Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SAB/Bd 11/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 659
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy: article: art.149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność i przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w przedmiocie postępowania podatkowego 1. umarza postępowania sądowe w zakresie bezczynności, 2. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania, 3. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala wniosek o wymierzenie grzywny, 5. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. na rzecz skarżącej W. G. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 kwietnia 2015r. skarżąca złożyła do tut. Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ podatkowy - Naczelnika Urzędu Skarbowy w I., w której wniosła o:

1) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniej decyzji w postępowaniu podatkowym w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi i ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienie sprawy w terminie,

2) w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo iż będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania decyzji, jeśli taka zostanie wydana przez organ po wniesieniu skargi do sądu,

3) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) – dalej jako: "p.p.s.a.", w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała przebieg postępowania oraz czynności podejmowane przez organ. Podała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, które trwało 29 miesięcy, decyzją

z dnia 9 października 2013r. określił kwoty zobowiązania podatkowego w podatku

od towarów i usług. W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarga wniesiona na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem z dnia 14 maja 2014r. (sygn. akt I SA/Bd 316/14). Akta sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu zostały przekazane organowi I instancji. Zdaniem skarżącej, od tego momentu organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły i pozorny. Skarżąca wskazała, że w dniach od 27 sierpnia 2014r. do 30 stycznia 2015r. organ nie wykonał żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w I.wniósł

o jej oddalenie. Na wstępie organ podał, że skarga dotyczy postępowania wobec skarżącej w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące: od października do grudnia 2009r. oraz od stycznia do kwietnia 2010r., a także za styczeń 2011r., prowadzonego od 27 sierpnia 2014r. W dacie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił akta sprawy W. G. zakończonej nieostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.z dnia [...]r., którą Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...], uchylił do ponownego rozpatrzenia. Nowy termin zakończenia tego postępowania (warunkowany wyrokiem Sądu Okręgowego w B. VIII Wydział Gospodarczy z dnia [...]. sygn. akt [...]) ustalono na dzień [...]. Organ podkreślił, że dla zakończenia sprawy wywołanej żądaniem zwrotu podatku VAT

w kwocie 99.944 zł, obowiązany był przeprowadzić szereg czynności. Opisał przebieg postępowania, w tym podejmowane czynności, z wyszczególnieniem ich dat. Organ podkreślił, że w toku kontroli stwierdzono istnienie powiązań osobowych, o których mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o VAT", pomiędzy skarżącą a R. G. oraz J. S.. Organ wyjaśnił, że sprawa skarżącej jako wierzyciela (art. 89a) jest ściśle związana ze sprawą prowadzoną

w stosunku do J. S. jako dłużnika (art. 89b). W obu sprawach zapadły decyzje nieostateczne, które w wyniku decyzji organu odwoławczego wracały do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu, w obu sprawach kluczowe znaczenie ma wyrok Sądu Okręgowego w B. Wydział VIII Gospodarczy (sygn. akt [...])

z powództwa W. G. o zapłatę przeciwko J. S., który zapadł w dniu 10 kwietnia 2015r. Ponadto, dla prowadzonego postępowania istotne znaczenie mają informacje z banków, o których przekazanie organ wystąpił, dotyczące historii, stanów i obrotów na rachunkach bankowych skarżącej.

Organ podkreślił, że w stosunku do skarżącej toczą się trzy postępowania w sprawie podatku od towarów i usług, tj. za okres od stycznia do września 2008r. - zakończone decyzją wydaną w dniu 5 grudnia 2014r., postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. - w toku, oraz niniejsze postępowanie

w zakresie podatku od towarów i usług za okres od października 2009r. do grudnia 2010r. i styczeń 2011r. Ponadto, w stosunku do skarżącej toczy również postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. Organ wskazał, że wyznaczał odległe daty przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków z uwagi na długi okres odbioru korespondencji przez skarżącą. Zaznaczył, że kolejny termin załatwienia sprawy został przedłużony do dnia 29 maja 2015r. z uwagi na brak uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10 kwietnia 2015r. oraz brak udzielenia odpowiedzi przez mBank.

Organ przyznał, że istnieją uchybienia w formułowaniu treści uzasadnień postanowień, ale rozstrzygnięcie całej sprawy zależy od szeregu istotnych czynników (takich jak wyrok Sądu Okręgowego w B. w sprawie o nakaz zapłaty),

o których strona wie i które to czynniki warunkują zakończenie postępowania w oparciu o pełny materiał dowodowy. Zebrane dowody, w tym przez Sąd Okręgowy

w B., pozwoli zakończyć postępowanie w możliwie najkrótszym terminie. Organ podkreślił, że urządzenia księgowe pozwalają zawsze ustalić jak następowały płatności, jednakże brak dokumentów czy zapłaty gotówkowe bez potwierdzeń powodują, iż konieczność dokonywania dalszych wyjaśnień wynika z postępowania strony, a nie z opieszałości organu.

Organ podał, że postanowieniem z dnia 4 marca 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie skarżącej w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania za uzasadnione. Dokonując oceny stopnia naruszeń skutkujących przewlekłością postępowania stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca

z powodu rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Dyrektora, organ podatkowy w trakcie prowadzonego postępowania podejmował czynności dowodowe zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz każdorazowo podejmował przewidziane prawem środki w celu zawiadomienia skarżącej o przyczynach nie załatwienia sprawy

w terminie.

W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego

w I. poinformował, że w dniu 29 czerwca 2015r. została wydana decyzja

w przedmiocie podatku od towarów i usług, która została doręczona skarżącej w dniu 13 lipca 2015r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

I. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.

z 2014r. poz. 1647) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog został wymieniony w art. 3 p.p.s.a., w tym m.in.

w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011r. - Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zgodnie z brzmieniem przepisu obowiązującym od 17 maja 2011r.). Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy z dnia wydania orzeczenia.

W sytuacji wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jeszcze przed dniem orzekania w sprawie bezczynności, czy przewlekłości, postępowanie staje się w tym zakresie bezprzedmiotowe. Sąd nie może bowiem w takiej sytuacji zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Jak wynika z akt administracyjnych i z odpowiedzi nadesłanej na wezwanie tut. Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w I.u decyzją z dnia [...]. (doręczoną stronie 13 lipca 2015r.) orzekł w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2009r. do kwietnia 2010r. i za styczeń 2011r. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 13 lipca 2015r. W rezultacie, organ rozstrzygnął sprawę (k. 29-31 akt sądowych i k. 117-132 tom II akt administracyjnych). W zakresie zatem żądania zobowiązania organu do wydania decyzji postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Organ załatwił już bowiem sprawę merytorycznie (zob. wyrok NSA z 10 lipca 2007r. sygn. akt II OSK 132/06; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2007r. sygn. akt II SAB/Po 14/06).

II. Odnośnie do kolejnego zarzutu należy zauważyć, że przewlekłe prowadzenie postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy (tj. wydania aktu lub dokonania czynności). Nawet po wydaniu przez organ aktu lub dokonaniu czynności sąd administracyjny powinien zbadać, czy postępowanie administracyjne było dotknięte przewlekłością (por. J. P. Tarno, Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 389).

Nadto, wydanie w toku postępowania sądowego, tj. po wniesieniu skargi, decyzji przez organ podatkowy nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie stwierdzenia, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce

z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. Realizując dyspozycję zawartą w art. 149 zdanie pierwsze p.p.s.a., Sąd uznał, że organ podatkowy prowadził postępowanie w sposób przewlekły.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że - w myśl art. 125 § 1 O.p. - organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień powinny być załatwiane niezwłocznie (art. 125 § 2 O.p.). Ponadto, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.).

Stosownie do treści art. 139 § 1 O.p., organy podatkowe zobowiązane są do załatwienia sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy Ordynacji podatkowej stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 139 § 4 O.p., do terminów określonych w § 1 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnienia spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określanym w art. 139 § 1 O.p. lub przepisach szczególnych, organ podatkowy jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1 i § 2 O.p.). Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku zwłoki

w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania trzeba rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących, iż formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo (...), str. 44; J. Drachal, J. Jagielski,

R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz,

B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie przewlekłości postępowania należy więc wiązać z opieszałością, niesprawnym i nieskutecznym działaniem organu w sytuacji, kiedy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także z nieuzasadnionym przedłużaniem terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia stanu przewlekłości nie ma znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego wydaniu.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego niewątpliwie przekroczył terminy z art. 139 § 1 O.p. Zauważyć należy, że zarzuty skargi odnoszą się wyłącznie do prowadzenia postępowania podatkowego po zwrocie akt przez Dyrektora Izby Skarbowej do organu I instancji, tj. od 1 września 2014r. (data wpływu do Urzędu Skarbowego w I.). Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że organ przedłużał termin załatwienia sprawy, jednakże nie przez cały czas trwania postępowania podejmował czynności. Na marginesie tut. Sąd zauważa, że podobnej oceny dokonał Dyrektor Izby Skarbowej w B. uwzględniając ponaglenie (tom II akt administracyjnych). Zdaniem tut. Sądu, w okresie od 1 września do 30 września 2014r. oraz od dnia 1 listopada 2014r. do 30 stycznia 2015r. nie dokonano żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. Nie można natomiast podzielić stanowiska strony skarżącej, że w pozostałych okresach brak było stosownych działań ze strony organu. Podać należy, że:

- w dniu [...]. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w I. akta sprawy wraz z decyzją, którą uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego

w znacznej części (skarga wniesiona na decyzję organu odwoławczego prawomocnym wyrokiem z dnia 14 maja 2014r. sygn. akt I SA/Bd 316/14 została oddalona);

- postanowieniem z dnia [...]. przedłużono termin zakończenia postępowania w trybie art. 140 O.p. do dnia [...]., z uwagi na konieczność dokonania weryfikacji oraz analizy przedłożonych przez W. G. i Je. S. dokumentów potwierdzających dokonanie w okresie od grudnia 2008r. do kwietnia 2010r. zapłaty za przedmiotowe faktury za pośrednictwem przelewów

i płatności gotówką (k. 6 t. II akt adm.);

- w miesiącu październiku 2014r. sporządzono zestawienie faktur sprzedaży oraz zapłat gotówkowych i przelewów (k. 8-15 t. II akt adm.);

- dnia [...]. postanowieniem przedłużono termin zakończenia postępowania w trybie art. 140 O.p. do dnia [...]., z uwagi na konieczność przesłuchania strony – W. G. oraz świadków: J. S. i S. B. (k. 29 t II akt adm.);

- dnia [...]., postanowieniem przedłużono termin zakończenia prowadzonego postępowania, w trybie art. 140 O.p., do dnia 2 kwietnia 2015r., jako przyczynę podając konieczność przeprowadzenia przesłuchania strony W. G. oraz przesłuchania świadków w osobach J. S. i S. B.; w postanowieniu tym wskazano również termin przeprowadzenia dowodów z zeznań wyżej wymienionych świadków wyznaczony na dzień [...]. (k. 39 t. II akt adm.);

- dnia [...] wezwano W. G. do złożenia zeznań

w charakterze strony w dniu 18 marca 2015r., które to wezwanie skarżąca odebrała

w dniu [...]. (k. 37-38 t. II akt adm.);

- na podstawie art. 155 § 1 i art. 183 O.p. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...]. wezwał W. G. do udzielenia informacji, o których mowa w art. 182 tej ustawy, tj. historii, stanów i obrotów na rachunkach bankowych lub do udzielenia pisemnego upoważnienia dla tego Naczelnika do wystąpienia do wskazanych banków z żądaniem podania informacji z tym zakresie (k. 38-39 t. II akt adm.);

- w wyznaczonym na dzień [...]. terminie przesłuchano przy udziale W. G. świadków i sporządzono stosowne protokoły (k. 40-45 t. II akt adm.);

- pismem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Sądu Okręgowego w B. Wydział VIII Gospodarczy o podanie informacji, na jakim etapie jest sprawa z powództwa W. G. przeciwko J. S.

o zapłatę o sygn. akt [...] i kiedy Sąd planuje jej zakończenie (k. 47 t. II akt adm.);

- pismem z dnia [...] (wpływ do organu 10 marca 2015r.) W. G. poinformowała, że nie stawi się na wyznaczony termin, tj. 18 marca 2015r. w związku z zaplanowaną dużo wcześniej na ten dzień konsultacją medyczną i wniosła o zmianę terminu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony (k. 49 t. II akt adm.);

- Sąd Okręgowy w B.y w odpowiedzi z dnia [...]. (wpływ 16 marca 2015r.) przekazał informację, że rozprawa w sprawie jest wyznaczona na dzień [...]. i na tej rozprawie są zaplanowane mowy końcowe stron przed wydaniem wyroku (k. 51 t. II akt adm.);

- w odpowiedzi na wezwanie organu, w dniu [...]. W. G. złożyła pismo, w którym podniosła, że wezwanie dotyczące przedłożenia rachunków bankowych jest bezpodstawne i ma na celu jedynie przedłużenie postępowania toczącego się pozornie i opieszale; W. G. nie dostarczyła żądanych dokumentów ani nie upoważniła Naczelnika Urzędu Skarbowego do wystąpienia do banku o przekazanie informacji (k. 54 t. II akt adm.);

- pismem z dnia [...]r. włączono do akt dowody zgromadzone

w postępowaniu prowadzonym wobec W. G. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. (k. 60 t. II akt adm.);

- wezwaniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wyznaczył kolejny termin przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na dzień [...]. (k. 64 t. II akt adm.);

- w dniu 30 marca 2015r. wystosowano do W. G. odpowiedź na jej pismo (k. 62 t. II akt adm.);

- Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., mając na uwadze przepisy art. 183 pkt 1 i 2 O.p., zwrócił się pismami z dnia [...] do [...](brak zwrotnego potwierdzenia odbioru), nr [...] do Banku [...](data odbioru przez Bank [...] 13.04.2015r.) oraz nr [...] do Banku Spółdzielczego (data odbioru przez Bank S. 08 kwietnia 2015r.)

z żądaniem sporządzenia i przekazania informacji, o których mowa wyżej;

- pismem z dnia 10 kwietnia 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. ponownie zwrócił się do Sądu Okręgowego w B. o podanie informacji na jakim etapie jest postępowanie, czy zostało zakończone i czy wydany został wyrok w sprawie (k. 69 t. II akt adm.);

- dnia [...]. organ otrzymał odpowiedź z Banku Spółdzielczego

w I.; dnia [...]. otrzymał odpowiedź z Banku [....]; brak natomiast było potwierdzenia odbioru wezwania z [...](k. 71 i 76 t. II akt adm.);

- w dniu [...]. przeprowadzono dowód z przesłuchania strony W.G. (k. 74 t. II akt adm.)

- w dniu 20 kwietnia 2015r. pracownik Urzędu Skarbowego w I. przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem sekretariatu VIII Wydziału Gospodarczego Sądu Okręgowego w B., w wyniku której uzyskano informację, że wyrok w sprawie sygn. akt [...] z powództwa W. G. przeciwko J. S. zapadł na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015r.;

w wyroku tym zasądzono między innymi od pozwanego (J.S.) na rzecz powódki (W.G.) zapłatę kwoty 571.814,71 zł wraz z odsetkami liczonymi do dnia zapłaty; jednocześnie podano, że akta sprawy znajdują się u sędziego, który przygotowuje treść uzasadnienia wyroku (k. 77 t. II akt adm.);

- w dniu [...]. wpłynął do Urzędu Skarbowego wyrok (bez uzasadnienia), który zapadł w sprawie z powództwa W. G. przeciwko J. S.

o zapłatę (k. 85 t. II akt adm.);

- [...]. organ wydał postanowienie o przedłużeniu postępowania do dnia 29 maja 2015r. (k. 88 tom II akt adm.);

- [...]. uzyskano informację o sporządzeniu uzasadnienia i tego dnia skierowano pismo do Sądu Okręgowego o jego nadesłanie (89 i 93 t. II akt adm.);

- w dniu [...] wpłynęła do organu podatkowego kopia wyroku wraz

z uzasadnieniem (k.94-107, t. II akt adm.);

- w dniu [...]. wydano postanowienie o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (k. 110 tom II akt adm.) oraz o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia [...]. (k. 114 t. II akt adm.) z uwagi na odpowiedzi z [...]

- w dniu [...]. wpłynęła do organu odpowiedź z [...] (k. 116 tom II akt adm.);

- w dniu [...] została wydana decyzja dla skarżącej kończąca postępowanie w sprawie.

Z podanego harmonogramu czynności jednoznacznie wynika, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania zasługuje na uwzględnienie wyłącznie w odniesieniu do okresu od 1 września do 30 września 2014r. i od 1 listopada 2014r. do 30 stycznia 2015r., bowiem z akt nie wynika, aby w tym czasie były podejmowane czynności zmierzające do zakończenia postępowania podatkowego. Nie można natomiast zarzucać Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, że w pozostałym okresie działał przewlekle, skoro podejmował szereg czynności przesłuchując świadków, kierując zapytania do banków, Sądu Okręgowego, jak również wzywając stronę do złożenia zeznań. Sąd zauważa, że skarżąca wezwana na dzień [...]. nie stawiła się, lecz zwróciła się o wyznaczenie nowego terminu, a wniosek strony uwzględniono,

w wyniku czego została przesłuchana w dniu [...]. Również nie wszystkie banki udzielały niezwłocznie odpowiedzi, jak również konieczne było oczekiwanie na pisemne uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w B., które wpłynęło do organu podatkowego dopiero w dniu [...]., a zatem po terminie wyznaczonym przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. w postanowieniu uwzględniającym ponaglenie i wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy na dzień [...]. Sąd podziela stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że dowód ten na tyle był istotny w sprawie, iż oczekiwanie na jego pozyskanie było niezbędne dla załatwienia sprawy. Pomimo zatem, że nie zawsze organ podawał przyczynę przedłużenia terminu załatwienia sprawy, to podejmował czynności, które to przedłużenie uzasadniało i o których strona miała wiedzę, skoro np. odmówiła udzielenia informacji tzw. bankowych. Stąd uchybienia w obowiązku wyczerpującego uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, nie jest wystarczającą podstawą do obarczania organu zarzutami przewlekłego prowadzenia postępowania po dacie [...]. do dnia jego zakończenia. Niemniej jednak czynności choćby związane z pozyskaniem informacji bankowych mogły być podjęte

(a przynajmniej próba ich pozyskania) wcześniej np. we wrześniu 2014r. czy

w listopadzie-grudniu 2014r.

III. Końcowo trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Zacząć należy od tego, że pojęcie rażącego naruszenia prawa w kontekście bezczynności oraz przewlekłości organu ma inne znaczenie, aniżeli określone w art. 247 § 1 pkt 3 O.p.

W literaturze wskazuje się, że do rażącego naruszenia prawa w wyniku zaniechania organu dochodzi, jeśli stan faktyczny sprawy oraz jej stan prawny pozwalają na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, natomiast ze względu na zawinioną przez organ bezczynność albo przewlekłość postępowania zawiązanie stosunku nie następuje (zob. Bielska-Brodziak A., Gęsiak J., Krawiec G., Matan A., Tkacz

S., Wołowiec A. [w:] Komentarz do art. 2 ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, Bielska-Brodziak A. (red.), Gęsiak J., Krawiec G., Matan A., Tkacz S., Tobor Z., Wentkowska A., Wołowiec A., LEX teza nr 186). Rażącym naruszeniem prawa będzie więc stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty w kontekście okoliczności sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 11 października 2013r., I OSK 1495/13; CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić trzeba, że - przy ocenie wystąpienia przesłanki z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. - sąd bierze pod uwagę nie tylko czynności podejmowane przez organ, ale także kontekst całej sprawy, czyli kwestie merytoryczne. Natomiast samo stwierdzenie przewlekłości postępowania nie jest jednoznaczne z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba poczynić uwagę, że skomplikowany charakter sprawy może wynikać nie tylko ze złożonego stanu faktycznego sprawy, lecz również z braku dostatecznych dowodów

u strony, czy też odmowy ich dostarczenia, co częściowo miało miejsce

w przedmiotowej sprawie. Niepodejmowanie czynności w przedmiotowym postępowaniu we wskazanym wyżej okresie, choć naganne, nie było nadmierne i nie nosi znamion rażącej przewlekłości. Niewątpliwie przewlekłość ta wiązała się

z okolicznością wielu postępowań prowadzonych w tym samym czasie wobec skarżącej i jej kontrahentów, koniecznością pozyskania dowodów oraz danych od podmiotów zewnętrznych. Ostatecznie organ nie miał wpływu np. na termin zakończenia postępowania przez Sąd Okręgowy. Z tych przyczyn przewlekłość miała miejsce, jednakże nie nosi ona charakteru rażącego.

IV. W ocenie Sądu brak uznania, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa stanowi jedną z przesłanek odmowy wymierzenia organowi grzywny. Przepisy umożliwiające nakładane grzywien w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. obowiązują od 12 lipca 2011r. Wymierzenie grzywny powinno być związane z oceną sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego i – mając na uwadze skargę wniesioną w tej sprawie - ustaleniem stanu przewlekłości postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 30 maja 2014r., sygn. akt II SAB/Kr 115/14). Oceniając postępowanie w tej sprawie począwszy od 1 września 2014r. Sąd nie stwierdził, aby przewlekłość w tym okresie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Taka okoliczność ma wpływ na ocenę Sądu, co do nałożenia grzywny. Mając bowiem na uwadze, że w tym okresie ani nie było rażącego naruszenia prawa co do przewlekłości, ani też nie można zarzucić organowi I instancji podejmowania działań zbędnych, nie zmierzających do zakończenia sprawy, a nagromadzenie czynności postępowania

(w tym dowodowych) było zasadnie podejmowane i stanowiło też realizację wniosków dowodowych skarżącej oraz zaleceń organu odwoławczego – Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny organowi, jeszcze raz podkreślając, że co do zarzutu przewlekłości postępowania, oceny tej przewlekłości pod kątem jej charakteru oraz wymierzenia grzywny badano okres od 1 września 2014r. do zakończenia postepownia, zgodnie z treścią skargi.

V. W tej sytuacji stwierdzając, że na dzień wyrokowania niedopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż odpadła podstawa do zobowiązania organu do podejmowania jakichkolwiek działań w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd umorzył

w pkt 1 wyroku postępowanie sądowe w zakresie bezczynności jako bezprzedmiotowe, działając w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ww. ustawy. Powyżej podane okoliczności dają natomiast podstawę do przyjęcia, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się

w sposób przewlekły, o czym orzeczono jak w pkt 2 wyroku, stosownie do art. 149 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, stwierdzona przewlekłość i bezczynność nie miały miejsca

z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organowi nie sposób przypisać cech lekceważącego wykonywania obowiązków nałożonych ustawą. Z tych względów Sąd orzekł, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, jak w pkt 3 wyroku. Mając na uwadze, że nie znajduje potwierdzenia w tej sprawie stan kwalifikowanego naruszenia prawa wynikający z bezczynności i przewlekłości postępowania, oddalono w pkt 4 wyroku wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania (pkt 5 wyroku) rozstrzygnięto w oparciu o treść art. 200 p.p.s.a.