Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 970/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na zarządzenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora gimnazjum oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta K. odwołał z dniem [...] ze stanowiska dyrektora Gimnazjum nr [...] im. [...] w K. B.B. Podstawę wydania zarządzenia stanowił art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Jako przyczynę odwołania wskazano wprowadzenie przez dyrektora szkoły do projektu arkusza organizacji na rok szkolny 2013/14 czterech oddziałów klas pierwszych oraz odmowę przygotowania projektu arkusza organizacji zgodnie z ustaleniami organu prowadzącego, tj. z trzema oddziałami klas pierwszych, mimo że liczba uczniów zameldowanych i zamieszkałych w obwodzie szkoły, którzy deklarowali realizację obowiązku szkolnego w Gimnazjum nr [...] odpowiadała trzem oddziałom, a także rażące naruszenie odpowiednich przepisów prawa. Ponadto wskazano, że działania dyrektora szkoły doprowadziły do niezatwierdzenia przez organ prowadzący, w wymaganym terminie, tj. do dnia 30 maja 2013 r. arkusza organizacji na rok szkolny 2013/14, co uniemożliwiło funkcjonowanie szkoły, stwarzając w ten sposób realne ryzyko i groźbę jej likwidacji. Powyższe doprowadziło do całkowitej utraty zaufania do dyrektora i wyczerpanie się możliwości dalszej współpracy organu prowadzącego z dyrektorem, który dopiero pod przymusem i na życzenie [...] Kuratora Oświaty zaproponował wprowadzenie do projektu arkusza organizacji trzech oddziałów klas pierwszych.

W motywach uzasadnienia w pierwszej kolejności wyjaśniono, że zasady organizacji szkół oraz obowiązki poszczególnych organów, ich kompetencje i wzajemne uprawnienia zostały określone w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) oraz w aktach wykonawczych. Szczegółowe zasady organizacji nauczania, wychowania i opieki, jak stanowi § 12 załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r. nr 61, poz. 624 z późn. zm.), określa arkusz organizacji gimnazjum opracowywany przez dyrektora gimnazjum do dnia 30 kwietnia każdego roku i zatwierdzany przez organ prowadzący gimnazjum do dnia 30 maja danego roku. W arkuszu zamieszcza się liczbę pracowników szkoły, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze, ogólną liczbę godzin zajęć edukacyjnych finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący. Informacje te wynikają bezpośrednio z liczby oddziałów, które w danym roku funkcjonują w szkole. Liczbę oddziałów klas pierwszych oraz liczbę uczniów przyjmowanych do klas pierwszych, jak stanowi § 24 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. z 2004 r., nr 26, poz. 232 z późn. zm.) ustalają w porozumieniu z dyrektorami szkół jednostki samorządu terytorialnego. W § 5 tego rozporządzenia doprecyzowane zostały zasady rekrutacji do klas pierwszych gimnazjum ogólnodostępnego prowadzonego przez gminę lub innego należącego do sieci gimnazjów ustalonej przez gminę. I tak do gimnazjum ogólnodostępnego, a takim gimnazjum jest Gimnazjum nr [...], do klasy pierwszej przyjmowani są z urzędu absolwenci szkół podstawowych zamieszkali w obwodzie danego gimnazjum oraz na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) absolwenci szkół podstawowych zamieszkałych poza obwodem gimnazjum, w przypadku gdy szkoła dysponuje wolnymi miejscami. Jeżeli liczba kandydatów zamieszkałych poza obwodem szkoły jest większa niż liczba wolnych miejsc, którymi dysponuje gimnazjum, kandydatów przyjmuje się na podstawie kryteriów zawartych w statucie gimnazjum.

