Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 207/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 4 pkt 4, art. 75 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1409
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

K. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję z [...] grudnia 2020 r. (nr [...]), którą Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1409 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2020 r. (nr [...]) orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 14 października 2020 r.

W zaskarżonej decyzji organ podał, że stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, przy czym w przypadku niestawiennictwa, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy na okres 120 dni.

Termin do powiadomienia urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa zaczyna biec od dnia niezgłoszenia się przez bezrobotnego do urzędu pracy. Zatem bezrobotny nie może skutecznie zawiadomić urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa przed tym terminem. W przypadku świadomości bezrobotnego, że z określonych powodów nie będzie mógł się zgłosić do urzędu pracy w dniu wyznaczonej wizyty, powinien skorzystać z przysługującego mu prawa zgłoszenia braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. Zgodnie z treścią przepisu art. 75 ust. 3 ustawy o promocji bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje.

K. B. – posiadająca od [...] kwietnia 2020 r. status osoby bezrobotnej (na mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2020 r.) oraz prawo do zasiłku na okres od 21 lipca do 18 października 2020 r. (na podstawie decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2020 r.), została poinformowana o wyznaczonym na 14 października 2020 r. terminie wizyty w powiatowym urzędzie pracy, w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy, co potwierdziła własnoręcznie złożonym podpisem na dokumencie "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej". Skarżąca została prawidłowo pouczona o warunkach zachowania statusu bezrobotnego, w tym m. in. o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach oraz o obowiązku informowania urzędu pracy w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa oraz konsekwencjach jego niewykonania (wniosek o dokonanie rejestracji jako bezrobotny oraz "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej"). Mimo to nie zgłosiła się do Urzędu Pracy [...] w wyznaczonym przez urząd terminie i w okresie do 7 dni nie powiadomiła o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.

Wojewoda [...] podał, że 13 października 2020 r. K. B. poinformowała, że nie będzie mogła stawić się w urzędzie w dniu 14 października 2020 r., celem potwierdzenia gotowości do pracy, z uwagi na konieczność wyjazdu do mamy, celem sprawowania opieki nad nią i wniosła o wyznaczenie innego terminu. W odpowiedzi pracownik urzędu, w dniu 14 października 2020 r. poinformował ją o obowiązku złożenia oświadczenia o braku gotowości do podjęcia pracy. Skarżąca w piśmie z 15 października 2020 r. oświadczyła, że w dniu 13 października 2020 r. usprawiedliwiła swoją nieobecność na zaplanowanej na kolejny dzień wizycie w urzędzie pracy oraz stwierdziła, że w jej wypadku nie miał miejsca brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. K. B. podała, że zgodnie z wyrokiem NSA z 6 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 1859/95, krótkotrwały wyjazd nie może być oceniany jako pozostawanie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy.

W odpowiedzi na to pismo, pracownik Urzędu Pracy [...] w dniu 16 października 2020 r. pouczył skarżącą o treści art. 75 ust. 3 i art. 80 ustawy oraz o konieczności złożenia dokumentu potwierdzającego konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny lub oświadczenia o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. Organ podkreślił, że konieczność sprawowania opieki na chorymi członkami rodziny może być powodem nieobecności w urzędzie pracy i może stanowić uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa, jednak w przypadku osób bezrobotnych z prawem do zasiłku okoliczność ta musi zostać udokumentowana.

W piśmie z 17 października 2020 r. K. B. oświadczyła, że nie ma podstaw prawnych by żądać od niej złożenia oświadczenia o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny. Skarżąca podała, że jest gotowa do podjęcia pracy.

Skarżąca podała, że jej niestawiennictwo w urzędzie w dniu 14 października 2020 r. z uwagi na krótkotrwały wyjazd w sprawie rodzinnej, nie oznacza, że nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia. Kontakt z nią w sprawie ewentualnej oferty pracy czy szkolenia był cały czas możliwy (zarówno przez telefon, e-mail czy portal praca.gov.pl., przez który organ prowadził korespondencję ze skarżącą).

K. B. dodała, że w tym dniu nie była niezdolna do pracy z uwagi na sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny, ponieważ zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, za członków rodziny uważa się wymienione w przepisie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki. Zatem nie mogła uzyskać zaświadczenia lekarskiego.

