Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 257/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 21 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia 28 września 2021 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. wpłynął wniosek E. F. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") reprezentowanej przez pełnomocnika – adw. K. G., o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną tj. mężem – M. F. (ur. w [...] r.). Wnioskodawczyni pobiera rentę. Jej mąż jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni odgórnie podniosła zakresową niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r."). Powołany przepis został uznany w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim uzależnia się przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony na formularzu SR-5, oświadczenie, w którym stwierdza się, że wnioskodawczyni pobiera rentę, jest zamężna, jej podopieczny jest jej mężem. Przedstawiono także opis czynności opiekuńczych oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] marca 2019 r., w którym stwierdza się, że M. F. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i to orzeczenie wydaje się na stałe. Wnioskodawczyni przedłożyła także orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. , w którym stwierdza się, że wnioskodawczyni jest osobą niezdolną do pracy w stopniu częściowym, kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 11 lutego 2020 r., w której przyznano wnioskodawczyni rentę do dnia 31 stycznia 2022 r. Z decyzji o waloryzacji renty wynika, że jej wysokość od dnia 1 marca 2021 r. wynosi [...] zł. Wnioskodawczyni przedstawiła także kopie decyzji za poprzednie lata.

Pismem z dnia 7 października 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy Ż. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") powiadomił wnioskodawczynię, że może zawiesić swoje prawo do renty, jaką pobiera. Na ten moment dochodzi do zbiegu świadczeń.

Dnia 13 października 2021 r. odbył się wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że wnioskodawczyni i jej mąż wspólnie zamieszkują, prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, pobierają renty. M. F. pobiera dodatkowo zasiłek pielęgnacyjny. Mąż wnioskodawczyni jest po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu – niedowład połowiczny, prawostronny, dysartia (zaburzenia mowy), dysfogia (zaburzenia połykania). M. F. cierpi także na chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze oraz cukrzycę typu II. W 2009 r. przeszedł zawał serca. Wnioskodawczyni pomaga mężowi w codziennej higienie osobistej, pomaga w ubieraniu się, przygotowuje posiłki, podaje lekarstwa, umawia wizyty u lekarza oraz prowadzi dom. M. F. porusza się na wózku inwalidzkim, nie potrafi samodzielnie funkcjonować.

Decyzją z dnia 29 października 2021 r. nr [...] Burmistrz odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawczyni pobiera rentę, która przysługuje jej do dnia 31 stycznia 2022 r. Jest bierna zawodowo, a tym samym nie spełniono wymogu z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Ponadto niepełnosprawność M. F. powstała, gdy ten miał 55 lat. Nie spełniono także warunku z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Burmistrzowi jest znany fakt wydania wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, który dotyczy przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. i z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17, który dotyczy przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Pomimo zakresowej niekonstytucyjności tych przepisów – co do daty powstania niepełnosprawności oraz faktu pobierania renty, przepisy te nie zostały uchylone, a więc nadal posiadają moc obowiązującą i są wiążące dla organów administracji publicznej. Burmistrz podzielił stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, że ustawodawca powinien dokonać stosownych zmian w przepisach u.ś.r., aby naprawić ten stan rzeczy, który już od lat budzi wątpliwości w orzecznictwie.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a.") organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa. Organ nie może odmówić stosowania obowiązujących przepisów.

Burmistrz wskazał, że wnioskodawczyni nie jest aktywna zawodowo, a przecież świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane tym osobom, które z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą z niepełnosprawnościami rezygnują ze swojej pracy.

W terminowo wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji, pełnomocnik wnioskodawczyni zakwestionował ją w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie faktu wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono zakresową niekonstytucyjność tego przepisu tj. w części w jakiej różnicuje się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i nie uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, w którym wskazano, że powołany przepis jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że organ I instancji mimo świadomości wydania wyroków zakresowych Trybunału Konstytucyjnego, w których stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., organ ten zastosował je, chociaż powołane przepisy w tym właśnie zakresie, w jakim orzeczono ich niekonstytucyjność, nie mogły stanowić podstawy prawnej w procesie stosowania prawa. Zakresowość wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do tego, że akt normatywny czy też jego jednostka redakcyjna nie tracą mocy obowiązującej, ale tracą ją normy prawne w zakresie podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym.

