Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 576/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 61 lit. e
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kopalni [...] Spółka z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 793/18 w sprawie ze skargi Kopalni [...] Spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 793/18, po rozpoznaniu skargi Kopalni [...] Spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne – w punkcie I uchylił zaskarżoną decyzję; w punkcie II zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 2058 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Jak wskazał Sąd I instancji w dniu [...] marca 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ustalił, w formie informacji rocznej nr [...], na podstawie decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...], za odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 6442.00 zł - płatną w czterech kwartalnych ratach.

Spółka Kopalnie [...] Sp. z o.o. w [...] złożyła reklamację, w której wskazała na bezpodstawność naliczenia opłaty, z uwagi na okoliczność, ze odprowadzane wody nie są ściekami.

Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak [...] określił Spółce Kopalnie [...] Sp. z o.o. w [...] - na podstawie decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...] - za odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 6442.00 zł. Stwierdził ponadto, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach po 1610,50 zł i określił termin płatności rat oraz sposób uiszczenia opłaty. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji wskazał art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.) – dalej: "ustawa Prawo wodne", § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502) oraz art. 104 K.p.a.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...] o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia wyrobiska górniczego kwalifikuje te wody, jako ścieki. Zatem wód tych nie można uznać za niezanieczyszczone. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Opłata stała została obliczona, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 6100.00 m3/d i wynoszącym po przeliczeniu 0.07060185 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka Kopalnie [...] sp. z o.o. w [...], zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. ustawy Prawo wodne:

1. Art. 16 ust. 61 pkt e) poprzez błędną jego wykładnię i konsekwencji' niewłaściwe zastosowanie - poprzez brak uznania wód kopalnianych odprowadzanych z wyrobiska Kopalni [...] jako: "(...) wód niezanieczyszczonych, pochodzących z odwadniania zakładów górniczych (...)"; Przedmiotowe wody posiadają w opinii Spółki status "wód niezanieczyszczonych" z uwagi na brak w ich składzie czynników szkodliwych - co potwierdzają wyniki prowadzonych badań jakościowych, realizowanych na podstawie rygorów w/w pozwolenia wodnoprawnego (decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2013 r.);

2. Art. 279 pkt 3 - poprzez jego błędne zastosowanie, w odniesieniu do ustalenia na tej podstawie opłaty stałej, o której mowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu administracyjnym. W opinii Spółki ustalenie w ten sposób przedmiotowej opłaty, przy uwzględnieniu wyników badań jakościowych (....) oraz brzmienia treści tejże normy prawnej jest bezpodstawne, gdyż pozostaje w wyraźnej i zarazem oczywistej sprzeczności z sentencją tegoż przepisu;

3. Art. 268 ust. 2 - z którego wynika, że opłaty za usługi wodne w odniesieniu do górnictwa odkrywkowego: "ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć wód podziemnych lub ujęć wód powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych", poprzez jego błędne zastosowanie;

4. Art. 271 ust. 5 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym obliczeniu - i tak nienależnej w ocenie skarżącego- opłaty stałej;

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za uzasadnioną. Jak podniesiono w uzasadnieniu, maksymalna roczna wartość poboru wody wynika wprost z pozwolenia wodnoprawnego i wynosi 1 500 000 m3. Gdyby jednak – jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji – obliczyć tę wielkość (maksymalny roczny pobór wody) poprzez przemnożenie maksymalnego poboru dobowego (6 100 m3) przez ilość dni w roku (365), to otrzymamy wynik 2 226 500 m3. W ocenie Sądu meriti taka ilość ścieków nie może być odprowadzona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, bowiem wartość ta znacznie przekracza wynikający wprost z pozwolenia wodnoprawnego limit roczny tj. 1 500 000 m3. Dyrektor Zarządu Zlewni, nie wyjaśniając podstaw dla takiego ustalenia, przyjął zdaniem Sądu Wojewódzkiego niewłaściwy wskaźnik godzinowy, jako podstawę obliczenia omawianego parametru. W ten sposób naruszył nie tylko art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a., które wymagają dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, ale także przepis prawa materialnego - art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne, w znaczny sposób zawyżając należną opłatę za usługi wodne.

