Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 190/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 6
journal: Dz.U. 2021 poz 2114
law: Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2018 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na mocy tej decyzji organ I instancji przyznał stronie płatność JPO do powierzchni zgodnej z deklaracją strony, płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej dla JPO, tj. 151,85 ha, płatność redystrybucyjną do powierzchni maksymalnej, tj. 27,00 ha oraz płatność związaną do powierzchni upraw buraków cukrowych do areału 47,77 ha. Ponadto organ przyznał stronie kwotę [...]zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. Realizacja płatności przyznanych decyzją nastąpiła w dniu [...] r. (płatność zaliczkowa) oraz w dniu [...] r. (płatność końcowa).

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości polegających na przyznaniu płatności do buraków cukrowych oraz zwrotu dyscypliny finansowej na 2018 r. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Na mocy tej decyzji organ I instancji ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł (w tym kwotę [...]zł z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych oraz [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej). Organ wskazał, że przyczyną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie, iż wnioskodawca nie spełniał warunków do uzyskania płatności cukrowej za 2018 r. Wynikało to z faktu, że wnioskodawca nie zawarł umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której był członkiem. Spółdzielnia Rolników "[...]", z którą skarżący zawarł umowę kontraktacji dołączoną do wniosków, została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych w dniu [...] r. Jednocześnie organ I instancji nie stwierdził, aby w sprawie zaistniały podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności lub przesłanki uzasadniające odstąpienie od dochodzenia zwrotu.

W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie: art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja) przez ustalenie, że obywatel jest zobowiązany dostrzec pomyłkę organu administracji i słuszne jest obciążenie obywatela konsekwencjami pomyłki tego organu; art. 7 Konstytucji przez nie dopełnienie obowiązku praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy; art. 7, art. 7a § 1 i art. 11 w zw. z art. 77 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) przez brak wyczerpującego zbadania stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego powodujące nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego co do tego, że skarżący mógł w zwykłych okolicznościach wykryć błąd organu; art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez brak wyjaśnienia i umotywowania w uzasadnieniu decyzji tego co znaczą zwykłe okoliczności; art. 29 ust. 1, 2, 4, 7 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR) w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2114 ze zm., dalej też: ustawa o płatnościach) przez nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji o obowiązku zwrotu płatności; art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1026 ze zm.) przez pominięcie tego, że to Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydaje decyzję o cofnięciu danej grupie uznania i skreśleniu jej z rejestru grup oraz prowadzi rejestr grup producentów rolnych, a zatem wiedza o statusie takiej grupy jest faktem znanym temu Dyrektorowi z urzędu; art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r. str. 69, dalej: rozporządzenie 809/2014) przez ich zastosowanie i zobowiązanie strony do zwrotu płatności; art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 przez jego błędną wykładnię co do zwykłych okoliczności i co do upływu ponad 12 miesięcy od dnia wypłaty płatności do dnia wydania decyzji jako negatywnej przesłanki do dochodzenia zwrotu płatności i odstąpienie od zaniechania żądania zwrotu płatności. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach podał, że w celu uzyskania płatności związanej do uprawy buraków cukrowych, wnioskodawca musi spełnić jeden z dwóch określonych w tym przepisie warunków: albo zawrzeć umowę dostawy, o której mowa w pkt 1 lit. a, albo umowę z grupą producentów, o której mowa w pkt 1 lit. b. W przedmiotowej sprawie nie może zostać uznane, że spełniony został warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy. Skarżący zawarł umowę kontraktacyjną ze Spółdzielnią Rolników "[...]". Jednak na mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z dnia [...] r. o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków uznania, Spółdzielnia Rolników "[...]" została wykreślona z Rejestru grup producentów rolnych, nie jest więc od tego momentu (i nie była w 2018 r.) "grupą producentów rolnych" w rozumieniu wskazanego przepisu.

