Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1057/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej na rok 2018; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. G. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik Biura ARiMR lub organ I instancji) z [...] lutego 2019 r. nr [...] odmawiającą przyznania płatności ekologicznej i kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2018. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z 5 czerwca 2018 r. skarżący zwrócił się o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2018. Strona dwukrotnie dokonywała zmiany wniosku.

We wniosku strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 22,21 ha do przyznania płatności ekologicznej w ramach wariantu 11.1 Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] lutego 2019 r. odmówił przyznania płatności ekologicznej w ramach wariantu 11.1 Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji i odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych. Podstawą odmowy przyznania płatności było niespełnienie przez rolnika warunku posiadania minimalnego poziomu obsady DJP (dużych jednostek przeliczeniowych zwierząt). Organ I instancji wskazał, że minimalny poziom DJP na powierzchni 22,21 ha deklarowanych w ramach wariantu 11.1 powinien wynosić 6,6630 DJP. Wskaźnik DJP w gospodarstwie strony wynosi zaś 0,00. A zatem skarżący nie spełnia warunków przyznania wnioskowanych płatności.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, do którego skarżący załączył określone oświadczenia, Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że z systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt prowadzonego przez organ ARiMR, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U z 2017 r., poz. 546) wynika, iż strona w wymaganym okresie, tj. od dnia 15 marca do dnia 30 września 2018 r., nie posiadała w swoim gospodarstwie rolnym zwierząt gospodarskich. Rolnik nie ma zarejestrowanej żadnej siedziby stada zwierząt. A zatem wskaźnik DJP wynosi 0,00, tak jak to orzekł organ I instancji w zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Oddziału ARiMR zaznaczył, że w sprawie strona nie spełniła warunku określonego § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784, ze zm., dalej: rozporządzenie ekologiczne), który stanowi, że w przypadku pakietu 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów. Dlatego też zasadnie odmówiono stronie przyznania wnioskowanych płatności.

Odnosząc się do zarzutów wskazujących, że skarżący spełnia wymagania odnośnie przyznania wnioskowanej płatności, gdyż dysponuje zgodą właściciela zwierząt (M. Ż.), organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty te są bezzasadne. Zauważył, powołując się na § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego, że jeżeli rolnik nie spełnia warunku posiadania minimalnej obsady DJP płatność ekologiczna może mu zostać przyznana, w przypadku gdy warunek taki spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. Organ II instancji jednakże wskazał na § 18 ust 2 rozporządzenia ekologicznego nakazujący złożenie stosownego oświadczenia (sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję) i dołączenia go do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, czego w sprawę strona nie uczyniła. Rolnik dopiero w postępowaniu odwoławczym przedstawił powyższe oświadczenia, które nie mogło zostać uwzględnione na tym etapie postępowania, gdyż termin na złożenie takiego oświadczenia określony w § 18 ust 2 rozporządzenia ekologicznego ma charakter terminu materialnego.

Dodatkowo organ II instancji stwierdził, że nie ma też podstaw do uwzględnienia złożonego oświadczenia po terminie w sytuacji, gdy rolnik twierdzi, że treść protokołu z Jednostki Certyfikującej [...] wskazuje na dysponowanie zwierzętami należącymi do państwa Ż., gdyż organy ARiMR nie dysponują tym protokołem.

Pismem z 23 maja 2019 r. strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez niezasadne nieuwzględnienie przez organ II instancji zmiany stanu faktycznego w sprawie związanego z okolicznością przedłożenia przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym zgody właściciela zwierząt, potwierdzoną oświadczeniem o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej lub płatności ekologicznej w zakresie uwzględnienia posiadanych zwierząt oraz zgodą na uwzględnienie zwierząt będących w posiadaniu małżonka;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 § 1 kpa w zw. z art. 75 §1 kpa poprzez niezasadne nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów zgłoszonych przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym (w treści odwołania), które to dowody zmierzały do wykazania spełniania przez stronę warunków przyznania wnioskowanej płatności ekologicznej za 2018 r., o której mowa w zaskarżonej decyzji;

3) naruszenie § 18 ust. 2 w zw. z § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten obwarowany jest terminem zawitym prawa materialnego, którym - jak mniema skarżący - miałoby być użyte w przepisie sformułowanie "do wniosku" podczas, gdy ww. przepis nie zawiera terminu zawitego prawa materialnego, a sformułowanie "do wniosku (...) dołącza się (...)" wskazuje na warunki formalne wniosku o przyznanie płatności ekologicznej;

4) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że dołączenie do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej oświadczenia o rolniku lub rolnikach z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 lub 4 rozporządzenia ekologicznego, ograniczone jest terminem zawitym prawa materialnego co skutkowało brakiem wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie oświadczenia o rolniku lub rolnikach z którymi spełnia ww. warunek i utrzymaniem w mocy odmowy przyznania płatności ekologicznej na rzecz strony podczas, gdy oczywistym jest, iż niezałączenie do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej wskazanego oświadczenia w treści rozporządzenia stanowi brak formalny, podlegający uzupełnieniu w drodze wezwania do jego uzupełnienia;

5) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że strona w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września 2018 r. nie posiadał w swoim gospodarstwie rolnym zwierząt gospodarskich, a co za tym idzie nie spełniał warunku określonego w § 9 ust 3 oraz § 9 ust. 9 rozporządzenia ekologicznego podczas, gdy skarżący w ww. okresie dysponował i nadal dysponuje zgoda właściciela zwierząt potwierdzoną oświadczeniem o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej lub płatności ekologicznej w zakresie uwzględnienia posiadanych zwierząt oraz zgodą na uwzględnienie zwierząt będących w posiadaniu małżonka (oświadczenie J. Ż.- druk 0-3/110 oraz oświadczenie M. Ż. - druk 0-1/395], o czym mowa w Protokole z kontroli gospodarstwa rolnego ([...] nr [...] z [...] sierpnia 2018 r.).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2019r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v. art.145 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, sąd rozpoznający sprawę stwierdza, że decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.

Istotę sporu stanowi odmowa przyznania płatności ekologicznej na rok 2018 z uwagi na stwierdzenie przez organ, że skarżący nie był posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia ekologicznego, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach między innymi Pakietu 11, ani nie złożył w terminie oświadczenia o rolniku lub rolnikach, z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego. Stosowne oświadczenie złożył dopiero na etapie postępowania odwoławczego, a więc po upływie terminu materialnego do składania wniosków i wymaganych dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności.

Spór w istocie dotyczy więc zagadnienia, czy organ administracji zasadnie odmówił przyznania płatności ekologicznej w związku z niezłożeniem w ustawowym terminie kompletnego wniosku wraz z dokumentami wymaganymi przepisami prawa. Sąd także winien odpowiedzieć na pytanie jaki skutek ma złożenie stosownych oświadczeń w toku postępowania z wnioskiem o płatność lub w toku postępowania odwoławczego.

Oceniając zarzuty skargi zauważyć należy, że strona nie kwestionuje, że nie złożyła w terminie oświadczenia o współdziałaniu w grupie rolników, co wykluczyłoby negatywną przesłankę przyznania płatności ekologicznej, tj. nieposiadanie przez stronę określonych w rozporządzeniu ekologicznym gatunków zwierząt. Strona podkreśla natomiast, że organ odwoławczy winien uwzględnić fakt złożenia przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym zgody właściciela zwierząt, potwierdzonej oświadczeniem o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej lub płatności ekologicznej w zakresie uwzględnienia posiadanych zwierząt oraz zgody na uwzględnienie zwierząt będących w posiadaniu małżonka.

W ocenie sądu wykładnia stosowanych w sprawie przepisów nie prowadzi do wniosku, że strona spełniła wszystkie warunki przyznania płatności ekologicznej. Po pierwsze nie można uznać, że wystarczającą przesłanką uzasadniającą przyznanie płatności jest faktyczne wypełnianie zobowiązań wynikających z programu ekologicznego, w przypadku niespełnienia wszystkich przesłanek określonych we właściwych regulacjach prawa.

Reguły ustalające zasady przyznawania płatności ekologicznej zawarte zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i w prawodawstwie wspólnotowym.

W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm., dalej: rozporządzenie 1305/2013), jeżeli:

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Na podstawie powołanej regulacji stwierdzić należy, że realizowanie 5-letniego zobowiązania ekologicznego stanowi jedną, ale nie jedyną przesłankę przyznania płatności. Zgodnie z pkt 4 powołanego § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego rolnik spełniać również musi warunki przyznania płatności określone w ramach określonych pakietów lub ich wariantów.

We wniosku na rok 2018 strona ubiegała się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach Pakietu 11: Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji (wariant 11.1) - powierzchnia deklarowana 22,21 ha (§ 4 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia ekologicznego).

Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, w brzmieniu obowiązującym na kampanię w 2018 r., w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto (ponad warunki przyznania płatności określone w innych przepisach rozporządzenia) rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów.

