Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 21/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10,  art. 140, art. 80, art. 75 par. 1, art. 107 par. 2, art. 11,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 3,
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 4 ust. 3, yst. 8
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 litl. c, art. 152, arr. 200, art. 205 par. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 14 usat. 2 pkt 1 c,
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 3 pkt 6,
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzje Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz M. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.-K. z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy M. B. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 15 maja 2013 r. strona złożyła wniosek, w którym ubiegała się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do działek rolnych o łącznej powierzchni 45,81 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w obrębie O., w gminie S..

Organ przeprowadził weryfikację wniosku i stwierdził, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania w zakresie weryfikacji, czy nie zaszły okoliczności świadczące o stworzeniu sztucznych warunków do przyznania płatności. W odpowiedzi na wezwanie organu pismem z dnia 20 marca 2014 r. A. B. (pełnomocnik i mąż strony oraz prezes firmy "E.-R." Sp. z o.o. – "Spółka") poinformował, że Spółka szukała w 2012 r. chętnego do wydzierżawienia od niej działek ewidencyjnych i ze względu na brak chętnych M. B. zdecydowała się na dzierżawę tych gruntów oraz zgodnie z aneksem do umowy dzierżawy płaci ona za ich dzierżawę czynsz. A. B. podniósł, ze strona posiada park maszynowy oraz doświadczenie w uprawie dużej powierzchni gruntów. Poinformował również, że: plony zebrane ze wskazanych działek ewidencyjnych zostały sprzedane, prace połowę są wykonywane maszynami strony, płatnikiem podatku rolnego od tych działek jest ich właściciel S. S.. A. B. dołączył kopię protokołu sporządzonego w Biurze Powiatowym ARiMR w K. w dniu 19 marca 2014 r., w którym zawarł wyjaśnienia złożone przez niego w imieniu Spółki, z którego dodatkowo wynika, że M. B. prowadzi odrębne (pod względem technicznym, ekonomicznym i kierowniczym) gospodarstwo rolne, które jest odrębne finansowo w stosunku do Spółki, w której jest dwóch udziałowców: on i K. L. W dniu 31 marca 2014 r. do organu wpłynął ponadto aneks nr 1 z 4 kwietnia 2012 r. do umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 r. zawarty przez Spółkę z M. B. polegający na ustaleniu rocznego czynszu dzierżawnego za działki ewidencyjne nr 95, 300, 301, 359, 389, 428, 588, 596 i 632, faktura VAT nr 2/06/2013 wystawiona przez Spółkę nabywcy: A. M. B. tytułem czynszu dzierżawnego za dzierżawę działek w kwocie netto 23 674,80 zł. Organ pozyskał ponadto z KRS informację, z którego wynika, że M. B. jest członkiem Rady Nadzorczej Spółki.

W toku postępowania odwoławczego na wezwanie organu strona w dniu 12 września 2014 r. złożyła wyjaśnienia wraz z kopiami dokumentów, według których od 2010 r. nie jest członkiem Rady Nadzorczej Spółki, a wpis w KRS wynika z tego, że nieprawidłowo przeprowadzono likwidację Rady Nadzorczej, ale od 2010 r. nie ma ona żadnych formalnych powiązań ze Spółką. Zmiany w Spółce zostały zarejestrowane w KRS dopiero w dniu 5 września 2014 r. Do pisma strona dołączyła m.in. czarnobiałe wydruki zdjęć maszyn rolniczych (zgodnie z pismem przewodnim będących w jej posiadaniu lub dzierżawie).

W przypadku płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013, przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329, ze zm.) dalej "Rozporządzenie", zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. nr 64 poz. 427) dalej "Ustawa" oraz przepisy unijne.

Organ wskazał na art. 21 Ustawy regulujący zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy oraz przepisy Rozporządzenia określające warunki przyznania rolnikowi płatności ONW, sposób ustalania tych płatności oraz rodzaj działek rolnych do jakich przyznawane są płatności ONW oraz pkt 33 preambuły do Rozporządzenia Nr 1698/2005 określający cel przyznania omawianych płatności. Podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ wskazał ponadto na art. 1 ust. 2 i art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 zawierające definicję nieprawidłowości oraz określające konsekwencje takich działań w postaci nieprzyznania lub wycofania korzyści oraz próby interpretacji terminu tworzenia sztucznych warunków, który nie jest prawnie zdefiniowany, a także na art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1166/2008 zawierający definicję "gospodarstwa rolnego" lub "gospodarstwa".