Żaden z wymienionych wyroków nie odroczył utraty mocy obowiązującej. Te przepisy stały się zakresowo niekonstytucyjne z momentem ogłoszenia tych wyroków. Powołując liczne przykłady z orzecznictwa sądów administracyjnych, wnioskodawczyni uznała, że zakresowość wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest rozumiana jednolicie i nie może doznawać wyjątków.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO [...]", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że istotnie – przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy do wydania zaskarżonej decyzji, gdyż w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności, jest on niekonstytucyjny. Przyjęcie, że jest inaczej, godzi w zasadę demokratycznego państwa prawa. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. musiał zostać pominięty w tym zakresie.

W odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 9 stycznia 2020 r. Również w jego przypadku orzeczono niekonstytucyjność, w zakresie w jakim odmawia się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. SKO [...] odniosło się do uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym podkreślono pobieranie renty i zaniechanie pracy w związku z opieką nad dzieckiem. Jednocześnie nie można pobierać dwóch świadczeń.

Kolegium wyeksponowało cel świadczenia pielęgnacyjnego – jest to forma pomocy tym osobom, które z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą z niepełnosprawnościami rezygnują ze swojej pracy. Rezygnacja z pracy jest równoważna niemożności jej podjęcia z uwagi na rozmiary świadczonej pomocy.

Rolą organów administracji publicznej jest równe traktowanie stron postępowania. Jeżeli pobiera się jedno świadczenie, nie można pobierać drugiego. Burmistrz powiadomił wnioskodawczynię o możliwości zawieszenia jej prawa do renty, ale ta nie złożyła żadnego dokumentu potwierdzającego fakt zawieszenia prawa do renty.

Pełnomocnik Skarżącej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zakwestionował decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono tożsamy zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 i przyjęcie przez Kolegium, że na podstawie powołanego przepisu istnieją podstawy warunkowania przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium dokonało błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zakresie, w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 72 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jeżeli więc wnioskodawca pobiera rentę i wnioskuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego to fakt pobierania renty nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie wiążącą i jest ostateczny, a każdy podmiot stosujący prawo musi uwzględniać konsekwencje z niego wynikające. Niniejszą sprawę należy rozstrzygnąć z pominięciem zakresowo niekonstytucyjnego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Mimo utraty mocy obowiązującej tego przepisu we wskazanym zakresie, ustawodawca nie poczynił zmian w przepisach u.ś.r.

Skarżąca podkreśliła, że zmuszanie jej do rezygnacji z renty na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego niweczyłoby skutki wynikające z wyroku o sygn. akt SK 2/17. Nie to było przecież zamysłem Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy." W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a SKO [...] nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 21 lipca 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest decyzja SKO [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku ze sprawowaną opieką nad jej mężem – M. F. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku rozpoznania skargi, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą zapadłego rozstrzygnięcia są przepisy u.ś.r. Skarżąca – osoba w wieku produkcyjnym tj. taka, która nie osiągnęła wieku emerytalnego – posiada świadczenie ubezpieczeniowe w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i jest osobą niepracującą. Bezspornym jest, że z uwagi na stan zdrowia jej męża – M. F. – Skarżąca sprawuje nad nim opiekę. Tych okoliczności nikt nie zakwestionował, również nie kwestionuje tego Sąd. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO [...] uznało, że Skarżąca nie może otrzymać prawa do pobierania rzeczonego świadczenia z uwagi na fakt – primo – pobierania renty, – secundo – braku związku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., – tertio – zachodzi zbieg świadczeń.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na prawidłowe stanowisko SKO [...], które odniosło się do założeń decyzji organu I instancji w przedmiocie oparcia tegoż rozstrzygnięcia o art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednocześnie niezrozumiałe jest dla Sądu to, dlaczego Kolegium w dalszej części swojego wywodu w uzasadnieniu swojej decyzji, odstąpiło od prawidłowej argumentacji. Do tej kwestii przyjdzie jeszcze powrócić.