Organ zgodził się ze skarżącym, że bezsporny jest fakt upływu 12 miesięcy od wypłaty płatności do dnia wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, a także to, że wypłata płatności cukrowej za rok 2018 nastąpiła na skutek błędu organu. Jednakże również bezsporne jest to, że nie został spełniony inny warunek wyłączający obowiązek zwrotu, zawarty w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Błąd mógł zostać wykryty w zwykłych okolicznościach przez rolnika, przy dołożeniu należytej staranności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. wyrażone w decyzji, że w niniejszym przypadku wypłata stronie płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła na skutek błędu ARiMR, gdyż w dniu wydania decyzji przyznającej płatność cukrową informacja o niespełnieniu przez Spółdzielnię Rolników "[...]" warunków uznania i wykreśleniu jej z rejestru, widniała w Rejestrze grup producentów. Jednak w ocenie organu odwoławczego, deklaracja płatności cukrowej w roku 2018 była błędna z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, ponieważ postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawną deklarację w zakresie żądania wskazanej we wniosku płatności. Za merytoryczną treść wniosku każdorazowo odpowiada występujący o płatności i to on winien ponieść konsekwencje zgłoszenia nieprawidłowych danych. Zatem nawet w sytuacji, gdy w sprawie doszło do błędnej oceny wniosku dokonanej przez organ I instancji, to odpowiedzialność w tym zakresie nie może spoczywać wyłącznie na tym organie, z pominięciem winy strony. To na wnioskodawcy bowiem ciąży odpowiedzialność za prawidłowość złożonego wniosku, a skutki działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne, obciążają odwołującego.

Organ w tym zakresie wskazał, że brak jest przesłanek do przyjęcia, iż wnioskodawca, który jednocześnie pozostawał wiceprezesem Spółdzielni Rolników "[...]" nie mógł uzyskać przy zachowaniu choćby minimum staranności, informacji o tym, że Spółdzielnia Rolników "[...]" utraciła status grupy producentów, o której mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach. Przeciwnie, w związku z funkcją pełnioną przez wnioskodawcę w Spółdzielni Rolników "[...]" należy przyjąć, że informacja taka powinna być znana stronie.

Organ zaznaczył, że dołączona do wniosku na rok 2018 umowa kontraktacyjna na dostawę buraków cukrowych w kampanii cukrowniczej 2018/2019 pomiędzy J. K. a Spółdzielnią Rolników "[...]" została zawarta w dniu [...] r., czyli po wykreśleniu Spółdzielni Rolników "[...]" z Rejestru grup producentów rolnych. Biorąc pod uwagę, że umowa kontraktacji musi być dołączana do wniosku w każdym kolejnym roku ubiegania się o płatności, organ stwierdził, że obowiązkiem wnioskodawcy ubiegającego się o płatność cukrową jest każdorazowe zweryfikowanie podmiotu, z którym zawiera umowę, pod względem spełniania przez ten podmiot kryteriów określonych w ustawie o płatnościach. Nie może być uznane za uzasadnione twierdzenie strony, że nie mogła ona wykryć błędu, gdyż Rejestr grup producentów rolnych jest ogólnie dostępny dla nieograniczonej liczby odbiorców i znajduje się na stronach internetowych ARiMR. W konsekwencji organ uznał, iż nie wykazano, że producent rolny nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, nie poinformowano również organu, że wniosek jest nieprawidłowy lub się zdezaktualizował od czasu złożenia, dlatego nie zachodzą okoliczności do uznania argumentów odwołującego i odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności cukrowej.

Odnosząc się do przekroczenia terminu wskazanego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 organ zgodził się z zarzutem odwołania, jednak wobec stwierdzeń zawartych powyżej, fakt ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wszystkie warunki określone w tym przepisie muszą zaistnieć łącznie. W świetle powyższego, brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Tym samym, zgodnie z art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, powstał obowiązek zwrotu nienależnej płatności w łącznej wysokości [...] zł.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, s. 1 z dnia 23.12.1995 r., z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie płatność podlegająca zwrotowi została wypłacona w dniach [...] r. i [...] r., a decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona stronie w dniu [...] r., z czego wynika, że wskazany w tym przepisie termin 4-letni nie został przekroczony.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynikającej z przepisów. Skarżący ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów, w tym: faktury VAT wystawionej przez skarżącego na rzecz Spółdzielni Rolników "[...]" nr [...] z dnia [...] r., dwóch faktur VAT wystawionych przez Spółdzielnię Rolników "[...]" na rzecz [...] [...] S.A. nr 1/2019 i bez nr z dnia [...] r., trzech wniosków Spółdzielni Rolników "[...]" (na formularzach) o zmianę danych w ewidencji producentów i załączników do tych wniosków przyjętych [...] r., [...] r. i [...] r., trzech decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r., [...] r. i [...] r. oraz wydruku raportu z ewidencji producentów z dnia [...] r. dotyczącego ww. Spółdzielni zawierającego wskazanie jako rodzaju producenta - producentów rolnych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 2 Konstytucji ustanawiającego zasady demokratycznego państwa prawa oraz zaufania obywateli do państwa i prawa przez ustalenie tego, że obywatel jest zobowiązany dostrzec pomyłkę organu i ponieść konsekwencje tej pomyłki;