Zgodnie z § 9 ust. 9 rozporządzenia ekologicznego przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 i 4 bierze się pod uwagę zwierzęta:

1) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, w odniesieniu do których rolnik lub jego małżonek dokonali wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru:

a) zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła, kóz i owiec,

b) koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję - w przypadku koni;

1a) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 16 października roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia 15 października roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, w odniesieniu do których rolnik lub jego małżonek dokonali wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru, o którym mowa w pkt 1 lit. a - w przypadku świń;

2) wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia:

a) przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250 z 18.09.2008, str. 1, z późn. zm.), w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności - w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1 i 1a, utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, nie później niż w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej,

b) objęcia systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności - w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1 i 1a, utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie negował, że samodzielnie nie posiada zwierząt, o których mowa we wskazanych regulacjach rozporządzenia ekologicznego w związku z realizacją Pakietu 11.

W realiach niniejszej sprawy niezbędne dla jej rozpoznania jest odwołanie do § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego, stanowiącego, że jeżeli rolnik nie spełnia warunku określonego w ust. 3 lub ust. 4 § 9 płatność ekologiczna może mu zostać przyznana, w przypadku gdy warunek taki spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. Przepis ust. 5-7 stosuje się odpowiednio. Stosownie do § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, w przypadku, o którym mowa w § 9 ust. 13, do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej rolnik dołącza oświadczenie o rolniku lub rolnikach, z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 lub 4 zawierające oświadczenia tego rolnika lub tych rolników potwierdzające tę okoliczność - sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Z powyższych przepisów wynika, że rolnik nieposiadający zwierząt mógłby spełnić warunek określony w § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego (dotyczący posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5) jeśli spełnia go łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. W takim przypadku wymagane jest jednak złożenie do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej oświadczenia o rolniku lub rolnikach, z którymi wnioskujący spełnia warunek określony w § 9 ust. 3, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez ARiMR.

W niniejszej sprawie strona złożyła ww. oświadczenie, jednakże co istotne nastąpiło to dopiero w postępowaniu odwoławczym, a więc z uchybieniem ostatecznego terminu na składanie wniosków i wymaganych dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014, s. 48), z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia.

Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Ze wskazanych przepisów wynika, że w roku 2018 ostatecznym terminem na złożenie wniosku o przyznanie płatności bez zastosowania sankcji terminowych był dzień 15 czerwca 2018 r., zaś ostatecznym terminem sankcyjnym był dzień 10 lipca 2018 r. (15 czerwca 2018 + 25 dni kalendarzowych). Ten sam ostateczny termin dotyczy składania dokumentów lub innych deklaracji, które stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. Niewątpliwie sporne oświadczenia dotyczą kwalifikowalności do danej pomocy. Z powyższego wynika, że przedstawione przez rolnika oświadczenia o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności ekologicznej w zakresie uwzględnienia posiadanych zwierząt powinny zostać złożone do ostatecznego terminu składania wniosków.

Sąd podziela stanowisko organów administracji, zgodnie z którym pomoc w postaci płatności ekologicznej może zostać przyznana jedynie podmiotowi, który złoży wniosek wraz z wymaganymi oświadczeniami oraz dokumentami w przewidzianym przepisami prawa terminie, tj. w niniejszej sprawie do 10 lipca 2018 r. Wniesienie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 13 i § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji odmawiającej przyznania płatności ekologicznej za 2018 r. nie może być uznane jako wiążące i tym samym nie może być podstawą do przyznania płatności.

Analizując prawidłowość ustalenia przez organy administracji daty upływu terminu do złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności przypomnieć należy, że zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego wniosek o przyznanie płatności ekologicznej składa się do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278), wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy). Na podstawie art. 21 ust. 3 powołanej ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 897) i mocą § 1 tego rozporządzenia przedłużył termin składania wniosków o płatność, w tym wniosku o płatność ekologiczną (patrz § 17 ust 2 rozporządzenia ekologicznego) do 15 czerwca 2018 r.

Zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4 wniesienie poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność po ostatecznym terminie wnoszenia poprawek, ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot związanych z faktycznym wykorzystywaniem danych działek rolnych. Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie.

