Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 549/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 240 par. 1  pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz M. P. kwotę [...]ł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], nr [...], wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu przez M. P. samochodu osobowego.

1.2 W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, iż w dniu 19.02.2006r. M. P. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy VOLKSWAGEN Touareg, rok produkcji 2003. Do zgłoszenia celnego dołączyła, między innymi, dokument zakupu z dnia 15.02.2006r. na kwotę 1400 CHF. Zgłoszenie to zostało przez organ celny przyjęte, jako odpowiadające wymogom formalnym.

Następnie, decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 370,00 zł, uznając, że nie można było zastosować preferencyjnej stawki celnej, zaś kolejną decyzją, z dnia [...] (nr [...]), określił M. P. kwotę podatku akcyzowego w wysokości 1528,00 zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 1230,00 zł.

Wątpliwości co do rzetelności podanej w dokumencie zakupu wartości pojazdu stały się podstawą do przeprowadzenia, za pośrednictwem Ministerstwa Finansów, weryfikacji dokumentów przez władze celne Szwajcarii. W jej wyniku Naczelnik Urzędu Celnego przeprowadził postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu i decyzją z dnia [...] określił niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego w wysokości 6271,00 zł., według ustalonej wartości celnej pojazdu na kwotę 66412,00 zł., a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], która nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

Ponadto, postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie w sprawie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług, po czym decyzją z dnia [...] uchylił powołaną wyżej decyzję z dnia [...] w części dotyczącej określenia kwot podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu i określił kwotę podatku akcyzowego w wysokości 27468,00 zł. oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 22115,00 zł. Wydając tę decyzję organ uznał, że informacja szwajcarskich władz celnych o nieistnieniu eksportera pojazdu, która doprowadziła do zakwestionowania materialnej wiarygodności przedłożonej do zgłoszenia celnego faktury z dnia 15.02.2006r. i zadeklarowanej wartości transakcyjnej oraz zmiany wartości celnej wpływającej na wysokość podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym i podatkiem od towarów i usług, stanowią nową okoliczność, o której mowa w art.240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm.), zwanej dalej "O.p.".

Od wydanej w trybie wznowienia postępowania decyzji podatkowej strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art.29 § 1 i art.221 ust.4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz art.122, art.180 § 1, art.181, art.187 § 1, art.191 i art.240 § 1 pkt 5 O.p.

1.3 Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że informacja o tym, iż wystawiająca fakturę spółka A. w R. jest fikcyjna, stanowi nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi wydającemu decyzję. Wyjaśnił, że dowód w postaci pisma władz szwajcarskich został sporządzony po dacie wydania decyzji, ale dotyczy okoliczności istniejących przed dniem jej wydania, więc wypełnia przesłankę z art.240 § 1 pkt 5 O.p. Podniósł, że wartość celna importowanego pojazdu została ustalona ostateczną i wiążącą dla dalszych pochodnych postępowań, w tym dla określenia należnych podatków, decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...]. W tej sytuacji, w jego ocenie, kwestia ponownego określenia podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług została rozstrzygnięta prawidłowo.

2.1 Wyrokiem z dnia 8 października 2010r., sygn.akt I SA/Lu 310/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę wniesioną przez M. P. na powołaną wyżej decyzję.

2.2 W uzasadnieniu wyroku sąd wyjaśnił, że dla wznowienia postępowania na podstawie art.240 § 1 pkt 5 O.p. konieczne jest kumulatywne spełnienie przesłanek: 1) wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów; 2) ich istotności dla sprawy w sensie wpływu na jej odmienne rozstrzygnięcie; 3) braku wiedzy o nich organu, który wydał decyzję, mimo że 4) okoliczności te lub dowody istniały w dniu wydania decyzji. Nowymi faktami lub dowodami są przy tym te, które nie zostały uwzględnione przez organ podatkowy jako element faktyczny rozstrzygnięcia, zaś zwrot "wyjście na jaw" akcentuje moment ujawnienia danej okoliczności lub dowodu, które muszą spełniać przymiot istotności w znaczeniu wpływu na wynik sprawy.

