Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 11/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i ust. 1a, art. 31, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 31 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) – dalej w skrócie "K.p.a." oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j: Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) - dalej w skrócie "u.p.e.a.", po rozpoznaniu zażalenia E. K. (dalej też jako: skarżący, strona, zobowiązany) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 19 kwietnia 2017 r. w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 lutego 2017 r. o numerach: od [...] do [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu (dalej też: "Dyrektor ZUS", "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 28 lutego 2017 r. o numerach: od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2011 r. do kwietnia 2014 r.,

- ubezpieczenie zdrowotne od kwietnia 2011 r. do kwietnia 2014 r. (z wyłączeniem m-ca lipca 2012 r.) oraz

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od lutego 2012 r. do kwietnia 2014 r.

Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 12 czerwca 2014 r., Nr [...] o odpowiedzialności solidarnej E. K. za zobowiązania płatnika składek - "A" Sp. z o.o. z/s w [...].

Zawiadomieniem z dnia 1 marca 2017 r., o Nr [...], Nr [...], Nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w "B" Sp. z o.o. w [...]. Odpis powyższego zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 15 marca 2017 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 8 marca 2017 r.

Następnie, pismem z dnia 22 marca 2017 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów skarżący wskazał: art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a. Prowadzonej egzekucji zarzucono naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 1a oraz art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) – dalej też: [u.s.u.s.] w zw. z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej też: [O.p.] oraz art. 375 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.) – dalej też: [K.c.].

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 12 czerwca 2014 r., którą orzeczono "o odpowiedzialności E. K., zam. ul. [...], [...] - solidarnej za zobowiązania płatnika składek "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], ul. [...], NIP: [...], REGON"[...] z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ".

Pełnomocnik podkreślił, że zaległe składki wskazane w sentencji ww. decyzji zostały objęte umową z dnia 9 lutego 2016 r., Nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, zawartą przez płatnika "A" Sp. z o.o. z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], przy czym płatnik wywiązuje się z tej umowy terminowo. Według pełnomocnika prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego, w sytuacji braku zaległości Spółki "A", której zgodnie z zawartą umową "odroczono termin zapłaty składek rozkładając je na raty", jest niedopuszczalne i narusza zasady solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej.

Zaakcentowano, że podstawą odpowiedzialności strony jest decyzja wydana na podstawie art. 116 O.p., który to przepis przewiduje odpowiedzialność solidarną za "zaległości podatkowe". Pełnomocnik wskazał następnie na zasady solidarnej odpowiedzialności uregulowane przepisami Kodeksu cywilnego. Wywiódł, że skoro zobowiązanie płatnika "A" Sp. z o.o. w [...] przestało być zaległe i wymagalne w związku z odroczeniem terminu zapłaty składek, to także zobowiązanie solidarne odpowiedzialnego za zaległe składki zobowiązanego przestało być wymagalne. Z powyższych względów pełnomocnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć wynagrodzenia za pracę oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. do czasu rozpatrzenia zarzutu.

Z związku z wniesionymi zarzutami, postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne i powiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o tym fakcie.

Następnie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. Dyrektor ZUS odmówił uwzględnienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne, prowadzone względem zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 12 czerwca 2014 r. Nr [...], w której orzeczono o odpowiedzialności solidarnej E. K. za zobowiązania płatnika składek, tj. "A" Sp. z o.o. Wskazano także, że wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] oddalił odwołanie strony od ww. decyzji.

Następnie organ egzekucyjny wskazał, że w dniu 7 grudnia 2015 r. "A" Spółka z o.o. złożyła do Wierzyciela wniosek o rozłożenie na raty zaległości z tytułu nieopłaconych składek i kosztów egzekucyjnych, w wyniku czego w dniu 9 lutego 2016 r. pomiędzy ww. Spółką a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] zostały zawarte następujące umowy:

- Nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na : FUS za okres od 03/2011 do 12/2014 r., FUZ za okres od 03/2011 do 06/2012, od 08/2012-12/2014 i FP i FGŚP za okres 03/2011, od 09/2011 do 12/2014 i od 02/2015 do 08/2015;

- Nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na: FUS, FUZ i FP i FGŚP za okres 11/2015;

- Nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na FUS, FUZ i FP i FGŚP za 12/2015.

