Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 603/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 3, ust. 4 , ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w B. na akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt i orzeka, że nie podlega on wykonaniu w całości, 2. zasądza na rzecz skarżącej Spółki od Prezydenta Miasta B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 lutego 2012 r. [A] Sp. z o.o. w B. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. o zwrot nienależnie pobranych kwot w łącznej wysokości 5.100 zł tytułem opłat za wydanie kart pojazdu dla 12 samochodów, tj. pojazdów: [...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] – nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...], rejestrowanych w 2005 i 2006 roku. W uzasadnieniu wniosku Spółka przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na nowe wydane w sprawie rozporządzenie, według którego opłata za wydanie karty pojazdu wynosiła 75 zł, a nie jak w przypadku wymienionych samochodów po 500 zł. Uznając te kwoty jako nienależne domagała się ich zwrotu.

W odpowiedzi Prezydent Miasta B. pismem z dnia 1 marca 2012 r. odmówił zwrotu żądanej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu dla wymienionych we wniosku samochodów. Wskazał, że prawo do zwrotu nadpłaty wygasło na podstawie art. 70 § 1 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 60 ust. 7 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U., Nr 157, poz. 1240 ze zm.) z uwagi na przedawnienie zobowiązania. Potwierdził, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. zakwestionowany został § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, który przewidywał jej wysokość na kwotę 500 zł, zaś nowe rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. przewidywało tę opłatę w wysokości 75 zł. Stąd też część tej opłaty przewyższającą kwotę przewidzianą w rozporządzeniu z dnia 28 marca 2006 r. można uznać za nienależnie uiszczoną. Opłaty za karty pojazdu to środki publiczne, o których mowa w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Nienależenie uiszczona kwota to nadpłata w rozumieniu art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 79 § 2 tej ustawy prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty za kartę pojazdu zgodnie z art. 70 § 1 wygasa po upływie pięciu lat, licząc od roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W przypadku żądanych kwot uległy one przedawnieniu odpowiednio z upływem 2010 r, i 2011 r.

Pismem z dnia 14 marca 2012 r. wnioskodawca – [A] Sp. z o.o. wystąpiła ponownie do Prezydenta Miasta B. wzywając do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie bezskuteczności czynności polegającej na odmowie wypłaty nadpłaty za wydane karty pojazdu i zwrot tejże nadpłaty w łącznej wysokości 5.100 zł. Spółka nie zgodziła się z argumentacją organu. W jej ocenie brak jest podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do należności z tytułu uiszczonych kwot opłaty za karty pojazdu. Spółka wprawdzie przyznała, że opłata za kartę pojazdu jest odpłatnym świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego, ale jej wysokość wynika wprost z przepisów prawa. Stąd też w kontekście art. 2 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, żaden organ państwowy czy samorządowy nie uczestniczy w ustaleniu istnienia konkretnej osoby do uiszczenia opłaty za kartę pojazdu. Ich obowiązek i wysokość ustalają przepisy prawa i nie stosuje się do jej pobierania przepisów Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji, skoro przepisy, na podstawie których pobierana jest opłata za kartę pojazdu nie ustanawiają terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu, roszczenie Spółki o zwrot nadpłaty za wydania kart dla dwunastu samochodów w kwocie 5.100 zł jest w pełni uzasadniony.

Pismem z dnia 28 marca 2012 r. Prezydent Miasta B. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 1 marca 2012 r.