Następnie wskazano, że Prezydent Miasta K. określił zasady projektowania arkusza organizacji na rok szkolny 2013/14 w piśmie nr [...] z dnia [...]. Znalazło się tam między innymi stwierdzenie, że oddział ogólnodostępny klasy pierwszej gimnazjalnej nie może liczyć więcej niż 32 uczniów. Natomiast przy ustalaniu liczby oddziałów klas pierwszych należało liczbę uczniów zamieszkałych w danym obwodzie pomniejszyć o wskaźnik średni z ostatnich trzech lat uczniów nierealizujących obowiązku szkolnego w swoim obwodzie. Wobec tego, że liczba uczniów zameldowanych na pobyt stały i czasowy w obwodzie Gimnazjum nr [...] wynosiła [...], zaś w ostatnich trzech latach obowiązku szkolnego nie realizowało ok. 30 procent uczniów, zatem ustalono zadania naborowe dla tej szkoły na poziomie [...] uczniów, a tym samym wyrażono zgodę na zaplanowanie trzech oddziałów klas pierwszych, w których łączna liczba miejsc wynosiła 96. Pomimo jednoznacznie określonych wytycznych co do zasad projektowania arkusza organizacji na rok szkolny 2013/14, w tym przede wszystkim w odniesieniu do ustalonej maksymalnej liczby 32 uczniów w oddziale klasy pierwszej gimnazjalnej, dyrektor Gimnazjum złożyła dnia [...] projekt arkusza organizacji, w którym zaplanowano otwarcie 4 oddziałów klas pierwszych i łączną liczbę oddziałów 12. W ocenie organu przygotowany w taki sposób arkusz organizacyjny dowodził nie tylko sporządzenie go z pominięciem oczywistych i znanych dyrektorowi wytycznych organu prowadzącego, ale także wbrew faktycznej sytuacji naborowej uczniów w obwodzie Gimnazjum, trafnie ocenionej i przewidzianej w wytycznych organu prowadzącego. Bowiem ani w momencie złożenia projektu arkusza organizacji, ani w całym okresie poprzedzającym odwołanie dyrektora liczba uczniów chcących realizować obowiązek szkolny nie przekroczyła [...] osób, a tym samym nie istniała konieczność utworzenia 4 oddziałów. Podniesiono, że postanowienia projektu arkusza organizacji zostały zaproponowane bez żadnego faktycznego i racjonalnego uzasadnienia choćby w aspekcie finansowo-organizacyjnym i co więcej nie mogły stanowić nawet materiału wyjściowego do jakichkolwiek uzgodnień z organem prowadzącym, gdyż zostały przygotowane z ewidentnym i wręcz rażącym naruszeniem regulacji prawnych dotyczących zwłaszcza warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych, po myśli których organ ustalił zasady projektowania arkusza organizacji.

Organ zważył również, że przyzwolenie na proponowany arkusz przesądziłoby o jego zgodzie na utrzymanie stanowiska wicedyrektora wbrew ustalonym zasadom, co do warunków uzasadniających utworzenie takiego stanowiska w szkole, co w oczywisty sposób stałoby w sprzeczności z dyscypliną finansów publicznych.

Dalej organ prowadzący wskazał, że dnia [...] poinformowano pisemnie dyrektora szkoły B.B. o niezatwierdzeniu arkusza organizacji i zobowiązano ją do sporządzenia projektu arkusza zgodnie z zadaniami naborowymi. W piśmie z dnia [...] dyrektor szkoły odmówiła sporządzenia projektu arkusza zgodnie z zadaniami określonymi przez organ prowadzący. Dnia [...] Wiceprezydent Miasta K. w obecności Naczelnika Wydziału Edukacji odbyła z B.B. rozmowę dyscyplinującą, w trakcie której wysłuchano jej wyjaśnień związanych z przedmiotową sprawą oraz przedstawiono oczekiwania dotyczące współpracy i porozumienia, zgodnie z przepisami obowiązującymi w zakresie rekrutacji uczniów do szkół. Pomimo, że następnie pismem z dnia [...] dyrektor szkoły ponownie została poinformowana o niezatwierdzeniu arkusza oraz zobowiązana do utworzenia trzech oddziałów klas pierwszych, dyrektor odmówiła realizacji ustaleń organu prowadzącego. Mimo dalszych wezwań w kwestii utworzenia trzech oddziałów i pouczenia o możliwości zwiększenia liczby oddziałów klas pierwszych w aneksie jeżeli liczba uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły , którzy będą realizować w tej szkole obowiązek szkolny wzrośnie, nie zastosowała się do żadnego z nich.

Wobec tego organ stwierdził, że niezatwierdzenie arkusza organizacji, który jest podstawą funkcjonowania szkoły w kolejnym roku szkolnym z przyczyn nie leżących po jego stronie i brak możliwości porozumienia w tej materii z dyrektorem szkoły stworzyło niedopuszczalny stan zagrożenia likwidacji szkoły, w tym także na skutek braku w tych okolicznościach podstaw do sporządzenia planu finansowego placówki na rok 2014. To zaś, w ocenie organu, w pełni uzasadnia odwołanie dyrektora w ciągu roku szkolnego bez wypowiedzenia. Organ uznał, że zachowanie dyrektora nosi cechy naruszenia obowiązków pracowniczych w zakresie dbałości o dobro szkoły, gdyż nie do przyjęcia jest, by nie zważając na istniejący stan faktyczny w obwodzie szkoły, będący podstawą do naboru uczniów i tym samym ustalenia odpowiadającej mu liczby oddziałów, dyrektor odmawiał uwzględnienia w projekcie arkusza słusznych i zasadnych zaleceń organu prowadzącego. Ponadto, jak podkreślono, dyrektor nie jest uprawniony do prowadzenia sporu z organem prowadzącym tak dalece, że zaspokojenie własnych ambicji przedkłada nad interes szkoły, doprowadzając do realnego ryzyka i groźby destabilizacji jej funkcjonowania z likwidacją włącznie. Tego rodzaju stan rzeczy i zachowania dyrektora szkoły doprowadziły do całkowitej utraty zaufania do niego ze strony organu prowadzącego co wyklucza dalszą z nim współpracę.

