Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 935/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 pkt 1 lit. a i b, pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 2308/11 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za marzec 2006 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 490 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji

1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2308/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 maja 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2006 r., uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdził, że nie mogą być one wykonane w całości oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania sądowego.

1.2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe "D." Sp. z o.o. wymagało spełnienia wszystkich warunków z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p."), tymczasem w sprawie organy nie ustaliły istnienia wszystkich elementów, o których mowa w tym przepisie, tj. nie ustaliły w jakiej dacie skarżący powinien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, wskazując w ten sposób czas właściwy (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.), a w sytuacji, gdy czas ten przypadałby na czas kadencji skarżącego, brak jest ustaleń co do ponoszenia przez niego osobiście ewentualnej winy za ten stan. Na poparcie swojego stanowiska Sąd wskazał, że uwzględniane były wnioski spółki o odroczenie terminów zapłaty zaległości z tytułu podatku VAT za luty, marzec i kwiecień 2006 r., co oznacza, że sytuacja bilansowa spółki – w ocenie wydającego w tym względzie postanowienia organu podatkowego – nie wskazywała na jej niewypłacalność. Sąd zwrócił uwagę, że dopiero wniosek spółki z 31 sierpnia 2006 r. o kolejne odroczenie terminu zapłaty podatku VAT za maj i czerwiec 2006 r. spotkał się z odmową, co zdaniem Sądu wskazuje, iż zobowiązania podatkowe do kwietnia włącznie spółka zapłaciła (choć być może nie w całości). Zaznaczono, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony przez skarżącego 1 września 2006 r., natomiast organy podatkowe, mimo wniosków dowodowych strony, nie ustaliły, czy pismo z Sądu Rejonowego o uzupełnienie braków formalnych wniosku wpłynęło do spółki jeszcze za kadencji skarżącego, a zatem czy miał on wpływ na nadanie dalszego biegu procesowego temu wnioskowi, co w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. jest okolicznością istotną dla oceny istnienia winy skarżącego. Sąd podniósł, że skarżący w postępowaniu dowodowym starał się wykazać, że jego działania zmierzały do rzeczywistego ratowania majątku spółki, choćby przez zaangażowanie podmiotu zewnętrznego do opracowania planu restrukturyzacyjnego spółki. Skarżący wskazywał, że plany zarządu były niweczone uchwałami Zgromadzenia Wspólników Spółki, w związku z czym Sąd podkreślił, że Zgromadzenie Wspólników jest najwyższym organem spółki kapitałowej, a członkowie zarządu niegodzący się z linią postępowania wspólników mogą złożyć rezygnację z funkcji, nie mogą jednak odmówić wykonania uchwały Zgromadzenia Wspólników. Z tej przyczyny, zdaniem Sądu pierwszej instancji, dowód z informacji Sądu Rejonowego o dacie doręczenia spółce wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości istotny był dla oceny, czy skarżący (o ile czasem właściwym do złożenia tego wniosku był czas jego kadencji jako członka zarządu) zawinił w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Według Sądu niezrozumiała była odmowa przeprowadzenia tego dowodu przez Dyrektora Izby Skarbowej i doszło w tym względzie do naruszenia art. 188 O.p.

Odnosząc się z kolei do przesłanki wskazania mienia spółki (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.) Sąd wskazał, że skarżący powiadomił Prokuraturę o popełnieniu przez zarząd spółki przestępstwa z art. 300 § 1 Kodeksu karnego, polegającego na udaremnieniu w dniu 16 marca 2007 r. zaspokojenia wierzyciela (Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.) przez dłużnika - "D." Sp. z o.o., w razie grożącej tej spółce upadłości, przez zbycie na rzecz "B." Sp. z o.o. na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży składników swojego majątku w postaci prawa użytkowania wieczystej gruntów oraz budynków i innych urządzeń. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że Prokuratura sprawę umorzyła wobec braku znamion czynu zabronionego.

1.3. Podsumowując swoje stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przytoczone okoliczności przemawiają za brakiem winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości lub wszczęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, pozostała natomiast do ustalenia ostatnia z okoliczności, przesądzająca o istnieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., dotycząca dowodu z danych z Sądu Rejonowego o dacie pokwitowania przez spółkę wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o upadłość. Sąd pierwszej instancji wskazał też, że organ podatkowy winien rozważyć, w jakiej dacie spółka powinna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, analizując zgromadzone w sprawie dowody. W ocenie Sądu braki w ustaleniach faktycznych winny być uzupełnione przez organ I instancji, co przyśpieszy postępowanie, pod warunkiem, że dopuszczane dowody będą uwzględniane i omawiane w kolejnej decyzji tego organu. Jako podstawę uchylenia decyzji Sąd wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), gdyż naruszenie art. 122 i art. 187 O.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

2. Skarga kasacyjna

2.1. W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy wspólnie ze skargą kasacyjną od wyroku z 16 marca 2012 r., III SA/Wa 2309/11.

2.2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, a także art. 116 § 2 O.p., przez przyjęcie, że organy nie ustaliły, w jakiej dacie powinien być złożony wniosek o zgłoszenie upadłości spółki oraz nie ustaliły, czy zaległości podatkowe powstały w czasie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącego oraz czy niezgłoszenie upadłości nastąpiło z jego winy.

Zdaniem organu Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył też przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 153 P.p.s.a., przez nieuwzględnienie oceny i wskazań zawartych w wyroku tego Sądu wydanego na podstawie takiego samego stanu faktycznego dotyczącego drugiego członka zarządu;

- art. 153 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wskazanie co do dalszego postępowania, które nie będzie możliwe do wykonania z uwagi na przedawnienie orzekania.

2.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu oraz treść uchylonych decyzji potwierdzają, że w całym okresie pełnienia przez stronę funkcji w zarządzie istniały podstawy ogłoszenia upadłości spółki, a brak skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie był przez stronę niezawiniony.

2.4. Odnosząc się do twierdzenia Sądu o niewykazaniu czasu właściwego do ogłoszenia upadłości spółki organ wskazał, że zaskarżone decyzje zawierają obszerne i poparte dowodami wyjaśnienie kwestii związanych z przesłankami upadłości spółki oraz odnoszą je do czasu sprawowania funkcji w zarządzie przez skarżącego. Na podstawie zeznań podatkowych oraz bilansów za lata 2004-2005 wykazano, że podstawowe wskaźniki działalności osiągane przez spółkę w tym okresie świadczyły o trudnościach finansowych, nadto spółka była obciążona spłatą znaczących, wymagalnych kredytów bankowych. Przedstawiono też informację o zaleganiu z zapłatą zobowiązań podatkowych, jak i o udzielonych ulgach w spłatach zobowiązań i niewywiązywaniu się z układów ratalnych. Na tej podstawie sformułowano w decyzjach tezę o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości spółki w całym okresie pełnienia obowiązków członka jej zarządu przez skarżącego. W takiej sytuacji brak podania konkretnej daty, w jakiej należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, nie oznacza niespełnienia przez organ obowiązku ustalenia, że spółka kwalifikowała się do ogłoszenia upadłości w czasie sprawowania funkcji przez skarżącego.

Zdaniem organu bezzasadnie Sąd poddaje w wątpliwość niewypłacalność spółki z uwagi na udzielane raty i odroczenia terminów płatności podatku. Organ wskazał, że udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy, zaś wystąpienie podstaw upadłości – obiektywny, zatem sytuacje te nie są tożsame.

