Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 879/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: 1. uchylono zaskarżoną decyzję w części 2. w pozostałej części skargę oddalono
Powołane przepisy: article: par. 38, 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 18 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 54 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oraz nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2013. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 kwietnia 2017 r. nr [...] w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010- 2013; II. w pozostałej części skargę oddala; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej B. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 15 kwietnia 2013 r. B. K. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu w. w M., wniosek o przyznanie czwartej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, deklarując do przyznania płatności za realizację pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) działki o łącznej powierzchni [...]; w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnię [...] i pakietu [...] - Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie [...].1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach powierzchnia [...]; w wariancie [...].1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - powierzchnia [...].

W dniach pomiędzy 27 września a 5 grudnia 2013 r. w gospodarstwie rolniczki przeprowadzono kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z kontroli sporządzono raport wraz z załącznikami w postaci szkiców pomiarowych dziatek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii oraz stwierdzoną w terenie uprawą oraz dokumentacją fotograficzną. W trakcie kontroli ustalono szereg nieprawidłowości na poszczególnych działkach rolnych, którym przypisano odpowiednie kody. W gospodarstwie rolniczki, poza powyższą kontrolą przeprowadzono również kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze przestrzegania minimalnych norm dobrej kultury rolnej, w której stwierdzono, że na działce rolnej D (na powierzchni [...]), F (na powierzchni [...]) oraz G (na powierzchni [...]) stwierdzono naruszenie normy [...] oznaczającej, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta. Powyższej nieprawidłowości przypisano po [...] pkt. za zasięg, dotkliwość i trwałość.

W dniu 24 marca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w wysokości [...] zł, którą Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r.

W dniu 18 września 2014 r. organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy i poszerzeniu materiału dowodowego o dowód z przesłuchania świadka, wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w kwocie [...]zł, którą organ odwoławczy uchylił z dnia 12 stycznia 2015 r.

W dniu 11 września 2015 r. organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w kwocie [...]zł, którą organ odwoławczy uchylił decyzją z dnia 20 listopada 2015 r.

W dniu 10 grudnia 2015 r. organ I instancji wydał postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu rolnośrodowiskowego przyznanych rolniczce na mocy decyzji o przyznania płatności za lata 2010 - 2012.

W dniu 29 czerwca 2016 r. organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w kwocie [...]zł oraz ustaleniu do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji przedsięwzięć Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł, którą organ odwoławczy uchylił decyzją z dnia 23 listopada 2016 r.

W dniu 13 kwietnia 2017 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w kwocie [...]zł oraz ustaleniu do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji przedsięwzięć Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, że wpływ na wysokość płatności i kwotę podlegającą odzyskaniu miały nieprawidłowości ustalone w kontroli gospodarstwa na gruntach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, dotyczące powierzchni stwierdzonych działek rolnych (mniejszych od zadeklarowanych) i niespełnienia obligatoryjnych wymogów Programu dla wariantów 2.3 i [...].1, tj.:

1. koszenie lub wypas lub wykonanie tych zabiegów we właściwym terminie na działkach rolnych G i F (wymóg dla wariantu 2.3),

2. pozostawienie nieskoszonej części dziatek rolnych D, G i F na obszarze do 10% ich powierzchni (wymóg dla wariantów [...].1.1 i [...].1.2).

Organ I instancji szczegółowo opisał stwierdzone nieprawidłowości, wskazując odpowiednie przepisy i dokonał wyliczenia należnej płatności za rok 2013 oraz kwoty podlegającej zwrotowi, która rolniczka otrzymała z tytułu realizacji wariantów 2.3 [w latach 2010-2011 był to wariant 2.4 Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania)], [...].1.1 i [...].1.2 oraz płatności za wariant 2.1, zrealizowanej do działek C, E i I za lata 2010 - 2012, tj. od momentu, gdy rozpoczęła realizację Programu i otrzymała wsparcie za powierzchnię większą od stwierdzonej w 2013 r.

Rolniczka złożyła odwołanie od powyższej decyzji i zarzuciła organowi zarzuciła:

1. zaniechanie we wszechstronnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustaleniu stanu faktycznego sprawy zgodnego z prawdą poprzez przyjęcie, że na części deklarowanych działek rolnych nie wykonano zabiegów agrotechnicznych;

2. niezastosowanie art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej przez uchylające rozporządzenia rady (EWG) nr [...], (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L 2013.347.549 ze zm., dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", mimo przesłanek zobowiązujących organ do odstąpienia od dochodzenia zwrotu wypłaconych środków, w wyniku upływu 18 miesięcy od dnia sporządzenia raportu z kontroli;

[...]. naruszenie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, dalej "rozporządzenie nr 65/2011" (Dz. Urz. WE nr L 25 z 28 stycznia 2011 r. ze zm.), przez nieuprawnioną, rozszerzoną interpretację przesłanek do odzyskiwania płatności za okresy poprzedzające wystąpienie nieprawidłowości, gdy brak jest dowodów na uchybienia rolnika w wykonaniu wymogów Programu rolnośrodowiskowego w tych okresach.

Odwołanie zawierało także wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu łąkarstwa oraz geodety, gdyż rolniczka nie zgadza się z obliczania powierzchni użytków rolnych za pomocą systemów informatycznych i prawidłowości naniesienia siatki granic działek ewidencyjnych na zdjęcia wykorzystane w kontroli foto.

Organ odwoławczy wydał w dniu 18 lipca 2017 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ wskazał, że warunki uzyskania płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. [...] ze zm.), dalej "rozporządzenie 2013 r.".

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa przyznaje się rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia 73/2009 m. in. wówczas gdy łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha, a ponadto rolnik ten realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. [...] rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, s. 1, ze zm.), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

W myśl art. [...] rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia [...] listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionych rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L [...] z 2.12.2009, str. 65), powierzchnie działek rolnych określa się poprzez fotointerpretacje obrazów satelitarnych i zdjęć lotniczych, a w przypadku, gdy fotointerpretacja nie jest możliwa, przeprowadza się fizyczne inspekcje terenowe.