Podkreślono również, że postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. Nr [...] rozłożono na raty ww. Spółce koszty egzekucyjne dotyczące egzekucji FUS, FUZ oraz FP i FGŚP za okres od 01/2014-02/2014, od 05/2014 do 06/2014, od 08/2014 do 12/2014 i 10/2015, natomiast w związku z zawartymi umowami, postanowieniem z dnia 17 lutego 2016r. Dyrektor ZUS zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec "A" Sp. z o.o.

W dalszej kolejności, w motywach rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Za nieuzasadniony uznał zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi. Wskazał, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec "A" Sp. z o.o. nastąpiło w związku z zawartymi umowami ratalnymi, natomiast zobowiązany, zgodnie z art. 116 O.p. odpowiada solidarnie za zobowiązania ww. Spółki całym swoim majątkiem. Wyjaśnił, że powyższa zasada znajduje również zastosowanie w art. 299 § 1 i § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Podkreślono, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

W rezultacie Dyrektor ZUS uznał, że brak jest podstaw do zaniechania wszczynania postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego. Stwierdzono, że na podstawie art. 366 § 1 K.c., który to przepis ma zastosowanie w sprawie wierzyciel ma pełną swobodę wyboru dłużnika solidarnego. Może on dokonać podziału obowiązku świadczenia pomiędzy dłużników, żądając spełnienia świadczenia w określonych częściach lub też może swą decyzję zmieniać i żądać spełnienia świadczenia przez innego dłużnika solidarnego. Z kolei fakt rozłożenia na raty zaległości z tytułu niezapłaconych składek nie oznacza, że zaległości składkowe zostały na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec strony całkowicie zaspokojone.

Dyrektor ZUS, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez stronę w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, odmawiając jednocześnie umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia dokonanych zajęć wynagrodzenia za pracę.

We wniesionym na to postanowienie zażaleniu, zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika ponownie wskazał, że prowadzenie egzekucji wobec strony, w sytuacji braku zaległości płatnika (któremu umowami nr [...], [...] i [...] odroczono termin zapłaty składek rozkładając je na raty) jest niedopuszczalne i narusza zasady solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej, którą jest zobowiązany. Zdaniem pełnomocnika, skoro zobowiązanie płatnika, tj. "A" Sp. z o.o. przestało być zaległe i wymagalne wobec odroczenia terminu zapłaty składek, to także zobowiązanie solidarne odpowiedzialnego za składki zobowiązanego przestało być wymagalne.

Według pełnomocnika organ egzekucyjny odmawiając uchylenia dokonanych zajęć i odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego w istocie nie odniósł się do podniesionych przez stronę zarzutów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia 19 kwietnia 2017 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów, wydane na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności organ wyjaśnił, zasady odpowiedzialności osób trzecich z tytułu zaległości i wskazał, że jedną z grup podmiotów należących do tej kategorii stanowią członkowie zarządu spółek kapitałowych. Przytaczając przepisy mające w sprawie zastosowanie Dyrektor Izby wskazał na możliwość odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty, przy uwzględnieniu możliwości płatniczych dłużnika oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W dalszej kolejności organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika, jakoby "z chwilą rozłożenia na raty zaległości składkowych na mocy umowy z dnia 09 lutego 2016 r. Nr [...] zawartej pomiędzy "A" sp. z o.o., a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], nastąpiło odroczenie terminu płatności zaległości w skutek czego przestały one być zaległe i wymagalne." Podkreślono, że składki ubezpieczeniowe objęte zawartą umową istnieją nadal i są zaległościami składkowymi obciążającymi zarówno Spółkę jak i zobowiązanego do czasu ich wygaśnięcia, tj. do dnia uregulowania przez Spółkę rat określonych w umowie ratalnej lub do dnia uregulowania ich przez stronę, która ponosi za nie odpowiedzialność solidarną.

W kwestii zarzutu opartego na art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a., tj. dotyczącego prowadzenia egzekucji pomimo odroczenia terminu płatności składek w ramach umów o rozłożeniu na raty należności, organ wskazał, że składając zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej reprezentujący stronę pełnomocnik uruchomił tryb zarzutów, których jedynie uznanie za uzasadnione odnosi skutek w postaci konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.).

