Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 840/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7,77,80,107 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 568/08 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

lI OSK 840/09

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. L. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lutego 2008 r. (znak [...]) w przedmiocie wymeldowania.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. orzekł o wymeldowaniu A. L. z pobytu stałego z miejscowości K. ul. S.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) [dalej ustawa o ewidencji ludności] oraz art. 104 k.p.a.

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że w dniu 20 października 2006 r. M. L. zamieszkała w miejscowości K. ul. S., złożyła wniosek o wymeldowane z pobytu stałego z tego budynku A. L. wskazując, że skarżąca nie przebywa pod tym adresem od 9 lat, kiedy to dobrowolnie zdecydowała się na wyjazd do Austrii. Dwukrotnie wydawane przez organ I instancji decyzje z dnia [...] marca 2007 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2007 r. zostały uchylone decyzjami Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz [...] września 2007 r.

Przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe z uwzględnieniem zaleceń Wojewody Małopolskiego, organ ustalił, że skarżąca zameldowana była na pobyt stały w [...], ul. S. od dnia 30 stycznia 1997 r. W 1997 r. opuściła miejsce pobytu stałego wyjeżdżając do Austrii. Opuszczenie stałego miejsca zamieszkania miało charakter dobrowolny i – jak wskazał organ – było następstwem uzgodnień pomiędzy ówczesnymi małżonkami, wynikającymi z trudnej sytuacji materialnej rodziny. Skarżąca wracała do Polski, co dwa tygodnie, przebywając wówczas w lokalu oraz partycypując w kosztach jego utrzymania.

W tym zakresie organ uznał, że w momencie opuszczenia lokalu skarżąca wyrażała zamiar stałego w nim przebywania, o czym świadczyć mogą również rzeczy osobiste pozostawione w mieszkaniu, co stwierdzono podczas kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w K. n/D w dniu 7 lutego 2007 r.

Z dalszych ustaleń organu wynikało, że w okresie od 2002 r. do 2005 r. skarżąca podejmowała czynności związane z możliwością powrotu do miejsca pobytu stałego, czego dowodem jest m.in. wypis z książki interwencji Komisariatu Policji w K. n/D z dnia 2 stycznia 2005 r., oraz zgłoszenie sprawy o psychiczne i fizyczne znęcanie się przez A. L. nad jej osobą.

Organ ustalił także, że w dniu 20 września 2005 r. przed Sądem Rejonowym w N. strony zawarły ugodę, mocą której A. L. zobowiązał się nie przeszkadzać skarżącej w posiadaniu lokalu mieszkalnego na parterze budynku, składającego się z jednego pokoju, kuchni, łazienki oraz części wspólnej oraz wydać klucz do drzwi wewnętrznych, które zostały zamontowane pomiędzy kuchnią a pokojem w terminie trzech dni licząc od dnia zawarcia ugody. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 26 października 2007 r. strony potwierdziły, że ugoda w zakresie wydania klucza do drzwi została wykonana w terminie. Skarżąca wskazywała jednak, iż nadal nie może dostać się do lokalu w przedmiotowym budynku z powodu zamontowania przez A. L. w drzwiach wejściowych zasuwy, która jest zamknięta i nie można jej otworzyć z zewnątrz.

Z ustaleń organu przeprowadzonych w trakcie oględzin w dniu 9 listopada 2007 r. wynikało, że mieszkania M. L. jak i skarżącej posiadają odrębne wejścia. W drzwiach wejściowych do mieszkania skarżącej, od wewnętrznej strony, zamontowano zamek w postaci zasuwy. Jak wyjaśnił organ, skarżąca – w trakcie wizji lokalnej – za pomocą posiadanego klucza otworzyła drzwi wejściowe prowadzące do mieszkania uczestniczki.

Z zeznań złożonych na rozprawie w dniu 26 października 2007 r. wynikało natomiast, że skarżąca kwestionowała faktyczną możliwość dostania się do budynku. Nie przedstawiła natomiast dowodów na potwierdzenie swoich zeznań o próbach wejścia do przedmiotowego budynku. Ponadto, jak ustalił organ, nie skorzystała do chwili obecnej z żadnych przysługujących jej środków prawnych umożliwiających swobodny dostęp do spornego lokalu oraz nie zgłosiła uprawnionemu organowi naruszenia przez A. L. zawartej 20 września 2005 r. ugody.

Organ ustalił również, że od 2006 r. do chwili obecnej skarżąca nie przebywała w budynku (poza jednorazowym pobytem u córki) oraz nie poczyniła żadnych starań, które umożliwiłyby jej samodzielne wejście do mieszkania. Przyjeżdżając do Polski zamieszkiwała w tym okresie u swojej siostry G. F.

Z tych też względów, w ocenie organu, w chwili orzekania przez ten organ opuszczenie lokalu przez skarżącą miało charakter trwały.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca A. L., wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji. W jej ocenie decyzja oparta została na wadliwych ustaleniach faktycznych, w szczególności, co do dobrowolnego opuszczenia przez skarżącą lokalu w 1997 r. Podnosiła, że dopiero w okresie późniejszym około 2004 r. napotykała trudności w korzystaniu z mieszkania ze strony męża i teściowej, na co reagowała interweniując na Policji jak i w Sądzie. Zdaniem odwołującej, ustalenia faktyczne dokonane przez organ l instancji były wewnętrznie sprzeczne i nielogiczne. Jak stwierdziła, nie mogła ona bowiem dobrowolnie opuścić miejsca zamieszkania w 1997 r., czego dowodem jest sprawa sądowa, na której wniesienie by się nie decydowała, gdyby dobrowolnie opuściła dom 8 lat wcześnie. Skarżąca zwróciła także uwagę na fakt zamontowania zasuw przy wewnętrznym zamku, która uniemożliwia jej otwarcie drzwi od zewnątrz.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 1 lutego 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z kontroli dyscypliny meldunkowej przeprowadzonej w spornym budynku wynika, że A. L. nie zamieszkuje w tym budynku od początku 2006 r. Podczas ostatniego pobytu w Polsce w okresie Świąt Bożego Narodzenia zatrzymała się u swojej matki A.W. przy ul.. w [...]. Organ odwoławczy wskazał także na znajdujący się w aktach administracyjnych wyrok Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt [...] orzekający rozwód małżeństwa A. L. ze skarżącą, z którego nie wynika, aby w trakcie sprawy rozwodowej rozstrzygana była kwestia sposobu korzystania z lokalu przy ul. S. w [...] przez byłych małżonków. Organ wskazał także na fakt wniesienia przez skarżącą do Sądu Rejonowego w N. pozwu przeciwko A. L. o ochronę posiadania, w której to sprawie strony zawarły ugodę, mocą której A. L. zobowiązał się do wydania kluczy do lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku i postępowanie zostało umorzone.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie, spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust.2 ustawy. Jak wskazał bowiem Wojewoda, lokal nie był już bowiem miejscem, w którym koncentrowałoby się życie osobiste odwołującej. A. L. nie mieszkała w spornym lokalu, a w czasie pobytów w Polsce przebywała w mieszkaniu matki i siostry. Dalej organ odwoławczy podniósł, że odwołująca nie podjęła żadnych kroków prawnych zmierzających do zagwarantowania jej możliwości wejścia do spornego budynku. Organ oddalił zarzuty odwołującej, jakoby nie wziął pod uwagę interwencji Policji, jaka miała miejsce w 2004 r. oraz faktu prowadzonego w sądzie postępowania dotyczącego utrudnień związanych z korzystaniem z lokalu, a także wyników wizji z dnia 9 listopada 2007 r. Zdaniem organu odwoławczego, nie mogą one mieć wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji, albowiem wydając decyzję o wymeldowaniu bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. W dacie wydania decyzji A. L. nie mieszkała natomiast w spornym lokalu oraz pomimo, iż uległ zmianie stan faktyczny sprawy od daty zawarcia ugody przed sądem z dnia 20 września 2005 r., nie podejmowała żadnych środków prawem przewidzianych aby ponownie mieć dostęp do tego lokalu i zamieszkać pod powyższym adresem.

Na decyzję Wojewody A. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca zarzuciła, ze organy nie wskazały jednoznacznie kiedy opuściła miejsce zameldowania. Ponadto, w jej ocenie, zaskarżona decyzja nie uwzględniała całego materiału dowodowego, a podniesione argumenty w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie zostały przez organ II instancji właściwie uwzględnione i rozważone.

Po wniesieniu skargi A. L. przedłożyła do akt sądowych kopię pozwu wniesionego w dniu 22 października 2008 r. do Sądu Okręgowego w N. o przeniesienie własności działki wraz z budynkiem przy ul. S. w [...]. Przedłożyła także pismo Komisariatu Policji w K. n/D z 8 listopada 2008 r., z którego wynika, że w rejestrze ewidencji pod numerem [...] zostało odnotowane zgłoszenie skarżącej z prośbą o podjęcie interwencji w związku z utrudnianiem jej wejścia do spornego budynku.

W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pełnomocnik skarżącej przedłożył też kopię wyroku Sądu Okręgowego w N. z [...] 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt [...] oddalającego powództwo A. L. przeciwko A. L. o rozwód wraz z uzasadnieniem, na okoliczność, że skarżący zataił przed sądem, ze znał adres skarżącej. Skarżąca w toku rozprawy oświadczyła natomiast, że w Wiedniu wynajmuje mieszkanie, a kiedy przyjeżdża do Polski – jeżeli zostaje wpuszczona – to mieszka przy ulicy S., a jeżeli to nie jest możliwe, to mieszka u matki lub siostry. Wyjaśniła także, że w trakcie roku 2007 i 2008 była kilkakrotnie w Polsce podczas weekendów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji, wskazując na treść art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności wskazał, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przez opuszczenie lokalu należy rozumieć opuszczenie dobrowolne, przez które należy rozumieć takie opuszczenie, do którego strona została wprawdzie zmuszona, ale nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Sąd podkreślił również, że sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu tam osoby, lecz musi on być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu – jak wskazał Sąd I instancji – jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu.

Odnosząc się od ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie wbrew twierdzeniom skargi, wskazały, że wprawdzie dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącą nastąpiło w 1997 r. jednakże uznały, ze dopiero czasokres trwający od roku 2006 daje podstawę uznania, iż spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Dlatego też, jak ocenił Sąd I instancji, skoro organy obu instancji ustaliły, że pobyt skarżącej A. L. w przedmiotowym lokalu miał charakter sporadyczny i lokal ten nie stanowi centrum życiowego skarżącej, to zastosowanie do takiego stanu faktycznego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności było prawidłowe. Tym samym, w ocenie Sądu meriti, oznacza to, że zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w skardze jest nie zasadny. Wbrew twierdzeniom skargi, w ocenie Sądu I instancji, organy nie naruszyły też przepisów postępowania, a w szczególności za nie trafny uznał Sąd zarzut braku jednoznacznego ustalenia w zaskarżonej decyzji, kiedy skarżąca miałaby opuścić miejsce zameldowania.

Sąd zgodził się z ustaleniami organów, że skarżąca nie mieszkała w lokalu przy ul. S. w [...], a w czasie pobytów w Polsce przebywała natomiast w mieszkaniu swojej matki i siostry w [...] przy ul. Z. Od chwili podjęcia informacji, iż w drzwiach wejściowych lokalu przy ul. S. w [...] została zamontowana dodatkowa zasuwa, która uniemożliwia wejście skarżącej do tego budynku, nie podjęła też żadnych kroków prawnych w celu usunięcia tej przeszkody. Trafnie zatem, w ocenie Sądu, organy przyjęły, że zaniechanie tego świadczy o tym, iż zgodziła się z takim stanem rzeczy świadomie rezygnując z pobytu w lokalu przy ul. S. w [...], a zatem opuszczenie to miał o charakter dobrowolny i trwały.

Trafnie również, zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że zarzuty, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę interwencji Policji, jaka miała miejsce w 2004 r. oraz sprawy w sądzie dotyczącej utrudnień związanych z korzystaniem z przedmiotowego lokalu, a także wyników wizji lokalnej z dnia 9 listopada 2007 r. nie mogą mieć wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji. Jak wskazał Sąd meriti, organ wydając decyzję o wymeldowaniu osoby bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. W dacie wydania zaskarżonej decyzji A. L. nie mieszkała w spornym lokalu oraz pomimo, iż uległ zmianie stan faktyczny sprawy od daty zawarcia ugody przed sądem z dnia 20 września 2005 r., nie podejmowała żadnych środków prawem przewidzianych, aby ponownie mieć dostęp do tego lokalu i w nim zamieszkać. Zdaniem Sądu I instancji, takie stanowisko organów wynikające z oceny zebranego materiału dowodowego przez organy obu instancji nie przekraczało granic swobodnej oceny dowodów, albowiem ocena ta była zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego, nie wykazując wewnętrznej sprzeczności. Także wyprowadzony z tej oceny wniosek o zaistnieniu w tak ustalonym stanie faktycznym, że opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu od roku 2006 spełnia przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest prawidłowy.

Sąd meriti wskazał także, że w przypadku skarżącej nie można pominąć jej oświadczenia złożonego przed sądem, że w 2007 r. i 2008 r. tylko kilkakrotnie przyjeżdżała do Polski na kilka dni, co w połączeniu z bezsporną okolicznością, że choć początkowo dobrowolnie z Polski wyjechała w 1997 r. wskazuje, że centrum spraw zawodowych i życiowych skarżącej nie znajdowało się w chwili orzekania przez organy ewidencyjne w lokalu przy ul. S. w [...] chociażby pozostawiła tam swoje rzeczy osobiste.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, pełnomocnik A. L. zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, poprzez przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że przepis ten znajduje zastosowanie do stanu faktycznego w sprawie, w sytuacji – jak stwierdza kasator –gdy brak jest podstaw do przyjęcia, że miał miejsce wyjazd stały skarżącej do pracy za granicę, a fizyczne nieprzebywanie jej pod adresem zameldowania było wynikiem tylko czasowej pracy. Ponadto naruszenie tego przepisu w ocenie autora skargi kasacyjnej przejawia się w przyjęciu, że nieprzebywawanie jest równoznaczne z opuszczeniem miejsca zameldowania, bez uwzględnienia faktu wyjazdów i powrotów do miejsca pobytu stałego, wskazujących na czasowy charakter pobytu skarżącej za granicą oraz brak woli opuszczenia tego miejsca, w którym ma nadal swoje rzeczy osobiste i traktuje jako centrum spraw życiowych, podejmując kroki prawne o uregulowanie własności nieruchomości przy ul. S. w [...]. Zdaniem autora skargi kasacyjnej powyższe powoduje, że zastosowana przez Sąd I instancji wykładnia jest sprzeczna z wykładnią legalną i celowościową przepisu, którego stosowanie – jak wskazuje kasator – jest uzależnione od zaistnienia podstawowej przesłanki "opuszczenia" lokalu, rozumianego jako nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Stwierdzenie tego, zdaniem kasatora, wymaga natomiast istnienia okoliczności nie budzących wątpliwości co do dobrowolności opuszczenia i trwałości takiego stanu rzeczy, czego w niniejszej sprawie nie można było przyjąć.

W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., poprzez odmowę uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego pomimo, że została ona wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., co przejawiało się brakiem wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych w sprawie, a co z kolei skutkowało poczynieniem nieprawidłowych, uproszczonych ustaleń faktycznych, częściowo – jak zarzucił kasatior – dotyczących zupełnie innej osoby o nazwisku J. K.. Ponadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, miało miejsce naruszenie zasad ustalania określonych faktów za udowodnione przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego w szczególności wobec poczynienia błędnych ustaleń, że skarżąca A. L. opuściła dobrowolnie lokal w 1997 r., pomimo znajdujących się w aktach sprawy dwóch wyroków Sądu Okręgowego w N. wraz z uzasadnieniami wyroku z dnia 11.04.2005 r., sygn. akt [...] i wyroku z dnia 29.05.20007r., sygn. akt [...], w których ustalono, że A. L. wyjechała w celach zarobkowych, przyjeżdżała regularnie do budynku w [...] przy ul. S., inwestując zarobione zagranicą pieniądze w ten budynek, budując w 2002 r. garaż i ogrodzenie wokół budynku, traktując ten budynek jako centrum spraw życiowych, co ma – w ocenie kasatora – świadczyć o braku woli i rezygnacji ze strony skarżącej z zamieszkiwania w tym budynku i braku podstaw do traktowania jej podjęcia pracy za granicą jako równoczesnego opuszczenia miejsca pobytu.

Drugi z zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczył naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 151 i art. 3 § 2 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 106 § 3 i art. 133, art. 134 ustawy p.p.s.a., a które to naruszenie miało wpływ na treść orzeczenia Sądu I instancji. Naruszenie wskazanych przepisów polegać miało na:

- nieodniesieniu się w uzasadnieniu orzeczenia do jednego z podstawowych zarzutów sformułowanych w skardze A. L., tj. o bezzasadności i braku podstaw do przyjęcia materialnoprawnej przesłanki do wymeldowania - dobrowolności opuszczenia przez nią budynku w 1997 r.; nieprzytoczeniu stanu faktycznego przyjętego przez Sąd l instancji, powołujący się na ustalenia poczynione przez organ l i II instancji, z których wynikały sprzeczne ustalenia co do przyjętego czasookresu "dobrowolnego opuszczenia", co z kolei spowodowało – zdaniem kasatora – brak możliwości kontroli prawidłowości rozumowania Sądu I instancji wobec przytoczenia jedynie części orzecznictwa nawiązującego jedynie do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę, nie zaś do zarzutów zawartych w skardze A. L. powodując, że przyczyny rozstrzygnięcia nie są jasne, nie uwzględniają całego materiału dowodowego, uzasadniając zarzut, że podstawy prawne rozstrzygnięcia nie zostały prawidłowo wyjaśnione zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. i nie pozwalając na jego kontrolę;

- pominięcie omówienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku części materiału dowodowego dopuszczonego przez Sąd I instancji, tj. pisma Komisariatu Policji w K. z dnia 08.01.2008 r., jak i dowodu z pozwu o przeniesienie własności nieruchomości przy ul. S. złożonego przed Sądem Okręgowym w N. w dniu 22.10.2008 r., na skutek, którego toczy się sprawa pod sygn. akt. [...] - pomimo, że dowody te pozwalały na ocenę czy właściwie w sprawie organy ustaliły stan faktyczny w sprawie zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, sprzeciwiając się zasadności przyjętej oceny istnienia zamiaru skarżącej A. L. i pogodzenia się ze stanem rzeczy, rezygnacji z pobytu w lokalu przy ul. S. w [...] - co powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie zostało oparte na całym zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.] Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych, poprzez które autor skargi kasacyjnej kwestionuje ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania w rozpatrywanej sprawie nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji, gdy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 7, art. 77, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji do poczynienia błędnych ustaleń, że skarżąca A. L. dobrowolnie opuściła lokal w 1997 r.

W tym zakresie, Sąd I instancji, przyjmując za trafne ustalenie, że dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącą nastąpiło w 1997 r., wyraźnie zaznaczył, że dopiero czasokres trwający od roku 2006 r. w ocenie organów dawał podstawę do uznania iż spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W dalszej części uzasadnienia podkreślono także, że w 1997 r. gdy skarżąca wyjeżdżała do pracy do Austrii nie miała zamiaru trwałego opuszczenia lokalu mieszkalnego, a problemy skarżącej z korzystaniem ze spornego lokalu zakończone zostały zawarciem ugody w postępowaniu przed sądem powszechnym o ochronę posiadania. Zatem zarzut zaakceptowania przez Sąd I instancji błędnych ustaleń o dobrowolnym opuszczeniu miejsca stałego pobytu przez skarżącą w 1997 r., w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , nie znajduje potwierdzenia w uzasadnieniu skarżonego wyroku.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione i mające oparcie w zebranym materiale dowodowym ustalenie, że od chwili podjęcia informacji, iż w drzwiach wejściowych lokalu przy ul. S. w [...] została zamontowana dodatkowa zasuwa, która uniemożliwia skarżącej wejście do budynku, nie podjęła ona żadnych kroków prawnych zmierzających do usunięcia tej przeszkody. To zaniechanie, przy jednoczesnym fizycznym nieprzebywaniu pod tym adresem od 2006 r., w ocenie Sądu, organy trafnie uznały za świadomą za rezygnację z pobytu w spornym lokalu i spełnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy. Taka ocena, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, znajdowała oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i była zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Wbrew zarzutom podniesionym w dalszej części skargi kasacyjnej nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit c) p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a i art. 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a

W tym zakresie stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie naruszył wskazanych przepisów proceduralnych tj art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. . Sąd ten nie miał bowiem obowiązku wyjaśniania sprawy i przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż całkiem inna jest rola sądu administracyjnego kontrolującego zgodność prawem decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek wyjaśnienia sprawy spoczywał na organach administracyjnych, a nie Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym., a podstawą orzekania przez sąd jest materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej ( art. 133 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczenie dowodu następuje w formie postanowienia, które zapada na rozprawie. W przedmiotowej sprawie dowody pominięte według autora skargi kasacyjnej przez Sąd I instancji to dokumenty, które powstały już po wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu, tj po dniu 1 lutego 2008 r. ( pozew o przeniesienie własności działki z dnia 22.10.2008 r., pismo Komisariatu Policji z 8.11.2008 r.), a pełnomocnik załączając je do swojego pisma nawet nie złożył wniosku o dopuszczenie dowodu z tych dokumentów. Nie było także podstaw aby postanowienie o dopuszczeniu dowodu uzupełniającego z tych dokumentów Sąd wydał z urzędu. Przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu jest dopuszczalne w sytuacji, gdy dopuszczony dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu . Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym bardziej okoliczności zaistniałych po wydaniu decyzji lecz ocena czy organy ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego ( patrz wyrok NSA z dnia 6.10.2005 r. II GSK 164/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz.45). Ponadto należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu meriti , że dla kontroli zaskarżonej decyzji nie miał znaczenia fakt wystąpienia przez skarżącą, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, na drogę sądową. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zwierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy powinno zawierać relację z dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie do rozprawy przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy" powinno obejmować także odniesienie się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez prowadzący je organ i ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Nie wystarczy ograniczyć się do stwierdzenia co ustalił sąd, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez sąd I instancji, a które nie. ( B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M Niezgódka –Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz" Wydanie 3, str. 385).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia powyższe wymogi. Sąd I instancji w obszernym uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania, wskazał dlaczego przyjął za prawidłowe ustalenia organu administracji stanowiące podstawę faktyczną decyzji oraz wyjaśnił, które ustalenia były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a które takiego waloru nie posiadały. Ustalenia przyjęte za postawę rozstrzygnięcia nie zostały, w ocenie NSA, skutecznie zakwestionowane. Wpisanie przez organ w części wstępnej uzasadnienia decyzji nazwiska innej nieznanej osoby, stanowi niewątpliwie uchybienie ale w okolicznościach konkretnej sprawy nie było to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro wszystkie przytoczone okoliczności i ich przebieg wskazują, że decyzja dotyczy skarżącej.

Brak również podstaw pozwalających uznać za zasadne pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji , organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ rozpatrujący sprawę meldunkową nie bada uprawnień osoby do lokalu, a jedynie ustala przesłankę opuszczenia lokalu. Tak jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku, przez opuszczenie lokalu należy rozumieć opuszczenie dobrowolne, przy czym za dobrowolne opuszczenie lokalu należy także rozumieć takie opuszczenie miejsca stałego pobytu, do którego strona została wprawdzie zmuszona, ale następnie nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Opuszczenie przedmiotowego lokalu jest to bowiem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w jednym ze swoich orzeczeń, jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli – przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu. ( patrz wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. II OSK 133/06, wyrok z dnia 21 listopada 2008 r. II OSK 1426/07, wyrok z 5 czerwca 2008 r. II OSK 626/07 ).

W niniejszej sprawie Sąd prawidłowo ocenił, że decyzja o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego była uzasadniona , gdyż niepodejmowanie przez skarżącą od 2006 r środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu należało uznać za przejaw woli opuszczenia miejsca pobytu stałego. Sąd trafnie podkreślił także, że w myśl art. 9 ust 2b zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Ponieważ nawet z oświadczenia skarżącej złożonego przed sądem wynika, że w roku 2007 i 2008 r. tylko kilkakrotnie przyjeżdżała ona do kraju i zatrzymywała się w tym czasie u siostry, Sąd trafnie zaakceptował stanowisko, że skarżąca nie ma w lokalu przy ul. S. centrum spraw zawodowych i życiowych, a zatem, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powinna zostać wymeldowana. Istniejący między byłymi małżonkami konflikt i związana z tym kwestia rozliczeń nakładów poczynionych na dom przy ul S. nie może wpływać postępowanie administracyjne. Zasadnie zatem Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że o ile początkowo skarżąca wyjeżdżając do pracy za granicą nie miała zamiaru opuszczenia stałego miejsca pobytu, o tyle od 2006 r. można uznać, że opuściła ona miejsce stałego pobytu, a opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Dla oceny zamiaru strony co do opuszczenia lokalu znaczenie mają bowiem nie tylko deklaracje strony ale także działania, które podejmuje lub brak tych działań. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.