Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 928/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.145 § 1 pkt 5, art. 154, art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.26 ust.1, art. 28 ust.4-4d, art.29 ust.3a
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art.32 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art.145 § 1 pkt 1 lit.b, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki /spr./ Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji i ponownego skierowania do Wojskowej Komisji Lekarskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień po przeprowadzeniu wznowionego postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 29 ust. 3 a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007 r. i ponownego skierowania do Wojskowej Komisji Lekarskiej celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej.

W uzasadnieniu organ podał, iż postanowieniem Wojewody z dnia [...] czerwca 2009 r. przekazany został do tutejszego organu wniosek D.W. o zmianę orzeczenia zdolności do służby wojskowej. Ponadto do organu wpłynęło postanowienie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2009 r. o przekazaniu wniosku D.W. o zmianę orzeczenia zdolności do czynnej służby wojskowej.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień odmówił wnioskodawcy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej celem zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. W wyniku złożonego przez stronę odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W związku z powyższym Komendant wznowił postępowanie administracyjne w oparciu o art. 149 § 2 kpa, zgodnie z którym celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego jest zbadanie czy istnieje przesłanka wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 kpa. Organ wskazał, iż podstawową kwestią dla rozpoznawanej sprawy jest ustalenie czy w przedmiotowej sprawie zmiany orzeczenia zdolności do czynnej służby wojskowej, zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Organ podkreślił, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową wyliczoną w art. 145 kpa. W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wznowione na wniosek strony w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ podkreślił, iż przepis ten może zostać zastosowany wówczas, gdy spełnione są przesłanki w nim określone tj. ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe, nowe okoliczności bądź dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.

Skarżący jako nową okoliczność stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania wskazał fakt przebycia przez niego zabiegu laserowej korekcji wady wzroku, która to wada była wcześniej przyczyną przyznania mu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej ,,E", a w chwili obecnej po zabiegu może on uzyskać kategorię ,,A". Strona podała, iż korekcja wady była już możliwa w chwili orzekania o niezdolności do czynnej służby zgodnie z aktualnym stanem wiedzy lekarskiej.

Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, gdyż nie są spełnione wymienione wcześniej przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ponieważ wskazana przez skarżącego okoliczność zaistniała po wydaniu decyzji, której dotyczy wznowienie i nie można uznać jej za nowy dowód w rozumieniu cyt. przepisu.

Ponadto Komendant podkreślił, iż zgodnie z art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej ,,E".

Od powyższej decyzji odwołanie złożył D.W., zarzucając organowi, iż ograniczył się do przeprowadzenia postępowania w trybie wznowieniowym (art. 145 § 1 kpa), nie uwzględniając jednocześnie podstaw do zastosowania art. 154 lub 155 kpa, a o co zdaniem odwołującego wnosił w złożonym wniosku.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ na wstępie, iż niewątpliwie z treści pisma skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. wynika, iż wnosi on o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., a zatem organ I instancji słusznie zastosował w rozpoznawanej sprawie tryb wznowieniowy. W pozostałym zakresie organ w pełni podzielił stanowisko organu I instancji powielając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, iż zastosowanie art. 154 § 1 kpa nie byłoby możliwie z uwagi na treść art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Skargą z dnia [...] listopada 2009 r. D.W. zaskarżył w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Skarżący powielił okoliczności i zarzuty wcześniej podnoszone na etapie postępowania administracyjnego. Jednocześnie podał, iż wskazana przez niego okoliczność dotycząca operacji korekty wzroku nie mogła prowadzić do wznowienia postępowania, gdyż nastąpiła po wydaniu ostatecznej decyzji, ale mogła stanowić podstawę do zmiany decyzji w oparciu o

art. 154 § 1 kpa. Skarżący zaznaczył, iż nie istnie przepis wskazujący na brak możliwości zmiany decyzji dotyczącej ustalenia kategorii wojskowej, wobec czego możliwe jest zastosowanie przez organ art. 154 kpa. Dodatkowo skarżący podniósł zarzut niekonstytucyjnosci wskazanego przez organ przepisu art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia

art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2007r. przyznano skarżącemu D.W. kategorię zdolności do służby wojskowej ,,E". Dalej w ocenie Sądu znaczenie treści pisma skarżącego z dnia [...] maja 2009r. zatytułowanego "wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2007r." jest jednoznaczne.

