Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 568/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi S. we W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz S. we W. kwotę 7417 zł (siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez S. sp. z o.o. w likwidacji we W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ" lub "Prezes PFRON") z dnia [...] 2019 r. nr: [...] uchylającą własną decyzję z dnia [...] 2018 r. nr [...], [...], w części dotyczącej okresów sprawozdawczych grudzień 2012 r., luty 2013 r., marzec 2013 r., kwiecień 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., sierpień 2013 r., wrzesień 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., grudzień 2013 r., styczeń 2014 r., luty 2014 r., kwiecień 2014 r., czerwiec 2014 r., listopad 2014 r., styczeń 2015 r., czerwiec 2015 r., sierpień 2015 r., styczeń 2016 r. i w tym zakresie umarzającą postępowanie oraz utrzymuję w mocy ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej okresów sprawozdawczych październik 2012 r. i listopad 2012 r., październik 2014 r., kwiecień 2015 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu 29 czerwca 2016 r. organ I instancji uzyskał informacje z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwanego dalej "ZUS", iż strona nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych".[...] lipca 2016 r. znak: [...] do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP m.in. za okresy: 10/2012-01/2013, 03-07/2013, 09/2013-03/2014, 05,07,11,12/2014, 02,05,07,09/2015, 02/2016. Poproszono o podanie dokładnego terminu opłacenia składek ZUS oraz przesłanie rozliczenia stanu konta płatnika za ww. okresy.

Pismem z dnia [...] 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. poinformował, iż strona opłaciła składki za wyszczególnione przez ZUS miesiące w określonych w piśmie terminach, w szczególności za niektóre okresy nieterminowo.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] 2016 r. Prezes PFRON zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: 10-12/2012, 02-06/2013, 08/2013-02/2014, 04,06,10,11/2014, 01,04,06,08/2015, 01/2016. Poinformowano, iż wstępnie oszacowano kwotę zwrotu wypłaconych środków na 1.406.071,70 zł. Powyższa kwota została wyliczona na podstawie informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o nieterminowym opłaceniu składek.

Prezes PFRON zwrócił się do właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielnie informacji, czy płatnik opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za okresy 11/2012, 12/2012, 01/2013, 03-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11-12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016. Dodatkowo poproszono o wskazanie, czy ewentualne wpłaty dokonane były w obowiązującym terminie (jeśli nie poproszono o wskazanie dat) i czy pokryły obowiązkowe składki deklarowane przez pracodawcę za ww. okresy za pracowników wymienionych w piśmie. W związku z powyższym poproszono o podanie dokładnego terminu opłacenia składek ZUS oraz przesłanie rozliczenia stanu konta płatnika za ww. okresy, zaś w przypadku wystąpienia nieprawidłowości poproszono o wskazanie dat, kiedy nastąpiły wpłaty do ZUS. tytułem składek za poszczególne fundusze.

Pismem z dnia [...] 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. poinformował, iż brak jest możliwości podania stanu konta płatnika z uwagi na nieprawidłowości występujące w dokumentach rozliczeniowych. Na koncie płatnika występują błędy w dokumentach rozliczeniowych i ubezpieczeniowych, w związku z czym brak jest możliwości rozliczenia konta i ustalenia prawidłowego salda w kontekście płatnika składek i wykazanych w załączniku ubezpieczonych.

W dniu [...] 2017 r. Fundusz ponownie zwrócił się do właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielnie informacji na temat opłacenia składek ZUS przez płatnika, za pracowników wskazanych w piśmie.

Pismem z dnia [...] 2017 r. ZUS Oddział w S. poinformował za jakie okresy rozliczeniowe Strona uregulowała składki częściowo po terminie oraz częściowo w terminie.

Strona przedstawiła wyjaśnienia oraz dokumenty w sprawie. Ponadto strona wniosła o przedłużenie terminu dla przedłożenia kolejnych wyjaśnień i dokumentów w sprawie.