Sąd wyraził pogląd, że w sprawie brak jest podstaw, aby uznać, że przesłanka wyrażona w powołanym przepisie nie została spełniona, ponieważ informacja szwajcarskich służb celnych o nieistnieniu eksportera pojazdu została co prawda sporządzona po wydaniu decyzji, lecz okoliczność, o której świadczy, istniała już w dacie decyzji, choć nie była organowi znana. Zatem organy podatkowe prawidłowo zidentyfikowały podstawę wznowienia postępowania w postaci wyjścia na jaw nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nieznanych organowi, który decyzję tę wydał, a w konsekwencji, prawidłowo na podstawie art.245 § 1 pkt 1 O.p., uchyliły wcześniejszą decyzję ostateczną i orzekły co do istoty sprawy, tzn. określając kwotę podatku akcyzowego oraz kwotę podatku od towarów i usług z tytułu importu w prawidłowej wysokości.

Za nieuzasadnione sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów unijnego prawa materialnego - art.29 ust.1 oraz art.78 ust.1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, zmierzające do podważenia wartości pojazdu, przebiegu postępowania w sprawie określenia wartości celnej, ponieważ wartość celna importowanego towaru nie jest kategorią podatkową, lecz celną, podlega więc weryfikacji i ewentualnemu określeniu na podstawie przepisów prawa celnego, nie zaś na podstawie przepisów prawa podatkowego stosowanych w przedmiotowej sprawie, jako sprawie podatkowej.

3.1 Uwzględniając skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku przez skarżącą, wyrokiem z dnia 9 maja 2012r. w sprawie I GSK 295/11 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił ten wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

3.2 W uzasadnieniu wyroku NSA wyjaśnił, że za uzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art.240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem sąd I instancji dokonał błędnej oceny istnienia podstawy do wznowienia postępowania.

NSA wskazał, że sąd I instancji trafnie zauważył, iż istota sporu zamyka się w odpowiedzi na pytanie, czy spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art.240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem ocena prawidłowości wznowienia postępowania prowadzi do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia podjętego w oparciu o art.245 § 1 pkt 1 O.p. W świetle treści tego ostatniego przepisu, aby organ mógł przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu podjęcia ponownej decyzji w sprawie uprzednio zakończonej decyzją ostateczną, muszą zostać spełnione przesłanki wznowienia postępowania określone w art.240 § 1 O.p. W przypadku, gdy organ jako podstawę wznowienia wskazuje pkt 5 tego artykułu, zobowiązany jest wykazać łączne istnienie wymienionych tym przepisem przesłanek, a są nimi: 1) ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, 2) okoliczności te lub dowody muszą mieć istotny walor dla wyniku sprawy, przy czym 3) w dacie rozstrzygania nie były one znane organowi, 4) choć istniały one w tym dniu. Wskazany przepis rozróżnia "nowe dowody" od "nowych okoliczności", a podstawę wznowienia postępowania może stanowić samodzielnie każdy z tych czynników.

Dalej NSA podniósł, że w sprawie niniejszej, w ramach podstawy wznowienia postępowania z art.240 § 1 pkt 5 O.p., jako okoliczność nową, istotną dla wyniku sprawy i nieznaną w dacie wydania decyzji z dnia [...] w sprawie określenia kwot podatków akcyzowego i VAT należnych od importu samochodu osobowego, organ wskazał uznaną za dokument urzędowy w rozumieniu art.194 O.p. informację szwajcarskich władz celnych, że wystawca faktury sprzedający skarżącej samochód - spółka A. z R. nie figuruje na rynku szwajcarskim, co oznacza, że firma jest fikcyjna, zaś różne pieczątki, rachunki i podpisy sprzedawców na umowach zawartych z tą firmą wskazują na ich również fikcyjny charakter, a sąd I instancji podzielił pogląd organu, że wskazana informacja szwajcarskich służb celnych, która doprowadziła do zakwestionowania faktury z dnia 15.02.2006r. i zadeklarowanej wartości transakcyjnej pojazdu oraz zmiany wartości celnej wpływającej na wysokość podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym oraz VAT, stanowi nową okoliczność, o której mowa we wskazanym przepisie. Sąd I instancji uznał zatem za prawidłowe wznowienie przez organ celny postępowania w przedmiocie określenia kwot podatków akcyzowego oraz od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego na podstawie art.240 § 1 pkt 5 O.p.