Dlatego też słusznie organ zarówno I jak i II instancji rozstrzygnęły sprawę zgodnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem. Aby rozstrzygnąć ten wniosek najpierw należy przytoczyć kilka uwag natury ogólnej.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajną instytucją procesową polegającą na stworzeniu prawnych możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego wydania rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już wydaniem decyzji ostatecznej. Niezbędność tej instytucji wynika z faktu, iż już po przyjęciu decyzji ostatecznej może ujawnić się wadliwość postępowania, w którym orzeczenie takie zapadło albo też mogą pojawić się okoliczności, które pozbawiają znaczenia te przesłanki, na których oparto rozstrzygniecie sprawy (por. W.Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, W-wa 1983, s.242).

Wznowienie postępowania, w następstwie którego dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy już raz rozpatrzonej co do istoty, stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz.U. z 2000r, nr 98, póz. 1071 ze zm.) zasady trwałości decyzji. Zasada ta nie ma jednak "wartości absolutnej", bo ustawodawca, kierując się względami praworządności i mając na względzie interesy uczestników postępowania przewidział możliwość zakwestionowania ostatecznej decyzji administracyjnej. Z racji, że wznowienie postępowania czyni wyłom w trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, uzasadniające je wady muszą mieć szczególny, wyjątkowy charakter. Stąd też Kodeks postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący wyliczył podstawy wznowienia, nie dopuszczając wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z 26.10.1999r. l SA 1739/97, Lex Polonica nr 372483 por. wyroku NSA z dnia 1 marca1984r.,l SA/Ka 13/84, nie publ.).

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazuje, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazany wyżej przepis ustanawia gwarancję pełnej realizacji w toku postępowania administracyjnego ogólnej zasady prawdy obiektywnej, tworząc ostatnią w ramach postępowania administracyjnego możliwość poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w oparciu o który organ wydaje decyzję administracyjną. Wznowienie postępowania na tej podstawie daje bowiem szansę ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w trakcie którego zostaną zbadane te dowody lub okoliczności, których w postępowaniu głównym nie wykryto i nie rozpatrzono, a które dla podstaw faktycznych decyzji mają istotne znaczenie ( por. W.Dawidowicz - Postępowania administracyjne. Zarys wykładu. W-wa 1983, s. 244).

Istotą sprawy weryfikacyjnej jest więc wykazanie, że organ administracji publicznej prowadzący pierwotne postępowanie nie miał pełnego obrazu stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy (nie znał stanu faktycznego w stopniu wystarczającym dla potrzeb rozstrzygnięcia), gdyż nie znał wszystkich okoliczności faktycznych lub nie zgromadził pełnego materiału dowodowego.

Wskazany wyżej przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne, bądź nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, choć istniały już wcześniej tj. w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

Przyczynę wznowienia stanowić mogą zatem tylko takie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym należy pamiętać, iż okoliczności (dowody) muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy. Dowody lub okoliczności są istotne dla postępowania, gdy dotyczą przedmiotu sprawy i mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy ( por. wyrok NSA z 26.10.1999r. l SA/Łd 1440/97, LexPolonica nr 351023). Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organy ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów lub ich interpretacja( por. wyrok NSA z 20.01.1998r. l SA/Lu 26/1997, Lex nr 34651).

Należy zaznaczyć, iż nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności, czy dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę (G.Łaszczyca, Cz.Martysz, A.Matan, Kodeks postępowania administracyjnego -komentarz, tom II, s. 312, Zakamycze 2005).

W omawianej przesłance wznowienia postępowania występują dwa odrębne człony: jeden dotyczy ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, drugi - nowych dowodów. Ten ugruntowany już pogląd znajduje m.in. odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym wskazuje się, że wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000r, IIIRN 125/1999).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r., sygn. akt l SA 198/85). Jako nieznane, nowe w postępowaniu, traktuje się te okoliczności, które nie były objęte postępowaniem dowodowym oraz te środki dowodowe, o istnieniu których organ nie posiadał żadnych wiadomości, przy czym za nieznane uznać należy także te okoliczności prawnie doniosłe, które mimo, że były powoływane przez stronę, nie stały się przedmiotem badania przez organ administracji w toku postępowania głównego (por. M.Jaśkowska.A.Wróbel - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2000, s.814). Za okoliczności faktyczne uznać należy zdarzenia, stany rzeczy istotne z punktu widzenia stosowania normy, ale niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa. Chodzi nade wszystko o fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną i które mogą mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie ( por. wyrok NSA z 22.06.1999r. l SA 1924/98, LexPolonica nr 3724 wyrok NSA z dnia 25.6.1985r., l SA 198/85 ).

