Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 615/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6-9, art. 77, art. 80, art. 104, art. 107 art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 59
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 138 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), , Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Tomasz Świetlikowski, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W.S. na wydaną we wznowionym postępowaniu decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich za [...] rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. W. S. złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 deklarując w tabeli nr VII (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne) i nr VIII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] (zmieniona w korekcie wniosku na nr [...]), [...], [...], [...], [...] położone w województwie o., powiecie o., gminie L. i T., obręb J. i O., o łącznej powierzchni działek rolnych [...] ha w ramach jednolitej płatności obszarowej (JPO) i [...] ha w ramach uzupełniającej płatności obszarowej (UPO).

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł z tytułu JPO oraz [...] z tytułu UPO. Powierzchnia, co do której został rozpatrzony wniosek wynosiła [...] ha - JPO i [...] -UPO, a płatności zostały pomniejszone o podwójną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej wniosku na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. L 345/1 z 20.11.2004 ze zm.) i art. 51 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r. ze zm.). Powodem zmniejszenia płatności, było wykrycie podczas kontroli krzyżowej, iż działki nr [...] i [...] zostały zgłoszone do płatności za rok 2005 przez innych producentów rolnych, a postępowanie wyjaśniające wykazało, iż na dzień wydania rozstrzygnięcia strona postępowania nie była użytkownikiem tych gruntów. Rozstrzygnięcie to uzyskało walor orzeczenia ostatecznego (nie było weryfikowane w trybie nadzoru instancyjnego).

W dniu [...] r. – jak wskazał organ – W. S. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. deklarując do płatności grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Zadeklarowane we wniosku grunty rolne zostały skierowane do kontroli na miejscu w celu potwierdzenia zgodności zadeklarowanej powierzchni oraz sposobu użytkowania gruntów rolnych.

W dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę w gospodarstwie skarżącego położonym na terenie wsi J. i O. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że działka rolna A (nr [...]) ma powierzchnię mniejszą niż deklarowana we wniosku; działka rolna B (nr [...]), co do której producent zadeklarował powierzchnię upraw (łąka) [...] ha, nie jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej; działki rolne D i E (nr [...] i [...]) nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., co skutkuje trwałym wyłączeniem gruntu z płatności. Stwierdzono także, iż działki oznaczone jako D i E pokryte są wieloletnim gęstym zadrzewieniem, ponadto na dzień kontroli na gruncie nie prowadzono działalności rolniczej. Okoliczności te zostały potwierdzone dokumentacją fotograficzną.

W związku z nieprawidłowościami, jakie ujawniła inspekcja terenowa, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Organ uzasadnił swoje postanowienie nowymi okolicznościami w sprawie, istniejącymi w dniu wydania decyzji, ale nie znanymi organowi, który tą decyzję wydał (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. uchylił decyzję z dnia [...] r., nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości oraz odmówił przyznania W. S. płatności na rok 2005. Ponadto organ I instancji nałożył na producenta sankcje wieloletnie w zakresie JPO w kwocie [...] zł i UPO w wysokości [...] zł. Swoją decyzję organ I instancji uzasadnił wynikami kontroli na miejscu i ujawnieniem okoliczności i faktów, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na 2005 r. (ustalono, że działki rolne D i E nie były na dzień [...] r. utrzymane w dobrej kulturze rolnej). Jako podstawę prawną odmowy płatności i nałożenia sankcji organ powołał art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r.

Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 12, 35, 36, 14, 39, 149 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 80, 79, 81, 104, 107 § 1, 151 § 1, 149 § 2, 145 Kodeksu postępowania administracyjnego i wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji, ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r., wyjaśnienie, któremu producentowi przysługują płatności obszarowe do działek nr [...] i [...] za rok 2005 oraz przyznanie płatności do wszystkich gruntów zadeklarowanych we wnioski i korekcie, czyli do powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja Kierownika ARiMr we W. wydana została bez oparcia w obowiązujących przepisach prawa przez co naruszono zasadę wyrażoną w art. 6 i 7 k.p.a. Zaskarżoną decyzję oparto bowiem na ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, która została uchylona na mocy art. 59 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). Co prawda w art. 53 ust. 1 nowej ustawy o płatnościach wprowadzono możliwość stosowania przepisów poprzedniej ustawy w okresie przejściowym, ale tylko w stosunku do postępowań w sprawach przyznania płatności wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowej ustawy (tj. do dnia 27 lutego 2007 r.). W niniejszej sprawie – jak podkreślił skarżący – postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] r. zostało wydane w czasie obowiązywania nowej ustawy o płatnościach z 2007 r., a zatem ta ustawa powinna stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Ponadto zdaniem skarżącego organ błędnie zastosował art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, bowiem sankcje i zmniejszenia w nim opisane mogą zostać zastosowane o ile nie stwierdzono zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Skarżący zarzucił także, że w decyzji uchylającej decyzję z dnia [...] r. powołano tylko i wyłącznie przepis, który odnosi się do płatności JPO, natomiast nie została przywołana żadna podstawa prawna zastosowania odmowy pomocy UPO.