Pismem z dnia [...] B.B. wezwała Prezydenta Miasta K. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wydaniu zarządzenia w sprawie odwołania jej ze stanowiska dyrektora z rażącym naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Jednocześnie wezwała organ do uchylenia tego zarządzenia.

Prezydent Miasta K. w piśmie z dnia [...] postanowił nie uwzględnić tego wezwania.

W skierowanej w dniu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze na zarządzenie Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Gimnazjum nr [...] im. [...] w K., złożonej w siedzibie organu w dniu [...], B.B. wniosła o stwierdzenie jego nieważności i zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając swój interes prawny podniosła że była dyrektorem Gimnazjum nr [...] od [...], a stanowisko to zostało jej powierzone na okres 5 lat w wyniku konkursu, zaś jego naruszenie polega na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym zarządzaniem, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowana sytuacją. Ten związek powstał z chwilą wprowadzenia w życie zarządzenia i spowodował następstwo w postaci utraty funkcji dyrektora szkoły i utraty lub ograniczenia konkretnych uprawnień.

W motywach uzasadnienia skargi skarżąca odnosząc się do podanych przez organ przyczyn odwołania w pierwszej kolejności wskazała, że do arkusza organizacji wprowadzone zostały cztery klasy pierwsze w oparciu o przekazany w [...] przez organ prowadzący wykaz uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły, z którego wynikało, że zameldowanych jest [...] uczniów, co przy założeniu, że liczba uczniów w oddziale nie powinna być większa niż 32 dawało podstawę do zaplanowania czterech oddziałów klas pierwszych. Podniosła, że zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych, dyrektor nie może z powodu małej liczebności oddziałów odmówić przyjęcia do szkoły dziecka zamieszkałego w obwodzie tej szkoły. Ponadto akcentowała okoliczność prowadzenia działań promujących szkołę, cieszących się zainteresowaniem, w wyniku których pozyskano wiedzę dotyczącą deklaracji przyjścia do szkoły szóstoklasistów, której nie posiadał organ prowadzący. Twierdziła, że organ nie brał pod uwagę argumentów uzasadniających potrzebę otwarcia czterech klas pierwszych oraz, że projekt arkusza został pozytywnie zaopiniowany przez Radę Pedagogiczną.

Dalej podała, że utworzenie czterech oddziałów klas pierwszych nie powoduje skutków finansowych nieprzewidzianych w planie finansowym szkoły, gdyż w planie tym na rok 2013, obejmującym lata szkolne 2012/2013 oraz 2013/2014 zaproponowano na rok szkolny 2013/2014 cztery takie oddziały i organ prowadzący nie miał zastrzeżeń do tych założeń. Natomiast redukcja oddziałów klas pierwszych do trzech spowodowałaby poważne konsekwencje kadrowe, bez wiedzy Rady Pedagogicznej. Działania organu były zatem w jej ocenie spóźnione i pochopne, nie liczące się z konsekwencjami dotyczącymi pracowników. Ponadto skarżąca kwestionowała przyjęte przez organ kryteria w zakresie planowania liczby oddziałów klas pierwszych w poszczególnych szkołach. Zarzuciła, iż organ nie brał pod uwagę argumentów rodziców dzieci spoza rejonu Gimnazjum, którzy starali się o ich przyjęcie do tej szkoły, wskazując na niczym nieuzasadniony upór i brak dobrej woli organu aby pozytywnie odpowiedzieć na potrzeby mieszkańców miasta. Deklaracje organu dotyczące zwiększenia ilości oddziałów w aneksie do arkusza uznała za mało wiarygodne. Podniosła, że arkusz organizacji został sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, natomiast w związku z działaniami organu mogącymi prowadzić do destabilizacji szkoły w dniu [...] poinformowała [...] Kuratora Oświaty o jego niezatwierdzeniu. Natomiast po wyrażeniu stanowiska przez Kuratora, z którym, jak stwierdziła, również się nie zgodziła, jednak zdając sobie sprawę z zagrożenia, jakie stwarza zaistniała sytuacja, nie widząc sposobu jej rozwiązania i mając na uwadze dobro szkoły, pismem skierowanym do organu w dniu [...] wyraziła wolę zredukowania ilości oddziałów klas pierwszych do trzech, o czym zawiadomiła również Kuratorium.