Nie mógł natomiast zdaniem Sądu pierwszej instancji odnieść skutku zarzut naruszenia art. 16 pkt 61 lit. e ustawy Prawo wodne. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że przedmiotowe wody zostały w pozwoleniu wodnoprawnym zakwalifikowane, jako ścieki, a zatem wód tych nie można uznać za niezanieczyszczone. Sąd meriti podzielił w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. II SA/Kr 796/18, w sprawie ze skargi tego samego skarżącego, że odprowadzanych przez skarżącą do rzeki wód oczyszczonych, pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, nie można utożsamiać z wodami niezanieczyszczonymi; te drugie są bowiem znamienne tym, że niejako pierwotnie są pozbawione zanieczyszczeń, a nie tym, że uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat wspomnianego procesu, nawet, jeżeli owe parametry zachowuje, ma status wody oczyszczonej (a nie niezanieczyszczonej).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Kopalnia [...] Spółka z o.o. w [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości zarzuciła:

1) zawartą w uzasadnieniu wyroku błędną wykładnię przepisów prawa materialnego wynikających z ustawy Prawo wodne, tj. art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne, poprzez błędne przyjęcie, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Skarżącej nie stanowią wód niezanieczyszczonych, przez co są ściekami;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku takich istotnych okoliczności faktycznych sprawy jak:

- spełnienie przez wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Skarżącej kryteriów jakościowych wynikających z pozwolenia wodnoprawnego (decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...])

- spełnienie przez w/w wody kryteriów kategorii A1 (najwyższej) określonych w załączniku nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. 2002 nr 204 poz. 1728), których uwzględnienie przez Sąd pozwala uznać wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Kopalni [...] za wody niezanieczyszczone, a tym samym nie stanowiące ścieków i nie podlegające opłacie za usługi wodne.

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne wskazanie dla organu co do dalszego postępowania polegające na mylnym wskazaniu rozważenia przez organ zarzutu naruszenia art. 168 ust. 2 ustawy Prawo wodne przy ponownym rozpoznawaniu reklamacji strony skarżącej od informacji rocznej, podczas gdy strona skarżąca zarzucała w skardze naruszenie art. 268 ust. 2 ustawy Prawo wodne a nie naruszenie art. 168 ust. 2 tej ustawy,

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. zasady swobodnej oceny dowodów poprzez błędne przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Skarżącej zostały w pozwoleniu wodnoprawnym zakwalifikowane jako ścieki, podczas gdy w sentencji decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego wody te określone zostały jako "pochodzące z odwodnienia wyrobiska górniczego".

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie zaprezentowanej w uzasadnieniu oceny prawnej dotyczącej zastosowania art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne, poprzez przyjęcie, iż wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Skarżącej stanowią wody niezanieczyszczone w rozumieniu przepisu tego artykułu, przez co nie stanowią ścieków, przez co nie podlegają opłacie za usługi wodne. Względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie z zaleceniem dokonania przez ten Sąd ponownej wykładni definicji ścieków wynikającej z art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne prowadzącej do uznania, iż wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Skarżącej stanowią wody niezanieczyszczone w rozumieniu przepisu tego artykułu, przez co nie stanowią ścieków i nie podlegają opłacie za usługi wodne. Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 18 sierpnia 2021 r. ww. organ wyraził zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Natomiast w piśmie z dnia 19 sierpnia 2021 r. strona skarżąca kasacyjnie poinformowała, iż nie wyraża zgody na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, bowiem posiada możliwości techniczne do uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2021 r. skarżąca Spółka podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej.

