Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 39/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, b, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1,  ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4,
journal: Dz.U. 2006 nr 225 poz 1635
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
article: art. 21 par. 1 pkt 1, art. 21 par. 3, par. 4,  art. 91,  art. 92, art. 133, art. 210 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 05 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 20 listopada 2008r. nr [...] w przedmiocie nieuszczenia opłaty skarbowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 23 stycznia 2008r. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego B. F. kwotę 100,- złotych ( sto) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T. Geremek WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 21 § 3, § 4, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 z późn. zm.) określił wobec radcy prawnego B. F. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nieuiszczonej opłaty skarbowej na kwotę 17,00 zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że podstawą wszczęcia postępowania podatkowego, było zawiadomienie z dnia 08 czerwca 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie braku opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego przez I. H., złożonego w dniu [...] kwietnia 2007 r. do sprawy o sygnaturze akt III SA/Po 427/07. W toku poczynionych wyjaśnień organ ustalił, że w aktach sprawy znajduje się kopia przedmiotowego pełnomocnictwa sporządzona dnia [...] stycznia 2007 roku.

Na podstawie powyższego zawiadomienia oraz w ramach prowadzonego postępowania organ uznał, że opłata skarbowa w kwocie 17,00 zł nie została uiszczona. W konkluzji organ podatkowy wyjaśnił, że terminem płatności jest data złożenia kopii pełnomocnictwa w WSA w Poznaniu tj. [...] kwietnia 2007 r.

W odwołaniu od decyzji I instancji B. F. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie konstytucyjnego prawa do należytej reprezentacji poprzez zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 z późn. zm.), pomimo jego sprzeczności z art. 2, art. 31 ust. 1 i 3 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Odwołujący wskazał, że w chwili obecnej wobec I. H. toczy się ok. 800 spraw celnych. Wysokość kosztów, do jakich są zobowiązani pełnomocnik i jego mocodawca to kwota ok. 12.000,00 zł samej opłaty skarbowej. Na okoliczność skorzystania przez I. H. z usług profesjonalnego pełnomocnika dnia 05 stycznia 2007 r. zostało sporządzone pełnomocnictwo, które następnie prawidłowo opłacono opłatą skarbową na rachunek Prezydenta Miasta P.

B. F. podniósł, że żądanie Prezydenta Miasta P. by opłatą skarbową od odpisów pełnomocnictwa obciążyć mocodawcę lub pełnomocnika w każdej z toczących się spraw administracyjnych, czy sądowych jest nieuzasadnione, narusza podstawowe prawa i wolności obywatela gwarantowane Konstytucją. Zwrócił uwagę, że każdy obywatel i podmiot prawa posiada uprawnienie do uczestnictwa w toczących się w jego sprawie postępowaniach sądowych i administracyjnych. Czynności te można wykonywać osobiście, ale strona może skorzystać z pomocy innych osób lub podmiotów prawa, w tym przede wszystkim z profesjonalnych pełnomocników. Odwołujący podkreślił, że prowadzi sprawy swojego mocodawcy nieodpłatnie, a WSA w Poznaniu zwalniał I. H. od obowiązku uiszczania wpisu oraz innych opłat sądowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. F. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2008 r., utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu, organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżoną odwołaniem decyzją organ podatkowy określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nieuiszczonej opłaty skarbowej. Prowadzone postępowanie nie sprowadzało się do rozsądzania o zasadności funkcjonowania w demokratycznym państwie prawa ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od złożenia dokumentu lub jego odpisu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnictwa.

Organ odwoławczy wskazał na przepis art. 5 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej zgodnie, z którym podmiotami zobowiązanymi solidarnie do wniesienia opłaty skarbowej w przypadku złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym są mocodawca, pełnomocnik, przedsiębiorca lub prokurent.

Dalej, wskazując na brzmienie przepisów odnoszących się do odpowiedzialności solidarnej, tj. art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz art. 366 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny - organ stwierdził, że niewypełnienie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej przy składaniu pełnomocnictwa (odpisu), do sprawy w postępowaniu sądowym w pełni uzasadniało podjęcie przez Prezydenta Miasta P. działań, których konsekwencją było wydanie B.F. pełnomocnikowi I. H. – decyzji, określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu tej opłaty.

