Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 99/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1, 2, 6 i 8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 32/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. w przedmiocie odmowy stwierdzenia u J. A. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd odmówił zastosowania niezgodnego z Konstytucją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Sąd wziął przy tym pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt P 2307 i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. W sytuacji bowiem, gdy skarżący cierpi na schorzenie, które nie zostało uznane za chorobę zawodową na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia, należy zdaniem Sądu odmówić zastosowania tych przepisów zaś sprawa dotycząca stwierdzenia, czy skarżący cierpi bądź nie cierpi na chorobę zawodową powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją RP. Rozpoznanie zaś niniejszej sprawy na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i odsyłanie na drogę ewentualnego wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...], znak; [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122. poz. 851 ze zm.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U z 1998r., 21, poz. 94, ze zm.) nie stwierdził u J. A. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że J. A. w latach 1962-1999 (z przerwą z latach 1963-1965 w celu odbycia zasadniczej służby wojskowej) był zatrudniony w Zakładach "A." w Z. na stanowisku aparatowy, brygadzista, mistrz i dyspozytor. Wykonując w latach 1963-1993 prace aparatowego, brygadzisty i mistrza był narażony na czynniki szkodliwe: siarkowodór, odczynniki chemiczne w laboratorium, chlor, brom, chlorek benzolu, dwunitorchlorobenzen, chlorobenzen, nitrobenzen, tlenki siarki i azotu, chlorowodór, bromowodór, benzen, pirydynę, kwas chlorosulfonowy, amoniak, meta i parafenylenodwuaminę, antrachinon, rtęć, paranitrochlorobenzen, paraanizydynę, anilinę, formalinę, bezwodnik kwasu octowego, sodę amoniakalną, pyły żelaza i barwników oraz środki pomocnicze przemysłu włókienniczego. Przebywając obecnie na emeryturze, w listopadzie 2003 roku (data wpływu skierowania do PPIS w Z. - 13.11.2003 roku) J. A. został skierowany przez lekarza z PZOZ w Z. na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej. Zgłoszenie choroby zawodowej zostało wystawione po 10 latach od ustania narażenia zawodowego i 4 lata po ustaniu zatrudnienia, co w ocenie organu uzasadnia domniemanie, że lekarze badający J. A. w roku 1992 w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. i w roku 1998 w Poradni Chorób Płuc nie dopatrzyli się do dnia wystawienia skierowania zawodowej etiologii rozpoznanej choroby. J. A. dwukrotnie został poddany badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, tj. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz po odwołaniu od tego orzeczenia w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W wyniku przeprowadzonych badań dwukrotnie orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Wykonując natomiast zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2006 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o dokumentację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej z uwzględnieniem narażenia zawodowego oraz wydanego ponownie orzeczenia lekarskiego z dnia 26 kwietnia 2007 roku wystawionego przez Klinikę Chorób Zawodowych Instytut Medycyny Pracy w Ł. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z uwagi natomiast na fakt, że orzeczenie lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest ostateczne, a od zakończenia pracy w narażeniu na czynniki alergizujące występujące w środowisku pracy upłynęło 15 lat wydanie niniejszej decyzji znajduje umocowanie prawne i faktyczne.

