Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 753/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie z art. 260 § 1 PPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 753/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, "A." Sp. z o.o. w L. (zwana dalej: Spółką, skarżącą), powołując się na trudną sytuację finansową, wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdzono, iż koszty działalności Spółki na 30.09.2016 r. wyniosły 3.571.920,51 zł. Natomiast w związku z niskimi cenami produktów rolnych przychód ze sprzedaży wyniósł 2.442.921,12 zł, co skutkuje stratą w kwocie 1.067.678,76 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano: 58.000,00 zł, w rubryce nr 7 "Wartość środków trwałych wnioskodawcy": 1.634.058,00 zł, w rubryce nr 8 "Wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu": 114.700,17 zł. W rubryce nr 9 wykazano stan dwóch rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (30.11.2016 r.): 21.121,05 zł i -111.515 zł, natomiast w rubryce nr 10 wpisano: stan środków w kasie na 30.09.2016 r. 2.750,54 zł, zobowiązania ogółem długo i krótkoterminowe 2.897.839,84 zł, w tym zobowiązania wobec dostawców 2.552.134,16 zł, należności krótkoterminowe i długoterminowe 300.692,11 zł, strata netto na 30.09.2016 r. 1.067.679,76 zł.

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał m.in., że w oparciu o informacje zawarte w oświadczeniu o majątku i dochodach trudno stwierdzić, że kondycja finansowa Spółki jest zła, pomimo wykazywanej przez skarżąca straty za III kwartał 2016 r. w kwocie 1.067.679,76 zł. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją. Wskazano, że na dzień 30.09.2016 wysokość przychodów ze sprzedaży produktów rolnych wyniosła 2.442.921,12 zł. Kwota ta, zdaniem referendarza sądowego wskazuje niewątpliwie na znaczne rozmiary prowadzonej działalności gospodarczej. Zestawiając zatem kwotę uzyskanego przychodu z kwotą należnych kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania jest nim wpis od skargi w kwocie 791 zł , ponadto uwzględniając fakt, iż Spółka zobowiązana jest ponieść koszty sądowe jeszcze w czterech sprawach zawisłych przed tut. Sądem (łączna wartość wpisów w 5 sprawach wynosi 4.669 zł) stwierdzono, że opłacenie kosztów sądowych przez Spółkę nie spowoduje utraty płynności finansowej i mieści się w możliwościach finansowych strony. Podkreślono, że za ostatni rok obrotowy Spółka osiągnęła dochód – w wysokości 114.700,17 zł, w jej dyspozycji pozostają również środki trwałe o wartości 1.634.058,00 zł. Powyższe niewątpliwie, zdaniem referendarza sądowego wskazuje na możliwości samodzielnego opłacenia przez Spółkę kosztów sądowych.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona skarżąca w sprzeciwie podniosła, że jej trudna sytuacja finansowa spowodowana jest wysokimi kosztami produkcji oraz niskimi cenami zbytu produktów rolnych, co powoduje nieopłacalność rolnej. Podkreślono, że straty spółki narastają od początku 2016 r. i na dzień 30.09.2016 r. wynosiły ponad 1 mln. złotych. Skarżąca nie może pozwolić sobie na sprzedaż części środków trwałych, albowiem spowodowałoby to dalsze pogłębianie się straty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Stosownie do treści z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Tak więc wykazanie braku środków jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednakże po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju roszczenia o jego przyznanie. Zasadą bowiem jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest niczym innym jak formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie dodania wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737).

Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść oświadczenia Spółki i dotyczących jej sytuacji finansowej dokumentów nie sposób stwierdzić, że nie ma ona możliwości wyłożenia środków niezbędnych na pokrycie kosztów wpisu od skargi, nawet przy uwzględnieniu obowiązku uiszczenia wpisu w pozostałych 5 toczących się równolegle postępowaniach. Łączna wartość wpisów w 5 sprawach wynosi 4.669 zł.

Przede wszystkim wskazania wymaga, że wnioskodawca jest osobą prawną - spółką prawa handlowego, powołaną celem prowadzenia działalności gospodarczej, a więc w celu zarobkowym, nastawionym na przynoszenie zysków swoim udziałowcom. W tej więc sytuacji, w której wolą tychże udziałowców jest dalsze podtrzymywanie bytu prawnego spółki oraz jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym, winni oni uzupełnić ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków. Do wydatków tych należy zaś zaliczyć także wydatki związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Brak jest bowiem racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Innymi słowy ocena sytuacji majątkowej spółki musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków finansowych niezbędnych dla ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 1 stycznia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009, oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08, LEX 477828).

W szczególności wskazać należy, że w aktualnym orzecznictwie przesądzony jest pogląd, że skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (patrz. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki.

Nie można również pominąć, że Spółka za ostatni rok obrotowy osiągnęła dochód w wysokości 114.700,17 zł. Ponadto na rachunkach bankowych posiada środki pieniężne przewyższające wysokość kosztów sądowych w sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że wykazana strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Skarżąca natomiast całkowicie pominęła konieczność gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. W takiej sytuacji należało dojść do wniosku, że skarżąca, obiektywnie rzecz biorąc, miała i nadal ma realną możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, także mając na uwadze pozostałe sprawy zawisłe przed sądem.

Reasumując stwierdzić należy, że jeśli Spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty chociażby wpisu od skargi, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Powyższe pozwala stwierdzić, że dokonana przez referendarza sądowego ocena sytuacji Spółki jest w pełni prawidłowa.

Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.