W ocenie organu brak było także podstaw do wypowiedzenia się w przedmiocie instytucji zarzutów określonej w przepisach K.c., w sytuacji, gdy przedmiotem rozpoznawanej sprawy był zarzut nieistnienia obowiązku określony w art. 33 1 pkt 1 u.p.e.a. wniesiony w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego.

W rezultacie, nie dopatrując się wadliwości merytorycznej i formalnej wydanego przez Dyrektora ZUS postanowienia, organ odwoławczy przyjął, że spełnia ono wymogi przewidziane przepisami prawa, tj. art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: [K.p.a.], albowiem zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.

W skardze sądowoadministracyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 31 października 2017 r. skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 8, art. 11 i art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. polegające na naruszeniu zasad przekonywania, wyjaśniania zasadności przesłanek oraz zasady przekonywania na skutek nie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutów opartych o przepis art. 375 § 1 K.c. i wadliwego uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonego postanowienia, które nie zawiera wyjaśnienia stanowiska organu w zakresie braku wpływu na zobowiązanie skarżącego zawarcie przez płatnika składek umów o rozłożenie na raty w świetle art. 375 K.c.,

- art. 33 § 1 i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., art. 29 ust. 1 i ust. 1a, art. 31, art. 32, art. 50 § 4 u.s.u.s. w związku z art. 51 § 1, art. 116 § 1 O.p. w związku z art. 375 § 1 K.c. polegające na bezzasadnej odmowie uwzględnienia zgłoszonego zarzutu i nie umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na skutek nieprawidłowego przyjęcia, że rozłożenie na raty zaległości składkowych płatnika nie powoduje, że zaległość płatnika z tytułu składek przestaje istnieć, a zatem że zobowiązanie solidarne odpowiedzialnego skarżącego jako prezesa zarządu płatnika nie istnieje.

Reprezentujący skarżącego pełnomocnik podnosząc podobne zarzuty jak w zażaleniu wskazał, że istotnym w sprawie zagadnieniem jest wpływ zawarcia umów ratalnych na istnienie zaległości "A" Sp. z o.o., a w konsekwencji na wymagalność zobowiązania skarżącego. Wskazał ponadto na załączone do skargi zaświadczenie ZUS Oddział w [...] z dnia 6 listopada 2017 r. o niezaleganiu w opłacaniu składek przez "A" Sp. z o.o., w którym wskazano, że płatnik nie posiada zaległości w opłacaniu składek.

Następnie, wskazując na zasady solidarnej odpowiedzialności, opisane w art. 375 § 1 K.c. wywiódł, że skoro zobowiązanie płatnika "A" Sp. z o.o. zostało rozłożone na raty, to także zobowiązanie solidarnie odpowiedzialnego za zaległe składki zobowiązanego przestało być wymagalne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodatkowo, Dyrektor Izby wskazał, że wprawdzie z załączonego do skargi zaświadczenia wynika, że "A" Sp. z o.o. korzysta z ulgi w postaci układu ratalnego na spłatę należności, niemniej jednak nie oznacza to, że zaległości ww. Spółki definitywnie przestały istnieć. Brak stosownego odesłania do przepisu wprowadzającego fikcję prawną braku zaległości na potrzeby wydania zaświadczenia o niezaleganiu powoduje, że wystawione przez ZUS zaświadczenie nie korzysta z domniemania nie istnienia zaległości rozłożonych na raty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017 r., poz.2188 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017, poz.1369 ze zm.) dalej w skrócie: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną z zastrzeżeniem art.57a .

