Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 579/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1, § 2 i § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oddala skargę


UZASADNIENIE

B. B. (zwana dalej: "Skarżącą") zwróciła się wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2015 r. do Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego W. (zwanego dalej: "organem pierwszej instancji") o przywrócenie terminu do wezwania organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa oraz wezwała organ pierwszej instancji do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że wniosek o przywrócenie terminu do wezwania organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa, złożyła zgodnie z pouczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartym w postanowieniu z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3799/14 o odrzuceniu skargi na pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2014 r. Skarżąca poinformowała również, że ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego otrzymała w dniu 12 sierpnia 2015 r.

Następnie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., wydanym na podstawie art. 216 § 1 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.) - zwanej dalej: "O.p.", odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3799/14 zostało odebrane przez pełnomocnika T. M. w dniu 3 października 2015 r. Zatem 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu 10 sierpnia 2015 r., natomiast Skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w dniu 18 sierpnia 2015 r., co wynika z daty stempla nadania korespondencji w polskiej placówce pocztowej.

Pismem z dnia 12 października 2015 r. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając mu naruszenie art. 161 § 1 i § 2 O.p., poprzez błędne uznanie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, tj. daty odbioru korespondencji przez pełnomocnika T. M., a nie daty zapoznania się Skarżącej z treścią postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3799/14, które nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała, że jej zdaniem odebranie korespondencji zawierającej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez T. M., posiadającego pełnomocnictwo do odbioru pism, nie może być uznane za datę ustania przyczyny uchybienia terminu, ponieważ ustanowienie takiego pełnomocnictwa nie rozciąga się na podejmowanie przez niego w imieniu mocodawcy żadnych dodatkowych czynności prawnych, w tym składania wniosku o przywrócenie terminu. Skoro zatem T. M. nie mógł działać w imieniu Skarżącej w niniejszym postępowaniu nie można uznać, iż odebranie przez niego korespondencji wywarło skutki dla zapoczątkowania biegu terminu do złożenia wniosku.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organem odwoławczym") po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3799/14 odrzucił skargę Skarżącej na pismo organu pierwszej instancji z dnia 23 października 2014 r. informujące o wykreśleniu Skarżącej z rejestru podatników podatku VAT. Powodem odrzucenia skargi było jej wniesienie bez uprzedniego wezwania organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa. W postanowieniu Sąd wskazał jednocześnie, że w przypadku niewyczerpania trybu zaskarżenia z powodu braku stosownego pouczenia Skarżąca może wystąpić do organu o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Czternastodniowy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", jest terminem prawa procesowego, zatem podlega przywróceniu na wniosek Skarżącej. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być rozpoznany przez organ podatkowy w oparciu o przepisy Rozdziału 7 należącego do Działu IV Ordynacji podatkowej. Organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy powołał się również na treść przepisów art. 162 § 1 i § 2 O.p., wskazując że wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Następnie organ odwoławczy odnotował, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3799/14 zostało doręczone w dniu 3 sierpnia 2015 r. Odbiór korespondencji pokwitował T. M., który zgodnie z treścią aktu notarialnego Rep. A nr[...], sporządzonego w dniu 8 listopada 2012 r. w Kancelarii Notarialnej J. S., M. S. N. Spółka cywilna w W. przy ul.[...], został umocowany przez Skarżącą, m.in. do odbioru pism, korespondencji (w tym także poleconej), orzeczeń i przesyłek. Organ odwoławczy zauważył też, że zgodnie z art. 145 § 2 O.p., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Powyższe oznacza zdaniem organu odwoławczego, że odebranie przez T. M. korespondencji skierowanej do Skarżącej, zawierającej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3799/14, wywarło skutek prawny dla zapoczątkowania biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wezwania organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca ustanawiając pełnomocnika do odbioru korespondencji powinna zatem zadbać aby doręczał on ją Skarżącej we właściwym terminie.

