Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 902/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 4 pkt 25, 13g ust. 1 i 1a, ust. 2, 40c, 41 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 2, art. 8
journal: Dz.U. 2011 nr 222 poz 1321
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. art. 61 ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 20, art. 8 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 243 poz 2441
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 122 poz 6 art. 2 ust. 2
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych - wersja ujednolicona.  (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzją z dnia

[...] stycznia 2013 r., nr [...], na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "Kpa."),

art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej jako "udp.") oraz lp. 1, lp. 2, lp. 3, lp. 6 pkt 1 lit. c), lp. 6 pkt 12 lit. d) i e) załącznika nr 2 do udp., art. 61 ust. 1 i 6, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo

o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej jako "Prd."), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), § 2 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), po rozpatrzeniu odwołania M. M. (cytowanej dalej jako "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r.,

nr [...], dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 50.080 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia.

W dniu [...] marca 2012 r. w G., na ul. K. (droga powiatowa

nr [...]) zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się

z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...]

o nr rej. [...], którego kierowcą był T. J., wykonujący przewóz maszyny budowlanej z G. do miejscowości D.. W toku czynności kontrolnych ustalono, że ww. przewóz wykonywany był przez skarżącą prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "B." a kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd pojazdu ponadnormatywnego ani dokumentu na przewożony ładunek. W związku z powyższym pojazd członowy został skierowany na parking administracyjny. W dniu [...] marca 2012 r. upoważnieniu inspektorzy udali się na ww. parking z zamiarem podjęcia czynności związanych z ważeniem pojazdów. Kierowca pojazdu poddanego kontroli poinformował inspektorów o wystąpieniu awarii w układzie hydraulicznym podnoszenia naczepy, która uniemożliwia jej podniesienie i tym samym poruszanie się pojazdami. Jak ustalono, w dniu następnym, pracownicy "B." zdemontowali pompę hydrauliczną. Po licznych komplikacjach związanych z przejazdem ww. pojazdu członowego na punkt kontroli w celu jego ważenia, stwierdzono, po usunięciu usterek uniemożliwiających jego sprawne poruszanie się, że pojazd jest sprawny i można podjąć próbę jazdy. Po odbytej próbie jazdy, został wezwany patrol Policji w celu zablokowania ruchu na drodze krajowej nr [...] na moment przejazdu pojazdów na punkt kontroli. Pojazd został wprowadzony na punkt ważenia pojazdów w miejscowości P. przy drodze krajowej nr [...], który jest przystosowany do ważenia pojazdów, których długość przekracza 20 metrów.

Kierowca był obecny podczas procedury ważenia pojazdu, zapoznawał się na bieżąco z wynikami pomiaru i prowadził notatki na własne potrzeby. Kierowca wniósł prośbę o drugie ważenie pojazdu, które zostało wykonane. Został on zapoznany w obecności kontrolujących z procedurą ważenia pojazdów, świadectwami legalizacji wag, którymi dokonano pomiaru, a także przymiaru wstęgowego, którym dokonano pomiaru długości i szerokości pojazdów oraz odległości pomiędzy osiami. Kierowca zapoznał się także z protokołem pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Kontrolowanemu zostało także okazane świadectwo wzorcowania wysokościomierza teleskopowego, którym dokonano pomiaru wysokości pojazdu z ładunkiem. Jak wyjaśniono, kierowca miał również możliwość zapoznania się z instrukcją obsługi wag użytych do pomiaru.

Zatrzymany w dniu [...] marca 2012 r. pojazd członowy został poddany ważeniu statycznemu, którego celem było wyznaczenie obciążenia, jakie wywierają osie pojazdu na pomost wagi podczas ważenia. Pomiar nacisków oraz masy rzeczywistej pojazdu został wykonany wagami nieautomatycznymi elektronicznymi przenośnymi typu SAW 15C seria II o nr fabrycznych [...],[...], które posiadają świadectwa zgodności z dnia [...].11.2009 r., zgodne z wymaganiami Dyrektywy Rady 90/384/EWG zmienionej Dyrektywą Rady 93/68/EWG, wdrożonej rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23).

W wyniku dokonanego ważenia, po uwzględnieniu błędów i tolerancji, nacisk pojedynczej osi nienapędowej wyniósł - 9 t, naciski osi składowych osi wielokrotnej naczepy wyniosły odpowiednio:

- pierwsza oś składowa -12,2 t,

- druga oś składowa - 12,2 t,

- trzecia oś składowa - 11,9 t,

- czwarta oś składowa - 12,1 t.

W wyniku zsumowania pomierzonych nacisków na poszczególnych osiach, po uwzględnieniu błędów i tolerancji, łączna rzeczywista masa kontrolowanego pojazdu członowego wraz z ładunkiem wyniosła 89,0 t.

Dokonano pomiaru wysokości pojazdu członowego z ładunkiem

i stwierdzono, że łączna wysokość pojazdu z ładunkiem wynosi 4,33 m. Pomiaru dokonano wysokościomierzem teleskopowym o numerze indentyfikacyjnym "[...]", posiadającym świadectwo wzorcowania. Dokonano także pomiaru długości pojazdu członowego i stwierdzono, że łączna długość pojazdu członowego wynosi 22,17 m. Poddano również mierzeniu szerokości pojazdu członowego i stwierdzono, iż szerokość pojazdu członowego wynosi 2,98 m.

W związku z ujawnionymi w czasie kontroli naruszeniami, zawiadomieniem

z dnia [...] marca 2012 r. zawiadomiono skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik skarżącej przesłał wyjaśnienia w sprawie oraz wniósł o złożenie oficjalnego zapytania do Prezesa Głównego Urzędu Miar w zakresie:

1. Czy nieautomatyczne wagi do pomiarów stacjonarnych typu SAW 10C są przeznaczone do pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów?

2. Czy wagi określone w pkt 1 nadają się do pomiarów nacisków osi wielokrotnych zawierających 8 osi składowych naczepy?

3. Jak wysokie odchyłki, określone w instrukcji wagi SAW, mogą wystąpić

w przypadkach uzasadnionych szczególnym typem pojazdu oraz jego stanem technicznym oraz czy te odchyłki nie dyskwalifikują wagi SAW z możliwości wykonywania pomiarów pojazdów nienormatywnych wieloosiowych?

Ponadto wniósł o zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego

do czasu wydania jednoznacznego stanowiska przez Prezesa GUM.

Nadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że funkcjonariusz dokonujący kontroli wydał dyspozycję manipulacji ładunkiem po platformie załadunkowej, co, jego zdaniem, jest najważniejszym i podstawowym argumentem świadczącym

o nielegalności podjętych działań kontrolnych.

Z uwagi na powyższe organ przeprowadził dowód z przesłuchania świadków,

tj. pracowników właściciela przewożonego ładunku, po czym zawiadomił skarżącą

o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Nadto organ przeprowadził dowód z przesłuchania innych świadków uczestniczących w procedurze kontroli pojazdu członowego. Poinformował, że niestawiennictwo kierowcy spowodowało dezorganizację pracy inspektorów, a także opóźniło w sposób znaczący zakończenie prowadzonego postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zdecydował postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. o nałożeniu kary grzywny zgodnie z art. 88 §1 Kpa.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2012 r., działając na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 2 i 3 utd. oraz art. 104 Kpa. w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 13g ust. 1a i 1b, art. 13g

ust. 2, art. 40c ust. 1 i 2 udp. według stanu prawnego do 19 października 2012 r. (tekst jednolity w Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), art. 61 ust. 1, ust. 2 i art. 64 ust. 1 Prd., § 2, § 5 ust. 1 rozporządzenia oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 50.080 zł z tytułu naruszenia dopuszczalnych norm pojazdu poddanego kontroli.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie

i ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o drogach publicznych, oraz przepisów postępowania, tj. art. 7 Kpa., poprzez porzucenie obowiązku zgromadzenia pełnego, obiektywnego

i rzetelnego materiału dowodowego, art. 77 § 1 Kpa., poprzez porzucenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zawieranie w decyzji okoliczności nieudowodnionych oraz niesprawdzonych w trakcie postępowania,

art. 75 § 1 Kpa., poprzez nadanie rangi dowodu okolicznościom ustalonym z rażącym naruszeniem prawa, noszącym znamiona manipulacji. Skarżąca stwierdziła między innymi, że składała wielokrotnie wnioski o udzielenie informacji prawnych

i technicznych związanych z wykonaną procedurą kontrolną oraz prowadzonym postępowaniem administracyjnym, które, w jej ocenie, pozostały bez odpowiedzi. Poddała w wątpliwość prawidłowość użycia wagi, którą posłużył się organ kontrolując wagę pojazdu o konstrukcji czteroosiowej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego powołaną na wstępie decyzją

z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 64 ust. 1 Prd. ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach

o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Organ powołał się również na art. 13g ust. 1 udp. wskazujący, że za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, którą nakłada się na podmiot wykonujący przejazd, nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. GITD wskazał także art. 41 ust. 4 i 5 udp., zgodnie z którym wykaz dróg krajowych, po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do

10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r.

(odpowiednio: Dz.U. Nr 138, poz. 932 i 933 ze zm.). Ulica K. w G. została zaliczona do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś do 8 t.

W wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

1. nacisk 9 t na osi pojedynczej pojazdu - przekroczenie o 1 t;

2. nacisk 12,2 t na pierwszej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,7 t,

3. nacisk 12,2 t na drugiej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,7 t,

4. nacisk 11,9 t na trzeciej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,4 t,

5. nacisk 12,1 t na czwartej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,6 t,

6. łączna pomierzona masa zespołu pojazdów wyniosła 89 t - przekroczenie o 49 t.

7. długości zespołu pojazdów wyniosła 22,17 m - przekroczenie o 5,67 m.

8. wysokość zespołu pojazdów wyniosła 4,33 m - przekroczenie o 0,33 m.

9. szerokości zespołu pojazdów wynosiła 2,98 m - przekroczenie o 0,43 m.

Jak podał GITD, w niniejszej sprawie organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w oparciu o następujące zapisy załącznika nr 2 do utd., a mianowicie:

1. lp. 1 za przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem za każdy rozpoczęty 1 m ponad dopuszczalną długość - 120 zł;

2. lp. 2 za przekroczenie wysokości pojazdu lub pojazdu wraz z ładunkiem:

lit. a) od wartości dopuszczalnej 4,00 m do 4,50 m włącznie - 120 zł,

3. lp. 3 za przekroczenie szerokości pojazdu lub pojazdu wraz z ładunkiem:

lit. a) od wartości dopuszczalnej 2,55 do 3,20 m szerokości pojazdu włącznie - 160 zł

4. lp. 6 za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

- pkt 1 dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi:

lit. c) powyżej 8,5 t do 9,0 t - 1320 zł

- pkt 12 dla osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie osi składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m o nacisku na oś składową:

lit. d) powyżej 7,5 t do 8,0 t - 1440 zł

lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie 0,5 t powyżej 8,0 t dodatkowo - 1200 zł.

W niniejszej sprawie, jak podał GITD, kara pieniężna wymierzona skarżącej wyniosła

w związku z powyższymi przepisami: 1.320 zł + 12.240 zł + 12.240 zł + 11.040 zł + 12.240 zł = 49.080 złotych. Za przekroczenie dopuszczalnej wysokości 120 zł, za przekroczenie dopuszczalnej długości 720 zł, za przekroczenie dopuszczalnej szerokości 160 zł. Łącznie karę pieniężną określono na kwotę 50.080 zł.

GITD przypomniał, że miejsce ważenia w dniu kontroli legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] kwietnia 2012 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych: [...] i [...], która legitymowały się w chwili kontroli ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej B.

z dnia [...] listopada 2009 r. GITD odniósł się do twierdzenia skarżącej, zgodnie z którym ważenia dokonano niezgodnie z procedurą określoną przez producenta dla wag typu SAW 10, używając jedynie dwóch wag, zaś zgodnie z instrukcją w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi

i podkładki wyrównawcze. GITD uznał tę argumentację za niezasadną. Stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącej z instrukcji nie wynika, aby zawsze jednocześnie pod wszystkimi kołami pojazdu musiały się znajdować wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Jak podał GITD, z instrukcji ważenia wag SAW/seria II wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów.

Nadto GITD wskazał, odnosząc się do stanowiska Głównego Urzędu Miar co do możliwości stosowania przedmiotowych wag w przypadku kontroli drogowych przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, że nie wynika z niego wprost, iż wag typu SAW 10 nie powinno używać się do wyznaczania dmc pojazdu, a już tym bardziej, że nie wolno tymi wagami wyznaczać nacisków osi wielokrotnych. Interpretacja GUM powołuje się na zapis w świadectwie zatwierdzenia typu, iż "wag tego typu nie można stosować w rozliczeniach". Zdaniem GITD, nie oznacza to, iż nie można tymi wagami wyznaczać masy pojazdu.

Organ odwoławczy wskazał, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń

w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, jak i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży w interesie podmiotu wykonującego przewóz drogowy, ponieważ jest on odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji.

GITD wskazał, że w niniejszej sprawie przewożono ładunek ponadnormatywny w postaci maszyny budowlanej, który nie jest ładunkiem sypkim ani tym bardziej drewnem, w związku z czym nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. GITD stwierdził, mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz treść zgłaszanych przez skarżącą wyjaśnień, że w sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności. Skarżąca w toku postępowania ani na etapie odwoławczym, nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych

z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem organu odwoławczego, brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanych naruszeń przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drodze, były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. GITD dodał, że powoływanie się przez przewoźnika na okoliczność, że załadunku dokonywał inny podmiot, na dysponowanie oświadczeniami innych podmiotów dotyczących wielkości ładunku, nie zwalnia przewoźnika od jakichkolwiek aktów własnej staranności.

Ze względu na to, że przewoźnik jest profesjonalistą w zakresie przewozu, nie powinien jedynie przyglądać się czynnościom ładunkowym nadawcy (załadowcy), ale współdziałać z nim w taki sposób, aby dzięki jego kwalifikacjom czynności te zostały wykonane w sposób prawidłowy, tj. aby nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm.

W tym stanie sprawy GITD stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości 50.080 zł nałożył zgodnie

z przepisami prawa.

Pismem z dnia 7 lutego 2013 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję GITD, wnosząc

o jej uchylenie. Powtórzyła zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji organu

I instancji, wskazując na narusznie przez organ art. 40 § 2 Kpa., poprzez doręczenie decyzji bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika.

Skarżąca stwierdziła, że GITD nie odniósł się do zarzutu dotyczącego braku regulacji prawnej wprowadzajacej normy nacisków osi dla osi wielkrotnej składającej się z pięciu osi składowych. Dokonał jedynie, jak podała skarżąca, jednozdaniowej

i niemerytorycznej konkluzji, że załącznik nr 2 do ustawy o transporcie drogowym stanowi dla organu normę prawną regulującą maksymalne naciski osi, co stanowi naruszenie zasad określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 9 Kpa. Wyraziła pogląd, że nieprawidłowość stanowiska GITD jest łatwa do udowodnienia poprzez zestawienie tożsamych unormowań z ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia. Zdaniem skarżącej, normy penalizacyjne zawarte w załączniku nr 2 do utd. mają swoje odpowiedniki w § 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jednak tożsamość uregulowań w obu aktach prawnych występuje wyłącznie w zakresie nacisków od 1 osi do 3 osi składowych. Rozporządzenie nie reguluje dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych składających się z więcej niż 3 osie składowe, zaś taryfikator zawarty w ustawie tę taryfikację wprowadza, mimo że nie występuje żadna materialna podstawa prawna regulująca tego typu konstrukcje osi.

Skarżąca podała, że w polskim systemie prawnym nie dokonano szczegółowej regulacji zasad przeprowadzania pomiarów nacisków osi pojazdów przy pomocy wag przenośnych przystosowanych do pomiarów statycznych. Jej zdaniem, organ I instancji nie podał takiej normy, opierając się wyłącznie na ogólnych zasadach określonych

w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 września 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. W ocenie skarżącej, organ wbrew obowiązkom określonym w art. 10 § 1 Kpa. nie odniósł się do zarzutu braku unormowań prawnych dotyczących procedur ważenia, a także nieprzestrzegania wymagań producenta wagi określonych w instrukcji obsługi wagi SAW w trakcie realizowania pomiaru.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W świetle przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r.

poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, w szczególności art. 107 § 3 Kpa. z związku z art. 9 Kpa., które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o drogach publicznych i ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Na wstępie wskazać należy, odnosząc się do zarzutu błędnego doręczenia decyzji organu I instancji, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem jak wynika

z akt sprawy decyzja ta została wysłana ustanowionemu pełnomocnikowi skarżącej przy piśmie organu z dnia [...] października 2012 r. (vide: karta nr 157 akt administracyjnych).