Prezydent [...] decyzją z [...] października 2020 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4, pkt 3 lit a oraz ust. 4c i ust. 4ca, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 października 2020 r. oraz utracie prawa do zasiłku (z tym samym dniem). Organ I instancji na podstawie art. 33 ust. 4ca nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu podał, że K. B. nie stawiła się po raz pierwszy w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa oraz że odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie co najmniej 120 dni od dnia niestawienia się w urzędzie pracy przy spełnieniu warunków do jego nabycia zawartych w ustawie – w wyniku ponownej rejestracji.

K. B. w odwołaniu od tej decyzji zarzuciła, że organ I instancji naruszył szereg przepisów prawa procesowego. Prezydent [...] wydał zaskarżoną decyzję bez zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), a przed jej wydaniem nie uniemożliwił jej wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 i art.8 k.p.a.), co skutkowało tym, że dowiedziała się o toczącym się postępowaniu dopiero w momencie otrzymania decyzji i dopiero w odwołaniu mogła podjąć obronę swojego słusznego interesu. Naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach, stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego, czy miało to, czy też nie, wpływ na treść decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 1997 r., sygn. akt III SA 1795/95, LEX nr 29916). Organ postępując w taki sposób nie mógł zebrać wyczerpującego materiału dowodowego i właściwie go ocenić i w ten sposób dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 k.p.a.

Po drugie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., ponieważ nie odnosi się do konkretnej sytuacji strony, lecz stanowi tylko gotowy wzór bez konkretnych okoliczności faktycznych. W uzasadnieniu nie podano, kiedy konkretnie odwołująca miała się stawić, w jakim celu i pod jakim rygorem, nie wspomniano również, że w dniu 13 października 2020 r. zawiadomiła organ o tym że następnego dnia nie będzie obecna w urzędzie.

Skarżąca stwierdziła, że decyzję oparto na błędnym ustaleniu, że nie powiadomiła w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, choć takie powiadomienie strona wystosowała 13 października 2020 r. W ten sposób organ I instancji naruszył art. 7 k.p.a.

Odwołująca się zarzuciła ponadto, że Prezydent [...] nieprawidłowo zastosował art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.

Organ I instancji nie dokonał wezwania strony na dzień 14 października 2020 r. z zachowaniem wymogów z art. 54 k.p.a., w szczególności nie wskazał na skutki prawne niezastosowania się do wezwania, co oznacza, że nie może wyciągać w stosunku do strony negatywnych skutków prawnych niestawiennictwa (art. 9 k.p.a.). Nie został również spełniony drugi warunek wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej w postaci niepowiadomienia o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa.

K. B. podkreśliła, że w dniu 13 października 2020 r. zawiadomiła organ o tym, że nie stawi się w urzędzie w dniu następnym, usprawiedliwiła nieobecność i wniosła o wyznaczenie nowego terminu. Jej zdaniem, z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nie wynika, że bezrobotny ma obowiązek udowodnić (udokumentować) czy nawet uprawdopodobnić przyczynę niestawiennictwa w urzędzie pracy, bezrobotny ma jedynie wskazać uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa w wyznaczonym przez urząd terminie (wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 486/16).

Skarżąca dodała, że obowiązek zgłaszania się bezrobotnego do urzędu pracy w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stanowi element weryfikacji gotowości do podjęcia zatrudnienia. Krótkotrwałe wyjazdy do innych miejscowości na terenie kraju w sprawach rodzinnych czy w poszukiwaniu pracy, o ile z bezrobotnym możliwy jest kontakt w sprawie ewentualnej oferty pracy czy szkolenia - choćby pośredni, poprzez członków najbliższej rodziny - nie mogą być uznane za równoznaczne z brakiem gotowości do podjęcia zatrudnienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 października 2005 r., sygn. akt II SA/Sz 1240/04, Legalis).

Zdaniem odwołującej się, skoro z wyprzedzeniem (w dniu 13 października 2020 r.) zawiadomiła o swoim niestawiennictwie w dniu 14 października 2020 r. w siedzibie Urzędu Pracy [....] i usprawiedliwiła nieobecność, to nie można przyjąć, że nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia. NSA w wyroku z 6 grudnia 1995r. SA/Wr 1859/95 dotyczącym wykładni art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 1), który jest analogiczny do art. 75 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wyjaśnił, że krótkotrwały, kilkudniowy wyjazd bezrobotnego z miejscowości stałego zamieszkania w celu załatwienia ważnych spraw rodzinnych, jak wyjazd z chorą żoną do lekarza, nie może być oceniany jako pozostawanie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy, jeżeli bezrobotny zawiadomił o tym przed wyjazdem rejonowy urząd pracy.