Następnie skarżąca powołując się na wyrok WSA w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 872/12) wywodziła, że odmowa dokonania poprawek w projekcie arkusza organizacyjnego nie może być traktowana jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Akcentowała, że złożyła podpisany arkusz w formie papierowej oraz elektronicznej w przewidzianym prawem terminie, tj. dnia [...], a powodem działania na szkodę własnego zakładu pracy i pracowników były kroki podejmowane przez organ prowadzący.

Na koniec podkreśliła, że NSA w wyroku z dnia 26 lipca 2012 r. I OSK 724/12 uznał, że pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych" należy interpretować wąsko. Odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia jest możliwe wyłącznie w sytuacji wystąpienia konkretnych poważnych przyczyn - czy to niezależnych od dyrektora, czy też zawinionych przez niego. Chodzi o takie sytuacje, w których konieczne jest natychmiastowe odsunięcie dyrektora od obowiązków, ponieważ dalsze pełnienie tej funkcji godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a utrata zaufania i wyczerpanie się możliwości dalszej współpracy organu z dyrektorem nie jest powodem do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

W odpowiedzi na skargę organ postulowała jej oddalenie obszernie ustosunkowując się do twierdzeń i zarzutów w niej zawartych, uznając je za bezzasadne. Dodatkowo akcentowano, iż w całym okresie toczącego się sporu informowany o zaistniałej sytuacji [...] Kurator Oświaty, w tym również na etapie obligatoryjnego wystąpienia o opinię w przedmiocie zamierzonego odwołania skarżącej, Kurator nie wyraził jakichkolwiek zastrzeżeń lub sprzeciwu co do stanowiska organu prowadzącego. Wskazano, że akceptujące stanowisko Kuratora potwierdziła i skarżąca w piśmie z dnia [...] kierowanym do skarżonego organu stwierdzając, że tylko z uwagi na to stanowisko zredukuje ilość oddziałów klas pierwszych z czterech do trzech, co odzwierciedla brak rzeczywistej woli i intencji skarżącej we współpracy z organem prowadzącym. Ponadto podkreślono, że wbrew temu, co skarżąca twierdziła w ww. piśmie, [...] podjęła decyzje o wywieszeniu i upublicznieniu listy przyjętych do szkoły dzieci w liczbie [...], a więc samowolnie przesądzając o przyjęciu do szkoły znacznej liczby dzieci spoza obwodu szkoły, choć w tej liczbie zgłoszonych z obwodu szkoły (przyjmowanych z urzędu) było tylko [...] dzieci. Podniesiono, że nie do przyjęcia jest aby organ prowadzący w porozumieniu z dyrektorem szkoły ustalał liczbę klas pierwszych w oparciu o deklarację i wolę rodziców z pominięciem faktu braku zamieszkania ich dzieci w obwodzie szkoły, co więcej aby ustalał liczbę oddziałów klas pierwszych kierując się liczbą zainteresowanych dzieci (rodziców/opiekunów prawnych) zamieszkałych poza obwodem szkoły i w ten sposób celowo stwarzał jak najszersze warunki do przyjęcia dzieci w ramach dopuszczalnego w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych (...) wyjątku – na wniosek rodziców (opiekunów), gdy gimnazjum dysponuje wolnymi miejscami. Z tego powodu porozumienie nie może rażąco wykraczać poza ramy dopuszczalnej prawnie – w myśl postanowień ustawy i rozporządzenia – rekrutacji do publicznych szkół podstawowych i gimnazjalnych, albowiem w przeciwnym wypadku byłby działaniem wbrew obowiązującemu prawu. Zgoda organu na utworzenie oddziałów klas pierwszych w liczbie większej niż uzasadnia to liczba dzieci zamieszkałych w obwodzie szkoły, ponieważ dyrektor szkoły wskazuje na zwiększoną liczbę zainteresowanych dzieci spoza obwodu powoduje niedopuszczalne uprzywilejowanie danej szkoły kosztem szkół z obwodów sąsiednich, w których automatycznie spada liczba dzieci mający w założeniu ustawodawcy spełniać w tych szkołach obowiązek szkolny, co może wiązać się z koniecznością zwalniania nauczycieli i innych pracowników w tych szkołach. W konsekwencji prowadziłoby to do zachwiania harmonijnego funkcjonowania wszystkich szkół publicznych w ustalonej przez gminę sieci i obwodach, co nie jest również działaniem w interesie społecznym. Podkreślono, że skarżąca od początku w ogóle nie zamierzała współpracować z organem, a zawarcie porozumienia dopuszczała tylko z uwzględnieniem czterech oddziałów klas pierwszych, co gwarantowało przyjęcie rażąco znaczącej liczby uczniów spoza obwodu szkoły. Zdaniem organu zawinione (umyślne) przez dyrektora szkoły i bezpodstawne uniemożliwienie organowi prowadzącemu zatwierdzenie arkusza organizacyjnego szkoły w terminie wyznaczonym, z uwagi na jego znaczenie i potencjalne skutki w aspekcie prawno-organizacyjnym oraz społecznym, nie może być oceniane inaczej jak ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270, zwana dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów lub ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Kontrola Sądu w niniejszej sprawie została zainicjowana skargą B.B. wniesioną w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 594, zwana dalej u.s.g.). Dokonując oceny dopuszczalności tej skargi Sąd uznał, że została ona wniesiona w wymaganym terminie, z zachowaniem poprzedzających jej wniesienie wymogów proceduralnych w postaci wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia oraz pochodzi od podmiotu mającego legitymację skargową w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., przyjmując za zasadne w tej ostatniej kwestii argumenty powoływane przez skarżącą, której interes prawny jako dyrektora odwołanego ze stanowiska został naruszony zaskarżonym aktem.