Skarżący podniósł, że organ dopuścił się naruszenia przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania na jakiej podstawie uchylono decyzję z dnia [...] r., wyjaśniając jedynie ogólnie, iż nastąpiło to na podstawie wyników kontroli dla działek C i D bez wskazania jakie numery ewidencyjne posiadały te działki. Ponadto strona podniosła, iż w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał argumentów prawnych i faktycznych, na podstawie których przyjęto, że płatności obszarowe do działek nr [...] i [...] przysługują innemu producentowi rolnemu. Skarżący podkreślił także, że uzasadnienie decyzji nie odzwierciedla całego procesu decyzyjnego organu i nie odnosi się do kwestii zaistnienia przesłanek warunkujących wznowienie postępowania.

W ocenie skarżącego doszło także do naruszenia wymogów jawności prowadzonego postępowania, zasady pisemności oraz czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez nie dostarczenie producentowi postanowień i wezwań w formie pisemnej, brak należytego informowania strony o prowadzonym postępowaniu, brak możliwości składania wyjaśnień i zadawania pytań w trakcie postępowania, brak możliwości końcowego wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego. Strona podniosła przy tym, iż czasowo zmieniła miejsce swojego pobytu o czym poinformowała właściwy organ ewidencji ludności, dlatego nie miała wiedzy o toczącym się postępowaniu, a pisma do niej skierowane nie zostały skutecznie doręczone. Ponadto strona zarzuciła, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. nie dokonał żadnej próby ustalenia jej aktualnego adresu.

Skarżący zarzucił także naruszenie "art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. w kontekście art. 107 § 1 k.p.a.", ponieważ decyzja uchylająca decyzję z dnia [...] r. nie spełnia pod względem formalnym wymogów przewidzianych w przepisach kodeksu administracyjnego.

Zdaniem skarżącego organ dopuścił się także naruszenia zasady szybkości postępowania, z uwagi na fakt, iż od daty wykonania kontroli, która była podstawą wznowienia postępowania, do czasu wydania postanowienia minęło prawie dwa lata, a pomiędzy wydaniem postanowienia i wydaniem decyzji upłynęło kolejne [...] miesięcy. Ponadto skarżący wskazał, iż organ I instancji nie wysyłał mu jakiekolwiek zawiadomienia informującego o braku możliwości załatwienia sprawy oraz o przyczynach zwłoki wraz ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, co rażąco narusza art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a.

W dniu [...] r. do D. O. R. ARiMR we W. wpłynęło pismo strony, w którym zgłosiła dodatkowe argumenty i wnioski dowodowe w sprawie. Pismo to w szczególności zawierało zarzuty co do rzetelności i prawidłowości sporządzenia protokołu z kontroli na miejscu. Strona wskazała, iż nieuprawniona jest praktyka odnoszenia ustaleń kontrolnych z roku 2007 do innych okresów sprawozdawczych, poza tym zarzuciła, iż odmowa dopłat za rok 2005 nastąpiła na podstawie rzekomego braku utrzymania działek rolnych w dobrej kulturze rolnej (kod DKR) na dzień [...] r. jednakże w protokole brak jest jakichkolwiek kodów nieprawidłowości odnoszących się do uchybień w ramach DKR. Ponadto strona podniosła, iż protokół nie precyzuje na jakiej podstawie zastosowano kod DR10, a ponadto nie wskazuje jakiej metody pomiaru użyto, na jakiej powierzchni stwierdzono te nieprawidłowości itp. Skarżący zarzucił także, że informacja zawarta w protokole, zgodnie z którą pomimo dwukrotnego pisemnego zawiadomienia producent nie skontaktował się z inspektorem w konsekwencji czego kontrola ONW nie została przeprowadzona, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, bowiem w dokumentach znajduje się tylko jedno pismo, bez podania w jaki sposób zostało ono przekazane producentowi. Strona zauważyła także, iż protokół z kontroli nie został jej przekazany, co potwierdzają jej zdaniem zapisy w nim zawarte. Dokument ten – jak podkreślił skarżący - zawiera szereg poprawień i skreśleń bez parafowania każdej z nich. Powyższe, zdaniem strony, może wskazywać na manipulacje i próby fałszerstwa protokołu, co jednocześnie potwierdza nierzetelność prowadzonego postępowania. W dalszej części swojego pisma, strona odniosła się do wykluczenia z płatności działek nr [...] i [...] i oświadczeń złożonych przez strony konfliktu krzyżowego. W. S. wskazał, iż oświadczenia złożone przez P. F., A. P. i A. K. odnoszą się do fizycznego wykonywania prac na gruntach będących przedmiotem sporu, natomiast zgodnie z jego wiedzą płatności przyznawane są użytkownikowi gruntów rolnych posiadających prawo do dysponowania daną nieruchomością. W związku z powyższym strona wniosła o przeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodu w tym zakresie. Dodatkowo skarżący ponowił zarzut przewlekłego załatwienia sprawy oraz braku doręczenia mu postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Do pisma została dołączona kopia potwierdzenia zgłoszenia powrotu z emigracji czasowej, wydanego przez Urząd Miejski W. w dniu [...] r., z którego wynika, iż skarżący przebywał za granicą w okresie od [...] r. do [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy wydaną we wznowionym postępowaniu decyzję organu I instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja organu pierwszej instancji zapadła w wyniku wznowienia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie tego nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej i w konsekwencji uchylenia decyzji z dnia [...] r. Organ wskazał, że wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, natomiast nie były one znane organowi. Organ odwoławczy podkreślił, że na fotografiach wykonanych podczas kontroli na działkach oznaczonych przez producenta w 2005 r. literą E (pow. [...] ha) i literą D (pow. [...] ha) widoczny był wieloletni las i zadrzewienia. Protokół zawierał także szkice pomiarowe kontrolowanych działek, na których zaznaczono kierunek wykonania zdjęć obrazujących stan działek. Organ podkreślił także, że stan faktyczny stwierdzony podczas kontroli terenowej niewątpliwie istniał w 2005 r., na co wskazuje stan drzewostanu widocznego na dokumentacji fotograficznej. W konsekwencji zatem skarżący nie był uprawniony do uzyskania płatności do gruntów rolnych za 2005 r. w zakresie działek o nr [...] i [...] (oznaczonych przez skarżącego jako D i E). Organ podkreślił przy tym, że art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 219/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (DZ.U. L 270 z 21 października 2003 r. ze zm.) ma charakter retroaktywny, czyli uzależnia przyznanie płatności od stanu faktycznego istniejącego w przeszłości.

