Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 332/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 168b
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61 par. 1, art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]

Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427, dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 6 października 2020 r. zawierającego "wezwanie do zwrotu nienależnie pobranej kwoty", w toku postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 lipca 2016 r. o numerze [...] wystawionego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Jak wynika z akt sprawy na wniosek wierzyciela - Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 lipca 2016 r. znak sprawy: [...] oraz na podstawie wystawionego przez niego w dniu 20 lipca 2016 r. tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Z. W. W ww. tytule wykonawczym, oprócz Z. W. wskazano jego małżonkę – E. W., odpowiedzialną majątkiem wspólnym za wskazaną wyżej zaległość.

Odpis wskazanego powyżej tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 3 października 2016 r., a w toku prowadzonego na jego podstawie postępowania egzekucyjnego m.in. zawiadomieniem z dnia 27 października 2016 r. nr [...] Cz. nr [...]zajęto wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w Banku A S.A. z siedzibą we W.

Wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych, całość dochodzonych zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi została wyegzekwowana i tym samym przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w dniu 8 listopada 2016 r.

Wskazany wyżej Bank zrealizował zajęcie w dniu 2 listopada 2016 r., a uzyskane tytułem tego środki pieniężne, za wyjątkiem tych przeznaczonych na pokrycie powstałych kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi w dniu 4 listopada 2016 r.

W dniu 7 października 2020 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło pismo E. W. z dnia 6 października 2020 r. zatytułowane "wezwanie do zwrotu nienależnie pobranej kwoty". W treści tego pisma E. W. wezwała organ egzekucyjny do zwrotu w terminie do dnia 30 października 2020 r. środków pieniężnych stanowiących równowartość 2.518,81 Funtów Brytyjskich, które - według niej - stanowiły jej majątek osobisty i które bezprawnie pobrano z jej osobistego rachunku bankowego w dniu 2 listopada 2016 r. prowadzonego przez B Bank Polska S.A. W uzasadnieniu wniosku zarzuciła organowi egzekucyjnemu, że doprowadził do wypłacenia wskazanych wyżej środków, pomimo iż wszczęte - z wniosku Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 lipca 2016 r. i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego - postępowanie egzekucyjne dotyczyło jej męża – Z. W., jego rachunki bankowe zostały przez wierzyciela wskazane we wniosku, jedynie on został ujęty w tytule wykonawczym i to on zobowiązany był do zwrotu na rzecz Agencji kwoty z tytułu dopłat w wysokości 16.439,35 zł. E. W. wskazała dalej na okoliczność zniesienia aktem notarialnym Rep A Nr [...] z dnia 9 grudnia 2013 r. wspólności małżeńskiej majątkowej pomiędzy nią i Z. W., wobec czego brak jest podstaw, aby ponosiła odpowiedzialność majątkową za zobowiązania męża, które powstały kilka lat po zniesieniu tej wspólności. Podniosła przy tym, że na podstawie art. 29 ustawy Ordynacja podatkowa komornik skarbowy mógłby egzekwować zobowiązania jej męża z jego majątku osobistego i z ich majątku wspólnego. E. W. wskazała zatem, że skoro zgromadzona na rachunku bankowym kwota nie stanowiła majątku wspólnego małżonków, zasadnym jest jej wniosek o zwrot tej kwoty we wskazanym terminie.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku z dnia 6 października 2020 r.

