Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1212/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 37
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi Klubu [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. po rozpatrzeniu odwołania Klubu [...] w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] marca 2013 r., którą umorzono postępowanie w sprawie natychmiastowego wstrzymania prac i podjęcia niezbędnych czynności w celu przywrócenia stanu poprzedniego, dla działań prowadzonych na odcinkach cieków położonych w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych" w 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. umorzył "postępowanie w sprawie natychmiastowego wstrzymania prac i podjęcia niezbędnych czynności w celu przywrócenia stanu poprzedniego, prowadzonych przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. polegających na odmulaniu wybranych fragmentów rzek i cieków na terenie województwa [...] pod nazwa "usuwanie szkód powodziowych".

Rozpatrując odwołania Klubu [...] w S. oraz [...] Towarzystwa [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] września 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

W piśmie z dnia 19 grudnia 2011 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. o przekazanie charakterystyki prac związanych z "usuwaniem szkód powodziowych" w odniesieniu do każdego odcinka cieku oraz map przedstawiających fragmenty cieków objęte tymi pracami wraz z zaznaczonym kilometrażem.

W odpowiedzi Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. przedstawił charakterystykę prac w postaci tabelarycznej oraz mapy przedstawiające fragmenty cieków objęte pracami związanymi z zadaniem realizowanym w 2010 r. pod nazwą "Przeciwdziałanie i usuwanie skutków powodzi".

W dniu [...] kwietnia 2012 r. pracownicy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przeprowadzili oględziny terenu obejmującego cieki [...]. Z przeprowadzanej wizji sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną.

W piśmie z dnia 23 kwietnia 2012 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w B. o udostepnienie danych obejmujących informacje z punktów pomiarowych (stany wody, codzienne przepływy, dobowe sumy opadów).

W piśmie z dnia 31 maja 2012 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony postępowania o konieczności podziału prowadzanego postępowania w sposób umożliwiający odrębną analizę i czas rozstrzygnięcia względem danego obszaru Natura 2000.

W piśmie z dnia 22 sierpnia 2012 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. zwrócił się do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w B. o udzielenie informacji odnośnie występowania budowli piętrzących na wskazanych ciekach.

W piśmie z dnia 14 stycznia 2013 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do Zakładu Hydrologii i Hydrodynamiki Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk z prośbą o wykonanie ekspertyzy dotyczącej analizy zmian stosunków wodnych na obszarze Natura 2000 [...], do których mogło dojść w wyniku odmuleń urządzeń melioracji wodnych w 2010 r. w oparciu o dane pozyskane z IMiGW. W odpowiedzi wskazano, że wykonanie wnioskowanej ekspertyzy nie jest możliwe z uwagi na fakt, że wodowskazy wymienione w w/w piśmie znajdują się powyżej obszaru Natura 2000 [...], dlatego na podstawie przedstawionych danych nie można analizować ewentualnego związku przyczynowo - skutkowego między pracami polegającymi na odmulaniu, z przepływem w rzece [...] w obrębie i poniżej w/w obszaru Natura 2000.

Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. wydał w dniu [...] marca 2013 r. decyzję umarzającą postępowanie w sprawie natychmiastowego wstrzymania prac i podjęcia niezbędnych czynności w celu przywrócenia stanu poprzedniego, dla działań prowadzonych na odcinkach cieków położonych w granicach obszaru Natura 2000 [...] przez Wojewódzki Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych" w roku 2010.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że zgodnie z informacjami zawartymi w standardowym formularzu danych (SDF) oraz w dokumentacji projektowej Planu Zadań Ochronnych, obszar Natura 2000 [...] obejmuje duże [...] o powierzchni [...] ha. Jest to [...] o znacznym zróżnicowaniu warunków glebowych. Jest to teren płaski, rozległy i silnie [...], o szerokości sięgającej [...] km. Około 80% powierzchni zajmują utwory organiczne, resztę stanowi strefa madowa, ciągnąca się wzdłuż [...].[...]. W części północnej [...] znajduje się dolina madowa, charakteryzująca się wzniesieniami i obniżeniami terenu, które zajmują starorzecza oraz zastoiska wodne. Obszar Natura 2000 [...] jest jednym z najważniejszych w Polsce lęgowisk ptaków związanych z zalewowymi łąkami i pastwiskami – jest to jedno z ostatnich w kraju miejsc lęgowych bataliona. Wysoką liczebność osiągają również: cyranka, dubelt, rycyk, rybitwa białoskrzydła oraz rybitwa czarna. Natomiast w przypadku [...] wyjątkowość tego obszaru polega na obecności olbrzymiej powierzchni łąk, gromadzącej znaczne populacje gatunków zagrożonych (np. kulik wielki, derkacz, wodniczka). Obszar ten jest również ważnym w skali kraju przystankiem na szlaku migracyjnym ptaków wodno-błotnych, zwłaszcza gęsi białoczelnych i batalionów. Przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 [...] są następujące gatunki ptaków: wodniczka, cyranka zwyczajna, uszatka błotna, rybitwa białowąsa, rybitwa białoskrzydła, rybitwa czarna, błotniak łąkowy, derkacz, bekas dubelt, gąsiorek, kulik wielki, batalion, kropiatka, rybitwa białoczelna, rybitwa rzeczna, jarzębatka.