Zdaniem NSA, dokonana przez sąd I instancji ocena istnienia wskazanych w wymienionym przepisie przesłanek wznowienia postępowania nie jest prawidłowa, gdyż nie uwzględnia, że powoływane jako podstawa wznowienia dowody i okoliczności istniały i były organowi znane w dacie wydania pierwotnej decyzji. Zarzut w tym zakresie, sformułowany w skardze, powtórzony został w skardze kasacyjnej, a analiza akt sprawy, w tym przede wszystkim wydanych w związku ze sprowadzeniem przedmiotowego samochodu decyzji, pozwala stwierdzić, że wznowienie postępowania nastąpiło z naruszeniem art.240 § 1 pkt 5 O.p. Już bowiem z decyzji z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego, kwestionując prawo strony do skorzystania z preferencji celnych w związku ze sprowadzeniem towaru ze Szwajcarii i określając w konsekwencji niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego, powołał się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na informację szwajcarskich władz celnych z dnia 29.11.2006r. niosącą jednoznaczny przekaz o sprzedawcy samochodu. Zgodnie z treścią tej informacji, spółka sprzedająca pojazd nie jest osiągalna pod wskazanym przez organ adresem, zatem z powodu braku możliwości sprawdzenia pochodzenia pojazdu jest ono nieokreślone, a dokument pochodzenia nieważny. Informacja ta zawiera zatem wyrażone innymi słowami, jednak te same treści, co przekazana Naczelnikowi Urzędu Celnego informacja szwajcarskich organów celnych z dnia 22.02.2008r., do której odwołał się ten organ, wznawiając postanowieniem z dnia [...] postępowanie podatkowe zakończone decyzją tego organu z dnia [...].

NSA zauważył, że w ostatnio przywołanym piśmie organy celne Szwajcarii sygnalizują na wstępie, że informacje o nieistnieniu firmy A. z R. przekazywane były wielokrotnie i do dnia sporządzenia ostatniej informacji nic się nie zmieniło. Oczywiście pisma szwajcarskich organów celnych skierowane zostały do odpowiedniego departamentu Ministerstwa Finansów, jednak ich treść potwierdza, że przekazane organowi celnemu przez Ministerstwo pisma są w istocie tożsamej treści.

W takim stanie rzeczy, zważywszy na przepis art.240 § 1 pkt 5 O.p. i określone nim warunki wznowienia postępowania, w szczególności wymóg, aby nowa okoliczność nie była znana organowi, który wydał decyzję, trudno - zdaniem NSA - uznać, że okoliczność co do niewiadomego pochodzenia sprowadzonego przez stronę pojazdu nie była znana Naczelnikowi Urzędu Celnego, a niedostrzeżonego przez sąd I instancji wadliwego działania organu nie może usprawiedliwiać fakt, iż informacja organów celnych ze Szwajcarii z dnia 29.11.2006r. przekazana została Naczelnikowi Urzędu Celnego dla potrzeb postępowania celnego, a wznowieniu podlegało postępowanie podatkowe. Po pierwsze, oba rodzaje postępowań są ze sobą ściśle powiązane, wręcz jak podkreśla sam organ, wynik postępowania celnego jest wiążący dla następstw w sferze podatkowej, po wtóre zaś oba postępowania prowadzi ten sam organ.

Konkludując NSA stwierdził, że istotna dla wyniku sprawy okoliczność faktyczna, udokumentowana dowodem znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej, nie może zostać uznana za okoliczność nową, o której mowa w art.240 § 1 pkt 5 O.p., jeśli wznawiający postępowanie organ, prowadząc wcześniej inne postępowanie, dysponował pełną wiedzą o stanowiącej podstawę wznowienia okoliczności wywiedzionej wszakże z innego dokumentu.

W związku z powyższym i zarzutami skargi kasacyjnej NSA wskazał także, że uwzględnienie zarzutu naruszenia art.240 § 1 pkt 5 O.p. powoduje niecelowość oceny naruszenia pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów koncentrujących się na wadliwości dokonanych przez organy celne ustaleń związanych z zakwestionowaną przez organ fakturą. Nadto jako całkowicie chybione ocenił zarzuty naruszenia art.29 ust.1 WKC, bowiem kontrolowana decyzja dotyczy postępowania podatkowego, zaś postępowanie celne, w którym ustalono wartość celną sprowadzonego pojazdu oraz określono niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego zostało ostatecznie zakończone.

