Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 626/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 146 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1297
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r. znak: [...], Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: Prezes UTK, organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm., dalej: kpa) w związku z art. 14 ust. 4, art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 14b ust 1

i 2 w zw. z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1297 z późn. zm., u.t.k.), po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: strona, skarżąca, P., przewoźnik)

o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzją własną z 13 marca 2018 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

P. jest przewoźnikiem kolejowym oferującym przewozy osób na trasach krajowych oraz międzynarodowych. W dniu 18 czerwca 2016 r. P. wyprawiło pociąg [...] nr [...] [...] relacji S. – P. Na stacji S., a następnie na trasie S. – W. doszło do zaniechań ze strony P. przy wsiadaniu do pociągu pasażerów z niepełnosprawnością,

w tym poruszających się na wózkach oraz odbywaniu przejazdu w pociągu.

Na podstawie zgłoszeń z 29 marca 2016 r. oraz z 19 kwietnia 2016 r., przewoźnik dysponował informacją, że na dzień 18 czerwca 2016 r, zaplanowano przejazd grupy osób z niepełnosprawnością i osób o ograniczonej sprawności ruchowej. W formularzu zgłoszeniowym pracownik P. przyjmujący zgłoszenie z 29 marca 2016 r., umieścił następujący opis: grupa zorganizowana, osoby niepełnosprawne z opiekunami i psem labradorem, dwie osoby na wózku, jedna manualnym, drugi elektryczny szerokość 60 cm, długość 105 cm, waga 160 kg, reszta niepełnosprawnych ograniczona ruchowo. Zaznaczono także, że wózka nie można złożyć, pasażerowie nie są w stanie samodzielnie wejść na pokład i zejść z pokładu pociągu, oraz że potrzebna jest asysta przy wejściu i zejściu z pokładu pociągu.

Na stacji S. okazało się, że w podstawionym pociągu brak jest wagonu przystosowanego dla osób poruszających się na wózkach. Z włączonych w poczet niniejszego postępowania administracyjnego nagrań wideo wynika, że opiekunowie osób z niepełnosprawnością wnieśli swoich podopiecznych do pociągu. Sposób w jaki byli lokowani pasażerowie nie może zostać więc zakwalifikowany jako zapewniający odpowiednie warunki bezpieczeństwa wynikające z art. 14 ust. 1 prawa przewozowego.

Prezes UTK ustalił nadto, że wagon, w którym zostali ulokowani pasażerowie nie był wyposażony w toalety przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością.

W rezultacie od czasu odjazdu pociągu ze stacji w S. tj. od 5:42 do godziny 9:03 tj. przyjazdu pociągu do stacji C. – gdzie nastąpiła przesiadka do autobusowej komunikacji zastępczej – pasażerowie na wózkach zostali pozbawieni możliwości skorzystania z toalet.

Mając to na uwadze, decyzją z 13 marca 2018 r. Prezes UTK, działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 14 ust. 4, art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 14b ust 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 6 u.t.k., stwierdził naruszenie przez P. zakazu stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów polegające na wykonaniu umowy przewozu w dniu 18 czerwca 2016 r. pociągiem [...] nr [...] na trasie S. – W., z naruszeniem obowiązku zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz użycia środków transportowych nieodpowiednich do danego przewozu, co jest sprzeczne z art. 14 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe. Organ odstąpił od wyznaczenia terminu na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, o którym mowa

w art. 13 ust. 6 u.o.t.k.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przewoźnik zarzucił naruszenie:

1. art. 14b ust. 1 u.t.k. oraz art. 14 ust. 1 Prawa przewozowego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jednorazowe zachowanie przewoźnika może być uznane za bezprawną praktykę naruszającą zbiorowe interesy pasażerów, podczas gdy dla uznania powyższego wymagane jest aby zachowanie miało charakter powtarzalny, a przy tym naruszało zbiorowy interes grupy pasażerów, co doprowadziło organ do niewłaściwego przyjęcia, że P. naruszyło zakaz stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów, polegających na wykonaniu umowy przewozu z naruszeniem obowiązku zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz użycia środków transportowych nieodpowiednich do danego przewozu,

