Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 36/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Krzysztof Wierzbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]1 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania pani A. K. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w O. nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 75 j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm., dalej powoływaną jako "p.o.a.").

Podstawę faktyczną stanowiło ustalenie, że pani A. K. (zwana dalej skarżącą) poddała się konkursowemu egzaminowi na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w O. w trybie art. 75 i ustawy p.o.a. Stosownie do ust. 1 powołanego artykułu egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. W myśl ust. 3 pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Zgodnie zaś z art. 75 j ust. 1 po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego. W myśl ust. 2 tego artykułu od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości.

Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. skarżąca uzyskała 186 punktów i tym samym wynik egzaminu został uznany za negatywny.

Od powyższego wyniku egzaminu pani A. K. złożyła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym zarzuciła, że poprawnie odpowiedziała na pytania nr 64, 115, 116 i 189, a tym samym uzyskała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Minister Sprawiedliwości po merytorycznym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu swojej decyzji wskazywał, że po analizie akt osobowych skarżącej, zwłaszcza zawartego w nim testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem ustalono, iż egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy - Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 r., Nr 258, poz. 2160 z późn. zm). Ustalił, iż skarżąca złożyła egzamin testowy, z którego uzyskała wynik 186 punktów. Stwierdził, że kontrola dokumentacji i ponowne przeliczenie punktów za każdą odpowiedź wykazały, iż suma punktów obliczona przez członków Komisji została ustalona prawidłowo.

Odniósł się szczegółowo do zarzutów skarżącej, uznając za bezzasadne twierdzenie, iż udzieliła poprawnych odpowiedzi na pytania nr 64, 115, 116 i 189, a tym samym uzyskała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Odnosząc się kolejno do kwestionowanych pytań to:

pytanie nr 64 brzmiało:

"Według Kodeksu postępowania cywilnego, niewłaściwość miejscową sąd bierze pod uwagę:

A. z urzędu w każdym stanie sprawy;

B. tylko na zarzut pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór co do

istoty sprawy;

C. na zarzut pozwanego zgłoszony po wdaniu się w spór co do istoty sprawy

aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji."

Prawidłowa odpowiedź wg "klucza odpowiedzi" na to pytanie to odpowiedź "B". Brak przy tym podstaw do uznania odpowiedzi "A" za prawidłową jak sugeruje skarżąca, gdyż z treści pytania nie wynika, aby chodziło o sytuację, gdy strony zawarły umowę o poddaniu sporu pod rozpoznanie konkretnemu sądowi, albo by w przedmiotowej sprawie zachodziła właściwość miejscowa wyłączna. Sytuacje takie bowiem należą to wyjątków, a zasadą jest, że strony mogą w drodze umowy usunąć braki właściwości miejscowej. Niedopuszczalne zaś jest czynienie dodatkowych założeń do postawionych pytań, by w ten sposób uzasadnić poprawność danej odpowiedzi.

pytanie nr 115 brzmiało:

"Członkiem zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być:

A. osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą;

B. wspólnik pozostający w stosunku pracy z inną konkurencyjną spółką;

C. inna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością".

Prawidłowa odpowiedź wg "klucza odpowiedzi" na to pytanie to odpowiedź "C", a nie jak sugeruje skarżąca odpowiedź "B.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w pytaniu chodziło o sprawdzenie wiedzy zdającego odnośnie przypadków, w których dana osoba nie może być bezwzględnie (nigdy) członkiem zarządu w spółce kapitałowej, jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie o sytuację, w których dana osoba nie może być członkiem zarządu pod pewnymi warunkami.