Przedmiotem zaskarżenia jest zarządzenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odwołania B.B. ze stanowiska Dyrektora Gimnazjum nr [...] im. [...] w K. Podstawę wydania zarządzenia stanowił art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Zaskarżone zarządzenie podlega kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 u.s.g. sprawy edukacji publicznej należą do zadań własnych gminy, zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. do zadań Prezydenta Miasta należy m. in. zatrudnianie i zwalnianie kierowników jednostek organizacyjnych. Zarządzenia organu wykonawczego gminy w sprawie powoływania i odwoływania ze stanowiska dyrektorów szkół są aktami wydawanymi w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zarządzenia te równocześnie wywołują skutki z zakresu prawa pracy, podlegające kognicji sądów pracy, nie zmienia to jednak ich publicznoprawnego charakteru. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012r., sygn. VIII SA/Wa 133/12, z dnia 18 maja 2012r., sygn. I OSK 10/12, z dnia 14 maja 2008r., sygn. I OSK 637/08, z dnia 18 kwietnia 2008r., sygn. I OSK 86/08, z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. I OSK 237/07).

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego zarządzenia Sąd stwierdził, że zarzuty podnoszone w skardze nie są uzasadnione.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Po myśli tego przepisu organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Z brzmienia przywołanego wyżej uregulowania wynika, że uchwała o odwołaniu w trybie natychmiastowym ze stanowiska dyrektora szkoły lub placówki podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, jednakże przy związaniu organu przesłanką formalną w postaci zasięgnięcia opinii kuratora oświaty oraz przesłanką materialną w postaci szczególnie uzasadnionego przypadku. Łączne wystąpienie wskazanych przesłanek daje dopiero możliwość zastosowania dyspozycji określonej w tym przepisie, tj. odwołania ze stanowiska w trybie natychmiastowym.

W przedmiotowej sprawie spełniona została pierwsza przesłanka, bowiem, jak wynika z akt, przed wydaniem zarządzenia organ wystąpił do [...] Kuratora Oświaty o wydanie opinii. Wprawdzie Kurator nie wydał opinii, to jednak w myśl art. 38 ust. 2 ustawy niewydanie opinii w terminie 5 dni roboczych od otrzymania wystąpienia organu jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej.

Kwestią sporną jest zatem to, czy wystąpiła przesłanka odnosząca się do zaistnienia przypadków szczególnie uzasadnionych. Ocena, czy w danej sprawie przesłanka ta została spełniona, mieści się w zakresie kompetencji organu prowadzącego szkołę, jednak nie może mieć ona charakteru dowolnego i arbitralnego, a zatem powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu aktu odwołania.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż "szczególnie uzasadnione przypadki" o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty oznaczają sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności, co powinno mieć miejsce wtedy, gdy dalsze kierowanie placówką oświatową przez nauczyciela stanowi istotne zagrożenia dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów, jest nie do przyjęcia. Naruszenie prawa przez dyrektora musi być więc na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków. Innymi słowy musi mieć ono taką postać, że uniemożliwia nauczycielowi dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej (tak z przyczyn od niego niezależnych, jak i leżących po jego stronie). Przewidziana w powołanym przepisie sytuacja dotyczy zatem działania lub zaniechania mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenie uprawnień określonych prawem przez dyrektora szkoły, a stwierdzone obiektywnie uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji przez daną osobę, gdyż godziłoby to w interes szkoły jako interes publiczny.