Organ odwoławczy podkreślił także, że decyzja z dnia [...] .r została wydana w czasie obowiązywania ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednakże z uwagi na brzmienie art. 53 ust 1 tej ustawy, należy przyjąć za zasadne zastosowanie w niniejszym przypadku przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, który stanowi, iż do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wprawdzie sprawa o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2005 została zakończona decyzją z dnia [...] r. i z dniem [...] r. stała się ostateczna, ale specyfika postępowań w sprawach o płatności obszarowe wskazuje, na zasadność szerszego stosowania tego przepisu. Orzekanie po zakończeniu wznowionych postępowań na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa - wobec znaczących zmian tych przepisów w stosunku do poprzednio obowiązujących - najczęściej nie byłoby możliwe, ze względu na coroczne zmiany stawek płatności, oraz przedziałów procentowych różnicy pomiędzy areałem deklarowanym w stosunku do stwierdzonego, skutkujących odmowę płatności lub nałożenie sankcji. Stawki płatności (JPO i UPO) określane są corocznie stosownym rozporządzeniem właściwego ministra do spraw rolnictwa i odnoszą się do konkretnego roku budżetowego. Orzekanie w sprawach o płatności na podstawie przepisów obowiązujących rodziłoby konieczność stosowania także aktualnych stawek płatności, które nie mogą być stosowane do dowolnego okresu finansowania. Stosowanie obecnie obowiązujących stawek płatności miałoby także wpływ na wysokość ewentualnie zastosowanych sankcji. Zasadność stosowania przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji pierwotnej w postępowaniu wznowieniowym o płatności do gruntów rolnych przyznawanych przez ARiMR potwierdził także – jak wskazał organ – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. akt II SA/Op 325/07).

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów warunkujących wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, poprzez brak wskazania na jakiej podstawie uchylono decyzję z dnia [...] r. oraz brak odniesienia się do problemu prawa do uzyskania płatności oraz naruszenia art. 107 k.p.a. przez brak wymaganych elementów decyzji, Dyrektor DOR ARiMR we W. stwierdził, iż wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji może naprawić (sanować) organ II instancji. W konsekwencji zatem organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, jednocześnie uzasadniając swoją decyzję zgodnie z wymogami prawa.

Dyrektor DOR ARiMR we W. podkreślił, iż określenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej działek na których stwierdzono kod DR10 przy pomocy oznaczeń literowych, nie miało w sprawie żadnego znaczenia, bowiem z dokumentacji pokontrolnej wynika, na jakich działkach ewidencyjnych owe działki były położone. I tak w raporcie z kontroli na miejscu działka D odpowiada działce ewidencyjnej [...], a działka E działce [...], a obie z tych działek zostały zgłoszone do płatności we wniosku W. S. na rok 2005. Podkreślono także, iż producent rolny tak w roku 2005 jak i 2006, w ramach którego wykonana była kontrola deklarował do płatności całą powierzchnię ewidencyjną tych działek z dokładnością co do ara, a zatem nie dokonał żadnych wyłączeń gruntów, niekwalifikujących się do płatności.

Zdaniem organu odwoławczego analiza dokumentacji pokontrolnej, w tym w szczególności zdjęć wykonanych podczas inspekcji wskazuje, iż wniosek producenta rolnego nie odpowiadał rzeczywistości, bowiem widoczne na fotografii nr 2 i 3 wieloletnie, zwarte zadrzewienie, uniemożliwia jednoczesne prowadzenie na przedmiotowych gruntach działalności rolniczej. Stan drzewostanu w sposób jednoznaczny wskazuje ponadto, iż prowadzenie działalności rolniczej nie było możliwe w roku 2005, a także wskazuje, na brak utrzymania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r.