Z art. 18 k.s.h. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że członkiem zarządu w spółce kapitałowej może być tylko osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, zatem a contrario nie może nim być w żadnym przypadku osoba prawna. W takim razie niewątpliwie odpowiedź C jest wyłącznie prawidłowa. Wbrew zarzutom odwołującej się, art. 211 k.s.h. nie zawiera zakazu powołania na członka zarządu "wspólnika pozostającego w stosunku pracy z inną konkurencyjną spółką" (odpowiedź "B"). Przepis ten odnosi się do członka zarządu już powołanego, który zajmuje się interesami konkurencyjnymi lub uczestniczy w spółce konkurencyjnej w ściśle oznaczony sposób. Jednakże taka działalność nie powoduje automatycznie ustania członkostwa w zarządzie, a jedynie w przypadku braku zgody organu powołanego do wyboru zarządu - daje podstawę do jego odwołania, ewentualnie do pociągnięcia do odpowiedzialności cywilno-prawnej. Nadto, przepis ten określa enumeratywnie zakazane czynności stanowiące konkurencyjną działalność, wśród których nie ma generalnego zakazu pozostawania w stosunku pracy w konkurencyjnej spółce np. przy obsłudze technicznej. Przepis ten zabrania jedynie zajmowania się interesami konkurencyjnymi oraz uczestniczenia w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej, bądź uczestniczenia w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu. Nie może więc być uznana za prawidłową odpowiedź "B", bo nie wyczerpuje znamion art. 211 k.s.h.

pytanie nr 116 brzmiało:

"Prokura wygasa:

A. wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru;

B. wskutek utraty przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych;

C. wskutek odwołania".

Prawidłowa odpowiedź wg "klucza odpowiedzi" na to pytanie to odpowiedź "A", a nie sugerowana przez skarżącą odpowiedź "C".

Wskazał, że art. 1097 k.c. wyraźnie przewiduje dwa sposoby ustania prokury.

Zgodnie z § 1 tego przepisu prokura może być w każdym czasie odwołana. W tym przypadku chodzi o doprowadzenie do ustania prokury w drodze czynności prawnej jaką są oświadczenia woli członków zarządu lub wspólników spółek osobowych (reprezentantów przedsiębiorcy podlegających obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców). Oprócz tego art. 1097 k.c. przewiduje drugi sposób ustania prokury, a to jej wygaśnięcie z mocy prawa na skutek określonych w tym przepisie zdarzeń. Zgodnie z § 2 prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Natomiast w myśl § 3 prokura wygasa wraz ze śmiercią prokurenta.

Z punktu widzenia teorii prawa cywilnego odwołanie prokury w drodze czynności prawnej oraz jej wygaśnięcie z mocy prawa na skutek wymienionych enumeratywnie w ustawie zdarzeń są zupełnie różnymi sposobami ustania prokury. Okoliczność, że prowadzą do tego samego skutku, czyli, że prokurent przestaje pełnić swoją funkcję nie ma decydującego znaczenia.

Ponadto celem pytania było sprawdzenie wiedzy zdającego odnośnie znajomości tych dwóch odrębnych instytucji prawnych. Z tego powodu tylko odpowiedź "A" wskazująca na wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru, jako ustawowy sposób "wygaśnięcia" prokury była prawidłowa.

pytanie nr 189 brzmiało:

"Odstępując od wymierzania kary, sąd:

A. może również odstąpić od wymierzania środka karnego, chociażby jego orzeczenie było obowiązkowe;

B. może również odstąpić od wymierzenia środka karnego, chyba że jego orzeczenie jest obowiązkowe;

C. zawsze odstępuje od orzeczenia środka karnego".

Prawidłowa odpowiedź wg "klucza odpowiedzi" na to pytanie to odpowiedź "A". Brak przy tym podstaw do uznania odpowiedzi "B" za prawidłową jak sugeruje skarżąca. Pytanie to zostało skonstruowane w oparciu o literalne brzmienie art. 61 § 2 k.k.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż istnieją sytuacje kiedy wymierzenie środka karnego jest obowiązkowe, pozostaje bez znaczenia, skoro żadna z odpowiedzi takiej możliwości nie przewidywała. Skarżąca nie może zatem skutecznie powoływać się na określone przepisy kodeksu karnego skarbowego czy prawa autorskiego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pani A. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie art. 6, 7, 8 oraz 107 k.p.a.