Pojęcie dowodu należy natomiast interpretować zgodnie z treścią art. 75 k.p.a. l tak "jako dowód można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Mając na uwadze powyższe wywody prawne oraz stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdził, iż wskazane przez skarżącego okoliczności jak i przywoływane dowody nie spełniają wymagań określonych w art. 145 §1 pkt 5 kpa, gdyż nie mają przymiotu "nowości" w rozumieniu tego przepisu. Pojawiły się już po wydaniu ostatecznej decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2007r. Skarżący podnosił, że na skutek zabiegu operacyjnego, który został przeprowadzony w dniu [...] kwietnia 2009r. skorygowana została wada wzroku do wartości umożliwiającej otrzymanie kategorii zdolności do służby wojskowej "A". Stąd też zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane w postępowaniu wznowieniowym w części dotyczącej odmowy uchylenia w/w decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2007r. nie naruszają przepisów prawa.

Obowiązkiem organu jest rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z przedmiotem postępowania wskazanym przez stronę. Treść rozstrzygnięcia administracyjnego powinna stanowić konkretną odpowiedź organu administracyjnego na zawarte we wniosku żądanie. O tym, jak i czego konkretnie to żądanie dotyczy i jaki jest jego zakres decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego zostało skierowane (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 252/07, Lex nr 338251 oraz wyrok NSA z dnia 04 kwietnia 2002 r. w sprawie sygn. akt I SA 2188/00, Lex nr 81741).

W rozpoznawanej sprawie zainicjowanej dwoma wnioskami z dnia [...] maja 2009r. i z dnia [...] maja 2009r. niewątpliwym jest, iż skarżący domagał się oprócz wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007r. uznającej go za trwale i całkowicie niezdolnego do służby wojskowej i zaliczeniu go do kategorii "E", także na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. zmiany decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007r. uznającego go za trwale i całkowicie niezdolnego do służby wojskowej i zaliczeniu go do kategorii "E" poprzez jej uchylenie i wydanie decyzji uznającej go za zdolnego do czynnej służby wojskowej.

W obu tych sprawach powoływał się na te same okoliczności, a mianowicie, iż aktualnie stan jego zdrowia uległ zasadniczej zmianie, a to na skutek przeprowadzonej laserowej korekcji wady wzroku. Obecnie wada wzroku, która stanowiła podstawę wydanej decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007r. została skorygowana operacyjnie do wartości umożliwiającej mu otrzymanie kategorii zdolności do służby wojskowej "A". W sprawie zaszły, zdaniem skarżącego istotne nowe okoliczności i nowe dowody uzasadniające zarówno wznowienie postępowania, jak i zmianę w/w decyzji.

Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień decyzją z dnia [...] września 2009r. nie tylko odmówił w trybie wznowieniowym uchylenia ostatecznej decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007r., ale również odmówił skierowania skarżącego do Wojskowej Komisji Lekarskiej celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej, co uzasadnił tym, że zgodnie z art. 29 ust. 3 a ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E".

Sąd co do zasady podziela stanowisko dotyczące odmowy skierowania skarżącego do komisji lekarskiej, jednakże z całkowicie odmiennym, od tego zaprezentowanego przez oba organy, uzasadnieniem.

W ocenie Sądu, podstawę zmiany ostatecznego orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej nie może stanowić ani art. 154 Kpa ani też art. 155 Kpa, na co powołuje się skarżący. Art. 28 ust. 4 ustawy z 21 listopada 1967 r. jest przepisem lex specialis wobec regulacji wskazanych przepisów art. 154 i 155 Kpa i to on stanowi podstawę decyzji modyfikującej ostateczne orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej z powodu istotnej zmiany stanu zdrowia poborowego.

Niewątpliwie obydwie regulacje umożliwiają nadzwyczajną, dokonywaną poza zwykłym trybem instancyjnym, weryfikację decyzji ostatecznych. Różnice polegają zaś na tym, że przepis art. 28 ust. 4 ustawy z 21 listopada 1967 r. odnosi się wyłącznie do określonych w nim decyzji - powiatowych komisji lekarskich określających zdolność poborowego do służby wojskowej oraz wskazuje konkretne materialnoprawne warunki zmiany takich decyzji ostatecznych, bez zaistnienia których jego zastosowanie nie może mieć miejsca (istotna zmiana stanu zdrowia). Natomiast przepisy art. 154 Kpa i art. 155 Kpa odnoszą się do ostatecznych decyzji różnych, nieskonkretyzowanych organów i o różnym przedmiocie, z mocy których strona nabywa lub nie prawo. Nadto przepis ten uzależnia zmianę w/w decyzji od elementów ocennych o charakterze słusznościowym (interes społeczny, słuszny interes strony). W takiej sytuacji, mając na uwadze bezpieczeństwo obrotu prawnego i fakt, że zmiana decyzji ostatecznych jest dopuszczalna wyjątkowo i odbywa się poza zwykłym tokiem instancji, powinna ona nastąpić na podstawie normy określającej przesłanki w sposób zawężający, bardziej restrykcyjny, zgodnie z zasadą, iż wyjątki nie podlegają wykładni rozszerzającej. Stąd w sprawie niniejszej, przy szczegółowej regulacji art. 28 ust. 4 ustawy z 21 listopada 1967 r., przepisy

art. 154 Kpa i art. 155 Kpa nie mają zastosowania.

Zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony, określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Od tej zasady wyjątek przewiduje art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zgodnie z którym wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, żołnierzy rezerwy.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, przed zmianami wprowadzonymi w powołanej ustawie ustawą z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 206, poz.1288), a które weszły w życie 6 grudnia 2008 r. ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Nie ulegało wątpliwości, iż przepis ten dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską, była jako strona adresatem decyzji tej komisji, bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (zmiana stanu zdrowia) ubiegała się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Takie stanowisko dominowało w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki: NSA z dnia 28 lutego 2007r., II OSK 1530/06. Lex nr 344521, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008r., II SA/Wa 1369/08, WSA w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009r., IV SA/Po 206/09, oba zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przyjmowano w nim, że przepis art. 28 ust. 4 ustawy (przed dniem 6 grudnia 2008r.) dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską i była jako strona adresatem decyzji tej komisji bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (np. zmiany stanu zdrowia) ubiega się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Żadna z wymienionych w

art. 30a ustawy kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej nie została wyłączona z możliwości domagania się jej zmiany na skutek zmiany stanu zdrowia. Dotyczyło to także poborowego, który otrzymał kategorię E lub D. Orzeczenia administracyjne, które pozbawiły poborowego możliwości domagania się zmiany orzeczenia o zdolności do służby wojskowej, np. ze względu na uprzednie uznanie ich za niezdolnych do służby wojskowej lub z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych były eliminowane z obrotu prawnego, jako niezgodne z prawem.

Z dniem 6 grudnia 2008r. powołaną wcześniej nowelizacją ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dokonaną ustawą z dnia 24 października 2008r. rzeczony przepis art. 28 ust. 4 zmienił swoje brzmienie, a ponadto został uzupełniony o przepisy ustępów 4a-4d. Ostateczne brzmienie przepisu art. 28 ust. 4-4d zostało ustalone ustawą z dnia 9 stycznia 2009r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 22, poz. 120), która weszła w życie z dniem 11 lutego 2009r. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 stycznia 2009r. polegała na zastąpieniu w ust. 4 i 4b

art. 28 ustawy o powszechnym obowiązku obrony zwrotu "poborowy" terminem "osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej".

W dniu ostatecznego rozstrzygania w sprawie przez organ odwoławczy powołany przepis art. 28 ust. 4-4d miał następujące brzmienie:

Ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4).

O wszczęciu z urzędu postępowania, o którym mowa w ust. 4, zawiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4a).

Wniosek o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B składa się za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Do wniosku osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej dołącza zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w jej stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej (ust. 4 b).

Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4c).

Wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4 d).

W porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym przed dniem 6 grudnia 2008r. obowiązująca od tego dnia regulacja wprowadziła istotne modyfikacje przepisów polegające na zróżnicowaniu sytuacji prawnej osób ubiegających się o zmianę kategorii przydatności do służby wojskowej ze względu na rodzaj kategorii przydatności ustalonej wobec nich uprzednio decyzją ostateczną. Inny tryb przewidziano dla osób legitymujących się kategorią A lub B, a jeszcze inny, dla osób legitymujących się kategorią D lub E. Zgodnie z obecnie obowiązującymi unormowaniami wniosek zainteresowanego może być skutecznym narzędziem zmiany ostatecznego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej A lub B. Wniosek taki składa się do powiatowej komisji lekarskiej za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Osobom, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E ustawa odmawia prawa skierowania do powiatowej komisji lekarskiej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący miał ustaloną ostatecznie kategorię zdolności do służby wojskowej E. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym przepis art. 28 ust. 4c ustawy jednoznacznie stanowi o niekierowaniu (zakazie kierowania) takich osób do powiatowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Przepis ten ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia.