Co do zarzutów strony w zakresie wykluczenia z płatności gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], organ odwoławczy zaznaczył, iż jedynie osoba, która faktycznie prowadzi działalność rolniczą na określonych działkach rolnych może łącznie spełnić przesłanki do uzyskania płatności. W takiej sytuacji sam tytuł prawny do gruntu (własność, dzierżawa) nie może stanowić podstawy do uzyskania płatności, gdyż nie musi się wiązać z posiadaniem danej działki rolnej, którą użytkuje zgodnie z normami. W takiej sytuacji poza sferą zainteresowania Agencji powinna pozostawać podstawa prawna wykonywania faktycznego władztwa nad rzeczą (np. umowa dzierżawy, użyczenia, bezumowne korzystanie z rzeczy), czy też brak takiej podstawy prawnej. Organ zauważył także, że z oświadczeń pozostałych stron konfliktu krzyżowego wynika jednoznacznie, iż to one są użytkownikami spornych gruntów poprzez osobiste wykonywanie na nich prac związanych z uprawą i zbiorem płodów rolnych, co potwierdził także W. S. Ponadto umowa dzierżawy na powyższe działki pomiędzy właścicielami działki – J. i M. S., a panem W. S. obowiązywała do dnia [...] r. Bezzasadny zatem jest – zdaniem organu –wniosek strony o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w zakresie kwestii komu przysługuje płatność za rok 2005, bowiem na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie strona postępowania ani faktycznie nie władała (użytkowała) spornymi gruntami, ani też nie posiadała do nich tytułu prawnego w zakresie użytkowania zależnego. Dokumenty w tym zakresie są bezsporne, a fakty w nim zawarte potwierdził sam skarżący.

W ocenie organu odwoławczego nie można także uznać argumentu strony, iż decyzja właściciela o zmianie dzierżawcy z końcem [...] r. stanowiła znamiona siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, strona bowiem miała świadomość, iż utraciła prawo użytkowania działek z uwagi na upływ okresu na jaki została zawarta umowa dzierżawy, a nawet wcześniej, bowiem z jej oświadczenia z [...] r. wynikało, iż po powzięciu wiadomości od właściciela gruntów rolnych na przełomie czerwca i lipca o zamiarze wypowiedzenia umowy zrezygnowała z jej uprawiania. Ponadto – jak podkreślił organ – przypadki siły wyższej zostały określone w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. i mogą stanowić je takie zdarzenia jak śmierć rolnika; długookresowa niezdolność rolnika do pracy; poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Dokumenty potwierdzające fakt wystąpienia takich okoliczności wymienia natomiast rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności z dnia 12 marca 2007 r. (Dz. U. Nr 46, póz. 308). W celu odstąpienia od sankcji lub zmniejszeń m.in. takich jakie zastosowano w sprawie W. S., przypadki działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wraz z odpowiednią dokumentacją muszą być zgłoszone Agencji przez danego rolnika na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 72 rozporządzenia 796/2004).

W odniesieniu do zarzutów strony o pozbawieniu jej czynnego uczestnictwa w sprawie poprzez niedoręczenie jej pism, a w szczególności postanowienia informującego o wznowieniu postępowania, organ odwoławczy zazanaczył, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wysłał za zwrotnym potwierdzeniem odbioru postanowienie z dnia [...] r. na adres wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Podkreślono także, iż W. S. w roku 2006 również składał wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych, a w czasie, kiedy rozpoczął się okres jego pobytu za granicą nie wydano jeszcze decyzji w tym zakresie. Producent rolny był zatem zobowiązany do zgłoszenia zmiany miejsca pobytu, zgodnie z tym co sam wskazał w odwołaniu i o czym stanowi art. 41 k.p.a. Organ zauważył także, że w odniesieniu do producentów rolnych obowiązek zmiany danych w tym adresu do korespondencji nakłada ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności z dnia 18 grudnia 2003 r. ( Dz. U. z 2004 r. Nr 10 póz. 76 ze zm.). W konsekwencji zatem podkreślono, że doręczenie przesyłki, zawierającej postanowienie o wznowieniu postępowania wraz z informacją o przysługującym stronie prawie do czynnego uczestnictwa w postępowaniu, nastąpiło zgodnie z art. 44 k.p.a. Ponadto strona posiadała wiedzę o toczącym się w jej sprawie postępowaniu co najmniej od dnia [...] r., co wynika z notatki służbowej sporządzonej na okoliczność przeprowadzenia ze skarżącym przez pracownika BP ARiMR we W. rozmowy telefonicznej. Dodatkowo wskazano, iż z kompletną i pełną dokumentacją W. S. zapoznał się w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego.

Odnośnie zarzutu naruszenia zasady szybkości postępowania administracyjnego organ odwoławczy podkreślił, iż zarzut ten nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia czy też prowadzonego postępowania administracyjnego, dokonywanej w trybie odwoławczym.

