Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1570/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 9, 59 ust. 10
journal: Dz.U. 2018 poz 646
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
article: art. 92a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1309/19 w sprawie ze skargi (...) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz (...) kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (...) (Strona, Skarżąca) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) znak: (...) w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.

Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli z (...) zostało doręczone płatnikowi składek - "DK WORK" (...) Kontrola płatnika składek została wszczęta przez Oddział ZUS w Gdańsku (...) na podstawie upoważnienia nr (...) z (...) do przeprowadzenia kontroli płatnika składek, które zostało doręczone (...). Płatnik składek pismem z (...) złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS.

Pismem z (...) inspektor kontroli ZUS wezwał płatnika składek do przedłożenia w terminie do 28 marca 2019 r. wszystkich umów cywilnoprawnych z 2015 r. i 2016 r. wraz z rachunkami, deklaracji PIT - 11, PIT - 4R, księgi przychodów i rozchodów za 2015 r i 2016 r., faktur VAT za lata 2015-2016, umów współpracy, deklaracji VAT 7 oraz wyciągów z konta za lata 2015-2016.

Dnia (...) płatnik składek złożył wniosek o przerwanie czynności kontrolnych od 28 marca 2019 r. do 3 kwietnia 2019 r. w związku z koniecznością przygotowania dokumentacji. Inspektor kontroli Zakładu poinformował płatnika składek o przerwaniu czynności kontrolnych w okresie od 28 marca 2019 r. do 3 kwietnia 2019 r.

Inspektor kontroli Zakładu pismami z 29 marca 2019 r. oraz z 3 kwietnia 2019 r wezwał poszczególne osoby do osobistego stawiennictwa w charakterze ubezpieczonych w celu złożenia zeznań na okoliczność wykonywania pracy u płatnika składek a pismem z 5 kwietnia 2019 r. wezwał płatnika składek do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych oraz do przedłożenia dokumentów wskazanych w piśmie z 27 marca 2019 r. Jednocześnie pismem z 5 kwietnia 2019 r. inspektor kontroli zakładu poinformował płatnika składek, że jego nieobecność w okresie od 4 kwietnia 2019 r. do dnia stawienia się w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS stanowi przeszkodę w wykonywaniu czynności kontrolnych oraz że okres ten nie będzie wliczany do czasu trwania kontroli.

Pismem z 10 kwietnia 2019 r. płatnik wyraził sprzeciw wobec wykonywania czynności kontrolnych.

Pismem z 11 kwietnia 2019 r. inspektor kontroli Zakładu poinformował płatnika składek o wstrzymaniu czynności kontrolnych.

Dyrektor Oddziału ZUS w Gdańsku wydał postanowienie z (...) o kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Po rozpoznaniu zażalenia, ZUS w dniu (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że nie wykazano nieprawidłowości dotyczących naruszenia przepisów wskazanych w zażaleniu. ZUS wskazał, że bieg terminu 3 dni roboczych do wniesienia sprzeciwu w zakresie kontrolowanego okresu zaczął biec od dnia doręczenia płatnikowi składek pisma z (...)., wzywającego do przedłożenia dokumentów za poszczególne okresy. Tym samym został złożony z uchybieniem terminu ustawowego.

Wyjaśnił również, że kontrola dotyczy wszystkich ubezpieczonych, którzy świadczyli pracę na rzecz płatnika składek również tych, którzy świadczyli pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Tym samym ZUS miał prawo wzywać w celu przesłuchania również byłych ubezpieczonych, którzy świadczyli pracę na rzecz płatnika składek w kontrolowanym okresie.

Strona pismem z (...) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu skargi, w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli nie wskazano okresu objętego kontrolą. Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu - w piśmie z dnia (...) nie wskazano wprost okresu objętego kontrolą. Z treści tego pisma wynika tylko i wyłącznie, zdaniem Skarżącej, że Płatnik ma dostarczyć m.in. umowy cywilnoprawne za lata 2015-2016 i za styczeń 2018 r. oraz określone dokumenty księgowe (księgę przychodów i rozchodów, faktury VAT, deklaracje VAT i wyciągi bankowe) za lata 2015-2016, przy czym płatnik mógł co najwyżej domniemywać, że analizowane mogą być jego dokumenty księgowe oraz umowy cywilnoprawne za lata 2016 – 2017.