Podniesiono, że zarówno M. B., jako osoba fizyczna, jak i A. B., jako reprezentant i jednocześnie wspólnik Spółki ubiegali się w 2013 r. o przyznanie płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowe (PROW 2007-2013). Organ stwierdził, że podział gospodarstwa, które było w posiadaniu Spółki od 2009 r., na podstawie umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 r., spowodował, że kwoty płatności ONW wynikające z przepisów uległy zwiększeniu przez ominięcie degresywności stawek płatności dla powierzchni powyżej 100 ha, w stosunku do deklarowania całej powierzchni przez Spółkę. W 2012 r. nastąpił podział gospodarstwa, który spowodował, że kwoty płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznane w sumie M. B. i Spółce były wyższe od kwot, które Spółka otrzymałaby, gdyby zgłosiła do płatności powierzchnię gruntów rolnych 141,55 ha, które to kwoty organ szczegółowo przedstawił.

Podkreślono, że M. i A. B. są małżeństwem. A. B. w 2013 r. posiadał 50 % udziałów w Spółce, dodatkowo jest pełnomocnikiem strony i jednocześnie reprezentantem Spółki. Natomiast M. B. w dniu 1 lipca 2010 r. złożyła w imieniu firmy FHU A. M. B. wniosek o wpis do ewidencji producentów, jako osoba fizyczna stanowiąca potencjalnego beneficjenta wpisując numer rachunku bankowego jej i A. B., jednocześnie ustanawiając męża swoim pełnomocnikiem. W lipcu 2012 r. strona wniosła zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, w której w sekcji dane identyfikacyjne wnioskodawcy wpisała zamiast firmy swoje imię i nazwisko. Organ wskazał, że A. B. mimo wcześniejszej deklaracji nie dostarczył żadnych dokumentów potwierdzających sprzedaż lub inne przeznaczenie plonów zebranych w gospodarstwie M. B.. We wniosku o płatności złożonym w dniu 15 maja 2013 r. strona zadeklarowała do płatności powierzchnię 10,83 ha łąk trwałych oraz 34,98 ha upraw zbóż. Jako przeznaczenie plonu z trwałych użytków zielonych wskazano "pasza", natomiast w odniesieniu do zbóż wskazano jako przeznaczenie "pasza" lub "sprzedaż". W niniejszej sprawie, na podstawie danych zawartych w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt stwierdzono, że M. B. nie posiada zwierząt gospodarskich (bydło, owce, kozy) zarejestrowanych w systemie informatycznym ARiMR, również nigdy wcześniej nie zgłaszała faktu ich posiadania. Natomiast na dzień 21 maja 2014 r. Spółka posiada świnie zarejestrowane w systemie Rejestracji Zwierząt. Organ stwierdził, że w związku z tym, że A. B., mimo zobowiązania złożonego 20 marca 2014 r., nie dostarczył żadnych dowodów potwierdzających sprzedaż lub inne przeznaczenie plonów z gospodarstwa o łącznej powierzchni wynoszącej 45,81 ha, organ nie mógł przyjąć, że M. B. samodzielnie prowadziła działalność rolniczą na własny rachunek na działkach deklarowanych do płatności i czerpała z tej działalności pożytek.

