Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 631/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art.141§ 4, art.154 § 2, art.184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant: st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wójta Gminy B. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 197/14 w sprawie ze skargi M. G. na niewykonanie przez Wójta Gminy B. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 15/13 uwzględniającego skargę na bezczynność organu oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 197/14 w pkt 1. wymierzył Wójtowi Gminy Białe Błota grzywnę za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2013r. w sprawie II SAB/Bd 15/13, w wysokości 500 zł, w pkt 2. stwierdził, że niewykonanie wyroku nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z 22 listopada 2012r. M. G. zwrócił się do Wójta Gminy Białe Błota o udostępnienie informacji publicznej poprzez wgląd do dokumentów:

1. "jak księgi przychodów i rozchodów lub innych dokumentów, z których wynikać będą szczegółowe zestawienia wydatkowania funduszy publicznych i mienia samorządu terytorialnego, tj. Gminy Białe Błota oraz jej przychodów w poszczególnych miesiącach za rok 2012";

2. "z których wynikać będzie, jakim majątkiem dysponuje Gmina Białe Błota i gdzie się znajduje";

3. "z wszystkich przeprowadzonych licytacji w 2012 r. mienia Gminy Białe Błota, z których w szczególności będzie wynikać, co było przedmiotem licytacji, kiedy się odbyła lub nie, oraz jaki był efekt końcowy poszczególnej licytacji";

4. "z których wynikać będzie, kto jest radnym Gminy Białe Błota i jaką pełni funkcję".

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], Wójt Gminy Białe Błota odnosząc się do pkt 1 powołanego wniosku stwierdził, że w Urzędzie Gminy Białe Błota nie prowadzi się ksiąg przychodów i rozchodów, natomiast zestawienia wydatkowania środków publicznych wymagają dodatkowego nakładu pracy, w związku z powyższym zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej uzyskanie informacji przetworzonej musi być uzasadnione, w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Poinformowano również, że na stronie Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) Gminy Białe Błota w zakładce Zarządzenia zamieszczone są informacje o przebiegu wykonania budżetu gminy za okresy półroczne i roczne.

W zakresie pkt 2, 3 i 4 ww. wniosku podał, że informacje o majątku Gminy, ogłoszenia o organizowanych przetargach oraz o wyniku wyborów samorządowych na radnych Gminy Białe Błota umieszczone są w Biuletynie Informacji Publicznej we wskazanych zakładkach. Ponadto poinformował, że spis licytacji zakończonych wynikiem pozytywnym skarżący otrzymał w dniu 23 listopada 2012 r., a 26 listopada 2012 r. odbył się przetarg na sprzedaż działki nr 226 w Ł. o pow. 112 m2 z przeznaczeniem pod budowę stacji transformatorowej, poinformowano też o cenie nabycia i nabywcy.

W dniu 28 grudnia 2012 r. M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność Wójta Gminy Białe Błota w sprawie udzielenia informacji publicznej, wnosząc o ustalenie i stwierdzenie, że doszło do bezczynności Wójta i zobowiązanie tego organu do udzielenia żądanej informacji publicznej lub wydania decyzji w terminie 14 dni.

Wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 15/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zobowiązał Wójta Gminy Białe Błota do załatwienia wniosku M. G. z dnia 22 listopada 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów 1, 2 i 3 tego wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania (pkt 1) oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że odpowiedź udzielona wnioskodawcy była fragmentarycznym i niepełnym odniesieniem się do żądanych przez stronę informacji, nie wyczerpywała zakresu żądań wniosku. Wnioskodawca żądał wglądu do konkretnych danych zawartych w dokumentach. W przypadku braku żądanych przez wnioskodawcę dokumentów, ustawa o dostępie do informacji publicznej obliguje organ do poinformowania wnioskodawcy o ewentualnym braku informacji objętej wnioskiem, bądź w przypadku istnienia ograniczenia w dostępie do niej, wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji. Udostępnienie informacji niepełnych świadczy o fragmentarycznym załatwieniu sprawy. Sąd zwrócił też uwagę, że razie wątpliwości co do zakresu żądania wniosku, organ winien zwrócić się do wnioskodawcy o jego sprecyzowanie, albowiem właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Dysponent informacji publicznej zobowiązany jest nadto do jej udostępnienia w formie określonej przez wnioskodawcę, jeżeli więc skarżący we wniosku wskazał, że domaga się wglądu do dokumentów, to podmiot zobowiązany powinien udostępnić informację publiczną we wskazanej przez skarżącego formie, chyba że została ona udostępniona w BIP (art. 10 ust. 1 ustawy).

