Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 440/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Janicki, Sędziowie NSA Cudak (spr.), Jarzębowski, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 1999 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], nr [...], określającą podatnikowi M. N. za wrzesień 1999 roku, kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 18.105 zł.

W sprawie ustalono, że w dniu [...] M. N. złożył deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za wrzesień 1999 rok, w której wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 61.225 zł. Urząd Skarbowy w S. zakwestionował prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony udokumentowany następującymi fakturami VAT:

- nr [...] z dnia 31 sierpnia 1999 r. na kwotę 196.000 zł., VAT 22% - 43.120 zł., wystawioną przez firmę A J. S., tytułem sprzedaży maszyny do nawlekania szprota;

- nr [...] z dnia 31 sierpnia 1999 r. na wysokość 44.000 zł., VAT 22% - 9.680 zł., wystawioną przez B spółka cywilna z siedzibą w S., z tytułu sprzedaży linii do produkcji konserw.

Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w S. określił M. N. za wrzesień 1999 roku kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 8.425 zł., kwotę zaległości w podatku od towarów i usług w wysokości 7.754 zł., oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy powyższą decyzję Urzędu Skarbowego w S., która została zaskarżona do Sądu administracyjnego.

W dniu 28 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w Ł. z powodu naruszenia przepisów proceduralnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organy wykazały pozorność czynności prawnej tylko w odniesieniu do nabycia nawlekarki do szprota udokumentowanej fakturą nr [...] wystawioną dla skarżącego na rzecz Przedsiębiorstwa Prywatnego A J. S.. Brak było takich ustaleń w odniesieniu do drugiej transakcji.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję, nr [...] określającą za wrzesień 1999 roku kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości 18.105 zł. ( w miejsce wykazanej przez podatnika w deklaracji podatkowej VAT-7 kwoty do zwrotu w wysokości 61.225 zł.).

W ponownie wydanej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zakwestionował odliczenie podatku naliczonego zawartego jedynie w fakturze z dnia 31 sierpnia 1999 roku, nr [...]. W opinii Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zakwestionowana faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji i w związku z tym nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony - stosownie do § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 156, poz. 1024 z późn. zm.).

Organ wskazał, iż przedmiotem zakwestionowanej transakcji była nawlekarka do szprota. Na podstawie umowy leasingu operacyjnego zawartej z C z siedzibą w L. z dnia 18 marca 1999 roku przedsiębiorstwo D sp. z o.o. z siedzibą w S. otrzymało przedmiotowe urządzenie w odpłatne używanie. Według faktury z dnia 1 kwietnia 1999 roku na kwotę brutto 239.120 zł., nawlekarka została sprzedana przedsiębiorstwu A J. S.. Sprzedawca tj. spółka D nie odprowadził należnego podatku od tej sprzedaży (brak jest deklaracji za kwiecień 1999r.). Nabywca - J. S. nie odebrał maszyny z firmy D i zrezygnował z jej zakupu. Z pisma nadesłanego z Urzędu Skarbowego w S. wynika, iż przedmiotowa maszyna nigdy nie została odebrana z firmy D przez J. S. Oświadczył on bowiem, iż z powodu trudności finansowych i organizacyjnych, które wystąpiły już w lutym 1999 roku zrezygnował z tego zakupu, informując o swojej decyzji A. L. (Prezesa Zarządu Spółki D). Pieniądze w kwocie 240.000 zł., stanowiące cenę zakupu, otrzymał od spółki E z siedzibą w S. k/S. i w dniu 1 marca 1999 roku przekazał na konto D sp. z o.o. tytułem "przedpłaty na urządzenia".

Nabywcą nawlekarki, po rezygnacji z jej zakupu przez J. S., miał być M. N. (nabywcę znalazł pan L.). J. S. nie dokonał zwrotu kwoty 240.000 zł., którą otrzymał od spółki E. Natomiast w dniu 6 grudnia 1999 roku doszło do zawarcia porozumienia o kompensacie roszczeń pomiędzy przedsiębiorstwami A, E i M. N. Strony uzgodniły kompensatę swoich wzajemnych roszczeń. Zobowiązanie pomiędzy spółką E, a M. N. wynosiło 200.000 zł. i wynikało z umowy pożyczki udzielonej spółce przez M. N. Z uwagi na brak dokumentu potwierdzającego przelew kwoty pożyczki udzielonej spółce E oraz stan majątkowy M. N., zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji, czynność ta miała charakter pozorny.

Po dokonaniu powyższych ustaleń organ podatkowy stanął na stanowisku, że skoro J. S. nie odebrał nigdy maszyny z przedsiębiorstwa F, nie zaangażował własnych środków na jej zakup zaś M. N. nie był w posiadaniu przedmiotu transakcji, zatem faktura z dnia 31 sierpnia 1999 r. wystawiona przez F dla M. N. nie dokumentuje rzeczywistej transakcji.

Zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji, zgromadzony materiał dowodowy i wynikający z niego szereg nieścisłości pozwalał na wysunięcie wniosku o pozorności czynności udokumentowanych fakturami, a więc o ich nieważności z mocy prawa, co powoduje, że podatnik nie był uprawniony do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] pełnomocnik strony złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. W złożonym odwołaniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez bezpodstawne zastosowanie przepisu § 54 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 roku oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz.60), polegające na zaniechaniu zbadania istotnych dla sprawy okoliczności.

W wyniku analizy akt sprawy oraz argumentów podatnika zawartych w odwołaniu organ II instancji, decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].