2) art. 7 Konstytucji ustanawiającego zasadę praworządności przez pominięcie tego, że organ nie dopełnił obowiązku praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy;

3) art. 29 ust. 1, 2, 4, 7 i 8 ustawy o ARiMR w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o płatnościach przez nieprawidłowe zastosowanie skutkujące ustaleniem skarżącemu kwoty nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, pomimo braku przesłanek ustawowych dla dokonania takiego ustalenia;

4) art. 7, art. 7a § 1 i art. 11 w zw. z art. 77 §§ 1 i 4 k.p.a. przez brak wyczerpującego zbadania stanu faktycznego, błędne rozpatrzenie i ocenę materiału dowodowego;

5) art. 75 k.p.a. przez pominięcie dowodów powołanych przez skarżącego w odwołaniu;

6) art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 809/2014 przez jego nieprawidłowe zastosowanie;

7) art. 7 ust 3 rozporządzenia nr 809/2014 przez błędną wykładnię co do zwykłych okoliczności i upływu ponad 12 miesięcy od dnia wypłaty płatności do dnia wydania decyzji jako negatywnej przesłanki do dochodzenia zwrotu płatności;

8) wszystkich przepisów z punktów 4)-7) skutkujących nieprawidłowym zaniechaniem przeprowadzenia dowodów powołanych przez skarżącego, choć mogły one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zobowiązaniem skarżącego do zwrotu płatności, odstąpieniem od zaniechania żądania ich zwrotu wskutek nieprawidłowego ustalenia, że skarżący mógł w zwykłych okolicznościach wykryć pomyłkę Kierownika Biura powiatowego ARiMR popełnioną przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r., co do znanego mu z urzędu statusu Spółdzielni Rolników "[...]" jako grupy producentów rolnych;

9) art. 9 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz art. 14 pkt 1) i 3) ustawy z dnia [...] r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r., poz. 1503) przez pominięcie tego, że od [...] r. organ administracji prowadzi rejestr grup producentów rolnych oraz wydaje decyzje o cofnięciu grupie uznania i skreśleniu jej z rejestru, a zatem wiedza o statusie takiej grupy jest faktem znanym temu Dyrektorowi z urzędu;

10) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez brak wskazania i umotywowania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tego, czy skarżący miał możliwość wykrycia "w zwykłych okolicznościach" pomyłki Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, co do statusu Spółdzielni jako grupy producentów rolnych;

11) art. 138 § 1 pkt 1) i 2) k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie podać należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Wprawdzie w piśmie z [...] r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego Pełnomocnika wniósł o przeprowadzenie rozprawy, jednak w odpowiedzi na skargę, organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, którą to odpowiedź na skargę Sąd doręczył stronie skarżącej w dniu [...] r. Brak zatem było zgodnej woli wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy. W tej sytuacji, zarządzeniem z [...] r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie Skarżący został poinformowany w jakich sytuacjach sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Sporna w sprawie kwestia dotyczy oceny zasadności ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2018 r. z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych, do powierzchni deklarowanej oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Organ podnosi, że nie został spełniony warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach, bowiem Wnioskodawca nie zawarł umowy kontraktacyjnej z grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której był członkiem. Spółdzielnia Rolników "[...]", z którą Skarżący zawarł umowę kontraktacji, została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych w dniu [...] r. Warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a również nie został spełniony, gdyż podmiot, z którym skarżący zawarł umowę kontraktacyjną nie prowadzi działalności związanej z produkcją cukru, a więc nie może zostać uznany za przedsiębiorstwo cukrownicze, o którym mowa w rozporządzeniu 1308/2013. Organ nie stwierdził przy tym istnienia okoliczności dających podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności lub przesłanki uzasadniającej odstąpienie od dochodzenia zwrotu. Przeciwne stanowisko zajmuje skarżący zauważając, że spełnił przesłanki warunkujące prawo do płatności, która została mu przyznana. Podnosi także, że brak jest podstaw do orzeczenia o jej zwrocie, bowiem błędnie organ przyjmuje, że mógł wykryć w zwykłych okolicznościach fakt wykreślenia Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych, ponadto uważa, że działał w dobrej wierze i nie można nakładać na niego obowiązku zwrotu płatności, skoro błąd popełnił organ.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie podjęły prawidłowe rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do istoty sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach: "Płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub

b) umowę z:

– grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru;

2) do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1."

W celu uzyskania płatności związanej do powierzchni upraw buraków cukrowych, wnioskodawca musi wobec powyższego spełnić jeden z dwóch określonych w podanym przepisie warunków, tj.: zawrzeć umowę dostawy, o której mowa w pkt 1 lit. a, albo umowę z grupą producentów, organizacją producentów lub zrzeszeniem organizacji producentów, będąc członkiem jednej z nich, o której mowa w pkt 1 lit. b. Skarżący nie spełnił wymienionych w powyższych przepisach przesłanek warunkujących przyznanie płatności, w szczególności nie zawarł umowy wymaganej art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a lub lit. b.

Odnośnie przesłanki wynikającej z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach należy podkreślić, że zasady przyznawania płatności powiązane są ściśle z mechanizmami funkcjonowania rynku cukru w Unii Europejskiej. Biorąc pod uwagę powyższy przepis, z odwołaniem się jednocześnie do rozporządzenia nr 1308/2013 i z uwzględnieniem regulacji zawartych w pkt 5 sekcji A części II załącznika II do tego rozporządzenia, przez umowę dostawy należy rozumieć umowę dostawy buraków do produkcji cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Prawodawca wspólnotowy jako "przedsiębiorców" w relacji do rynku cukru, rozumie podmioty cukrownicze, czyli zajmujące się produkcją cukru.

W ocenie Sądu, analiza treści podanych regulacji jednoznacznie wskazuje, że przez przedsiębiorstwo, o jakim mowa w cytowanym przepisie, należy rozumieć przedsiębiorstwo cukrownicze. Na takie rozumienie tego pojęcia wskazują m.in. zapisy preambuły rozporządzenia. Jak wynika z jej punktu 118 "W celu uwzględnienia specyfiki sektora cukru oraz interesów wszystkich zainteresowanych stron, a także z uwagi na potrzebę uniknięcia jakichkolwiek zakłóceń na rynku, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów w odniesieniu do: warunków zakupu i umów dostawy; aktualizacji warunków zakupu buraków cukrowych określonych w niniejszym rozporządzeniu; oraz kryteriów, jakie mają być stosowane przez przedsiębiorstwa cukrownicze przy przyznawaniu plantatorom buraków cukrowych ilości buraków objętych przedsiewnymi umowami dostawy". Z kolei art. 125 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013 stanowi, że "Warunki zakupu buraków cukrowych i trzciny cukrowej, obejmujące przedsiewne umowy dostawy, są regulowane przez pisemne porozumienia branżowe między, z jednej strony, unijnymi plantatorami buraków cukrowych i trzciny cukrowej lub organizacjami, których są oni członkami i które działają w ich imieniu, a z drugiej strony – unijnymi przedsiębiorstwami cukrowniczymi lub organizacjami, których są one członkami i które działają w ich imieniu".

Analiza przepisów art. 125-144 tego rozporządzenia wskazuje, że prawodawca zamiennie posługuje się pojęciami "przedsiębiorstw cukrowniczych", "przedsiębiorstw produkujących cukier" czy tylko "przedsiębiorstw". Przyjęcie, że pojęcie "przedsiębiorstwo" zawarte w definicji umowy dostawy należy rozumieć szeroko, de facto prowadziłoby do wniosku, że umowa taka mogłaby być zawarta z każdym przedsiębiorstwem prowadzącym skup jakichkolwiek produktów rolnych, a nawet nie prowadzącym żadnej działalności w dziedzinie produkcji rolniczej.