Wobec postawienia przez stronę zarzutu fałszerstwa czy też przerabiania protokołu, organ odwoławczy zauważył, iż protokół ten nie zawiera w żadnym miejscu skreśleń, poprawień. Poprawki w pozycjach 4 i 134 dotyczą nr protokołu i daty jego zatwierdzenia i nie mają żadnego wpływu na wyniki kontroli, a co za tym idzie na istotę sprawy. Nie ma znaczenia w sprawie także fakt, iż w dokumentacji pokontrolnej znajduje się jedno pismo o powiadomieniu strony o kontroli ONW, a w uwagach inspektorzy wpisali, iż powiadomienia pisemnego dokonali dwukrotnie. Nie istnieje bowiem w przepisach prawa obowiązek dwukrotnego dokonania takiej czynności. Zauważyć także trzeba, iż poprawka dokonana w dokumencie wniosku z dnia [...] r., której wykonanie strona przypisuje jakiejś osobie trzeciej jest parafowana przez samego W. S.

Dyrektor DOR ARiMR we W. stwierdził, iż w związku z wynikami kontroli administracyjnej krzyżowej, jak i na podstawie wyników kontroli na miejscu wykonanej w dniu [...] r., zasadnie zastosowano w odniesieniu do płatności JPO sankcję w wyniku wykluczenia powierzchni działek rolnych, co do których stwierdzono nieprawidłowości. Ponieważ stwierdzona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła więcej niż 50 %, odmówiono płatności i nałożono sankcję na podstawie art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.

Po wykluczeniu działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, działek nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha oraz areału stanowiącego [...] ha (różnica pomiędzy zadeklarowaną na działce nr [...] pow. [...] ha, a całkowitą pow. ewidencyjną tej działki [...]) zawyżenie powierzchni z tytułu JPO wyniosło [...] ha. Odmówiono również beneficjentowi przyznania płatności UPO oraz nałożono sankcję w wysokości [...] zł, w związku z nie zakwalifikowaniem do płatności powierzchni działek, co do których stwierdzono nieprawidłowości. Stanowi to ponad 50% różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, co na podstawie art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników(Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.), skutkuje odmową płatności i zastosowaniem sankcji wieloletnich w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Po wykluczeniu działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz działek nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha , zawyżenie powierzchni z tytułu UPO wyniosło [...] ha.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez oparcie decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, która została uchylona na mocy art. 59 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący podkreślił, że co prawda w art. 53 ust. 1 nowej ustawy o płatnościach wprowadzono możliwość stosowania przepisów poprzedniej ustawy w okresie przejściowym, ale tylko w stosunku do postępowań w sprawach przyznania płatności wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowej ustawy (tj. do dnia 27 lutego 2007 r.). W niniejszej sprawie – jak podkreślił skarżący – postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] r. zostało wydane w czasie obowiązywania nowej ustawy o płatnościach z 2007 r., a zatem ta ustawa powinna stanowić podstawę rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącego zostały także naruszone przepisy art. 104, art. 151 § 1 i 149 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie się przez organ I instancji do określonych przez przepisy prawa zasad i etapów procesowania w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący podkreślił, że Kierownik ARiMR we W. nie wyjaśnił jaki związek miała przeprowadzona kontrola z wszczęciem postępowania nadzwyczajnego. W efekcie w decyzji z dnia [...] r. (utrzymanej w mocy przez organ II instancji) poza wskazaniem błędnych oznaczeń działek (tj. oznaczeń C i D) i wskazaniem jakoby działki te nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., Kierownik ARiMR w żadnym miejscu nie sprecyzował o jakie numery ewidencyjne działek chodzi, jaka była podstawa prawna przeprowadzonych czynności kontrolnych i jej zasięg, jakie osoby uczestniczyły w jej przeprowadzeniu, jaki był charakter i zakres rzekomo wykrytych nieprawidłowości, jakie przeprowadzono czynności dowodowe. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie zbadał dopuszczalności wznowienia postępowania i nie dokonał merytorycznej oceny przesłanek wznowienia postępowania. Skarżący podkreślił także, że uzupełnienie braków decyzji I instancji w zakresie jej uzasadnienia przez organ odwoławczy naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Skarżący zarzucił także "naruszenie art. 77, 80, 6, 7, 8 i 9 k.p.a. w kontekście art. 107 k.p.a." poprzez braki formalne decyzji w zakresie dowodów i uzasadnienia faktycznego. Decyzja Kierownika ARiMR we W. nie określała – w ocenie skarżącego – podstaw prawnych przyjętego sposobu kwalifikacji spornych działek. Wyjaśnienie w tym zakresie znalazły się dopiero w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej. Skarżący podkreślił, że niezrozumiałe jest dla niego, iż na podstawie kontroli przeprowadzonej [...] r., organ ustalił które działki i w jakim zakresie nie były utrzymane na dzień [...] r. w dobrej kulturze rolnej. Skarżący zauważył, że nieprawdziwe jest twierdzenie organu odwoławczego, jakoby każde zawarte zadrzewienie miało uniemożliwiać prowadzenie działalności rolnej na spornych gruntach w 2005 r. Trwałe wyłączenie jakiegokolwiek gruntu z systemu dopłat z uwagi na potencjalne zadrzewienie działek (bez ustalenia jakiego rodzaju i przeznaczenia zadrzewienia) jest niedopuszczalne. Skarżący podniósł także, że w zaskarżonej decyzji poza zdawkowym powołaniem się na dokumentację fotograficzną, organ w żaden sposób nie wyjaśnił stronie co należy rozumieć pod pojęciem "zwartego zadrzewienia", jak również na jakiej podstawie możliwe jest przyjęcie, że "zwarte zadrzewienie uniemożliwia jednoczesne prowadzenie działalności rolniczej". Skarżący zauważył także, że na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wskazano, jakie gatunki drzew, w jakim stadium rozwoju i na jakim obszarze zostały ujawnione podczas kontroli w 2007 r. oraz kto i na podstawie jakich kryteriów określił wieloletni charakter rzekomego zadrzewienia. Ustalenie w tym zakresie – w ocenie skarżącego – są kluczowe w kontekście prowadzonego sporu, a to w związku z tym, że o wyłączeniu działek z systemu dopłat bezpośrednich za 2005 r. zadecydować miał podniesiony w decyzji organu I instancji kod błędu DR-10, tj. stwierdzenie, że zidentyfikowane w trakcie kontroli z [...] r. zadrzewienie występowało także w dniu [...] r. Ponadto zdaniem skarżącego dołączona do protokołu kontroli ortofotomapa jak i wykonane zdjęcie wskazują, iż wbrew twierdzeniom kontrolujących potencjalne "wieloletnie, zwarte zadrzewienie" to nic innego jak znajdujące się na krańcach działki i w jej otoczeniu plantacje eksperymentalne drzew energetycznych oraz sąsiadujący z działką sad. Ponadto zdecydowana większość fotografowanego obszaru porośnięta jest trawą, na co wskazują także uwagi samych kontrolujących naniesione na mapę, którzy komentarzem "zadrzewienie" opisali wyłącznie pogranicze kontrolowanej działki [...] z północnym krańcem sąsiadującej z nią działki [...] należącej do osób trzecich. W ocenie skarżącego z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, by ustalenia kontrolujących i dokumentacja fotograficzna dotyczyła działki należącej do skarżącego. Skarżący podkreślił także, że w toku prowadzonego postępowania nie została mu przekazana informacja na temat planowanej kontroli, nie dysponował on możliwością zapoznania się z protokołem kontroli i wniesienia ewentualnych zastrzeżeń, czym naruszono zasadę czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu.