Organ nie podzielił poglądu o zasadności powołania biegłego geodety do oceny dokumentacji fotograficznej skontrolowanych gruntów pod kątem ustaleń kontroli o braku koszenia działek rolnych czy prawidłowości odwzorowania powierzchni użytków rolnych na zdjęciach wykorzystanych w kontroli metodą foto, ze względu na to, że wszystkie materiały z kontroli dostępne dla strony od daty doręczenia raportów dawały możliwość realizacji wnioskowanych dowodów przez rolniczkę, której zgodnie z art. 21 ust. [...] ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856), dalej "ustawa PROW 2007-2013", przypisany został ciężar dowodu.

Organ wskazał, że kontrola metodą foto, oprócz ustalenia granic działek rolnych i naniesienia ich na ortofotomapę, obejmuje również przeprowadzenie przez kontrolującego m.in. takich czynności w terenie jak stwierdzenie rodzaju użytku gruntowego na danej działce rolnej, a także określenie czy na danej działce rolnej przestrzegane są minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami. Dowody z kontroli wykazały, że powierzchnie stwierdzone działek C, D i E, tj. odpowiednio [...] ha (dz. C),[...] ha (dz. D) oraz [...] ha (dz. E) były mniejsze od deklaracji, albowiem obejmowały wyłącznie te obszary działek i położonych na nich upraw, które były położone na zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych o nr odpowiednio: [...] (w przypadku działek C i D) oraz [...], na której została zadeklarowana działka E. W tabelarycznym zestawieniu stwierdzono w toku kontroli na miejscu powierzchni upraw zlokalizowanych - poza gruntami działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku jako położenie konkretnych działek rolnych - również na gruntach działek ewidencyjnych sąsiadujących bezpośrednio z gruntami zgłoszonymi we wniosku, w przypadku:

- działek C i D, inspektorzy terenowi ustalili, iż uprawy łąki trwałej i mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi drobnonasiennymi w dniu kontroli znajdowały się również na działce ewidencyjnej o nr [...] (obszar [...]). Powierzchnia mieszanki traw położona na zadeklarowanej we wniosku działce [...] stanowiącej dz. rolną C wyniosła [...] ha, stąd też taki właśnie obszar uznany został za kwalifikowany do płatności JPO (uwaga: uprawę zmierzono łącznie z łąką trwałą na działce D położoną na działce [...], dla której obszar stwierdzony wyłącznie na tej dz. ewid. wyniósł [...] ha) oraz - mieszanki wieloletniej traw położonej na działce E, w toku kontroli ustalono, iż uprawa ta położona była również na niedeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych [...], na których zajmowała łączną powierzchnię [...]. Powierzchnia uprawy położona na zgłoszonej we wniosku działce [...] ustalona w toku kontroli wyniosła [...] ha. Organ odwoławczy stwierdził, że we wniosku w sekcji IX. Oświadczenia i zobowiązania, strona oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. Powierzchnie działek rolnych należało podać zgodnie ze stanem faktycznym. W przypadku gdy nie zostaną zadeklarowane wszystkie działki ewidencyjne, na których położona jest dana działka rolna, wówczas płatności zostaną przyznane tylko do powierzchni działki rolnej położonej na zadeklarowanych działkach ewidencyjnych.

Zgodnie z art. 21 ust. [...] ustawy PROW 2007-2013, strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek - a ponadto - ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie organu, rolniczka, która uznała stwierdzoną przez organ I instancji powierzchnię użytkowaną rolniczo za zbyt niską, winna była przedłożyć dowody potwierdzające tą okoliczność, aby na ich podstawie wykazać niezgodność ustaleń organu co do powierzchni kwalifikowanej z rzeczywistym obszarem uprawnionym do pomocy. W niniejszym postępowaniu strona tego nie uczyniła. Organ odwoławczy ustosunkował się do twierdzenia rolniczki o pomiarze działki, dokonanym po błędnych granicach uprawy, znajdujących się wzdłuż obszaru działki użytkowanego przez okolicznych mieszkańców jako droga (w rzeczywistości położona przy wyodrębnionej geodezyjnie, lecz nieprzejezdnej drodze). Organ stwierdził, że w materiałach z kontroli nie odnalazł dowodów uzasadniających takie stanowisko. Ze szkicu pomiarowego działki I i jej fotografii wynikało, że w pomiarze powierzchni kwalifikowanej uwzględniono nieutwardzony pas gruntu ze śladami użytkowania przez pojazdy mechaniczne, położony wzdłuż wschodniej granicy działki [...], zaliczony do jej pomiaru i przedstawiony na fotografiach [...]. Pomimo powyższego, stwierdzona powierzchnia uprawy (zmierzonej łącznie z działką H użytkowaną w ten sam sposób, dla której obszar stwierdzony był równy deklaracji z wniosku i wynosił [...] ha) wyniosła [...] ha, a ze zgromadzonych dowodów nie wynikało, by jakiekolwiek obszary kwalifikowane nie zostały uwzględnione w pomiarze przez inspektora ARiMR. Kontrola w zakresie wzajemnej zgodności przeprowadzona w gospodarstwie rolniczki wykazała niezgodności w zakresie niewykoszenia części trwałych użytków zielonych, dla których odnotowano naruszenie normy N.04.1 na działkach rolnych D, F i G. Kontrola wykazała, że działka F nie została skoszona na całej skontrolowanej powierzchni, G na 98% obszaru, a działka D na 21,88%. Konieczne było ustalenie wpływu zaniechania w wykonaniu zabiegów agrotechnicznych na obowiązki wynikające z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym do wykonania w terminie do [...] września roku, w którym został złożony wniosek koszenia trwałych użytków zielonych. W przypadku łąk zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej, na których jest realizowany Program rolnośrodowiskowy w wariantach 2.3 i [...].1.1 lub [...].1.2, dla których w rozporządzeniu 2013 ustanowiono różne terminy wykonania koszenia, tj. [...] lipca dla gruntów z wariantu 2.3, i [...] września z dwóch kolejnych, beneficjent Programu jest uprawniony do ich wykonania do granicznej daty [...] września z jednoczesną koniecznością pozostawienia 5 -10% powierzchni dziatki rolnej nieskoszonej, każdego roku w innej jej części, Agencja do weryfikacji ich wykonania jest uprawniona najwcześniej po dniu [...] września.