Fundusz ponownie zwrócił się do właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielnie informacji, czy płatnik opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za okresy: 11/2012, 12/2012, 01/2013, 03-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11-12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016. Dodatkowo poproszono o wskazanie, czy ewentualne wpłaty dokonane były w obowiązującym terminie (jeśli nie poproszono o wskazanie dat) I czy pokryły obowiązkowe składki deklarowane przez pracodawcę za ww. okresy za pracowników wymienionych w piśmie Funduszu z dnia [...] 2017 r. Ponadto w przypadku dokonania przez płatnika korekt deklaracji ZUS za ww. okresy poproszono o wskazanie dat wszystkich korekt deklaracji ZUS za ww. okresy oraz podanie, czy ewentualne korekty deklaracji ZUS za ww. okresy dotyczyły pracowników niepełnosprawnych wymienionych w piśmie Funduszu z dnia [...] 2017 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał informacje na temat opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń za okresy rozliczeniowe w ZUS 11/2012, 12/2012, 01/2013, 03-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11-12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016.

Decyzją z dnia [...] 2018 r. Prezes Zarządu nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od października 2012 r. do grudnia 2012 r., od lutego 2013 r. do czerwca 2013 r., od sierpnia 2013 r. do lutego 2014 r., kwiecień 2014 r., czerwiec 2014 r., listopad 2014 r., styczeń 2015 r., czerwiec 2015 r., sierpień 2015 r., styczeń 2016 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków PFRON wypłaconych Spółce tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: październik 2014 r., kwiecień 2015 r. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. art. 45 ust. 3a, art. 26a ust. 4, art. 26a ust. 1a1 pkt 3, art. 26a ust. 11 pkt 1, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji").

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W toku postępowania odwoławczego organ II instancji skierował zapytanie do ZUS w nawiązaniu do pism ZUS Oddział w S. z dnia [...] 2016 r., znak: [...] z dnia [...] 2017 r., znak: [...], z dnia [...] 2017 r., znak: [...] w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, z prośbą o udzielenie informacji czy płatnik - Skarżąca opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP za okresy: 11/2012, 12/2012, 01/2013, 03-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11-12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016. Fundusz pismami z dnia [...] 2017 r., znak: [...] oraz [...] 2018 r., znak: [...] ponownie zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji czy płatnik opłacił terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP oraz FGŚP za okresy: 11/2012-12/2012, 01/2013, 03/2013-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11/2014-12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016. Ponadto zawnioskowano o podanie informacji czy ewentualne wpłaty dokonane były w obowiązującym terminie i czy pokryły obowiązkowe składki deklarowane przez pracodawcę za ww. okresy za pracowników wymienionych w piśmie z dnia [...] 2017 r.

Ponadto, organ zwrócił się z prośbą w przypadku dokonania przez płatnika korekt deklaracji ZUS za ww. okresy prośba o wskazanie dat wszystkich korekt deklaracji ZUS oraz informację czy ewentualne korekty deklaracji dotyczyły pracowników niepełnosprawnych wymienionych w piśmie z dnia [...] 2017 r. Fundusz zwrócił się z zapytaniem czy ewentualnie później dokonywane przez podmiot korekty deklaracji ZUS imiennych raportów rozliczeniowych (za pracowników niepełnosprawnych wskazanych w piśmie z dnia [...] 2017 r.) zwiększały podstawę wymiaru składek na odpowiednie Fundusze oraz wskazanie dat w jakim terminie podmiot poniósł koszty płac za pracowników niepełnosprawnych wskazanych w piśmie PFRON z dnia [...]2017 r.