W ocenie Sądu, analiza treści uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia oraz zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów pozwalają na przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ wskazał przyczynę jej odwołania bez wypowiedzenia podając, że jest nią rażące naruszenie przepisów prawa oświatowego w zakresie zasad organizacji szkół, a dotyczące opracowania arkusza organizacji. Naruszenie to polegało na wprowadzeniu przez dyrektora Gimnazjum nr [...] do arkusza organizacji na rok szkolny 2013/2014 czterech oddziałów klas pierwszych Gimnazjum i odmowie przygotowania projektu tego arkusza zgodnie z ustaleniami organu prowadzącego, tj. z trzema oddziałami klas pierwszych, mimo że liczba uczniów zameldowanych i zamieszkałych w obwodzie szkoły, którzy deklarowali realizację obowiązku szkolnego w tej szkole odpowiada trzem oddziałom, co w konsekwencji doprowadziło do niezatwierdzenia przez organ prowadzący, w wymaganym przepisami terminie, co uniemożliwiło funkcjonowanie szkoły, stwarzając w ten sposób realne ryzyko i groźbę jej likwidacji.

Powołano się przy tym na treść § 24 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. z 2004 r., nr 26, poz. 232 z późn. zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem", który stanowi, że liczbę oddziałów klas pierwszych oraz liczbę uczniów przyjmowanych do klas pierwszych, ustalają w porozumieniu z dyrektorami szkół jednostki samorządu terytorialnego. Ustalenia w tym zakresie mają ścisły związek z obowiązkiem opracowania i zatwierdzania arkusza organizacji gimnazjum, co wynika z § 12 załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r. nr 61, poz. 624 z późn. zm.). Przepis ten określa termin opracowania arkusza organizacji gimnazjum przez dyrektora gimnazjum do dnia 30 kwietnia każdego roku oraz jego zatwierdzenia przez organ prowadzący gimnazjum do dnia 30 maja danego roku. Jednocześnie akt ten określa, treść arkusza, w którym zamieszcza się liczbę pracowników szkoły, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze, ogólną liczbę godzin zajęć edukacyjnych finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący. Nie budzi zatem wątpliwości, że informacje zawarte w arkuszu organizacji wynikają bezpośrednio z liczby oddziałów, które w danym roku funkcjonują w szkole.

W sprawie bezsporne jest, że do dnia 30 maja 2013 r. nie doszło do zatwierdzenia arkusza organizacji gimnazjum. Skarżąca twierdzi natomiast, że to działanie organu doprowadziło do jego niezatwierdzenia. W tym zakresie skarżąca powoływała się na przepis § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół (...), że do klasy pierwszej gimnazjum przyjmuje się z urzędu – absolwentów szkół podstawowych zamieszkałych w obwodzie danego gimnazjum, zaś na wniosek rodziców - absolwentów szkół podstawowych zamieszkałych poza obwodem gimnazjum, w przypadku gdy w gimnazjum dysponuje wolnymi miejscami. Natomiast z przekazanego przez organ prowadzący wykazu uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły wynikało, że zameldowanych jest [...] uczniów, co przy założeniu , że liczba uczniów w oddziale nie powinna być większa niż 32, to dawało podstawę do zaplanowania czterech oddziałów.

Jednocześnie należy wskazać, że organ prowadzący w piśmie z dnia [...] zalecił, że przy ustaleniu liczb oddziałów klas pierwszych należy liczbę uczniów zamieszkałych w danym obwodzie pomniejszyć o wskaźnik (średni z trzech ostatnich lat) uczniów nierealizujących obowiązku szkolnego w swoim obwodzie. W przypadku wskazanego Gimnazjum, przy zastosowaniu owego wskaźnika dawało to liczbę [...] uczniów. Ponadto w piśmie tym organ wskazał, że uczniowie spoza obwodu mogą być przyjmowani zgodnie z odrębnymi przepisami, tylko w przypadku, gdy dyrektor dysponuje wolnymi miejscami w przyznanej liczbie oddziałów. Tymczasem z akt wynika, że skarżąca nie zastosowała się do zaleceń organu w zakresie przyjętego dla wszystkich szkół w mieście sposobu planowania liczby oddziałów klas pierwszych, zamieszczając w projekcie arkusza 4 takie oddziały pomimo, że uczniów z rejonu szkoły, których rodzice potwierdzili w tym czasie chęć realizacji obowiązku szkolnego było [...]. Nie uwzględniła stanowiska organu wyrażonego w piśmie z dnia [...] o niezatwierdzeniu przedłożonego projektu z powyższego powodu, ani ostatecznie podjętej w dniu [...] decyzji o ustaleniu 3 oddziałów klas pierwszych dla tego Gimnazjum, nie zatwierdzeniu arkusza organizacji i zobowiązaniu skarżącej do wprowadzenia stosowanych zmian, co nastąpiło po złożeniu przez skarżącą w dniu [...], kolejnego arkusza organizacji, oraz pisma, w którym zawarła informację o liczbie uczniów zameldowanych w obwodzie, wpływie podań rodziców uczniów, oraz argumentację co do zasadności utworzenia 4 oddziałów oraz braku podstaw do zastosowania przez organ współczynnika. Dopiero po uzyskaniu stanowiska [...] Kuratora Oświaty, do którego skarżąca zwróciła się kwestionując działania organu prowadzącego ( którego także nie podzieliła, co sama przyznała w skardze), pismem z dnia [...] wyraziła wolę zredukowania ilości oddziałów klas pierwszych do trzech. Jednocześnie skarżąca prowadziła rekrutację, bez zatwierdzonego arkusza organizacji, oraz w dniu [...] (termin zakończenia rekrutacji), pomimo złożenia deklaracji woli jego zmiany poprzez redukcję oddziałów do trzech, zdecydowała o przyjęciu [...] dzieci pomimo, że uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły było [...].