Powyższe postanowienie E. W. otrzymała w dniu 2 listopada 2020 r., a następnie zażaleniem z dnia 8 listopada 2020r. zaskarżyła je do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zarzucając temu postanowieniu naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że nie jest stroną w sprawie i nie ma interesu prawnego oraz nierozpoznanie istoty sprawy. W motywach zażalenia, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w postanowieniu organu pierwszej instancji wskazała, że według niej, przepisy prawa nie wymagają od osoby zgłaszającej wniosek bądź pismo do organu administracyjnego, aby wskazała tytuł prawny i stosowny przepis, na którym opiera swe żądanie. Jej zdaniem, wskazanie przepisów stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia należy do organu administracyjnego, a nie do obywatela, w przypadku którego wystarczającym jest podanie podstawy faktycznej i okoliczności uzasadniających wniosek. Powołując się na brzmienie art. 28 k.p.a., określającego pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym wskazała, że jeżeli organ stwierdza, iż była dłużnikiem na podstawie tytułu wykonawczego, nie może jednocześnie twierdzić, że nie jest osobą zainteresowaną i w konsekwencji stroną tego postępowania. Podniosła dalej, że ma interes prawny, aby domagać się rozpatrzenia sprawy, wobec czego organ egzekucyjny nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisów, które są nieprawidłowo interpretowane. Zdaniem odwołującej się, do porządku dziennego przechodzi się nad faktem pobierania pieniędzy z cudzego konta w sytuacji, gdy dłużnik ma konto w tym samym banku, a na nim środki pieniężne. E. W. zarzuciła, że doszło do jawnego pogwałcenia prawa własności i jednocześnie przepisu umożliwiającego egzekwowanie pieniędzy z majątku wspólnego. Według niej, w sytuacji gdy nie prowadziła z mężem jednego wspólnego rachunku bankowego, rzeczą oczywistą jest, że rachunki odrębne przynależne są każdemu z małżonków z osobna i nie można twierdzić, bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania, że wchodzą one do majątku wspólnego. Dodała przy tym, że od szeregu lat mają z mężem rozdzielność majątkową. Zauważyła ponadto, że przedstawione przez nią okoliczności winny skutkować pochyleniem się nad istniejącym problemem prawnym i moralnym, a nie "przechodzić do porządku, że pieniądze wyegzekwowano i nie ma żadnej sprawy". Z powyższych względów E. W. wniosła o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i wszczęcie postępowania w sprawie.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które - stosownie do § 2 tegoż artykułu - przysługuje zażalenie.

Według ustabilizowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie § 1 ww. art. 61a została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2017r. sygn. akt II OSK 330/17), a "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego - do sytuacji, które w sposób oczywisty, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, przy czym jedną z takich sytuacji jest brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (np. wyroki NSA z dnia: 20 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 1706/17; 24 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1572/15; 28 października 2015 r. sygn. akt II OSK 2465/15; 22 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2671/13; 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2159/12).

Organ odwoławczy wskazał, iż postanowienie wydane na podstawie wskazanego wyżej art. 61a § 1 ma charakter proceduralny, co oznacza, że organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku strony. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się zatem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyroki WSA w: Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Go 695/12, Poznaniu z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 332/12, Warszawie z dnia: 7 sierpnia 2012 r. sygn. akt. VII SA/Wa 813/12 i 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt. I SA/Wa 241/14, Krakowie z dnia: 5 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 487/12 i 22 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1356/11, Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 893/11).

Organ odwoławczy zauważył, że cytowany wyżej przepis art. 61a § 1 znajduje zastosowanie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. W myśl tegoż art. 18, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dalej organ drugiej instancji podniósł, iż w niniejszym postępowaniu przedmiotem oceny jest zasadność wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanowienia z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 6 października 2020 r. zawierającego "wezwanie do zwrotu nienależnie pobranej kwoty", w toku postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 lipca 2016r. o numerze [...] wystawionego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W ocenie organu odwoławczego analiza obowiązujących uregulowań prawnych oraz orzecznictwa sądów administracyjnych nie wykazała, aby istniały podstawy do uwzględnienia zażalenia E. W., a tym samym do uchylenia wskazanego wyżej orzeczenia.

Zasadniczą okolicznością, która przesądza o zasadności podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia jest brak regulacji prawnych, które umożliwiałyby merytoryczne rozpatrzenie przez organ egzekucyjny żądania E. W.. Odwołująca się wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. do "zwrotu nienależnie pobranej kwoty". Tymczasem zarówno przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i stosowane odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie znają wskazanej w ww. żądaniu instytucji.

W tej sytuacji, skoro nie istnieje przepis prawa materialnego, pozwalający na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie zgłoszonego żądania, w świetle przywołanego wyżej stanowiska sądów administracyjnych, zasadnym było - zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. - zastosowanie regulacji, o której mowa w art. 61a k.p.a.