Pismem z dnia [...] 2018 r., znak: [...] ZUS Oddział w S. wskazał, iż z informacji uzyskanych z Inspektoratu we W., płatnik za okres 11/2012-01/2013, 03/2013-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11/2014-12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016 uwzględniając pierwotnie złożone deklaracje rozliczeniowe dokonał wpłat w terminie i w prawidłowej wysokości na poszczególne fundusze, tj.: FUS za miesiące: 11/2012, 04/2013, 06/2013, 07/2013, 09/2013, 11/2013, 12/2013, 05/2015, 06/2016, FUZ za miesiące: 11/2012, 12/2012, 01/2013, 04/2013, 07/2013, 10/2013, 11/2013, 12/2013, 02/2014, 12/2014, 05/2015, 09/2015, 02/2016 oraz FPiFGŚP za miesiące: 11/2012, 12/2012, 01/2013, 03/2013-07/2013, 09/2013-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11/2014, 12/2014, 02/2015, 05/2015, 07/2015, 09/2015, 02/2016. Natomiast za miesiące wskazane poniżej płatnik dokonał wpłat w terminie, lecz w zaniżonej wysokości, tj.: FUS: 12/2012-01/2013, 03/2013, 05/2013, 10/2013, 01/2014-03/2014, 05/2014, 07/2014, 11/2014-12/2014, 02/2015, 07/2015, 09/2015, FUZ: 03/2013, 05/2013-06/2013, 09/2013, 01/2014, 03/2014, 05/2014, 07/2014, 11/2014, 02/2015, 07/2015. Ponadto ZUS wskazał, iż rozlicza składki wykazane w deklaracji rozliczeniowej w całości za wszystkich zatrudnionych pracowników. Każda wpłata rozliczana jest proporcjonalnie na każdego zatrudnionego pracownika.

Decyzją z dnia [...] 2019 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2018 r. w części dotyczącej żądania zwrotu za okresy październik i listopad 2012 r. oraz za październik 2014 r. i kwiecień 2015 r., natomiast w pozostałej części decyzję uchylił i postępowanie umorzył.

Organ przytoczył treść art. 26a ust. 4, art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji i stwierdził, że Skarżąca w odniesieniu do należności składkowych wobec części pracowników za okresy od października 2012 r. do listopada 2012 r. dopuściła się nieprawidłowości. Prezes PFRON stwierdził, że strona nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń za okresy: 10-11/2012 zgodnie z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2012 r. do 30 listopada 2012 r.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż weryfikacja informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia [...] 2018 r. potwierdziła fakt opłacenia po terminie składek ZUS od wynagrodzeń zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Prezes PFRON ustalił, na podstawie informacji uzyskanych z ZUS, że pracodawca opłacił składki na poszczególne Fundusze do ZUS z uchybieniem terminu za listopad 2012 r. składki na FPiFGŚP zostały opłacone ostatecznie w dniu 15.09.2015 r., natomiast za grudzień 2012 r. składki na FUZ zostały opłacone ostatecznie w dniu 05.01.2016 r., na FUZ ostatecznie w dniu 15.06.2015 r., natomiast FPiFGŚP zostały opłacone ostatecznie w dniu 17.03.2014 r.

Natomiast, analiza ponowna materiału dowodowego zebranego w sprawie wykazała, że koszty płacy w postaci opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń, w przypadku okresów sprawozdawczych grudzień 2012 r. luty 2013 r., marzec 2013 r., kwiecień 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., sierpień 2013 r., wrzesień 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., grudzień 2013 r., styczeń 2014 r., luty 2014 r., kwiecień 2014 r., czerwiec 2014 r., listopad 2014 r., styczeń 2015 r., czerwiec 2015 r., sierpień 2015 r., styczeń 2016 r. zostały opłacone zgodnie z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji, wobec czego organ II instancji postanowił umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Przedmiotowa decyzja została zaskarżona w części dotyczącej żądania zwrotu środków wypłaconych za okresy: październik 2012 r. i listopad 2012 r. przez Skarżącą, która zarzuciła naruszenie przez organ:

1. Przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- tj. art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 listopada 2012 r., art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu oraz art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu w związku z art. 35 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych (dalej: "ustawa SFWON") oraz art. 2 konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 6 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się nieprawidłowym/niepełnym zbudowaniem przez PFRON normy prawnej, która w zakresie okresu sprawozdawczego październik oraz listopad 2012 r. powinna mieć zastosowanie do prawidłowej oceny, czy wobec spółki ziściły się przesłanki kwalifikujące udzieloną pomoc publiczną jako nienależną. Powyższe doprowadziło do tego, że PFRON przy wydawaniu merytorycznego rozstrzygnięcia nie zweryfikował terminowości poniesienia przez spółkę kosztów płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS z uwzględnieniem treści art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu (pomijając okoliczność, że zarówno w sentencji jak i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji PFRON powołał się wprost na ww. regulacje prawne, a mimo to wydał rozstrzygnięcie z pominięciem tych regulacji). Na dzień wydania zaskarżonej decyzji prawidłowa wykładnia prawa materialnego stosowana przez PFRON w zakresie oceny, czy wobec spółki ziściły się przesłanki kwalifikujące udzieloną pomoc publiczną jako nienależną, powinna zmierzać do ustalenia, czy rzekome nieterminowe/późniejsze wpłaty dokonane przez Spółkę do ZUS na odpowiednie fundusze przekroczyły kwantyfikator 2% nieterminowych kosztów płacy określony brzmieniem art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu;

2. Przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- tj. art. 105 § 1 kpa, art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu oraz art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu, przez niewłaściwe (negatywne zastosowanie/brak zastosowania) i brak wydania decyzji umarzającej postępowanie w całości w zakresie okresu sprawozdawczego październik oraz listopad 2012 r. wobec braku przekroczenia przez Spółkę kwantyfikatora 2% nieterminowych kosztów płacy określony brzmieniem art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji w obecnym brzmieniu.

W związku z ww. zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości oraz zasądzenia na rzecz Spółki kosztów sądowych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z dnia 11 września br. Skarżąca, podtrzymując dotychczasową argumentację podniesioną w sprawie, rozszerzyła zakres zaskarżenia wskazany w skardze o dodatkowe zarzuty naruszenia przez PFRON prawa materialnego, jak również prawa procesowego.

Strona skarżąca wskazała m.in. na naruszenie przez Prezesa PFRON art. 105 § 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez brak umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego w całości wobec jego bezprzedmiotowości z uwagi na wygaśnięcie z mocy prawa hipotetyczne roszczenie PFRON względem Skarżącej z uwagi na upływ okresu przedawnienia z dniem 1 stycznia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. - dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., poz. 869, dalej jako: "u.f.p."), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., dalej jako: "O.p").

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy tym nie ulega wątpliwości, że z przepisu art. 70 § 1 O.p. wynika, że zobowiązanie przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w tym przepisie upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października, sygn. akt FPS 8/03, ONSA 2004/1/7).

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc.

Przypomnieć trzeba, że zasadniczy spór w sprawie dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za październik i listopad 2012 r. (okresy rozliczeniowe w ZUS - odpowiednio listopad i grudzień 2012 r.)

Znaczny upływ czasu pomiędzy terminem w zakresie refundacji składki, a chwilą wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania wymaga zawsze rozważenia przez organ wydający ww. decyzję, czy termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki nie wygasł na skutek przedawnienia. Prezes PFRON powinien zawsze wyjaśnić z urzędu tę okoliczność, niezależnie od treści podnoszonych przez stronę zarzutów. Przedawnienie jest bowiem okolicznością obiektywną, zachodzącą na skutek upływu czasu, niezależną od woli stron i powodującą bezprzedmiotowość wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania.

Strona skarżąca podnosi, iż wygasło z mocy prawa hipotetyczne roszczenie PFRON względem Skarżącej z uwagi na upływ okresu przedawnienia (upływ okresu przedawnienia nastąpił w dniu 1 stycznia 2018 r.).

Do tych kwestii w żaden sposób nie ustosunkował się organ II instancji w zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie należy wskazać, że w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na zaistnienie okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwaniem biegu przedawnienia.

W związku z niewyjaśnieniem przez organ czy termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki nie wygasł na skutek przedawnienia, ponownie rozpoznając sprawę organ ustali czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności skutkujące zawieszeniem względnie przerwaniem biegu przedawnienia, o których mowa w art. 70 O.p.

W razie ustalenia, że brak jest w przedmiotowej sprawie okoliczności skutkujących zawieszeniem, względnie przerwaniem biegu przedawnienia, organ ustosunkuje się do twierdzeń Skarżącej dotyczącej przedawnienia roszczenia PFRON względem Skarżącej z uwagi na upływ okresu przedawnienia z dniem 1 stycznia 2018 r., i albo umorzy w zaskarżonym zakresie postępowanie administracyjne wobec Strony, albo wyjaśni - biorąc pod uwagę stanowisko Sądu – dlaczego pomimo zastosowania w sprawie odpowiednio przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, umorzenie nie jest możliwe.