Powyższe prowadzi do wniosku, że orzeczenie organu w sprawie odmowy skierowania skarżącego do komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdrowia, mimo nietrafnego uzasadnienia odpowiada prawu. Podstawę orzeczenia winien stanowić art. 28 ust. 4-4d ustawy, który - w odróżnieniu od norm przepisu art. 29 - uniezależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej lub wszczęcia z urzędu postępowania w tej sprawie od przesłanki potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych łącząc je tylko z przesłanką istotnej zmiany stanu zdrowia (kategoria A lub B) albo "naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej" (Kategoria D lub E). Ponadto, przepis art. 29 ust. 3 a ustawy nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju, zarówno na wniosek zainteresowanej osoby lub z urzędu o zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli stan jego zdrowia uległ istotnej zmianie. Problematyki tej dotyczy, a co pominął organ, art. 28 ust. 4-4d ustawy. Uchylenie orzeczenia wyłącznie z tego powodu byłoby jednak niecelowe, gdyż - w ocenie Sądu - w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie skarżącego - mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca dotychczasowej.

Na marginesie Sąd chciałby poinformować skarżącego, że jego sytuacji dotyczy regulacja zawarta w art. 28 ust. 4 d ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Powołany przepis stanowi, że wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz poborowego.

Zgodnie z powyższą regulacją skarżący może zwrócić się do przewodniczącego właściwej powiatowej komisji lekarskiej o rozpatrzenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli uważa, że ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności do służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi nie sposób podzielić poglądu skarżącego, iż organ naruszył przepisy Konstytucji RP, albowiem przepisy omawianej ustawy stanowią, iż w taki sam sposób stosuje się jej przepisy wobec wszystkich obywateli RP - "powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku" (art. 4 ustawy). Należy tu zauważyć, iż o znaczeniu konstytucyjnej zasady równości Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się już wielokrotnie, zaznaczając, iż wynika z niej dla ustawodawcy obowiązek równego traktowania obywateli. Trybunał Konstytucyjny podkreślał jednakże, że nie ma bezwzględnej równości obywateli. Z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania wszystkich obywateli w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być potraktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 1994 r., sygn. K. 3/94, OTK w 1994 r., cz. II, s. 141 -142). Wcześniej Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się w kwestii rozumienia zasady równości m.in. w sprawach: U 7/87, K 8/91. konsekwentnie podtrzymując, że zasada równości nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego w tym znaczeniu, iż zrównuje sytuację wszystkich podmiotów ze względu na cechy jakimi się charakteryzują. Zasada równości wymaga bowiem, aby podmioty traktowane były w równym stopniu równo, jeśli charakteryzują się daną cechą istotną. Równość oznacza zatem także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów. Wynika to z faktu, że równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnymi względami, oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innymi względami (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 11 kwietnia 1994 r., OTK w 1994 r., cz. I, s. 55). Warto przytoczyć tu argumentację zaprezentowaną w wyroku z dnia 9 czerwca 2006 r., II OSK 901/05, LEX 265891, którą Sąd w niniejszym składzie w całości podziela. Według NSA "trudno uznać za trafny zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, jeżeli upatruje się naruszenia tego przepisu, porównując prawa i obowiązki osób zdolnych do czynnej służby wojskowej i osób trwale i całkowicie niezdolnych do czynnej służby wojskowej (kat. "E") z uwagi na stan zdrowia. Gdyby tak rozumieć równe traktowanie wszystkich przez prawo, to należałoby dojść do wniosku, że posiadający kategorię "E" powinni pełnić służbę wojskową na równi z tymi, którzy są zdolni do czynnej służby wojskowej, co byłoby oczywistym absurdem. Równości wszystkich wobec prawa należy poszukiwać wśród osób należących do tej samej kategorii, grupy, wyodrębnionej w oparciu o określone obiektywnie kryteria. W tym przypadku taką grupę stanowią osoby trwale niezdolne do czynnej służby wojskowej (kat. "E"), nie można jednak ich praw i obowiązków odnosić do osób, które są zdolne do czynnej służby wojskowej, gdyż nie pozwalają na to warunki zdrowotne".

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego naruszenia przez organy przepisu

art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, albowiem kategoria stanu zdrowia określana przez wojskowe komisje lekarskie ma na celu jedynie określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej. Ewentualne zaś bariery prawne do podjęcia pracy w innych służbach mundurowych wynikają nie z przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, a z przepisów ustaw dotyczących służb mundurowych, ochrony mienia itp., a przepisy tych ustaw nie miały jakiegokolwiek wpływu na treść przedmiotowego orzeczenia.

W ocenie Sadu brak jest również podstaw do przyjęcia, iż organy procedujące w niniejszej sprawie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik naruszyły przepisy art. 9, 11 i 107 k.p.a., albowiem w sposób wystarczający w treści zaskarżonej decyzji udzielono stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Zapadłe w sprawie decyzje zawierają zaś wszystkie istotne elementy decyzji administracyjnej przewidziane w art. 107 k.p.a.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.

Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy

art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).