W wyniku powyższego wyroku skarżącemu zostało przesłane pismo z dnia 19 lipca 2013 r. o możliwości udzielenia informacji publicznej w zakresie pkt 1, 2 i 3 określonych w wyroku WSA w Bydgoszczy w dniach 23 lub 24 lipca 2013 r. w godz. 15-16. Pismo zostało doręczone za pośrednictwem placówki pocztowej 5 sierpnia 2013r. Skarżący przybył do Urzędu Gminy Białe Błota w dniu 6 września 2013 r. w celu uzyskania żądanej informacji publicznej (poprzez wgląd do dokumentów), których mu w tym dniu nie udostępniono. Kolejnym pismem z dnia 12 listopada 2013r. Wójt Gminy Białe Błota, powołując się na nieprzybycie w umówionym terminie, poinformował skarżącego, że akta spraw związanych z przetargami publicznymi na sprzedaż nieruchomości gminnych przeprowadzonymi w roku 2012 będą udostępnione do wglądu w dniach od 18 do 25 listopada 2013 r. w godzinach urzędowania. Pismo to zostało doręczone skarżącemu 2 grudnia 2013 r.

Pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. wnioskodawca wezwał Wójta Gminy Białe Błota do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne wykonanie wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2013r., sygn. akt II SAB/Bd 15/13 i udostępnienie żądanych informacji. Pismem z dnia 10 stycznia 2014 r. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy Białe Błota prawomocnego wyroku z dnia 29 maja 2013 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Bd 15/13 żądając stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez niewykonanie wyroku w sprawie udzielenia informacji publicznej oraz wymierzenia organowi grzywny w wysokości 3000 zł.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Białe Błota wniósł o jej oddalenie, wskazując na czynności podjęte celem wykonania prawomocnego wyroku, którego odpis wraz z aktami sprawy został doręczony 4 września 2013r.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w pkt1 wymierzył Wójtowi Gminy Białe Błota grzywnę za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2013r. w sprawie II SAB/Bd 15/13 w wysokości 500 (pięćset) złotych, a w pkt 2. stwierdził, że niewykonanie wyroku nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że prawomocny wyrok zobowiązujący organ do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej został doręczony organowi, wraz z aktami sprawy w dniu 4 września 2013r. i od tego dnia rozpoczął dla organu bieg wyznaczony w tym wyroku 14-dniowy termin do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność ma miejsce wówczas, gdy organ administracji w ogóle nie wykonuje nałożonego przez sąd obowiązku, jak też gdy wykonuje go z przekroczeniem wyznaczonego terminu.

Sąd I instancji stwierdził, że do dnia wniesienia skargi organ nie załatwił wniosku skarżącego w części określonej w wyroku, w formie wymaganej przepisami prawa. W istocie co do pkt 3 skarżący wywodzi, że do dnia wyrokowania żądanej informacji publicznej dotyczącej przetargów organizowanych w roku 2012 nadal mu nie udostępniono. Okazane mu już bowiem po wniesieniu skargi dokumenty dotyczyły innych lat. Sąd I instancji stwierdził, że analiza przedłożonych przez organ dokumentów również nie pozwala na stwierdzenie, że sporne dokumenty zostały okazane. Brak w aktach sprawy chociażby protokołu z czynności urzędowej okazania dokumentów, podpisanej przez skarżącego oraz właściwego pracownika organu, która potwierdzałaby ten fakt.

Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że działania oraz zaniechania zarówno organu administracji publicznej, jak i skarżącego ubiegającego się o udostępnienie informacji publicznej, noszą znamiona wzajemnej niechęci, przewlekłości i pozorności, celem osiągnięcia założonych celów, niekoniecznie zgodnych z celem instytucji dostępu do informacji publicznej. Należy tu zwrócić uwagę z jednej strony na wyznaczanie przez organ zbyt krótkich i określonych godzinowo terminów do wglądu do dokumentów oraz doręczenie zawiadomień za pośrednictwem poczty bez analizy, czy zawiadomienie nie zostało doręczone już po upływie terminu. Z drugiej strony niezrozumiałe jest dlaczego skarżący, który w toku postępowania kilkukrotnie powoływał się na fakt, że nie pracuje, nie wykonuje innych zajęć zarobkowych, a wyłącznie opiekuje się niepełnosprawną matką, każdorazowo odbierał kierowaną do niego korespondencję po upływie niemal 14 dni. Nie budzi wszakże wątpliwości, że znał wyrok sądu, tym samym wpływał na przewlekłość postępowania, utrudniając organowi możliwość terminowego wykonania wyroku. Nieuprawnione jest przy tym oczekiwanie skarżącego, że to on wyłącznie będzie decydował o tym, kiedy stawi się w siedzibie organu, a dokumenty zostaną mu udostępnione niezwłocznie. Wgląd do nich może wymagać przygotowania, wyselekcjonowania ze zbioru, wyznaczenia pracownika, być może anonimizacji.

Sąd I instancji ocenił, że przystępując do wykonania wyroku organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym nie poinformował, że żądana informacja lub jej część nie stanowi informacji publicznej (dokumentów urzędowych), nie odmówił też udostępnienie informacji z powodu ochrony interesów podlegających takiej ochronie. Natomiast dwukrotnie bezskutecznie wyznaczał skarżącemu termin wglądu do dokumentów, których nie udostępnił mu jednakże w dniu, w którym ten z własnej inicjatywy stawił się w urzędzie. Miało to przy tym miejsce już po upływie wyznaczonego wyrokiem sądu terminu 14 dni. Dalszy przebieg postępowania pozostaje sporny, w szczególności co do rzekomego ustnego ustalenia terminu wglądu do dokumentów w dniach 9-10 września 2013r., co nie znajduje właściwego potwierdzenia w aktach sprawy. Z pewnością bowiem nie może tego potwierdzić sporządzona na potrzeby postępowania skargowego (w trybie przepisów działu VIII K.p.a.) notatka urzędowa sporządzona dopiero 16 września 2013r. przez pracownika organu i niepodpisana przez skarżącego. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie do usunięcie naruszenia prawa i wykonania wyroku oraz po wniesieniu skargi o wymierzenie grzywny, pismem z 15 stycznia 2014r., czyli ponad 4 miesiące po zwrocie przez Sąd akt postępowania, wójt poinformował skarżącego, że żądane materiały zlokalizowane są w siedzibie urzędu i będą dostępne w terminie od 3 do 28 lutego 2014 r. po wcześniejszym uzgodnieniu terminu przybycia do siedziby Urzędu. Nadto dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego organ podnosi kwestię ochrony informacji, jednakże nie wydał w tym zakresie stosownej decyzji o odmowie udostępnienie informacji publicznej. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu I instancji potwierdzają, że organ nie wykonał wyroku sądu i nie załatwił wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1-3, co uzasadnia wymierzenie grzywny.

Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że ze względu na okoliczności faktyczne sprawy, w tym nieudolne działanie organu i niedostateczne rozpoznanie treści żądania oraz niezrozumienie do końca żądania skarżącego, a także jego działania podjęte po wyroku, niewykonanie wyroku nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co zostało uwzględnione przy określaniu wysokości grzywny. Orzeczona grzywna w wysokości 500 zł w okolicznościach sprawy jest adekwatna do stopnia zawinienia organu oraz zapewni, że Wójt Gminy zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych wyrokami sądowymi.

Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony skargą kasacyjną zarówno przez Wójta Gminy Białe Błota, jak i przez M. G.

