać się inicjatywą dowodową, jeżeli jakiś aspekt stanu faktycznego sprawy wymaga wyjaśnienia.

Nadto sama opinia biegłego również stanowi element materiałów dowodowych i powinna podlegać ocenie nie tylko pod względem formalnym, ale również – w pewnym zakresie - materialnym. Organ rozpoznający sprawę ma nie tylko prawo, ale obowiązek zbadać przedłożoną opinię pod względem zgodności ze stosownymi przepisami, ale również to czy jest logiczny i zupełny i nie budzi wątpliwości co do jego merytorycznej zawartości.

Jeżeli organ uzna, że nie dysponuje materiałem dowodowym, wystarczającym do poczynienia niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, ma obowiązek podjąć inicjatywę w kwestii uzupełnienia tego materiału. Organ powinien był rozwiać wyraźnie artykułowane przez skarżącą w odwołaniu wątpliwości, poprzez zwrócenie się do biegłej o szczegółowe wyjaśnienia, ewentualnie o uzupełnienie opinii czy jej aneksowanie. O właściwości takiego trybu postępowania organu świadczą liczne orzeczenia sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2016 r., IV SA/Wa 824/16, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 373/09, z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 379/10, z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1650/10, CBOSA).

4. W ramach dostrzeżonego naruszenia podstawy prawnej, Sąd wyjaśnia, że organ błędnie przyjął podstawę prawną, co wynika z brzmienia przepisów przejściowych, w korelacji z datą wszczęcia postępowania.

Z brzmienia art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, przytoczonego w pierwszej części niniejszego uzasadnienia, wynikał ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian, powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.

Nowelizacja zaś ustawy prawo wodne wprowadziła art. 234, który ograniczył pierwotną regulację tej kwestii, zawężając ją do przypadków zmiany kierunku i natężenia odpływu wód, ze szkodą dla działek sąsiednich.

Mając powyższe na uwadze, niniejsza sprawa winna być przez organy obu instancji rozpoznana w pełnym zakresie, tj. art. 29 ust 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r.

Z uwagi na regułę intertemporalną, zawartą w art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268) (który przesadza, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe) materialnoprawnym punktem odniesienia w niniejszej sprawie powinien być art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Zgodzić się też należy co do tego, że ewentualne negatywne rozstrzygnięcie, podjęte na podstawie tego przepisu powinno dotyczyć dwóch elementów dyspozycji, wynikającej zeń normy prawnej – przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń, zapobiegających szkodom – aczkolwiek można też rozważać umorzenie postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2019 r., II SA/Kr 1460/18, CBOSA). Uwzględnienie przepisów przejściowych ewidentnie wpływa na zakres merytoryczny postępowania, mając znaczenie dla jego wyniku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że w dniu wydawania decyzji organu I instancji nie obowiązywał art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268).

Tymczasem Burmistrz Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. umorzył postępowanie na podstawie art. 105 K.p.a., powołując się na art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Nie zastosował zatem przytoczonej reguły intertemporalnej, naruszając ten przepis.

5. Tym samym, organy dopuścił się naruszenia nie tylko dyspozycji art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne, ale również dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 105 K.p.a., a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w dostatecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, co stanowi samodzielną podstawę uchylenia decyzji, jako naruszające prawo w sposób istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Ponadto organ I instancji błędnie powołał podstawę prawną i prowadził postępowanie w oparciu o nowe przepisy, nie uwzględniając reguły intertemporalnej. Wedle prawidłowego normatywnego wzorca, tj. art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne postępowanie powinno mieć szerszy zakres. Implikuje to podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji przez Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., w związku z art. 135 tego aktu.

6. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Obowiązkiem Burmistrza będzie w pierwszej kolejności zwrócenie się do biegłego, który sporządził opinię z zakresu stosunków wodnych, o uzupełnienie tej opinii, w celu wyjaśnienia wskazanych wątpliwości. Organ rozważy również zasadność przeprowadzenia rozprawy z udziałem stron postępowania przy udziale biegłego, który opracował tę opinię. Czynności dowodowe organu winny zmierzać do wyjaśnienia, na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, jaki był stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiedni grunt. W oparciu o rzetelnie i wszechstronnie ustalony stan faktyczny sprawy organ rozstrzygnie wówczas, czy naruszono stosunki wodne na gruncie, a jeżeli tak, to czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a szkodą na gruncie sąsiednim. Wyłącznie w takich okolicznościach organ będzie upoważniony do nałożenia określonych obowiązków, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

7. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., w związku z art. 135 tego aktu. O kosztach (zwrot wpisu, uiszczonego w wysokości 300 zł – karta 13 akt sądowych) Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.