Należy również zwrócić uwagę na korespondujący z wymienionymi regulacjami § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., poz. 352 z późn. zm.), w którego ust. 1 pkt 2 lit. a oraz b, nawiązując do umowy, o której mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a lub b wymienia się odpowiednio producentów cukru oraz grupy producentów rolnych, ich organizacje lub zrzeszenie organizacji.

Istotny dla oceny analizowanej kwestii jest przede wszystkim - wynikający z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach - obwiązek, że podmiot w nim wskazany powinien przeznaczyć dostarczone mu buraki na produkcję cukru. Zapisu tego nie ma w pkt 1 lit. a, ponieważ już z samej definicji "przedsiębiorstwa cukrowego" zawartego w rozporządzeniu nr 1308/2013 wynika, że przeznacza ono zakupione buraki właśnie na ten cel. Warunki zakupu muszą bowiem wynikać z umowy zawartej bezpośrednio przez producenta rolnego (lub zrzeszającej go organizacji) z przedsiębiorcą cukrowniczym (lub zrzeszającą takich przedsiębiorców organizacją).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, że Spółdzielnia Rolnicza "[...]" niewątpliwie nie jest przedsiębiorcą cukrowniczym. Jest jedynie stroną umowy z podmiotem zajmującym się produkcją cukru – N. [...] S.A. z/s w O., zaś nie jest w tej mierze wystarczające zawarcie umowy dostawy z podmiotem pośredniczącym. W rezultacie warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a nie został spełniony, gdyż Spółdzielnia Rolnicza "[...]" - podmiot, z którym skarżący zawarł umowę kontraktacyjną - nie prowadzi działalności związanej z produkcją cukru, nie może więc zostać uznana za przedsiębiorstwo cukrownicze, o którym mowa w rozporządzeniu 1308/2013.

W analizowanej sprawie bezsprzecznie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawarcia przez skarżącego umowy, o której mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z:

– z grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której producent jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem.