Odnosząc się następnie do zarzutów zawartych w zażaleniu Skarżącej organ odwoławczy zauważył, że wskazywane przez Skarżącą przepisy art. 161 § 1 i § 2 O.p. zostały skreślony ustawą z dnia 12 września 2002 r. zmieniającą ustawę Ordynacja podatkowa z dniem 1 stycznia 2003 r. Jednakże z treści zażalenia organ odwoławczy wywnioskował, iż Skarżąca faktycznie miała na myśli naruszenie przepisów art. 162 § 1 i 2 O.p., regulujących tryb postępowania w przypadku uchybienia terminowi dokonania czynności procesowych, które stanowią, że wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy wskazał, że ustawowy termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg od dnia następnego po dniu pokwitowania przez T. M. odbioru korespondencji skierowanej do Skarżącej zawierającej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3799/14 i upłynął w dniu 10 sierpnia 2015 r. Ponieważ wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wezwania organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa został nadany w polskiej placówce pocztowej w dniu 18 sierpnia 2015 r. organ odwoławczy stwierdził, że został wniesiony z uchybieniem terminu, co zostało wskazane w zaskarżonym postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia 23 września 2015 r.

Skarżąca zaskarżyła następnie powyższe postanowienie organu odwoławczego, wnosząc skargę w piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r., w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 162 § 1 i § 2 O.p., poprzez uznanie, że przyczyna uchybienia terminu, to jest niewyczerpanie trybu zaskarżenia przewidzianego dla pisma organu pierwszej instancji z dnia 23 października 2014 r. ustała z chwilą odbioru korespondencji przez pełnomocnika Skarżącej do odbioru korespondencji to jest T. M., a nie przez podjęcie wiedzy przez samą Skarżącą w dniu 12 sierpnia 2015 r.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy niesłusznie bowiem zrównuje skutki działania pełnomocnika umocowanego do dokonywania czynności prawnych w toku sprawy z pełnomocnikiem upoważnionym do odbioru korespondencji. Istotą pełnomocnictwa jest dokonywanie czynności prawnej w imieniu reprezentowanego we wszystkich bądź konkretnie wymienionych sprawach. W sytuacji, gdy pełnomocnik umocowany jest do prowadzenia tylko konkretnej sprawy, konsekwencje zaniechania, złożenia oświadczenia lub podjęcia określonej wiedzy, mogą dotyczyć tylko tego konkretnego postępowania. Nie można natomiast skutków działania pełnomocnika rozciągać na inne nawet pośrednio powiązane postępowania. Taka wykładnia musiałaby prowadzić do niebezpiecznego precedensu, nadto sprzeczna byłaby z wolą osoby udzielającego pełnomocnictwo i prowadziłaby do skutków, których dający pełnomocnictwo, w momencie jego udzielania nie był w stanie przewidzieć. Tym bardziej, iż jak należy zauważyć, T. M. posiadał szczególne pełnomocnictwo, jedynie do odbioru korespondencji. Ustanowienie takiego pełnomocnika wynika z przepisów szczególnych, niemniej nie rozciąga się na podejmowanie przez niego w imieniu mocodawcy żadnych dodatkowych czynności prawnych, w tym składania wniosku o przywrócenie terminu. Skoro zatem T. M. nie mógł działać w imieniu Skarżącej, w niniejszym postępowaniu nie można uznać, iż odebranie przez niego korespondencji wywarło skutki dla zapoczątkowania biegu terminu do złożenia wniosku. Na złożenie wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca miała 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia. Przyczyną uchybienia była niewiedza Skarżącej odnośnie specjalnego trybu procedowania. Trudno więc uznać, że w dniu kiedy T. M. odebrał korespondencję Skarżąca powzięła taką specjalną wiedzę. Dopiero zatem po zapoznaniu się przez Skarżącą w dniu 12 sierpnia 2015 r. z treścią uzasadnienia ww. postanowienia WSA ustała przyczyna uchybienia terminowi. Wniosek Skarżącej zasługiwał zatem na uwzględnienie i nie było podstaw do odmowy przywrócenie terminu.

