Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2794/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16  ust. 1,2,4,5,6,7 i 10,  art. 25  ust. 1,   ust. 2  pkt 3,  ust. 3 i 9
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Iwona Kosińska Protokolant Jolanta Replin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z [...] października 2020 r.,

nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

A. B. (dalej jako skarżąca) wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 na rzecz trojga dzieci – A. Z., A. Z. i Z. B. Skarżąca oświadczyła, że ani ona, ani inny członek rodziny nie przebywa za granicą w celach zarobkowych (strona 8 wniosku).

Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent Miasta K. decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], przyznał świadczenie wychowawcze na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w wysokości [...] zł na rzecz każdego z dzieci skarżącej – A. Z., A. Z. i Z. B.

Następnie w dniu 10 sierpnia 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci na kolejny okres zasiłkowy 2018/2019, załączając do wniosku oświadczenie, z którego wynika, iż jej mąż jest aktywny zawodowo na terenie H. od dnia 1 sierpnia 2018 r.

W dniu [...] lutego 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynęło pismo Wojewody [...] - w którym wskazano, że maż wnioskodawczyni L. B. w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 22 grudnia 2018 r. był aktywny zawodowo na terenie H. Wobec powyższego, w przypadku rodziny skarżącej przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.

W związku z tym Prezydent Miasta K. - po wszczęciu postępowania z urzędu - decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], uchylił w całości własną decyzję

z [...] października 2017 r., nr [...], przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz dzieci skarżącej – A. Z., A. Z. i Z. B. na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

Wobec nie złożenia odwołania decyzja ta stała się ostateczna.

Następnie Wojewoda [...] - po ponownym rozpatrzeniu ww. wniosku w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego z [...] sierpnia

2017 r. - decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci: A. Z, A. Z. i Z. B. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. - albowiem ze względu na wykonywanie przez męża skarżącej L. B. pracy na terenie H. i brak aktywności zawodowej skarżącej na terenie Polski, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń wychowawczych w okresie wskazanym w rozstrzygnięciu leży po stronie H.

Jednocześnie powiadomił on o swoim stanowisku w sprawie właściwą h. instytucję, zaś wniosek strony został przesłany do H. celem jego rozpatrzenia według kompetencji tego państwa.

Wobec nie złożenia odwołania decyzja ta stała się ostateczna.

Dlatego też Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...]:

1. ustalił, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącej na rzecz dzieci: A.Z., A. Z. i Z. B. za okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września

2018 r. w kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym,

2. wezwał stronę do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w kwocie [...] zł łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia całkowitej jego spłaty, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł.

W uzasadnieniu wskazał, że wobec faktu, iż za okres orzeczonej odmowy prawa do świadczenia wychowawczego, wypłacono już A. B. świadczenie wychowawcze - to organ związany ww. decyzją zawiadomił ją o wszczęciu postępowania ustalającego, czy wypłacone świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, podlegającym zwrotowi

Podniósł też, że wnioskodawczyni została prawidłowo pouczona o zasadach przyznania oraz utraty prawa do świadczenia wychowawczego w części II wniosku z [...] sierpnia 2017 r., z którego treścią zapoznała się - co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Tożsame pouczenie o obowiązku natychmiastowego informowania organu o zmianach w sytuacji rodziny, pod rygorem konieczności zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, zawarto w decyzji z [...] października 2017 r.

Zatem była świadoma, iż okoliczności wskazane w dniu złożenia wniosku mają bezpośredni wpływ na uprawnienie do świadczeń w Polsce. Mimo tego, skarżąca nie zawnioskowała o wstrzymanie realizacji wypłat świadczenia, do czasu weryfikacji jej uprawnienia w świetle nowych okoliczności i pobrała je. Natomiast, od dnia 1 sierpnia 2018 r. rodzina podlegała ustawodawstwu h. - wobec czego świadczenie wypłacono, mimo braku prawa do niego.

W związku z tym Wojewoda - wobec tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego w sprawie, z przyczyn wyjaśnionych zarówno w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2019 r. jak i w tej decyzji - uznał wypłacone A. B. świadczenie za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi obligatoryjnie, zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ich wypłaty do dnia całkowitej spłaty

Wskazał także, że strona na dzień spłaty należności winna doliczyć do kwoty [...] zł bieżące odsetki ustawowe naliczane od kwoty [...] zł nienależnie pobranego świadczenia. Odsetki te nalicza się od dnia następującego po dniu wydania niniejszej decyzji do dnia wpłaty, w wysokości 5,6%.