2.5. Nawiązując z kolei do podniesionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kwestii niezbadania przez organy, czy niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości było zawinione przez stronę, autor skargi kasacyjnej wskazał, że stanowisko to jest bezzasadne, gdyż:

- ewentualne podejmowanie przez zarząd spółki działań naprawczych w sytuacji wystąpienia podstaw do ogłoszenia upadłości nie może świadczyć o braku zawinienia w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., bowiem przepis ten odwołuje się do zadań zarządu związanych z czuwaniem nad kondycją finansową spółki, a ryzyko nietrafności czy nieefektywności podejmowanych działań zmierzających do poprawy tejże kondycji obciąża zarząd;

- bez znaczenia dla sprawy pozostaje data zwrotu pisma z Sądu Rejonowego o uzupełnienie braków formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego był to wniosek spóźniony, co niezasadnym czyni argument o naruszeniu przez organ art. 188 O.p.;

- nie znajduje oparcia w przepisach prawa spółek handlowych oraz prawa upadłościowego wywód Sądu pierwszej instancji dotyczący związania zarządu sp. z o.o. uchwałami Zgromadzenia Wspólników, skoro zakres obowiązków w kwestii przesłanek i terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz krąg podmiotów do dokonania takiej czynności zobowiązanych wynika bezwzględnie z art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego (obowiązek ten ciąży na każdym uprawnionym do reprezentacji spółki, w terminie 2 tygodni od zaistnienia przesłanek upadłości).

2.6. Na potwierdzenie swego stanowiska organ odwołał się do wydanego w tożsamym stanie faktycznym wyroku z 14 listopada 2011 r., III SA/Wa 3069/10, oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki drugiego z członków jej zarządu – W. K. W orzeczeniu tym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał m.in., że:

- wskazanie mienia w postaci majątku rzekomo pozornie zbytego na rzecz "B." Sp. z o.o. nie odpowiada wymogom art. 116 § 1 pkt 2 O.p.;

- brak wniosku o upadłość spółki lub układ nie może być uzasadniany koniecznością przeprowadzenia restrukturyzacji spółki, nawet jeśli jej udziałowcy jej zażądali, gdyż prawo i obowiązek zgłoszenia wniosku (w przypadku zajścia ku temu przesłanek) obciąża indywidualnie każdego członka zarządu spółki kapitałowej i nie może on być zniesiony wskutek jakichkolwiek wewnętrznych uzgodnień w spółce;

- wnioski o upadłość spółki złożone 8 września 2006 r. i 17 listopada 2006 r. były spóźnione z punktu widzenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., nadto – jako zwrócone – wnioski te muszą być uznane za de iure nigdy niezłożone.

2.7. Bezzasadnie zdaniem organu Sąd pierwszej instancji wywiódł z okoliczności odraczania spółce terminu zapłaty podatku od towarów i usług, że spółka "za zobowiązania podatkowe do kwietnia [2006 r.] włącznie zapłaciła, być może nie całkowicie, ale przynajmniej w części" – organ wskazał, że pogląd ten nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

2.8. Organ zwrócił także uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ I instancji do uzupełnienia braków w ustaleniach faktycznych sprawy, tymczasem już w dacie wydania zaskarżonego wyroku w świetle art. 118 § 1 O.p. ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji o odpowiedzialności skarżącego byłoby niedopuszczalne z uwagi na upływ terminu przedawnienia prawa do wydania takiej decyzji. W konsekwencji nie jest możliwe wykonanie zaleceń z zaskarżonego wyroku.

3. Odpowiedź na skargę kasacyjną

3.1. Skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, a reprezentujący go na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna organu zasługuje na uwzględnienie.

4.1. We wniesionym przez siebie środku zaskarżenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. w istocie nie zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że wadliwie został zastosowany przez organ art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i c O.p., podnosząc, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że w całym okresie pełnienia przez skarżącego funkcji w zarządzie istniały podstawy ogłoszenia upadłości spółki, a brak skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez skarżącego nie był przez niego niezawiniony.

W zaskarżonym wyroku WSA uznał, uchylając decyzje organów obu instancji, że organy nie ustaliły w jakiej dacie powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, nie wskazując w ten sposób czasu właściwego z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.