Organ odwoławczy w piśmie z dnia 17 lutego 2016 r. stanowiącym odpowiedź na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej:" p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała, aby zawierało one wady skutkujące wyeliminowaniem go z obrotu prawnego. Z tego też powodu, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3799/14 odrzucił skargę strony na pismo Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2014 r. informujące o wykreśleniu strony z rejestru podatników podatku VAT. Powodem odrzucenia skargi było jej wniesienie bez uprzedniego wezwania organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa. W postanowieniu Sąd wskazał jednocześnie, że w przypadku niewyczerpania trybu zaskarżenia z powodu braku stosownego pouczenia Skarżąca może wystąpić do organu o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Czternastodniowy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 w/w ustawy, jest terminem prawa procesowego, zatem podlega przywróceniu na wniosek strony. Wniosek o przywrócenie terminu powinien być rozpoznany przez organ podatkowy w oparciu o przepisy Rozdziału 7 należącego do Działu IV Ordynacji podatkowej.

A zatem zastosowanie w sprawie miał przepis art. 162 O.p., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Z treści przywołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek: (1) uchybienie terminowi, (2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, (3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz (4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem w pierwszej kolejności stwierdzenie, że doszło do jego uchybienia. Tym samym konieczne jest ustalenie, że termin któremu uchybiono rozpoczął swój bieg, tzn. prawidłowo doręczono stronom decyzję postanowienie lub inny akt, z doręczeniem którego przepis prawa wiąże termin i jego bieg. Prawidłowe doręczenie decyzji/postanowienia ma zatem istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania.

Należy więc zaznaczyć, że skoro postanowienie WSA w Warszawie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 3 sierpnia 2015 r. (czego żadna ze stron postępowania nie kwestionuje), to siedmiodniowy termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu upłynął z końcem dnia 10 sierpnia 2015 r., zaś sam wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa został wniesiony w dniu 18 sierpnia 2015 r., a zatem z uchybieniem 7-dniowego terminu.

Skarżąca, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wskazała, że faktycznie z treścią orzeczenia WSA z 20 lipca 2015 r. zapoznała się w dniu 12 sierpnia 2015 r.

Rozpatrując zarzut strony w pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 67 § 5 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Przepis ten ma charakter obligatoryjny. Wiąże on zarówno sąd jak i strony, wyłączając swobodną dyspozycję tych ostatnich w zakresie sposobu doręczania pism sądowych. Oznacza to, że nieskuteczne jest doręczenie pisma samej stronie, jeżeli w postępowaniu sądowym jest ona reprezentowana przez pełnomocnika. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika do doręczeń dokonuje się bowiem wyłącznie temu pełnomocnikowi. Sąd nie ma obowiązku dokonywać takich doręczeń także stronie. W konsekwencji WSA wysłał postanowienie o odrzuceniu skargi na adres jej pełnomocnika do odbioru korespondencji. Z akt sprawy wynika, że T. M. – pełnomocnik Skarżącej potwierdził odbiór orzeczenia WSA w dniu 3 sierpnia 2015 r. A w konsekwencji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczął swój bieg 4 sierpnia 2015 r. i upływał z dniem 10 sierpnia 2015 r. Prawidłowo zatem przyjęto w tej sprawie, że Skarżąca, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w dniu 18 sierpnia 2015 r., uczyniła to z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w 162 § 2 O.p.

Wobec powyższego niezasadne jest twierdzenie Skarżącej, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od dnia zapoznania się przez nią z omawianym postanowieniem WSA w Warszawie, nie zaś od dnia jego odbioru przez jej pełnomocnika. W ocenie Sądu, data zapoznania się przez Skarżącą z postanowieniem WSA nie może być uznana za datę doręczenia jej niniejszego orzeczenia. To, że Skarżąca korzystała z pomocy pełnomocnika i z treścią postanowienia WSA zapoznała się w dniu 12 sierpnia 2015 r. nie ma wpływu na fakt, że orzeczenie to de facto otrzymała znacznie wcześniej, bowiem doręczone ono zostało jej pełnomocnikowi już 3 sierpnia 2015 r.

Rację ma organ podatkowy, że Skarżąca, ustanawiając pełnomocnika do odbioru korespondencji powinna zadbać aby doręczał jej przedmiotową korespondencję we właściwym terminie. Organy podatkowe czy Sąd nie mogą ingerować w relacje i przyjęty sposób komunikowania się między pełnomocnikiem i jego mocodawcą, ani też wyręczać pełnomocnika z obowiązku prawidłowego komunikowania się ze stroną.

Z tych wszystkich względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.