Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1101/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33,art.34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1101/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Beata Cieloch (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2011r., sprawy ze skargi P.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 9 maja 2011r. nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 33 w zw. z art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.- dalej oznaczana w skrócie u.p.e.a ) oraz art. 138§1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej oznaczana w skrócie k.p.a. ), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 marca 2011 r. nr [...]o odmowie uznania zarzutów P. S. za zasadne.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W stosunku do skarżącego P. S. toczyło się postępowanie egzekucyjne, które zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 lipca 2010r. Nr[...], wystawionego przez Komendę Miejską Policji w K., a obejmującego karę pieniężną w wysokości 500 zł, nałożoną decyzją Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 16 listopada 2009 r. Nr[...].

W toku prowadzonego postępowania, pismem z dnia 14 października 2010 r. nr [...] organ egzekucyjny-Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął konto bankowe zobowiązanego w F. S.A. w K.

Pismem z dnia 29 października 2010 r. zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zakwestionował w nich prawidłowość przytoczonej w tytule wykonawczym podstawy prawnej należności -decyzji z dnia 16 listopada 2010r. nr [...] oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że w decyzji niewłaściwie określono taryfikator kar, przez co nie może ona stanowić podstawy do egzekwowania kary pieniężnej. Stwierdził też, że egzekucja kary pieniężnej stanowi ogromne obciążenie budżetu domowego i jest dla niego zbyt uciążliwa, gdyż osiąga tak niskie dochody, że nie jest w stanie opłacać składek ZUS, a wszystkie zarobione pieniądze przeznacza na pokrycie domowych wydatków i kształcenie córek.

Pismem z dnia 18 listopada 2010 r. organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela - Komendanta Miejskiej Policji w K. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. nr [...] wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne . Wyjaśniono, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że może stanowić podstawę egzekucji, a jej wykonania nie wstrzymuje toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie postępowanie(art.93 ust.3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Natomiast co do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stwierdzono, że środek egzekucyjny zastosowany w przedmiotowej sprawie –zajęcie rachunku bankowego należy do katalogu środków wskazanych w ustawie, a skarżący nie wskazał innego mniej uciążliwego środka.

Następnie skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając w nim, że wierzyciel odniósł się wyłącznie do aspektu natychmiastowej wykonalności przedmiotowej decyzji, podczas gdy jest ona oparta na błędnej podstawie prawnej. Zażalenie okazało się nieskuteczne, gdyż postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. nr [...]Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, ponieważ jego zdaniem kwestionowana przez skarżącego decyzja jest prawomocna i natychmiast wykonalna, a rozstrzyganie w przedmiocie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego nie leży w jego kompetencji. Ponadto wyjaśniono, że przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, natomiast oczywista pomyłka pisarska, która znalazła się w decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 18 grudnia 2009 r. Nr[...], utrzymującej w mocy przedmiotową decyzję – została usunięta w drodze samokontroli.

Dysponując ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, Naczelnik Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 18 marca 2011 r. nr [...] odmówił uznania zgłoszonych zarzutów za zasadne. W uzasadnieniu wyjaśnił , że oceniając zarzut wniesiony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., dotyczący nieprawidłowości tytułu egzekucyjnego, organ stwierdził ,że związany jest prawomocnym stanowiskiem wierzyciela. Z kolei w odniesieniu do drugiego zarzutu , dotyczącego uciążliwości środka egzekucyjnego, którego podstawą był art. 33 pkt 8 u.p.e.a, stwierdził ,że skarżący nie wskazał środka , który byłby dla niego mniej uciążliwy.

Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym ponownie przedstawił zarzuty mające świadczyć o nieprawidłowości decyzji nakładającej na niego karę pieniężną. Stwierdził, że w tytule wykonawczym nr [...]posłużono się błędną podstawą prawną, co miało miejsce również w przesłanym upomnieniu Nr[...]. Ponadto jego zdaniem decyzja z dnia 18 grudnia 2009 r. była wadliwa, gdyż powołano się w niej na dokument, który jeszcze nie istniał, czyli postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 11 stycznia 2010 r. Ponadto wyjaśnił , że dokonano sprostowania w/w decyzji, ale minął już termin na wniesienie środka odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie od nieprawidłowo wydanej decyzji Nr[...], za co odpowiedzialność powinien podnieść Komendant Wojewódzki Policji w K..