Wskazać również należy, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa . Przede wszystkim trzeba zważyć , że zgodnie z 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2017 r. poz. 1201 ze zm.) dalej nadal w skrócie: "u.p.e.a.", jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uprawnione jest twierdzenie organu odwoławczego, że postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, którego treść jest zgodna z art. 124 K.p.a., w szczególności odniesienie się do całego materiału dowodowego dotyczącego istoty sprawy oraz przesłanki wykładni przepisów prawnych.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 375 § 1 K.c. należy zważyć, że przepis ten reguluje tryb wnoszenia przez dłużnika solidarnego zarzutów, które przysługują mu osobiście względem wierzyciela, jak również tych, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom. Zatem przepis ten reguluje tryb wnoszenia zarzutów w postępowaniu cywilnym pomiędzy dłużnikiem solidarnym, a wierzycielem. Przepis ten nie ma zastosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Odnośnie do wpływu zawarcia umów ratalnych pomiędzy "A" Sp. z o.o., a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na istnienie zaległości składkowych, za które odpowiada również E. K., zważyć, że organ omówił szczegółowo przepisy regulujące odpowiedzialność osób trzecich za zaległości składkowe Spółki, tj. art. 107 O.p., art. 116 O.p. oraz art. 108 O.p. traktujący o wszczęciu egzekucji wobec majątku osoby trzeciej, które mają zastosowanie do składek ubezpieczeniowych na mocy art. 31 u.s.u.s.

W szczególności wskazał, że zgodnie z art. 31 u.s.u.s., do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i § 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 38a, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, § 3, i §5, art. 62b § 1 pkt 2 i § 3, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 7 i 5, art. 77b § 1 i § 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i § 2, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1, § la, § 2 pkt 2 i 4 i § 3, art. 108 § 1, § 3 i § 4, art. 109 § 1 w zakresie art. 29, art. 109 § 2 pkt 1, art. 110 § 1,§ 2 pkt 2, §3, art. 111 § 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1-5, art. 112b,art. 112c, art. 113, art. 114, art. 115-117, art. 118 oraz art. 119 O.p.

Ogólna reguła odpowiedzialności osób trzecich za zaległości składkowe została sformułowana w przepisie art. 107 O.p. w związku z art. 31 u.s.u.s., który w § 1 i § 2 pkt 1-4 wskazuje zakres i kategorie należności, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia, w tym prezes zarządu. Osoby trzecie odpowiadają za zaległości składkowe całym swoim majątkiem solidarnie z płatnikiem. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110 - 117 O.p.

Orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia podmiotu głównego od odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których wierzyciel może dochodzić zaspokojenia. Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter posiłkowy w stosunku do odpowiedzialności podmiotu głównego.

Decyzja w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności może zostać wydana dopiero wtedy, gdy wierzyciel będzie posiadał uzasadnione podstawy do przyjęcia, iż pierwotny dłużnik nie wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania. Jedną z grup podmiotów mieszczących się w kategorii osób trzecich są członkowie zarządu spółek kapitałowych ponoszący odpowiedzialność za zaległości składkowe tych spółek.

Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. w związku z art. 31 u.s.u.s. za zaległości składkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają, solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy Prawo restrukturyzacyjne albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przepis art. 116 § 2 O.p. stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Organ może orzec o odpowiedzialności osób trzecich, gdy wykaże okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania oraz, gdy stwierdzi bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.

W myśl art. 108 § 4 O.p. w związku z art. 31 u.s.u.s. egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności składkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku płatnika składek okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z art. 91 O.p. w związku z art. 31 u.s.u.s. do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania składkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych.

Z odesłania zawartego w art. 91 O.p. do art. 366 § 1 i art. 369 K.c. wynika, że po powstaniu solidarnego zobowiązania, a zatem po wydaniu decyzji w trybie art. 108 § 1 O.p., organ rentowy może dokonać wyboru zobowiązanego, od którego będzie dochodził zaspokojenia wierzytelności, postąpiwszy stosownie do art. 366 § 1 K.c.

Skutkiem konstytutywnego charakteru decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe jest to, że od chwili wydania decyzji kilku zobowiązanych może być zobowiązanych w ten sposób, iż wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich zobowiązanych łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarnych zobowiązanych) do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 § 2 K.c.).

Wierzyciel może więc dokonać wyboru dłużnika, od którego będzie dochodził zaspokojenia wierzytelności, dopiero po powstaniu solidarnego zobowiązania, tj. po wydaniu decyzji o odpowiedzialności solidarnej.