Od powyższej decyzji J. A. złożył odwołanie, w którym nie zgadzając się z treścią zaskarżonej decyzji wskazał, iż podczas wykonywania pracy był narażony na alergeny wziewne mogące być przyczyną astmy oskrzelowej zawodowej. Podniósł, iż opinie Kliniki Chorób Zawodowych IMP w Ł. w dalszym ciągu są niejednoznaczne i nieprecyzyjne, bowiem nadal ograniczają się jedynie do przedstawienia wykazów, opracowań i literatury poświęconej alergenom chemicznych, na które był narażony pracując zawodowo.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lutego 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 32/09, oraz w poprzedzającym go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2006 roku, sygn. akt III SA/Łd 417/05 ponownie przeprowadzono postępowanie diagnostyczno- orzecznicze w następstwie którego orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] Klinika Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. ponownie stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u J. A. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Powołując się na uzasadnienie orzeczenia lekarskiego z dnia 26 kwietnia 2007 roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. zaakcentował, iż podczas hospitalizacji skarżącego w roku 2004 ujemnie wypadły testy alergologiczne z szerokim zestawem alergenów zawodowych pacjenta w tym z p – fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami. Przeprowadzone badania spirometryczne również nie wykazywały zaburzeń wentylacji płuc o typie obturacji typowych między innymi dla astmy oskrzelowej, wybitnie dodatnio wypadła natomiast jedynie próba prowokacyjna z histaminą świadcząca o obecności bardzo żywej nadreaktywności oskrzeli charakterystycznej dla astmy oskrzelowej. Podstawą do rozpoznania astmy oskrzelowej atopowej u pacjenta był obraz kliniczny choroby układu oddechowego charakterystyczny dla astmy oskrzelowej oraz obecność bardzo żywej nadreaktywności oskrzeli i uczulenia pacjenta na pospolite alergeny środowiska domowego i komunalnego. Obecność natomiast w środowisku pracy pacjenta i jego kontakt z substancjami astmogennymi nie dowodzi zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Za pozazawodową etiologią choroby układu oddechowego pacjenta przemawia natomiast wywiad chorobowy oraz przebieg kliniczny (brak poprawy i postęp choroby po zaprzestaniu kontaktu zawodowego z substancjami chemicznymi), a także ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami jego środowiska. Zatem, w ocenie organu odwoławczego wyniki badań lekarskich (a zwłaszcza badanie alergologiczne) przeprowadzone w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie pozwalają przyjąć, że czynniki szkodliwe środowiska pracy z przeważającym prawdopodobieństwem spowodowały u skarżącego astmę oskrzelową. Z wysokim prawdopodobieństwem pozwalają natomiast uznać, że przyczyną rozpoznanej u skarżącego astmy oskrzelowej są czynniki pozazawodowe. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., opierając się na materiale zgromadzonym w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji i po ponownej jego analizie nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zebrany materiał w pełni uzasadnia brak podstaw do stwierdzenia u J. A. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej, także w świetle aktualnie obowiązujących przepisów powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż obszerna informacja zawarta w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] Kliniki IMP w Ł. z dnia [...] oraz pisma przewodniego załączonego do przedmiotowego orzeczenia odnosi się także do wszystkich wątpliwości i wytycznych wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2006 roku, sygn. akt III SA/Łd 417/05. Orzeczenie lekarskie spełnia ponadto wszystkie warunki stawiane przez przepisy rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych. Wbrew natomiast zarzutom podniesionym w odwołaniu organ I instancji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy sprawy. Rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i organy inspekcji sanitarnej są związane negatywnym orzeczeniem lekarskim. Podkreślił, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej, wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim wydanym przez uprawnioną jednostkę medyczną, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu będącym podstawą rozstrzygnięcia, jeżeli nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i zaprzecza zawodowej etiologii schorzenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu. Wskazał, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego zgłaszał, że w środowisku pracy, w którym pracował ponad 30 lat był narażony na działanie związków chemicznych – alergenów, takich jak: parafenylodwuamina, formalina i bezwodnik kwasu octowego, jednakże jednostki orzecznicze obu instancji nie uwzględniły szczególnych uwarunkowań środowiska pracy. Tymczasem z treści orzeczeń lekarskich i opracowań naukowych lekarzy orzeczników dostępnych w Internecie wynika, że te same związki chemiczne i alergeny, na których działanie był narażony w środowisku pracy, wymienione są jako główne czynniki wywołujące chorobę zawodową - astmę oskrzelową.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia lub jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga J. A. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy odnieść się do podniesionej przez organ administracji kwestii zachowania terminu do wniesienia skargi.

Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy wskazuje, iż skarga została wniesiona w terminie. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 10 grudnia 2009 roku. Na powyższą decyzję J. A. w dniu 10 stycznia 2010 roku wniósł skargę skierowaną do sądu administracyjnego. Z zestawienia powyższych dat wynika, że terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu 9 stycznia 2010 roku (sobota), natomiast skargę wniesiono w niedzielę - 10 stycznia 2010 roku. Przepisy k.p.a. nie zawierają definicji "dnia ustawowo wolnego od pracy", jednakże w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podobnie jak w Ordynacji podatkowej wprowadzono zasadę, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art. 83 § 2 ustawy). W niniejszej sprawie ostatni dzień terminu do wniesienia skargi upływał w sobotę 9 stycznia a więc, zgodnie z treścią art.83 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r., ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był poniedziałek 11 stycznia 2010r. J. A. wniósł skargę w dniu 10 stycznia 2010r. czyli przed upływem wymaganego terminu.

