Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 166/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 1 i  par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 15 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzzekucyjnego skargę oddala


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego A. W. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 15.09.2017r nr [...] i z dnia 06.03.2019r nr [...] obejmujących zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2017r oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2018r.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 04.08.2020r nr [...] zajął wierzytelności z tytułu emerytury zobowiązanego.

Zawiadomienie wraz z odpisami w/w tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 20.08.2020r.

Zobowiązany pismem z dnia 14.09.2020r zwrócił się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych. W treści wniosku powołał się na treść " art. 59 § 1 pkt 1 i § 4 w związku z art. 33 upea wskazując na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej a także skierowanie tytułów wykonawczych do egzekucji przez nieuprawnionego wierzyciela". Zobowiązany jednocześnie podniósł "argument nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz brak wymagalności należności, powołując się na to, iż w dacie wystawienia tytułów -wykonawczych tj. 15.09.2017r i 06.03.2019r nie zamieszkiwał na terenie objętym właściwością Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., co zdaniem zobowiązanego powoduje, iż naczelnik ten nie był uprawniony, do, wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia 20.10.2020r nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych.

Zobowiązany nie godząc się z w/w postanowieniem złożył w ustawowym terminie zażalenie. Zobowiązany w zażaleniu podtrzymał argumentację zawartą we wniosku z dnia 14.09.2020r. Zobowiązany nadal powołuje się na naruszenie art. 59 § 1 pkt 1, oraz art. 33 upea poprzez nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz brak wymagalności należności. W związku z powyższym zobowiązany wnosi o "uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, względnie w przypadku nie uwzględnienia powyższego zażalenia o przekazanie sprawy organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpoznania".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z grudnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł , że w art. 59 § 1 pkt 1 - 10 w czasie trwającego postępowania egzekucyjnego powoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono jednocześnie, iż organ prowadzący egzekucję zobligowany jest do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy wystąpi przynajmniej jedna z przesłanek. Nie można zatem mówić o uznaniowości w powyższym zakresie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. odpowiadając, na "zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz braku wymagalności należności z powodu, iż zobowiązany w dacie wystawienia tytułów wykonawczych nie zamieszkiwał na terenie objętym właściwością Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (...)" - zauważył, iż wystawione wobec zobowiązanego przedmiotowe tytuły wykonawcze z dnia 15.09.2017r i z dnia 06.03.2019r obejmują zaległości w podatku od towarów i usług za II kwartał 2017r oraz zaległości w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2018r gdzie podstawą obowiązku były deklaracje VAT-7K za wskazane okresy skierowane przez zobowiązanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Stwierdzić należy, iż zgodnie z definicją zapisaną w art. 1a pkt 13 upea pod pojęciem wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Ponadto zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 w związku z art. 5 § 1 pkt 2 upea egzekucji administracyjnej podlegają m.in. podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa (t.j Dz. U. z 2020r, póz. 1325 z późn. zm.), podmiotem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. W zaistniałej sytuacji, stwierdzono, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. jako wierzyciel wskazanych zobowiązań dłużnika w podatku od towarów i usług był uprawniony do wystawienia tytułów wykonawczych i żądania ich wykonania w trybie egzekucji administracyjnej. Bez znaczenia w tym zakresie pozostawał fakt zamieszkiwania dłużnika poza właściwością miejscową wierzyciela. Miejsce zamieszkania zobowiązanego jest elementem istotnym wyłącznie w kontekście ustalenia właściwego organu egzekucyjnego gdyż stosownie do art. 22 § 2 upea właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Zgodnie z powyższym oraz mając na względzie ustalony przez wierzyciela adres zamieszkania zobowiązanego w B.-B. przy ulicy [...], przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały skierowane do właściwego organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B.-B., który występując jako organ egzekucyjny, odpowiednio w dniu 22.09.2017r i 19.03.2019r nadał im klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Ponieważ ustalenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B.-B. nie potwierdziły zamieszkania zobowiązanego w B.-B. przedmiotowe tytuły zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. zgodnie z aktualnie deklarowanym przez zobowiązanego adresem zamieszkania w Z. przy ul. [...].

Odnosząc się do kolejnych argumentów zobowiązanego uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na nieistnienie oraz brak wymagalności obowiązków objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi przyjęto, iż jakkolwiek art. 59 § 1 pkt 2 upea stanowi, iż postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, to jednak przesłanki te odnoszą się np. do wygaśnięcia obowiązku wskutek przedawnienia zobowiązania podatkowego, z którego egzekwowany obowiązek wynika lub uchylenia decyzji, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy, a okoliczności te w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły. Ponadto ze względu na to, iż należne zobowiązania pana A. W. w podatku od towarów i usług za wskazane okresy nie zostały uregulowane, zatem obowiązek zapłaty powyższych zobowiązań w dalszym ciągu istnieje, a tym samym zasadnym jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego wg wskazanych tytułów wykonawczych.

Odnosząc się do kwestii niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej wg wskazanych tytułów wykonawczych zauważono, iż niedopuszczalność egzekucji zachodzi gdy wystąpią okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych, podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych. Niedopuszczalność musi mieć źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowego dochodzenia danego obowiązku w drodze postępowania egzekucyjnego, czy też wyłączających możliwość dochodzenia obowiązku w stosunku do danej osoby.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po dokładnej analizie akt sprawy i zapoznaniu się z argumentami zobowiązanego stwierdza, iż organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne przesłanki określone w art. 59 § 1 i § 2 upea, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: nieuwzględnienie, że zaskarżone zażaleniem postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów :

a) art. 59 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej - przez niezasadną odmowę jego zastosowania i nieuwzględnienie, że w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zachodzi stan "niedopuszczalności egzekucji administracyjnej", o którym mowa w tym przepisie, z uwagi na brak wniosku pochodzącego od uprawnionego wierzyciela nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej) oraz brak wymagalności z uwagi na wystąpienie innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy egzekucyjnej).

b) art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu złożonego wniosku za nieuzasadniony pomimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych dla przeciwnego postąpienia.

W uzasadnienia skargi podtrzymano dotychczasowe zarzuty podnoszone na etapie postepowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie odmawiające odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego.

Skarżący upatruje naruszenia prawa w wystawieniu tytułu wykonawczego przez nieuprawniony podmiot czyli Urząd Skarbowy w Z., który w ocenie Skarżącego nie mógł być wierzycielem albowiem w dniu wystawienia tytułu wykonawczego Skarżący nie mieszkał na terenie właściwości miejscowej Urzędu Skarbowego w Z..

Przypomnieć należy , że zgodnie z art. 26 § 1 upea organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Wierzycielem w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym, na mocy definicji legalnej tego pojęcia zawartej w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 338/07: "w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. ustawodawca zawarł ogólną definicję wierzyciela, pozwalającą tylko w części na ustalenie, kto może występować w postępowaniu egzekucyjnym w charakterze wierzyciela. Definicja wierzyciela została doprecyzowana w art. 5 u.p.e.a.

Wierzycielem jest organ administracji publicznej lub instytucja - państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna, również wówczas, gdy przedmiotem egzekucji jest obowiązek wynikający z wyroku sądu powszechnego, wydanego na rzecz osoby fizycznej. Wierzyciel, w rozumieniu u.p.e.a., pełni jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania, co nie zwalnia go od obowiązków podejmowania działań w celu zaspokojenia należności. Funkcja wierzyciela przysługuje w pierwszej kolejności organowi lub instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku.

W przypadku zobowiązań podatkowych wierzycielem jest organ podatkowy.

Zgodzić się zatem należy z organami, że bez znaczenia dla faktu wystawienia tytułu wykonawczego jest kwestia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy wystawiany jest bowiem przez wierzyciela, który niekoniecznie musi być organem egzekucyjnym. W niniejszej sprawie wierzycielem był Urząd Skarbowy w Z., co jest związane z posiadaniem wierzytelności podatkowych względem Skarżącego co z kolei wynika z faktu złożenia do ww. Urzędu przez Skarżącego deklaracji podatkowych. Podatek wynikający z deklaracji jest bowiem podatkiem należnym podlegającym egzekucji. Prawidłowo zatem Urząd Skarbowy wystawił tytuł wykonawczy. Dany urząd skarbowy pozostaje wierzycielem pomimo zmiany miejsca zamieszkania przez dłużnika podatkowego. Prawidłowo zatem organy uznały, że miejsce zamieszkania zobowiązanego jest istotnym elementem wyłącznie w kontekście ustalenia właściwego organu egzekucyjnego. Z godnie z art. 22 § 2 upea. Wierzycielem co do zasady nie jest bowiem podmiot na rzecz którego ma być prowadzona egzekucja, lecz jest nim organ lub instytucja, któremu ustawa powierza realizowanie tej funkcji.

W sytuacji gdy następuje tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej.- art. 26 § 1 upea in fine .

W niniejszej sprawie Urząd Skarbowy w Z. w początkowej fazie postepowanie występował tylko i wyłącznie jako wierzyciel, aby następnie w wyniku dokonanych ustaleń stać się jednocześnie organem egzekucyjnym .

Tytuł wykonawczy zgodnie z aktualną wiedzą wierzyciela co do miejsca zamieszkania Skarżącego został przekazany do właściwego miejscowo Urzędu Skarbowego w B. B.. W wyniku weryfikacji miejsca zamieszkania nie potwierdzono jednak właściwości miejscowej ww. urzędu i sprawa wróciła ponownie do Urzędu Skarbowego w Z., już jako organu egzekucyjnego , zgodnie z właściwością miejscową. Prowadzenia postepowania egzekucyjnego przez właściwy organ egzekucyjny , Skarżący nie neguje. Jest to zresztą zgodne z adresem zamieszkania, pod którym Skarżący występował.

Z tych też przyczyn niezasadny jest zarzut naruszenia asrt 59 § 2 pkt 1 i § 3 upea.

Podsumowując, sąd nie znalazł podstaw dla uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie przepisu art.151 p.p.s.a. oddalił skargę