W gospodarstwie rolniczki weryfikację utrzymania gruntów zgodnie z normami przeprowadzono w dniach 7 października (na działce G), 15 listopada (na działce D) i 14 grudnia 2013 roku (na działce F, na której wizytacja w dniu 27 września była przedwczesna). Sporządzenie dowodów z tej kontroli obligowało organy Agencji do ustalenia ich wpływu na niniejszą sprawę i ustalenie prawa do objęcia działek płatnością rolnośrodowiskową. Organ obniżył płatności za działki F i G w wariancie 2.3 i włącznie z działką D - w wariantach [...].1.1 i [...].1.2. Jak wynikało ze szkicu pomiarowego i fotografii o nr 6, 8, 9 - dz. D, 6, 7, 8, 9 - dz. G oraz IMG_9494, 9495 - dz. F, trwale użytki zielone nie były koszone przynajmniej przez cały, jeden sezon wegetacyjny. Stwierdzone na tych powierzchniach rośliny, stadium ich rozwoju i wysokości (z uwzględnieniem terminu kontroli z pierwszych dni października, z listopada i grudnia (w przypadku działki F), w sposób nie budzący wątpliwości uzasadniały kwalifikację tych obszarów jako niekoszonych. Tym samym potwierdzenia w stanie faktycznym ustalonym poprzez kontrolę działek rolnych, nie znalazły wyjaśnienia świadka przesłuchanego w niniejszej sprawie, który poinformował o wykonaniu zabiegów na całej powierzchni działek około [...] ha w terminie do końca czerwca 2013 r. Raport z kontroli i zdjęcia działek stanowiły najwierniejsze odzwierciedlenie stanu, który został na nich udokumentowany i nie dowiodły wykonaniu koszenia łąk w okresie poprzedzających kilku miesięcy. Organ odwoławczy odmówił mocy dowodowej oświadczeniu rzeczoznawcy majątkowego z dnia 20 sierpnia 2016 r. Dowód, w którym autor wskazał na sposób użytkowania łąk w latach 2013, 2015 stwierdzony podczas oględzin pięciu działek z obrębów R. i K. (wszystkie działki z wniosku są położone w obrębie R.), nie został poparty, w ocenie organu, żadnym dodatkowym dowodem na nie budzący wątpliwości autora kośny sposób użytkowania działek i ich zagospodarowanie zgodnie z dobrą praktyką rolniczą. O ile zatem wnioski rzeczoznawcy w sposób oczywisty klasyfikują grunty jako takie, na których rolniczka dokonała przed kontrolą Agencji zabiegów agrotechnicznych, to na ich potwierdzenie nie przedstawiono żadnych dowodów.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że raporty jednostki certyfikującej dotyczyły innych kwestii niż badane w toku niniejszego postępowania. Kontrola jednostki obejmowała weryfikację sposobu prowadzenia produkcji pod kątem zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami unijnych rozporządzeń: Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. U. UE L 189 z dnia 20-07-2007r.) i przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia (w szczególności w zakresie uprawy roślin) oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250, z 18- 09-2008, str. 1).

Organ odwoławczy wskazał, że zmniejszenie płatności za różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną nastąpiło na podstawie art, 16 ust. [...] i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 oraz § [...] i § 49 ust. 2 rozporządzenia 2013 w związku z załącznikiem nr 7. Organ odwoławczy podał, że wypłata płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości za realizację wariantów 2.3 i [...].1.1, [...].1,2 jest bezpośrednio uzależniona od spełnienia wymogów z załącznika Nr [...] do rozporządzenia, część II. pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne ust. 2 pkt 1) oraz część III. pakiet [...]. Ekstensywne trwałe użytki zielone ust. 2 pkt 1), pkt 2) dot. koszenia trwałych użytków zielonych (z pozostawieniem 5 - 10% ich powierzchni nieskoszonej) i usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy. Brzmienie wymogów czy jakikolwiek inny przepis rozporządzenia nie dopuszcza sytuacji, w której należałoby przyznać płatność w pełnej wysokości pomimo ustalonego i potwierdzonego dowodami faktu, że działki rolne nie zostały w ogóle skoszone bądź w niewystarczającym stopniu. Wystąpienie takiej sytuacji w trakcie roku, za który został złożony wniosek o przyznanie płatności, bezpośrednio wpływa na obowiązek pomniejszenia wnioskowanych płatności. Organ odwoławczy przedstawił sposób wyliczenia należnej płatności po dokonaniu pomniejszej z tytułu ustalonych nieprawidłowości.

Odnośnie zwrotu części nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2013, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), dalej "ustawa o ARiMR", organ I instancji ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Z akt wynikało, że rolniczka w dniu 14 maja 2010 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 i decyzją z dnia 10 grudnia 2010 r. przyznano jej płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, która został przekazana na jej rachunek bankowy w dniu 7 stycznia 2011 r.

Rolniczka w dniu 5 maja 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 i decyzją z dnia 14 grudnia 2011 r. przyznano jej płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, która został przekazana na jej rachunek bankowy w dniu 12 stycznia 2012 r.

Rolniczka w dniu 27 kwietnia 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 i decyzją z dnia 20 luty 2013 r. przyznano jej płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, która został przekazana na jej rachunek bankowy w dniu 14 marca 2013 r.

Rolniczka w dniu 15 kwietnia 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i nieprawomocną decyzją z dnia 24 marca 2014 r. (później uchyloną) przyznano jej płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, która został przekazana na jej rachunek bankowy w dniu 14 kwietnia 2014 r.