W standardowym formularzu danych obszaru, na którym opierał się Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. jednym z zagrożeń dla obszaru było obniżenie się poziomu wód gruntowych [...]. W aktualnym SDF nie wyszczególniono żadnych zagrożeń dla obszaru (aktualizacja październik 2012 r.).

Organ odwoławczy wskazał, że w 2010 r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. przeprowadził działania na następujących ciekach: [...]. Zgodnie z informacjami przedłożonymi przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. prace te polegały na odmuleniu den cieków koparką gąsiennicową warstwą grubości 20-30 cm z mechanicznym bądź ręcznym rozplantowaniem urobku na gruntach przyległych. Prace prowadzone były w listopadzie i grudniu 2010 r. [...].

Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie oględzin terenu przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2013 r. na terenach okalających cieki stwierdzono obszary stagnującej wody (rozlewiska). Zaobserwowano występowanie następujących gatunków ptaków: orlik krzykliwy, żuraw, czapla, błotnik zbożowy, krzyżówka, myszołów, bocian biały, czajka, krawowdziób, siewka złota, batalion, błotniak stawowy, bekas.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 37 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszar znajdujący się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1powyższej ustawy, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub decyzji, o której mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, nakazuje ich natychmiastowe wstrzymanie i podjęcie w wyznaczonym terminie niezbędnych czynności w celu przywrócenia poprzedniego stanu danego obszaru, jego części lub chronionych na nim gatunków. Organ wskazał, że nie każde oddziaływanie można sklasyfikować jako znacząco negatywne. Przy ocenie istotności oddziaływania należy wziąć pod uwagę m.in. status gatunku czy siedliska przyrodniczego. W ocenie organu wszelkie nieodwracalne zmiany w środowisku przyrodniczym, szczególnie dotyczące struktur i funkcji warunkujących występowanie gatunków i siedlisk mogą być zmianami znaczącymi.

Aby wydać orzeczenie na podstawie art. 37 ustawy o ochronie przyrody muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki – dane działanie zostało podjęte bez decyzji określonej w art. 34 lub art. 35a i może mieć ono znaczący negatywny wpływ na cele ochrony obszaru Natura 2000. Omawiany przepis ma zastosowanie już wówczas, gdy istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia znaczącego negatywnego wpływu inwestycji na obszar Natura 2000, a nie jego pewność, co wynika z zasady przezorności określonej w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W takim przypadku organ zobligowany jest do wszczęcia postępowania w tym trybie, niemniej jednak gdy w toku prowadzonego postepowania organ uzna, iż dane działanie nie wpływa na cele obszaru Natura 2000 w sposób znacząco negatywny, może on takie postępowanie umorzyć. Oznacza to, że nie każde przedsięwzięcie oddziałujące niekorzystnie na obszar Natura 2000 będzie wypełniało dyspozycję art. 37 ustawy o ochronie przyrody, a więc wstrzymania prac i przywrócenia stanu sprzed ich podjęcia. Powyższe koresponduje z treścią art. 33 ustawy o ochronie przyrody stanowiącym, iż "zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt".

Odnosząc się do oddziaływania przeprowadzonych w 2010 r. prac pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych w 2010 r." na gatunki ptaków chronionych w obszarze specjalnej ochrony ptaków [...], organ wskazał, że podjęte rozstrzygnięcie poparte zostało analizą m.in. danych inwentaryzacyjnych obszaru Natura 2000 [...], danych uzyskanych od WZMiUW w B., a także ekspertyzy pn.: "Wpływ konserwacji gruntownej systemu melioracji na awifaunę obszaru Natura 2000 [...]" wykonanej przez P. M. i P. B. Powołana ekspertyza zawiera raport z przeprowadzonej inwentaryzacji chronionych gatunków ptaków: dubelt, orlik krzykliwy, derkacz, błotnika łąkowy, kulik wielki, kropiatka i wodniczka na obszarze Natura 2000 [...] oraz ocenę możliwości wpływu prac melioracyjnych wykonanych w 2010 r. na gatunki ptaków z załącznika I Dyrektywy Ptasiej.

Zdaniem autorów porównania w/w gatunków ptaków, pomiędzy obszarami objętymi gruntowną konserwacją cieków i obszarami nie objętymi tymi pracami wykazały kilka różnic. Derkacz nieco licznej występował na obszarach objętych pracami odmuleniowymi w 2010 r., co można tłumaczyć preferencją derkacza do obszarów wilgotnych, ale nie podtopionych. Natomiast kropiatka i dubelt preferują siedliska o większym uwilgotnieniu niż derkacz, a ich liczebności były większe na obszarach o systemie melioracji niekonserwowanej w 2010 r. Podobnie nieco wyższa była liczebność kulika na obszarach nie konserwowanych, ale w tym przypadku różnica była jeszcze mniejsza. Jak podkreślają autorzy, wszystkie z opisanych różnic nie były jednak istotne statystycznie. Konserwacja systemu melioracji wpłynęła negatywnie na kropiatkę, dubelta i kulika wielkiego, ale ze względu na zbyt niskie zagęszczenia populacji tych gatunków nie udało się systematycznie potwierdzać różnic, bądź też prace odmuleniowe nie wpłynęły negatywnie na te gatunki, gdyż sieć melioracji była w dobrym stanie jeszcze przed tym zabiegiem.

Prace odmuleniowe przeprowadzone w 2010 r. nie zostały poprzedzone inwentaryzacją awifauny. Jednakże przyjmując, iż taką inwentaryzację by dokonano, to wyniki uzyskane w wyjątkowo wilgotnym 2010 r. mogłyby być nieporównywalne z kolejnymi sezonami. Przedmiotowa ekspertyza została wykonana w drugim sezonie lęgowym po wykonaniu prac, przez co efekt obniżenia się poziomu wód gruntowych mógł zmniejszyć się do czasu w jakimś stopniu poprzez zarastanie koryt rowów roślinnością, działalność bobrów i ponownym gromadzeniem namułów. Na liczebność omawianych gatunków ptaków wpływa szereg innych czynników, takich jak drapieżnictwo, warunki pogodowe i pokarmowe, sytuacja na zimowiskach, zabiegi agrotechniczne oraz sytuacje losowe.

Organ odwoławczy wskazał, że zdaniem autorów ekspertyzy nie można wskazać jednoznacznie, że prace przeprowadzone w 2010 r. miały negatywny wpływ na awifaunę [...]. Jednym z wniosków jest natomiast postępujący spadek liczebności kluczowych gatunków wodno-błotnych tego obszaru, często powodem jest prawdopodobnie melioracja [...] w postaci dobrze rozwiniętego systemu urządzeń odprowadzających wodę z przekształconych [...].

Organ podkreślił, że jarzębatka i gąsiorek są gatunkami mało wrażliwymi na zmiany stosunków wodnych, więc fakt wystąpienia czasowej zmiany tych stosunków na omawianym obszarze na skutek przeprowadzonych prac nie miał wpływu na występowanie przedstawicieli tych gatunków. Prace wykonane w 2010 r. nie wpłynęły na przekształcenie siedlisk istotnych dla w/w gatunków bowiem przeprowadzono je w strefie [...].

Dyspozycja art. 37 ustawy o ochronie przyrody dotyczy, oprócz obowiązku wstrzymania prowadzonych prac, także obowiązku przywrócenia danego terenu do stanu poprzedniego w sytuacji gdy spełnione są przesłanki z tego przepisu opisane powyżej. Jedną z tych przesłanek jest możliwość wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania danego działania na cele ochrony obszaru Natura 2000. W tym zakresie przeprowadzone prace nie spowodowały negatywnych skutków dla ptaków występujących na tym terenie. Ponadto dzięki procesom samoregulacji, które wystąpiły w tym okresie w przyrodzie, nastąpiło zniwelowanie efektów przeprowadzonych prac odmuleniowych, w związku z czym słusznie w ocenie organu odwoławczego uznano za bezpodstawne podejmowanie działań zmierzających do przywrócenia poprzedniego stanu tego terenu, tj. do stanu przed realizacją spornych prac.

Podsumowując Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że strona skarżąca podważając ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji nie podjęła próby wyjaśnienia w jaki sposób doszło do istotnych przekształceń w środowisku przyrodniczym, które można by sklasyfikować jako znacząco negatywnie oddziałujące na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...].