Co do zgłoszonego zarzutu z art. 33 pkt 8 u.p.e.a. – zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżący doprecyzował, że zgłaszając ten zarzut miał na myśli trudną sytuację materialną, która to nie pozwala mu na zapłatę tak wysokiej kary. Zobowiązany jednocześnie zaznaczył, że nie jest w stanie określić z jakich "opcji" mniejszej uciążliwości mógłby skorzystać.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 9 maja 2011r. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy, powołał się na art. 29 § 1 u.p.e.a, zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i wyjaśnił ,że organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2006r. sygn. akt IFSK 1480/05 wyjaśniono, że organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną nie ma podstawy do merytorycznej kontroli stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazano, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 34 § 1 stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy organ stwierdził, że wierzyciel wyraził swoje stanowisko w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2010 r. Nr[...], którym uznał złożone zarzuty za niezasadne. Postanowienie to zostało utrzymanie w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r.[...]. Organ egzekucyjny dysponując ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, wydał zatem przedmiotowe postanowienie Nr[...], którym uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony z powodów przedstawionych przez wierzyciela. Odnośnie zgłoszonego zarzutu w przedmiocie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stwierdzono, że skarżący nie wskazał środka egzekucyjnego, który byłby dla niego mniej uciążliwy. Ponadto zauważono, że postępowanie egzekucyjne ze swej istoty jest uciążliwe dla zobowiązanego, bowiem jego istota sprowadza się do przymuszenia zobowiązanego do spełnienia obowiązku, nawet poprzez zastosowanie kolejnych środków egzekucyjnych w sytuacji, gdy dotychczas zastosowane nie odniosły skutku.

Ponadto na marginesie organ wskazał ,że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł dwie skargi .Dotyczyły one jednak postanowienia nr [...]Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22.02.2010r. i postanowienia Nr[...]z dnia 30.04.2010r. –oba w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. Postanowieniem z dnia 22.06.2010r.Sygn.akt III SA/Kr 354/10 WSA w Krakowie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, wobec faktu Iż nastąpiło skuteczne uwzględnienie skargi przez organ administracyjny, który poprawił oczywistą omyłkę pisarską .Natomiast wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 8.12.2010r. sygn. akt III SA/Kr 604/10 oddalono skargę na postanowienie Komendanta Policji w przedmiocie sprostowania. Oba orzeczenia WSA się uprawomocniły.

Powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. S. wnosząc skargę.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że poprzez zajęcie konta bankowego organ egzekucyjny stworzył sytuację zwiększonego zagrożenia finansowego jego osoby, a oparcie egzekucji na tytule wykonawczym o błędnej podstawie prawnej naruszyło zasady określone w art.6 i 8 k.p.a. Skarżący stwierdził bowiem, że nie można mieć zaufania do organu państwowego, który zastrasza obywatela zawiadamiając go o egzekwowaniu należności w oparciu o niezliczoną ilość tytułów wykonawczych. Skarżący wyjaśnił, że nie zaskarżył do WSA w Krakowie decyzji nakładającej na niego karę pieniężną z uwagi na upływ terminu, za co winą obarczył Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. Następnie skarżący zarzucił błędność tytułu wykonawczego oraz skierowanego do niego upomnienia nr [...] z dnia 22 marca 2010 r. Odnosząc się natomiast do zakresu kompetencyjnego organu egzekucyjnego wobec wierzyciela skarżący wyraził pogląd, że organ egzekucyjny nie musi być bezwolnym narzędziem wykonawczym wierzyciela, gdyż zgodnie z art. 36 § 1u.p.e.a może w przypadkach wątpliwych żądać informacji i wyjaśnień, zwłaszcza jeżeli zobowiązany sygnalizuje o takich nieprawidłowościach występujących po stronie wierzyciela.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie skargi, uznając, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił uznania zgłoszonego zarzutu. Zdaniem organu skarżący mnożył zastrzeżenia tylko w tym celu, aby były one jak najmniej czytelne, a wszelkie zarzuty złożone po upływie ustawowego terminu 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego nie podlegają rozpatrzeniu ze względów formalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej oznaczana w skrócie p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