Wskazywała, że uzasadnienie otrzymanej decyzji, a tym samym ustosunkowanie się do podniesionych zarzutów odwołania jest rażącym uchybieniem, godzącym w zasadę praworządności, a także jej interesu prawnego. Zarzuciła, że Minister Sprawiedliwości nie dokonał należytego rozpatrzenia odwołania, w którym wykazywała prawidłowość wskazanych także przez nią odpowiedzi. W jej ocenie odpowiedzi te świadczyły o znajomości szerszego zakresu prawa, w tym także wyjątków.

Wskazywała, że wywód organu nieuznający pyt. 115, "kto nie może być członkiem zarządu w spółce z o.o.", przeczy sobie w jego początku i końcu, sugerując równocześnie, iż pytanie odnosi się jedynie do przypadków "... bezwzględnego zakazu" a pytanie tego nie precyzuje. Art. 211 k.s.h. stanowi, że członkiem zarządu nie może być wspólnik pozostający w stosunku pracy z inną spółką konkurencyjną.

Argumentacja dotycząca nieprawidłowego udzielenia przez nią odpowiedzi na pytanie nr 116: "kiedy prokura wygasa", jest w ocenie skarżącej wklejonym tekstem z przypisami, których nie znalazła na żadnej stronie decyzji. Nie można założyć, że skoro kodeks cywilny przewiduje, dwa sposoby ustania prokury to celem pytania -zadanego ogólnie "prokura wygasa" - jest sprawdzenie wiedzy na gruncie tylko tej jednej gałęzi prawa. Ta instytucja jest szeroko regulowana, przede wszystkim przez prawo handlowe, które wskazuje szereg przypadków wygaśnięcia prokury i pominięcie tej wiedzy jest błędem.

Odnośnie pytania 189 testu: "odstępując od wymierzenia kary sąd" i wskazana przez nią odpowiedź: może również odstąpić od wymierzenia środka karnego, chyba, że jego orzeczenie jest obowiązkowe zostało uznane za błąd. Argumentacja na poprawność udzielonej przez nią odpowiedzi, nie została należycie rozpatrzona, ponieważ w jej ocenie odpowiedź B taką możliwość wskazuje. Ogólna treść pytania pozwala na możliwość odniesienia go do wszystkich gałęzi prawa. Znając szereg wyjątków od zasady kodeksu karnego, w tym przepisów kodeksu karnego skarbowego, prawa autorskiego, miała prawo udzielić odpowiedzi B, gdyż jest ona jak najbardziej prawidłowa.

Zarzuciła organowi zaniedbanie polegające na całkowitym braku analizy prawnej jej odwołania, co jest sprzeczne z istotą administracyjnej procedury odwoławczej.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania: art. 6, 7, 8 i 107 k.p.a. stwierdził, że dokonał wnikliwej analizy akt osobowych skarżącej, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i szczegółowo odniósł się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Podkreślał, iż rozpoznanie zarzutów skarżącej dotyczących konkretnych pytań testowych polegało na prawnej interpretacji zakwestionowanych pytań i wyjaśnieniu, dlaczego odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, a odpowiedź udzielona przez skarżącą nie. W tym więc zakresie działanie organu administracyjnego ograniczało się do powoływania przepisów prawa, których znajomość sprawdzał test konkursowy. Tok rozumowania organu i poczynione przez niego ustalenia, a także przepisy, na których oparł się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zostały całościowo przedstawione w uzasadnieniu zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Tak więc zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślał, że zarzuty skarżącej podniesione w skardze wynikają z niezrozumienia stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnośnie pytania nr 64 skarżąca błędnie odczytała uzasadnienie decyzji odnośnie tego pytania i wyciągnęła niewłaściwe wnioski. Zadaniem osoby egzaminowanej podczas rozwiązywania testu konkursowego było wybranie spośród trzech zaproponowanych odpowiedzi tej, która jest prawdziwa w oparciu o dane zawarte tylko i wyłącznie w tymże pytaniu bez czynienia dodatkowych założeń. Skarżąca zaś w sposób nieuprawniony treścią pytania takie założenie poczyniła, uznając, iż pytanie dotyczyło niewłaściwości miejscowej nieusuwalnej. W oparciu zaś jedynie o treść pytania odpowiedź wskazana w kluczu jest jedyną prawidłową. Nie można natomiast uznać za prawidłową odpowiedzi udzielonej przez skarżącą, gdyż odpowiedź ta brzmi "z urzędu w każdym stanie sprawy", gdy tymczasem sąd uprawniony jest do badania z urzędu właściwości (też miejscowej) wyłącznie w toku wstępnego badania sprawy (przed doręczeniem pozwu), w żadnym zaś razie "w każdym stanie sprawy".