Wprawdzie Skarżący zawarł w dniu [...] r. ze Spółdzielnią Rolników "[...]" umowę kontraktacyjną na dostawy buraków cukrowych w kampanii cukrowniczej 2018/2019, niemniej jednak należy mieć na uwadze, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z [...] r. o stwierdzeniu niespełniania przez Spółdzielnię Rolników "[...]" warunków uznania i wykreśleniu jej z Rejestru grup producentów rolnych. Decyzja ta została doręczona Spółdzielni [...] r. (k. 20-21 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko organu, że Spółdzielnia nie jest od tego momentu (a zatem nie była w 2018 r.) "grupą producentów" w rozumieniu wskazanego przepisu ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Sąd zauważa, że w powszechnie dostępnym rejestrze grup producentów rolnych w województwie kujawsko-pomorskim (dostęp poprzez stronę https://www.gov.pl/web/arimr/rejestr-grup-producentow-rolnych) Spółdzielnia Rolników "[...]" figuruje pod poz. 123, gdzie datę [...] r. podano jako datę wydania decyzji o cofnięciu grupie uznania i skreśleniu jej z rejestru grup producentów.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że możliwość ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz dochodzenia jej zwrotu uzależniona jest od braku wystąpienia określonych w przepisach przesłanek, które takie ustalenie lub dochodzenie wykluczają. Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo odniósł się do tego zagadnienia, rozważył istotne w tym zakresie przesłanki i prawidłowo stwierdził brak przeszkód do wydania decyzji. Organ przeanalizował art. 49 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i trafnie uznał, że kwota nienależnie pobranej płatności cukrowej w wysokości [...] zł oraz kwota [...]zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej - przekraczają kwoty stanowiące równowartość [...] euro, przeliczone na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. W rezultacie, w oparciu o te ustalenia, brak było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zasadniczo sporna była ocena możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L. 2014. 227. 69). Na podstawie art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Stosownie do art. 7 ust. 3 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu tego przepisu wymaga spełnienia jednocześnie dwóch przesłanek, tj.: 1) płatność dokonana musi być na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz 2) błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach (por. wyroki NSA: z 12 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 870/14; z dnia: 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 315/13; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10; publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organ nie kwestionuje, że przyznanie i wypłata płatności nastąpiła na skutek pomyłki. Organ potwierdza, że na etapie przyznania płatności nie wziął pod uwagę faktu, że Spółdzielnia Rolników "[...]" została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych. Zatem pomimo niespełnienia tego warunku, płatność została przyznana i wypłacona. Należy jednak zgodzić się z organem, że powyższy błąd jest tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Rejestr grup producentów rolnych jest bowiem jawny i ogólnie dostępny, na co wyżej już zwrócono uwagę. W związku z tym skarżący mógł się z nim zapoznać. W ocenie Sądu, skarżący miał także łatwą możliwość pozyskania od Spółdzielni - której był wiceprezesem - informacji o tym, czy figuruje ona w rejestrze uznanych grup producentów rolnych, ewentualnie zweryfikowania zapisów w tym rejestrze. Zauważyć należy, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z [...] r. o stwierdzeniu niespełniania przez Spółdzielnię Rolników "[...]" warunków uznania i wykreśleniu jej z Rejestru grup producentów rolnych została doręczona Spółdzielni w dniu [...] r. (k. 20-21 akt admin.). Informację o wykreśleniu z rejestru uznanych grup producentów rolnych, przy zachowaniu minimum niezbędnej w takiej sytuacji staranności, skarżący mógł więc uzyskać także w Spółdzielni Rolników "[...]", której był wiceprezesem, z którą to Spółdzielnią zawarł również umowę kontraktacyjną. Taką informację mógł jako pełniący funkcję wiceprezesa Spółdzielni Rolników "[...]" łatwo uzyskać zarówno przed złożeniem wniosku, jak i w czasie, kiedy wniosek był już procedowany. Tym bardziej, że w treści wniosku zawarte jest oświadczenie beneficjenta, że znane są mu zasady przyznawania płatności, o które się ubiega oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Składając zatem wniosek o przyznanie płatności skarżący potwierdził, że zna zasady ich przyznawania. W orzecznictwie przyjmuje się, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I GSK 554/18 "od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać – między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności – należytej staranności. Wykonują oni swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenia, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem. Przepisy unijne, jak i krajowe, w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości, która prowadziłaby do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności, w tym korzystanie z usług profesjonalnych doradców (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 czerwca 2017 r., II SA/Bd 369/19)".

Z kolei w wyroku z 22 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2071/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 315/13)".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę poglądy te podziela. Możliwość wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że wypłacane mu płatności kwalifikuje się jako nienależne. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżący mógł bowiem łatwo ustalić fakt wykreślenia Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych na podstawie tego rejestru bądź pozyskując informację o tym bezpośrednio w Spółdzielni, której był wiceprezesem i z którą zawarł umowę kontraktacji. Ponieważ umowa kontraktacji jest dołączana do wniosku w każdym kolejnym roku ubiegania się o płatności, to nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem wnioskodawcy ubiegającego się o płatność cukrową jest każdorazowe zweryfikowanie podmiotu, z którym zawiera umowę, pod względem spełniania przez ten podmiot kryteriów określonych w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skarżący jako wiceprezes tej Spółdzielni mógł i powinien z racji swoich obowiązków z powyższą decyzją się zapoznać. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 48 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 648) zarząd kieruje działalnością spółdzielni i ją reprezentuje na zewnątrz. Członkowi zarządu spółdzielni powinien zatem być znany stan spraw spółdzielni, a co za tym idzie okoliczność, że nie posiada ona statusu grupy producentów rolnych. W konsekwencji skarżący nie może powoływać się na działanie w zaufaniu do organów państwa. W rezultacie organ prawidłowo ustalił, że nie zaistniała druga z przesłanek, wskazana w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., tzn. nie zachodziła tego rodzaju sytuacja, że błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Z podanych wyżej względów, w ocenie Sądu, zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne. Organy obu instancji prawidłowo stwierdziły w wydanych decyzjach, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności. Skarżący mógł łatwo i bez przeszkód ustalić fakt wykreślenia Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych zapoznając się z tym rejestrem, bądź uzyskując informację bezpośrednio w Spółdzielni jako wiceprezes jej zarządu. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że działał w dobrej wierze. W tym stanie sprawy, ustalenie skarżącemu do zwrotu kwoty nienależnych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 jest zgodne z przepisami prawa.