W przypadku zaś nieuregulowania należności we wskazanym terminie, należna kwota zostanie potrącona z bieżących wypłat świadczeń, a w razie braku uprawnienia strony do nich, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Wojewody [...] A. B. złożyła odwołanie podnosząc, że decyzja jest niezgodna z istniejącymi przepisami unijnymi i polskimi.

Wskazała, że składając wniosek o świadczenia rodzinne w 2018 r. informowała urząd, iż jej mąż od dnia 1 sierpnia 2018 r. rozpoczął pracę w H. oraz, że jej mąż- mimo umowy z firmą h. - już w października 2018 r. nie pracował w H. ze względu na fakt niewypłacania przez pracodawcę wynagrodzenia, a w dniu [...] listopada 2018 r. otrzymał on pismo od syndyka z wyrokiem sądu h., iż firma zatrudniająca go ogłosiła upadłość i od dnia [...] listopada 2018 r. zostaje zlikwidowana.

Stwierdziła, że w związku z istniejącymi w H. przepisami, nie mogła ubiegać się o świadczenie wychowawcze na dzieci, gdyż przepisy stanowią, że wniosek o świadczenia można składać po trzech przepracowanych miesiącach, a już w październiku skarżąca i jej mąż byli świadomi, iż firma ogłosi upadłość.

Dodała, że nie składała w H. żadnych wniosków o świadczenia, więc nie pobierała za ten okres jakiegokolwiek świadczenia. Zatem w jej sytuacji nie zachodzi stan podwójnego pobierania świadczenia z dwóch krajów, więc nie zachodzi stan niesłusznie pobranych świadczeń w Polsce.

Zauważyła także, że nie dostała informacji o przekazaniu przez Wojewodę jakichkolwiek dokumentów w jej sprawie do H. Ponadto w sytuacji, gdy nie ma żadnej decyzji z H. o przyznanych świadczeniach, to Polska powinna przyznać jej dodatek dyferencyjny w wysokości 100% świadczeń, gdyż z H. nie otrzymała żadnych świadczeń.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją

z [...] października 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w tym postępowaniu nie badał zasadności odmowy prawa do świadczenia wychowawczego, gdyż postępowanie w tym zakresie zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r.

Zaznaczył, iż we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z [...] sierpnia 2017 r. skarżąca oświadczyła, że żaden z członków rodziny nie przebywa poza granicami Polski, w kraju, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Podkreślił też, iż skarżąca zarówno w decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego oraz w ww. wniosku została pouczona, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego w szczególności, zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zostało również wskazane, iż niepoinformowanie organu właściwego, prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach, o których mowa powyższej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W tym zakresie organ przywołał wyrok WSA w Łodzi z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 733/19

Wskazał również, że prawo do świadczenia wychowawczego zostało przyznane skarżącej decyzją Prezydenta Miasta K. na skutek jej wniosku i załączonych do wniosku dokumentów oraz oświadczenia, iż żaden z członków rodziny nie przebywa poza granicami kraju.

W związku z powyższym, brak jest okoliczności wskazujących na błędne działanie organu.

W ocenie Ministra, organ I instancji prawidłowo wskazał, że w związku z odmową przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. należy uznać, iż świadczenia wychowawcze wypłacone za ten okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca, następującego po dniu wypłaty świadczeń, tj. od 1września 2018 r.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania wskazał, iż w decyzji odmawiającej prawa do świadczenia wychowawczego organ wojewódzki poinformował skarżącą

o przekazaniu jej wniosku do właściwej instytucji zagranicznej, w celu rozpatrzenia wniosku tak, jakby został złożony bezpośrednio w tej instytucji.

Wskazał także, że nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają (winno być świadczenie wychowawcze podlega) egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych, wypłacanych zasiłków dla opiekunów, o których mowa w ustawie z dnia

4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, oraz wypłacanego świadczenia wychowawczego, w myśl art. 25 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.)

Zauważył również, iż zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Przy czym zastosowanie powyższych ulg odbywa się na wniosek osoby zobowiązanej i pozostaje do uznania organu.

Na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. B. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 156 § 1 pkt (brak numeru) k.p.a. poprzez wydanie aktu zawierającego wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa, gdyż w przedmiotowej sprawie organ postąpił w następujący sposób - podtrzymał decyzję wydaną przez Wojewodę [...], w której są niejasności związane z przekazaniem dokumentów do właściwego organu w państwie K. N. i stwierdzenie, iż środki otrzymane są nienależnie pobrane mimo niedotrzymania terminów przekazania akt sprawy do kraju K. N. co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji;

2. art. 145 § 1 k.p.a. ze względu na to, że decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, tj. na podstawie decyzji kraju pierwszeństwa w koordynacji, która stwierdziła niedostarczenie w terminie przez Z. Urząd wojewódzki dokumentów w sprawie, co uniemożliwiło jej wydanie decyzji, co powinno skutkować wznowieniem postępowania;

3. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że: organ odwoławczy nie posiadał wiedzy o fakcie, iż strona nie otrzymała decyzji z kraju pierwszeństwa koordynacji, nie posiadał wiedzy kiedy i czy dokumenty, które powinny być wysłane do kraju pierwszeństwa przez Urząd Wojewódzki w S. zostały wysłane i w jakim terminie oraz czy kraj pierwszeństwa wydał decyzję przyznającą świadczenia lub odmawiającą przyznania świadczeń;

4. art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i 2 i art. 81 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niemożności uczestnictwa podczas przeprowadzanego w sprawie dowodu oraz niemożliwości wypowiedzenia się co do tak zebranych, przez organ, dowodów, przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, mimo że nie występowała w sprawie okoliczność mogąca usprawiedliwić zastosowanie przez organ art. 10 § 2 k.p.a., tj. odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ drugiej instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania artykułu 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji w całości i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdyż zostało/a on/ona wydany/a z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jego/jej rozstrzygnięcie;

6. art. 15 k.p.a. polegające na zaniechaniu rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się do kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, ze stanem na dzień wydania rozstrzygnięcia w pierwszej instancji, mimo że podstawa wydania tego/tej decyzji uległa zmianie, co organ odwoławczy powinien uwzględnić, realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego tj. uprawnienia strony do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia jej sprawy, dwukrotnej oceny dowodów i dwukrotnego przeanalizowania wszystkich argumentów.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, w razie nieuwzględnienia przez Sąd wniosku

o stwierdzenie nieważności - o wznowienie decyzji (winno być postępowania) w całości, natomiast w razie nie uwzględnienia przez Sąd wniosku o wznowienie postępowania - uchylenie decyzji w całości oraz aktu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł

o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 września 2021 r. skarżąca i jej pełnomocnik poparli skargę. Pełnomocnik skarżącej przyznał, że świadczenia pobrane za okres od sierpnia do września 2018 r. były świadczeniami nienależnie pobranymi - w związku z tym sprecyzował skargę w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odsetek od pobranego świadczenia wychowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu

I instancji są zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rodziny

i Polityki Społecznej z [...] października 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego skarżącej na rzecz dzieci: A. Z., A. Z. i Z. B. na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.), dalej jako ustawa.

Zgodnie z art. art. 1 ust. 2 i 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W myśl art. 4 ust. 1 i 2 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1), a świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej (ust. 1),.

Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko (art. 5 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 16 ust. 1, 2, 4, 5, 6, 7 i 10 ustawy w przypadku gdy matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie (ust. 1).

W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego lub członka rodziny tej osoby, lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie,

o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje (ust. 2).

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie (ust. 4).

W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4 (ust. 5).

W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa w ust. 4 (ust. 6).

W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4 (ust. 7).

Wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 25 stosuje się odpowiednio (ust.10).

Natomiast w myśl art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 i ust. 9 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust.1). Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze (ust. 2 pkt 3).

Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego (ust. 3).

Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty (ust. 9).

Należy stwierdzić, że organy orzekające obu instancji prawidłowo uznały, że

w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy do uznania świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącej na rzecz dzieci – A. Z., A. Z. i Z. B. na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. za nienależnie pobrane.

Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 na rzecz dzieci – A.Z., A. Z. i Z. B., złożonym w dniu [...] sierpnia 2017 r. oświadczyła, iż ani ona ani inny członek jej rodziny nie przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w państwie, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (strona 8 formularza). Pod wnioskiem znajduje się własnoręczny podpis skarżącej.

Ponadto - jak słusznie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji -skarżąca zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z [...] sierpnia 2017 r. (strona 9 formularza), jak i w decyzji z [...] października 2017 r. przyznającej jej wnioskowane świadczenie, została w sposób jasny i zrozumiały pouczona, iż w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach gminny organ właściwy realizujący świadczenie wychowawcze.

Dodatkowo formularz wniosku o ustalenie prawa do zasiłku wychowawczego zawiera pouczenie o tym, iż niepoinformowanie gminnego organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach, o których mowa powyższej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (strona 9 formularza).

Z materiału dokumentacyjnego wynika również, że pismem z [...] lutego 2019 r. [...] poinformował organ właściwy do wypłaty świadczenia wychowawczego, iż maż skarżącej L. B. w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 22 grudnia 2018 r. był aktywny zawodowo na terenie H. Zatem - w odniesieniu do rodziny skarżącej - przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.