Skarżąca zakwestionowała także decyzję w zakresie wywodu organu administracyjnego dotyczącego pytania nr 115, podnosząc, iż z pytania nie wynikało, jak twierdzi w zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości, że odnosi się ono do przypadków bezwzględnego zakazu bycia członkiem zarządu, podczas gdy art. 211 k.s.h. stanowi, że członkiem zarządu nie może być wspólnik pozostający w stosunku pracy z inną spółką konkurencyjną. Twierdzenie skarżącej jest błędne, jako że mimo wyjaśnienia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które Minister Sprawiedliwości w całości podtrzymuje, w dalszym ciągu nie dostrzega, iż przepis art. 211 k.s.h., na który się powołuje, zupełnie nie przystaje do treści pytania. Zarzut więc nienależytego rozpatrzenia odwołania skarżącej w zakresie pytania nr 115 uznać należy za nieuzasadniony.

Ustosunkowując się do zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących pytania nr 116, Minister Sprawiedliwości powołał się na przepis kodeksu postępowania cywilnego, tj. art. 1097, nie czynił żadnych przypisów do zawartych w decyzji twierdzeń. Podkreślił, że instytucję prokury reguluje Kodeks cywilny w artykułach od 1091 do 1099. Jest to regulacja podstawowa dla całej gałęzi prawa cywilnego, do której należy także prawo handlowe. W tej podstawowej więc regulacji wynikającej z Kodeksu cywilnego należało poszukiwać odpowiedzi na pytanie nr 116, gdyż pytanie to sformułowane było ogólnie - bez wskazania na jakiekolwiek inne przepisy niż przepisy kodeksu cywilnego.

Odnośnie pytania nr 189 skarżąca podniosła, że ogólna treść pytania pozwalała na odniesienie go do wszystkich gałęzi prawa, w tym do wyjątków zawartych w Kodeksie karnym skarbowym, czy w prawie autorskim. Jak sama wskazała, pytanie sformułowane było ogólnie, dotyczyło więc zasady ogólnej, a nie wyjątków regulowanych w przepisach nie wskazanych w pytaniu. Dlatego też poszukiwanie odpowiedzi w przepisach regulujących w sposób szczególny, bądź wyjątkowy instytucję odstąpienia od wymierzenia kary było zupełnie nieuprawnione. Powyższe stwierdzenie zawarte zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlatego nie można zgodzić się z zarzutem, iż Minister Sprawiedliwości nie ustosunkował się należycie do argumentacji skarżącej zawartej w odwołaniu od uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności może wyłonić się kwestia, czy na uchwałę komisji egzaminacyjnej dotyczącą ustalenia wyniku egzaminu osobie egzaminowanej służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Taką wątpliwość rodzi wzgląd, że żaden z przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze nie wskazuje terminu w jakim odwołanie powinno być wniesione, a także brak jest przepisu kompetencyjnego odnośnie formy i treści rozstrzygnięcia jakie władny jest wydać Minister Sprawiedliwości w następstwie wpłynięcia takiego odwołania. Niemniej, mimo wchodzących w grę wątpliwości Sąd przychyla się do stanowiska, że odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem o którym mowa w art. 127 § 1 k.p.a. Na taką wykładnię może wskazywać treść przepisu art. 331 ust. 2 cytowanej ustawy, w myśl którego Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji egzaminacyjnej. Sformułowanie "organ wyższego stopnia", zawarte w powołanym wyżej przepisie, po pierwsze nadaje komisji egzaminacyjnej przymiot organu administracji publicznej pierwszej instancji, a po drugie wyraźnie nawiązuje do treści art. 127 § 2 k.p.a., zgodnie z którym właściwy do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Zdaniem Sądu uchwała komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację, jako rozstrzygnięcie o charakterze władczym i jednostronnym, pozwala postępowanie egzaminacyjne traktować jako indywidualną sprawę administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Toteż, zdaniem Sądu, w sprawach nieuregulowanych w ustawie o radcach prawnych, a w szczególności w zakresie wymogów odwołania oraz rozstrzygnięć organu wyższego stopnia, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym kierunku zmierza zresztą i orzecznictwo sądowe. I tak w świetle wyroku WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2006 r., II SA/Ol 119 (LEX nr 205607) w sytuacji gdy ustawodawca nie określi wyraźnie, w jakiej formie prawnej sprawa powinna być załatwiona, rozstrzygające znaczenie ma charakter sprawy oraz treść przepisów będących podstawą działania organu administracji publicznej, do którego właściwości należy załatwienie sprawy. Jeżeli z tych przepisów wynika, że w sprawie wymagane jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, oznacza to, że sprawa wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej.