Zdaniem skarżącego organy administracyjne dopuściły się także naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu pozwalającego na uznanie, iż dopłaty bezpośrednie do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] wykazane zostały bezzasadnie. Skarżący podkreślił, że Kierownik ARiMR w żaden sposób nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, że płatności obszarowe do działek nr [...] i [...] przysługują innemu producentowi rolnemu. Skarżący wskazał także, iż do końca 2005 r. posiadał ważną umowę dzierżawy działek nr [...] i [...], przyznał przy tym, że w okolicach [...] r. otrzymał od właściciela gruntu wstępną informację o zamiarze wypowiedzenia tej umowy dzierżawy, nie mniej jednak nie uzasadnia to założenia, że dopłaty bezpośrednie do obu działek przysługiwać powinny innemu producentowi rolnemu. Skarżący oświadczył także, że od dnia [...] r. jest właścicielem działek nr [...] i [...] (na dowód czego dołączył kserokopię aktu notarialnego), które są wykorzystywane w celach rolniczych i utrzymane w dobrej kulturze rolnej.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r., art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak jawności prowadzonego postępowania, naruszenie zasady pisemności i czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu. Skarżący podkreślił, że z dniem [...] r. zmienił swój adres zamieszkania, o czym poinformował właściwy organ ewidencji ludności. Co prawda w toku prowadzonego postępowania strona zobowiązana jest zawiadomić organ o każdej zmianie miejsca zamieszkania, jednakże – zdaniem skarżącego – wymóg ten dotyczy wyłącznie postępowań już rozpoczętych. W przypadku wznowienia postępowania administracyjnego organ – w przekonaniu skarżącego – powinien upewnić się, że dysponuje aktualnym adresem skarżącego.