Skarżący na poparcie swojej argumentacji powołał się w skardze na:

a) fakturę VAT wystawioną przez skarżącego na rzecz Spółdzielni Rolników "[...]" z siedzibą w R. nr [...] z dnia [...] r., b) dwie faktury VAT wystawione przez Spółdzielnię Rolników "[...]" z siedzibą w R. na rzecz [...] [...] s.a. z/s w O. nr 1/2019 i bez nr z dnia [...] r., c) trzy wnioski Spółdzielni Rolników "[...]" z siedzibą w R. (na formularzach) o zmianę danych w ewidencji producentów i załączników do tych wniosków przyjętych [...] r., [...] r. i [...] r. oraz trzy decyzje Kierownika BP ARiMR z dnia [...] r., [...] r. i [...] r. d) wydruk raportu z ewidencji producentów z dnia [...] r. dotyczący ww. Spółdzielni zawierający wskazanie jako rodzaju producenta producentów rolnych.

W powyższym zakresie skarżący wniósł o przeprowadzenie z nich dowodu.

Tut. Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów. Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu następuje w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 222/18; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 199/18). Zauważyć należy, że niektóre załączone do skargi kserokopie dokumentów znajdują się w aktach sprawy, tj. dwa wnioski o wpis do ewidencji producentów wraz z załącznikami, faktura nr [...] wystawiona przez Spółdzielnię Rolników "[...]" jako sprzedawcę buraków cukrowych na rzecz [...] [...] S.A. z/s w O. jako ich nabywcę, decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. w przedmiocie zaktualizowania ewidencji producentów w trybie art. 11 ust. 1 ustawy dnia [...] r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także wydruk z tej ewidencji producentów.

Przede wszystkim jednak zauważyć należy, że z decyzji z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r. jednoznacznie wynika, iż dane dotyczące Spółdzielni Rolników "[...]" zostały zaktualizowane (w zakresie nowych członków) w rejestrze producentów rolnych. Rejestr ten prowadzony jest na podstawie ww. ustawy z dnia [...] r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2017 r., poz. 1853). Nie jest to zatem rejestr podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach. Wskazane decyzje z dnia [...] r., [...] r. oraz z dnia [...] r. w żaden sposób nie odnoszą się do rejestru grup producentów rolnych i trudno przyjąć, aby uzasadniały one dobrą wiarę skarżącego.

Zauważyć należy, że początkowo rejestr grup producenckich prowadziła Agencja Rynku Rolnego. Wykreślenie Spółdzielni Rolników "[...]" z rejestru grup producentów rolnych nastąpiło decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z dnia [...] r. Wówczas rejestr grup producentów rolnych prowadziła Agencji Rynku Rolnego, stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – Dz.U. z 2015 r. poz. 1888).

Zgodnie natomiast z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 624) "Z dniem [...] r. znosi się Agencję Rynku Rolnego i Agencję Nieruchomości Rolnych." Zatem Agencja Rynku Rolnego została z tym dniem zlikwidowana. Na podstawie art. 46 ust. 3 tej ustawy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dniem [...] r. z mocy prawa wstąpiła w prawa i obowiązki Agencji Rynku Rolnego związane z wykonywaniem zadań, które z dniem wejścia w życie tej ustawy stały się zadaniami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto w myśl art. 52 ust. 1 ww. ustawy z dnia [...] r. "Akta spraw, o których mowa w art. 47, rejestry, spisy, wykazy, ewidencje i bazy danych, prowadzone przez organy ANR, organy ARR i Agencję Rynku Rolnego, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przejmują właściwe organy KOWR, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, organy ARiMR albo Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa." Z powyższego wynika, że ARiMR przejęła rejestr wcześniej prowadzony przez Agencję Rynku Rolnego. Natomiast ARiMR nie tworzyła od podstaw rejestru grup producentów rolnych. W związku z tym wcześniejsze wykreślenie danego podmiotu z grup producentów rolnych było ujęte w rejestrze prowadzonym przez Agencję Rynku Rolnego, który to rejestr został przejęty przez ARiMR. Zatem nie budzi wątpliwości, że na dzień [...] r. Spółdzielnia Rolników "[...]" była wskazana jako wykreślona z rejestru przejętego przez ARiMR. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia twierdzenia, że skarżący nie mógł wykryć błędu, skoro rejestr ten jest jawny.