Sąd w ostatnich latach obserwuje uporczywe stosowanie przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez organy administracji publicznej, szczególnie organy rozpoznawcze mimo tego, iż mają wiedzę o zapadłym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Argumentacja tych organów sprowadza się do następującego wniosku, który jest bezrefleksyjnie powielany – w wyniku wydania tego wyroku nie doszło do derogacji rzeczonego przepisu, a więc pozostaje on nadal elementem systemu prawnego, stąd nadal stanowi podstawę prawną w procesie stosowania prawa. Z tym twierdzeniem nie można się zgodzić w żadnym aspekcie, co zasadnie podkreśliło Kolegium. Sąd w składzie orzekającym obserwuje niekorzystne zjawisko poprzestawania na efektach wykładni językowej, by rzec wręcz literalnej, bez przeprowadzenia wykładni celowościowej. Zdaniem Sądu, ale także przedstawicieli doktryny oraz teorii prawa, każdy przepis prawa należy w pierwszej kolejności poddać analizie z punktu widzenia zastosowania dyrektyw wykładni językowej, a jej efekty poddać następnie sprawdzeniu z udziałem dyrektyw wykładni celowościowej (por. uchwała w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, dostępna na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA". Zob. także M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017 s. 275 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że niezgodnym z Konstytucją RP jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42). Burmistrz uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że skoro nie nastąpiła derogacja, to związany zasadą praworządności nie może uciec od zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd w składzie orzekającym nie podziela tej argumentacji. Mimo, iż ustawodawca nie wykonał "wezwania" Trybunału Konstytucyjnego i nie zmienił we wskazanym zakresie u.ś.r., podmioty stosujące prawo, w tym organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania przepisów prawa, w taki sposób, aby odpowiadały one wymogom konstytucyjnym. Trybunał Konstytucyjny pozbawił mocy obowiązującej zakres normy prawnej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. To powoduje, że w tym właśnie zakresie powołany przepis nie może stanowić podstawy prawnej. Gdyby było tak jak twierdzi Burmistrz, wyrok Trybunału Konstytucyjnego były fikcyjny i nie wywoływałby żadnego skutku prawnego. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że: "Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Nie można tym samym zaakceptować stanowiska, iż wyrok zakresowy nie ma zastosowania w sprawie i jest skierowany wyłącznie do ustawodawcy (obligując go do zmiany zakwestionowanego przepisu ustawy), gdyż przywołany przepis Konstytucji nie różnicuje mocy prawnej i skutków wywoływanych przez wszystkie rodzaje wyroków Trybunału. W tym nurcie wykładni przepisów Konstytucji pozostaje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w szeregu orzeczeń przyjął, że skoro ustawodawca nie podjął działań zmierzających do ustalenia stanu zgodnego z prawem, to sądy i organy administracji muszą interpretować normy prawne tak, aby były one zgodne z Konstytucją." (wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt III OSK 3567/21, dostępny w CBOSA). Ponadto znamienne jest to, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają charakter erga omnes, a więc każdy podmiot stosujący prawo, w tym organ administracji publicznej jest zobowiązany do respektowania orzeczeń organu władzy sądowniczej – Trybunału Konstytucyjnego, zwanego niekiedy "ustawodawcą negatywnym". Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego nie ogranicza się jedynie do eliminowania poszczególnych przepisów, czy też całych aktów normatywnych, ale ma również wpływ na wykładnię przepisów prawa. "Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Nie mogą więc stanowić podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego przepisy, które z uwagi na swoją niekonstytucyjność zostały zakwestionowane. Natomiast niekonstytucyjność stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego istnieje od momentu wejścia w życie zakwestionowanych przepisów." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 370/20, dostępny w CBOSA). Burmistrz nie mógł zatem zastosować przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność.

