Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 965/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 136,  art. 137,  art. 165  par. 3a
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Halina Betta Sędziowie: Sędzia WSA - Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA - Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Paulina Biernat Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005r. sprawy ze skargi A. M., G. M., R. K. oraz D. B.- K. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie określenia należności w podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości niezabudowanej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Izba Skarbowa we W. pozostawiła bez rozpatrzenia odwołanie na decyzję Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia R. T., R. K. i jego żonie D. B. - K. oraz A. i G. małżonkom M. należności w podatku od czynności cywilnoprawnych [...], zaległości podatkowej w kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę z tytułu sprzedaży nieruchomości niezabudowanej położonej we wsi J., gmina J.

Z uzasadnienia decyzji wynika, iż powyższe odwołanie zostało wniesione przez A.M., działającego zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu stron D. i R. K. oraz G.M. Izba Skarbowa we W. wezwała postanowieniem z dnia [...] nr [...] A. M. do dostarczenia pełnomocnictw udzielonych mu przez pozostałych współwłaścicieli pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na powyższe postanowienie A.M. przedłożył w dniu [...] kserokopię złożonego wcześniej odwołania uzupełnioną o podpisy pozostałych współwłaścicieli. Podnosząc, iż z uwagi na niewiedzę, co do konieczności przedkładania stosownych pełnomocnictw uznał, iż lepszym rozwiązaniem formalnym będzie uzupełnienie pod odwołaniem podpisów pozostałych współwłaścicieli.

Na skutek braku uzupełnienia wspomnianego odwołania o stosowne pełnomocnictwa Izba Skarbowa we W. pozostawiła bez rozpatrzenia odwołanie wobec A.M. działającego jako pełnomocnik stron tj. R. K., D.B. - K. oraz G. M. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedłożona kserokopia odwołania z podpisami pozostałych stron czynności nie odzwierciedla stanu rzeczywistego występującego w przedmiocie sprawy, ponieważ złożone w terminie odwołanie podpisane zostało przez A. M. występującego jako pełnomocnik pozostałych stron.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego A. M., G.M., D.B. - K. oraz R.K. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W., domagając się uznania za właściwe uzupełnienie podpisów przez wszystkich współwłaścicieli, którego dokonali w odpowiedzi na wezwanie do dostarczenia pełnomocnictw, wskazując jednocześnie, iż odwołanie omyłkowo podpisał tylko A. M. Strony podkreśliły niewłaściwość postępowania organu odwoławczego polegającą na wezwaniu imiennym A. M. do przedłożenia opłaconych pełnomocnictw zamiast wezwania do uzupełnienia braków formalnych przez wszystkie strony postępowania w postaci złożenia stosownych podpisów.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa we W. wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego nie jest zasadne uznanie za wystarczające i zastępujące wypełnienie warunku dostarczenia pełnomocnictw uzupełnienie podpisów pozostałych stron czynności na kserokopii odwołania, gdyż nadawcą złożonego w terminie odwołania był A. M. występujący jako strona postępowania oraz jako pełnomocnik pozostałych stron.

Organ podatkowy II instancji podkreślił, iż umocowanie do działania w cudzym imieniu, zgodnie z art. 96 Kodeksu cywilnego, może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Natomiast z treści art. 137 Ordynacji podatkowej wynika, iż pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnik ma obowiązek dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Zdaniem Izby Skarbowej we W. przedmiotowe odwołanie zawierało informację o nadawcy i było podpisane przez wnoszącego odwołanie, a zatem nie budziło żadnych wątpliwości organu odwoławczego w kwestii indywidualizacji osoby wnoszącej odwołanie. Jedynym brakiem formalnym tego odwołania, co wynikało wprost z informacji zawartej w uzasadnieniu odwołania o umocowaniu do działania w cudzym imieniu, był brak dokumentu potwierdzającego udzielone pełnomocnictwo. Dlatego też nie usunięcie przez strony tego braku spowodowało bezskuteczność wniesionego odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm) zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia zasadności odwołania wniesionego przez G. M., D. B. - K. oraz R. K. w postaci uzupełnionych podpisów na kserokopii pierwotnie złożonego odwołania przez A. M. od decyzji określającej stronom umowy sprzedaży nieruchomości podatek od czynności cywilnoprawnych.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż przedmiotem odwołania jest decyzja określająca zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych, jak również zaległość podatkową w tymże podatku wraz z należnymi odsetkami. Zatem zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa w odniesieniu do opłaty skarbowej, która ma również zastosowanie w odniesieniu do podatku od czynności cywilnoprawnych i na podstawie interpretacji art. 4 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 86, poz. 959), które stanowią, iż obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej i strony tejże umowy są również solidarnie zobowiązane do zapłaty podatku, należy przyjąć, iż każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną w postępowaniu w sprawie wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnych. W konsekwencji przyjęcia takiej tezy należy uznać, że strony te powinny być adresatami decyzji kończącej postępowanie w sprawie.

Przy solidarnej odpowiedzialności stron umowy cywilnoprawnej z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych wniesienie odwołania przez jedną ze stron czyni decyzję organu pierwszej instancji rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla pozostałych stron. Oznacza to, że w takiej sytuacji postępowanie przed organem odwoławczym dotyczyć powinno także wszystkich stron, które mają prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach urzędowych oraz wypowiedzenia się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji. Także orzeczenie tego organu rozstrzygające zasadność złożonego w sprawie odwołania powinno być adresowane do stron umowy cywilnoprawnej (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2000r. sygn.akt. I SA/Gd 2426/99).

Z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, iż stronami postępowania w przedmiocie określenia podatku od czynności cywilnoprawnych są A. i G. małżonkowie M., R. K. i D. B. - K. oraz R. T., którzy powinni być adresatami decyzji kończącej postępowanie także na etapie postępowania odwoławczego. Mamy tutaj bowiem do czynienia z instytucją tzw. współuczestnictwa materialnego, gdyż przedmiotem rozpatrzenia jest zobowiązanie jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej.

Ponadto nie ulega wątpliwości, iż w postępowaniu podatkowym strona może działać osobiście bądź przez pełnomocnika - stosownie do art. 136 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997r. nr 137, poz. 926 ze zm.). Pod pojęciem pełnomocnictwa należy rozumieć jednostronną czynność prawną o charakterze upoważniającym. Czynność ta upoważnia, bowiem pełnomocnika (daje mu kompetencję) do dokonywania czynności prawnych w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Umocowanie to trwa, co do zasady, tak długo, jak długo pełnomocnictwo nie zostanie odwołanie, pod warunkiem dołączenia do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu takiego pełnomocnictwa (art. 137 ustawy Ordynacja podatkowa).

Tymczasem we wspomnianej sprawie strona nie przedłożyła pełnomocnictw, lecz kserokopię odwołania z uzupełnionymi podpisami innych stron postępowania. W związku z powyższym organ podatkowy powinien był dokonać oceny tak złożonego oświadczenia woli. Według oceny Sądu we wspomnianej sprawie nie było mowy o udzieleniu pełnomocnictwa A. M. przez R. K., D. B. - K. oraz G. M., gdyż fakt przedłożenia przez strony kserokopii odwołania z uzupełnionymi podpisami stanowi wyraźny dowód chęci osobistego działania przez strony w postępowaniu podatkowym. Należało przyjąć, iż strona uzupełniła braki formalne odwołania w terminie przewidzianym przez Izbę Skarbową we W. w postaci uzupełnienia podpisów innych stron postępowania. Wprawdzie strona nie zastosowała się do wezwania organu podatkowego, jednakże bez wątpienia należy uznać, iż w inny sposób uzupełniła braki formalne w przedmiotowym odwołaniu. Ponadto Sąd stoi na stanowisku, iż organ odwoławczy w sytuacji wniesienia odwołania przez wyżej wymienione strony powinien zawiadomić - będącą również stroną - R.T. o toczącym się postępowaniu odwoławczym w sprawie wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnych.

Warto wspomnieć, iż również ustawodawca stwierdzając słuszność takiego postępowania wprowadził - z dniem 1 stycznia 2003r. - zapis § 3a art. 165 ustawy Ordynacja podatkowa, który nakłada na organ podatkowy obowiązek zawiadamiania wszystkich pozostałych osób będących stroną w sprawie w sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek jednej ze stron. Uregulowanie to ma odpowiednie zastosowanie również do odwołań na mocy art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa.

Powyżej wskazane uchybienie sprawia, że zaskarżone do Sądu orzeczenie narusza prawo.

W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.