Mając na uwadze powołane regulacje prawa krajowego i unijnego sąd stwierdza, że organy administracji prawidłowo oceniły, że w roku 2018 ostatecznym terminem na składanie wniosków o przyznanie płatności oraz wszelkich dokumentów uzupełniających, które należy przedstawić organowi, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty stanowią o kwalifikowalności do danej płatności, bez zastosowania sankcji terminowych był 15 czerwca 2018 r., zaś ostatecznym terminem sankcyjnym był 10 lipca 2018 r.

W przypadku złożenia wniosku lub wymaganych dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności po dniu 10 lipca 2018 r. (termin prawa materialnego) wniosek lub te dokumenty uznaje się za niedopuszczalne, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia - stosownie do art. 13 ust. 1-3 rozporządzenia 640/2014.

Mając na uwadze znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa oraz ustalony stan faktyczny sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie podziela ocenę organów administracji, że wniosek o przyznanie płatności ekologicznej za 2018 r. nie mógł zostać oceniony pozytywnie, ponieważ nie został kompletnie złożony w koniecznym do jego uwzględnienia terminie.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2137) jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81.

Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017, poz. 562 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań: przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z przepisu art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju wynika, że reguła opisana w art. 9 kpa w sprawach dotyczących przyznania płatności w ramach PROW 2014-2020 uległa modyfikacji, a organy ARiMR nie są w tej sytuacji zobowiązane do informowania strony i jej pouczania o okolicznościach faktycznych i prawnych obowiązujących w rozpatrywanej sprawie. Taką informację organy ARiMR są zobowiązane przedstawić jedynie na żądanie wnioskodawcy. Wnioskodawca jak wynika z akt sprawy w toku postępowania, z takim żądaniem nie występowała.

Nie składając do 10 lipca 2018 r. łącznie z wnioskiem o przyznanie płatności oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego strona nie złożyła pełnego oświadczenia, co do swoje sytuacji prawnej, istotnej w procedurze weryfikacji wniosku. Brak oświadczenia skutkował uznaniem, że skarżący nie jest członkiem grupy w ramach których przynajmniej jeden rolnik spełniał warunek określony w § 9 ust. 13 rozporządzenia, tj. posiadał zwierzęta, o których mowa w § 9 ust. 9 rozporządzenia ekologicznego, co determinowało dalsze czynności organów administracji. Wobec niezałączenia do wniosku dokumentu w postaci oświadczenia o określonej treści nieracjonalne byłoby oczekiwanie, że organ w terminie jego złożenia wiedział, że strona jest członkiem grupy w ramach której przynajmniej jeden rolnik jest posiadaczem zwierząt w rozumieniu § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego.

Wobec powyższego wbrew twierdzeniom strony organ odwoławczy nie mógł uwzględnić wskazanego i dołączonego do odwołania oświadczenia, gdyż termin na złożenie stosownych dokumentów jak słusznie wskazał Dyrektor Oddziału ARiMR ma charakter terminu materialnego i upłynął z dniem 10 lipca 2018 r. Tym samym oświadczenie złożone po tej dacie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Dlatego też sąd za bezzasadne uznaje zarzuty naruszenia art. 15, art. 136 § 1 i art. 75 § 1 kpa. Wbrew twierdzeniom strony organ odwoławczy nie pominął dowodu jakim jest złożone wraz z odwołaniem oświadczenie o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności ekologicznej w zakresie uwzględnienia posiadanych zwierząt. Dyrektor Oddziału ARiMR ten dokument ocenił i zasadnie wskazał na stronie 11 decyzji, że "oświadczenia Państwa [...], na tym etapie postępowania, nie mogą zostać uwzględnione, a zatem brak jest możliwości dopuszczenia i przeprowadzenia z nich dowodów, o co wnioskuje strona w odwołaniu. Złożone oświadczenia powinny zostać złożone w terminie składania wniosków o przyznanie płatności. Termin ten jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu". Tym samym, w wypadku złożenia tych oświadczeń po 10 lipca 2018 r., nie ma znaczenia etap, na którym te oświadczenia zostały złożone. Przyjmując nawet złożenie ich przed organem I instancji ale po wskazanym terminie, to rozstrzygnięcie tego organu byłoby identyczne z zaskarżonym rozstrzygnięciem.

Zasadnie także organ odwoławczy wyjaśnił, w odpowiedzi na skargę, że brak złożenia przez skarżącego powyższego oświadczenia nie jest brakiem formalnym, jak wskazuje strona w skardze. Po pierwsze w przedmiotowym działaniu nie stosuje się przepisów dotyczących uzupełniania innych braków podania, tj. art. 64 § 2 kpa, o czym wprost stanowi art. 25 ust. 1 zdanie drugie ustawy o wspieraniu rozwoju.