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Klub [...] z siedzibą w S. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przesłanką do zastosowania art. 37 ustawy o ochronie przyrody jest fakt, że podjęte działania mogą znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania jest nie tylko przesłanką do wydania decyzji nakazującej wstrzymanie prac i przywrócenia stanu posiadania. Tylko stwierdzenie, w toku postępowania, że podjęte działania nie mogły, przy żadnym splocie okoliczności dodatkowych, spowodować znaczącego negatywnego odziaływania jest przesłanką do umorzenia postępowania.

Zdaniem skarżącego sensem przepisu wprowadzonego przez art. 37 ustawy o ochronie przyrody nie jest sama naprawa szkód w obszarze Natura 2000, wyrządzonych przez nieuprawnione działanie, ale zapewnienie zgodności polskiego prawa z prawem UE, polegającej na zapobieganiu "korzystania z owoców naruszenia" art. 6.3 Dyrektywy 42/93/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Dlatego skutki działania, podjętego bez odpowiedniej oceny mimo istnienia obowiązku takiej oceny, a więc podjętego mimo istnienia co najmniej racjonalnych wątpliwości co do braku możliwości wystąpienia szkodliwych skutków w odniesieniu do obszaru Natura 2000 – jako skutki naruszenia prawa UE – musza być usunięte, bez pozostawiania marginesu uznania, czy takie usunięcie jest z punktu widzenia ochrony obszaru Natura 2000 rzeczywiście konieczne.

Klub [...] z siedzibą w S. wskazał, że organy zastosowały błędnie art. 37 ustawy o ochronie przyrody, przyjmując, że do umorzenia postępowania wystarczy sam fakt, że znaczące negatywne oddziaływanie w rzeczywistości nie wystąpiło. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala rzeczywiście na uznanie, że nastąpiło pogorszenie stanu obszaru Natura 2000, ale nie pozwala także na wykluczenie tego. Nie wykluczono, że zaistniały spadek liczebności niektórych gatunków (kropiatka, dubelt i kulik wielki) był głębszy na terenach objętych działaniem i dodatkowo pogłębiony przez wykonane działania. Przede wszystkim zaś wykonane działania – niezależnie czy spowodowały rzeczywiste pogorszenie stanu obszaru – potencjalnie mogły znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, tj. wymagały przeprowadzenia oceny, o której mowa w art. 6.3 Dyrektywy siedliskowej.

Podsumowując skarżący wskazał, że w postępowaniu z art. 37 ustawy o ochronie przyrody nie ma miejsca na ocenę zasadności nakazywanie przywrócenia stanu poprzedniego. Przesłanka, że w trakcie trwania postępowania (ponad trzy lata) w wyniku procesu samoregulacji doszło częściowo do zniwelowania negatywnych skutków działań, tj. do ponownego zamulenia cieków, pozostaje bez znaczenia dla oceny czy wykonane w 2010 r. działanie mogło znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a więc czy istnieje przesłanka do zastosowania art. 37 ustawy o ochronie przyrody.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w powyższych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzekające organy administracji nie naruszyły prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c ppsa).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszar znajdujący się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub decyzji, o której mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, nakazuje ich natychmiastowe wstrzymanie i podjęcie w wyznaczonym terminie niezbędnych czynności w celu przywrócenia poprzedniego stanu danego obszaru, jego części lub chronionych na nim gatunków. Przepis ten określa przesłanki, pozwalające na zastosowanie dyspozycji normy prawnej wynikającej z jego treści. Oznacza to, że muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: dane działanie zostało podjęte bez decyzji określonej w art. 34 lub 35a ustawy o ochronie przyrody i może mieć ono znaczący negatywny wpływ na cele ochrony obszaru Natura 2000. Nie jest konieczne, aby wskutek podjętych działań wystąpiło negatywne oddziaływanie. Wystarczająca jest sama możliwość jego wystąpienia. Treść przepisu art. 37 ust. 1 powyższej ustawy ma wyraźnie przezornościowy charakter. Realizacja zasady przezorności w zakresie ochrony obszarów Natura 2000 powinna polegać przede wszystkim na kompleksowej, obiektywnej i rzetelnej ocenie ryzyka wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w celu stwierdzenia bądź wykluczenia jego negatywnego oddziaływania na dany obszar (zob. M. Kropiewnicka, Realizacja zasady przezorności na obszarach Natura 2000, [w:] A. Kaźmierska-Patrzyczna, M. Król (red.), Problemy wdrażania systemu Natura 2000, Szczecin-Łódź-Poznań 2013, s. 64) – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 476/14.