Organ odwoławczy nie podzielił przy tym wyrażonego w zażaleniu stanowiska strony, jakoby doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. Jeżeli bowiem w postępowaniu egzekucyjnym nie istnieją regulacje prawne odnoszące się do postulowanego przez skarżącą "zwrotu nienależnie pobranej kwoty" oraz określające krąg podmiotów uprawnionych do występowania z tego rodzaju żądaniem, brak jest podstaw do czynienia ustaleń, kto takie żądanie mógłby zgłosić. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia ww. przepisu.

Ponadto, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. podkreślenia wymaga, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 lipca 2016 r. względem Z. W. z jego majątku osobistego oraz majątku wspólnego jego i małżonki – E. W., zakończyło się 8 listopada 2016 r. wskutek wyegzekwowania, a uzyskane w jego toku kwoty przekazane zostały do wierzyciela - Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wnoszenie zatem żądań dotyczących zakończonego przed czterema laty postępowania egzekucyjnego, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., jest spóźnione. Co więcej, w trakcie trwania tegoż postępowania egzekucyjnego, ani zobowiązany, ani jego małżonka nie zgłaszali żadnych środków zaskarżenia.

W skardze na powyższe postanowienie E. W. wniosła o jego uchylenie w całości, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. W uzasadnieniu podniesiono, że organ administracji już w 2015r. wiedział o małżeńskiej rozdzielności majątkowej przy ubieganiu się o premię z tytułu działania "Młody rolnik". W związku z czym w sposób niezgodny w prawem wyegzekwowano pieniądze z rachunku skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, a także czy przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ono prawu i nie ma podstaw do pozbawienia go mocy wiążącej.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl zaś art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ustawodawca w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Kolejną przesłanką zaś jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały skonkretyzowane. A zatem przez te "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a są to przykładowo: żądanie, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania, albo żądanie wszczęcia dotyczy sprawy przynależnej do drogi sądowej i właściwy jest sąd powszechny. Dodatkowo należy zaznaczyć, że do innych uzasadniających przyczyn wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania można zaliczyć przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu w którym jednostka może domagać się uprawnienia, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie, a brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2019, s. 421).

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje zatem na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Potwierdza to użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowania: "nie może być wszczęte". Wyrażenie to jednocześnie wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste, np. brak podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, czy też występują okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia tego postępowania lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1385/11; z 5 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1609/13; z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 553/15; postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14, wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na wstępnym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Innymi słowy, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, bowiem instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 876/20, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).

Kontrolowane przez Sąd postępowanie zainicjowane zostało żądaniem skarżącej, zawartym we wniosku z dnia 7 października 2020 r., o zwrot nienależnie pobranej kwoty. Wskazać trzeba w tym miejscu, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 lipca 2016 r. względem Z. W.z jego majątku osobistego oraz majątku wspólnego jego i małżonki – E. W., zakończyło się 8 listopada 2016 r. wskutek wyegzekwowania, a uzyskane w jego toku kwoty przekazane zostały do wierzyciela. Co więcej, w trakcie trwania tegoż postępowania egzekucyjnego, ani zobowiązany, ani jego małżonka nie zgłaszali żadnych środków zaskarżenia.

Jak prawidłowo wskazały organy, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje podstawy prawnej do zwrotu kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym. Prawidłowość wszczęcia egzekucji może być bowiem kwestionowana tylko przez zobowiązanego, który na podstawie art. 168b u.p.e.a. może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Zatem dochodzenie od organu roszczeń z tytułu zwrotu świadczenia pobranego przez organ z naruszeniem prawa, przysługuje jedynie zobowiązanemu i odbywa się w postępowaniu cywilnym.

Zdaniem Sądu organy trafnie uznały, że przesłanką odmowy wszczęcia postępowania "z innych przyczyn" może być brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1504/15; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1915/15; wyroki WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2741/15 i III SA/Wa 2742/15 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 907/16; wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego też Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu, że brak jest regulacji prawnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwalających na merytoryczne rozstrzygnięcie żądania skarżącej. W sytuacji gdy nie można rozpatrzyć merytorycznie żądania E. W. z uwagi na brak przepisów prawnych w tym zakresie w u.p.e.a. i w K.p.a. to organy administracji trafnie odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie art.61a § 1 K.p.a.

Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

a.l