Przystępując do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), [zwanego dalej rozporządzeniem].

Zgodnie z treścią art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl natomiast art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Należy zaznaczyć, iż przepisy art.2351 i 2352 Kodeksu pracy weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 roku. Tego samego dnia weszło w życie również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku.

Zgodnie z treścią § 11 ust.1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 roku z zastrzeżeniem ust.2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem 3 lipca 2009 roku. Zgodnie zaś treścią § 11 ust.1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 roku czynności dokonane przed tym dniem pozostają skuteczne. W związku z czym wszystkie czynności dokonane przez organy administracji przed dniem 3 lipca 2009 roku w niniejszym postępowaniu są skuteczne.

Na wstępie rozważań podnieść należy, iż z brzmienia cytowanego przepisu art. 2351 Kodeksu pracy wynika, iż o tym, czy dane schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Wykaz natomiast chorób zawodowych zawiera załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych. Wśród chorób zawodowych objętych w/w rozporządzeniem w pozycji 6 wymieniona została astma oskrzelowa.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechny pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - nie publ., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego poprzedzającego merytoryczne rozstrzygnięcie i wydawanego w świetle § 6 ust. 1 rozporządzenia na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 roku (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Pogląd taki zachował aktu aktualność w okresie obowiązywania rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. Wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do wymienionego rozporządzenia zawiera dwadzieścia sześć pozycji i określa w pełni zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, iż za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym należy przyjąć, iż zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Należy zaznaczyć, iż w sprawach chorób zawodowych organ administracji zobligowany jest stosować postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego chyba, że rozporządzenie z 30 czerwca 2009r. zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy uwagę, iż w świetle § 8 ust. 1 wymienionego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje organ, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W myśl natomiast § 8 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei w świetle art. 77 § 1 kpa organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyrażona w powyższych przepisach zasada prawdy obiektywnej jest jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą stanowi przesłankę warunkującą trafne zastosowanie przepisu prawa materialnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 1984 r. (II SA 1205/84, publ. ONSA 1984/2/98) obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Rozumieć przez to należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych lub potencjalnie możliwych do przeprowadzenia w postępowaniu, jak również uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy oraz wiarygodności. Równocześnie organ administracji winien przeprowadzać dowody w sposób uwzględniający wymogi wyrażone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż u J. A. rozpoznano astmę oskrzelową. Skarżący przez okres ponad 37 lat był zatrudniony w Zakładach "A" w Z. jako aparatowy, brygadzista, mistrz i dyspozytor. Przez okres ponad 28 lat był on narażony na działanie różnych związków chemicznych takich jak: chlor, brom, chlorek benzolu, dwunitrochlorobenzen, chlorobenzen, nitrobenzen, tlenek siarki, tlenek azotu, chlorowodór, bromowodór, benzen, pirydyna, kwas chlorosulfonowy, amoniak, meta i parafenylenodwuamina, antrachinon, rtęć, paranitrochlorobenzen, paranizydyna, anilina, formalina, bezwodnik kwasu octowego, soda amoniakalna, pyły żelaza i barwników, środki pomocnicze dla przemysłu włókienniczego, kwas siarkowy, kwas solny i kwas azotowy.

Organy administracji odmówiły stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej opierając się na orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych z 30 września 2004r. oraz Instytutu Medycyny Pracy z 16 lutego 2005r., 11 września 2006r., 26 kwietnia 2007r. i 28 maja 2007r. Szczególnie istotne jest tutaj orzeczenie z 26 kwietnia 2007r., które obszernie cytują organy administracji obu instancji. Z orzeczenia tego wynika, iż za pozazawodową etiologią choroby skarżącego przemawia: 1.) wywiad środowiskowy, z którego nie wynika związek objawów chorobowych z konkretnymi związkami chemicznymi o potencjalnym działaniu astmogennym 2.) przebieg kliniczny i postęp choroby po zaprzestaniu kontaktu zawodowego z substancjami chemicznymi 3.) ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami środowiska pracy w tym p-fenylenodwuaminą i barwnikami.