W myśl art. 25 ust. 1 ustawy po wspieraniu rozwoju w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy (...) w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12, nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia 640/2014, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W sprawie ostatnie zmiany do wniosku zostały złożone ostatniego dnia do ich złożenia, tj. 10 lipca 2018 r. A więc termin upłynął na poinformowanie strony zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju. Tym samym już tylko z tej przyczyny organ braku oświadczenia nie mógł potraktować jako uchybienia formalnego.

Ponadto słusznie wyjaśniono, że organy ARiMR nie były w posiadaniu informacji, wskazującej, że dysponował on zgodą właściciela zwierząt na uwzględnienie zwierząt do płatności. Ze złożonego wniosku to nie wynikało, a z dostępnych organowi danych zawartych w systemie informatycznym można było stwierdzić, iż rolnik w swoim gospodarstwie zwierząt nie posiadał (co jest niesporne). A zatem nie spełniał warunków do przyznania wnioskowanej płatności w zakresie deklarowanego wariantu 11.1 Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji.

Słusznie także zauważył Dyrektor Oddziału ARiMR, że Kierownik Biura ARiMR nie był zobowiązany do wezwania strony do uzupełnienia braków w tym zakresie. To rolnik, który występuje o przyznanie płatności, powinien znać zasady przyznawania płatności, a zatem powinien mieć wiedzę, że warunkiem przyznania płatności ekologicznej jest posiadanie minimalnej obsady DJP. Skoro strona wiedziała, że nie ma zarejestrowanej siedziby stada i że nie zgłosiła organowi ARiMR żadnej sztuki zwierząt będących w jego gospodarstwie, to trudno oczekiwać od organu aby wiedział o tym, iż rolnik żąda uwzględnienia zwierząt będących własnością innego rolnika. W sytuacji zaś niespełnienia warunku posiadania DJP, rolnik wraz z wnioskiem powinien przedstawić dowody, na potwierdzenie, że uczestniczy w grupie rolników i mógłby spełnić powyższy warunek. Podkreślenia wymaga, że to na skarżący ciąży ciężar dowodu a nie na organie. Innymi słowy to skarżący winien udowodnić, że spełnienie warunku posiadania wymaganej ilości zwierząt. Sąd podziela podgląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 8 lipca 2009 r. II GSK 1115/08 (LEX nr 552746), zgodnie z którym na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi formalne, a w przypadku stwierdzenia braków formalnych obowiązek wezwania wnioskodawcy do ich usunięcia. NSA podkreślił jednak, że za treść merytoryczną wniosku odpowiedzialność ponosi wnioskodawca.

Sąd rozpoznający sprawę ponownie podkreśla, że załączenie oświadczenia potwierdzającego spełnienie przez stronę jednej z obligatoryjnych przesłanek przyznania płatności ekologicznej stanowi wadę wniosku, która nie podlega uzupełnieniu w ramach wezwania do usunięcia braków formalnych. W ocenie sądu nie był to błąd oczywisty, który mógł zostać stwierdzony, skorygowany i dostosowany przez właściwy organ bezpośrednio po złożeniu wniosku. Dzieje się tak, tym bardziej, że strona nie dołączyła do wniosku dokumentów wymaganych od rolnika wnioskującego o przyznanie płatności ekologicznej. W rozpoznawanej sprawie z dokumentu wniosku nie wynikało wprost, że strona łącznie z co najmniej jednym innym rolnikiem była posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosiła określoną wielkość DJP. Wobec złożenia przez stronę wniosku o określonej treści nieracjonalne byłoby oczekiwanie, że organ w terminie jego złożenia wiedział, że strona wypełnia przesłankę dotyczącą wymogu posiadania zwierząt o określonych gatunkach. Na zakończenie tego wątku sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wskazujące, że powołany protokół z kontroli gospodarstwa rolnego ([...] nr [...] z [...] sierpnia 2018 r.), był dokumentem nie znanym organowi w dacie wydawania decyzji, a co więcej nie zastępuje on oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 13 w zw. z § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego.

Dodatkowo sąd zauważa, że zgodnie z § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego rolnikowi może corocznie zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub wariantu. Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego ustala się zgodnie z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia, w którym są określone koszty transakcyjne, z tym że nie może ona przekraczać 20% wysokości płatności ekologicznej. Tym samym skoro stronie nie przysługuje płatność ekologiczna (nie są spełnione warunki), to także ta płatność została prawidłowo odmówiona.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak było okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ppsa.