W związku z powyższym przedwczesne jest ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego zawartych w skardze.

Sąd podkreśla również, iż podziela stanowisko UOKiK zawarte w przedstawionym w toku postępowania sądowego przez Skarżącą piśmie z dnia [...] 2019 r., iż przepisy rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej określają, że pomoc uznana w decyzji Komisji Europejskiej za niezgodną z prawem podlega zwrotowi, wraz z odsetkami od dnia jej udzielenia, a uprawnienia Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają 10-letniemu okresowi przedawnienia. Innymi słowy, Komisja może dochodzić zwrotu niezgodnie z prawem przyznanej pomocy w terminie 10 lat od jej udzielenia. Przepisy te dotyczą jednak tylko zwrotu pomocy nakazanego przez Komisję Europejską.

W stosunku do postępowań dotyczących zwrotu pomocy, prowadzonych przed organami krajowymi, obowiązują przepisy prawa polskiego, tj. okres przedawnienia w omawianym przypadku należy liczyć zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej. Natomiast dziesięcioletni okres przedawnienia odnosi się wyłącznie do okresu, w jakim Komisja może nakazać zwrot pomocy udzielonej niezgodnie z prawem, stosownie do procedury określonej w rozporządzeniu Rady (UE) 2015/1589. Z ustalenia dziesięcioletniego okresu przedawnienia wynika obowiązek przechowywania przez państwa członkowskie (podmioty udzielające pomocy) dokumentów związanych z udzieleniem pomocy przez okres 10 lat, na wypadek kontroli Komisji.

Natomiast stanowisko UOKiK wyrażone w piśmie z dnia 31 sierpnia 2012 r. (DDO-52-298(4)/12/AH), które to pismo Prezes PFRON - co należy podkreślić -przytaczał wielokrotnie w podobnych do rozpatrywanej sprawach - dotyczyło sytuacji, w których Komisja wydała decyzję o windykacji pomocy, a upłynął już (krótszy) termin przedawnienia z prawa krajowego.

Sąd zauważa również, że pogląd UOKiK jest zbieżny ze stanowiskiem tutejszego sądu zaprezentowanym w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 1540/18, wyrok z dnia 26 marca 2019 r. oraz V SA/Wa 376/19, wyrok z dnia 10 lipca 2019 r., gdzie zaznaczono, że wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17 Eesti Pagar potwierdza, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie ma zastosowania przepis prawa unijnego tj. art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE.

Podobne stanowisko zajęły składy orzekające w orzeczeniach z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 349/19 oraz V SA/Wa 508/19.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezes PFRON uwzględni zatem przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną.

Pomimo, że przedstawione wyżej oceny o niezgodności z prawem dotyczą niektórych tylko elementów zaskarżonej decyzji, uzasadnione było - w ocenie Sądu - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, dla zachowania możliwości spójnego i przejrzystego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Czyniąc to organ powinien uwzględnić oceny prawne przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

Należy również podkreślić, iż pomimo tego, że Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości, nie oznacza to jednak, że krytycznie ocenił pogląd organu odwoławczego w zakresie, w jakim uchylającą własną decyzję z dnia [...] 2018 r. w części dotyczącej okresów sprawozdawczych grudzień 2012 r., luty 2013 r., marzec 2013 r., kwiecień 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., sierpień 2013 r., wrzesień 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., grudzień 2013 r., styczeń 2014 r., luty 2014 r., kwiecień 2014 r., czerwiec 2014 r,, listopad 2014 r., styczeń 2015 r., czerwiec 2015 r., sierpień 2015 r., styczeń 2016 r., umorzył postępowanie.

Podobnie należy ocenić stanowisko organu odwoławczego w zakresie okresów sprawozdawczych październik 2014 r. oraz kwiecień 2015 r.

Ponieważ Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości, zobowiązuje organ do utrzymania w ponownie wydanej decyzji korzystnego dla Strony stanowiska w ww. zakresie wynikającym z zaskarżonej decyzji.

W dalszym zatem postępowaniu Prezes PFRON zastosuje się do wniosków wynikających z niniejszego wyroku.

W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji