Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 734/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 pkt 2, art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 922
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 138 § i pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r.,poz. 23 ze zrn.), oraz art. 12 pkt 2, art. 22 oraz art. 27 ust. 2 pkt 2 i art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922), decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] dot. [...] utrzymał w mocy decyzję swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. (znak: [...]) w przedmiocie przetwarzanie danych osobowych M. G. przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...], [...], ul. [...] oraz Urząd Miejski w [...] [...], ul. [...], z dnia [...] grudnia 2016 r. (znak: [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga M. G., zam. w [...] przy ul. [...], zwanego dalej skarżącym, na przetwarzanie jego danych osobowych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...], [...], ul. [...], zwany dalej MOPR, oraz na Urząd Miejski w [...], [...], ul. [...].

W treści skargi skarżący podał, że na skutek jego skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie nieprawidłowości w procedowaniu przez pracowników MOPR w [...] przy ustalaniu prawa do świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, organ ten wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wyjaśnienia dotyczące tej kwestii. Skarżący wskazał, że jego zdaniem, w udzielonej przez Prezydenta Miasta [...] odpowiedzi doszło do naruszenia jego prywatności w postaci ujawnienia, bez jego zgody danych szczególnie chronionych, tj. stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem chorób oraz lekarzy i przychodni, w których się on leczy.

W odpowiedzi na pismo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2015 r. wzywające skarżącego o sprecyzowanie żądania, poinformował on, że "(...) oczekuję od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]:

1. usunięcia uchybień,

2. nieudostępniania danych osobowych z naruszeniem art. 100 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia i 2 marca 2004 r. o pomocy społecznej,

3. zastosowania dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone przez MOPR dane osobowe.

Z kolei wobec Urzędu Miejskiego w [...] skarżący podał, że oczekuję:

usunięcia uchybień

nieudostępniania danych osobowych bez jego zgody".

Następnie organ podał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie ustalił, że w wyjaśnieniach złożonych w niniejszej sprawie przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych MOPR, poinformował, że przetwarza dane osobowe skarżącego w zakresie tzw. danych zwykłych na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, a w odniesieniu do danych "wrażliwych" na podstawie art. 27 ust. ł pkt 2 tej ustawy. W odniesieniu danych szczególnie chronionych podstawę prawną stanowi art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930). Ponadto MOPR podał, że skarżący korzysta regularnie z pomocy społecznej, więc zdaniem MOPR przesłanki wskazane w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych są spełnione. Skarżący kupował leki, a następnie zwrócił się do MOPR o pokrycie poniesionych wydatków, zgodnie z przedstawionymi fakturami. W związku z tym, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, uzależnionym od możliwości finansowych ośrodka, a potrzeba została już zaspokojona, wydał dnia [...] września 2014 r. decyzję, w której przyznał zasiłek tylko na [...]. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję MOPR. Następnie, pomimo zawartego w decyzji pouczenia o prawie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący nie skorzystał z tej możliwości i decyzja stała się ostateczna. Następnie organ podał, że skarżący pismem z dnia [...] marca 2015 r. zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) z prośbą o pomoc, opisując problem związany z - jego zdaniem - nierównym traktowaniem osób przez pracowników MOPR w [...], przy ustalaniu prawa do świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. W piśmie tym skarżący wskazał m.in., że jest osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą, nieprecyzując jednak rodzaju choroby, ani tego jakie leki przyjmuje. Wskazał także, że: "z uzasadnienia decyzji SKO wynika jednak, że została ona podjęta na podstawie nieścisłych informacji, gdyż MOPR w [...] wprowadził w błąd najpierw skarżącego a następnie także SKO. Sytuacja dokładnie przedstawiona jest w załączonym piśmie do Kancelarii Prezesa rady Ministrów". RPO, pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r., zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o zbadanie sygnalizowanej przez skarżącego sprawy i poinformowanie RPO o dokonanych ustaleniach. Prezydent [...], za pośrednictwem Wydziału Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miasta w [...], który zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Urzędu Miejskiego w [...] pełni funkcję nadzoru nad działalnością MOPR, zwrócił się do MOPR o złożenie wyjaśnień w tej sprawie.