2. art. 6, 7, 8, 77 §1 oraz 80 kpa polegające na wydaniu decyzji bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie poprzez nieuwzględnienie

i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla ustalenia zakresu i sposobu wykonania obowiązków ciążących na spółce, wynikających z przepisów prawa oraz jednostronne rozpatrzenie materiału dowodowego, nieuzasadnione pominięcie twierdzeń oraz dowodów przedstawionych przez P., co skutkowało przyjęciem, że P. dopuściło się naruszenia zakazu stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów,

3. art. 105 ust. 1 kpa polegające na wydaniu decyzji w sytuacji, gdy ustalony stan faktyczny oraz właściwa wykładnia przepisów prawa materialnego wskazywały jednoznacznie, że stan faktyczny nie odpowiadał przesłankom, które zgodnie z art. 14b u.t.k. oraz art. 14 prawa przewozowego umożliwiają zakwalifikowanie danego zachowania spółki jako bezprawnej praktyki naruszającej zbiorowe interesy pasażerów, co stanowiło podstawę prawną decyzji.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie braku naruszenia przez przewoźnika zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia Prezes UTK utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sposób, w jaki 18 czerwca 2016 r. na stacji S. byli lokowani pasażerowie, nie może zostać zakwalifikowany, jako zapewniający odpowiednie warunki bezpieczeństwa wynikające z art. 14 ust. 1 prawa przewozowego. Zdaniem organu podnoszona przez Spółkę okoliczność odmowy ze strony opiekunów osób z niepełnosprawnością, fizycznego wniesienia do pociągów pasażerów poruszających się na wózkach przez drużynę konduktorską nie zwalnia przewoźnika

z odpowiedzialności względem pasażerów. Opiekun grupy osób z niepełnosprawnością dochował wszelkich formalności po stronie pasażera, zgłaszając uprzednio przejazd osób z niepełnosprawnością i podając szczegółowe dane dotyczące nie tylko planowanej podróży ale również parametry techniczne wózków takie jak szerokość, długość oraz wagę. Gdyby oczekiwanym rodzajem pomocy, udzielanej przez drużynę konduktorską, było wniesienie podopiecznych na rękach do wagonu, wówczas bezcelowe byłoby uprzednie powiadomienie spółki o potrzebie udzielenia pomocy podczas wsiadania i wysiadania z pociągu.

Organ wskazał na odcinku S. – C., pasażerowie

z niepełnosprawnością, których podróż została zgłoszona spółce 19 kwietnia 2016 r. (wniosek na przejazd grupowy nr [...]), zostali ulokowani w miejscach, które nie były dostosowane do przewozu pasażerów na wózkach, ponieważ wagon podstawiony przez spółkę takich miejsc nie posiadał. Wózek jednego z podróżnych był pozostawiony w miejscu dla rowerów. Nadto, że wagon, w którym 18 czerwca 2016 r. zostali ulokowani pasażerowie nie był wyposażony w toalety przystosowane do potrzeb osób

z niepełnosprawnością. Dopiero na stacji R., czyli po 3 godzinach i 21 minutach jazdy w nieprzystosowanym wagonie, pasażerowie na wózkach zostali ulokowani

w wagonie, który miał wyznaczone specjalne miejsca na dwa wózki.

Zdaniem Prezesa UTK, P., pomimo przyjęcia 19 kwietnia 2016 r. zgłoszenia przejazdu zaplanowanego na 18 czerwca 2016 r. grupy niepełnosprawnych pasażerów, czyli z co najmniej 48-godzinnym wyprzedzeniem, nie wywiązało się

z obowiązku użycia środków transportowych odpowiednich do danego przewozu, czym naruszyło przepis art. 3 ust. 2 Prawa przewozowego.

Z wyjaśnień złożonych przez P. wynikało, że do pociągu nr [...] miał być planowo podstawiony wagon przystosowany do przewozów osób niepełnosprawnych. W dniu 17 czerwca 2016 r. na terenie całego kraju wystąpiły jednak niekorzystne warunki atmosferyczne, przejawiające się silnym wiatrem oraz opadami deszczu, które wywołały utrudnienia w ruchu pociągów. Z powodu przewrócenia drzewa na sieć trakcyjną, 17 czerwca 2016 r. o godzinie 17:12 nastąpiła przerwa w ruchu pociągów na odcinku C. – B. na linii kolejowej nr [...]. Ruch pociągów na ww. linii został przywrócony 18 czerwca 2016 r. o godzinie 13:03.

