Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 230/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 56 § 1 pkt 4, art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64c § 4, art. 64e § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Artur Iwiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...], nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę 597,- zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. , w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., na podstawie art. 17 § 1 i art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), po rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2018 r. złożonego przez M. K., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. K., na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn, w kwocie należności głównej [...] zł, należne odsetki za zwłokę i koszty upomnienia.

Pismem z 19 grudnia 2018 r. M. K., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył wniosek zawierający, m.in. zarzut bezpodstawnego naliczenia kosztów egzekucyjnych wraz z żądaniem ich umorzenia oraz umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zwrócił się w trakcie rozpoznawania wniosku o rozłożenie na raty, z prośbą o niewszczynanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia wniosku. Otrzymał on zapewnienie, że organ podatkowy w zaistniałym stanie faktycznym wstrzyma się z wystawieniem tytułu wykonawczego. Strona zaznaczyła, że organ podatkowy posiadał wiedzę o tym, że Dyrektor Izby Skarbowej uchyli wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. decyzję odmawiającą rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę, a mimo to wszczął postępowanie egzekucyjne. Według strony wysokość kosztów jest nieadekwatna do nakładu pracy komórki egzekucyjnej i niezgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Skoro organ nie wyegzekwował żadnej kwoty, a zobowiązany jednorazowo spłacił całą zaległość, to obciążanie go kosztami egzekucyjnymi jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego oraz zasadami sprawiedliwości społecznej. Ze względu na powyższe zobowiązany wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu wniosek strony o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu sytuacja finansowa strony nie daje podstaw do uznania, że poniesienie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego spowoduje znaczny uszczerbek dla jego sytuacji finansowej. Według organu w sprawie nie zachodzi również przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na "ważny interes publiczny", bowiem M. K. posiada majątek znacznej wartości, zatem niezasadne byłoby obciążenie państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób ulgi. Nie została spełniona także przesłanka, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Ponadto organ stwierdził, że samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty, nie stanowiło prawnej przeszkody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Argument wnioskodawcy, że tytuł wykonawczy został wystawiony wadliwie, a koszty egzekucyjne naliczone bezpodstawnie, bo egzekucję wszczęto za szybko, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2017 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł, natomiast organ egzekucyjny realizując nałożone na niego obowiązki wszczął postępowanie egzekucyjne. Organ nie ma obowiązku oczekiwać na wynik postępowania zainicjowanego wnioskiem strony w przedmiocie ulgi podatkowej.

Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia zastosowanie instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w szczególności zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

W zażaleniu strona wskazała, że organ egzekucyjny bez jakiejkolwiek podstawy prawnej dokonał zajęcia ruchomości.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 64e u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że dokonał szczegółowej analizy sytuacji ekonomicznej strony. Według organu, sytuacja majątkowa M. K. nie uniemożliwiała uregulowania jemu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych w sposób jednorazowy. Nie ulega także wątpliwości, że uzyskany ze sprzedaży nieruchomości zarówno w dniu [...] grudnia 2018 r., jak i w dniu [...] stycznia 2019 r. przychód w łącznej wysokości [...] zł stanowił wystarczający dowód dysponowania przez podatnika środkami i możliwościami finansowymi uregulowania ciążącej na nim zaległości z tytułu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Dowodem na to jest również fakt, że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzyskano kwoty umożliwiające pokrycie naliczonych kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki stanowiące podstawę umorzenia kosztów egzekucyjnych. W sprawie nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu publicznego", z uwagi na fakt, że M. K. posiada majątek o znacznej wartości, zatem niezasadne byłoby obciążenie państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób ulgi. W ocenie organu nie została spełniona także przesłanka, o której mowa w art. 64 e § 2 pkt 3 u.p.e.a. Zdaniem organu podane przez stronę okoliczności nie mogą być podstawą do umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na "ważny interes publiczny".

W skardze z [...] marca 2020 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1). art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, pomimo że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych z rachunku bankowego, bowiem organ podatkowy nie wykonał jakiejkolwiek czynności egzekucyjnej, gdyż skarżący przed terminem ustalonym w decyzji o zapłatę zaległego zobowiązania na raty dobrowolnie i jednorazowo uregulował całą zaległość podatkową, co oznacza, że organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej zobowiązanemu wobec organu podatkowego, nie miał podstawy prawnej do naliczania kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, którymi został obciążony wierzyciel. Zwrócono uwagę, że jest to sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14 dotyczącym tzn. miarkowania kosztów zgodnie z nakładem pracy organu egzekucyjnego. Zatem w przedmiotowym stanie faktycznym, skoro nie dokonano żadnej czynności, nie powinno dojść do naliczenia jakichkolwiek kosztów egzekucyjnych.