W skardze na decyzję organu II instancji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący – B.F., zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie konstytucyjnego prawa do należytej reprezentacji poprzez zastosowanie przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) pomimo jego sprzeczności z Konstytucją Rzeczypospolitej polskiej , w szczególności art. 2, art. 31 ust. 1 i 3, art. 32, art. 35 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu jako naruszające prawo, jednak z innych powodów niż wywiedzione w skardze.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 z późn. zm.) opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Z treści zaś przepisu art.5 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy wynika, że w przypadku dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, jego odpisu, wypisu lub kopii obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży solidarnie na mocodawcy i pełnomocniku.

Obowiązek ten, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej, powstaje z chwilą złożenia dokumentu w sądzie lub organie administracji publicznej.

Jest więc zobowiązaniem, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W sytuacji jednak, gdy dokument, stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa w danej sprawie podlega opłacie skarbowej bądź osoba posługująca się takim dokumentem, nie jest objęta zwolnieniem od opłaty skarbowej, zaś podatnik nie zapłacił w całości lub w części przedmiotowej opłaty, odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 21 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej, na podstawie którego organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego

W rozpatrywanej sprawie, zgodnie ze wskazanymi przepisami, obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od złożenia dokumentu, wymienionego w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy, w postępowaniu sądowym, ciążył solidarnie na mocodawcy i pełnomocniku, co oznacza, że decyzja w sprawie określenia tego zobowiązania powinna być skierowana do obu tych osób, a wymierzający opłatę organ podatkowy miał obowiązek zaznaczyć solidarny charakter tego zobowiązania - art. 133 i art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej. Zasady solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, w tym opłatę skarbową, regulują przepisy art. 91 i 92 o.p., która odsyła w tym zakresie do przepisów kodeksu cywilnego, dotyczących zobowiązań cywilnoprawnych.

Wskazać jednak należy, iż zgodnie z ugruntowanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie poglądem niektóre z przepisów kodeksu cywilnego dotyczące zobowiązań solidarnych muszą być modyfikowane z uwzględnieniem odesłania zawartego w art. 91 o.p. Regulacja ta odsyła do kodeksu cywilnego w zakresie odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe (dług), które już powstało. Wskazana w art. 366 § 1 k.c. możliwość wyboru dłużnika, od którego wierzyciel będzie dochodził należności, może być w prawie podatkowym utożsamiana jedynie z prawem do wyboru podmiotu, w stosunku do którego będzie prowadzona egzekucja. Nieuzasadnione jest twierdzenie, że odpowiednie stosowanie art. 366 § 1 k.c. pozwala organom podatkowym również na wybór podmiotów, w stosunku do których podejmowane będą czynności zmierzające do powstania zobowiązania podatkowego (wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego). Jest to prawo do wyboru dłużnika, od którego zażąda się zapłaty świadczenia, ale dopiero po podjęciu czynności zmierzających do tego, aby każdy z podmiotów, na których ciąży ustawowy obowiązek podatkowy, stał się podatnikiem w następstwie doręczenia mu decyzji ustalającej podatek. (por. Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Presnarowicz Sławomir Komentarz LEX 2007, wyrok z dnia 13 maja 2008 r.I S.A./RZ 231/08, uchwała NSA z 9 marca 2009r. I FPS 4/08.

Z powyższego wynika zatem, iż stronami postępowania w sprawie określenia na podstawie art. 21 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej należnej opłaty skarbowej winny być osoby wskazane w art. 5 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej, w tym przypadku, pełnomocnik oraz mocodawca, a organ podatkowy miał obowiązek prowadzenia postępowania wobec wszystkich osób mogących ponosić odpowiedzialność za powstałą zaległość.

Z uwagi na wskazane wyżej uchybienia Sąd nie rozstrzygał w kwestii zarzutów podniesionych w skardze.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią poczynione wyżej rozważania.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i b, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji

/-/W. Długaszewska /-/M. Lorych-Olszanowska /-/T. Geremek

za nieobecnego Sędziego

/-/T. M. Geremek