Organ odwoławczy wskazał, że kwota do zwrotu w łącznej wysokości [...] zł była wynikiem:

1. ustalenia obszarów kwalifikowanych mniejszych od zatwierdzonych do płatności w latach poprzedzających 2013 rok na powyższych działkach rolnych (poza F) oraz C, E, I (z wariantu 2.2/2.1) za lata 2010-2012, na podstawie § [...] ust. 2 pkt 2) rozporządzenia 2013, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem,

2. niespełnienia wymogów Programu rolnośrodowiskowego dotyczących pozostawienia nieskoszonych części działek rolnych do 10% ich powierzchni na działkach D, F, G (z wariantu 2.4/2.3 i [...].1/3.1.1, [...].1.2) - zwrot za lata 2011-2012,

[...]. wypłaty płatności za 2013 rok, przyznanej decyzją nr [...] z dnia 18 września 2014 r. (błąd organu- chodzi o decyzję z dnia 24 marca 2014 r. nr [...], gdyż na jej podstawie dokonano wypłaty płatności w dniu 14 kwietnia 2014 r.- dopisek Sądu) i zrealizowanej na rzecz wnioskodawczyni, w części nienależnej z powodu wyników kontroli na miejscu.

Organ odwoławczy podał, że okoliczność, że organ I instancji rozstrzygnął o kwocie do zwrotu mimo braku dowodów na nieprawidłową realizację Programu rolnośrodowiskowego w latach poprzedzających 2013, nie stała na przeszkodzie do tego, by ustalić nienależną płatność, lecz była obowiązkiem organu opartym na art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011 i § [...] ust. 2 pkt 2 rozporządzenia 2013. Ustawodawca wprost wskazał na obowiązek odzyskania kwoty wypłaconej za wcześniejsze lata, na wypadek gdy zobowiązanie posiada wieloletni charakter (a takim charakteryzuje się 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe) oraz w przypadku gdy rolnik zmniejszył powierzchnię zobowiązania (co jest możliwe najwcześniej w drugim roku realizacji Programu). Brak jest za to regulacji uzależniających odzyskanie kwoty od wystąpienia nieprawidłowości w każdym roku zobowiązania z osobna, albowiem na wypadek ich zaistnienia, płatność za dany rok podlega zmniejszeniu w decyzji w sprawie płatności. Organ odwoławczy podał, że kwota do zwrotu obliczona została zgodnie z art. 22 rozporządzenia nr 65/2011, który wymaga obliczenia redukcji w następującej kolejności:

1. wpierw za przedeklarowanie powierzchni zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia nr 65/2011, i kolejno

2. za nieprzestrzeganie wymogów w ramach realizowanych wariantów, w myśl art. 18 rozporządzenia nr 65/2011.

Organ ustalił powierzchnię gruntów, która była wynikiem różnicy pomiędzy powierzchnią zatwierdzoną w poszczególnych latach 2010 - 2012 a stwierdzoną w kontroli gospodarstwa z 2013 roku, a następnie uwzględnił nieprawidłowości dotyczące nieskoszenia trwałych użytków zielonych na obszarze przekraczającym 10% lub 50% powierzchni działek rolnych. W kwocie do odzyskania uwzględniono również część kwoty płatności zrealizowanej za rok 2013, na podstawie decyzji z dnia 24 marca 2014 r., ustalonej pierwotnie w nieprawidłowej wysokości, albowiem nie uwzględniającej zmniejszenia o [...] za działkę D i 80% za działki F i G w wariantach [...].1.1 i [...].1.2 oraz za nieprawidłowość E4 przypisaną działkom F i G z wariantu 2.3 (skutkiem czego nienależnie zrealizowano płatność do powierzchni [...] ha na kwotę [...]zł).

Organ odwoławczy przedstawił sposób obliczenia przedmiotowej kwoty do zwrotu za poszczególne lata.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiałyby dochodzenie zwrotu pobranej nienależnie płatności zgodnie z art. podstawie § 45 rozporządzenia 2013 i art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rady na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L [...] z 23.12.2006, str.15 ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1974/2006".

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Jeżeli odzyskanie nie nastąpi w ciągu czterech lat od daty wystąpienia o zwrot należności lub w ciągu ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe wynikające z nieodzyskania kwot ponosi w 50% dane państwo członkowskie, a w 50% budżet Unii, bez uszczerbku dla wymogu, zgodnie z którym dane państwo członkowskie musi kontynuować procedury odzyskiwania należności zgodnie z art. 58-art. 54 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013. Ponadto, zgodnie z art. 41 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (WE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro ( Dz. U. UE L 214.255.18 ze zm.), dalej "rozporządzenie 907/2014", w celu stosowania art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1306/2013, w przypadkach zgłoszonych lub przypadkach, które mają być zgłoszone Komisji, w odniesieniu do lat finansowych 2013 i 2014, o których mowa w art. 6 lit.h rozporządzenia (WE) nr 885/2006, ma nadal zastosowanie rok budżetowy pierwszego ustalenia nieprawidłowości w rozumieniu art. [...] rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005. W przypadkach, w których pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe nieprawidłowości nie nastąpiło przed dniem 16 października 2014 r. mają zastosowanie przepisy art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1306/2013.