Z uwagi na brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, zarządzeniem z dnia 7 października 2021 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 1842) – dalej: "ustawa COVID-19", zarządziła skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W myśl art. 15zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w brzmieniu od dnia 3 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie ustalenia opłaty stałej oraz zasądził od niego na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego. Mimo uwzględnienia skargi Spółka wniosła skargę kasacyjną zarzucając temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne i wadliwe przyjęcie, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego skarżącej nie stanowią wód niezanieczyszczonych, przez co są ściekami. Skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie, zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku, oceny prawnej dotyczącej wykładni art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne i przyjęcie, że wody oczyszczone pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego skarżącej stanowią wody niezanieczyszczone, przez co nie stanowią ścieków.

Jak podniesiono wyżej przedmiotem zaskarżenia jest w istocie rzeczy uzasadnienie wyroku a nie jego sentencja. Na gruncie P.p.s.a. dopuszczalne jest zaskarżenie, jedynie uzasadnienia wyroku z równoczesnym brakiem kwestionowania jego sentencji. Jeżeli strona, której skargę uwzględniono, kwestionuje wyrażaną w orzeczeniu ocenę prawną może w skardze kasacyjnej domagać się zmiany orzeczenia w tym zakresie (art. 176 P.p.s.a.). W sytuacji objętej dyspozycją z art. 184 - część druga – P.p.s.a. sąd kasacyjny, oddalając skargę, wyrazi w uzasadnieniu orzeczenia właściwą ocenę prawną i wskazania, które będą wiążące (art. 153 w zw. z art. 193 P.p.s.a.; por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 829/09, LEX nr 597891; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt FSK 2262/04, LEX nr 424587; por. też A. Kwaśniak, O potrzebie zaskarżenia uzasadnień wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych – głos w dyskusji, "Przegląd Prawa Publicznego" 2021 r., nr 9, s. 57-68). Uzasadnienie wyroku, nawet jeśli sentencja wyroku jest zgodna z żądaniem skarżącego, nie jest dla niego obojętne, gdyż: "pisemne uzasadnienie prawomocnego wyroku ma decydujący wpływ na rozstrzygnięcie, które będzie podjęte na etapie jego wykonania" (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II FSK 716/06, "Glosa" 2007, nr 3, poz. 140).

W sprawie wywołanej skargą kasacyjną istota sporu zasadniczo ogniskuje się wokół zagadnienia, czy można uznać oczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego, odprowadzane przez skarżącą Spółkę do wód lub do ziemi, za ścieki w myśl definicji ścieków określonej w art. 16 pkt 61 lit. e ustawy Prawo wodne, zgodnie z którą "ściekami" są wprowadzane do wód lub do ziemi: "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych". Sąd Wojewódzki uznał, że: "odprowadzanych przez skarżącą do rzeki [...] wód oczyszczonych, pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, nie można utożsamiać z wodami niezanieczyszczonymi; te drugie są bowiem znamienne tym, że niejako pierwotnie są pozbawione zanieczyszczeń, a nie tym, że uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat wspomnianego procesu, nawet jeżeli owe parametry zachowuje, ma status wody oczyszczonej (a nie niezanieczyszczonej).".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy wykładni treści art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne co do pojęcia "wód niezanieczyszczonych", konieczne jest sięgnięcie do dyrektyw wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania, ale również od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych, takich jak funkcje ocenianej regulacji prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2011/16, LEX nr 2527216).

W świetle definicji legalnej art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego należy uznawać za ścieki, poza dwoma wskazanymi w tym przepisie wyjątkami:

- wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie;

- niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.

Trzeba przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), za ścieki należało uznawać wprowadzane do wód lub do ziemi: "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie". Proste zestawienie cytowanych przepisów art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. poprzednio obowiązującego Prawa wodnego oraz art. 16 pkt 61 lit. e obecnie obowiązującego Prawa wodnego jasno pokazuje, że niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych stanowiły ścieki, którymi w świetle obecnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo wodne już nie są.