K. B. dodała, że była gotowa do stawiennictwa w urzędzie pracy choćby następnego dnia oraz że kontakt z nią był i jest cały czas możliwy oraz że nikt z urzędu pracy nie kontaktował się z nią w sprawie oferty pracy czy szkolenia (w ramach Programu Aktywizacja i Integracja).

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z [...] grudnia 2020 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skoro K. B. wiedziała, że w dniu 14 października 2020 r. będzie sprawowała opiekę nad swoją matką i miała świadomość, że nie będzie w stanie udokumentować tego stosownym zaświadczeniem lekarskim, to miała możliwość skorzystania z przysługującego jej prawa zgłoszenia braku gotowości stawienia się w tym dniu w urzędzie pracy. Skoro z tego prawa nie skorzystała, to powinna w dniu wyznaczonej wizyty zgłosić się do Urzędu Pracy [...]. W interesie bezrobotnego jest zorganizowanie swoich spraw osobistych w taki sposób by wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku zgłaszanie się do urzędu pracy w wyznaczonym terminie.

Wojewoda, odnosząc się do zarzutu niezawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz uniemożliwienia jej tym samym czynnego udziału w postępowaniu, podniósł, że K. B. kilkukrotnie informowana była o konsekwencjach niestawiennictwa w urzędzie pracy w dniu wyznaczonej wizyty, takie pouczenie znajdowało się również na podpisanym przez nią w dniu 16 lipca 2020 r. dokumencie "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej". To zaś oznacza, że odwołująca wiedziała, że niestawienie się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie będzie skutkować utratą statusu bezrobotnego. Ponadto okoliczności sprawy, które miały wpływ na rozstrzygnięcie były skarżącej znane, a prowadzona na bieżąco korespondencja między bezrobotną a urzędem pracy świadczy o tym, że pani B. nie była pozbawiona udziału w toczącym się postępowaniu.

Wojewoda [...] stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. gdyż w ogóle nie zawiera uzasadnienia faktycznego i nie wskazuje dowodów, na których oparł się organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i zostało naprawione w postepowaniu odwoławczym. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że z chwilą przyznania statusu bezrobotnego, na osobie której taki status przyznano, ciążyć zaczynają z woli ustawodawcy pewne obowiązki, których nieprzestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Ich zaniedbywanie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego, a w konsekwencji utratą wiążących się z tym statusem uprawnień.

Wojewoda dodał, że nie ma podstaw do wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2020 r., na podstawie art. 135 k.p.a.

K. B. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną decyzję Wojewody [...] ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 61 § 4, 10 § 1, art. 8 , art. 45 i art. 9 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., a ponadto art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez przyjęcie, że termin do powiadomienia urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa zaczyna biec od dnia niezgłoszenia się przez bezrobotnego do urzędu pracy i bezrobotny nie może skutecznie zawiadomić urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa przed tym terminem i niedokonanie przez organ II instancji oceny, czy podana przez stronę przyczyna niestawiennictwa była uzasadniona.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że "nie miała świadomości", że toczy się wobec niej postępowanie i w jakim przedmiocie, oraz że dowiedziała się o nim dopiero w momencie otrzymania decyzji organu pierwszej instancji. Jej zdaniem, to że była kilkukrotnie informowana o konsekwencjach niestawiennictwa w urzędzie pracy w dniu wyznaczonej wizyty, nie oznacza, że została zawiadomiona o jego wszczęciu oraz pouczona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, złożenia wniosków dowodowych, zarzutów, wyjaśnień. K. B. dodała, że organ II instancji również nie poinformował jej o przysługujących uprawnieniach w postępowaniu.

Organ pierwszej instancji informując ją o terminie wizyty w urzędzie pracy nie spełnił wszystkich warunków z art. 54 § 1 i § 2 kpa, (nie wskazał np. w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu strona zostaje wezwana), co oznacza, że skarżąca nie została skutecznie wezwana do stawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Skarżąca nie zgodziła się z organem odwoławczym, że naruszenie przez Prezydenta [...] art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy i stwierdziła, że w ten sposób została "pozbawiona instancji", ponieważ dopiero w skardze do Sądu mogła podjąć obronę przed niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem.