Organ odwoławczy uznał, że ustalenie nieprawidłowości nastąpiło w kontroli gospodarstwa zakończonej w dniu 5 grudnia 2013 r., czyli dacie poprzedzającej dzień 16 października 2014 r. o ponad 10 miesięcy, na podstawie raportów o nr dok. [...]. Organ odwoławczy wskazał, że nieprawidłowości dotyczą roku 2013, a ustalona kwota nienależnie pobranych płatności za lata 2010 - 2012 jest konsekwencją ich wystąpienia w trakcie realizacji wieloletniego zobowiązania, jakim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe (w związku z art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 65/2011 i § [...] ust. 2 pkt 2 rozporządzenia 2013). Ponadto, brzmienie art. 54 rozporządzenia 1306/2013 ma charakter dyscyplinujący państwa członkowskie do podejmowania czynności zmierzających do odzyskiwania kwot nienależnych płatności, które na wypadek istotnie przedłużających się działań w tym zakresie - w myśl art. 54 ust. 2 - mają powodować konsekwencje finansowe przypisane w 50% państwu członkowskiemu. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska rolniczki, która stwierdziła, że treści art. 54 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013 nie należy odczytywać wyłącznie w kontekście państwa członkowskiego, i jego obowiązku do odzyskania nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań, albowiem przepis wprost łączy działania państwa członkowskiego w określonym czasie z konsekwencjami uchybienia tym czynnościom, jednakże poprzez brzmienie: "(...) bez uszczerbku dla wymogu, zgodnie z którym dane państwo członkowskie musi kontynuować procedury odzyskiwania należności zgodnie z art. 58.", zobowiązuje do odzyskiwania należności nawet po upływie 18 miesięcy, czterech bądź ośmiu lat, o których mowa w art. 54 ust. 1 i 2. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony o przyjęciu daty 16 października 2014 r. za początkową dla ustalenia administracyjnego nieprawidłowości, wpływających na obowiązek państwa członkowskiego do wystąpienia o zwrot kwoty nienależnej w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu lub otrzymaniu sprawozdania z kontroli, gdy z art. 41 ust. 5 rozporządzenia 907/2014 wynikać mają obowiązki organów wyłącznie w odniesieniu do lat 2013, 2014, a nie wcześniejszych 2010 - 2012, za które ustalona została kwota do zwrotu. Zdaniem organu, w przepisie ściśle uregulowano obowiązek rozpoczęcia procedury odzyskania nienależnych środków w ciągu 18 miesięcy od otrzymania sprawozdania o nieprawidłowościach dla przypadków ich ustalenia po ww. dacie, o czym świadczy treść: "W przypadkach, w których pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe nieprawidłowości nie nastąpiło przed dniem 16 października 2014 r. mają zastosowanie przepisy art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013", tj. wskazujące na 18 miesięcy i konsekwencje nie odzyskania środków w ciągu czterech lat od daty wystąpienia o zwrot, lub ośmiu lat, gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania sądowego. Okoliczność, iż w treści przepisu poprzedzającej wskazany zapis, czyli "W celu stosowania art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, w przypadkach zgłoszonych lub przypadkach, które mają być zgłoszone Komisji, w odniesieniu do lat finansowych 2013 i 2014, o których mowa w art. 6 lit.h rozporządzenia (WE) nr 885/2006, ma nadal zastosowanie rok budżetowy pierwszego ustalenia nieprawidłowości w rozumieniu art. [...] rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005", jest wskazanie na lata 2013, 2014 oznacza, że dla tych okresów pierwsze ustalenie nieprawidłowości to pierwsza pisemna ocena właściwego organu administracyjnego lub sądowego stwierdzająca, na podstawie konkretnych faktów, istnienie nieprawidłowości (bez uszczerbku dla możliwości poddania tego stwierdzenia sprawdzeniu lub późniejszemu wycofaniu w wyniku rozwoju przebiegu postępowania administracyjnego lub sądowego).

Rolniczka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 21 ust. 2 ustawy PROW 2007-2013 w związku z, art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 Kpa, wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz wiedzą rolniczą, przejawiającą się w uznaniu przez organ I instancji, iż na części deklarowanych użytków rolnych nie były wykonywane zabiegi agrotechniczne, gdy w rzeczywistości zabiegi powyższe były wykonywane;

2. art. 78 § 1 Kpa, polegające na oddaleniu wniosku dowodowego z opinii biegłego z zakresu łąkarstwa na okoliczność oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z przeprowadzonej w sprawie przyznania płatności na rok 2013 kontroli,

[...]. a w szczególności dokumentacji zdjęciowej przyznania płatności za rok 2013 z uwzględnieniem, czy zgromadzona dokumentacja zdjęciowa potwierdza brak przeprowadzenia w roku 2013 koszenia działek rolnych, oraz z opinii biegłego z zakresu obliczania powierzchni użytków rolnych za pomocą systemów informatycznych na okoliczność prawidłowości odwzorowania powierzchni użytków rolnych w roku 2013 oraz prawidłowości naniesienia siatki granic działek ewidencyjnych na zdjęcia stanowiące podstawę kontroli foto oraz wskazanie terminu wykonania dokumentacji zdjęciowej będącej podstawą do określenia powierzchni uprawnionej do płatności, gdy w rzeczywistości przeprowadzenie tych dowodów ma bardzo istotny wpływ na kształt zaskarżonego rozstrzygnięcia;

4. art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, polegające na jego nie zastosowaniu w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, a tym samym organ był zobowiązany do odstąpienia do strony o zwrot z upływem 18 miesięcy od dnia sporządzenia raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 27.09.2013 - 14.12.2013 r. kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 oraz zwrotu części pobranych płatności za lata 2010-2013, które organ uznał za nienależnie pobrane w związku z przerwaniem przez skarżącą realizacji programu rolnośrodowiskowego w 2013 r.

Odnośnie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013, Sąd przyjął, że organy ARiMR działały prawidłowo. Wskazać należy, że w gospodarstwie skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu, która ujawniła szereg nieprawidłowości, które to zostały opisane w raporcie z kontroli. Ponadto podczas kontroli wykonano dokumentację fotograficzną. Nieprawidłowości zostały dokładnie opisane przez organy wraz ze wskazaniem odpowiednich przepisów prawa, które powodowały pomniejszenie wysokości należnej skarżącej płatności. Organy przeprowadziły też skrupulatne wyliczenie przedmiotowej płatności.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy PROW 2007-2013, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy PROW 2007-2013, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. [...] ustawy PROW 2007-2013).

Zdaniem Sądu, dla prawidłowości postępowania ważne jest, by producent rolny został poinformowany o wynikach kontroli i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. Skarżąca nie skorzystała jednak z prawa zgłoszenia na piśmie umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie kontroli. Na okoliczność, że ustalone przez organ nieprawidłowości nie zaistniały skarżąca wskazywała na raport jednostki certyfikującej. Podkreślić należy, że zakresy kontroli organów ARiMR i jednostki certyfikującej są różne. W ocenie Sądu, organy ARiMR prawidłowo argumentowały, że raporty z przeprowadzonej kontroli odzwierciedlają stan faktyczny upraw, spostrzeżenia i obliczenia, poczynione obserwacje znajdują potwierdzenie w materiale fotograficznym, stanowiącym ze swej natury najważniejsze odzwierciedlenie rzeczywistości. Organ instancji, prowadzący postępowanie z wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji zarówno deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, przy użyciu wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Tym samym, w ocenie Sądu, dowód w postaci raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych miał decydujące znaczenie w sprawie i należało mu przypisać przymiot wiarygodności. Sąd przychylił się do zajętego przez organy ARiMR stanowiska, że skarżąca, kwestionując powołane przez organ okoliczności, powinna przedłożyć skuteczny przeciwdowód w postaci wiarygodnych wyników pomiarów spornych działek dokonanych przez uprawnione do tego podmioty.

W odniesieniu do wniosku skarżącej w przedmiocie powołania biegłego geodety, Sąd stwierdził, że organy prawidłowo uznały, iż nie zachodzą podstawy do przeprowadzenia dowodu z kolejnego pomiaru gruntów. Skarżąca nie wskazała na taką okoliczność, która skutecznie wzruszyłaby ustalenia organów administracji stanowiące faktyczną podstawę wydanej w sprawie decyzji. Sąd zaakceptował ustalenia organów ARiMR odnośnie do stwierdzonych powierzchni mniejszych od deklarowanych oraz nieprawidłowości związanych z naruszeniem norm dotyczących koszenia okrywy roślinnej. Sąd zaaprobował także stanowisko organu co braku podstaw do powołania biegłego z zakresu łąkarstwa. Utrwalony na zdjęciach stan działek wskazuje, że skarżąca nie wykonała wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej. Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że upływ czasu między datą koszenia, a terminem kontroli na miejscu był tak znaczny, że nastąpił odrost traw. Przedstawiony na fotografiach stan okrywy roślinnej działek doprowadził organy i Sąd do wniosku, że na części zadeklarowanego obszaru wymagane koszenie nie miało miejsca.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób prawidłowy, organy dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że z zebranego materiału dowodowego strona wywodzi inne wnioski niż organy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania.

W zakresie prawidłowości ww. raportu z kontroli wypowiadał się już WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Skarga kasacyjna skarżącej od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt II GSK [...].

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi odnośnie wysokości płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a", skargę oddalił w tym zakresie.

Odnośnie zwrotu nienależnie pobranych płatności, wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. (art. 29 ust.2)

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. [...].

Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. [...], nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się (art. 29 ust.4).

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie (art. 29 ust.7).

Rozpoznając sprawę organ winien odwołać się w pierwszej kolejności do znaczenia pojęć "kwoty pobranej nienależnie" i "kwoty pobranej w nadmiernej wysokości" wskazanych w art. 29 ustawy o ARiMR. Są to odrębne pojęcia. Kwota pobrana nienależnie występuje wtedy gdy środki zostały wypłacone stronie bez podstawy prawnej (np. na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę), zaś kwota pobrana w nadmiernej wysokości to środki otrzymane przez stronę w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach.

Powyższe pojęcia nie zostały zdefiniowane w ustawie o ARiMR i dla ich rozumienia pomocniczo można kierować się znaczeniem pojęć zawartych w art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077), dalej "u.f.p.". Zauważyć należy jednak, że na podstawie art. 208 u.f.p., art. 207 u.f.p. nie dotyczy Wspólnej Polityki Rolnej, która jest finansowana zgodnie z odrębnymi ustawami.

W ocenie Sądu, organ powinien dochodzone płatności za poszczególne lata zakwalifikować do kwot nienależnych lub pobranych w nadmiernej wysokości i uzasadnić to przyporządkowanie. Jest to istotne zwłaszcza w stosunku do roku 2013, gdzie płatność za ten rok organ wypłacił stronie na podstawie nieprawomocnej decyzji, która została następnie uchylona.

Powyższe jest niezbędne z uwagi, że art. 5 rozporządzenia nr 65/2011, na które organ powołuje się odnosi się wyłącznie do nienależnej płatności. Na marginesie należy wskazać, że na podstawie art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 64/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L. 2014.181.48 ze zm.) rozporządzenie nr 65/2011 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2015 r., lecz ma ono nadal zastosowanie do wniosków o płatności i wniosków o wsparcie złożonych do roku 2014 i lat wcześniejszych.

Organ wskazał, że zwrot pobranych płatności następuje na podstawie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011 i § [...] ust. 2 pkt 2 rozporządzenia 2013, gdyż przepisy wskazują na obowiązek odzyskania kwoty wypłaconej za wcześniejsze lata, na wypadek gdy zobowiązanie posiada wieloletni charakter, a takim jest 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe oraz w przypadku gdy rolnik zmniejszył powierzchnię zobowiązania. Rozporządzenie nr 65/2011 weszło w życie 1 stycznia 2011 r. (art. [...], zaś w stosunku do wniosków o płatność, które zostały złożone przed dniem 1 stycznia 2011 r. zastosowanie ma uchylone rozporządzenie nr 1975/2006. Konieczne stało się wskazanie i wyjaśnienie podstawy regulującej zwrot nienależnie pobranych płatności za rok 2010.

Podkreślić należy wprowadzona możliwość prowadzenia przez organ postępowania w zakresie zwrotu pobranych płatności musi być ujęta w ramy czasowe. Dochodzenie pobranych płatności nie jest nieograniczone w czasie. Określenie momentu wszczęcia (w tym jego prawidłowości), jak i zakończenia postępowania z uwagi na przedawnienie dochodzenia zwrotu pobranej płatności jest istotne.