Za takim poglądem przemawiają również względy wykładni funkcjonalnej, a w szczególności wskazane w art. 75 ust. 2 ustawy o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Stąd, w razie wniesienia odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację, Minister Sprawiedliwości musi tę kwestię rozstrzygnąć merytorycznie, gdyż jest to istotna przesłanka ustawowa w sprawie ubiegania się o wpis na listę aplikantów.

Niezależnie od powyższego, gdyby nawet założyć, że rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia wyniku konkursowego na aplikacje nie zostało dokonane w ramach instytucji odwołania, o której mowa w art. 127 k.p.a., rozstrzygnięciu temu należałoby nadać charakter tzw. czynności materialnotechnicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Niewątpliwie rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację dotyczy uprawnień osoby egzaminowanej, które wyraźnie wynikają z powołanych wyżej przepisów ustawy o adwokaturze. Rozstrzygnięcia o takim charakterze podlegają zaś kontroli sądu administracyjnego, co wynika z powołanego przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Na tej podstawie brak jest dostatecznych podstaw dla negowania administracyjnoprawnego charakteru rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości wydanego w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, zwłaszcza w sytuacji nieprecyzyjnego w tym względzie stanu prawnego.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, iż w myśl powołanego przepisu 75 i ust. 1 p.o.a. egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź.

Z powyższego względu w odniesieniu do pytań nr 64, 115, 116 i 189 skarżąca nie może co do zasady wywodzić, dla osiągnięcia korzystnych dla siebie skutków prawnych, że prawidłowe są zarówno odpowiedzi do testu przygotowane przez zespół konkursowy, o którym mowa w art. 75 b p.o.a., jak i odpowiedzi wskazane przez skarżącą, gdyż takie podejście nie mieści się w ogólnym założeniu metodologicznym na jakim zbudowany jest przepis art. 75 i ust. 1 zd. 1. Norma ta nie przewiduje bowiem sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu.

Toteż, jedyną możliwością dla wykazania, że skarżąca prawidłowo odpowiedziała na pytania nr 64, 115, 116 i 189 jest jednoczesne wykazanie, iż odpowiedź na dane pytanie, wskazana przez wspomniany zespół konkursowy, była błędna, a prawidłowa jest odpowiedź skarżącej. Jednakże, tak daleko idącego zarzutu skarżąca nie stawia, a w szczególności nie twierdzi, aby błędne były odpowiedzi wskazane przez zespół konkursowy. Twierdziła natomiast, że odpowiedzi, których udzieliła, są także prawidłowe.

Innymi słowy skarżąca zakwestionowała jedynie 4 pytania spośród 250 i w odniesieniu do pytań nr 64, 115, 116 i 189 zarzuciła, że ich redakcja uzasadniała uznanie za prawidłowe również i jej odpowiedzi.