W tak zakreślonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie stwierdził uchybienia przez organy zarówno przepisom prawa procesowego, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisom prawa materialnego uzasadniającego uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z treścią art. 34 §1u.p.e.a. zobowiązanemu przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułów wykonawczych. Jednocześnie krąg przesłanek, na których można oprzeć zarzuty jest ściśle określony w art. 33 tej ustawy, gdyż zgodnie z nim podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9 )prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Z kolei z treści art. 29 §1 cyt. ustawy wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Budowa tego przepisu jest jednoznaczna i nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że uprawnienia kontrolne organu nadzorującego zostały ograniczone. Jednocześnie art. 34§1 cyt. ustawy wypełnia powstałą w ten sposób lukę stanowiąc, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Ograniczenie zakresu kontroli i związanie stanowiskiem wierzyciela wynika nie tylko z powołanych powyżej przepisów ale zostało wielokrotnie potwierdzone w orzecznictwie, gdzie stwierdzono, że uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną nie stwarza podstawy do merytorycznej kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt l FSK 1480/05). W wyroku NSA z dnia 18 października 2006 r. wskazano z kolei, że przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Odnosząc się do kwestii błędnej podstawy prawnej tytułu wykonawczego, NSA jednoznacznie stwierdził, że organ egzekucyjny nie był upoważniony do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji z tego powodu.

Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy, należy ocenić, że w sytuacji, gdy skarżący złożył zarzuty, kwestionujące prawidłowość decyzji nakładającej na niego karę pieniężną, podlegającą wykonaniu w toku postępowania egzekucyjnego, organ słusznie zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie stanowiska w tej sprawie, do tego bowiem zobowiązywał go art. 34§1 cyt. ustawy. Ten sam przepis związał jednocześnie organ stanowiskiem wierzyciela, jednoznacznie pozbawiając go możliwości weryfikacji tego stanowiska. Rację miał zatem organ twierdząc, że skoro w przedmiotowej sprawie wierzyciel wyraził swoje stanowisko w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2010 r., utrzymanym następnie w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. – to organ związany był wyrażonym tam stanowiskiem i konsekwentnie stwierdził, że postawą do wystawienia tytułu wykonawczego była prawomocna decyzja, która z mocy prawa posiadała rygor natychmiastowej wykonalności. Taka ocena nie sprawiła, że organ stał się, jak to zarzucono w skardze, "bezwolnym narzędziem wierzyciela" lecz była wyrazem dokonania kontroli w wyznaczonych ustawowo granicach. Skarżący postawił wymaganie, aby organ dokonał przekroczenia wyznaczonego zakresu kontroli, dokonując weryfikacji prawomocności i prawidłowości obowiązku podlegającego przymusowemu wykonaniu. Z przyczyn wyjaśnionych powyżej wymaganie to nie znajduje żadnych podstaw w przepisach, stąd postawiony w tym zakresie zarzut skargi jest nieuzasadniony.

Podobnie zdaniem Sądu należało ocenić kolejny zarzut – zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Należy podkreślić, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania w sposób przymusowy obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem przede wszystkim skuteczne lecz – zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. – musi polegać na stosowaniu przewidzianych w ustawie środków. Uzupełnieniem zasady stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych tylko w ustawie jest art. 7 § 2 cyt. ustawy, przewidujący zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka, zgodnie z którą organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne najmniej dolegliwe dla zobowiązanego. Przepisy nie określają jednocześnie, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe, co musi stanowić przedmiot odrębnej oceny w każdym konkretnym przypadku, przy uwzględnieniu tego, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, iż zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 403/07 i wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 2090/10 (publ. Centralna Baza Orzeczeń NSA ), zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie dysponowania środkami pieniężnymi i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą.

Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie spotkał się z uznaniem Sądu nie tylko z tego powodu, że zajęcie rachunku bankowego jest co do zasady uznawane za najłagodniejszy środek przymusu. Z uzasadnienia skargi, a także poprzednich pism skarżącego wynika, że podnosząc omawiany obecnie zarzut skarżący w istocie nie kwestionował sposobu egzekucji. Nie wytłumaczył bowiem dlaczego zajęcie rachunku bankowego stanowi szczególną dokuczliwość i nie wskazał jaki inny środek od zastosowanego typowego zajęcia byłby w jego przypadku łagodniejszy. Przedstawiona przez niego, ogólnikowa z resztą argumentacja, świadczy o tym, że zarzucając dolegliwość środka egzekucyjnego, skarżący kwestionował w istocie prawidłowość i wysokość nałożonej na niego kary. Jak wyjaśniono powyżej, do kwestii zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym organ odniósł się natomiast prawidłowo.

Poza powyższymi zarzutami skarżący formułował także inne zastrzeżenia pod adresem różnych organów, z uwagi jednak na brzmienie omówionego powyżej art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawierającego zamknięty katalog dopuszczalnych podstaw zarzutów, zastrzeżenia te nie mogły wpłynąć na przebieg prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na zasadzie art.151 p.p.s.a.