Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 943/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 2  pkt 10 i art. 4  ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: Art. 32, 72
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 28 maja 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 pkt 10 i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej C. W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko W. W., ur. [....] 2003 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 4 marca 2021 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na wnuka W. W. na okres 2019/2021.

Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że skarżąca sprawuje jedynie pieczę nad małoletnim wnukiem W. W. W postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 14 kwietnia 2010. sygn. akt [...], Sąd postanowił w pkt II ograniczyć władzę rodzicielską M. W. i K. W. nad małoletnim W. W. poprzez powierzenia pieczy nad małoletnim oraz prawa do decydowania w sprawach bieżących dotyczących szkoły i zdrowia małoletniego, a nadto dochodzenia świadczeń alimentacyjnych na jego rzecz jego babci C. W. Nadto w pkt I wskazano, że brak jest podstaw do pozbawienia władzy rodzicielskiej rodziców małoletniego. W tej sytuacji organ stwierdził, że skarżąca nie została ustanowiona opiekunem prawnych małoletniego W. W.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skarżąca. W odwołaniu podała, że zgodnie z postanowieniem Sądu z 14 kwietnia 2010r. sprawuje ciągłą i nieprzerwaną opiekę nad wnukiem W., traktując go jak własne dziecko i wniosła w związku z tym o przyznanie świadczenia wychowawczego, ponieważ obecna odmowa przyznania tego świadczenia, jest decyzją, która uderza nie w nią, jako opiekunki W., lecz bezpośrednio w niego, jako dziecko, które zasługuje na szacunek.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W swoich rozważaniach Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, wskazując, że w niniejszej sprawie skarżąca nie jest opiekunem faktycznym dziecka, tj. W., w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak też opiekunem prawnym. Albowiem w myśl art. 2 pkt 10 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o opiekunie faktycznym dziecka oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Jak wynika z materiałów sprawy, Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich w dniu 14 kwietnia 2010r., sygn. akt [...], działając z urzędu (a nie na wniosek osoby o przysposobienie dziecka), wydał postanowienie, w którym stwierdził, że brak jest podstaw do pozbawienia władzy rodzicielskiej K. W. i M. W. nad małoletnim ich synem W. i jednocześnie ograniczył władzę rodzicielską tym rodzicom nad synem poprzez powierzenie pieczy nad małoletnim W., jego babci ojczystej C. W. Wśród osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenia wychowawcze ustawa z 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem. Ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na wnuka: W. W.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 pkt 10 cyt. ustawy, dokonana przez Kolegium, jest sprzeczna z wykładnią systemową oraz funkcjonalną. Skarżąca nadmieniła, że celem ustawodawcy było takie stworzenie przepisów, które dają podstawę prawną do wsparcia w faktycznym wychowaniu każdego dziecka przez osoby, które to faktycznie czynią. Ustawodawca tworząc normę ogółną nie jest w stanie przewidzieć wszystkich ewentualnych odstępstw od zasady ogólnej, dlatego w tym przypadku należy zastosować nadrzędną zasadę, jaką jest dobro dziecka. W przypadku skarżącej, nikt nie kwestionuje, że faktycznie od wielu lat opiekuje się W., który zamieszkuje z nią, utrzymuje go oraz traktuje, jako własne dziecko, co oznacza, że spełnia kryteria podmiotowe, jako opiekun faktyczny dziecka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2021r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] 2021r. orzekająca o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko W. W.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednak bazując na tym przepisie, pomimo stwierdzenia naruszenia prawa materialnego przez organy obu instancji, sąd rozstrzygający niniejsza sprawę nie może uchylić poprzednio wydanych decyzji dotyczących świadczenia wychowawczego na niekorzyść skarżącej C. W. Aby można było zastosować ten przepis, musi zachodzić tożsamość sprawy zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. O ile w przypadku wszystkich decyzji odmawiających przyznania świadczenia wychowawczego można mówić o tożsamości podmiotowej, dotyczą one bowiem ściśle określonej, tej samej osoby, o tyle nie występuje w tym przypadku tożsamość przedmiotowa. Przedmiotem zawartego w nich rozstrzygnięcia są bowiem świadczenia za różne okresy rozliczeniowe. (zob. Wyrok NSA z 18.11.2005 r., I FSK 256/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 124). W doktrynie wskazuje się, że "rozstrzygnięcie kwestii "głębokości" upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 u.s.a. W świetle podstawowego celu tej kontroli, określonego w tym przepisie ("pod względem zgodności z prawem") należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest – przez wydanie orzeczenia – stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem" (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 135)). Należy jednak podkreślić, że nie wszystkie akty administracyjne można uchylić nawet jeżeli są niezgodne z prawem. "Tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy decydujące o tożsamości skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów tego stosunku, identyczność przedmiotu stosunku (czyli węzła praw i obowiązków stron stosunku) oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej (por. T. Woś, Pojęcie "sprawy"..., s. 334–335; podobnie B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 23 stycznia 1998 r. I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, poz. 49, s. 51, i wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., II OSK 579/12, ONSAiWSA 2014, nr 5, poz. 71). Identycznie – już pod rządami komentowanej ustawy – przyjął NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2005 r., I FSK 256/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 124". (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 135). Granicą rozstrzygania jest bowiem granica sprawy sądowoadministracyjnej, w której został wydany konkretny akt administracyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może rozciągnąć skutków swojego orzeczenia na wcześniejsze decyzje w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

W niniejszej sprawie w dniu 4 marca 2021r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wystąpiła skarżąca, która jest babcią ojczystą W. W. i jednocześnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 14 kwietnia 2010r. sprawuje ona pieczę nad małoletnim W. W. oraz ma prawo do decydowania o jego bieżących sprawach dotyczących szkoły i zdrowia, jak również dochodzenia świadczeń alimentacyjnych. Organy administracyjne odmówiły jej przyznania świadczenia wychowawczego z uwagi na fakt, że nie należy do kategorii podmiotów uprawnionych do jego pobierania na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. ,t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 z późn. zm., zwana dalej p.p.w.d.)

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy więc wykładni przepisów art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 p.p.w.d. w świetle przepisów art. art. 8 ust. 2, art. 72 ust. 1 , art. 32 Konstytucji RP oraz art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. i ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526).

Zgodnie z powołanym art. 4 ust. 2 p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje:

1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo

2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo

3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo

4) dyrektorowi domu pomocy społecznej.

Z kolei art. 2 pkt 10 p.p.w.d. zawiera definicję opiekuna faktycznego dziecka, którym jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym związanych z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Pomimo tego, że zgodnie z powołanym przepisem świadczenie powinno iść niejako za dzieckiem, przyjmując jedynie wykładnię literalną z ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka, możliwości uzyskania wsparcia w opisanym zakresie byliby pozbawieni faktyczni opiekunowie dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę, w sytuacji gdy sprawowanie tej pieczy wynika z orzeczenia sądowego. Z uwagi na zmianę ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka nie ma obecnie znaczenia miejsce jego zamieszkania wobec uchylenia art. 2 pkt 16 p.p.w.d. Należy jednak podkreślić, że w niniejszej sprawie miejscem zamieszkania dziecka W. W. jest miejsce zamieszkania jego babci ojczystej

Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 8 p.p.w.d., świadczenie wychowawczy nie przysługuje, gdy:

1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim;

2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;

3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko;

4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie wystąpiła żadna przesłanka, która wykluczałaby na podstawie wyżej wymienionego przepisu przyznanie świadczenia wychowawczego.

Zaznaczyć należy, że spór jaki powstał w związku z wykładnią art. 4 ust. 2 i art. 2 pkt 10 p.p.w.d. w sytuacji gdy z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego występuje osoba, której sąd opiekuńczy na podstawie art. 109 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego powierza sprawowanie bieżącej pieczy nad małoletnim dzieckiem, był już przedmiotem wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych (analogiczny problem powstał w sprawach o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku). W wyrokach tych sądy uwzględniały skargi osób, którym na mocy postanowienia sądu opiekuńczego powierzono bieżącą pieczę nad małoletnim (np. wyroki w następujących sprawach: sygn. akt II SA/Łd 703/12, IV SA/Gl 695/13, VIII SA/Wa 833/16, III SA/Kr 1140/17, II SA/Rz 767/18, II SA/Rz 769/18).

Także Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się co do tej kwestii w dwóch wyrokach z dnia 1 sierpnia 2019r. (I OSK 202/19 oraz I OSK 203/19), w którym zgodził się ze stanowiskiem i argumentacją prawną przedstawioną w powołanych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych.

Sądy administracyjny przyjęły prokonstytucyjna wykładnię przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, która oparta jest o wykładnię systemową oraz celowościowa przepisów powołanej ustawy.

Zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zaś jej ust. 2 stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Jak tranie podnosi B. Dauter ("Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego", Warszawa 208, s. 29 i n.), istota tej regulacji polega na tym, że sąd lub inny podmiot stosujący prawo może oprzeć swoje rozstrzygnięcie bezpośrednio na konkretnym przepisie Konstytucji, który będzie stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie. Nie oznacza to jednak generalnej dopuszczalności kontroli obowiązującego ustawodawstwa przez sądy administracyjne, zarezerwowanej z mocy art. 188 Konstytucji RP do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi tu bowiem jedynie o kontrolę incydentalną prowadzącą co najwyżej do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie ustawy lub przepisu ustawy, uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją. Słusznie także zwraca uwagę W. Jakimowicz ("Wykładania w prawie administracyjnym", Zakamycze 2006), że sąd administracyjny może samoistnie zastosować Konstytucję w toczącej się przed nim sprawie sądowoadministracyjnej jako podstawę kryterium sprawowanej przez niego kontroli administracji publicznej, bądź też jako podstawę jego procesowych działań zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej.

Z kolei art. 72 ust. 1 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Zgodnie zaś z jego ust. 2 dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.

Zdanie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło bieżącą pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem na mocy orzeczenia sądowego, ma nie tylko prawo skutecznego domagania się od Państwa pomocy, ale Państwo ma obowiązek tę pomoc zapewnić, w tym również pomoc materialną, a więc przynajmniej w zakresie częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka.

Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony, faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej, jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Regulacja taka pomija bowiem osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie prawo do świadczenia wychowawczego wynika w tym zakresie z współstosowania ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz Konstytucji, dzięki czemu ustalony zostaje właściwy sensu normy wyrażonej w wyżej wymienionej ustawie przy uwzględnianiu konstytucyjnych norm nadrzędnych. "Współstosowanie Konstytucji i ustaw stanowi słabszą wersję jej bezpośredniego stosowania, ale jest też najszerszą formą jej stosowania. Ma ono miejsce wtedy, gdy dana materia jest jednocześnie uregulowana w części w Konstytucji, a w części w ustawie i polega na ustaleniu właściwego sensu normy ustawy za pomocą normy konstytucyjnej, z przyznaniem pierwszeństwa tej drugiej. Należy podzielić pogląd, że Konstytucja ma tutaj zatem przede wszystkim znaczenie dla właściwej, prokonstytucyjnej wykładni ustaw, co m.in. oznacza, że gdy na gruncie logiki możliwe będzie przyjęcie kilku różnych sposobów wykładni ustawy, organ stosujący prawo będzie musiał dać pierwszeństwo takiemu wynikowi wykładni, który najpełniej będzie odpowiadać treściom wyrażonym przez przepis Konstytucji" (Wyrok NSA z 1.08.2019 r., I OSK 202/19, LEX nr 2778932). Wykładnia dokonana w niniejszej sprawie nie opiera się więc jedynie na interpretacji literalnej przepisów analizowanej ustawy, ale na wykładni celowościowej i systemowej. Konstytucja ma w tym przypadku przede wszystkim znaczenie dla właściwej, prokonstytucyjnej wykładni ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Należy także podkreślić, że odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem, narusza standardy w zakresie obowiązku równego traktowania podmiotów prawa. Z zasady równego traktowania wynika nakaz równego czyli jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą relewantną cechą. Zróżnicowanie bowiem w traktowaniu podmiotów prawa jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na jasno sformułowane obiektywne kryterium. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma. Należy stwierdzić, że tego właśnie wymogu nie spełnia kryterium przyjęte przez ustawodawcę w art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.d., albowiem pominiecie wśród osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, tych które na mocy orzeczenia sądu sprawują bieżącą pieczę nad dzieckiem pozostaje w sprzeczności z celem tej ustawy i celem świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stąd też wprowadzając odstępstwo od zasady równości ustawodawca nie może się tylko ograniczyć do jasnego (w sensie językowym) sformułowania kryterium, ale przede wszystkim przyjęte kryterium musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem przyjętej regulacji (wyrok NSA z 1.08.2019 r., I OSK 202/19, LEX nr 2778932.)

Odmowę przyznania świadczenia wychowawczego przez organ administracyjny osobie, która sprawuje bieżącą pieczę nad dzieckiem na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, należy również interpretować w świetle obowiązków wynikających dla państwa z ratyfikowanej Konwencji o Prawach Dziecka. Szczególnie należy podkreślić, że jej art. 20 stanowi, że dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, nadrzędną zasadą powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Istotny jest również art. 27 ust. 3 Konwencji, który przewiduje, że Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.

Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, w orzecznictwie sądów administracyjnych za nieuzasadnione uznano ustawowe wykluczenie z możliwości przyznania świadczenia wychowawczego osoby sprawującej bieżąca pieczę nad dzieckiem. Powierzenie bowiem przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uwzględniając skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3, 20 i 27) i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a. sąd orzekający zobowiązuje organ do uwzględnienia w trakcie ponownego orzekania oceny prawnej oraz wskazań wyrażonych w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.