3.3 NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę sąd I instancji winien ocenić prawidłowość zastosowania art.240 § 1 pkt 5 O.p. w świetle przedstawionego wyżej stanowiska.

3.4 Jako podstawę prawną uchylenia zaskarżonego wyroku NSA wskazał art.185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

4.1 Zgodnie z art.190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Jak zaś wskazano wyżej, w wydanym w niniejszej sprawie wyroku NSA wyraził pogląd, że w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy narusza art.240 § 1 pkt 5 O.p. przyjęta przez organy ocena, że pismo szwajcarskich władz celnych z dnia 22.02.2008r. dowodzi istnienia w dniu [...] (tj. w dniu wydania w sprawie niniejszej uprzedniej decyzji ostatecznej) nieznanej wówczas organowi okoliczności, że podmiot ujawniony w fakturze nabycia przez M. P. samochodu osobowego VOLKSWAGEN Touareg - firma A. w R. nie istnieje.

Dokonując wskazanej wykładni prawa (procesowego) NSA stwierdził, że istotna dla wyniku sprawy okoliczność faktyczna, udokumentowana dowodem znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej, nie może zostać uznana za okoliczność nową, o której mowa w art.240 § 1 pkt 5 O.p., jeśli wznawiający postępowanie organ, prowadząc wcześniej inne postępowanie, dysponował pełną wiedzą o stanowiącej podstawę wznowienia okoliczności wywiedzionej wszakże z innego dokumentu. Jednocześnie, odnosząc to stwierdzenie do stanu niniejszej sprawy, zauważył, że już z pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 29.11.2006r. wynikał jednoznaczny komunikat, że firma wskazana w fakturze jako sprzedawca nie istnieje pod wskazanym adresem, pochodzenie samochodu jest zatem nieokreślone, a dokument pochodzenia jest nieważny.

4.2 Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art.240 § 1 pkt 5 O.p.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynika, że wznowienie postępowania w sprawie niniejszej, na podstawie art.240 § 1 pkt 5 O.p., znajdować miało oparcie w wyjściu na jaw okoliczności, iż firma A. w R., wskazana jako sprzedawca na fakturze z dnia 15.02.2006r., mającej potwierdzać zakup przez M. P. samochodu VOLKSWAGEN Touareg za 1400 CHF, nie istnieje (jest fikcyjna). Przy tym, w ocenie organów, okoliczność ta nie była znana organowi w dniu, w którym uprzednio wydał on w sprawie niniejszej decyzję ostateczną, tj. w dniu [...], bowiem wynikała dopiero z pisma szwajcarskich organów celnych z dnia 22.02.2008r.

Tymczasem z akt sprawy (k-8v akt administracyjnych) wynika, na co zwrócił uwagę NSA, że już w piśmie z dnia 29.11.2006r. szwajcarskie władze celne udzieliły analogicznej informacji, chociaż wyrażonej innymi słowami, stwierdziły one bowiem między innymi, że firma nie jest osiągalna pod wskazanym adresem. Informacja ta była niewątpliwie znana Naczelnikowi Urzędu Celnego w dniu [...], skoro przywołał ją w wydanej przez siebie decyzji z dnia [...].

W świetle powyższego stwierdzić należy, że okoliczność, iż firma A. w R. nie istnieje (jest fikcyjna) nie stanowiła istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji ostatecznej i nieznanej organowi, który wydał tę decyzję, jak tego wymaga art.240 § 1 pkt 5 O.p.

4.3 Rozpatrując sprawę ponownie organ winien wydać decyzję uwzględniającą przedstawione wyżej oceny prawne, a nadto odpowiadającą innym wymogom prawa, w tym wynikającym z art.210 § 4 O.p.

Skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z mającym wpływ na wynik sprawy wskazanym wyżej naruszeniem prawa, należało je uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.135 P.p.s.a. i na podstawie art.152 P.p.s.a. orzec, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 i art.205 § 2 i 3 P.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 ze zm.), biorąc pod uwagę, że wniesiona przez M. P. skarga na decyzję wydaną w trybie wznowienia postępowania wszczęła postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej, w której - w świetle art.216 i art.215 § 1 oraz art.231 P.p.s.a. w związku z § 2 ust.5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz.2193 ze zm.) - przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna.