Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 777/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 e par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 777/14

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 lipca 2014r. J. G. (skarżący) wystąpił do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek oraz kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku wskazał na trudną sytuację finansową spowodowaną problemami w odzyskaniu podatku od towarów i usług w kwocie 92.000 zł z tytułu zakupu nieruchomości, a także na konieczność zaciągnięcia kolejnego kredytu na uregulowanie należności wobec firmy wykonującej remont w nabytym warsztacie oraz spadek obrotów i nawarstwienie zadłużenia spowodowane przedłużającą się zimą na przełomie 2012 i 2013 roku. Podkreślił, iż w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odzyska należny podatek od towarów i usług, który pozwali na spłatę zaległości wobec ZUS. Wnioskodawca powołał się również na obciążenia finansowe wynikające z tytułu spłaty dwóch kredytów (w tym kredytu hipotecznego).

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił stronie umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 3.100,54 zł.

W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez nieuznanie istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej

w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskutek złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 lutego 2015r. uchylił postanowienie organu II instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organ nie wywiązał się z obowiązku organu odwoławczego co do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż pominął podnoszone okoliczności faktyczne odnoszące się do wysokości ponoszonych przez stronę wydatków z tytułu kredytów. Podkreślił, iż kwestie zadłużenia są ważne dla ustalenia sytuacji finansowej wnioskodawcy, która jest istotną okolicznością faktyczną w świetle art. 64e § 2 pkt l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Sądu w powtórnie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien na nowo ustalić jego sytuację finansową.

Ponownie rozpatrując zażalenie strony Dyrektor Izby Skarbowej

postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał sytuację finansową wnioskodawcy, którą strona przedstawiła w zażaleniu. Organ przywołał przepis art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Przepis art. 64e § 2 cytowanej ustawy określa, iż koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Organ wyjaśnił, że w trybie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają charakter uznaniowy. Organ egzekucyjny może, ale nie musi udzielić ulgi w postaci umorzenia w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych, nawet przy ustaleniu, że zachodzą ustawowe przesłanki udzielenia ulgi. Wskazał przy tym, że organ egzekucyjny

prowadzący postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma zatem obowiązek wyjaśnić stan faktyczny w celu ustalenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W tym kontekście organ podał, że z uwagi na okres jaki upłynął od złożenia

wniosku o udzielenie ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych w dniu 14 listopada 2014r., wezwał skarżącego do przedstawienia aktualnej sytuacji majątkowej, a w szczególności wskazania ewentualnych istotnych zmian w stosunku do sytuacji przedstawionej w trakcie postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji.

Przestawiając sytuację wnioskodawcy organ podał, że mieszka on wraz z żoną i synami (12, 18 lat) we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkaniu spółdzielczym własnościowym o powierzchni 60 m2 współwłasność małżeńska). Miesięczne koszty utrzymania kształtują się następująco: czynsz - 721,79 zł (obejmuje wydatki z tytułu opłat za gaz, wodę, C.O., wywóz nieczystości), energia elektryczna - 100,00 zł, telefon, internet, abonament RTV - 70,00 zł, wydatki na kształcenie dzieci - 200,00 zł, artykuły konsumpcyjne - 1.800,00 zł, budżet domowy obciąża również spłata rat dwóch kredytów bankowych w kwocie 850,00 zł oraz 250,00 zł. Żona od 01 marca 1998 r. zatrudniona jest w Technikum Leśnym w T., z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.989,59 zł miesięcznie. Skarżacy oświadczył, iż cierpi na przepuklinę pachwinową, kwalifikującą się od dłuższego czasu do usunięcia operacyjnego oraz ma problemy z sercem -

niewydolność zastawki. Nie może dźwigać ciężkich przedmiotów, szybko się meczy, w związku z czym w pełni nie może wykonywać pracy zawodowej. Obecnie nie może korzystać z porad lekarskich, z powodu nie opłacania składek ZUS nie ma możliwości uzyskania bezpłatnej porady lekarskiej w ramach NFZ.

Organ podał, że skarżący od 01 października 1996 r. prowadzi działalność w zakresie obróbki mechanicznej elementów metalowych (PKD 25.62.Z). Posiada w użytkowaniu wieczystym nieruchomość (warsztat) o powierzchni 334 m2. Ze złożonych zeznań podatkowych wynika, że za 2011 r. osiągnął on przychód z działalności gospodarczej w wysokości 581.373,79 zł (PIT-28), w 2012 r. poniósł stratę w wysokości 68.345,73 zł (PIT-36L), w 2013 r. osiągnął dochód w kwocie 2.786,34 zł (PIT-36L), a w 2014 r. (PIT-36L) dochód wyniósł 65.198,18 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 wynika, iż obrót z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł: za 2011 r. - 574.537,00 zł, za 2012r. - 375.907,00 zł, za 2013 r. - 367.563,00 zł, za 2014 r. - 233.324,00 zł, a za miesiące od stycznia do marca 2015 r., - 138.259,00 zł.

Organ przywołał wyjaśnienia strony, że na pogarszającą się sytuację finansową firmy miały wpływ trudności w odzyskaniu podatku VAT w wysokości 92.000,00 zł z tytułu zakupu nieruchomości wykorzystywanej w prowadzonej działalności. Ponadto tylko 60% klientów realizuje terminowo swoje płatności.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że przedmiotowe koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 3.100,54 zł powstały w wyniku wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne miesiące lat 2012, 2013 i 2014 w łącznej kwocie 71.431,71 zł. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz uzyskano kwotę 2.533,00 zł.

Organ podkreślił, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z dochodzeniem nieuregulowanych składek następuje w sytuacjach wyjątkowych, gdy występuje rzeczywisty brak możliwości zapłaty przez zobowiązanego tych należności. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie nie można mówić o takich okolicznościach. Powoływanie się na niekorzystne warunki atmosferyczne w okresie zimowym, które skutkowały spadkiem obrotów i nawarstwieniem zadłużenia nie stanowi podstawy do przyznania tak daleko idącej ulgi jaką jest umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu mając świadomość specyfiki prowadzonej działalności, wnioskodawca winien uwzględnić prawdopodobieństwo wystąpienia niekorzystnych warunków pogodowych w okresie zimowym.

Odnosząc się do kwestii obciążeń finansowych z tytułu zaciągniętych kredytów organ wskazał, że skarżący posiada obecnie do spłaty 5 kredytów, w tym:

- kredyt budowlany w kwocie 35.422,90 CHF z terminem spłaty przypadającym na sierpień 2023 r. - miesięczna rata 860,00 zł - kredyt regulowany na bieżąco; .

-kredyt inwestycyjny w kwocie 450.000,00 zł z terminem spłaty listopada 2031r. - miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami - 3.500,00 zł, (skarżący ma trzymiesięczne opóźnienie w spłacie);

- kredyt inwestycyjny w kwocie 100.000,00 zł z terminem zapłaty luty 2032r., miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami - 960,00 zł, (trzymiesięczne opóźnienie w spłacie);

- kredyt obrotowy w kwocie 155.000,00 zł z terminem spłaty wrzesień 2026r. - miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami - 960,00 zł, (trzymiesięczne opóźnienie w spłacie);

-pożyczka w kwocie 41.574,28 zł z terminem spłaty luty 2017r. - regulowana terminowo.

Organ zauważył, że w chwili ich pobierania, kondycja prowadzonej przez stronę firmy spełniała wymogi poszczególnych banków, a decyzje o ich zaciągnięciu z pewnością skarżący wkalkulował w ryzyko prowadzonej działalności. W konsekwencji w ocenie organu trudno uznać, że wysokość miesięcznej spłaty kredytów, przy wzroście dochodów z prowadzonej działalności (dochód za 2014r. wyniósł 65.198,18 zł), stanowi przesłankę do udzielenia ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych w wysokości 3.100,54 zł.

Organ wyjaśnił, że iż będąc płatnikiem podatku od towarów i usług skarżący miał prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w fakturach dokumentujących wydatki poniesione na prace remontowe przeprowadzone w nowo nabytej nieruchomości oraz na pokrycie bieżących wydatków związanych z prowadzoną działalnością, a które zostały sfinansowane z zaciągniętych kredytów bankowych. Jednocześni przedsiębiorcy zaciągający kredyt, który przeznaczą na bieżącą działalność prowadzonej firmy, mają prawo do zaliczenia odsetek, prowizji i opłat do kosztów uzyskania przychodów - zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W takiej sytuacji - w ocenie organu odwoławczego - umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych nie znajduje uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie nie została bowiem spełniona przesłanka nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku jak również brak możliwości poniesienia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Ponadto organ podkreślił, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych został wniesiony przez przedsiębiorcę, którego obciąża ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, dotyczące również nierzetelności kontrahentów, co nie może przemawiać za przyznaniem żądanej ulgi. Trudności z odzyskaniem nienależnie zapłaconego podatku VAT nie przesądzają o braku możliwości ich wyegzekwowania i nie powinny być równoważone ze środków

stanowiących przychód Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto skarżący nadal

oczekuje na zwrot nie należnie zapłaconego podatku VAT. W konsekwencji w ocenie organu w sytuacji, gdy istnieje możliwość zapłaty kosztów egzekucyjnych, ich umorzenie byłoby przedwczesne.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie nie zaistniał także ważny interes publiczny. Organ podatkowy orzekając w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych ma obowiązek uwzględnienia przy ocenie zaistnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" nie tylko interes podatnika, ale charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Unika się w ten sposób obniżenia potencjalnych wpływów Skarbu

Państwa, jak i nie wprowadza się różnic w traktowaniu poszczególnych podatników, w szczególności zaś - nie premiuje się tych podatników, którzy zaniechali regulowania należności publicznoprawnych.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że z punktu widzenia podatnika, w każdej sytuacji, gdy istnieją zobowiązania publicznoprawne, jest to dolegliwe, co powoduje, że podatnik postrzega te okoliczności subiektywnie, jako ważny interes w uzyskaniu ulgi. Jednakże z punktu widzenia przepisów nie każdy tak rozumiany ważny interes podatnika stanowi przesłankę wystarczająca do uznania, że spełniony został warunek do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Konkludując Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że w sprawie nie zachodzi również przesłanka fakultatywnego umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wyłącznie ich ściągnięcie spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne ( art. 64e § 2 pkt 3 ww. ustawy).Jednocześnie organ wyjaśnił, że skarżący może wystąpić o rozłożenie płatności kosztów egzekucyjnych w czasie, składając stosowny wniosek do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B..

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając mu:

-naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek do jego zastosowania,

-niezastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego pomimo istnienia przesłanek do zastosowania,

-nie rozpatrzenia istoty sprawy,

-zaniechanie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia czy dłużnikowi egzekucyjnemu przysługuje wzajemna wierzytelność od Skarbu Państwa,

-nie rozpatrzenie z urzędu potrzeby zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wzajemnej wierzytelności,

-nierozpatrzenie w sposób wnikliwy i wszechstronny sprawy, co skutkowało wadliwą oceną sytuacji faktycznej skarżącego,

-pominięcie w swojej ocenie ważkich dla sprawy okoliczności i naruszenie obowiązku oceny przez organ administracji publicznej, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił okoliczności, które przyczyniły się do jego trudnej sytuacji finansowej. Podkreślił, iż w 2011 r. nabył prawo użytkowania wieczystego działki nr 3364/17 położonej w T. wraz z budynkiem stanowiącym odrębny od gruntu przedmiot własności, gdzie obecnie prowadzi działalność gospodarczą. Zakup ten został sfinansowany z kredytu na kwotę 400.000 zł oraz kredytu rachunkowego w rachunku bieżącym w kwocie 92.000 zł. Sprzedaż ta została opodatkowana stawką VAT w wysokości 23% i udokumentowana fakturą VAT z dnia 14 listopada 2014 r. Skarżący oświadczył, iż naliczony podatek VAT w wysokości 92.000 zł został w całości zapłacony sprzedającemu i odliczony w deklaracji VAT-7. W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych zakwestionowano skarżącemu prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego

ze spornej faktury dokumentującej ww. nabycie. Organ kontroli podatkowej uznał, iż

przedmiotowa faktura została nieprawidłowo wystawiona, gdyż transakcja ta winna być zwolniona od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług. Skarżący podkreślił, że był przekonany o prawidłowości wystawionej faktury, bowiem została ona wystawiona przez profesjonalną firmę finansowo-księgową (doradcę podatkowego). Jednocześnie zaznaczył, iż przed dokonaniem zakupu przedmiotowej nieruchomości uzyskał w Urzędzie Skarbowym informację potwierdzającą, iż nabycie to winno być opodatkowane wg 23% stawki VAT.

Skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na likwidację spółki, od której nabył nieruchomość, nie było możliwe dokonanie korekty wystawionej faktury. Natomiast organ pierwszej instancji odmówił byłym wspólnikom zlikwidowanej spółki dokonania stosownej korekty błędnie wystawionej faktury VAT. Skarżący wskazał również na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w kwestii korekty faktury VAT. W celu dochodzenia nienależnie zapłaconego podatku VAT skarżący wystąpił na drogę

postępowania sądowego.

Skarżący uważa, iż w niniejszej sprawie została naruszona została zasada zaufania do organów podatkowych, gdyż w skutek błędnie uzyskanej informacji w urzędzie skarbowym, w kwestii opodatkowania transakcji nabycia nieruchomości, utracił prawo do odliczenia niezasadnie naliczonego podatku VAT.

Powołując się na orzeczenie ETS w sprawie C-35/05 skarżący podniósł, iż zasada neutralności podatku VAT sprzeciwia się pozbawieniu prawa podatnika kupującego do odliczenia podatku naliczonego przy równoczesnym zobowiązaniu sprzedającego do jego zapłaty na podstawie spornych faktur. W przypadku gdy zwrot podatku VAT okaże się niemożliwy lub nadmiernie utrudniony, państwa członkowskie w celu przestrzegania zasady skuteczności powinny określić środki niezbędne do umożliwienia odbiorcy odzyskanie podatku nienależnie wykazanego w fakturze. Aby uniknąć bezpodstawnego wzbogacenia się którejkolwiek ze stron sporu oczywistym jest dokonanie zwrotu kwot wpłaconych nienależnie.

Skarżący stawia zarzut zaniechania przez organ działania mającego na celu wszechstronne wyjaśnienie sytuacji związanej z trudnościami w odzyskaniu nienależnie zapłaconego podatku VAT, ustalenia stanu faktycznego i zbadania wszelkich okoliczności niniejszej sprawy.

Organ podatkowy nie zbadał również od strony formalnej czy, w związku z niemożnością odzyskania zapłaconego podatku VAT, skarżącemu przysługuje roszczenie o charakterze zwrotnym lub odszkodowawczym wobec Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 417 Kodeksu Cywilnego oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. .

Zdaniem strony w związku ze złożonym odwołaniem od decyzji z dnia [...] Nr [...] ZUS winien, w świetle art. 97 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z urzędu zawiesić postępowanie egzekucyjne do czasu prawomocnego zakończenia sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W ocenie Skarżącego zebrany materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na spełnienie przesłanek zawartych wart. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji publicznej. Skarżący wskazał na trudną sytuację finansową spowodowaną problemami w odzyskaniu podatku od towarów i usług w kwocie 92.000 zł z tytułu zakupu nieruchomości, a także na konieczność zaciągnięcia kolejnych kredytów przeznaczonych na wykonanie remontu w nabytym warsztacie. Powołał się na opóźnienia w spłacie rat kredytów bankowych jak i zajęcie rachunku bankowego przez ZUS spowodowały, iż bank nie wyraził zgody na przedłużenie na kolejny rok umowy o kredyt w rachunku bieżącym, co w konsekwencji skutkowało tym, iż kredyt stał się natychmiast wymagalny. Sytuacja ta wymusiła zaciągnięcie kredytu obrotowego na spłatę kredytu w rachunku bieżącym.

Zaznaczył, iż kredyty zostały udzielone przez Bank w czasie gdy firma była jeszcze w dobrej kondycji finansowej. W ocenie skarżącego fakt udzielenia kredytów nie może stanowić przeszkody w umorzeniu kosztów egzekucyjnych. Skarżący uważa, iż zapłata zobowiązań wobec Banku jest nie mniej ważna niż zapłata należności ZUS, gdyż zaległości mogą doprowadzić do zajęcia przez Bank nieruchomości, co w konsekwencji będzie skutkowało brakiem możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej.

Skarżący kwestionuje stanowisko, iż wysokość osiąganych z tytułu prowadzonej działalności przychodów pozwoli na spłatę zadłużenia, gdyż kształtują się one na bardzo niskim poziomie, a niekiedy działalność przynosi stratę. Skarżący oświadczył, iż obecnie jedynym źródłem utrzymania rodziny (w tym dwoje małoletnich dzieci) pozostaje dochód żony, który jest niższy od minimum socjalnego.

Końcowo skarżący wskazał również, iż problemy zdrowotne (niedomykalność zastawki, przepuklina pachwinowa) ograniczają możliwości wykonywania w pełni swojej pracy. Wyjaśnił, iż z powodu nie opłaconych składek ZUS nie korzysta z porad lekarskich.

Reasumując w ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego uzasadniająca umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo zaznaczył, iż złożył wnioski: o umorzenie odsetek za zwłokę powstałych z tytułu nieopłaconych składek, o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2012 r. do czerwca 2014 r. oraz na ubezpieczenia zdrowotne za okres od stycznia 2013 r. do czerwca 2014 r., o rozłożenie na raty zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na ubezpieczenia zdrowotne za lipiec 2014r. Jednocześnie wskazał, iż ZUS wyraził zgodę na rozłożenie na raty zapłaty należności z tytułu składek za okres od sierpnia 2014 r. do grudnia 2014r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.’’, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa ani materialnego ani procedury, co oznacza, że skargę należało oddalić.

Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Należy wskazać, że tut. Sąd wyrokiem z dnia 24 lutego 2015 r. uchylił postanowienie II instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania ze względu na fakt, iż zdaniem Sądu organ ten nie wywiązał się z obowiązku organu odwoławczego co do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż pominął podnoszone przez stronę okoliczności faktyczne co do kosztów związanych z kredytami obciążającymi stronę.

Zatem ocenie Sądu podlega zastosowanie się organu do wskazówek Sądu z poprzedniego wyroku. Jak wynika z akt sprawy organ mając na uwadze ww. wskazówki wezwał skarżącego do przedstawienia swojej aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Organ ustalił, że skarżący mieszka wraz z żoną i synami (12, 18 lat) we wspólnym gospodarstwie domowym w mieszkaniu spółdzielczym własnościowym o powierzchni 60 m 2, współwłasność małżeńska.

Miesięczne koszty utrzymania mieszkania i rodziny wynoszą wraz ze spłatami kredytów około 4.000 zł. Ustalono, ze żona skarżącego zatrudniona jest w Technikum Leśnym w T. z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.989,59 zł miesięcznie.

Skarżący choruje na przepuklinę pachwinową, kwalifikującą się od dłuższego czasu do usunięcia operacyjnego oraz ma problemy z sercem - niewydolność zastawki.

Z powodu choroby nie może dźwigać ciężkich przedmiotów, szybko się meczy, w związku z czym w pełni nie może wykonywać pracy zawodowej.

Podał, że nie może korzystać z porad lekarskich, z powodu nie opłacania składek ZUS nie ma możliwości uzyskania bezpłatnej porady lekarskiej w ramach NFZ.

Ustalono, że posiada warsztat w użytkowaniu wieczystym o powierzchni 334 m2 gdzie prowadzi działalność w zakresie obróbki mechanicznej elementów metalowych (PKD 25.62.Z).

Z zeznań podatkowych wynika, że za :

• 2011r. osiągnął on przychód z działalności gospodarczej w wysokości 581.373,79 zł (PIT-28),

• w 2012 r. poniósł stratę w wysokości 68.345,73 zł (PIT-36L),

• w 2013 r. osiągnął dochód w kwocie 2.786,34 zł (PIT-36L),

• a w 2014 r. (PIT-36L) dochód wyniósł 65.198,18 zł.

Z deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 wynika, iż obrót z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł:

• za 2011 r. - 574.537,00 zł,

• za 2012 r. - 375.907,00 zł,

• za 2013 r. - 367.563,00 zł,

• za 2014 r. - 233.324,00 zł, a za miesiące od stycznia do marca 2015r., - 138.259,00 zł.

Organ przywołał wyjaśnienia strony, że na pogarszającą się sytuację finansową firmy miały wpływ trudności w odzyskaniu podatku VAT w wysokości 92.000,00 zł z tytułu zakupu nieruchomości wykorzystywanej w prowadzonej działalności. Według oświadczenia skarżącego tylko 60% klientów realizuje terminowo swoje płatności wobec niego.

Ustalono, że skarżący posiada aż 5 kredytów w tym :

• kredyt budowlany w kwocie 35.422,90 CHF z terminem spłaty przypadającym na sierpień 2023 r. - miesięczna rata 860,00 zł - kredyt regulowany na bieżąco;

• kredyt inwestycyjny w kwocie 450.000,00 zł z terminem spłaty listopada 2031r. - miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami - 3.500,00 zł, (skarżący ma trzymiesięczne opóźnienie w spłacie);

• kredyt inwestycyjny w kwocie 100.000,00 zł z terminem zapłaty luty 2032r., miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami - 960,00 zł, (trzymiesięczne opóźnienie w spłacie);

• kredyt obrotowy w kwocie 155.000,00 zł z terminem spłaty wrzesień 2026r. - miesięczna rata kredytu wraz z odsetkami - 960,00 zł, (trzymiesięczne opóźnienie w spłacie);

• pożyczka w kwocie 41.574,28 zł z terminem spłaty luty 2017r. - regulowana terminowo.

Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący domaga się umorzenia zaległości w kosztach egzekucyjnych w kwocie 3.100,54 zł. z tytułu zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne z lat 12, 13, i 14 w łącznej kwocie 71.431,71 zł. W wyniku zajęcia rachunków bankowych uzyskano kwotę 2.533,00 zł.

Należy przyznać rację organowi, że umorzenie należności egzekucyjnych jest wyjątkiem gdy istnieje rzeczywisty brak możliwości zapłaty. Umorzenie ma charakter uznaniowy co oznacza, że Ustawodawca pozostawił organom swobodę w przyznaniu ulgi. Sąd jedynie ma za zadanie sprawdzić czy wszystkie podnoszone argumenty zostały wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Podstawą prawną jest art. 64 e § 1 w myśl którego :

" Organ może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z § 2 ww. przepisu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko tych kosztów spowodowałoby niewspółmierne wydatki.

Należy zaznaczyć, że wyliczenie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych zawarte w art. 64e § 2 u.p.e.a. jest wyczerpujące. Organ egzekucyjny może umorzyć koszty egzekucyjne w przypadku stwierdzenia jednej z okoliczności wskazanych w art. 64e § 2 u.p.e.a., co skłania do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, a nie związany (wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 17 maja 2000 r., I SA/Gd 2722/98, POP 2001, nr 6, poz. 200). Z tego względu odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 13 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1811/96, LEX nr 31877).

Umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności (wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 5 marca 1997 r., SA/Łd 3131/95, LEX nr 29064).

Dokonując interpretacji pojęcia "ważny interes publiczny", należy mieć świadomość, że pojęcie to może w poszczególnych przypadkach uwzględniać różne aspekty. W każdym przypadku wskazuje ono na wyjątkowość instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny. Organ egzekucyjny jest zobowiązany, dokonując interpretacji tego pojęcia, nie tylko uwzględnić interes zobowiązanego, ale także wziąć pod uwagę okoliczności dotyczące aspektu publicznego, tj. m.in. wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, stan finansów państwa (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1836/01, M. Podat. 2003, nr 7; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2008 r., I SA/Gd 387/08, LEX nr 500661; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., II FSK 1604/09, LEX nr 1070948).

Interes publiczny realizuje się także w przestrzeganiu pewnych ogólnych zasad porządku prawnego, jak zasada zaufania do organów państwa oraz zasada proporcjonalności, oceniana według kryteriów niezbędności i adekwatności zastosowanych środków. Organ egzekucyjny powinien zatem rozważyć możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli przemawia za tym ocena skutków zastosowania przepisów o kosztach egzekucyjnych w aspekcie racjonalności i adekwatności (zob. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., II FSK 2135/08, LEX nr 629462).

W opinii Sądu zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skoro organy udowodniły, że nie została spełniona przesłanka nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku oraz nie stwierdzono braku możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych to w tej sytuacji rozstrzygnięcie zgodne z oczekiwaniem strony było by przedwczesne. Także i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wzajemnej wierzytelności nie znajduje uzasadnienia.

Pozostałe zarzuty dotyczą zwrotu podatku VAT i nie mają znaczenia dla przedmiotu niniejszej skargi, która obejmuje wyłącznie zaskarżone rozstrzygnięcie organów dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 3.100,54 zł.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

E. Kruppik – Świetlicka J. Szulc L. Kleczkowski