Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 677/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwo [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] Spółka Jawna K. N.i spółka (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ", "Prezes Zarządu PFRON") z [...] stycznia 2020 r. nr [...], ustalająca wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Spółka zwróciła się do PFRON z wnioskiem o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za lipiec 2019 r. W piśmie z 25 września 2019 r. PFRON poinformował Stronę, że wyliczona przez nią wysokość przysługującego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia zatrudnionej osoby niepełnosprawnej – A. K. - za lipiec 2019 r. i kwota dofinansowania wyliczona przez Fundusz są różne. Wobec powyższego Spółka zwróciła się z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej wysokości miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za ww. okres.

Następnie pismem z 15 listopada 2019 r. organ wezwał Stronę do przesłania oświadczenia, z jakiego powodu Spółka nie ubiegała się o dofinansowanie do wynagrodzeń ww. pracownika niepełnosprawnego od dnia otrzymania przez pracownika orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. od lipca 2016 r.

W odpowiedzi na powyższe Strona wyjaśniła, że pracownik – A. K. - otrzymał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności w 2016 r., jednakże fakt ten nie powodował znacznej ingerencji w organizację pracy, zatem Spółka nie ubiegała się o dofinansowanie. Jednocześnie Spółka zaznaczyła, że ww. pracownik w 2019 r. uzyskał umiarkowany stopień niepełnosprawności, tym samym zaczął go obowiązywać siedmiogodzinny czas pracy, dodatkowe 15 minut płatnej przerwy, oraz dodatkowe 10 dni roboczych urlopu wypoczynkowego. Ponadto lekarz medycyny pracy wykazał obostrzenia do wykonywanych obowiązków przez ww. pracownika, co uniemożliwiło kontynuowanie zatrudnienia na zasadach określonych w zawartej umowie o pracę. Wobec powyższego Spółka została zobowiązana do stworzenia specjalnych warunków dla ww. pracownika, co wiązało się z poniesieniem dodatkowych kosztów.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. o wskazanym powyżej numerze, Prezes Zarządu PFRON, na podstawie art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w związku z art. 45 ust. 3a oraz art. 26c ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1172), dalej: "ustawa o rehabilitacji", ustalił wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy lipiec 2019 r. w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, jako pomoc publiczna, musi stanowić dla pracodawcy zachętę do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, czyli stanowić pomoc, bez której osoba niepełnosprawna nie zostałaby zatrudniona. Jeżeli zaś pracodawca może otrzymać pomoc, a nie złoży wniosku o dofinansowanie oznacza to, że pomoc ta nie jest mu niezbędna. Prezes Zarządu PFRON zauważył, że z dokumentów przedłożonych przez Stronę wynika, że umowa o pracę z A. K. została zawarta 7 maja 2007 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla ww. pracownika wydane zostało 1 maja 2016 r. zaś pracodawca dokument potwierdzający ten fakt otrzymał 1 lipca 2016 r. Natomiast z pierwszym wnioskiem o dofinasowanie dla pracownika niepełnosprawnego Spółka wystąpiła dopiero w czerwcu 2019 r. Wobec powyższego organ uznał, że skoro pracodawca nie wystąpił od razu o pomoc, pomimo że miał taką możliwość, to pomoc ta nie była konieczna. Mając na uwadze powyższe organ orzekł, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia ww. pracownika za okres sprawozdawczy lipiec 2019 r. przysługuje w wysokości [...] zł.

Na powyższą decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak sprecyzowania uzasadnienia, a także wykazania z jakich powodów organ ustalił wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy lipiec 2019 r. w kwocie [...] zł,

przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że Spółka, spełnia wymogi, o których mowa w art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy o rehabilitacji, mimo że bezsprzecznie wynikało to z ich treści,

przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy o rehabilitacji poprzez ich niezastosowanie, a mianowicie poprzez uznanie, iż Spółce nie przysługuje miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że Strona spełniła wszystkie niezbędne przesłanki wymagane do uzyskania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, a mimo to organ uznał, iż Spółce nie przysługuje dofinansowanie. Ponadto Strona zwróciła uwagę, że od 1 lipca 2016 r. zgodnie z art. 26b ust. 6a ustawy o rehabilitacji, pracodawca nie musi wykazywać "efektu zachęty" w przypadku pracownika, którego niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia u tego pracodawcy, bez względu na datę zatrudnienia. W odniesieniu do powyższego podkreślono, że niepełnosprawność A. K. powstała już w trakcie zatrudnienia u Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] stycznia 2020 r. ustalająca wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy lipiec 2019 r. w kwocie[...] zł.

W rozpoznawanej sprawie należy się odwołać do regulacji zawartej w art. 26a - 26c ustawy o rehabilitacji oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), dalej: "rozporządzenie nr 651/2014".

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługuje w kwocie:

1) 1800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;

2) 1125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;

3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności (treść przepisu obowiązująca w sierpniu 2019 r.).

Jeżeli zatrudnienie nowych pracowników niepełnosprawnych w danym miesiącu u pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, nie powoduje u tego pracodawcy wzrostu netto zatrudnienia ogółem, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje, jeżeli jego zatrudnienie nastąpiło w wyniku rozwiązania umowy o pracę z innym pracownikiem, chyba że umowa o pracę uległa rozwiązaniu:

1) z przyczyn określonych w art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;

2) za wypowiedzeniem złożonym przez pracownika;

3) na mocy porozumienia stron;

4) wskutek przejścia pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy;

5) z upływem czasu, na który została zawarta;

6) z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta (art. 26b ust. 4 ustawy o rehabilitacji).

Natomiast zgodnie z art. 26b ust. 5 ustawy o rehabilitacji, jeżeli nie są spełnione warunki, o których mowa w ust. 4, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego przysługuje w przypadku, gdy jego miejsce pracy powstało w wyniku:

1) wygaśnięcia umowy o pracę;

2) zmniejszenia wymiaru czasu pracy pracownika - na jego wniosek.

W myśl art. 26b ust. 6 ustawy o rehabilitacji, wzrost netto zatrudnienia ogółem ustala się w stosunku do przeciętnego zatrudnienia ogółem w okresie poprzedzających 12 miesięcy. Zgodnie z art. 26b ust. 6a ustawy o rehabilitacji, przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku pracownika, którego niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia u pracodawcy ubiegającego się o miesięczne dofinansowanie.

Jak to stwierdził w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. Sygn. akt I GSK 722/19 Naczelny Sąd Administracyjny, celem pomocy publicznej w formie subsydiów płacowych jest zachęcenie pracodawców do zwiększenia poziomu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, co wynika w pkt 54 preambuły do rozporządzenia 651/2014, w myśl którego "Pewne kategorie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. (...)". Przy czym należy mieć na uwadze, że zgodnie z pkt 18 preambuły do rozporządzenia 651/2014 "Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc." Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela to stanowisko orzecznicze.

Jak wynika z akt sprawy, pracownik Skarżącej – A. K. - został zatrudniony w dniu 7 maja 2007 r. Pierwsze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (stopień lekki) dla ww. pracownika zostało wydane w dniu ...czerwca 2016 r. (do dnia 31 maja 2019 r.), natomiast dokument, potwierdzający ten fakt, pracodawca otrzymał w dniu 1 lipca 2016 r. Kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (stopień umiarkowany) dla ww. pracownika zostało wydane w dniu ... czerwca 2019 r. Pierwszy wniosek Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia ww. pracownika został złożony do Funduszu za okres sprawozdawczy czerwiec 2019 r. Tym samym pomiędzy dniem powzięcia informacji przez pracodawcę o niepełnosprawności pracownika, a dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, upłynął okres prawie trzech lat. Strona nie neguje powyższych okoliczności.

W ocenie Sądu słusznie zatem organ, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny uznał, że brak złożenia wniosku o dofinansowanie, gdy spełnione były przez Skarżącą przesłanki do jej uzyskania świadczy, że pomoc ta nie była jej konieczna w rozumieniu powyższego rozporządzenia 651/2014. Sąd podziela stanowisko organu, iż brak podstaw do przyznania pomocy.

Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

Wobec powyższego treść art. 26b ust. 6a ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku pracownika, którego niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia u pracodawcy ubiegającego się o miesięczne dofinansowanie, w ocenie Sądu, należy rozpatrywać w kontekście środków pomocy publicznej mających na celu zachętę pracodawcy do utrzymania osób niepełnosprawnych na rynku pracy, których niepełnosprawność powstała w trakcie zatrudnienia u pracodawcy.

W niniejszej sprawie ustalono jednakże, że niepełnosprawność pracownika powstała wcześniej, a pracodawca uzyskał wiedzę o tym fakcie prawie trzy lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (stopień umiarkowany) dla wyżej wymienionego pracownika zostało wydane ... czerwca 2019 r. Art. 26 b ust. 6a ustawy o rehabilitacji wyłącza zaś stosowanie ust. 6 tej normy prawnej w przypadku uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej bez względu na stopień niepełnosprawności, a nie ze względu na zmianę stopnia niepełnosprawności.

Mając zatem na uwadze treść art. 26 ust. 6a ustawy o rehabilitacji oraz unormowania rozporządzenia 651/14 dotyczące z jednej strony pomocy o charakterze niezbędnym, z drugiej strony traktujące o środkach umożliwiających pozostanie osobom niepełnosprawnym na rynku pracy, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organ słusznie uznał, że Skarżącej nie przysługuje dofinansowanie do wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej. Uzyskanie bowiem przez pracodawcę wiedzy o niepełnosprawności pracownika w 2016 r. nie miało żadnego wpływu na jego decyzję o dalszym zatrudnianiu tej osoby. Nie składając wniosku o dofinansowanie do wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej w 2016 r. pracodawca potwierdził, że pomoc nie była mu niezbędna. Wniosek złożony w 2019 r., tj. gdy nastąpiła zmiana stopnia niepełnosprawności ww. pracownika, nie mógł być rozpatrzony pozytywnie bowiem pomoc nie była konieczna w rozumieniu rozporządzenia 651/2014. Oceny tej nie zmienia regulacja zawarta w art. 26 ust. 6a ustawy o rehabilitacji, ponieważ dotyczy przypadku uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej, a nie zmiany stopnia niepełnosprawności zatrudnianego pracownika.

Nie znajduje zatem uzasadnienia zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy o rehabilitacji.

Sąd nie podziela również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 K.p.a. bowiem w niniejszej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa.

Sąd wyjaśnia ponadto, że zarządzeniem nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).

W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Mając na uwadze, że Miasto Stołeczne Warszawa, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona.

Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. 15zzs (4) ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.