Weryfikacja stworzenia sztucznych warunków w niniejszej sprawie odnosiła się w szczególności do analizy sieci wzajemnych powiązań pomiędzy Spółką i M. B.. Stwierdzono, że zarówno A. B., jako reprezentant Spółki oraz M. B., składając wnioski o przyznanie płatności za 2013 r. złożyli podpis w sekcji IX wniosku potwierdzając m.in., że znane są im zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Wydzierżawienie części działek ewidencyjnych od Spółki reprezentowanej przez A. B. przez jego żonę, będącą wcześniej członkiem rady nadzorczej Spółki nosi wszelkie znamiona sztucznego podziału gospodarstwa w celu uniknięcia zastosowania modulacji i degresywnych stawek płatności. O sztucznym podziale gospodarstwa świadczy to, że działki ewidencyjne we wnioskach Spółki oraz M. B. zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie i stanowić mogą zorganizowaną całość, zaś ich podział pomiędzy poszczególnymi podmiotami został dokonany w ten sposób, aby każdy z wnioskodawców otrzymał możliwie najwyższą płatność. Przeprowadzone przez organ odwoławczy dodatkowe postępowanie wyjaśniające, które miało prowadzić do udowodnienia przez oba podmioty, że podział gospodarstwa nie jest sztuczny wykazało, że zarówno potwierdzenia zapłaty faktury za dzierżawę gruntu od Spółki jak i sama faktura są wystawione na A. M. B., czyli na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, a nie na M. B. - osobę fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne. Dodatkowo strona wskazała rodzaje posiadanych maszyn wchodzących w skład "parku maszynowego", ale nie potwierdziła posiadania tych maszyn stosownymi dokumentami, a złożone kopie fotografii maszyn rolniczych nie potwierdzają ich posiadania.

W ocenie organu nie można uznać, że to względy ekonomiczne (niska rentowność gospodarstwa) były podstawą do poddzierżawienia ich M. B.. A. B. (działając jako reprezentant Spółki) nie złożył dowodów potwierdzających poniesienia strat w wyniku uprawy wydzierżawionych M. B. gruntów i w wyjaśnieniach nie przestawił skali poniesionych strat (bo nie można uznać za straty kwot, o które w poprzednich latach zostały potrącone z płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości). Organ wskazał dodatkowo, że M. B. w dniu zawarcia umowy Spółki była żoną A. B., a co za tym idzie udziały w Spółce weszły do majątku wspólnego M. B. i A. B..

Na powyższą decyzję M. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2015 r. uzupełniono skargę wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: odpisu umowy poddzierżawy nieruchomości gruntowej z dnia 22 lutego 2013 r. zawartej pomiędzy P.t.f.s. Sp. z o.o. a M. B., na okoliczność uzasadnienia poddzierżawy części areału użytkowanego uprzednio przez Spółkę. Jednocześnie przedłożono informacyjnie kopię (jedna strona) decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Burmistrza S. z dnia 10 stycznia 2013 r. wydanej na wniosek spółki P.t.f.oraz z odpisu Raportu z czynności kontrolnych ARiMR z dnia 6 lutego 2014 r., na okoliczność, że fakty dotyczące zbioru i przeznaczenia plonów pochodzących z gospodarstwa M. B. znane były organowi z urzędu. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 Ustawy poprzez nie wykazanie okoliczności stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności, o których mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011, art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 oraz art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, w tym niewykazanie wzajemnych zależności pomiędzy Spółką a M. B., zamierzonej koordynacji działań obu podmiotów, oraz że gospodarstwo M. B. nie jest samodzielną jednostką gospodarczą oraz niewykazanie obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może być osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW, gdyż decyzja organu II Instancji wprawdzie cytuje przepis art. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, lecz nie precyzuje, które z wymienionych celów nie mogą być zdaniem organu osiągnięte i nie uzasadnia dlaczego, natomiast decyzja organu I Instancji powołuje się na cele wskazane w pakt 25 preambuły Rozporządzenia Rady nr 73/2009, nie uzasadniając dlaczego cele te nie mogą być osiągnięte, a także niewykazanie subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez rzekome sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegająca się o płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Organ nie wykazał, że sztucznie stworzono warunki do uzyskania płatności, rozumiane w ten sposób, że jedyną przyczyną uzasadniającą podział gospodarstwa dotychczasowego, był zamiar uzyskania wyższych płatności, nie biorąc pod uwagę uzasadnienia dokonanego podziału przedstawionego przez przedstawiciela strony;

2. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 Ustawy poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i w konsekwencji brak wyczerpującego zebrania dowodów, tj. zaniechanie ustalenia okoliczności faktycznych uzasadniających poddzierżawienie przez M. B. działek ewidencyjnych od Spółki, tj. czy podział gospodarstwa miał gospodarcze (ekonomiczne, pragmatyczne) uzasadnienie, nie biorąc pod uwagę uzasadnienia dokonanego podziału przez pełnomocnika skarżącej oraz faktu, że część wcześniej użytkowanego przez Spółkę areału poddzierżawiona została również W. B.;