W tak postawionym zarzucie skarżąca musiałaby udowodnić - mające wpływ na wynik sprawy - naruszenie art. 75 i ust. 1 zd. 1 p.o.a. poprzez wykazanie, że rozwiązania prawidłowe we wskazanych pytaniach mogły być w dwóch, a nie w jednej z trzech propozycji odpowiedzi.

W ocenie Sądu zarzut taki nie znajduje uzasadnienia.

Nie ulega wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania. Istotne dla tej oceny jest to, że pytania egzaminacyjne mają charakter testowy, stąd odpowiedź prawidłowa musi się ograniczyć do wyboru tylko jednej z trzech odpowiedzi. Odpowiedź opiera się o konkretną normę prawa. Z istoty pytań testowych wynika, że wykluczona jest możliwość rozszerzania tematu przez odpowiadającego.

Wychodząc z tego punktu widzenia, przynajmniej w kontekście niniejszej sprawy, pytania opracowane przez zespół konkursowy nie nasuwają większych zastrzeżeń. Niewątpliwie trudno byłoby akceptować sytuację, a taka w niniejszej sprawie nie zachodzi, aby na tle stanów faktycznych przedstawionych w pytaniach zakwestionowanych przez skarżącą dało się obronić istnienie dwóch jednakowo poprawnych odpowiedzi. Poprawna odpowiedź na testowe pytanie egzaminacyjne, w zakresie o którym mowa w przepisie art. 75 a ust. 3 p.o.a., musi pozostawać w pełnej zgodności z kontekstem pytania. Co do zasady należałoby odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi na testowe pytanie egzaminacyjne, poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem.

Ponadto, jak już wskazano, dla pomyślnego złożenia egzaminu konkursowego wystarczało z zestawu 250 pytań udzielić prawidłowej odpowiedzi na 190 pytań. Istniała więc dość duża liczba pytań (60), na które dopuszczalne było udzielenie błędnej odpowiedzi, tak z powodu niewiedzy osoby egzaminowanej, jak i nieprawidłowego zrozumienia pytania. Skarżąca przekroczyła wspomniany limit.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do pytań, w których zdaniem skarżącej prawidłowe są dwie odpowiedzi, w tym wskazana przez skarżącą (pytania nr 64, 115, 116 i 189), Sąd nie podzielił jej stanowiska.

W podanym wyżej pytaniu nr 64 skarżąca dodatkowo poczyniła własne założenia dla uzasadnienia poprawności swojej odpowiedzi. Sąd podzielił słuszność wyczerpującej argumentacji organu wskazanej w zaskarżonej decyzji, iż w oparciu o treść pytania i wskazane możliwości odpowiedzi właściwą jest odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi.

Tak samo z treści pytania nr 115 wynika, że kandydat ma posiadać wiedzę w przedmiocie wybrania jednego z trzech wskazanych w odpowiedzi przypadków, kto nie może być członkiem zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Art. 18 k.s.h. wskazuje wyłącznie na osobę fizyczną mającą pełną zdolność do czynności prawnych, czyli bezwzględnie nie może być nim osoba prawna. Wskazana przez skarżącą odpowiedź nie mogła być uznana za prawidłową, bowiem art. 211 k.s.h. nie zawiera bezwzględnego zakazu, bowiem za zgodą spółki członek zarządu może zajmować się interesami konkurencyjnymi uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu.

Odnośnie odpowiedzi na pytanie 116 Minister wyczerpująco odniósł się do zarzutu skarżącej, wskazując na ustawowy sposób wygaśnięcia prokury w przepisie art. 1097 § 2 k.c. stanowiącego, że prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.

Podzielić należy pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji, iż odpowiedź na pytanie 189 zostało skonstruowane w oparciu o literalne brzmienie przepisu 61 § 2 k.k. Inne sytuacje przewidziane w kodeksie skarbowym, czy prawie autorskim, o których wypowiada się skarżąca nie były objęte pytaniem.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw dla uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.