Autor skargi podkreślił, że w jego ocenie ZUS nie ma możliwości przeprowadzono weryfikacji w zakresie prawidłowości odprowadzania przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne co do osób, które w latach 2015-2017 nie były pracownikami płatnika (pracownikami płatnika były w 2014 r.). Może mieć zastosowanie tylko i wyłącznie w relacji pracownik-pracodawca.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Za nieuzasadniony Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia art. 59 ust. 4 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2018 poz. 646 ze zm., dalej: Prawo przedsiębiorców). Z regulacji art. 59 Prawa przedsiębiorców wynika, że sprzeciw jest środkiem z którym ustawodawca wiąże ścisłe, formalne wymagania (pisemność, uzasadnienie, podanie powodów wniesienia oraz termin jego wniesienia).

W przedmiotowej sprawie kontrola składek u płatnika została wszczęta 25 marca 2019 r. Od tego dnia płatnik składek miał prawo w terminie 3 dni roboczych wnieść sprzeciw wobec podjęcia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów wskazanych w art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony (...), o godz.(...) (na skrzynkę pocztową ZUS), a więc po upływie terminu ustawowego do jego wniesienia w powyższym zakresie. Strona w sprzeciwie wyraźnie wskazała, że wnosi go wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych z naruszeniem art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z którym organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ. Okres, którego dotyczyć miała kontrola (od stycznia 2015 r. do stycznia 2018 r.) został wskazany płatnikowi składek w piśmie z 27 marca 2017 r., zatem sprzeciw złożony 10 kwietnia 2019 r., co nie może być kwestionowane, został złożony po 10 dniach roboczych od otrzymania przez płatnika pisma.

Równocześnie w ocenie Sądu I instancji, że nie można mylić, jak czyniła to Skarżąca, złożenia sprzeciwu w związku z wezwaniem do przedłożenia dokumentów wykraczającym w jej ocenie poza zakres przedmiotowy kontroli, z wykonywaniem czynności kontrolnych polegających na przesłuchiwaniu ubezpieczonych, które w ocenie Strony były już prowadzone w trakcie poprzednio zakończonej kontroli. Zarówno z przepisów wynikających z ustawy Prawo przedsiębiorców i ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej: u.s.u.s.) nie wynika obowiązek ZUS do wskazywania w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli, za jaki okres przedsiębiorca ma być kontrolowany. Okres kontroli wynika z przepisów dotyczących dochodzenia należności z tytułu składek oraz dochodzenia nienależnie pobranych świadczeń i jest różny dla zakresów przedmiotowych wskazanych w takim zawiadomieniu.

W ocenie Sądu I instancji ZUS miał prawo kierować wezwania na przesłuchanie ubezpieczonych, którzy w przeszłości świadczyli pracę na rzecz płatnika składek. Tym samym twierdzenie Skarżącej, że kontrola płatnika składek w zakresie prawidłowości zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych w związku z art. 8 ust. 2a u.s.u.s. dotyczy tylko pracowników Skarżącej aktualnie zatrudnionych jest niezasadne, ponieważ kontrola w tym zakresie dotyczy wszystkich ubezpieczonych, którzy kiedykolwiek świadczyli pracę na rzecz płatnika składek również tych, którzy świadczyli pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Należy to do zakresu działania ZUS, gdyż zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a u.s.u.s. do zakresu działania ZUS należy m.in. stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten dotyczy wszystkich ubezpieczonych, którzy świadczyli pracę na rzecz płatnika składek, w tym byłych ubezpieczonych, co wynika również z art. 2a u.s.u.s. Ze wskazanego przepisu wynika, że ustawa gwarantuje zasadę równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Zgodnie z art. 2a ust. 2 pkt 1 u.s.u.s., zasada równego traktowania dotyczy w szczególności warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych, obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Dlatego też obowiązkiem ZUS było ustalenie, czy wszystkie osoby (aktualnie zatrudnione i w przeszłości) prawidłowo zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i czy prawidłowo zostały za nie rozliczone i opłacone składki.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, Sąd I instancji stwierdził, że jest on bezpodstawny. Zgodnie z nim organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ. Zgodnie z art. 58 ust. 2 pkt 8, przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy po sporządzeniu protokołu kontroli z poprzedniej kontroli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi administracji lub państwowej jednostce organizacyjnej w chwili przeprowadzenia kontroli, w tym wskazujące na wystąpienie nadużycia prawa.

Jak wynika z protokołu kontroli z(...) sporządzonego w związku z kontrolą przeprowadzoną w (...), wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody. Wskazana kontrola ujawniała powiązania osobowe pomiędzy podmiotami tj.(...), (...) oraz (...) co z kolei wskazało na obowiązek przeprowadzenia ustaleń w zakresie wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. w stosunku do osób zgłoszonych do ubezpieczeń przez (...). Z przeprowadzonej kontroli wynika, że (...) zgłaszał ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych jako pracowników, którzy równolegle posiadali inny tytuł do ubezpieczeń jako zleceniobiorcy (...). Ta zaś zgłaszała ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych jako pracowników, którzy równolegle posiadali inny tytuł do ubezpieczeń społecznych jako zleceniobiorcy (...). To spowodowało po stronie ZUS obowiązek zbadania wszystkich wcześniej nieznanych w trakcie poprzedniej kontroli u Skarżącej dokumentów pozwalających na ustalenie, czy nie występuje praca na rzecz w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. w tym okresie.

W trakcie kontroli u Skarżącej w 2017 r. objęto nią okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2016 r., a wytypowane do kontroli osoby wymieniono w protokole kontroli z 27 kwietnia 2017 r. Ograniczenie liczby osób wytypowanych do kontroli z 2017 r. jest wynikiem ograniczenia czasu trwania kontroli określonego w przepisach Prawa przedsiębiorców oraz wówczas obowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Sąd I instancji przyznał rację organowi, że miał prawo ponownie badać czy osoby wytypowane w trakcie ww. kontroli oraz inne osoby zostały prawidłowo zgłoszone do ubezpieczeń społecznych za ten sam okres, jeżeli pojawiły się nowe okoliczności, za które w danej sprawie należy uznać prawdopodobieństwo wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy. Zauważyć należy, że wskazane podmioty (...),(...) oraz (...) są powiązani ze sobą osobowo. Tym samym niezbędne było zbadanie zależności jakie zachodzą pomiędzy tymi płatnikami składek w zakresie prawidłowości dokonywanych zgłoszeń ubezpieczonych do ubezpieczeń oraz prawidłowości wykazywanych podstaw wymiaru składek w dokumentach rozliczeniowych. W takiej sytuacji ZUS był zobowiązany wszcząć kontrolę w okolicznościach, na które wskazuje art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców.

Sąd I Instancji stwierdził, że w trakcie przeprowadzania kontroli inspektor kontroli Zakładu ma prawo badać wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli, co wynika z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. Zatem w trakcie kontroli ZUS bada wszelkie dokumenty, które mogą mieć wpływ na ustalenie tytułu do ubezpieczeń, jego faktyczne istnienie lub też stwierdzenie, że zgłoszona osoba do ubezpieczeń powinna być wyłączona z kręgu osób obejmowanych ubezpieczeniami społecznymi czy też podstawy wymiaru składek. Odmienne stanowisko Skarżącej nie znalazło aprobaty Sądu I instancji.

Podobnie, za bezpodstawny, Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców polegającego na odmowie informowania i dopuszczenia płatnika składek do udziału w przesłuchaniu byłych ubezpieczonych. Zgodnie z art. 89 ust. 5 u.s.u.s., płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Obowiązek ten jednak dotyczy sytuacji, w której przeprowadza się dowód z zeznań świadków lub oględzin. Stąd obowiązek ten nie dotyczy dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonego, co miało miejsce w danej sprawie. Z treści wezwań wynikało, że osoby były wzywane w charakterze ubezpieczonych, nie zaś w charakterze świadków. Przepis prawa nie nakłada na ZUS obowiązku informowania o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonych. Wobec powyższego nie został naruszony art. 50 ust. 1 Prawo przedsiębiorców.

Od przedmiotowego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 59 ust. 9 pkt 1-2 i art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców i art. 92a u.s.u.s. przez brak jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do podniesionego w piśmie procesowym strony skarżącej z dnia 5 września 2019 r. zarzutu naruszenia przez Prezesa ZUS ww. przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców (art. 59 ust. 9 pkt 1 i art. 59 ust. 10 tej ustawy) oraz u.s.u.s. (art. 92a tej ustawy) z uwagi na wydanie przez ten organ zaskarżonego postanowienia po upływie ustawowego terminu i niewydaniu postanowienia o jego uchyleniu, co w konsekwencji skutkowało brakiem merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd w zaskarżonym wyroku podniesionego przez stronę zarzutu w ww. zakresie; w ocenie strony skarżącej Sąd, w realiach przedmiotowej sprawy, miał bezwzględny obowiązek odnieść się do podniesionego zarzutu strony w ww. zakresie i powinien był uchylić zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS zgodnie z regulacją art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców, bowiem Prezes ZUS uchybił terminowi do rozpoznania złożonego zażalenia;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 4 Prawa przedsiębiorców oraz art. 92a u.s.u.s. - przez uznanie, że sprzeciw został wniesiony po upływie terminu ustawowego, podczas gdy został on złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 59 ust. 4 Prawa przedsiębiorców;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 58 ust. 1 i art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców oraz art. 92a u.s.u.s. przez przyjęcie, że zaistniała określona w art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców przesłanka wyłączająca zakaz ponownej kontroli, podczas gdy ZUS nie był uprawniony do przeprowadzenia ponownej kontroli, gdyż po sporządzeniu protokołu kontroli z poprzedniej kontroli nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 58 ust. 2 pkt 8 Prawa przedsiębiorców;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców oraz art. 89 ust. 4 i 5 u.s.u.s. i art. 92a u.s.u.s. - przez przyjęcie, że ZUS nie miał obowiązku informowania i dopuszczenia płatnika do udziału w przesłuchaniach byłych pracowników/zleceniobiorców (ubezpieczonych) prowadzonych w toku postępowania kontrolnego, podczas gdy w stanie faktycznym koniecznym było zawiadomienie płatnika składek o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonych.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżąca trafnie zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 59 ust. 9 pkt 1-2 i art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców i art. 92a u.s.u.s.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych nie pozwala na ocenę zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 358/16, LEX nr 2454719). Dlatego też należy zwrócić uwagę, że kasacyjny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może usprawiedliwiać uchylenie zaskarżonego wyroku wówczas, gdy orzeczenie to nie poddaje się kontroli instancyjnej, czy to z powodu istotnych braków w wywodzie prawnym sądu, czy też istotnych nieprawidłowości w przedstawieniu stanu faktycznego kontrolowanej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1253/16, LEX nr 2499729). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach - gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39), bądź uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca pismem z dnia 5 września 2019 r., uzupełniła zarzuty złożonej skargi podnosząc, że zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS zostało wydane z naruszeniem art. 59 ust. 9 pkt 1 oraz art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców. Sąd I instancji rozpoznając sprawę w żaden sposób nie odniósł się jednak do tego, nie ocenił także zasadności stanowiska ZUS zawartego w piśmie z dnia 11 września 2019 r. odnośnie do zarzutu naruszenia art. 59 ust. 9 pkt 1 oraz art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców. Uchybienie to uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z przepisem art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców: "Na postanowienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 2, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Właściwy organ rozpatruje zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o: 1) utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia; 2) uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych." Natomiast stosownie do art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców nierozpatrzenie zażalenia w tym terminie jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Ustawodawca w art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców wprowadził analogiczne rozwiązanie do zawartego w art. 59 ust. 8 Prawa przedsiębiorców. W myśl którego, jeżeli organ nie rozpatrzy zażalenia na postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia, wówczas stosuje się domniemanie wydania postanowienia o uchyleniem zaskarżonego postanowienia i odstąpieniem od prowadzenia kontroli.

Uwzględniając powyższą regulację, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, w pierwszej kolejności winien był rozpoznać zasadność zarzutu naruszenia art. 59 ust. 9 pkt 1 Prawa przedsiębiorców albowiem uznanie, że organ uchybił terminowi do rozpatrzenia zażalenie jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych, a co za tym idzie odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi byłoby zbędne. Jednakże konieczność oceny zasadności pozostałych zarzutów zawartych w skardze zaistnieje w sytuacji gdy WSA uzna, że organ rozpatrzył zażalenie w zakreślonym do tego terminie.

Z powyższych względów skład orzekający w sprawie uznał za zasadny zarzut podniesiony w pkt a) petitum skargi kasacyjnej. Jednocześnie stwierdził, że przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż konieczność ich oceny uzależniona jest od oceny przez Sąd I instancji zarzutu naruszeniem art. 59 ust. 9 pkt 1 oraz art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców. Dlatego też na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).