MOPR poinformował, że w; świetle wymienionych w piśmie skarżącego zarzutów konieczne było rzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego, dlatego w piśmie MOPR znalazł się szczegółowy opis stanu faktycznego, w tym dane o stanie zdrowia skarżącego. Informacje te nie zostały przekazane w celu zdyskredytowania skarżącego, lecz wyłącznie w celu umożliwienia dokonania oceny tej sprawy przez organ uprawniony, czyli Rzecznika Praw Obywatelskich. W odpowiedzi na wezwanie RPO Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. przedstawił szczegółowe informacje na lemat stanu sprawy, przyjmując, że dla jej rozstrzygnięcia kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego, w tym zapoznanie RPO z informacjami o stanie zdrowia skarżącego, aby prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania. Następnie organ podał, że Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że przygotował odpowiedź do RPO w oparciu o przekazane przez MOPR informacje na temat sytuacji skarżącego. Przygotowując odpowiedź wzięto pod uwagę, iż dla zbadania całokształtu sprawy zgodnie z art. 107 ust. 5b ustawy o pomocy społecznej, organ prowadzący postępowanie zobowiązany był do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się przyznanie świadczenia. Celem udostępnienia RPO informacji o stanie zdrowia skarżącego było wykazanie prawidłowości decyzji podjętej przez Prezydenta Miasta [...] przez MOPR, a utrzymanej w mocy przez SKO, o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na opłacanie wydatków związanych z leczeniem i w związku z tym nakreślenie sytuacji życiowej osoby starającej się o udzielenie pomocy społecznej, aby umożliwić RPO weryfikację przedmiotowej decyzji.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w dniu [...] grudnia 2016 r. wydał decyzję administracyjną (znak: [...]), mocą której odmówił uwzględnienia wniosku.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że z uzasadnienia w/w decyzji wynika, że jego skarga została zbadana w sposób niechlujny, w oparciu wyłącznie o niepełne i częściowo nieprawdziwe informacje, przekazane przez Dyrektora MOPR w [...]. Ponadto przedstawiona przez GIODO analiza tych informacji oraz skargi wykazuje brak odniesienia się do aktualnie obowiązującego prawa w zakresie ochrony danych osobowych oraz jego wykładni, dokonanej przez GIODO. W efekcie decyzja nie odnosi się do meritum wskazanych w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 zarzutów i żądań. Skarżący podniósł także iż: ,.(...) przywołany przez GIODO w uzasadnieniu decyzji art. 27 ust. 2 pkt. 2 nie daje podstaw prawnych do udostępnienia przez MOPR jego danych Prezydentowi Miasta [...]. Nie został bowiem wskazany przepis szczególny innej ustawy zezwalający Prezydentowi Miasta lub wydziałom urzędu miejskiego na przetwarzanie tych danych. Skarżący zarzucił, że zakres danych przekazanych przez MOPR Prezydentowi Miasta nie był adekwatny do celu, o jakim stanowi art. 26 ust, 1 pkt 3 ustawy. Celem nie była bowiem weryfikacja decyzji MOPR lecz wyjaśnienie, dlaczego jego pracownicy poddają podopiecznym błędne i szkodliwe dla nich informacje o wymaganych dokumentach.

Następnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podjął czynności mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie i wskazał że Prezydent Miasta [...] wyjaśnił iż: podstawą prawną, na mocy której pozyskał od MOPR dane osobowe skarżącego, w tym jego dane wrażliwe, jest przepis art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy (...) o ochronie danych osobowych, zaś przepisem szczególnym jest przepis art. 16 c ustawy o RPO, zgodnie z którym rzecznik może przetwarzać wszelkie informacje, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy ochronie danych osobowych, niezbędne do realizacji swoich ustawowych zadań, oraz przepis art. 100 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż w zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej można przetwarzać dane osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczące: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sadowym lub administracyjnym.

Uzasadniając decyzję organ ponownie powołał się na przepis art. 23 ust. 1, art. 27 ust. 2. Zgoda osoby, której dane dotyczą, jest tylko jedną z nich, przy czym, gdy chodzi o przetwarzanie danych wrażliwych, zgoda ta musi być dodatkowo wyrażona na piśmie (art. 27 ust. 2 pkt 1). Jednak zgoda na przetwarzanie danych osobowych nie jest wymagana, jeśli np. istnieje przepis szczególny innej ustawy zezwalający na przetwarzanie danych (art. 23 ust. 1 pkt 2), a w przypadku przetwarzania danych tzw. wrażliwych, dodatkowo musi on wynikać z ustawy i stwarzać pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że zgoda osoby, której dane dotyczą, nie jest konieczna, gdy przetwarzanie danych osobowych odbywa się na podstawie przepisów prawa.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że skarżący jest podopiecznym MOPR w [...] i korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, W związku z tym jego dane osobowe przetwarzane są na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.). Przepisy te wskazują, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia (art. 100 ust. 1). W zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej można przetwarzać dane osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczące: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (art. 100 ust. 2). Przepisy te uprawniają MOPR do ustalania sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie dokumentów, np. dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość; orzeczenia komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia wydanego przed dniem 1 września 1997 r., orzeczenia lekarza orzecznika o niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczenia komisji lekarskiej; orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 107 ust. 5b). Powyższe stanowi zatem wypełnienie przesłanek z art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy. Tym samym zgoda osoby na przetwarzanie jej danych osobowych w celu skorzystania ze świadczeń pomocy społecznej jest zbędna. Skoro skarżący domagał się od MOPR przyznania mu zasiłku celowego na opłacenie wydatków związanych z leczeniem MOPR, działając na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, nie miał dodatkowego obowiązku pozyskiwania zgody skarżącego na przetwarzanie jego danych osobowych (zwykłych wrażliwych) w celu realizacji ww. świadczenia.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, że art. 27 ust. 2 pkt. 2 nie daje podstaw prawnych do udostępnienia przez MOPR jego danych Prezydentowi Miasta [...], organ stwierdził, że ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wskazuje na to, aby doszło do nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych skarżącego. Za uzasadnione organ uznał argumenty Prezydenta Miasta [...], że skarżący w piśmie do RPO nie poskarżył się na działalność Urzędu Miejskiego w [...] ani Prezydenta Miasta [...], tym niemniej, RPO (...) zwrócił się o wyjaśnienie sprawy bezpośrednio do Prezydenta Miasta [...], a mianowicie o zbadanie jej oraz poinformowanie RPO o dokonanych ustaleniach i podjętych działaniach. W związku z powyższym. Prezydent Miasta [...] - za pośrednictwem Wydziału Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miejskiego w [...], który zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Urzędu sprawuje nadzór nad działalnością MOPR - w celu wykonania zobowiązania nałożonego na niego przez RPO, zwrócił się (...) do MOPR o złożenie wyjaśnień w niniejszej sprawie, które następnie otrzymał (...)".

Organ podkreślił, że RPO zwracając się do Prezydenta Miasta [...], z którego upoważnienia wydana została decyzja o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków nałożył na niego obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy. Udostępnienie danych osobowych skarżącego przez MOPS i Urząd Miasta [...] organ uznał za wykonanie obowiązku nałożonego na te podmioty przez RPO.

Ponadto organ wskazał, że Rzecznik Praw Obywatelskich podejmuje działania na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1648 ze zm.), które wskazują, że prowadząc postępowanie wyjaśniające Rzecznik ma prawo m.in. żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych (art. 13 ust. 1 pkt 2). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o RPO. organ, organizacja lub instytucja, do których zwróci się Rzecznik, obowiązane są z nim współdziałać i udzielać mu pomocy, a w szczególności: zapewniać dostęp do akt i dokumentów na zasadach określonych w art. 13 (pkt 1); udzielać Rzecznikowi żądanych przez niego informacji i wyjaśnień (pkt 2); udzielać wyjaśnień dotyczących podstawy faktycznej i prawnej swoich rozstrzygnięć (pkt 3). Ponadto, Rzecznik może przetwarzać wszelkie informacje, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 27 ust. I ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1182), niezbędne do realizacji swoich ustawowych zadań (art. 17c).

Organ podał też, że Generalny Inspektor powtórnie oceniał czy MOPR i Prezydent Miasta [...], przetwarzając dane osobowe skarżącego dotyczące jego stanu zdrowia, nie naruszyli tzw. zasady adekwatności przetwarzania danych osobowych, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy, tzn., czy nie udostępnili danych osobowych, które nie były konieczne do wyjaśnienia sprawy dotyczącej zasad przyznawania przez pracowników MOPR prawa do zasiłku celowego i uznał, że zgadza się z argumentami Prezydenta Miasta [...], iż: podanie informacji o stanie zdrowia, czyli elementu istotnego przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu świadczenia na refundację leków, miało na celu wykazanie przed RPO, iż organ prowadzący postępowanie podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego. Uzyskanie danych o stanie zdrowia było istotne dla wnikliwego zbadania sytuacji osobistej skarżącego mogącej mieć wpływ na podjęcie decyzji o rodzaju i zakresie przyznawanej mu pomocy.