Zdaniem organu w aspekcie odpowiedzialności przewoźnika kolejowego za naruszenie prawa przewozowego bez znaczenia pozostaje jednak kwestia ewentualnego wystąpienia siły wyższej. W ocenie Prezesa UTK okoliczności zdarzenia nie zwalniają profesjonalnego przewoźnika kolejowego z wypełniania ustawowych obowiązków wynikających z przepisów prawa przewozowego. Skoro P. powzięło informację o przerwie w ruchu na odcinku linii kolejowej nr [...] o 17:15 w dniu 17 czerwca 2016 r., to do godziny 5:42 następnego dnia, czyli planowanego odjazdu pociągu [...] nr [...], dysponowało ponad 12 godzinami na podjęcie racjonalnych działań.

Prezes UTL wyjaśnił, iż ustalenie przez Prezesa UTK, że w danym przypadku występuje bezprawna praktyka, o której mowa w art. 14b ust. 1 u.t.k. jest dopuszczalne w sytuacji kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: 1) kwestionowane działanie jest bezprawne; 2) godzi w zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym.

Ustawa o transporcie kolejowym nie definiuje pojęcia bezprawności i zbiorowych interesów pasażerów. Obszernie powołując wypracowane w tym zakresie poglądy doktryny i judykatury organ wywiódł, że bezprawność to sprzeczność (brak spójności)

z obowiązującymi normami prawa powszechnie obowiązującego, a także zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. O tym zaś, czy dane zachowanie przewoźnika kolejowego narusza zbiorowy lub indywidualny interes pasażerów, decydują cechy przedmiotowego zachowania. Kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia ww. kwestii jest określenie czy dane zachowanie dotyczy potencjalnie nieograniczonej liczby pasażerów. Wywiedziono, że wystąpienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu pasażerów nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby pasażerów, których interesy zostały faktycznie naruszone w wyniku działań przewoźnika kolejowego. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku.

Według Prezesa UTK działanie przewoźnika spełniało ww. przesłanki, z tego względu że oferta zawarcia umowy przewozu, podana do publicznej wiadomości, zawsze jest adresowana do nieokreślonej liczby potencjalnych klientów usług. Zbiorowe interesy pasażerów wynikały z prowadzonej przez przewoźnika działalności, który realizując sprzedaż biletów, nie ograniczał swojej oferty sprzedaży biletów na przewóz pociągiem [...] nr [...] [...] w dniu 18 czerwca 2016 r. Tym samym uzasadnione jest twierdzenie, że zaniechania P. mogły, przynajmniej potencjalnie, zagrozić nieograniczonej liczbie pasażerów.

Prezes UTK ustalił, że przewoźnik stosował bezprawne praktyki naruszające zbiorowe interesy pasażerów, podkreślając, iż przedmiotem postepowania nie było stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika art. 14 ust.2 Prawa przewozowego lecz art. 14b ust. 1 u.t.k. w zw. z art. 14 ust. 1 Prawa przewozowego i art. 3 ust. 2 Prawa przewozowego. W konsekwencji nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.

W skardze na decyzję Prezesa UTK z [...] grudnia 2018 r. spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 14b ust. 1 u.t.k. oraz art. 14 ust. 1 prawa przewozowego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jednorazowe zachowanie przewoźnika skierowane do ograniczonej grupy jednostkowych pasażerów, polegające na ewentualnym niezapewnieniu im należytych warunków przewozu, może stanowić

o stosowaniu przez przewoźnika bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w rozumieniu u.t.k., podczas gdy dla uznania powyższego, zgodnie

z literalnym brzmieniem przepisów u.t.k., konieczne jest:

a. aby zachowanie przewoźnika miało charakter nie tylko niejednorazowy, nieincydentalny, ale też powtarzalny w danym okresie,

b. a nadto by zachowanie przewoźnika skierowane było do ogółu pasażerów (potencjalnych pasażerów),

co doprowadziło organ do niewłaściwego przyjęcia, że P. naruszyła zakaz stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów, polegających na wykonaniu umowy przewozu z naruszeniem obowiązku zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz użycia środków transportowych nieodpowiednich do danego przewozu, podczas gdy zachowanie P. stanowiące podstawę przedmiotowej sprawy było jednorazowe oraz w swej istocie nie naruszało interesów wszystkich pasażerów, a jedynie interes określonej grupy jednostkowych pasażerów;