Czyniąc taki zarzut organom jednocześnie Sąd pierwszej instancji w żaden sposób, oprócz tego jednozdaniowego twierdzenia, nie odnosi się do tej kwestii. W części uzasadnienia wyroku, w której WSA przedstawił stanowisko stron, została zamieszczona wypowiedź organu co do sytuacji finansowej i majątkowej spółki, jednakże w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WSA treści te pomija, nie mówiąc już o konieczności rozpoznania sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., na podstawie akt sprawy. Zatem uznanie w zaskarżonym wyroku, że organy nie ustaliły w jakiej dacie skarżący winien wniosek o upadłość złożyć, tym samym wskazując właściwy czas na dokonanie tej czynności, nie zostało poparte żadną konkretną argumentacją, w tym wyjaśnieniem, dlaczego wywody organu dotyczące sytuacji spółki były niewystarczające lub nieprawidłowe. Można by jeszcze zwrócić uwagę na treść art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a i b O.p., zgodnie z którą na organie spoczywa obowiązek wykazania dwóch okoliczności: tego, że osoba trzecia była członkiem zarządu, w tym przypadku spółki z o.o., w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które następnie stało się zaległością podatkową oraz tego, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W przypadku spełnienia obydwu tych przesłanek organ może orzec o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe, chyba że to członek zarządu (a nie organ) wykaże, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęte zostało postępowanie układowe, a jeśli tego nie uczynił, chcąc się ekskulpować, winien wykazać, że nastąpiło to bez jego winy.

Sąd pierwszej instancji zaś wskazuje, że organ nie podał daty złożenia we właściwym czasie wniosku o upadłość i - zakładając, że nawet jeśli tym czasem był czas kadencji skarżącego - przechodzi do wskazywania okoliczności świadczących o braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o upadłość spółki. Wydaje się, że nie można przejść do stwierdzeń o winie bądź jej braku w przypadku, gdy WSA zarzuca organom, że ten właściwy czas w myśl przepisów prawa upadłościowego nie został w sprawie w ogóle ustalony.

4.2. Rację należy przyznać także organom co do stwierdzeń dotyczących okoliczności podawanych przez Sąd pierwszej instancji, które mają świadczyć o braku winy skarżącego. Biorąc pod uwagę, że odpowiedzialność osób trzecich jest odpowiedzialnością za cudzy dług, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przesłanki tej odpowiedzialności należy ustalać i badać szczególnie wnikliwie i starannie. Uwaga ta jest skierowana zarówno do organów, jak i sądów administracyjnych. Jednakże w niniejszej sprawie trudno uznać, że WSA swoją rolę wypełnił prawidłowo. Nie odnosząc się wystarczająco dokładnie, co zostało już podniesione wcześniej, do kwestii właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość, Sąd pierwszej instancji uznaje, że o braku winy w zaniechaniu tej czynności mają świadczyć takie fakty, jak: uwzględnianie przez organ podatkowy wniosków spółki o odroczenie terminu płatności; ratowanie majątku spółki przez zaangażowanie firmy specjalistycznej do opracowania restrukturyzacji podmiotu; niweczenie planów zarządu spółki przez Zgromadzenie Wspólników (którego uchwały zarząd musi wykonywać), wniosek skarżącego złożony w dniu 1 września 2006 r. do Sądu Rejonowego w P. o upadłość (którego braków nie mógł uzupełnić na wezwanie sądu, gdyż 12 września 2006 r. został odwołany z funkcji członka zarządu spółki).

Wobec takich argumentów należy wskazać, że zawinienie członka zarządu, bądź jego brak, dotyczy niezgłoszenia wniosku o upadłość, a nie czynności zwykłego zarządu spółką, i to w sytuacji jej złej sytuacji, czyli prób rozłożenia na raty zaległości, innych czynności naprawczych. Także nie stanowi żadnego argumentu w omawianym zakresie zasada, że zarząd wykonuje uchwały Zgromadzenia Wspólników, bo zależność taka występuje we wszystkich tego typu relacjach organu stanowiącego i wykonawczego. Kodeks spółek handlowych zawiera unormowania dotyczące organów spółek i równocześnie przepisy obligujące członków zarządu do zapewnienia ochrony majątku wierzycieli poprzez zgłoszenie upadłości. Jeśli chodzi zaś o czas zgłoszenia tego wniosku i konsekwencje w prawie podatkowym, to znajduje oparcie w art. 116 O.p. pogląd, że wyłącza odpowiedzialność członka zarządu tylko wniosek zgłoszony w terminie, która to kwestia – jak już zaznaczono – została przez Sąd pierwszej instancji potraktowana niezwykle pobieżnie. Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu WSA dokona kontroli zgodności z prawem ustaleń organu i zawartych w wydanej decyzji stwierdzeń co do właściwego czasu dokonania tej czynności.