2). art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 18 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nieuwzględnienie skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niezgodne z prawem art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając sprawę Sąd dostrzegł naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

Zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w sprawach nieuregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie, m.in. zasady ogólne zawarte w k.p.a. W postępowaniu egzekucyjnym organy egzekucyjne obowiązane są zatem m.in. do przestrzegania takich zasad jak: zasada praworządności, zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej, czy zasady prawdy obiektywnej. Szczególne znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym i uzupełnieniem zasad ogólnych zawartych w samej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma, przewidziana w art. 8 k.p.a., tzw. zasada zaufania do organów państwa. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Powyższa zasada zaufania nie tyle nakłada na organy administracyjne nowe obowiązki, co uściśla obowiązki wynikające z pozostałych zasad. Przypomina ona bowiem o obowiązku ścisłego przestrzegania wszystkich reguł postępowania, aby w ten sposób pogłębiać zaufanie do władczych działań organów państwa. Przestrzeganie tej zasady jest istotne w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ takie przymusowe postępowanie z natury rzeczy jest dokuczliwe dla każdego dłużnika. Zasada ta musi być przestrzegana zarówno w działaniach organu państwowej administracji jako wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na to, że zasadę zaufania do organów państwa zaliczyć należy do fundamentalnych zasad każdego demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego sprawiedliwość społeczną i zasadą, na której opiera się wszelki porządek prawny (por. wyrok NSA z 23 września 2014 r. o sygn. akt II FSK 2273/12 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób budzący zaufanie do organów administracji państwowej polega m.in. na tym, iż niedopuszczalnym jest by organ egzekucyjny przerzucał ujemne skutki swych wadliwych działań na zobowiązanego.

Na gruncie badanej sprawy naruszenie zasady zaufania do organów administracji państwowej Sąd upatruje w braku właściwej komunikacji między komórkami organizacyjnymi urzędu skarbowego w związku z podejmowanymi rozstrzygnięciami. Przedstawiając w tym miejscu chronologię zdarzeń jakie miały miejsce w sprawie, należy wskazać, że tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę [...]zł został wystawiony w dniu [...] sierpnia 2018 r. W oparciu o tytuł wykonawczy organ egzekucyjny w dniu [...] września 2018 r. skierował zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę na kwotę [...]zł (w tym należność główna [...] zł, odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł). Odpis przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem w/w tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu 11 września 2018 r.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 3 września 2018 r. Prezydent Miasta P. wyraził zgodę na rozłożenie na raty zapłaty podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł na 11 rat po [...] zł miesięcznie wraz z opłatą prolongacyjną i 12 ratę w pozostałej wysokości. Wskazane postanowienie przewodniczącego samorządu terytorialnego w dniu 7 września 2018 r. otrzymał pełnomocnik skarżącego ( k. [...] akt adm.).

Z powyższego wynika konkluzja, że organy posiadały wiedzę o wydaniu wobec podatnika pozytywnej decyzji. O powyższym informował również skarżący Naczelnika Urzędu Skarbowego P. pismem z 11 września 2018 r. (k. [...] akt adm.). Ponadto w piśmie z 12 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. jako wierzyciel wystąpił do Działu Egzekucji z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wskazując na fakt, że w dniu 28 maja 2018 r. zobowiązany złożył do Dyrektora Izby Skarbowej odwołanie od decyzji z [...] maja 2018 r., dotyczącej odmowy rozłożenia na raty zaległości wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z [...] grudnia 2017 r., ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. Ponadto w dniu 12 września 2018 r. zobowiązany poinformował organ, iż w postępowaniu odwoławczym Prezydent Miasta P. wyraził zgodę na rozłożenie przedmiotowej zaległości na raty. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 16 listopada 2018 r. poinformował zakład pracy M. K. o uchyleniu zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego dokonanego w dniu 6 września 2018 r.

Pismem z 7 grudnia 2018 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że należności zobowiązanego wskazane w tytule wykonawczym [...] wygasły w całości w wyniku zapłaty w dniu 5 grudnia 2018 r. W międzyczasie Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] października 2018 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z 7. maja 2018 r. odmawiającą rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...]wraz z odsetkami i rozłożył na raty spłatę ww. zaległości podatkowych. Nadto wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej pismem z 18 października 2019 r. wystąpił do organu I instancji z prośbą o podanie informacji, czy przedmiotowe koszty egzekucyjne zostały uregulowane przez zobowiązanego. Z informacji uzyskanej w dniu 24 października 2019 r. wynika, że organ egzekucyjny zawiadomieniem z 12 grudnia 2018 r., które doręczone zostało zobowiązanemu w dniu 18 grudnia 2018 r., wyegzekwował należne koszty egzekucyjne w całości trzema przelewami tj. w dniu 31 grudnia 2018 r. w kwocie [...]zł oraz w dniu 20 marca 2019 r. w kwotach [...]zł i [...] zł.