W ocenie skarżącego organ naruszył także zasadę szybkości postępowania (art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie od daty przeprowadzenia kontroli ([...] r.) do czasu wznowienia postępowania ([...] r.) minęło – jak wskazał skarżący – niemal dwa lata, natomiast kolejne [...] miesięcy zajęło Kierownikowi ARiMR wydanie decyzji. Naruszenie zasady szybkości postępowania ma w ocenie skarżącego fundamentalne znaczenie, gdyż wpływa na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji należało zacząć, zdaniem Sądu, od zagadnienia prawidłowości zastosowanego trybu wznowienia postępowania, ponieważ w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie k.p.a.), zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Dokonując wykładni powołanego wyżej przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania na tej podstawie może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe dowody (bądź okoliczności), które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe dowody (bądź okoliczności) muszą istnieć w dacie wydania decyzji której wznowienie dotyczy, oraz dowody te (bądź okoliczności) nie mogły być znane organowi który wydał decyzję (której wznowienie dotyczy) w momencie jej wydawania. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się przy tym, że przy ocenie wskazanych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie określonych okoliczności (lub dowodów) w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli powstały one dopiero po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania. Jeżeli zaś chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności lub dowodów, to odnieść je należy do organu a nie do strony. (por. E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego" Warszawa – Zielona Góra 1994, s. 78).

Z istoty postępowania wznowieniowego wynika, że organ pierwszej instancji po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 i art. 77 kpa) - czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dopiero pozytywny wynik tych badań uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji. A następstwem uchylenia decyzji powinno być – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa – dopiero rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

Powyższe oznacza, że w ramach tego postępowania warunkiem rozstrzygnięcia o istocie przedmiotowej sprawy – przyznania, czy odmowy przyznania płatności - jest wcześniejsze wykazanie, że w sprawie wystąpiły wady kwalifikowane uzasadniające wznowienie postępowania i uchylenie dotychczasowej decyzji.

Z argumentacji zawartej w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji wynika, że nową okolicznością istniejącą już w dniu wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., lecz nieznaną wówczas temu organowi, było stwierdzenie, że działki oznaczone przez skarżącego jako D (nr [...]) i E (nr [...]) nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. (błąd DR10). Wskazać należy, że z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r., a także z dołączonej do niego dokumentacji (szkice pomiarowe kontrolowanych działek, z zaznaczeniem kierunku wykonywania zdjęć, zdjęcia obrazujące stan działek) wynika, że na działkach nr [...] (D) i nr [...] (E) w dniu kontroli znajdował się wieloletni las i zadrzewienia. Stan drzewostanu – jak zasadnie podkreślił organ –uniemożliwiał jednoczesne prowadzenie na spornych gruntach działalności rolniczej w 2005 r., a także wskazywał na brak utrzymania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. W rozpoznawanej sprawie nowe okoliczności faktyczne ujawniły się w wyniku przeprowadzenia w dniu [...] r. kontroli na gruntach zgłoszonych przez skarżącego we wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich, a więc już po wydaniu ostatecznej decyzji. Kontrola ta jednocześnie wykazała, że ujawnione okoliczności istniały już w dniu [...] r., czyli w dniu wydania ostatecznej decyzji, a nie były znane organowi rozstrzygającemu sprawę. Zważywszy ponadto na prawne przesłanki przyznania płatności stanowiły one okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na tym tle należy uznać bezsprzecznie, że organy prawidłowo oceniły wystąpienie istnienie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ustawowej podstawy do wznowienia postępowania, wspomniane bowiem zadrzewienia i zakrzaczenia były niewątpliwie istotną w sprawie okolicznością. Mogły bowiem przesądzać o tym, że od części areału działek, o których była mowa, nie należały się płatności, o które ubiegała się strona.

W tym miejscu odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów warunkujących wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, poprzez brak wskazania na jakiej podstawie uchylono decyzję z dnia [...] r. oraz brak odniesienia się do problemu prawa do uzyskania płatności oraz naruszenia art. 107 k.p.a. przez brak wymaganych elementów decyzji, wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. w sposób wyczerpujący uzasadnił przesłanki warunkujące wznowienie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że co prawda uzasadnienie wydanej w pierwszej instancji decyzji z dnia [...] r. było dość lakoniczne, nie mniej jednak ewentualne wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy, może nastąpić wówczas, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, co przejawia się bądź nie przeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego (brak taki nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym, naruszałoby to bowiem zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy), bądź – mimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego – z rażącym naruszeniem przepisów procesowych. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, gdyż tego rodzaju działania nie mieszczą się w sferze jego kompetencji. Zauważyć przy tym trzeba, że organ odwoławczy – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności – nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę oraz ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją.

W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR rozpoznając odwołanie skarżącego dysponował dokumentacją zgromadzoną przez organ pierwszej instancji. Dokumentacja ta stanowiła wystarczający materiał dowodowy pozwalający na ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej płatności bezpośrednich za 2005 r. i jednocześnie stanowiła podstawę do ustalenia, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem, mimo że nie zawierała ona wyczerpującego uzasadnienia. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie, że w zgłoszonych przez skarżącego gruntach były nieprawidłowości, które wykluczały – w sposób trwały – te grunty rolne z płatności. Podkreślić należy, że z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. oraz z dołączonej dokumentacji fotograficznej i map wynika jednoznacznie, że na działkach oznaczonych przez skarżącego literami D i E znajdowało się w dniu kontroli zwarte zadrzewienie. Organ administracyjny na podstawie posiadanego doświadczenia ocenił znajdujące się na tych działkach zadrzewienie jako wieloletnie i uniemożliwiające jednoczesne prowadzenie działalności rolniczej w 2005 r. Stan zadrzewienia wskazywał także na brak utrzymania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. Podkreślić przy tym należy, że organ dokonuje ocen określonych gruntów w sposób notoryjny i w konsekwencji dysponuje w tym zakresie odpowiednim doświadczeniem i wiedzą pozwalającą na ustalenie stanu zadrzewienia i jego rodzaju. Doświadczenie, jakim dysponuje organ, pozwala także na ustalenie jak długo dane grunty nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej.

