Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 981/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA T. Zbrojewski, Sędziowie: Sędzia WSA J. Rosińska, A. Blewązka (spr.), p.o. Sędziego WSA, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi I. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz I. K. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych z tytułu zwrotu wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Sygn. akt: II SA/Łd 981 / 01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 105 par. 1 k.p.a. i art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku I. K. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego na podstawie przywołanej powyżej ustawy osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Uzasadnieniem tejże decyzji było stwierdzenie przez organ administracji, iż wniosek o przyznanie świadczenia złożony został przez I. K. po wyznaczonym terminie, zakreślonym przez przepis art. 4 ust. 5 tejże ustawy na dzień 31 grudnia 1999 roku. Nadto organ administracji podniósł, iż powyższy termin, jako termin ustawowy wyznaczony dla stron i uczestników postępowania nie może być przez organ administracji przedłużany. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, zaś wszczęte po upływie tego terminu postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 par. 1 k.p.a..

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła w dniu 5 kwietnia 2001 roku I. K. wnosząc o ponowne rozpoznanie wniosku i przyznanie świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu podała, iż do dnia 31 grudnia 1999 roku nie dysponowała dokumentami, które należało dołączyć do wniosku o przyznanie świadczenia, pomimo tego, iż o przyznanie uprawnienia do świadczeń ubiegała się już od 1992 roku. Rozpoczęte przez wnioskodawczynię starania o zgromadzenie odpowiednich dowodów trwały wiele lat, lecz nie było to z jej winy. Ostatecznie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku i rozpoznania sprawy zgodnie z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając jako organ administracji II instancji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], Nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ ten wskazał, iż zawarty w odwołaniu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie przedstawiła dowodów na to, iż wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego złożyła w ustawowym terminie.

W dniu 17 maja 2001 roku na powyższą decyzję I. K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi podnosząc, iż o stosowne świadczenia starała się już od 1992 roku poprzez różne instytucje w kraju i zagranicą. W takiej sytuacji wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego bowiem przekroczenie tego terminu nastąpiło bez jej winy lecz wyłącznie z powodu opóźnień w zgromadzeniu dokumentacji związanej z deportacją do pracy jej rodziców.

W odpowiedzi na złożoną skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.))

Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Fundamentalną kwestią dla oceny zasadności wniesionej skargi jest ustalenie jakie skutków pociąga za sobą przekroczenia przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 5 analizowanej ustawy wnioski o przyznanie uprawnień zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji, zainteresowane osoby mogły składać do dnia 31 grudnia 1999 roku.

Oceną zgodności z prawem tego przepisu zajmował się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 17 czerwca 2003 roku, P 24/02 (OTK-A 2003/6/55) Trybunał stwierdził, iż przywołany powyżej przepis art. 4 ust. 5 ustawy jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Następstwem tego jest utrata mocy obowiązującej powyższego przepisu. Badając zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przytoczonej poniżej regulacji prawnej, zobligowany jest uwzględnić treść wyroku Trybunału.

Skoro w dniu rozpoznawania niniejszej sprawy przez tutejszy Sąd przepis art. 4 ust. 5 omawianej ustawy – stanowiący podstawę rozstrzygnięcia – już nie obowiązywał, to wypada stwierdzić, iż organ administracji zastosował nieprawidłową podstawę prawną, gdyż swoje rozstrzygnięcie oparł o przepis niezgodny z Konstytucją. Taki stan rzeczy wypełnia znamiona przepisu art. 145 a par. l k.p.a. stanowiącego, iż można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą – aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja. Konkludując, należy więc stwierdzić, iż występuje w niniejszej sprawie podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.

Stosownie natomiast do treści art. 145 par. l pkt l lit. "b" p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zasadą – wielokrotnie wyrażaną w orzecznictwie – jest uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji w razie stwierdzenia występowania w sprawie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc skoro Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodności z Konstytucją przepisu prawa, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja, to jest to podstawą do wznowienia postępowania, a to z kolei uzasadnia uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji (vide. wyrok NSA z dnia 25 października 1999 r., II SA 1294/99, LEX nr 46246; oraz wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., IV SA 1360/97, LEX nr 47852).

O zasądzeniu na rzecz skarżącej kwoty z tytułu wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 55 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.)

Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnienia) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej powyżej ustawy za bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 par. l pkt l lit. "b" p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.