Powyższe względy, a więc zakresowa niekonstytucyjność przepisu prawa świadczy o tym, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, mimo że Kolegium prawidłowo zastosowało to wnioskowanie w kontekście przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało jednak, że Skarżąca pobiera rentę i zamierza pozyskać świadczenie pielęgnacyjne, a więc, w jego ocenie, dochodzi do zbiegu świadczeń, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Ponadto SKO [...] wskazało, że nie ma związku przyczynowego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca jest osobą niepracującą. Nie zrezygnowała z pracy celem podjęcia się opieki nad mężem, a zakres czynności opiekuńczych, jakie wykonuje względem męża pozwala jej na podjęcie pracy, szczególnie, że jej niezdolność do pracy jest tylko częściowa. Sąd w składzie orzekającym nie podzielił żadnego twierdzenia SKO [...] w odniesieniu do tej części wywodu uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd postanowił przyjąć odwrotną kolejność omawiania poszczególnych motywów świadczących na rzecz niezasadności decyzji organu II instancji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r.: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Zacytowany przepis wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznanie osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., jeżeli nie podejmują pracy lub z niej rezygnują w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym jest to, że Skarżąca jest osobą uprawnioną do wnioskowania o przyznanie rzeczonego świadczenia, ponieważ jako żona M. F. ma obowiązek alimentacyjny, który obciąża ją w pierwszej kolejności przed kimkolwiek, o czym mowa w przepisach prawnorodzinnych (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 27 i art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359]). Bezspornym jest także to, że M. F. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odwoławczy uznał, że nie ma związku, o którym mowa w części wspólnej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ ten twierdzi, że nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające Skarżącej podjęcie pracy. Z tym konsekwentnie nie zgadza się Skarżąca. Sąd w składzie orzekającym podzielił pogląd Skarżącej. Dodatkowo należy przypomnieć, że Skarżąca jest częściowo niezdolna do pojęcia pracy ergo, w zakresie określonym przez lekarza może podjąć pracę zarobkową.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć to, że M. F., jako osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności została zakwalifikowana do kategorii takich osób przez kompetentny do tego organ posiadający profesjonalną wiedzę z zakresu medycyny (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Jest to osoba wymagająca zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie tej osoby (pkt V.5. orzeczenia), korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt V.6. orzeczenia) oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt V.7. orzeczenia). Rozstrzygnięcie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. o stanie zdrowia osoby wymagającej opieki nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej. Jest to bowiem orzeczenie wydane w odrębnej procedurze, jednakże i w niej przewiduje się zasadę trwałości takich orzeczeń. Należy więc przyjmować, że rzeczywistość kształtuje się tak, jak orzeczono w związku z domniemaniem legalności tegoż orzeczenia. To z kolei powinno prowadzić do wniosku, że M. F. jest istotnie osobą wymagającą pomocy, aby samodzielnie egzystować w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Z orzeczenia o niepełnosprawności M. F. wynika niespornie, że potrzebuje on pomocy w codziennym życiu. Tę pomoc świadczy jego żona – Skarżąca. Sąd podkreśla słowo "opieka", które wybrzmiewa w części wspólnej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponieważ Kolegium kwestionuje fakt, że świadczona opieka przez Skarżącą na rzecz jej męża nie pozwala jej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, należy zrekonstruować znaczenie powołanego słowa. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "opieka", oznacza ono "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 608). Ustawodawca w swojej racjonalności stanowi prawo przede wszystkim używając znaczeń słów przyjętych w języku polskim, gdyż język ten jest narzędziem komunikacji ustawodawcy z adresatami norm prawnych. Oznacza to, że ustawodawca przyjmuje takie znaczenie słownictwa stosowanego w tekstach aktów normatywnych, jakie jest ich znaczenie w języku polskim. Słownikowe znaczenie słowa "opieka" obejmuje szerokie spektrum czynności zmierzających do zachowania dobrostanu osoby, nad którą sprawuje się ją. Nie oznacza to, że sprawowanie opieki w myśl przepisów u.ś.r. ma, czy też miałoby polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Twierdzenie Sądu w składzie orzekającym jest w pełni akceptowane przez orzecznictwo. "Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby." (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, zob. także wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20, dostępny w CBOSA). Zacytowane orzeczenie sądowe aż nadto podkreśla, że znaczenie słowa "opieka" posiada znacznie szerszy zakres znaczeniowy, niż przyjmuje Kolegium. Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia, czy też intencjonalne niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym. Okoliczności powyższe muszą niewątpliwie być uwzględniane również w sytuacji przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 489/21, dostępny w CBOSA). Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna, tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę (wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 175/20, dostępny w CBOSA).

