Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1281/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), pochodząca z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako "[...] " [...] dz. [...] stała się z dniem 21 listopada 1945 r., tzn. z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), własnością gminy W., a od 1950 r., z chwilą likwidacji gmin, własnością Skarbu Państwa.

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W..

Wnioskiem złożonym w dniu 11 października 1949 r. A. Z., S. Z., J. Z. i J. Z., wystąpili o ustanowienie użytkowania wieczystego do wskazanego uprzednio gruntu. Został on ponowiony w dniu 29 lipca 1965 r. przez J. Z. oraz J. Z.

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1968 r., [...] odmówiono J. Z. oddania w użytkowanie wieczyste gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako "[...] " [...] wskazując, że teren ten przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługi, a istniejąca zabudowa przeznaczona jest do likwidacji po 1970 r.

Następnie decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1973 r., nr [...] ustalono na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli odszkodowanie.

Na podstawie orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] maja 1994 r., nr [...] grunt przedmiotowej nieruchomości stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy-Gminy W.

Umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] września 2000 r., [...] oddano w użytkowanie wieczyste grunt stanowiący, m.in. działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...] oraz przeniesiono własność budynków na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., stwierdziło nieważność ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1968 r. - jako wydanej bez podstawy prawnej.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 214 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem złożonym w dniu 11 października 1949 r. przez A. Z., S. Z., J. Z. i J. Z. i następnie ponowionym w dniu [...] lipca 1965 r. przez J. Z. i J. Z. o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), w odniesieniu do gruntu stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...], a oddanego w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że w toku postępowania administracyjnego następcy prawni dawnego właściciela udokumentowali swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości. Podniósł ponadto, że umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] września 2000 r. oddano w użytkowanie wieczyste grunt stanowiący, m.in. działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...] oraz przeniesiono własność budynków na rzecz Spółdzielni [...]. Wskazał, że w wyniku dokonanego podziału działki ewidencyjnej nr [...] powstały, m.in. działki ewidencyjne nr [...] oraz [...], z obrębu [...]. Z tego względu - wobec treści art. 214 ust. 5 - w stosunku do przedmiotowej nieruchomości są spełnione przesłanki art. 105 § 1 k.p.a.

M. Z. złożyła odwołanie od decyzji podnosząc, że niespełnienie przesłanek z art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami winno skutkować odmową przyznania prawa użytkowania wieczystego, a nie umorzeniem postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego brak jest po stronie organu administracyjnego możliwości załatwienia sprawy co do istoty w drodze decyzji. Nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego i wówczas, jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

W rozpatrywanej sprawie organ orzekał na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 214 ust. 5 tej ustawy przepisu ust. 2 wskazanego artykułu nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli właściciele, a grunt stanowiący część działki ew. nr [...] został oddany w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...].

Treść wskazanego art. 214 ust. 5 wyłącza oddanie określonego gruntu w użytkowanie wieczyste byłemu właścicielowi lub jego następcom prawnym wówczas, gdy grunt ten został oddany innej osobie w użytkowanie wieczyste lub użytkowanie. Nie można zatem orzec o jego oddaniu w rozpatrywanej sprawie. Należy zatem uznać, że organ pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z., zaskarżając ją w całości.

Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 214 ust. 5 o gospodarce nieruchomościami, poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy w ocenie skarżącej istnieją podstawy do zmiany decyzji organu I instancji, polegające na przyjęciu, że brak spełnienia przesłanki do przyznania użytkowania wieczystego do gruntu, określonej w art. 214 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje, że toczące się postępowanie w sprawie było bezprzedmiotowe, co skutkowało zastosowaniem art. 105 ust. 1 k.p.a. i umorzeniem postępowania, podczas gdy niespełnienie jednej z przesłanek wyznaczających organowi możliwość przyznania użytkowania wieczystego do gruntu, skutkować winno decyzją odmowną, co może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w toczącej się z powództwa skarżącej przed Sądem Okręgowym w W. II Wydziałem Cywilnym, sygn. akt [...] sprawie o odszkodowanie na podstawie art. 160 k.p.a.

Strona Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w całości.

Podtrzymała wywód prawny zawarty w odwołaniu od decyzji I instancji i zwróciła uwagę, że wskazana sprawa o sygn. akt [...] została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia w toku administracyjnym w przedmiocie zwrotu lub odmowy zwrotu skarżącej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...].

Wydane orzeczenie prowadzi de facto do stanu prawnego, w którym skarżącej odmówiono przyznania prawa do użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, jednak decyzja organu o umorzeniu postępowania nie prowadzi do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie do jej formalnego załatwienia.

W uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, sygn. akt I ACa 578/12 stwierdzone zostało, że decyzja organu o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wydana w związku z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w stanie faktycznym w sprawie, powód domagał się odszkodowania za odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) nie wiąże Sądu powszechnego, co może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie o odszkodowanie toczącej się z powództwa skarżącej przed Sądem Okręgowym w W.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że organy obu instancji wydały rozstrzygnięcia nieodpowiadające prawu.

W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie przyznania Skarżącej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W uzasadnieniu podniósł , że sporna nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste [...] , co przesądza , że nie może być ona przedmiotem orzekania w świetle art.214 ust.5 ugn. ,

Po rozpoznaniu odwołania SKO w W. utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w mocy.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma ich do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Bezsprzecznie , bezzasadność żądania strony, w przeciwieństwie do bezprzedmiotowości, nie może prowadzić do umorzenia postępowania. To zaś oznacza , że Skarżąca trafnie zarzuca w skardze, iż wystąpienie negatywnych ustawowych przesłanek rozpoznania jej wniosku powinno skutkować wydaniem przez organ decyzji merytorycznej w sprawie, a nie rozstrzygnięcia o charakterze formalnym w postaci umorzenia postępowania.

Przedstawione rozważania ogólne są zgodne z poglądami wielokrotnie wyrażanymi w licznych orzeczeniach (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 roku, III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; wyrok NSA z dnia 22 maja 2001 roku, II SA 1223/00, Lex Nr 77609; wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1999 roku, 1167/97, Lex Nr 47913; wyrok NSA z dnia 17 lutego 1999 roku, IV SA 2249/96, Lex Nr 48253; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1999 roku, SA/Sz 1029/97, Lex Nr 36139; wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998 roku, IV SA 1225/96; wyrok NSA z dnia 18 maja 1998 roku, II SA 76/98, Lex Nr 43176; wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 roku, I SA/Kr 1141/97, Lex Nr 33605; wyrok NSA z dnia 26 marca 1998 roku, II SA 70/98, Lex Nr 43205; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 roku, SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80 i inne).

Powyższe oznacza , że zaskarżona decyzja Prezydenta W. zapadła z naruszeniem art.105 ust.1 k.p.a. w zw. z art.214 ust.5 u.g.n. , a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób wadliwy zastosowało art.138 §1 k.p.a. utrzymując wymienioną decyzję w mocy.

Organy obu instancji powinny rozpoznać złożony w tej sprawie wniosek, w oparciu o przesłanki wynikające z przepisów obowiązującego prawa , które mają w niej zastosowanie. W zależności zaś od ich spełnienia wydać decyzję uwzględniającą żądanie wniosku bądź decyzję odmowną.

Mając te okoliczności na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.