W przekonaniu sądu orzeczenie to w części dotyczącej testów alergologicznych jest bardzo lakoniczne. W orzeczeniu poświęcono tej kwestii tylko jedno następujące zdanie : "ujemnie wypadły natomiast testy alergologiczne z szerokim zestawem alergenów zawodowych pacjenta w tym z p-fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami". Sformułowanie to jest bardzo ogólnikowe. Wynika z niego, iż testy przeprowadzono z alergenami zawodowymi w tym z p-fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami. Nie wyjaśniono jednak dokładnie z jakimi konkretnie alergenami zostały przeprowadzone testy. Należy zaznaczyć, iż skarżący był narażony na działanie ponad 30 różnych związków chemicznych. W odwołaniu podniósł on, iż część z tych związków, w tym aldehydy, są uznawane za czynniki powodujące powstanie astmy oskrzelowej. Powołał się przy tym na artykuły prof. P. G. (byłego kierownika Kliniki Chorób Zawodowych IMP) i prof. C. P. (obecnego kierownika Kliniki Chorób Zawodowych IMP). Analiza obu artykułów, załączonych do odwołania, wskazuje, iż rzeczywiście jednymi z czynników powodujących astmę oskrzelową są aldehydy. J. A. w czasie pracy zawodowej był narażony na działanie formaliny, będącej roztworem aldehydu. Z orzeczenia IMP w Ł. nie wynika czy wykonane zostały testy z aldehydami. Nie wiadomo zatem czy skarżący był poddany testom z aldehydami a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. J. A. był bowiem narażony na działanie aldehydów, które są uznawane za czynniki astmogenne. W orzeczeniu z [...] podano jedynie, iż testy przeprowadzono z szerokim zestawem alergenów pacjenta. Wymieniono tylko trzy alergeny, które były przedmiotem testów a mianowicie; 1.) p-fenylenodwuamina 2.) alergeny wchodzące w skład różnych barwników i 3.) barwniki. Sformułowania te są bardzo lakoniczne i nie wyjaśniają one czy testy przeprowadzono z wszystkimi związkami chemicznymi na których działanie narażony był skarżący czy też tylko z niektórymi z nich i ewentualnie z którymi. Orzeczenie IMP w tym zakresie jest zatem niepełne.

Skoro J. A. w odwołaniu podnosił, iż był narażony na szereg związków chemicznych powodujących astmę oskrzelową, w tym na aldehydy, powołując się na konkretne opracowania naukowe, to obowiązkiem organu administracji było dokładne wyjaśnienie tych kwestii. Organ winien zatem zwrócić się do Instytutu Medycyny Pracy o uzupełnienie wydanego orzeczenia w trybie § 8 ust.2 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. W szczególności należało wyjaśnić z jakimi konkretnie alergenami zostały przeprowadzone testy, czy testy wykonano z wszystkimi związkami chemicznymi na które narażony był skarżący (zwłaszcza z aldehydami) i czy w ogóle konieczne było wykonanie testów z wszystkimi związkami a jeżeli nie to dlaczego. Należało także wyjaśnić czy wszystkie związki chemiczne mogą powodować powstanie astmy oskrzelowej a jeżeli nie to które z nich są astmogenne. Organy administracji jednak tych kwestii nie wyjaśniły. Oparły się natomiast na orzeczeniach jednostek medycznych, które są niepełne i nie wyjaśniają kwestii podnoszonych przez skarżącego. Brak wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwia odniesienie się do zarzutów podniesionych przez J. A. w odwołaniu i skardze.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie ustaliły które ze związków chemicznych, na których działanie narażony był skarżący, są astmogenne. Nie wyjaśniono także czy testy alergologiczne przeprowadzono z wszystkimi alergenami występującymi w środowisko pracy a jeżeli nie to z jakimi je wykonano. W szczególności nie wyjaśniono czy wykonano testy z aldehydami, które są uznawane za astmogenne. Organy administracji nie podjęły zatem wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Naruszono tym przepisy art.7, 11, 77 § 1 i 80 i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ustalić, które związki chemiczne występujące w środowisku pracy skarżącego są astmogenne. Należy również wyjaśnić czy testy alergologiczne wykonano z wszystkimi alergenami występującymi w środowisku pracy a jeżeli nie to z jakimi je wykonano. W szczególności należy wyjaśnić czy testy wykonano z aldehydami. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać jego wnikliwej analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Należy również odnieść się do zarzutów J. A. podniesionych w skardze.

a.ł.