Wywiad środowiskowy dowiódł tego, że Skarżąca świadczy opiekę na miarę wskazań, jakie orzeczono przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności M. F. – wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem domu, opiekuje się nim zapewniając jemu wsparcie w chorobie, gdyż ten nie jest w stanie samodzielnie egzystować. M. F. doznał udaru, a w konsekwencji paraliżu połowicznego oraz zawału serca. Zmaga się z nadciśnieniem oraz cukrzycą typu II. Nie jest w stanie sam o siebie zadbać. Ponadto najogólniej rzecz ujmując, konieczność prowadzenia spraw domowych także jest elementem sprawowania opieki nad osobą jej wymagającej, ponieważ dzięki temu osoba schorowana może skoncentrować się na swoim dobrostanie, a nie pogarszać go troską o sprzątanie, gotowanie, prasowanie, palenie w piecu. Skarżąca przejmując na siebie całokształt obowiązków domowych przyczynia się tym samym chociaż w takim zakresie do dobrostanu swojego męża. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. "Na stałą i bezpośrednią opiekę nad osobą niepełnosprawną składają się między innymi czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, czyli przygotowywanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów gdy osoba ze znacznym stopnie niepełnosprawności nie może sama tych czynności wykonywać, są one bowiem niezbędne do jej codziennego funkcjonowania. Taki zakres opieki wynika z normy § 29 ust. 1 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r. poz. 2027 z późn. zm.), jak i z zasad doświadczenia życiowego." (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 967/21, dostępny w CBOSA). W innym orzeczeniu ten sam Sąd uznał, że: "»Konieczność sprawowania opieki« oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, zaś »konieczność udzielania pomocy« oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Cały zakres wymienionych czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r." (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 699/21, dostępny w CBOSA). Sąd nie miał zatem wątpliwości, iż Skarżąca nie może podjąć pracy z uwagi na opiekę nad mężem.

Gdyby przyjąć rozumowanie Kolegium, zgodnie z którym nie ma przeszkód, aby nie podejmować zatrudnienia, M. F. byłby pozostawiony sam sobie. Jego schorzenia, które wymagały zakwalifikowania do grupy znacznego stopnia niepełnosprawności, mogłyby sprowadzić na niego zagrożenie zdrowia lub życia. Sąd administracyjny, ani organ administracji publicznej nie mogą oceniać tego, czy Skarżąca ma jeszcze czas na podjęcie jakiejkolwiek pracy w sytuacji, gdy z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika obowiązek świadczenia pomocy przez osobę trzecią, aby umożliwić osobie schorowanej samodzielną egzystencję. Z tego względu należało stwierdzić, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia albo jakiejkolwiek innej formy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad swoim mężem.