W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania należy określić przedmiot tego postępowania, a także wskazać przepisy prawa materialnego, na podstawie których organ zamierza rozstrzygnąć sprawę, oraz przepisy proceduralne (teza druga postanowienia NSA z 27 kwietnia 2007 r., II OW 10/07, LEX nr [...].

Jak wynikało z akt organ wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności wynikających z decyzji o przyznaniu za lata 2010-2012. Odnośnie zwrotu pobranej płatności za rok 2013 organ nie wszczął postępowania. W tym zakresie za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę (zob. postanowienie NSA z 4 marca 1981 r., SA 654/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 15), tj. datę doręczenia decyzji organu I instancji z dnia 29 czerwca 2016 r., w której po raz pierwszy organ ustalił kwotę zwrotu pobranych płatności za rok 2013.

W kontekście zarzutów skarżącej organ winien wyjaśnić kwestię terminu wszczęcia postępowania o zwrot. Wskazać należy, że na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w kwestii zwrotu pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym przepisy rozdziału 8 dotyczące przedawnienia. Powyższe oznacza, że przepisy o.p. mogą doznać ograniczeń w wyniku zastosowania innych przepisów unijnych lub przepisów krajowych, regulujących kwestię przedawnienia.

Organ nie wyjaśnił kwestii terminu wszczęcia postępowania o zwrot i przedawnienia dochodzonych należności.

Wskazać należy na treść art. 54 rozporządzenia nr 1306/2013, która brzmi: "1. W przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.

2. Jeżeli odzyskanie nie nastąpi w ciągu czterech lat od daty wystąpienia o zwrot należności lub w ciągu ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe wynikające z nieodzyskania kwot ponosi w 50 % dane państwo członkowskie, a w 50 % budżet Unii, bez uszczerbku dla wymogu, zgodnie z którym dane państwo członkowskie musi kontynuować procedury odzyskiwania należności zgodnie z art. 58.

W przypadku gdy w procedurze odzyskiwania należności instrumentem administracyjnym lub prawnym charakterze ostatecznym stwierdzony zostanie brak jakiejkolwiek nieprawidłowości, obciążenia finansowe poniesione przez dane państwo członkowskie zgodnie z akapitem pierwszym deklarowane są wobec funduszy jako wydatki.

Jednakże w przypadku gdy z przyczyn niezależnych od danego państwa członkowskiego odzyskanie nie jest możliwe w terminie określonym w akapicie pierwszym, a kwota, która ma zostać odzyskana, przekracza 1 milion EUR, Komisja może, na wniosek państwa członkowskiego, przedłużyć ten termin o okres nie dłuższy niż połowa pierwotnego okresu.

[...]. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony

(i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza [...] EUR, nie licząc odsetek; lub

(ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między [...] a [...] EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

W przypadku gdy decyzja, o której mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, podejmowana jest zanim pozostająca kwota należna podlegała przepisom, o których mowa w ust. 2, skutki finansowe nieodzyskania kwot ponosi budżet Unii.

4. Państwa członkowskie ujmują w rocznych sprawozdaniach finansowych przekazywanych Komisji na podstawie art. 102 ust. 1 lit. c) ppkt (iv) kwoty obciążające je w wyniku zastosowania ust. 2 niniejszego artykułu. Komisja sprawdza, czy zostało to zrobione, i dokonuje wszelkich niezbędnych zmian w akcie wykonawczym, o którym mowa w art. 51 ust. 1.

5. Pod warunkiem zastosowania procedury określonej w art. 52 ust. [...] Komisja może przyjmować akty wykonawcze wykluczające z finansowania unijnego kwot pokrywanych z budżetu Unii w następujących przypadkach:

a) jeżeli państwo członkowskie nie przestrzegało terminów, o których mowa w ust. 1;

b) jeżeli Komisja stwierdza, że decyzja państwa członkowskiego o zaprzestaniu odzyskiwania, podjęta na podstawie ust. [...], jest nieuzasadniona;

c) jeżeli Komisja stwierdza, że nieprawidłowości w odzyskiwaniu lub jego brak wynikają z nieprawidłowości lub zaniedbań, które można przypisać organom administracyjnym lub innym organom urzędowym państwa członkowskiego.

Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 116 ust. 2."

Sporne między skarżącą a organem były konsekwencje naruszenia art. 54 rozporządzenia nr 1306/2013 przez organ. Skarżąca uważała, że naruszenie terminu 18 miesięcznego powoduje niemożność wszczęcia wobec niej postępowania o zwrot pobranych płatności. Organ uważał, że adresatem przepisu jest państwo członkowskie i naruszenie tego przepisu nie ma wpływu na możliwość dochodzenia tych należności od rolnika, o czym świadczyć miał ust. 2 tego przepisu. Skarżąca uważała zaś, że art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 może dotyczyć tylko sytuacji, gdy zgodnie z prawem w terminie 18 miesięcy organ wszczął postępowanie o zwrot płatności.

W ocenie Sądu, skoro organ uznał, że art. 54 rozporządzenia nr 1306/2013 dotyczy państwa członkowskiego, a nie bezpośrednio beneficjenta to nie może on regulować terminu dochodzenia pobranej płatności, gdyż w tym zakresie powinny być wydane odpowiednie przepisy krajowe lub przepisy unijne, które regulowałyby kwestię przedawnienia.

W takim przypadku organ winien wskazać te przepisy i je omówić na tle niniejszej sprawy. Jeśliby zaś organ doszedł do wniosku, że art. 54 rozporządzenia nr 1306/2013 reguluje kwestię przedawnienia to winien wyjaśnić od kiedy należy liczyć termin 18 miesięczny na wszczęcie postępowania o zwrot pobranych płatności; co znaczy dla terminu przedawnienia pojęcie "po zatwierdzeniu" (np. czy jest to data doręczenia beneficjentowi decyzji ostatecznej, w której stwierdzono nieprawidłowości) oraz co należy rozumieć jako "stosowne przypadki", w których po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość.