Wójt Gminy Białe Błota, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów poniesionych przed Sądem I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy (w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczono, że organ podjął czynności w celu wykonania wyroku w termie, a z przyczyn od organu niezależnych skarżący w późniejszym terminie otrzymał informację publiczną. Wskazano, że organ stworzył skarżącemu możliwość zapoznania się z informacją, wysyłając dnia 19 lipca 2013 r. pismo o możliwości zapoznania się z informacją publiczną w dniach 23 lub 24 lipca 2013 r. Skarżący nie odbierał jednak korespondencji w pierwszych terminach awizo, a stawiając się w kolejnym terminie z własnej woli 6 września 2013 r. umówił się ustnie na 9-10 września 2013r., lecz nie przybył do Urzędu. Przyznano, że co prawda urzędnik nie sporządził notatki z wizyty skarżącego w dniu 6 września 2013 r., ale sporządził ją 10 dni późnej, co – w ocenie organu – nie powinno dyskwalifikować ustaleń pomiędzy pracownikiem Urzędu a skarżącym. Niestawiennictwo wnioskodawcy uniemożliwiało organowi udzielenie informacji publicznej w formie przez skarżącego określonej i w terminie wyznaczonym przez Sąd.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu M. G. wniósł o jej oddalenie i obciążenie organu kosztami całego procesu oraz o zwrot kosztów postępowania. Stwierdził, że stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej stanowi polemikę ze stanem faktycznym i materiałem dowodowym przyjętym przez Sąd I instancji, a podana podstawa kasacyjna jest nieprawidłowa.

W swojej skardze kasacyjnej M. G., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżył wyrok Sądu I instancji w zakresie pkt 2, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i wydanie orzeczenia reformatoryjnego na podstawie art. 188 p.p.s.a., stwierdzającego, że niewykonanie przez Wójta Gminy Białe Błota wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2013r. w sprawie II SAB/Bd 15/13 miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniesiono także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu w zakresie pkt 2 wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

1) art. 154 § 2 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że niewykonanie przez Wójta Gminy Białe Błota wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2013r. w sprawie II SAB/Bd 15/13 nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie do oceny bezczynności Wójta Gminy Białe Błota w wykonaniu w/w wyroku i w konsekwencji stwierdzenie, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że do dnia wniesienia skargi organ administracji nie załatwił w całości wniosku skarżącego z dnia 22 listopada 2012 r., a w zakresie pkt 3 nie załatwił wniosku skarżącego nawet na dzień wydania zaskarżonego wyroku. Już choćby ta okoliczność wskazuje, że naruszenie prawa ma charakter rażący. Podkreślono, że znaczna długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu stanowi podstawę do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa (od dnia 4 września 2013 r., kiedy to nastąpiło doręczenie organowi wyroku z dnia 29 maja 2013 r. do dnia 1 października 2014 r.). Zdaniem skarżącego kasacyjnie podejmowane przez organ działania miały charakter pozorny. Zakres żądanych do udostępnienia informacji nie mógł budzić żadnych wątpliwości, nie było także żadnych wątpliwości, że żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną. Wszak organ nie wydał decyzji odmawiającej dostępu do informacji publicznej, dopiero na etapie postępowania sądowego organ zaczął się powoływać na konieczność ochrony żądanych informacji. Skoro nie wezwano do ewentualnego doprecyzowania wniosku z dnia 22 listopada 2012 r., należy przyjąć, ze jego treść była dla organu jasna.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, o ile w wyroku z dnia 29 maja 2013 r. stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa znajduje swoje uzasadnienie, to już takie stwierdzenie w zaskarżonym wyroku jest nieuprawnione. Organ otrzymał bowiem wytyczne w wyroku z dnia 29 maja 2013r., które powinny go zmobilizować do działania. Skarżący kasacyjnie zgodził się z Sądem I instancji, że działania organu były nieudolne, jednak – w jego ocenie – nie może to być okolicznością łagodzącą ocenę zachowania organu.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 6, 7, 8 i 12 k.p.a. wskazano, że żadna z zawartych w nich zasad nie została zachowana. Jakkolwiek ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do stosowania k.p.a. jedynie w ograniczonym zakresie w art. 16 ust. 2, to jednak zasady wyrażone w przepisach art. 6-12 k.p.a. mają charakter uniwersalny i należy je odnosić do każdego działania administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skarg kasacyjnych. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną Wójta Gminy Białe Błota oparto wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego. Jako naruszony przez Sąd I instancji wskazano przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymaganą treść uzasadnienia wyroku sądu, który powinien zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W konsekwencji wymagane jest, aby w zakresie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, stanowisko sądu znajdowało potwierdzenie w materiale sprawy i ocenę tego materiału przez pryzmat przesłanek zastosowanych przepisów, a w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej, aby argumentacja sądu była rzeczowa, związana z okolicznościami konkretnej sprawy, nie ogólnikowa. W związku z tym przyjmuje się, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jeżeli uzasadnienie sądu I instancji zawiera wady, które uniemożliwiają weryfikację rozumowania sądu, rekonstrukcję podstaw przyjętego stanowiska, skutkujące wewnętrzną sprzecznością uzasadnienia lub przedstawione przez sąd argumenty i oceny nie mogą być zaakceptowane ze względu na ich nierzeczowy, arbitralny charakter, oderwany od zasad doświadczenia życiowego.