W oparciu o Standardowy Formularz Danych obszar Natura 2000 [...] jest jednym z najważniejszych w Polsce lęgowisk ptaków związanych z zalewowymi łąkami i pastwiskami. Przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 [...] są następujące gatunki ptaków: wodniczka, cyranka zwyczajna, uszatka błotna, rybitwa białowąsa, rybitwa białoskrzydła, rybitwa czarna, błotniak łąkowy, derkacz, bekas dubelt, gąsiorek, kulik wielki, batalion, kropiatka, rybitwa białoczelna, rybitwa rzeczna, jarzębatka.

W punkcie 4.3. formularza pt. zagrożenia, presje i działania mające wpływ na obszar nie stwierdzono żadnych zagrożeń.

Wyjaśnić należy, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że zabrania się z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu w z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony Natura 2000, w tym w szczególności:

1) pogarszać stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub

2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000,

3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.

Przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, mówiąc o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie mówi o jakimkolwiek oddziaływaniu lecz jedynie o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizację przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala, stopień i charakter oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Ponadto zawarte w tej normie sformułowanie "znaczące negatywne oddziaływanie" jako nieostre, sprawia, że w każdej sytuacji dokonywania takiej oceny organ administracji prowadzący postępowanie powinien precyzyjnie wskazać te przesłanki (vide wyrok 30 marca 2011r. sygn. akt II OSK 2561/10).

W ramach prowadzonego postępowania dowodowego na zlecenie organu pierwszej instancji przygotowana została ekspertyza pt. "Wpływ konserwacji gruntowej systemu melioracji na awifaunę obszaru 2000". W rozdziale pt. Omówienie wyników i wnioski wskazano m.in.:

- konserwacja systemu melioracji wpłynęła negatywnie na kropiatkę, dubelta i kulika wielkiego, ale ze względu na zbyt niskie zagęszczenia populacji tych gatunków się udało się statystycznie potwierdzić różnic (str.13);

- konserwacja systemu melioracji nie wpłynęła znacząco negatywnie na awifaunę tego obszaru, gdyż sieć melioracji była w dobrym stanie jeszcze przed tym zabiegiem (str.14).

W ekspertyzie wskazano "(...) na liczebność omawianych gatunków ptaków wpływa szereg innych czynników, takich jak drapieżnictwo, warunki pogodowe i pokarmowe, sytuacja na zimowiskach, zabiegi agrotechniczne oraz sytuacje losowe".

Powyższa ekspertyza nie wskazuje jednoznacznie, że przeprowadzone w 2010 r. prace miały negatywny wpływ na awifaunę [...].

Zdaniem Sądu nie można tracić jednak z pola widzenia oczywistego celu instrumentów, o których mowa w art. 37 ust.1 powyższej ustawy. Instrumenty te znajdą bowiem swoje uzasadnienie wyłącznie wtedy, gdy niepożądana ingerencja w obszar chroniony nie tylko, że miała miejsce w przeszłości ale trwa w dalszym ciągu, w konsekwencji czego istnieje zarówno potrzeba, jak i możliwość powstrzymania tej ingerencji poprzez nałożenie na jej sprawcę stosownych zakazów i nakazów. Stwierdzenie braku kontynuacji takiej nielegalnej ingerencji w dacie orzekania w sprawie, nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 37 ust.1 ustawy o ochronie przyrody, z racji jego bezprzedmiotowości.

Ingerencja w obszar Natura 2000 jest jednakże faktem z przeszłości, niewywołującym żadnych skutków w dacie orzekania przez organy. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 37 ust.1 ustawy o ochronie przyrody nie jest przepisem, mającym na celu nałożenie na sprawcę ingerencji sankcji z tytułu dopuszczenia się tej ingerencji, a służy wyłącznie powstrzymaniu jej trwających w dacie orzekania negatywnych skutków.

Odnosząc powyższe rozważania do zaskarżonej decyzji GDOŚ należy stwierdzić, że organ odwoławczy poczynił obszerne rozważania na temat tego, czy działania konserwacyjne spowodowały znacząco negatywne oddziaływanie na rzecz ochrony obszaru Natura 2000, ostatecznie przyjmując, że oddziaływanie takie nie wystąpiło.

W niniejszej sprawie w związku z faktem, iż prowadzone postępowanie, po stwierdzeniu braku istnienia przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 37 powyższej ustawy stało się bezprzedmiotowe organ w sposób prawidłowy zgodnie z art. 105 § 1 kpa wydał decyzję o umorzeniu postępowania.

Według Sądu, organ drugiej instancji w niniejszej sprawie podjął prawidłowe rozstrzygnięcie, w którym utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w B. z dnia [...] marca 2013 r. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy ppsa orzekł jak w sentencji.