W dniu 3 kwietnia 2012 r. [A] Spółka z o.o. w B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła czynności Prezydenta Miasta B. naruszenie przepisów postępowania – tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie przepisu §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji, w której powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej oraz art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zarzucając także naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam zarejestrowany oraz art. 10 tego Traktatu, proklamującego zasadę lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań traktatowych, a w szczególności związanie państwa polskiego "acquis communautaire" – w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego wynikającą z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i stwierdzenie obowiązku Prezydenta Miasta B. do zwrotu Skarżącej części opłaty za wydanie 12 kart pojazdów w kwocie 5.100 zł i zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej Spółki brak jest podstaw do stosowania do należności z tytułu opłaty za kartę pojazdu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż należności te nie zostały wymienione w art. 2 tej ustawy. Niewątpliwie opłata za kartę pojazdu jest świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego, jednakże jego wysokość i obowiązek uiszczenia wynikają wprost z przepisów ustawy i żaden organ (państwowy czy samorządowy) nie uczestniczy w ustalaniu istnienia zobowiązania konkretnej osoby do uiszczenia opłaty za kartę pojazdu. Obowiązek i wysokość tej opłaty normują przepisy a organ dokonujący rejestracji pojazdu ma jedynie obowiązek uzależnić wydanie karty pojazdu od uiszczenia przedmiotowej opłaty, a zatem opłata ta nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej głównym celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Skoro do opłaty tej nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, a przepisy na podstawie której jest pobierana nie ustanawiają terminu przedawnienia roszczenie o zwrot nienależnie pobranej opłaty, roszczenie Skarżącej o zwrot nadpłaty jest w pełni uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta B. wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w akcie z dnia 1 marca 2012 r. odwołując się do ustawy o finansach publicznych (art. 60 pkt 7 i art. 67) oraz ustawy Ordynacja podatkowa (art. 79 § 2 i art. 70 §). Wskazał na podobne stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu- wyrok z dnia 15 grudnia 2011 r. Sygn. akt II SA/Po 980/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Mając na względzie ugruntowane już stanowisko judykatury, podzielane w pełni przez Sąd, należy przyjąć, iż o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 wymienionej ustawy można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty był w sprawie indywidualnej, został skierowany do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W myśl natomiast art. 146 § 1 ustawy w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego, jest akt (a nie czynność) wydany przez Prezydenta Miasta B. z dnia 1 marca 2012 r., którym odmówiono skarżącemu dokonania zwrotu części uiszczonej przez niego kwoty tytułem opłaty za wydane karty pojazdu dla dwunastu samochodów, a mianowicie: [...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...], [...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] – nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...],[...] nr rejestracyjny [...] rejestrowanych w miejscowym urzędzie w 2005 i 2006 r.

Oceniając dopuszczalność skargi rozważenia wymagało, czy mieści się ona we wskazanym zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSA i WSA z 2008 r., Nr 2, poz. 21). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie wskazanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnośnie formalnej dopuszczalności skargi należy stwierdzić, że stosownie do art. 52 § 1 i § 2 tej ustawy skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy). Sąd stwierdził, że wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi na akt Prezydenta Miasta B. zostały spełnione, gdyż skarga została poprzedzona wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto skarga została wniesiona z zachowaniem trzydziestodniowego terminu biegnącego od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie (art. 52 § 3 ustawy).

Wobec tego, iż warunki formalne do rozpoznania skargi zostały spełnione zaistniały podstawy do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu.

W tym zakresie wskazać należy, że stosownie do art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze. zm.) kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy w sprawach rejestracji starosta. Stosownie do treści ust. 4 tego artykułu, minister właściwy do spraw transportu upoważniony został m.in. do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 cytowanego artykułu ustawodawca ograniczył autonomię ministra wskazując, iż ustalając w rozporządzeniu wysokość opłat za wydanie karty pojazdu należy uwzględnić znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. W oparciu o wskazaną wyżej delegację Minister Infrastruktury wydał przywołane wcześniej rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierać miał opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to obowiązywało w czasie rejestracji przedstawionych wyżej samochodów skarżące.

Wskazany przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia został w dniu 17 stycznia 2006 r. wyrokiem w sprawie o sygn. akt U 6/04 uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający rozporządzenie nie jest bowiem umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Pomimo to ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej Ministrowi delegacji nie przewidział. Trybunał Konstytucyjny wskazał też, iż opłata charakteryzuje się wprawdzie cechami podobnymi do podatku, jednak w przeciwieństwie do podatków jest świadczeniem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem gdy znacznie przewyższa ona wartość faktycznie świadczonej usługi nabywa cechy podatku. W konsekwencji, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie, mając na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Jak już wyżej wskazano, przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1242/08).

Wracając do meritum sprawy wskazać przyjdzie, że wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny ocenę kwestionowanego przepisu rozporządzenia skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości.