Uzasadnienie Sądu I instancji zawiera wszystkie wymagane w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy. Jest także konkretne i odnosi się do ustalonych okoliczności faktycznych. Teza skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych sprowadza się do odmiennej oceny działań i zaniechań leżących po stronie wnioskodawcy. Wójt Gminy uważa, że wnioskodawca celowo utrudniał wykonanie wyroku, notatka urzędnika sporządzona na okoliczność wizyty strony w organie ma walor dowodowy i potwierdza fakt przyjętych ustaleń, mimo braku podpisu strony, zaś organ przystąpił do wykonania wyroku już po otrzymaniu 11 lipca 2013 r. informacji o treści wyroku. Argument odwołujący się do tego, że organ przystąpił do wykonywania wyroku jeszcze przed zwrotem akt nie może rzutować na zasadność stanowiska Sądu I instancji, albowiem nie dowodzi, że do wykonania wyroku doszło. W opisie stanu faktycznego Sąd I instancji uwzględnił przy tym działania podjęte w lipcu 2013., nie zostało jednak w skardze kasacyjnej zanegowane, że zawiadomienie zostało stronie doręczone po wyznaczonym ówcześnie terminie. Skarga kasacyjna nie zawiera twierdzeń, że wyrok został wykonany w zakresie i terminie w nim określonym. Natomiast zarzut pominięcia przez Sąd I instancji przy ocenie starań organu okoliczności leżących po stronie wnioskodawcy, nie jest uzasadniony. Sąd I instancji zwrócił uwagę na cechującą obie strony niechęć i dający się zauważyć antagonizm, rzutujący na wzajemne relacje, w tym wyraźny brak współdziałania po stronie wnioskodawcy. Okoliczności te miały wpływ zarówno na ocenę przez Sąd I instancji charakteru naruszenia prawa, jak i wysokość orzeczonej grzywny, co Sąd podkreślił, wskazując na uwzględnienie okoliczności rozpoznawanej sprawy. Także ocena miarodajności notatki sporządzonej przez urzędnika na potrzeby postępowania skargowego nie nosi znamion arbitralności, niewątpliwie nie może ona bezspornie potwierdzać objętej nią okoliczności, skoro notatka ma charakter jednostronny, nie została potwierdzona przez stronę zainteresowaną ani podpisem, ani przyznaniem objętych nią faktów.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty postawione Sądowi I instancji nie są uzasadnione, Sąd ten ani nie pominął istotnych dla sprawy okoliczności, ani nie ocenił ich arbitralnie, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego, zaś przedstawiona w uzasadnieniu argumentacja nie jest wewnętrznie sprzeczna. Skarga wniesiona przez Wójta Gminy Białe Błota nie mogła wywrzeć zamierzone skutku i podanych wyżej względów została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. Mimo oddalenia skargi kasacyjnej organu na wyrok Sądu I instancji uwzględniający skargę (art. 204 pkt 2 p.p.s.a.) brak było podstaw do uwzględnianie wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, albowiem strona zwolniona od kosztów sądowych nie wykazała, aby w związku ze skargą kasacyjną wójta poniosła jakiekolwiek koszty.

Skarga kasacyjna M. G. została oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania ze wskazaniem, że Sąd I instancji wadliwie ocenił działania organu jako nie noszące cech rażącego naruszenia prawa. Jako naruszony skazano art. 154 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przepis ten nie został naruszony albowiem określa on jedynie zakres i treść możliwych do podjęcia przez sąd rozstrzygnięć. W wydanym wyroku Sąd I instancji zawarł rozstrzygnięcie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zatem wyrok zawiera wymagane prawem rozstrzygnięcie. Strona skarżąca nie zgadza się natomiast z oceną charakteru stwierdzonego naruszenia. Co do stwierdzonych w sprawie okoliczności faktycznych uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera zastrzeżeń, podziela ocenę Sądu I instancji, że działania organu były nieudolne i nieskuteczne, okoliczności te winny jednak skutkować stwierdzeniem rażącego stopnia naruszenia prawa. Stanowisko skargi kasacyjnej pomija zatem jedną istotną okoliczność, na jaką zwrócił uwagę Sąd I instancji i którą uwzględnił przy wyrokowaniu, a mianowicie postawę samego wnioskodawcy. Stanowisko Sądu I instancji jest przy tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe. Instytucja dostępu do informacji publicznej ma określony cel, należy zakładać że starania o uzyskanie takich informacji są motywowane troską o dobro społeczne, a nie formą obstrukcji działania organu administracji. Wymagają zatem także po stronie wnioskodawcy postawy sprzyjającej realizacji przez organ obowiązku informacyjnego, zwłaszcza gdy wnioskodawca ubiega się o udzielenie informacji w formie wglądu w dokumenty. Taka forma wymaga dostosowania wnioskodawcy do czasu otwarcia urzędu, a także uwzględnienia innych ograniczeń organizacyjnych związanych w okazywaniem dokumentów. Również wyznaczony przez sąd w prawomocnym wyroku termin 14 dni, korzystny dla realizacji uprawnienia wnioskodawcy, wymagał z jego strony sprawnego odbioru korespondencji czy niezwłocznego podjęcia rozmów w celu ustalenia terminu wglądu w dokumenty lub ewentualnego poinformowania o przeszkodach organizacyjnych po stronie wnioskodawcy. Takiej postawy po stronie wnioskodawcy Sąd nie dostrzegł, co znajduje potwierdzenie w materiale sprawy. Wymaga podkreślenia, że forma udostępnienia informacji publicznej poprzez wgląd w dokumenty znajdujące się w posiadaniu organu zobowiązanego wymaga współdziałania ze strony wnioskodawcy i jego postawa w okresie wyznaczonym przez sąd do udostępnienia informacji ma wpływ na ocenę, czy niewykonanie wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Nie mogły także odnieść skutku zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 6, 7, 8 i 12 k.p.a., w szczególności w kontekście przesłanki możliwego wpływu na rozstrzygnięcie. Nie jest uprawnione przedstawione w skardze kasacyjnej stanowisko, że zasady ogólne k.p.a. winny znajdować zastosowanie do każdego działania organu administracji. Zakres stosowania k.p.a. określają przepisy art. 1 i 2 tego kodeksu. Natomiast w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), kodeks postępowania administracyjnego ma zastosowanie do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Z podanych względów także skarga kasacyjna M. G. podlegała oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu jego pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym art. 258-261 p.p.s.a. Po zwrocie akt do sądu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpozna wniosek pełnomocnika zawarty w skardze kasacyjnej.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu obu skarg kasacyjnych.