Na powyższą decyzję spółka wniosła w dniu 11 kwietnia 2005 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisu § 54 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, mianowicie przepisu art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Naruszenie przepisów prawa procesowego polegało, zdaniem skarżącego, na zaniechaniu zbadania istotnych dla sprawy okoliczności, w konsekwencji prowadzące do całkowicie dowolnego stwierdzenia, że podatnik nigdy nie był w posiadaniu przedmiotu transakcji, a także na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącej do uznania umowy sprzedaży nawlekarki do szprota oraz umowy pożyczki za pozorną i oświadczenia o potrąceniu za bezskuteczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe unormowanie oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku ( zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r., IV SA 527/97).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej skargi należy podkreślić, że niniejsza sprawa była już uprzednio przedmiotem rozstrzygana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Tenże Sąd wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 28 kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że w odniesieniu do transakcji kupna nawlekarki do szprota, udokumentowanej fakturą nr [...] wystawioną dla skarżącego przez Przedsiębiorstwo Prywatne A J. S., organy podatkowe wykazały pozorność tej czynności prawnej. Świadczą o tym ustalone przez organy w sposób niezbity szereg okoliczności faktycznych. Zapłata za nabycie przedmiotowej maszyny przez J. S. pieniędzmi otrzymanymi (pożyczonymi) od firmy E i pierwotnie przeznaczonymi na wspólne przedsięwzięcie firm A i E, co w konsekwencji oznaczało przelanie pieniędzy za maszynę na rzecz sprzedawcy tj. D sp. z o.o. Otrzymanie pieniędzy przez firmę E, (którymi następnie dokonał zapłaty J. S.) w formie pożyczki od skarżącego. Pełnienie przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu w spółce D w okresie od 16 grudnia 1998r. do 1 lutego 1999r.. oraz zatrudnienie w firmie E w charakterze dyrektora ds. handlowych do końca 1999r. Brak fizycznego przejęcia przedmiotowej maszyny przez firmę A J. S. Brak zwrotu kwoty 240.000 zł. przez J. S. na rzecz firmy E do czasu zakończenia kontroli podatkowej. Zawarcie porozumienia z dnia 6 grudnia 1999 r. o wzajemnej kompensacie długów i zobowiązań pomiędzy zainteresowanymi podmiotami już po zakończeniu kontroli podatkowej. Niezapłacenie podatku należnego VAT od sprzedaży maszyny przez D Sp. z o.o. Powyższe okoliczności nie wskazują jedynie na powiązania skarżącego z firmami D i E, lecz także o wzajemnych związkach gospodarczych tych firm i samego skarżącego z J. S. Świadczą również i o tym, że ów J. S. miał pełną świadomość poszczególnych zdarzeń gospodarczych oraz, co równie istotne, sam w nich aktywnie uczestniczył. Wykluczona jest zatem możliwość, aby J. S. nie wiedział o pozornym charakterze składanych przez skarżącego oświadczeń i dokonywanych czynności.

W uzasadnieniu omawianego wyroku wskazano, że wszystkie powyższe wywody prowadzą do nieodmiennego wniosku, iż zasadne jest stanowisko organu podatkowego, iż strony omawianej transakcji (umowy sprzedaży nawlekarki do szprota z dnia 31 sierpnia) nie miały zamiaru wywołania skutków prawnych takiej czynności zaś ich wola wyrażała się w stworzeniu całego szeregu okoliczności mających na celu zmylenie osób trzecich, co do charakteru tej czynności. Tenże Sąd uznał, że trafna jest ocena organów podatkowych, iż przedmiotowa czynność prawna miała charakter pozorny, a jej konsekwencją było zasadne zastosowanie paragrafu 54 ust. 4 pkt 5 litera c cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy, kierując się dyspozycją art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zaskarżonej decyzji uznał, że czynność polegająca na sprzedaży nawlekarki do szprota z dnia 31 sierpnia 1999 r. była czynnością pozorną. Natomiast odnośnie sprzedaży linii do produkcji konserw, organ podatkowy nie kwestionował już tej czynności. Należy podkreślić, że w trakcie postępowania podatkowego, które było prowadzone po wydaniu wcześniejszego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, podatnik ani jego pełnomocnik nie złożyli żadnego nowego wniosku dowodowego. Nie przedłożono dodatkowych dowodów, które mogłoby wpłynąć na zmianę ustalonego uprzednio stanu faktycznego. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 808/03.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekający w niniejszej sprawie, stosownie do treści art. 153 powyższej ustawy, jest związany oceną prawną, zawartą w wcześniejszym wyroku Sądu administracyjnego. Zatem oceniając legalność zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., nie naruszył przepisów prawa materialnego.

Także nie są trafne zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania podatkowego. Organy podatkowe w sposób wyczerpujący zebrały w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadą prawdy materialnej, wyrażoną w art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zresztą w skardze jej autor nie wskazuje, jakich dowodów nie przeprowadzono, czy też których wniosków dowodowych organ nie uwzględnił. W istocie więc skarga zawiera polemikę z oceną dowodów przeprowadzona przez organ podatkowy. Wbrew jednak twierdzeniom autora skargi, organ podatkowy oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Ocena ta jest prawidłowa, logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym, a przede wszystkim wszechstronna, uwzględniająca cały materiał aktowy.

Ponieważ organ podatkowy nie naruszył przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania podatkowego, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, zgodnie z treścią art. 151 wskazanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.