Funkcjonowania w rejestrze grup producentów rolnych w 2018 r. ww. Spółdzielni nie potwierdza zatem wypis z ewidencji producentów z [...] r., jak również załączone faktury dotyczące sprzedaży przez skarżącego buraków cukrowych do Spółdzielni Rolników "[...]", a następnie przez tę Spółdzielnię do [...] [...] S.A. z/s w O., na co już wyżej zwrócono uwagę.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 przez błędną wykładnię co do upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty płatności do dnia wydania decyzji, jako negatywnej przesłanki dochodzenia zwrotu płatności. Przypomnieć należy, że akapit drugi art. 7 ust. 3 powyższego rozporządzenia stanowi, iż w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Sytuacja opisana w akapicie drugim ust. 3 nie miała jednak miejsca w rozważanej sprawie, dla której właściwym był termin przedawnienia określony w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 stanowiącym, że okres przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, jednakże w myśl art. 3 ust. 3 przywołanego rozporządzenia, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu przedawnienia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 6/22). Organ wyliczył, że termin 4-letni przedawnienia wynikający z art. 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia nie upłynął, co nie jest kwestionowane w skardze.

Reasumując stwierdzić należy, że zasadne jest stanowisko organu, iż skarżący nie zawarł umowy z podmiotem, o którym mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach, związku z tym nie został spełniony warunek konieczny dla uzyskania prawa do płatności. W tym stanie sprawy ustalenie skarżącemu do zwrotu kwoty nienależnych płatności w ramach systemów wsparcia jest zgodne z przepisami prawa. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że za inne lata płatność także była przyznana. Kwestia zasadności przyznania płatności za poprzednie lata, czy ich zwrotu wykracza poza granice niniejszej sprawy. Ponadto rolnik obowiązany jest uwzględniać – na każdy rok – aktualne dane dotyczące wniosku, tym bardziej, że umowa kontraktacji musi być dołączana do wniosku w każdym kolejnym roku ubiegania się o przyznanie płatności. Prawo do płatności nie może być bezkrytycznie powielane z lat poprzednich, jeżeli nawet nie zauważono braku podstaw do przyznania płatności. Błąd nie może być powielany w latach następnych.

Strona zarzuciła organowi naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego. Zdaniem Sądu żadnemu ze wskazanych w skardze przepisów organ nie uchybił. Stan faktyczny w sprawie należy uznać za ustalony w sposób wyczerpujący, nadto znajdujący pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Materiał dowodowy jest zupełny i zebrany w sposób wystarczający dla oceny sprawy; stąd przy jego rozpatrzeniu nie doszło do naruszenia art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. Organy oceniły przy tym materiał dowodowy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.) i z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. Wydając zaskarżoną decyzję, organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i nie naruszył przepisów k.p.a. Organ wyjaśnił także, że nie jest trafne powoływanie się przez stronę na fakt składania przez Spółdzielnię wniosków o zmianę ewidencji producentów i ich uwzględniania przez organy ARiMR, gdyż ewidencja producentów jest rejestrem odrębnym od rejestru grup producentów rolnych. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy wymagane przez art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Ponadto strona została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach, miała możliwość wypowiedzenia się w trakcie prowadzonego postępowania, zgłaszania dowodów, składania wyjaśnień. Okoliczność, że decyzja oraz jej uzasadnienie nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego nie oznacza, że narusza ona prawo. Wobec działania organu zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego zaskarżona decyzja jako odpowiadająca prawu, nie narusza także zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP).

Na marginesie zauważyć należy, że w podobnej sprawie zapadł przed tut. Sądem wyrok z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 772/20, od którego wniesiona skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 796/21.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.