Ustawodawca przewidział wyjątek, że niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych nie są ściekami. Analizując treść normatywną tego wyjątku Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie doszedł do przekonania, że w świetle art. 16 pkt 61 lit e ustawy Prawo wodne nie są ściekami pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych zarówno niezanieczyszczone wody pierwotnie pozbawione zanieczyszczeń, jak i takie, które uzyskały swoje właściwości w wyniku procesu oczyszczenia. Ostatecznie bowiem celem oczyszczenia wód jest pozbawienie ich zanieczyszczeń, co sprawia że wody oczyszczone mają właściwości tożsame z wodami niezanieczyszczonymi.

Stanowisko, wedle którego oczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, nie można utożsamiać z wodami niezanieczyszczonymi, jest nieuprawnione, zwłaszcza wobec braku legalnej definicji pojęcia: "wód niezanieczyszczonych". Zasadniczo brak definicji legalnej oznacza, że ustawodawca godzi się na przyjmowanie znaczenia w oparciu o nadawane pojęciu rozumienie w języku potocznym, jak też dopuszcza jego wieloznaczność i akceptuje pewien zakres nieostrości. Wykładnia pojęcia "wód niezanieczyszczonych", która ogranicza ich zakres tylko do wód pierwotnie pozbawionych zanieczyszczeń, jest błędna, ponieważ wyklucza wody, które te same parametry jakościowe uzyskały w wyniku procesu oczyszczania. Co istotne, Sąd Wojewódzki odmawiając oczyszczonym wodom pochodzącym z odwodnienia zakładu górniczego przymiotu wód niezanieczyszczonych, nie wskazuje jakie kategorie wód stanowią takie wody stanowią.

Podkreślić należy, że przepisy ustawy Prawo wodne stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275) – dalej "Dyrektywa". W związku z tym konieczne było ukształtowanie rozwiązań prawnych, organizacyjnych, finansowych i technicznych w gospodarowaniu wodami, które zapewniają trwały i zrównoważony społeczno-gospodarczy rozwój kraju, z uwzględnieniem potrzeb gospodarczego wykorzystania wód oraz zapewnieniem dostępności zasobów wodnych o odpowiedniej jakości i we właściwej ilości (zob. uzasadnienie projektu ustawy: http://www.sejm.gov.pl).

Fundamentalnym celem Dyrektywy jest przeciwdziałanie zanieczyszczaniu wód i osiągnięcie przynajmniej dobrego ich stanu poprzez określenie i wdrożenie pewnych działań w ramach zintegrowanych programów w państwach członkowskich. Podstawowym kryterium dla gospodarowania wodami w prawie wodnym jest realizowanie zasady zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z motywem 45 wstępu Dyrektywy: "Państwa Członkowskie powinny przyjąć środki dla wyeliminowania zanieczyszczeń wód powierzchniowych przez substancje priorytetowe, oraz dla stopniowej redukcji zanieczyszczenia przez inne substancje, które w przeciwnym przypadku uniemożliwiłyby osiągnięcie przez Państwa Członkowskie celów w odniesieniu do części wód powierzchniowych.". Celem Dyrektywy wodnej jest ustalenie ram dla ochrony śródlądowych wód powierzchniowych, wód przejściowych, wód przybrzeżnych oraz wód podziemnych, które zapewniają stopniową redukcję zanieczyszczenia wód podziemnych i zapobiegają ich dalszemu zanieczyszczaniu (art. 1 pkt d). W art. 4 Dyrektywy wyodrębnione zostały cele środowiskowe, które odnoszą się również do ochrony jakościowej zasobów wodnych. Państwa Członkowskie mają zapewnić, że: "dla wód powierzchniowych jest osiągnięty najlepszy możliwy stan ekologiczny i chemiczny przy wpływach, których nie można było racjonalnie uniknąć na skutek charakteru działalności człowieka czy zanieczyszczenia; dla wód podziemnych, zachodzą możliwie najmniejsze zmiany dobrego stanu wód podziemnych, przy wpływach, których nie można było racjonalnie uniknąć na skutek charakteru działalności człowieka czy zanieczyszczenia".