W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skarżąca wywiodła, że termin 7 dni, o którym mowa w tym przepisie, jest terminem końcowym, a nie początkowym. Bezrobotny może powiadomić o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy w okresie do 7 dni, przy czym przepis ten nie zastrzega że termin ten biegnie od daty niestawiennictwa. W konsekwencji nie jest prawidłowe zapatrywanie organu, że termin do powiadomienia urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa zaczyna biec od dnia niezgłoszenia się przez bezrobotnego do urzędu pracy i bezrobotny nie może skutecznie zawiadomić urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa przed tym terminem. Zaprezentowana przez organ II instancji wykładania przepisu prowadzi do absurdu, gdyż bezrobotny wiedząc wcześniej o niemożliwości niestawiennictwa musiałby czekać na złożenie informacji do czasu zaplanowanej wizyty.

W konsekwencji tego naruszenia, organy uchyliły się od obowiązku ustalenia, czy podane przez skarżącą w dniu 13 października 2020 r. usprawiedliwienie stanowiło uzasadnioną przyczyną niestawiennictwa w urzędzie pracy w dniu następnym. Skarżąca dodała, że ustawa nie wymaga, aby bezrobotny udowodnił (udokumentował) przyczynę niestawiennictwa, bezrobotny ma jedynie wskazać uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa w wyznaczonym przez urząd terminie, przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że krótkotrwały, kilkudniowy wyjazd bezrobotnego z miejscowości stałego zamieszkania w celu załatwienia ważnych spraw rodzinnych, nie może być oceniany jako pozostawanie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy, jeżeli bezrobotny zawiadomił urząd pracy o tym przed wyjazdem.

Konsekwencją błędnej interpretacji art. 33.ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, było wadliwe zastosowanie art. 33 ust. 4ca tej ustawy.

Z tych wszystkich powodów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie postawione w niej zarzuty są uzasadnione.

Przepis art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakłada na bezrobotnego obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Według art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, niedopełnienie przez bezrobotnego tego obowiązku i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego od dnia niestawiennictwa (na okres 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa), z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 zd. 1 ustawy, w myśl którego bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy.

Organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, że K. B. nie powiadomiła urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, w terminie o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, a ponadto nie ma do niej zastosowania art. 75 ust. 3 tej ustawy, ponieważ nie powiadomiła organu o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. W konsekwencji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, orzekły o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, wskazując, że jego "odzyskanie" może nastąpić co najmniej po upływie 120 dni od dnia niestawienia się w urzędzie pracy (art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy).

Skarżąca stwierdziła natomiast, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nie wyklucza możliwości powiadomienia o niestawiennictwie w urzędzie i o jego przyczynach jeszcze przed wyznaczonym terminem stawiennictwa, a stwierdzenie organu o braku jej gotowości do podjęcia zatrudnienia jest niczym nieuzasadnione. K. B. podniosła, że mogła stawić się w urzędzie już następnego dnia oraz że nie otrzymała żadnych propozycji zatrudnienia.

Sąd podziela to zapatrywanie skarżącej co do wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy i uznaje, że organy obu instancji nieprawidłowo przyjęły, że K. B. naruszyła ten przepis. Z powołanego przepisu wynika, że starosta wydaje decyzję o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej, jeżeli bezrobotny nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu, że bezrobotny nie może wcześniej wywiązać się z tego obowiązku i wiedząc, że nie będzie mógł być obecny w urzędzie pracy we wskazanym dniu, nie może niezwłocznie powiadomić urząd o tym fakcie, zwracając się o wyznaczenie nowego terminu. Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy określa jedynie termin końcowy do złożenia powiadomienia o spodziewanej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy. Nie ma natomiast żadnych podstaw prawnych, aby termin stawiennictwa, od którego liczy się termin do złożenia powiadomienia traktować jednocześnie jako termin otwierający możliwość złożenia takiego powiadomienia. Ograniczenie w ten sposób prawa do usprawiedliwienia niestawiennictwa w urzędzie pracy nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, w szczególności wtedy, gdy bezrobotny już wcześniej wie o przeszkodzie uniemożliwiającej mu stawiennictwo w wyznaczonym terminie, a złożenie powiadomienia po wyznaczonym terminie stawiennictwa byłoby dla niego utrudnione.

Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy odnosi się więc do sytuacji, gdy bezrobotny nie powiadomił urzędu o przeszkodzie uniemożliwiającej stawiennictwo przed wyznaczonym terminem stawiennictwa. W takim przypadku termin na dokonanie powiadomienia o przyczynie niestawiennictwa we właściwym urzędzie pracy liczony powinien być – co do zasady - od dnia wyznaczonego jako dzień stawiennictwa (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 245/07, oraz z 10 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1023/13).

W konsekwencji całkowicie nieuzasadnione było domaganie się od skarżącej złożenia oświadczenia o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia, w oparciu o art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia lub instytucjach rynku pracy. Rację ma również strona skarżąca, co do tego, że krótkotrwały, kilkudniowy wyjazd bezrobotnego z miejscowości stałego zamieszkania w celu załatwienia ważnych spraw rodzinnych, nie może być oceniany jako pozostawanie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy, jeżeli bezrobotny zawiadomił urząd pracy o tym przed wyjazdem.

W stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy organy obowiązane były ocenić, czy wyjazd skarżącej do matki stanowi uzasadnioną przyczynę jej niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nie każdy podany przez bezrobotnego powód niezgłoszenia się do urzędu pracy może być uznany za uzasadnioną przyczynę, a jedynie zdarzenie niezależne od woli bezrobotnego, czyli takie, na które nie miał wpływu, a więc, co do zasady, zdarzenie nagłe, którego przy dołożeniu należytej staranności bezrobotny nie mógł przewidzieć i zapobiec jego negatywnym następstwom w postaci niemożności stawienia się w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Jako przykłady przyczyn uzasadniających niestawiennictwo podaje się m.in. nagłą chorobę, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych z winy bezrobotnego, choćby tylko na skutek jego lekkomyślności czy niedbalstwa, które polega na niedołożeniu należytej staranności (np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 388/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 490/20 i z 13 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Po 261/19, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela natomiast stanowiska skarżącej, że nie została prawidłowo, zawiadomiona o terminie stawiennictwa w urzędzie pracy. Należy przypomnieć, że zdaniem skarżącej, warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze wezwanie bezrobotnego do stawiennictwa w urzędzie, które musi zawierać wszystkie elementy wymienione w art. 54 § 1 k.p.a., w tym m. in. musi z niego wynikać, w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwana.

Z Karty wizyt w centrum aktywizacji zawodowej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w dniu 16 lipca 2020 r., podczas pierwszej wizyty w urzędzie, skarżąca została poinformowana o kolejnym terminie stawienia się w urzędzie (14 października 2020 r.) oraz pouczona o obowiązku zgłaszania się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i powiadomienia w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa (na dokumencie znajduje się podpis skarżącej). W świetle tego nie można zgodzić się ze skarżącą, że nie została poinformowana w jakiej sprawie i w jakim charakterze została wezwana do urzędu w dniu 14 października 2020 r.

Zdaniem Sądu, przy ocenie zarzutu naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. i w konsekwencji niezapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) nie można pominąć, że naruszenie to powinno być oceniane w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej i że nie zawsze naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. jest takim naruszeniem tego przepisu, które powoduje konieczność uchylenia decyzji. Zarzut pozbawienia prawa do czynnego udziału w postępowaniu może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W każdej indywidualnej sprawie strona zobowiązana jest wykazać, że między brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy.

W ocenie Sądu K. B. nie wykazała, jakie negatywne dla niej konsekwencje miało niezawiadomienie jej o wszczęciu postępowania, jakich w związku z tym nie dokonała czynności procesowych i jaki to miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, niedoręczenie skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz niedoręczenie zawiadomienia o prawie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Nie uszczupliło to praw strony, która, jak wynika z jej korespondencji z organem, była informowana o czynnościach podejmowanych w związku z niestawieniem się w urzędzie pracy, a po otrzymaniu decyzji organu I instancji złożyła od niej odwołanie, a następnie skargę do sądu.

Całkowicie nieuzasadniony jest wreszcie zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., w konsekwencji czego została pozbawiona jednej instancji.

Zasada dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez dwa organy różnych stopni. Zdaniem Sądu to, że uzasadnienie decyzji Prezydenta [...] nie odpowiada wymaganiom stawianym uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 3 k.p.a.) nie oznacza, że zasada dwuinstancyjności została naruszona.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.