Wskazać trzeba, że – wbrew twierdzeniom skarżącego - decyzja organu II instancji zawiera wyczerpujące i pełne uzasadnienie zarówno w zakresie warunków wznowienia postępowania administracyjnego, jak też przesłanek odmowy przyznania płatności bezpośrednich.

Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją, wskutek wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania tej decyzji, a nie były znane organowi. W przedmiocie wznowienia postępowania zostało wydane postanowienie, a z uzasadnień decyzji obu instancji wynika, że przeprowadzono postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 i art. 77 kpa) - czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W konsekwencji zatem nie doszło do naruszenia przepisów art. 104, art. 149 § 2 i art. 151 § 1 k.p.a. Ponadto godzi się zauważyć, że organ odwoławczy szeroko i wyczerpujące uzasadnił zaskarżoną decyzję, a także dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, tym samym niezasadny był także zarzut naruszenia art. 77, art. 80, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9. i art. 107 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy administracyjne 6 i 7 k.p.a. poprzez oparcie decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004, nr 6 poz. 40 ze zm.), która została uchylona na mocy art. 59 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.), wskazać należy, że organy trafnie zinterpretowały art. 53 ust. 1 tej ustawy, z którego wynika, że do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 325/07).

Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 6 i 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. Organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił zastosowanie tego przepisu oraz sposób wyliczenia sankcji.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu pozwalającego na uznanie, iż organ bezzasadnie odmówił przyznania dopłat bezpośrednich do działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że od [...] r. do dnia [...] r. na działkach tych działalność rolniczą prowadził P. F., ponadto osobiście wykonywał on wszystkie prace związane z uprawą i ze zbiorami. Fakt ten potwierdziły także oświadczenia złożone przez A. P. i A. K. Sam skarżący w oświadczeniu z dnia [...] r. wskazał, że w okolicach [...] r. otrzymał od właściciela gruntu informację o zamiarze wypowiedzenia umowy dzierżawy w zakresie działek [...] i [...] oraz przekazania ich innemu uprawiającemu, wobec czego zrezygnował z dalszej uprawy działek w [...] r. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". W konsekwencji bezspornego ustalenia, iż skarżący faktycznie nie użytkował działek nr [...] i [...] nie było konieczności przeprowadzania dodatkowego dowodu w tym zakresie. Zauważyć także należy, iż bez znaczenie w niniejszej sprawie był fakt nabycia własności przedmiotowych działek przez skarżącego w dniu [...] r., bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotyczyły stanu faktycznego istniejącego w 2005 r.

Wskazać również należy, że skarżący miał zapewniony czynny udział w toku postępowania administracyjnego. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wysłał za zwrotnym potwierdzeniem odbioru postanowienie z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania na adres wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów, skarżący został także powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Ponadto, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy skarżący również w roku [...] (czyli w czasie pobytu za granicą) składał wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych i nie poinformował organu o zmianie miejsca zamieszkania, a w czasie, kiedy rozpoczął się okres jego pobytu za granicą nie wydano jeszcze decyzji w tym zakresie. Producent rolny był zatem zobowiązany do zgłoszenia zmiany miejsca pobytu, zgodnie z art. 41 k.p.a. Organ zasadnie zauważył także, że w odniesieniu do producentów rolnych obowiązek zmiany danych w tym adresu do korespondencji nakłada art. 14 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności z dnia 18 grudnia 2003 r. ( Dz. U. z 2004 r. Nr 10 poz. 76 ze zm.). W konsekwencji zatem doręczenie przesyłki, zawierającej postanowienie o wznowieniu postępowania wraz z informacją o przysługującym stronie prawie do czynnego uczestnictwa w postępowaniu, nastąpiło zgodnie z art. 44 k.p.a. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się notatka sporządzona przez pracownika Agencji, z której wynika, że w trakcie rozmowy telefonicznej ze skarżącym, poinformowano skarżącego o prowadzonym postępowaniu wznowieniowym.

Powyższe prowadzi do wniosku, że nie doszło także do naruszenia zasady jawności i pisemności postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady szybkości postępowania, wskazać należy, że jakkolwiek okresy dzielące datę przeprowadzenia kontroli ([...] r.), wznowienia postępowania ([...] r. , a następnie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej ([...] r.) były dość długie, nie mniej jednak merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR prowadzi do wniosku, ze edycje te są prawidłowe i odpowiadają przepisom prawa.

Ponieważ sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia prawa, należało – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a, – orzec, jak w sentencji.