W efekcie powzięcia tej informacji Prezydent Miasta K., po wszczęciu

z urzędu postępowania, ostateczną decyzją z [...] marca 2019 r. uchylił własną decyzję z [...] października 2017 r. przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na rzecz dzieci: A.Z., A. Z. i Z. B. na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

Następnie Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] grudnia 2019 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci: A. Z., A. Z. i Z. B. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

Z treści tej decyzji wynika, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Wynika z niej także, że ze względu na wykonywanie przez L. B. pracy na terenie H. i brak aktywności zawodowej skarżącej w Polsce, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń wychowawczych we wskazanym w rozstrzygnięciu okresie, leży po stronie H.

Skoro ww. decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] marca 2017 r. oraz decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. uzyskały walor ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., to - z uwagi na brak jakiejkolwiek decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz A. Z., A. Z i Z. B. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. - nie istniała podstawa prawna do wypłaty tych świadczeń.

Zatem za prawidłowe należy uznać stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że wypłacone skarżącej za okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. świadczenie wychowawcze stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Dla uznania tego świadczenia za nienależnie pobrane istotne jest bowiem obiektywne zaistnienie okoliczności objętych hipotezą normy prawnej z art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, a nie przyczyny jakie do jego zaistnienia doprowadziły. W tej sytuacji Wojewoda [...] zobowiązany był wydać decyzję o ustaleniu, że pobrane świadczenie wychowawcze jest nienależnie pobrane i o zobowiązaniu skarżącej do jego zwrotu.

Zaznaczyć również należy, iż na rozprawie dniu 17 września 2021 r. skarżąca i jej pełnomocnik przyznali, że świadczenie wychowawcze pobrane za okres od sierpnia do września 2018 r. było świadczeniem nienależnie pobranym.

Prawidłowe jest również stanowisko organów orzekających w kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia całkowitej jego spłaty.

Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 9 ustawy kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż w okolicznościach sprawy brak jest przesłanek wskazujących na nieprawidłowe, błędne działanie organu. Skoro bowiem wnioskowane przez skarżącą świadczenie wychowawcze zostało jej przyznane przez Prezydenta Miasta K. w wyniku jej wniosku i załączonych do tego wniosku dokumentów oraz jej oświadczenia, iż żaden z członków rodziny nie przebywa poza granicami kraju - to trudno uznać, że działanie organu było nieprawidłowe.

Wskazać również należy, jak słusznie zauważył Minister, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego - na wniosek osoby zobowiązanej do zwrotu tego świadczenia - może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (art. 25 ust. 10 ustawy).

Wniosek ten podlega jednak rozpatrzeniu przez organ w odrębnym postępowaniu i zależy od uznania tego organu.

Poza tym pozostaje otwarta kwestia przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na rzecz A. Z., A. Z. i Z. B. na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. Wniosek skarżącej został bowiem przesłany przez Wojewodę do właściwej h. instytucji zajmującej się przyznawaniem świadczeń - celem jego rozpatrzenia. Następnie zaś - w zależności od treści tego rozstrzygnięcia - istnieje możliwość ewentualnego ustalenia prawa do dodatku dyferencyjnego lub podjęcia innych decyzji w tym zakresie

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że zupełnie niezasadne jest stanowisko skarżącej dotyczące naruszenia art. 156 k.p.a. i art. 145 k.p.a.- gdyż zaskarżona decyzja została wydana w zwyczajnym trybie odwoławczym i w żaden sposób nie dotyczyła ani stwierdzenia nieważności, ani wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego jakąkolwiek inną ostateczną decyzją administracyjną.

Całkowicie nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie, czy skarżąca otrzymała za ten okres świadczenie w K. N., gdyż okoliczność ta nie ma znaczenia dla ustalenia, że świadczenie wychowawcze wypłacone przez organ za okres, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest świadczeniem nienależnie pobranym. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy jasno bowiem stanowi, że świadczeniem nienależnym jest świadczenie wypłacone "za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze".

Niezasadne okazały się też zarzuty naruszenia art. 10 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 81 k.p.a. - poprzez nieumożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, gdyż w postępowaniu nie przeprowadzano żadnych czynności dowodowych, a jedynymi okolicznościami, na których oparły się organy obu instancji, uznając przedmiotowe świadczenie wychowawcze za nienależnie pobrane, były ostateczne i prawomocne decyzje Prezydenta Miasta K. i Wojewody [...] w przedmiocie kolejno przyznania, uchylenia i odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, z których każda została jej skutecznie doręczona.

Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 15 k.p.a. również nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Podsumowując Sąd uznał, iż organy orzekające obu instancji wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak

w sentencji wyroku.