Przedmiotem skargi jest decyzja GITD z dnia [...] stycznia 2013 r., która utrzymała w całości w mocy decyzję organu I instancji, nakładającą na skarżącą karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla:

1. pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych,

2. pierwszej osi składowej naczepy,

3. drugiej osi składowej naczepy,

4. trzeciej osi składowej naczepy,

5. czwartej osi składowej naczepy,

oraz z tytułu przekroczenia masy zespołu pojazdów, jego długości, wysokości

i szerokości.

Przepis art. 64 ust. 1 Prd. stanowi, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych (nienormatywnych), przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Definicję pojazdu nienormatywnego zawiera art. 4 pkt 25 udp., według którego jest nim pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym.

Przepis art. 13g ust. 1 udp. stanowi, że za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Karę tę, zgodnie z art. 13g ust. 1a udp. ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Karze tej podlega, z mocy art. 13g

ust. 1b pkt 1 udp. przede wszystkim podmiot wykonujący przejazd. Z kolei wysokość kar pieniężnych, zgodnie z art. 13g ust. 2 udp. określa załącznik nr 2 do ustawy.

Podmiotami uprawnionymi do stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym oraz wymierzenia

i pobrania za to kary są inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji na mocy art. 40c ust. 1 udp.

Wyżej wskazane przepisy art. 13g i art. 40c udp. utraciły moc z dniem

19 października 2012 r., jednak na mocy ustawy zmieniającej z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw – do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 138, poz. 932 i poz. 933), na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 udp. W związku z tym, że droga powiatowa nr [...],

po której odbywał się przejazd, nie została w podanych rozporządzeniach uwzględniona, zastosowanie znalazł art. 41 ust. 6 udp., zgodnie z którym drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Ponadto bezsprzecznym było to, że pojazd należał do skarżącej a T. J. wykonywał tym pojazdem przewóz maszyny budowlanej.

Wymagania co do sposobu załadunku pojazdu zawiera art. 61 Prd., który

w ust. 1 stanowi, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ponadto ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby m.in. nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę (art. 61 ust. 2 pkt 1 Prd.). Ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu, co z kolei obwarowuje art. 61 ust. 3 Prd.

Z kolei stosownie do treści 61 ust. 6 Prd. ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu może być na nim umieszczony tylko przy zachowaniu następujących warunków:

1) ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała

2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż

23 cm;

2) ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległość tę liczy się od osi przyczepy;

3) ładunek nie może wystawać z przodu pojazdu na odległość większą niż 0,5 m

od przedniej płaszczyzny obrysu i większą niż 1,5 m od siedzenia dla kierującego.

Ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, a mianowicie w dniu

18 października 2011 r. wszedł w życie art. 5 ust. 2 wspomnianej wyżej ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321). Przepis art. 8 tej ustawy stanowi, że wchodzi ona w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

1) art. 1 pkt 9 w zakresie art. 64h oraz art. 5 ust. 2, które wchodzą w życie

z dniem ogłoszenia;

2) art. 1 pkt 5 lit. b) w zakresie art. 61 ust. 15 i 16, który wchodzi w życie

w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ogłoszenie ustawy nastąpiło dnia 18 października 2011 r., gdyż tego dnia ww. ustawę opublikowano pod pozycją 1321 w Dzienniku Ustaw nr 222 z 2011 r.

W chwili rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy zmienił się stan prawny, gdyż weszła w życie w całości ww. ustawa, zaś stosownie do art. 5 ust. 1 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw stanowi, że postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.