Mając na względzie stan faktyczny i prawnym sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że skarżąca swoim postępowaniem doprowadziła do niezatwierdzenia przez organ prowadzący arkusza organizacji szkoły. W myśl § 24 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jednostki samorządu terytorialnego ustalają w porozumieniu z dyrektorem liczbę oddziałów klas pierwszych i liczbę uczniów przyjmowanych do klas pierwszych. Użycie w tym przepisie pojęcia w porozumieniu oznacza, że ustalenie liczby oddziałów klas pierwszych i liczby uczniów tych klas następuje po uzyskaniu stanowiska dyrektora szkoły, co nie oznacza, że stanowisko to jest wiążące. Przy czym organ prowadzący powinien dążyć do wypracowania wspólnego stanowiska w tym zakresie. W tej sprawie tego typu czynności były przez organ podejmowane, co wynika z materiału sprawy, który zawiera dowody występowania przez organ ze swoimi propozycjami (zaleceniami) uwzględniającymi realizację zrównoważonej polityki oświatowej na obszarze Gminy w ramach ustalonej sieci szkół i obwodów. Także skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w tym zakresie, zasadniczo kwestionując przyjęty przez organ wskaźnik, który, w jej ocenie, naruszał zasady przyjmowania absolwentów szkół podstawowych zamieszkałych w obwodzie szkoły oraz nie dawał możliwości na przyjęcie dzieci spoza rejonu. Doszło też do bezpośredniego kontaktu na spotkaniu w dniu [...] poświęconemu przedmiotowej sprawie. Jednocześnie organ wielokrotnie wyjaśniał, że liczba absolwentów szkół podstawowych zamieszkałych w obwodzie Gimnazjum i zamierzających realizować obowiązek szkolny w tej szkole, nie przekracza liczby uczniów wyliczonej zgodnie z przyjętym przez organ prowadzący wskaźnikiem zmniejszającym, co pozwalało na przyjęcie, że trzy oddziały, przy założeniu, iż w każdym z nich maksymalna liczba uczniów wynosi 32 zapewniały miejsca tym absolwentom, których przyjęcie gwarantowane jest z urzędu. Ponadto organ nie wykluczył możliwości ustalenia 4 oddziałów klas pierwszych informując skarżącą, o możliwości zwiększenia liczby tych oddziałów w przypadku, gdy ilość uczniów zamieszkałych w obwodzie i zgłoszonych przez rodziców do realizacji obowiązku szkolnego w tej szkole będzie wyższa od liczby ustalonej przy zastosowaniu wskaźnika. Podnoszone w tym zakresie przez skarżącą argumenty, kwestionujące przyjęty wskaźnik w istocie organ mógł uznać za nieprzekonujące oraz wykraczające poza ramy proponowanej przez niego i dopuszczalnej prawnie rekrutacji do szkół prowadzonych przez Gminę. Natomiast porozumienie o jakim mowa w § 24 rozporządzenia nie oznacza, że podtrzymywanie przez dyrektora odmiennego zdania blokuje organowi zadecydowanie o ilość oddziałów klas pierwszych. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że zachowanie skarżącej, która nie zastosowała się do ostatecznie zajętego przez niego stanowiska w kwestii ustalenia liczby oddziałów klas pierwszych doprowadziło do niezatwierdzenia w terminie do 30 maja 2013 r. arkusza organizacyjnego, bez którego szkoła nie może funkcjonować. Arkusz jest bowiem podstawowym dokumentem planistycznym szkoły, w której określa się szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki. Dopiero jego zatwierdzenie daje podstawę do ustalania oferty edukacyjnej dla uczniów, stanu zatrudnienia kadry pedagogicznej oraz sporządzenia planu finansowego dla tej placówki. Ponadto zauważyć wypadnie, że skarżąca mimo niezatwierdzenia arkusza, prowadziła rekrutację mającą na celu przyjęcie jak największej ilości uczniów spoza obwodu szkoły, co było jednak możliwe w przypadku dysponowania wolnymi miejscami. Natomiast przyjęcie uczniów spoza rejonu było w istocie możliwe w przypadku 4 oddziałów klas pierwszych Gimnazjum, a do ustalenia takiej ilości oddziałów nie doszło. Jednocześnie wbrew złożonej organowi prowadzącemu deklaracji o redukcji oddziałów z czterech do trzech skarżąca podjęła decyzję o wywieszeniu listy przyjętych do szkoły dzieci w liczbie [...] przesądzając tym samym o przyjęciu do szkoły [...] dzieci spoza obwodu szkoły, a więc wbrew przyjętym przez organ prowadzący ustaleniom.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, nie można uznać za dowolną ocenę organu, że zachowanie skarżącej obiektywnie nosi cechy rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych oraz stworzyło realne zagrożenie destabilizacji funkcjonowania szkoły, a w konsekwencji doprowadziło do całkowitej utraty zaufania do niej ze strony organu prowadzącego, wykluczając dalszą współpracę. Powyższe dawało organowi uprawnienie do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi, za niezasadne Sąd uznał stanowisko skarżącej, że działania organu były spóźnione i pochopne, nie liczące się z konsekwencjami, w tym pracowniczymi, skoro proponowane przez organ zasady naboru uczniów klas pierwszych znane były dyrektorowi co najmniej od początku [...].