Teza o tożsamości wód niezanieczyszczonych pierwotnie i oczyszczonych jest uprawniona na gruncie wykładni systemowej i funkcjonalnej. Przepis art. 1 ustawy Prawo wodne stanowi, że ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Gospodarowanie to powinno się odbywać zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, która to z kolei została ujęta w art. 11 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26 października 2012 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 326, s. 47). Przepis ten stanowi, że w ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju, muszą być brane pod uwagę wymogi ochrony środowiska. Analiza ustawy Prawo wodne wskazuje jednoznacznie, że zawarte w niej regulacje mają na celu, w znacznej mierze, ochronę środowiska naturalnego.

Zgodnie z art. 3 ust. 49 oraz ust. 4 pkt a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.) – dalej: "P.o.ś." zanieczyszczeniem jest emisja, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska. Zanieczyszczenie zgodnie definicją zawartą w art. 3 pkt 49 P.o.ś. jest emisją kwalifikowaną z uwagi na możliwość spowodowania wskazanych skutków. Tego rodzaju emisja jest niepożądana. Szkodliwość dla stanu środowiska należy ustalić przez ocenę wpływu na aktualny stan środowiska, do którego nastąpiło odprowadzenie substancji lub energii. Emisją jest bezpośrednie lub pośrednie, wprowadzenie do powietrza, wody, gleby lub ziemi w wyniku działalności człowieka substancji lub energii, (art. 3 pkt 4 P.o.ś.). Dla oceny powstania zanieczyszczenia, decydujące znaczenie ma przekroczenie standardów jakości środowiska, które zostały zdefiniowane w art. 3 pkt 34 P.o.ś. jako wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez środowisko jako całość lub jego komponenty przyrodnicze.

W świetle poczynionych rozważań, konceptualizując pojęcie "wód niezanieczyszczonych" należy wywieść, że swoim zakresem definicyjnym obejmuje ono także wody oczyszczone pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego.

Nie można natomiast podzielić zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Naruszenia powyższego przepisu skarżąca upatruje w pominięciu, w uzasadnieniu wyroku, takich istotnych okoliczności faktycznych sprawy jak:

- spełnienia przez wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Skarżącej kryteriów jakościowych wynikających z pozwolenia wodnoprawnego;

- spełniania przez wody kopalniane norm jakościowych w zakresie czystości wód w ustanowionej przez Dyrektora RZGW w [...] strefie ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki [...] na potrzeby Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Kanalizacji S.A. w [...], których uwzględnienie przez Sąd pozwala uznać wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego Kopalni [...] za wody niezanieczyszczone, a tym samym nie stanowiące ścieków i nie podlegające opłacie za usługi wodne.

Z uwagi na tak postawiony zarzut przypomnieć należy, że zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzenia przez Sąd kontroli działalności administracji publicznej. Treść uzasadnienia wyroku powinna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej wydanego wyroku oraz jej wyjaśnienie polega bowiem nie tylko na wskazaniu przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.

Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku potwierdza proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zatem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku. Z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania.

Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za niezgodne z prawem. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zwięźle przedstawił stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazując jako podstawę prawną wyroku przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w dostateczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wyjaśnia podstawowe kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy materialnoprawnej decyzji. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, z jakich względów podzielił stanowisko skarżącej Spółki i przyczyny, z powodu których nie zaakceptował stanowiska organu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, albowiem mimo oddalenia skargi kasacyjnej, wobec brzmieniu art. 184 P.p.s.a., nie stwierdził, że jej wniesienie było nieuzasadnione. Zachodzi zatem szczególny przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 P.p.s.a. uzasadniający odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.