Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1773/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 59 § 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 174 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie: NSA Krystyna Nowak, WSA del. Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Ol 278/07 w sprawie ze skargi G. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 28 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. A. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 278/07, oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 28 marca 2007 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. z dnia 9 lutego 2007 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd, uznając skargę za bezzasadną, przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

G. A. (dalej: skarżący) pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. (uzupełnionym pismem z dnia 10 stycznia 2007 r.) wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wszczętego w dniu 11 marca 1996 r. (na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]) oraz w dniu 12 kwietnia 2000 r. (na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]). W ocenie skarżącego, zgodnie z art. 35 ust.1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 25, poz. 137 ze zm. - dalej: u.o.f.u.s.), należności objęte tymi tytułami (składki na ubezpieczenie społeczne za kwiecień, maj, czerwiec i sierpień 1995 r.) uległy przedawnieniu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w E., po uzyskaniu stanowiska wierzyciela - Z., postanowieniem z dnia 9 lutego 2007 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w O., w wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z dnia 28 marca 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 35 ust. 3 i 4 u.o.f.u.s. (obowiązującego do dnia 31 grudnia 1998 r.) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, liczonych od dnia ich wymagalności, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia składek nie można było dochodzić, jeśli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu ich płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeśli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Podobne zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przewidywał art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. z 2007 r. Dz.U. Nr 11, poz. 74 ze zm. - dalej: u.s.u.s.), który po nowelizacji, to jest od dnia 1 stycznia 2003 r. przewiduje 10 - letni okres przedawnienia składek społecznych, liczony od dnia, w którym stały się one wymagalne, z uwzględnieniem okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust. 4 i ust. 5 - 5d). Przepis ten, z uwagi na brak przepisów przejściowych w tej materii, ma zastosowanie również do zobowiązań nieprzedawnionych powstałych przed jego wejściem w życie.

Zdaniem organ, w dniu wejścia w życie znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s., dochodzone należności nie były przedawnione, a bieg terminu uległ zawieszeniu i trwa nadal, gdyż postępowanie prowadzone w oparciu o wskazane powyżej tytuły wykonawcze nie zostało zakończone.

Zobowiązanemu doręczono w dniu 11 marca 1996 r. odpis tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] oraz wyegzekwowano środki na pokrycie kosztów egzekucyjnych, natomiast w dniu 4 lipca 2000 r. pobrano kwotę 105,00 zł na poczet należności objętej tytułem wykonawczym nr [...]. Tym samym, zdaniem organu, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, co z kolei spowodowało wydłużenie okresu dochodzenia roszczeń do 10 lat, liczonych od dnia, w którym składki stały się wymagalne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. i umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia egzekwowanych należności, zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 24 u.s.u.s. oraz wadliwe zastosowanie art. 35 u.o.f.u.s. w związku z art. 109 u.s.u.s., polegające na uznaniu, iż nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności.

U uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] doszło do przerwania biegu przedawnienia w dniu 11 marca 1996 r., a następnie w dniu 12 marca 1996 r. przedawnienie rozpoczęło ponowie bieg, który zakończył się w dniu 12 marca 2001 r., powodując przedawnienie należności objętych tymi tytułami wykonawczymi. Natomiast należność objęta tytułem wykonawczym o nr [...] uległa przedawnieniu w sierpniu 2005 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w O. w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przepisy w zakresie ubezpieczeń społecznym, obowiązujące w czasie, w którym były egzekwowane składki na ubezpieczenie społeczne pracowników, nie zawierały uregulowań intertemporalnych, co do terminu przedawnienia. Wbrew twierdzeniu skarżącego art. 109 u.s.u.s. nie dotyczył przedawnienia składek, a jedynie sposobu ich rozliczenia. Sąd uznał więc stanowisko organ, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu za słuszne, a tym samym nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1478/05., na który powołał się skarżący. Sąd pierwszej instancji rozstrzygając kwestię intertemporalne ((vide: uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt SK 39/03 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 205 r., sygn. akt P 9/04 i uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSP 1/06) wskazał, iż skoro w dacie wejścia w życie przepisów o przedawnieniu, zawartych w ustawie z 1998 r. (art. 24 ust. 4 i ust. 5 u.s.u.s.), nie nastąpiło jeszcze przedawnienie składek na podstawie wcześniejszych przepisów ustawy z dnia 1986 r. (art. 35 ust. 3 i ust. 4 u.o.f.u.s.), to również w dniu wejścia w życie znowelizowanego art. 24 ust. 4 i ust. 5 u.s.u.s., to jest w dniu 1 stycznia 2003 r., skutek ten nie zaistniał. Sąd zauważył, iż w tym wypadku można bowiem mówić o retrospektywnym działaniu prawa, z którym mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy prawa nowego regulują zdarzenia, bądź stosunki prawne o charakterze otwartym, ciągłym, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia, a które rozpoczęły się i powstały pod rządami dawnego prawa i trwają nadal, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (vide: uchwała NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06; orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r., sygn. akt U 5/86 oraz z dnia 28 maja 1986 r., sygn. akt U 1/86).

W skardze kasacyjnej z dnia 11 października 2007 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 33 ust. 3 i 4 u.o.f.u.s. oraz art. 24 ust. 4 i 5 u.s.u.s., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie.

Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie lub

- uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi kasacyjnej oraz

- zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przypisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż stanowisko Sądu jest błędne i wynika z faktu, że wybrał on najmniej korzystną regułę rozstrzygania kwestii prawa międzyczasowego.

Na co może wskazywać pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1478/05 oraz w wyroku SN z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. akt I CKN 504/97, w którym Sąd stwierdził między innymi, iż "według reguł prawa międzyczasowego co do stosowania prawa materialnego do czynności prawnych i innych zdarzeń stosuje się prawo obowiązujące w chwili dokonania czynności lub powstania zdarzeń prowadzących do określonych stosunków prawnych".

Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 12 listopada 2007 r., podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazał, iż skarga kasacyjna nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla tego typu pisma procesowego, nie zawiera bowiem uzasadnienia błędnej wykładni prawa.

Organ podniósł również, że ze względu na charakter postępowania, skarga kasacyjna powinna zawierać przede wszystkim zarzuty dotyczące naruszenia art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. z 2005 r. Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej: u.p.e.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Pełnomocnik skarżącego w podstawie skargi kasacyjnej postawił zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 35 ust. 3 i ust. 4 u.o.f.u.s. oraz art. 24 ust. 4 i ust. 5 u.s.u.s, poprzez błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, iż w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał jednak, na czym polegał błąd w rozumowaniu Sądu oraz jak należy interpretować powołane przepisy (poza przytoczeniem orzecznictwa prezentującego odmienne poglądy, bardziej korzystne dla skarżącego). Innymi słowy zarzut ten nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 176 w związku z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Błędna wykładnia prawa polega bowiem na mylnym rozumowaniu treści określonej normy prawnej, co oznacza, że skarżący opierając skargę kasacyjną na takim zarzucie powinien był nie tylko wskazać, jak według niego, zarzucany przepis powinien być rozumiany, ale także powinien wykazać, na czym polegał błąd w rozumowaniu Sądu. Nadto powinien był wykazać, jaki wpływ miało to naruszenia na wynik sprawy. Tych elementów w skardze kasacyjnej zabrakło.

Niezależnie od powyższego należy także zauważyć, iż pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej nie zarzucił naruszenia przepisu, na podstawie którego organ rozpoznał sprawę, to jest art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz żadnego innego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, chociażby art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., co stanowi dodatkową okoliczność, która wyklucza kontrolę kasacyjną (co do istoty sprawy) zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji - będąc związanym granicami skargi kasacyjnej w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. - nie może się domyślać intencji skarżącego, to jest poprawiać, czy też formułować za niego zarzutów kasacyjnych.

Konkludując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia prawa materialnego należy uznać za bezskuteczny.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.