Za nieistotne należy uznać twierdzenie, że określony przez organ wskaźnik prowadził do ograniczenia możliwości przyjęcia uczniów mieszkających poza obwodem szkoły, gdyż organ ma przede wszystkim zapewnić realizację obowiązku szkolnego uczniom zamieszkującym w obwodzie szkoły, co wynika z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który jest konsekwencją regulacji zawartej w art. 17 ustawy o systemie oświaty, nakładającej na rady gmin obowiązek ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjów oraz określenia granic ich obwodów. Zarzut braku wiarygodności co do deklaracji zwiększenia ilości oddziału jest gołosłowny, bo nie potwierdzony konkretnymi faktami.

Ponadto zarzut braku udzielenia rzetelnej informacji rodzicom uczniów nie zamieszkujących w obwodzie Gimnazjum co do możliwości podjęcia nauki ich dzieci w szkole jest chybiony, skoro dopiero po zatwierdzeniu arkusza (co musi nastąpić do 30 maja danego roku) dyrektor ma podstawę do udzielenia pełnej informacji rodzicom. Tymczasem już w połowie [...] skarżąca znała ostateczne stanowisko organu w kwestii utworzenia 3 oddziałów klas pierwszych w Gimnazjum. Natomiast podnoszona w skardze okoliczność, że organ nie miał zastrzeżeń do planu finansowego na rok 2013 jest bez znaczenia, skoro dopiero zatwierdzony arkusz dawał podstawę do opracowania planu finansowego na rok 2014.

Nie można również uznać, za trafny wywód, że organ nie wniósł zastrzeżeń do treści arkusza organizacji, skoro elementem jego opracowania było określenie liczby oddziałów, z którą organ się nie zgodził kwestionując przyjęcie ilości oddziałów klas pierwszych.

Natomiast odnosząc się do przywołanych przez skarżącą wyroków WSA w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 872/12) oraz NSA (sygn. akt I OSK 724/12), należy stwierdzić, że zostały on wydane w innych okolicznościach faktycznych, a zatem nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W tej sprawie niezatwierdzenie arkusza dotyczyło kwestii leżących w zakresie uprawnień organu prowadzącego wyraźnie określonych w przepisach prawa, a dotyczących określenia liczby oddziałów klas pierwszych oraz liczby uczniów przyjmowanych do klas pierwszych. Natomiast Sąd zasadniczo podziela pogląd wyrażony we wskazanym wyżej wyroku NSA, iż utrata zaufania i wyczerpanie się możliwości dalszej współpracy organu z dyrektorem nie jest powodem do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, niemniej jednak stanowisko organu w niniejszej sprawie, co do utraty zaufania nie jest ogólnikowe, a wynika z konkretnych okoliczności, które uzasadniały odwołanie dyrektora w trybie natychmiastowym.

Mając na względzie powyższe, uznając bezzasadność zarzutów skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.