Zasadny jest zatem wniosek, że Skarżąca świadczy opiekę stałą, ponieważ tylko ona wykonuje wszystkie czynności opiekuńcze, które zasadniczo są niezmienne. Skarżąca sprawuje opiekę długotrwałą, ponieważ jest ona rozciągnięta w czasie (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 33/22, dostępny w CBOSA). Warto wskazać w tym miejscu, że znaczny stopień niepełnosprawności wskazuje na bardzo złą kondycję zdrowia osoby schorowanej, nawet jeżeli wnioski pracownika socjalnego sformułowane podczas jednorazowej wizyty w związku z koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego są odmienne. Szczególnie w przypadku M. F. nie można mieć wątpliwości, że jego samopoczucie nie ma się dobrze. Teoretycznie lepsze samopoczucie i kondycja w dniu wizyty pracownika socjalnego nie świadczą i nie mogą stanowić podstawy do oceny tego, że opieka nad osobą niepełnosprawną nie odpowiada zaleceniom wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności. W połączeniu z wiekiem, choroby czynią sytuację osoby wymagającej opieki nieprzewidywalną. Gdyby Skarżąca była nieobecna w domu w związku z pracą, którą, zdaniem Kolegium, może podjąć, jej mąż mogłaby doznać tak znaczącego regresu zdrowotnego, że to stanowiłoby dla niego zagrożenie. Nie da się zatem stwierdzić, że Skarżąca nie sprawuje opieki stałej i długotrwałej.

Nawet w niepełnym zakresie, w jakim Skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie, należy uznać w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., że obiektywnie nie może podjąć zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, ponieważ sprawuje opiekę nad swoim mężem.

Przechodząc do oceny zastosowania przez Kolegium przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r., należy przyjąć, że organ II instancji popełnił ten sam błąd interpretacyjny, jaki wytknął organowi I instancji. Otóż, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17: "Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Ponadto Trybunał Konstytucyjny w pkt II. sentencji swojego wyroku odroczył moment utraty mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. we wskazanym zakresie na okres sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia tego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten (zakresowo) utracił moc obowiązującą w dniu 9 stycznia 2020 r.

"Za szczególny środek unikania eliminowania norm, a więc minimalizowania ingerencji w system prawa, można uznać tzw. orzeczenia interpretacyjne oraz zakresowe polskiego negatywnego ustawodawcy [Trybunału Konstytucyjnego – przyp. Sądu]. Dokonując kontroli konstytucyjności norm, rezygnuje on z kompetencji do wydania orzeczenia wywołującego derogacyjny skutek i wybiera inne, według swego przekonania, mniej drastyczne rozwiązanie." (S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", "Państwo i Prawo" 2008, z. 10, s. 18). Trybunał Konstytucyjny, który określa się mianem "ustawodawcy negatywnego" posiada kompetencje, umocowane konstytucyjnie, między innymi do orzekania zgodności przepisów ustaw z Konstytucją RP. Powołanym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 orzeczono zakresową niezgodność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Oznacza to, że przepis w zakresie, w jakim uniemożliwia się osobom pobierającym rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest niezgodny z Konstytucją RP. W tym zakresie, przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej w procesie stosowania prawa mimo, że powołana jednostka redakcyjna u.ś.r. jako cała, nie utraciła mocy obowiązującej. Każdy więc organ administracji publicznej jest zobowiązany do stosowania tego przepisu z wyłączeniem niekonstytucyjnego zakresu (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 68/22, dostępny w CBOSA).

Tutejszy Sąd w analogicznej sprawie stwierdził, że: "W następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.) musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. (...) Osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskać mogą na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.) i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 tej samej ustawy." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 758/20, dostępny w CBOSA).