Solidarność tej odpowiedzialności wynika z przepisów ustawy w szczególności art. 369 K.c. w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

Odnośnie do zarzutu nieistnienia obowiązku skarżącego jako Prezesa Zarządu Spółki w związku z zawarciem przez spółkę i wierzyciela umowy o spłatę zaległości w ratach trzeba także stwierdzić, że należności z tytułu składek ubezpieczeniowych stają się wymagalne w dacie obowiązku ich wyliczenia i zapłaty. Brak zapłaty powoduje powstanie zaległości składkowych z mocy samego prawa, to jest art. 51 § 1 O.p. w związku z art. 31 u.s.u.s

Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.s.u.s. ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należności na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy (art. 29 ust. 1a u.s.u.s.).

Odroczenie terminu płatności składki to takie ułatwienie, które może być zastosowane przez organ rentowy na wniosek płatnika, który winien być złożony z takim wyprzedzeniem, aby organ rentowy rozpatrzył go przed upływem terminu płatności składki.

Rozłożenie na raty zaległości wywołuje taki skutek, że organ rentowy wyznacza dłużnikowi kwoty rat na jakie podzielono zaległości składkowe oraz terminy spłaty tych rat, w jakich dłużnik winien je uregulować. Jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rat, pozostała do uregulowania kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na zasadach określonych w ordynacji podatkowej (art. 29 ust. 3 u.s.u.s.).

Rozłożenie na raty niezapłaconych w terminie składek ubezpieczeniowych nie powoduje, że przestają one istnieć z powodu braku wymagalności. Słusznie organ przyjął w zaskarżonej decyzji, że składki te nadal istnieją jako zaległości, gdyż termin ich wymagalności już minął i będą obciążać dłużnika do chwili wygaśnięcia, np. poprzez zapłatę. Rozłożenie na raty zaległości jest jedynie dobrą wolą wierzyciela, który wyraża zgodę na uregulowanie zaległości w określonych kwotach i terminach. W konsekwencji składki ubezpieczeniowe objęte umową ratalną istnieją nadal i są zaległościami składkowymi obciążającymi zarówno Spółkę jak i E. K., aż do dnia wygaśnięcia, tj. do dnia uregulowania przez Spółkę rat określonych w umowie ratalnej lub do dnia uregulowania ich przez członka zarządu, który ponosi za nie odpowiedzialność solidarną.

Odnośnie do zaświadczenia o niezaleganiu wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na rzecz "A" Sp. z o.o., które miało potwierdzać - fakt nieistnienia składek, za które odpowiada skarżący, słusznie zważono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na podstawie art. 50 ust. 4 u.s.u.s. i art. 123 K.p.a.

Zaświadczenie potwierdza fakt, iż na dzień wydania takiego zaświadczenia podmiot, na rzecz którego wydawane jest zaświadczenie nie posiada żadnych zaległości. Zaświadczenie może jednak otrzymać też płatnik, który co prawda posiada zaległości w opłacaniu składek, lecz zostały one rozłożone na raty i który w terminie wykonuje postanowienia podpisanej umowy w sprawie ulgi. Zaświadczenie takie musi jednak zawierać klauzulę o korzystaniu przez płatnika z tej ulgi.

Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. "A" Sp. z o.o. otrzymała w dniu 6 listopada 2017 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] Inspektorat w [...] zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek. Oznacza to - że płatnik ten nie posiada bieżących zaległości składkowych. Zwrócić trzeba uwagę na znajdującą się w tym zaświadczeniu informację, iż Spółka korzysta z ulgi w postaci układu ratalnego na spłatę należności, które nie są w związku z tym wymagalne na dzień wydania zaświadczenia. Nie wskazuje to jednak jak twierdzi strona, że zaległości te przestały definitywnie istnieć w skutek zawartego układu ratalnego. Przepisy u.s.u.s. ani przepisy K.p.a. nie zawierają regulacji analogicznej do art. 306e § 5 O.p. wprowadzającej fikcję prawną braku zaległości na potrzeby wydawania zaświadczeń o niezaleganiu. Brak jest również w art. 31 u.s.u.s. odesłania do tego przepisu.

Dlatego dołączone do skargi zaświadczenie o niezaleganiu w składkach ubezpieczeniowych wydane na rzecz "A" Sp. z o.o. nie korzysta z domniemania fikcji prawnej nie istnienia zaległości, które zostały rozłożone na raty. W konsekwencji zaległości składkowe objęte umową ratalną pomiędzy Spółką a ZUS istnieją nadal, i mogą być dochodzone od E. K. na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych.

Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga podlegała uwzględnieniu.