W tym miejscu należy wskazać, że pkt 2 ww. przepisu nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż DMC pojazdu została przekroczona. Nadto w niniejszej sprawie kontrolą objęty został przewóz ładunku ponadnormatywnego, tj. maszyny budowlanej. Również art. 5 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy zmieniającej nie ma

w rozpatrywanej sprawie zastosowania, gdyż skarżąca nie wykazała należytej staranności w realizacji czynności związanej z przejazdem oraz braku wpływu na powstałe naruszenie. Jak wynika bowiem z protokołów z przesłuchań świadków, przeprowadzonych w związku z zatrzymaniem pojazdu w dniu [...] marca 2012 r. i jego przejazdem na punkt ważenia w miejscowości P., okolicznościom tym towarzyszyło zlekceważenie podstawowych obowiązków przewoźnika polegających między innymi na sprawdzeniu przed wyjazdem na drogę, czy pojazd nie narusza dopuszczalnych norm i takiemu uczestniczeniu w czynnościach załadunkowych,

by nastąpiło wyeliminowanie ich przekroczenia.

Wskazując na postawiony przez skarżącą zarzut braku podstaw prawnych przeprowadzenia pomiarów nacisków osi pojazdów przy pomocy wag przenośnych przystosowanych do pomiarów statycznych i uznając jednocześnie jako bezzasadność, koniecznym jest wskazanie, że zgodnie z treścią ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz.U. z 2004 r. Nr 243 poz. 2441), tj. art. 4 pkt 20 dowód legalizacji - świadectwo legalizacji lub cecha legalizacji umieszczana na przyrządzie pomiarowym, poświadcza dokonanie legalizacji. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ww. ustawy prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana przez:

1) zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu - przed wprowadzeniem typu przyrządu pomiarowego do obrotu lub

2) legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową - przed wprowadzeniem danego egzemplarza przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania, a także

3) legalizację ponowną - w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania.

Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub do użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami, zwanej dalej "oceną zgodności", na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, ze zm.), które są stosowane w dziedzinach,

o których mowa w ust. 1 i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie

ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej.

Nie ulega wątpliwości, że obydwie wagi użyte przy niniejszej kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej B. dnia [...] listopada 2009 r., na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), które weszło w życie z dniem akcesji Polski do UE. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej, po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 7 załącznika nr 6, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 29 ze zm.). Co istotne, miejsce ważenia przy drodze krajowej nr [...] w miejscowości P. legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] kwietnia 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów (vide: karta nr 11 akt administracyjnych) Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia, tak więc miał on możliwość zapoznania się z nimi.

Ważenia dokonano zgodnie z procedurą producenta wag typu SAW 10C.

Na wniosek kierowcy ważenie odbyło się dwukrotnie. Wbrew twierdzeniom skarżącej,

z instrukcji nie wynika, aby zawsze jednocześnie pod wszystkimi kołami pojazdu musiały się znajdować wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Jak podaje instrukcja ważenia wag SAW/seria II, waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Poza tym z instrukcji wynika, że proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby:

1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami);

2) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym,

tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę całkowitą.

Odnosząc się do stanowiska Głównego Urzędu Miar i Najwyższej Izby Kontroli co do niemożności użycia wag SAW 10C do ustalenia DMC, czy też wyznaczenia nacisków osi wielokrotnych, stwierdzić należy, że nie zostało ono poparte żadną analizą prawną ani tym bardziej faktyczną i nie zawiera uzasadnienia, które mogłyby doprowadzić do takich wniosków. Tym samym nie pozwala na dokonanie rzetelnej analizy i wyciągnięcia poprawnych wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Istotne jest to chociażby z uwagi na fakt, że wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone stosownymi dokumentami do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia DMC.

Ponadto obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia

2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1

w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej.

Przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy).

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Ze świadectwa homologacji nr [...] dołączonego do instrukcji wag wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem za pomocą wag użytych w takcie kontroli organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC).

Podkreślenia wymaga, że pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 1998 r. III SA 396/97 (LEX nr 35489), zgodnie z którym: "wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych".

Należy również wskazać, że w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2281/11, II GSK 2280/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że za pomocą wag typu SAW 10 C możliwe jest wyznaczenie DMC pojazdu.

Podsumowując wskazać należy, że dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami

o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Zdaniem Sądu, GITD zasadnie utrzymał mocy karę pieniężną orzeczoną wobec skarżącej przez organ I instancji w wysokości 50.080 złotych za przekroczenie dopuszczanych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów

o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczej osie nie napędowej oraz dla osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie osi składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1.3 m, za przekroczenie dopuszczalnej długości, szerokości i wysokości zespołu pojazdów.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.