Kolegium poparło swoją argumentację okolicznościami, w której Skarżąca, w wyniku aplikacji skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego, miałaby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, będzie finalnie pobierać dwa świadczenia tj. świadczenie pielęgnacyjne oraz pobierane dotychczas – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. To zdaje się, w ocenie organu II instancji, przeczyć przepisowi art. 27 ust. 5 u.ś.r. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie. Pierwsza to taka, że powołany przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczy zbiegu świadczeń rodzinnych, które zostały wyczerpująco uregulowane w u.ś.r. Sąd w składzie orzekającym przypomina jednocześnie, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest przyznawana na podstawie innych przepisów tj. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 504). Przepisy tej ustawy wyznaczają odmienny system świadczeniowy, a pomiędzy poszczególnymi świadczeniami regulowanymi w tej ustawie a świadczeniami uregulowanymi w u.ś.r. nie ma żadnego związku. Nie da się zatem wywodzić, że zbieg świadczenia rodzinnego (świadczenie pielęgnacyjne) i ubezpieczeniowego (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy) jest nie do pogodzenia. Niezasadnym jest twierdzenie, że Skarżąca musi zawiesić swoje prawo do renty, którą pobiera.

Drugi aspekt, jaki należy wyjaśnić jest taki, że Kolegium wyeksponowało poniekąd twierdzenie o tym, że dochodzi do uprzywilejowania sytuacji prawnej osoby pobierającej rentę. Sąd rozumie to twierdzenie, ale należy zauważyć, że w wyniku wydania wyroku o sygn. akt SK 2/17 nie doszło do żadnych zmian ustawodawczych, które dostosowałyby stan prawny powstały po tym wyroku. Trybunał Konstytucyjny jest tzw. "ustawodawcą negatywnym", a więc orzeka, czy prawo ustanowione przez ustawodawcę (parlament) jest zgodne z przepisami Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny nie ma kompetencji do tego, aby, niejako "w miejsce" ustawodawcy rozwiązać problem, jaki powstaje po wydaniu przez niego orzeczenia. Do czasu unormowania skutków wynikłych z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17, nie ma żadnych przeszkód do tego, aby Skarżąca pobierała jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Zarzut o nierówności pozycji opiekunów nie może być skutecznie stawiany. Ustawodawca powinien rozwiązać to zagadnienie, jednakże na ten moment nie ma żadnego przepisu prawa, który uniemożliwiałby jednoczesne pobieranie dwóch świadczeń z dwóch, odrębnych systemów świadczeniowych. Jak bowiem wskazał tut. Sąd w innym orzeczeniu: "Przyznanie osobie posiadającej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy świadczenia pielęgnacyjnego trudno uznać za takie, które prowadzi do stanu wtórnej niekonstytucyjności. Osoba posiadająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne znajdzie się rzecz jasna w korzystnej świadczeniowo sytuacji. Temu nie sposób zaprzeczyć. Nie jest to jednak stan rażący i przez to nieakceptowalny. Nie prowadzi on wszakże do automatycznej dyskryminacji innych opiekunów osób niepełnosprawnych." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 643/21, dostępny w CBOSA). Należy jedynie dopowiedzieć do tego stanowiska, że wnioskodawcy tj. opiekunowie osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, którzy pobierają rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie mogą ponosić odpowiedzialności za zaniechanie ustawodawcze, jakie trwa od momentu utraty mocy obowiązującej w części przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Podsumowując, Skarżąca mimo częściowej zdolności do podjęcia pracy nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ stale i długotrwale opiekuje się swoim mężem, co spełnia wymóg z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu, tenże zakres normy prawnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie może stanowić podstawy prawnej do odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast fakt pobierania jednocześnie renty oraz świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żaden sposób limitowane przepisami prawa. Zaniechanie ustawodawcze nie może w tym momencie stanowić przeszkody do obierania dwóch odmiennych świadczeń.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutu podniesionego w skardze. Kolegium dopuściło się naruszenia przepisu art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. w sposób, który wymaga wyeliminowania jego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził kwotę 480 zł, na którą złożyła się opłata dla adwokata reprezentującego Skarżącą przed sądem administracyjnym I instancji (pkt II. sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO [...] uzna, że Skarżąca nie może podjąć zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowaną opiekę nad mężem. Ponadto Kolegium odstąpi od zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.