Powyższa sekwencja zdarzeń, przepływu informacji i wydawanych przez organy w tak krótkim czasie aktów, prowadzi do wniosku, że organy dokonały niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy.

W ocenie Sądu organy oczekując na ostateczny wynik postępowania zainicjowanego wnioskiem strony w przedmiocie ulgi podatkowej, mogły skorzystać z uprawnienia i w oparciu o przepis art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zawiesić postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części, w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Na gruncie badanej sprawy organy, jak wynika z powyższych okoliczności miały wiedzę o rozłożeniu na raty już w pierwszych dniach września 2018 r.

Zaznaczyć należy, że skarżący już na etapie swojego wniosku z 19 grudnia 2018 r. podnosił, iż spłacił całą zaległość podatkową w sposób jednorazowy z uwagi na sprzedaż jednej z posiadanych nieruchomości. Podkreślił, że nie skorzystał nawet w pełni z udzielonego układu ratalnego, co oznacza, że obciążanie go wyimaginowanymi kosztami egzekucyjnymi nie tylko nie znajduje oparcia w przepisach prawa, lecz jest przede wszystkim sprzeczne z podstawowymi zasadami sprawiedliwości. Zarzucił, że organ podatkowy powinien wydać postanowienie o rozksięgowaniu nadpłaty na poczet kosztów egzekucyjnych, aby mógł on skorzystać z możliwości złożenia zażalenia oraz ewentualnej skargi do sądu administracyjnego. Na każdym etapie postępowania skarżący wskazywał, że wysokość kosztów egzekucyjnych jest nieadekwatna do nakładu pracy komórki egzekucyjnej i jest niezgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14.

Należy podkreślić, że niniejsza sprawa została zainicjowana wnioskiem z [...] grudnia 2018 r., który Naczelnik Urzędu Skarbowego P. potraktował jako wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych rozpatrywany w trybie art. 64e u.p.e.a. W tym miejscu Sąd wskazuje, że z uzasadnienia zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia organu pierwszej instancji nie wynika skutkiem jakich czynności powstały określone koszty egzekucyjne. Wiadoma jest jedynie kwota kosztów egzekucyjnych tj. [...] zł. Z postanowień organów nie wynika, jakiego charakteru czynności egzekucyjne organy egzekucyjne wykonały, a więc czy nakład pracy i zakres czynności był adekwatny do wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Ponadto organy nie dokonały powyższej analizy w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt sygn. SK 31/14, powołany przez skarżącego, jako okoliczność, którą należało wziąć pod uwagę przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku. W ocenie Sądu wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien być rozważony w ramach przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W konsekwencji Sąd orzekający w sprawie nie mógł dokonać kompleksowej oceny sprawy pod kątem, czy wystąpiła lub nie dysproporcja pomiędzy zakresem działań organów a wysokością koszów egzekucyjnych.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d: za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jedr.dk niż 4 zł 20 gr. Z kolei zgodnie z art. 64 § 6 powołanego aktu, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia w należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Przytoczony przepis wyraża zasadę w świetle, której koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Wyjątkiem od tej zasady są m. in. postanowienia art. 64c § 4 u.p.e.a. Zatem wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W świetle wskazanej regulacji istotne znaczenie w sprawie mają rozważania zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14.

W powołanym wyroku Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, a nadto, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości), następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

W rozpatrywanej sprawie organy przede wszystkim nie podały wysokości kosztów egzekucyjnych, nie wykazały, że obciążające stronę koszty egzekucyjne pozostają bądź nie w realnym związku z podejmowanymi przez organ egzekucyjny czynnościami. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można tracić z pola widzenia tego, że nie wyegzekwowano od zobowiązanego żadnej kwoty. Na tym tle w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16, wyrok NSA z 20 marca 2018 r., II FSK 778/16; oraz wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15).

Sąd podziela również pogląd prezentowany w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 26 maja 2020 r. o sygn. I SA/Gl 523/20), w których wskazuje się, że organy powinny wypowiedzieć się jednoznacznie czy ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi argument do rozważenia za istnieniem ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., czy też nie. W przypadku odpowiedzi twierdzącej rolą organów będzie dokonanie analizy czy koszty postępowania egzekucyjnego pobrane od zobowiązanej za dokonane czynności egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, stanowiącą nieuzasadnione obciążenie dla strony. Brak należytej reakcji organów na tak istotną argumentację podnoszoną przez stronę skarżącą we wniosku jest uchybieniem, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie rozważyły i nie oceniły w sposób należyty całego zgromadzonego materiału dowodowego, pomijając istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią ocenę prawą zaprezentowaną w niniejszym wyroku.

Podsumowując Sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. w kontekście przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono, w oparciu o przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzoną kwotę składa się wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości [...] zł oraz 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.