4.3. Również za zasadny należy uznać zarzut organu co do naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. W petitum skargi kasacyjnej wskazano także i ten przepis, zaś w uzasadnieniu odwołano się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającego skargę drugiego członka zarządu spółki (W. K.). Chodzi o fakt powiadomienia przez skarżącego prokuratury o zbyciu w dniu 16 marca 2007 r. przez spółkę majątku, co uniemożliwiło zaspokojenie Skarbu Państwa, a według WSA było wskazaniem mienia z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Z uwagi na argumentację Sądu pierwszej instancji w tym zakresie konieczne jest przypomnienie, że zgodnie z tym przepisem członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki, jeżeli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie tych zaległości w znacznej części. W części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która jest poświęcona temu zagadnieniu, WSA podaje jedynie, że prokuratura umorzyła postępowanie wobec braku znamion czynu zabronionego, nie wskazując na żadne inne fakty i okoliczności mogące przemawiać za stwierdzeniem zajścia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Konfrontując te ustalenia z treścią wskazanego przepisu można tymczasem stwierdzić, że podana przesłanka uwalniająca skarżącego od odpowiedzialności za długi spółki w niniejszej sprawie nie wystąpiła, choćby z tego powodu, że skarżący wskazał majątek już zbyty przez spółkę, a więc w drodze egzekucji z tego mienia organ nie może się, co oczywiste, zaspokoić w żadnej części, a tym bardziej w znacznej.

4.4. Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 153 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej uznał, że pierwszy z tych przepisów został naruszony, gdyż WSA nie uwzględnił ocen i wskazań zawartych w wyroku sądu dotyczącym drugiego członka zarządu. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy stwierdzić, że treść przepisu art. 153 P.p.s.a. mówi sama za siebie. Zgodnie z jego brzmieniem mianowicie ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie "w sprawie" oznacza, że granice związania orzeczeniem w myśl tego przepisu zakreślają elementy wyznaczające tożsamość sprawy, w tym tożsamość podmiotową. Zatem nie można mówić o związaniu w zakresie oceny prawnej i wskazań zawartych w orzeczeniu dotyczącym jednego członka zarządu spółki w sprawie dotyczącej drugiego członka zarządu. Rozbieżność stanowisk sądów rozpoznających sprawy takich osób (w zakresie oceny "elementów wspólnych" dla ich odpowiedzialności, jak np. określenie, w którym momencie sytuacja spółki kwalifikowała ją do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości) nie jest oczywiście sytuacją prawidłową, ale nie powoduje naruszenia art. 153 P.p.s.a.

Nie można się też zgodzić z organem, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. poprzez zawarcie w zaskarżonym wyroku wskazań co do dalszego postępowania, których nie będzie można wykonać z uwagi na przedawnienie do orzekania. Należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji orzeka o zgodności z prawem decyzji organu, a po dostrzeżeniu naruszeń prawa procesowego spełniających przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd ten jest uprawniony i zobowiązany decyzje obarczone takimi wadami uchylić. Samo stwierdzenie faktu, że nastąpiło przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej nie daje sądowi podstaw do pominięcia stwierdzonych naruszeń prawa, tylko z tego powodu, że organ nie będzie mógł już wydać ponownej decyzji. Działanie takie byłoby sprzeczne z podstawowym zadaniem wyznaczonym sądom administracyjnym przez art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), tj. sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej.

4.5. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

4.6. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 i 3 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).