Zgodnie z art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Inaczej jednak została ukształtowana relacja względem władzy ustawodawczej sądów, a inaczej Trybunału. O ile Trybunał Konstytucyjny jest organem kontroli także władzy ustawodawczej, o tyle sędziowie orzekający w sprawach indywidualnych podlegają Konstytucji i ustawom. Oznacza to, iż sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Zgodnie w zasadzie przyjmuje się, zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W relacji zatem do aktów stanowionych przez władzę wykonawczą, związanie sądów tymi aktami nie istnieje. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97, Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (por: w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, w: ONSA z 2001 r. Nr 2, poz. 63; z 15 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, w: ONSA z 2001 r. Nr 3, poz. 104; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. OPS 3/00, w: ONSA z 2000 r. Nr 4, poz. 136; czy w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05, z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 522/11).

Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów inkryminowanego rozporządzenia skład orzekający stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 5 w związku z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało bowiem Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją karty.

Konsekwencją uznania przez tutejszy Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącemu zwrotu części uiszczonej przy rejestracji pojazdów w roku 2005 opłaty pomimo faktu, iż jej pobranie nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Nadmienić jeszcze należy, że wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska (por. m. in. wyroki tut. Sądu z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 353/08; z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt SA/Gl 545/09 oraz z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 108/10; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 450/08 oraz III SA/Gd 455/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 389/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 330/09; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 589/09, I OSK 591/09, I OSK 1204/09, I OSK 1354/09 i z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 557/09, z dnia 11 sierpnia 2011 r. I OSK 228/11).

Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08. W wyroku tym Sąd ten uznał, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że przemawia ona dodatkowo za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu.

Kolejną przesłanką powodującą konieczność uwzględnienia skargi jest sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (poprzednio art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Traktatu akcesyjnego podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).

Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) stała się przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 353541) wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że “art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany". W świetle przytoczonego wywodu nie ulega wątpliwości, że prawidłowość kierunku wykładni art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej została przesądzona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był w pełni uprawniony do odmowy zastosowania tego przepisu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta B. winien ustalić w jakiej wysokości skarżący powinien był uiścić opłatę za wydanie karty pojazdu, kierując się przy tym kryteriami wynikającymi z art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a następnie zwrócić skarżącemu uiszczoną kwotę wartość tę przewyższającą. Należy mieć przy tym na uwadze, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wysokość tej opłaty określono na kwotę 75 zł. Aczkolwiek wysokość tej nowej opłaty nie sposób wprost przenieść na grunt niniejszej sprawy, to jednak należy się kierować tymi samymi kryteriami.

Jednocześnie Sąd zauważa, że w ostatnim czasie zarysowały się w sądach administracyjnych dwie linie orzecznicze odnośnie formy, jaką przybrać winno wyrażenie przez organ odmowy zwrotu nadpłaconej tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu kwoty. Wedle poglądu w ostatnich latach wyraźnie dominującego odmowa taka stanowi akt nie wymagający formy decyzyjnej (zob. wymienione wyroki). Wedle drugiego z kolei poglądu, wskutek nowelizacji ustawy o finansach publicznych, w tym zwłaszcza art. 60 tej ustawy, uiszczona opłata, będąc dochodem jednostki samorządu terytorialnego, stanowi nieopodatkowaną należność budżetową, a w konsekwencji do jej uiszczenia i zwrotu stosuje się odpowiednio Ordynację podatkową wymagającą w tej mierze formy decyzji (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 46/12, z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt I Sa/Bd 34/12, sygn. akt I SA/Bd 35/12, czy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2011 r. , Sygn. akt II SA/Po 980/11). Obydwa stanowiska wspierane są odmiennymi argumentami. Rozstrzygnięcie w tej kwestii w niniejszej sprawie nie jest niezbędne, gdyż Prezydent Miasta B. dokonał odmowy zwrotu tej nadpłaty pismem, stąd też właśnie taki akt Prezydenta winien zostać uchylony. Wobec faktu dokonania w niniejszej sprawie odmowy zwroty nadpłaconej kwoty pismem nie mogą także przekonywać argumenty przedstawione przez organ, a nawiązujące do stosowania w niniejszej sprawie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72 § 1 , art. 79 § 2) zgodnie z art. 60 i art. 67 przepisów ustawy o finansach publicznych. Konsekwentne zastosowanie się organu do przedstawionego toku postępowania pociągałoby za sobą rozstrzygniecie niniejszej sprawy decyzją, a nie pismem.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonego aktu stosownie do art. 152. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 cytowanej ustawy.