2. art. 107 §1 i 3 oraz 8 §1 i 11 kpa polegające na sporządzeniu nienależytego uzasadnienia decyzji poprzez zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak ustosunkowania się do zarzutów spółki sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co spowodowało, że treść wydanej decyzji nie pozwala przyjąć, że działania organu świadczą o realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz co uniemożliwia dokonanie weryfikacji podstaw prawnych

i faktycznych podjęcia rozstrzygnięcia, a tym samym kontrolę decyzji;

3. art. 6, 7, 8 § 1, 77 §1 oraz 80 kpa polegające na wydaniu decyzji bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie poprzez nieuwzględnienie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla ustalenia zakresu i sposobu wykonania obowiązków ciążących na spółce, wynikających z przepisów prawa oraz jednostronne rozpatrzenie materiału dowodowego, nieuzasadnione pominięcie twierdzeń oraz dowodów przedstawionych przez P., co skutkowało przyjęciem, że P. dopuściła się naruszenia zakazu stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów, a także że możliwe było wyprawienie wagonu okrężną drogą;

4. art. 105 ust. 1 kpa polegające na wydaniu decyzji I instancji w sytuacji, gdy ustalony stan faktyczny oraz właściwa wykładnia przepisów prawa materialnego wskazywały jednoznacznie, że stan faktyczny nie odpowiadał przesłankom, które zgodnie z art. 14b u.t.k. oraz art. 14 Prawa przewozowego umożliwiają zakwalifikowanie danego zachowania spółki jako bezprawnej praktyki naruszającej zbiorowe interesy pasażerów, co stanowiło podstawę prawną decyzji.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że zachowanie spółki polegające na jednorazowym niedostarczeniu wagonu dostosowanego dla osób niepełnosprawnych

w trakcie realizacji przewozu w dniu 18 czerwca 2016 roku pociągiem [...] nr [...] na trasie S. – W. nie stanowiło praktyki naruszającej zbiorowe interesy pasażerów. Sytuacja ta była sytuacją jednostkową, spowodowaną okolicznościami od spółki niezależnymi, nie była zachowaniem powtarzalnym w czasie.

Zdaniem skarżącej zdarzenie z 18 czerwca 2016 r. spowodowane zostało siłą wyższą i miało charakter wyjątkowy. Dotyczyło wyłącznie konkretnych pasażerów, którzy mieli zostać przewiezieni ze stacji S. pociągiem z wagonem przystosowanym do przewozu osób niepełnosprawnych. Grupa zatem była ograniczona, ściśle oznaczona. Nie sposób zatem uznać, że P. swoim zachowaniem odnosiła się do przyszłych i potencjalnych konsumentów (pasażerów).

Spółka podniosła, że w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do większości zarzutów sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

w szczególności tych dotyczących wykładni ww. pojęć. Nadto wskazano, że organ nie rozważył w pełni okoliczności faktycznych uzasadniających uznanie, że

w przedmiotowej sprawie nie mamy do z czynienia bezprawnym działaniem P., które narusza interes zbiorowy pasażerów. W ocenie skarżącego organ w sposób dowolny oraz swobodny uznał, że przedmiotowe zachowanie (nawet jeśli uznać, że prowadzące do naruszenia indywidualnych interesów poszczególnych pasażerów) naruszyło także interes przyszłych, potencjalnych pasażerów.

Końcowo wskazano, że skoro ustalony stan faktyczny nie pozwalał na przypisanie spółce naruszenia art. 14b ust. 1 u.t.k., to organ winien umorzyć postępowanie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018, poz. 2107 ze zm.) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów Sąd uznał, że

w niniejszym postępowaniu tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Na wstępie zaznaczyć należy, że podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił m.in. art. 14 b ust. 1 i 2 u.t.k., w którym prawodawca ustanowił zakaz stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów

w transporcie kolejowym, w szczególności naruszających przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 915 z późn. zm., dalej Prawo przewozowe).

Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego ustawodawca nałożył na przewoźnika obowiązek zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz wygody i należytej obsługi oraz powinność podejmowania działań ułatwiających podróżnym, w szczególności osobom

o ograniczonej zdolności ruchowej oraz osobom niepełnosprawnym, korzystanie ze środków transportowych.

W przypadku stwierdzenia naruszenia ww. zakazu organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 13 ust. 6 u.t.k., określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości.

Zatem niewątpliwie do zastosowania art. 14 b ust. 1 i 2 u.t.k. konieczne jest ustalenie, iż zostały spełnione kumulatywnie dwie przesłanki: po pierwsze, że stosowane praktyki są bezprawne, a po drugie, że godzą w zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym.

Zauważenia przy tym wymaga, że pojęcie "bezprawnej praktyki" nie zostało zdefiniowane w ustawie o transporcie kolejowym, niemniej posiłkowo powołać należy treść art. 24 ust. 2 ustawy o konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym przez pojęcie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, a w szczególności praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (art. 24 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Literalne brzmienie ww. regulacji prawnej – tak jak art. 14 b ust. u.t.k. - wskazuje, że zachowanie przedsiębiorcy winno być zachowaniem powtarzalnym, co oznaczałoby, że incydentalnego, jednorazowego naruszenia interesu prawnego konsumentów nie można traktować jako bezprawnej praktyki przedsiębiorcy. W piśmiennictwie podkreśla się, że sformułowanie pojęcia "praktyk" w liczbie mnogiej nie jest podyktowane wolą prawodawcy, ale jest wynikiem techniki legislacyjnej (por. D. Miąsik, Ustawa o ochronie konkurencji

i konsumentów..., s. 947). W zakresie pojęcia bezprawnych praktyk będzie mieścić się również jednorazowe zachowanie przedsiębiorcy, jeśli tylko skutkiem tego zachowania będzie naruszenie zbiorowych interesów konsumentów (zob. K. Kohutek., M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, s 647 i n.).

W wyroku II GSK 2263/14 z dnia 22 marca 2016 r. NSA stwierdził, że cyt.: "omawiany przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy o transporcie kolejowym, nie definiuje pojęcia bezprawność. Bezprawność najogólniej należy rozumieć, jako niezgodność działania z prawem. Zatem dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. W związku z tym, że bezprawność jest kategorią obiektywną, dla jej stwierdzenia bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Trzeba jednocześnie podkreślić, że omawiane pojęcie jest częścią składową szerszego pojęcia "bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów

w transporcie kolejowym", które także nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy

o transporcie kolejowym. Zbliżone sformułowanie pojawia się natomiast na gruncie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.2015.184 j.t. dalej: u.o.k.ik) - v. art. 24 tejże ustawy. Tym niemniej z pola widzenia nie może umknąć, że ochrona pasażera w transporcie kolejowym powiązana jest ściśle

z kompetencjami Prezesa UTK, będzie więc inaczej ukierunkowana i będzie dotyczyć innych zagadnień, niż ochrona gwarantowana przez Prezesa UOKiK. Prezes UTK jest uprawniony do orzekania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów, które przede wszystkim związane są bezpośrednio z nienależytym wykonaniem umowy przewozu w zakresie poziomu i jakości usług świadczonych przez przewoźnika".

W świetle powyższych rozważań bezprawnymi praktykami, o których mowa

w art. 14 b ust. 1 u.t.k. będzie również takie zachowanie przedsiębiorcy, które wskazuje na jego powtarzalność wobec różnych pasażerów (również tych, którzy mogą potencjalnie skorzystać z transportu kolejowego).

"Zbiorowy interes pasażerów" nie został także rozwinięty na gruncie u.t.k. Pojęcie zbiorowych interesów pasażerów w transporcie kolejowym oznacza bowiem naruszenie praw przysługujących nieokreślonej liczbie osób korzystających obecnie, jak i tych, które w przyszłości skorzystają z transportu kolejowego w analogicznych okolicznościach. Stanowisko takie wypracowało orzecznictwo sądów powszechnych,

w którym zaznacza się, że naruszenie interesów wielu konsumentów nie zawsze oznacza, że doszło do naruszenia ich zbiorowego interesu, w znaczeniu bliżej nieokreślonego kręgu podmiotów, ale tylko naruszenia zbiorowego naruszenia aktualnych lub potencjalnych danej grupy odbiorców (zob. wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt III SK 27/07, publ. OSNP 2009/13-14/188).