W ocenie Sądu, kwestia ta jest istotna, zwłaszcza że w poprzednim stanie prawnym obowiązywały przepisy regulujące wprost kwestię terminu wszczęcia postępowania o zwrot i przedawnienia dochodzenia zwrotu płatności, np. art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr [...] (Dz. U. UE L 2001.327.11).

Zgodnie z ww. przepisem, "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. [...].

2. Państwa Członkowskie mogą zdecydować, że zwrot nienależnej płatności dokonuje się przez potrącenie tej kwoty z jakiejkolwiek zaliczki lub płatności w ramach systemu pomocy, określonego w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr [...], dokonywanej na rzecz rolnika po dacie podjęcia decyzji o zwrocie. Jednakże rolnik może zwrócić tę kwotę nie czekając na dokonanie potrącenia.

[...]. Odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem a obowiązkiem rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

6. Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na podstawie art. 13 i tytułu IV są objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata.

7. Przepisy ust. 4 i 5 nie mają zastosowania w przypadku zaliczek.

8. Państwa Członkowskie mogą zadecydować o nieodzyskiwaniu kwot równych [...] EUR lub mniejszych, bez odsetek, na rolnika i na okres premiowy, pod warunkiem że nieodzyskiwanie tych kwot jest możliwe na podstawie przepisów prawa krajowego".

Przepis ten miał zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r. Przepis ten został uchylony na mocy art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18). Zaznaczyć należy, że w rozporządzenie Komisji nr 796/2004 (nieobowiązujące od 1 stycznia 2010 r.), na dzień jego wydania zawarty był w nim art. 73 o treści: " 1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. [...].

2. Państwa Członkowskie mogą zdecydować, że zwrot nienależnej płatności dokonuje się przez potrącenie tej kwoty z jakiejkolwiek zaliczki lub płatności w ramach systemów pomocowych, o którym mowa w tytule III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, dokonywanej na rzecz rolnika po dacie podjęcia decyzji o zwrocie. Jednakże rolnik może zwrócić tę kwotę, nie czekając na dokonanie potrącenia.

[...]. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

6. Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata.

7. Przepisy ust. 4 i 5 nie mają zastosowania w przypadku zaliczek.

8. Państwa Członkowskie mogą zadecydować o nieodzyskiwaniu kwot równych [...] EUR lub mniejszych, bez odsetek, na rolnika i na okres premiowy, pod warunkiem że przepisy prawa krajowego stanowią, iż nieodzyskiwanie tych kwot jest w takich przypadkach możliwe.

W przypadku gdy kwoty odnoszące się do odsetek muszą zostać odzyskane niezależnie od kwot nienależnie wypłaconych, Państwa Członkowskie mogą, na tych samych warunkach, zdecydować o nieodzyskiwaniu kwot odnoszących się do odsetek w wysokości [...] EUR lub mniejszych".

Rozporządzenie Komisji nr 796/2004 zostało uchylone na mocy art. 87 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia [...] listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65). Powyższe rozporządzenie nr 1122/2009 stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2010 r.

Wskazać należy, że organ odwoływał się rozporządzenia nr 1122/2009 (choć do art. [...]. Rozporządzenie to zawierało art. 80, który zatytułowany był "odzyskiwanie nienależnych płatności" i stanowił:

"1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

[...]. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności."

Przepis ten nie reguluje jednak kwestii przedawnienia, jak przepisy wskazane powyżej. Rozporządzenie nr 1122/2009 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2015 r. na mocy art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48).

Podkreślić należy, że organ I instancji wskazywał na art. 5 rozporządzenia nr 65/2011 jako postawę zwrotu i przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu pobranych płatności. Przepis ten brzmiał: "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

[...]. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności." Rozporządzenie nr 65/2011 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2015 r. na mocy art. 43 rozporządzenia nr 640/2014.

Przytoczenie ww. przepisów było uzasadnione w celu wykazania istnienia na przestrzeni lat regulacji dotyczących przedawnienia oraz daty zawiadomienia beneficjenta o obowiązku zwrotu pobranych płatności w przepisach unijnych odrębnych od przepisów o.p. Jak wynikało z zaskarżonej decyzji, organ całkowicie pominął tę kwestię. Tym samym, uniemożliwiając Sądowi przeanalizowanie prawidłowości decyzji pod tym kątem.

Wskazać należy, że art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2007-2013 jest emanacją zasady legalizmu stanowiącą, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 8 § 1 Kpa, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Decyzja organu zgodnie z art. 104 § 1 pkt 6 Kpa musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś stosownie do art. 107 § [...] Kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, organ naruszył w sprawie przepisy postępowania art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2007-2013 oraz art. 8 § 1 Kpa, art. 107 § 3 Kpa przez niewyjaśnienie kwestii zaliczenia pobranych płatności do kwot nienależnie pobranych oraz ram czasowych umożliwiających prowadzenie postępowania w zakresie zwrotu pobranych płatności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest wyjaśnić i uzasadnić ww. kwestie. Dalszą kolejnością jest ustalenie okoliczności wyłączających zwrot pobranych płatności, w tym na skutek okoliczności nadzwyczajnych oraz obliczenie kwot do zwrotu za poszczególne lata ze wskazaniem i wyjaśnieniem przepisów. W ocenie Sądu, powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwrotu pobranych płatności za lata 2010-2013.

Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwrotu pobranych płatności rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 w zw. § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz.1804 ze zm.). Jako podstawę wyliczenia należnych kosztów postępowania Sąd przyjął wartość przedmiotu sporu w wysokości [...] zł, odpowiadającej dochodzonej przez organ kwocie zwrotu pobranych płatności. Zasądzono na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości [...] zł, w tym [...] zł tytułem wpisu, [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz [...] zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.