Reasumując organ uznał, że w sprawie podstawą prawną udostępnienia danych osobowych skarżącego Rzecznikowi Praw Obywatelskich był art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 art. 17 ust. 1 oraz art. 17c ustawy o RPO, a zakres danych zawartych był adekwatny do celu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy. Celem bowiem przekazania danych o stanie zdrowia skarżącego była konieczność kompleksowego wyjaśnienia sprawy zasygnalizowanej przez niego Rzecznikowi Praw Obywatelskich, tj. nieprawidłowości w procedowaniu przez pracowników MO PR w [...] przy ustalaniu prawa do zasiłku celowego.

Organ podał również, że jeśli w odczuciu skarżącego, w związku z udostępnieniem jego danych osobowych, doszło do naruszenia jego dóbr osobistych może on dochodzić swoich praw na drodze postępowania przed sądem powszechnym stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm.). Stosownie do treści art. 23 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 459), niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach, dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Zgodnie z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Sądem właściwym w tym zakresie będzie sąd cywilny. Może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Sądem właściwym w tym zakresie będzie sąd cywilny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując w jej uzasadnieniu, że w jego odczuciu skarga została zbadana bez należytej staranności i chęci zrozumienia przedstawionych w niej racji. Skarżący podał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] wynika, iż w trakcie czynności mających na celu ponowne zbadanie sprawy popełniono dokładnie te same błędy, które zostały już wskazane w jego wniosku z dnia [...] grudnia 2016.

Skarżący uznał, że szczególnie rażącym jest fakt, iż w trakcie postępowania drugiej instancji GIODO odnosił się do zarzutów, które w jego skardze nie padły. Tymczasem przedmiotem skargi nie było udostępnienie danych osobowych RPO, lecz udostępnienie ich Prezydentowi Miasta [...] a następnie ich przetwarzanie przez tegoż bez ustawowych uprawnień.

Odnosząc się do zasady adekwatności przetwarzania danych osobowych, skarżący podał, że w swojej skardze do RPO z dnia [...] marca 2015 r. była wyraźnie sprecyzowana istota problemu. Skarżący zarzucił, że działania GIODO w jego sprawie stanowią nie tylko naruszenie opisanych w ustawie podstawowych obowiązków tego organu ale są sprzeczne z intencjami ustawodawcy, którymi jest chronienie obywatela przed negatywnymi skutkami nieuzasadnionego przetwarzania danych osobowych. Skarżący stwierdził, że na potępienie zasługuje fakt, że karygodne działania MOPR w [...] i Prezydenta Miasta [...] do jakich doszło wobec niego, to efekt skorzystania z przysługujących mu ustawowych praw tzn. wystosowania przez niego skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. W związku z tym od prawie trzech lat ponosi katastrofalne konsekwencje tych działań. Jest obiektem nieustannych drwin i poniżania przez urzędników [...] magistratu, dyrekcję MOPR-u w [...] oraz [...] radnych. To wszystko dzieje się publicznie na posiedzeniach komisji Rady Miasta [...] a także poprzez pisma tych instytucji, w których stale pisze się, że skarżę się na jakieś "rzekome nieprawidłowości. Dochodzi już nawet do tego, że radni miejscy kpią i ujawniają dane dotyczące mojego zdrowia na forach internetowych w sposób ewidentnie umożliwiający identyfikację jego osoby (podana jest pierwsza litera mojego nazwiska oraz pełne nazwisko mojego opiekuna). Skarżący zarzucił, że GIODO opiera swoją decyzję na argumentach Prezydenta Miasta [...].

Istotą skargi do RPO był natomiast ogólny sposób informowania wszystkich podopiecznych o dokumentach, jakie należy przedstawić wraz z wnioskiem u udzielenie pomocy. Wynika z tego jasno, że dla wyjaśnienia tej kwestii stan zdrowia skarżącego, a tym bardziej dokładne nazywanie jego chorób nie miały żadnego znaczenia i uzasadnienia, a to oznacza, że MOPR oraz Prezydent Miasta [...] ewidentnie naruszyli tzw. zasadę adekwatności przetwarzania danych osobowych, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Za błędne skarżący uznał też oparcie się przez GIODO na przepisach ustawy o RPO, w tym art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1. Skarżący uznał, że wyrażone w nich prawo do żądania złożenia wyjaśnień i przedstawienia akt sprawy oraz zapewnienia dostępu do akt i dokumentów odnosi się wyłącznie do informacji i dokumentów, które dany podmiot w ramach swych ustawowych uprawnień związanych z prowadzoną działalnością ma prawo posiadać. Tymczasem interpretacja tych przepisów przedstawiona przez MOPR i Prezydenta Miasta [...] a podzielona następnie przez GIODO, sankcjonuje bezprawne zdobywanie takich informacji przez te podmioty. Stwierdzenie, że Rzecznik może przetwarzać wszelkie informacje w tym dane osobowe, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych znowu nie dotyczy jego sprawy, gdyż nigdy tego prawa nie kwestionował w swojej skardze do GIODO.

Skarżący uznał też, że podanie przez Prezydenta Miasta [...] oraz przez GIODO art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, jako podstawy prawnej do przetwarzania danych szczególnie wrażliwych nie znajduje żadnego uzasadnienia w faktach. Nie ma bowiem żadnego przepisu szczególnego innej ustawy, który daje prawo do przetwarzania takich danych Prezydentowi Miasta. Również w ramach nadzoru nad działalnością MOPR nie ma on prawu kontrolować merytorycznego działania (rozstrzygania spraw w zakresie udzielania świadczeń z pomocy społecznej) tej instytucji, co byłoby podstawą do uzyskania informacji zebranych w wywiadzie środowiskowym na potrzeby udzielenia pomocy, bowiem zakres pełnionego nadzoru dotyczy jedynie sfery organizacyjnej pomocy społecznej.

Reasumując, skarżący uznał, że zaskarżona decyzja GIODO oraz zawarta w jej uzasadnieniu argumentacja stanowi rażącą obrazę przepisów prawa zawartych w ustawie o ochronie danych osobowych: art. 26 oraz art. 27. Opisane postępowanie MOPR w [...] oraz Prezydenta Miasta [...] wypełnia tym samym znamiona czynów opisanych odpowiednio w art. 51 ust. 1 oraz art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte już w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpoznawana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowy (Dz. U. z 2016 r., poz. 922, dalej ustawa), przetwarzanie danych to jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Uprawnienie administratorów danych do przetwarzania danych osobowych niewrażliwych statuuje art. 23 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym, przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy spełniona jest jedna z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Tak więc, przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy: osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych (pkt 1), jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnieniu lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2), jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy, na żądanie osoby, której dane dotyczą (pkt 3), jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (pkt 4), jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (pkt 5). Katalog przesłanek wymienionych w art. 23 ww. aktu prawnego jest zamknięty.

Z kolei art. 27 ust. 2 ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek umożliwiających przetwarzanie tzw. danych osobowych wrażliwych, wśród nich przepis szczególny innej ustawy zezwalający na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą, i stwarzający pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy). Dane wrażliwe obejmują m.in. informacje o stanie zdrowia, czy orzeczeniach wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (art. 27 ust. 1 ustawy).

Każda z przesłanek legalizujących proces przetwarzania danych osobowych ma charakter autonomiczny niezależny. Oznacza to, że przesłanki te co do zasady są równoprawne, a wobec tego spełnienie co najmniej jednej z nich stanowi o zgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, jak słusznie wskazał to Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, w zaskarżonych decyzjach przetwarzanie danych osobowych skarżącego nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Podkreślić należy, że skarżący jest podopiecznym MOPR w [...] i korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, a to oznacza, że jego dane osobowe przetwarzane są na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). Wskazać należy, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia (art. 100 ust. 1). W zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej można przetwarzać dane osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczące: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (art. 100 ust. 2). Zgodzić się należy z organem, że przepisy o pomocy społecznej uprawniają MOPR do ustalania sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie dokumentów, np. dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość; orzeczenia komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia wydanego przed dniem 1 września 1997 r., orzeczenia lekarza orzecznika o niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczenia komisji lekarskiej; orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 107 ust. 5b), a to oznacza, że stanowi to wypełnienie przesłanek z art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz art. 27 ust. 2 pkt 2 pow. ustawy o ochronie danych osobowych, a to oznacza, że zgoda osoby na przetwarzanie jej danych osobowych w celu skorzystania ze świadczeń pomocy społecznej jest zbędna.

W sytuacji zatem gdy skarżący występował do MOPR o przyznanie mu zasiłku celowego na opłacenie wydatków związanych z leczeniem MOPR, działając na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, nie miał dodatkowego obowiązku pozyskiwania zgody skarżącego na przetwarzanie jego danych osobowych w celu realizacji tego świadczenia.

Jeśli zaś chodzi o zarzut skarżącego, że art. 27 ust. 2 pkt 2 nie daje podstaw prawnych do udostępnienia przez MOPR jego danych Prezydentowi Miasta [...], stwierdzić należy, że nie doszło do nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych skarżącego. Zgodzić się należy z organem, że RPO (...) zwrócił się o wyjaśnienie sprawy bezpośrednio do Prezydenta Miasta [...], a mianowicie o zbadanie jej oraz poinformowanie RPO o dokonanych ustaleniach i podjętych działaniach. W związku z powyższym Prezydent Miasta [...] - za pośrednictwem Wydziału Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miejskiego w [...], który zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Urzędu sprawuje nadzór nad działalnością MOPR - w celu wykonania zobowiązania nałożonego na niego przez RPO, zwrócił się (...) do MOPR o złożenie wyjaśnień w niniejszej sprawie, które następnie otrzymał (...)". Podkreślić należy, że RPO zwracając się do Prezydenta Miasta [...], z którego upoważnienia wydana została decyzja o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków, nałożył na niego obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy. A zatem udostępnienie danych osobowych skarżącego przez MOPS i Urząd Miasta [...] uznać należy za wykonanie obowiązku nałożonego na te podmioty przez RPO.

Ponadto stwierdzić należy, że Rzecznik Praw Obywatelskich podejmuje działania na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1648 ze zm.), zgodnie z którymi, Rzecznik prowadząc postępowanie wyjaśniające ma prawo m.in. żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych (art. 13 ust, 1 pkt 2). Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o RPO, a organ, organizacja lub instytucja, do których zwróci się Rzecznik, obowiązane są z nim współdziałać i udzielać mu pomocy, a w szczególności: zapewniać dostęp do akt i dokumentów na zasadach określonych w art. 13 (pkt 1); udzielać Rzecznikowi żądanych przez niego informacji i wyjaśnień (pkt 2); udzielać wyjaśnień dotyczących podstawy faktycznej i prawnej swoich rozstrzygnięć (pkt 3). Ponadto, Rzecznik może przetwarzać wszelkie informacje, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 27 ust. I ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1182), niezbędne do realizacji swoich ustawowych zadań (art. 17c).

Ponadto wskazać należy, że MOPR i Prezydent Miasta [...], przetwarzając dane osobowe skarżącego, dotyczące jego stanu zdrowia, nie naruszyli tzw. zasady adekwatności przetwarzania danych osobowych, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy, tzn. nie udostępnili danych osobowych, które nie były konieczne do wyjaśnienia sprawy dotyczącej zasad przyznawania przez pracowników MOPR prawa do zasiłku celowego. Wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, administrator danych przetwarzający dane powinien dołożyć szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby dane te były adekwatne w stosunku do celów, w jakich są przetwarzane. Oznacza to, że administrator danych powinien przetwarzać tylko te dane, które są konieczne do realizacji określonego celu, tzn. bez których określony cel nie mógłby zostać zrealizowany.

Zgodzić się należy z organem, że Prezydent Miasta [...] podając informacje o stanie zdrowia, czyli elementu istotnego przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu świadczenia na refundację leków, miał na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego. Uzyskanie bowiem danych o stanie zdrowia skarżącego było istotne dla wnikliwego zbadania jego sytuacji osobistej mogącej mieć wpływ na podjęcie decyzji o rodzaju i zakresie przyznawanej mu pomocy.

Tak więc podstawą prawną udostępnienia danych osobowych skarżącego Rzecznikowi Praw Obywatelskich był art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 art. 17 ust. 1 oraz art. 17c ustawy o RPO, a zakres danych zawartych był adekwatny do celu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy. Celem bowiem przekazania danych o stanie zdrowia skarżącego była konieczność kompleksowego wyjaśnienia sprawy zasygnalizowanej przez niego Rzecznikowi Praw Obywatelskich, tj. nieprawidłowości w procedowaniu przez pracowników MOPR w [...] przy ustalaniu prawa do zasiłku celowego.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.