Naruszenie zbiorowych interesów pasażerów oznacza, że ingerencja Prezesa UTK może nastąpić tylko w sytuacji, gdy skutkami zakazanych praktyk dotknięty zostanie ogół pasażerów, a nie poszczególne, indywidualnie oznaczone osoby. Prezes UTK nie może bowiem występować w celu ochrony indywidualnych interesów konkretnych pasażerów. Dlatego zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu pasażerów nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby pasażerów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku II GSK 2263/14

z dnia 22 marca 2016 r. i Sąd w składzie orzekającym w pełni je akceptuje.

NSA wyraził także pogląd, że elementy składające się na pojęcie "godzenie

w zbiorowe interesy pasażerów" należy rozumieć w ten sposób, że: "pasażerowie" to grupa nieoznaczonych z góry indywidualnie adresatów komunikatów informacyjnych, natomiast "interes zbiorowy" jest interesem grupy, jako całości a nie sumą interesów poszczególnych pasażerów. Pojęcie zbiorowych interesów pasażerów w transporcie kolejowym oznacza bowiem naruszenie praw przysługujących nieokreślonej liczbie osób korzystających obecnie, jak i tych, które w przyszłości skorzystają z transportu kolejowego w analogicznych okolicznościach. Zbiorowy interes pasażerów nabiera więc cech obiektywnych i abstrakcyjnych.

Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza w sposób ewidentny i jednoznaczny, że skarżąca nie zapewniła podróżnym należytej obsługi, co narusza zbiorowy interes pasażerów w transporcie kolejowym.

W stanie faktycznym sprawy podróż pasażerów z niepełnosprawnością została zgłoszona P. w dniu 19 kwietnia 2016 r. (wniosek na przejazd grupowy nr [...]) i na odcinku S. – C. pasażerowie z niepełnosprawnością zostali ulokowani w miejscach niedostosowanych do przewozu pasażerów na wózkach, wagon nie był dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnością, nie był wyposażony

w urządzenia wspomagające wsiadanie i wysiadanie, ponadto nie posiadał toalet przystosowanych dla osób z niepełnosprawnością.

Niewątpliwie zatem skarżąca naruszyła zbiorowe interesy pasażerów

w transporcie kolejowym i z tego względu należało przyjąć, że kumulatywnie zaistniały obie przesłanki wskazane w art. 14b ust. 1 u.t.k.

Jednocześnie Sąd akceptuje stanowisko organu, iż zaistniała sytuacja dotycząca stanu pogody w dniu poprzedzającym przejazd, nie może tłumaczyć ani zwolnić przewoźnika z odpowiedzialności. Zasadnie stwierdził w zaskarżonej decyzji Prezes UTK, że również ustanowienie procedury wewnętrznej dedykowanej obsłudze osób

z niepełnosprawnością lub o ograniczonej sprawności ruchowej nie może zwalniać P. od odpowiedzialności za zaistniałą sytuację. Zgodzić się należy także

z wnioskiem organu, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania.

Skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów wskazujących na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 14b ust. 1 u.t.k. oraz art. 14 ust. 1 Prawa przewozowego. W kwestii wykładni powyższych pojęć Sąd akceptuje stanowisko organu poparte orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W stanie sprawy doszło do naruszenia praw pasażerów, a tym samym doszło do naruszenia art. 14b ust. 1 u.t.k.

Nie doszło natomiast do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 czy art. 107 § 1 i § 3 , a także art. 11 kpa, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone decyzje zostały w należyty sposób uzasadnione

i wskazane zarzuty są całkowicie bezzasadne. Materiał dowodowy został zebrany

i oceniony prawidłowo a skarżąca miała swobodną możliwość wypowiadania się

z czego korzystała w przeprowadzonym postępowaniu. Konsekwencją takiego rozumienia sprawy, w której zapadła zaskarżona decyzja jest przyjęcie nietrafności postanowionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Jednocześnie w sprawie brak było przesłanek do zastosowania art. 105 § 1 kpa

i powyższy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd akceptuje w tym przedmiocie stanowisko organu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.