3. art. 7, art. 77 i 80 K.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 Ustawy poprzez oparcie decyzji na arbitralnej dowolnej ocenie niepełnego materiału dowodowego oraz na domniemaniach stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, tj. przyjęcie, że stworzono sztuczne warunki w oparciu o fakty: poddzierżawienia przez Spółkę części użytkowanego przez nią areału M. B., występowania w roli pełnomocnika M. B. jej męża, położenia obu gospodarstw w bezpośrednim sąsiedztwie, członkostwa M. B. w RN Spółki i niewykreślenia wpisu jej dotyczącego z KRS, posiadania udziałów w Spółce przez A. B.;

4. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 21 ust. 1-3 Ustawy poprzez przerzucenie na stronę ciężaru dowodu, że nie zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, tj. oparciu rozstrzygnięcia m.in. na braku przedstawienia przez stronę dowodów na okoliczność zbioru i przeznaczenia plonów rolnych pochodzących z prowadzonego przez nią gospodarstwa;

5. art. 77 § 4 w zw. art. 76 § 1 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia m.in. na braku przedstawienia przez stronę dowodów na okoliczność zbioru i przeznaczenia plonów rolnych pochodzących z prowadzonego przez M. B. gospodarstwa, w sytuacji gdy organowi z urzędu znane były fakty dotyczące zbioru i przeznaczenia plonów, wynikające z dokumentów zgromadzonych w wyniku przeprowadzanych kontroli w dniu 6 lutego 2014 r. o czym świadczy Raport z czynności kontrolnych ARiMR z 6 lutego 2014 r., z którego wynika, że organ posiada kopie dokumentów takich jak rejestr upraw oraz umowy sprzedaży płodów rolnych;

6. art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestnika do władzy publicznej, tj. nie informowania jaki był cel wszczętego postępowania wyjaśniającego, jakiego okresu i jakich zarzutów dotyczył oraz nie wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do m.in. nie ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności, a mianowicie, że w 2013 r. M. B. dwie z użytkowanych działek gruntu dzierżawiła od P.t.f.;

7. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nie orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem albo nie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w sytuacji w której decyzja organu I instancji obarczona jest licznymi naruszeniami prawa wskazanymi w odwołaniu, co do których organ II instancji w o ogóle się nie odniósł;

8. art. 15 K.p.a. naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, pozbawiając stronę jednej instancji, poprzez przeprowadzenie dowodów z licznych dokumentów przez organ II Instancji zamiast uchylić decyzję na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia;

9. art. 10 w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i nie umożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, przed wydaniem decyzji pomimo, że zachodziła taka potrzeba, bowiem to na organie ciążył obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków, gdyż z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne;

10. art. 107 § 3 poprzez to, że uzasadnienie decyzji nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne nie zawiera wskazania, które z powoływanych w decyzji okoliczności organ uważa za spełniające przesłanki danego przepisu prawa i dlaczego, jak również nie zawiera dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, nie wyjaśnia dlaczego cytowane przepisy mają zastosowanie w przypadku płatności, o którą wnioskowała skarżąca oraz jaka jest ich hierarchia;

11. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011, art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 oraz art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, w wyniku uznania, że zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności w postaci wskazanych w decyzji okoliczności oraz wobec braku wykazania okoliczności, które rzeczywiście wypełniały by dyspozycję wskazanych przepisów, tj. wobec braku wykazania obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie mogą zostać osiągnięte cele zamierzone przez system wsparcia EFRROW oraz braku wykazania subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności Spółka zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia EFRROW.

W uzasadnieniu pisma skarżąca wskazała m.in., że okoliczności wskazane w uzasadnieniu decyzji, nie stanowią dowodu stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności. Niepłacenie przez M. B. podatku rolnego oraz zapłacenie czynszu dzierżawnego w oparciu o fakturę wystawioną na A. M. B., nie mają w ocenie skarżącej żadnego znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Co do nie przedstawienie dokumentów posiadania maszyn rolniczych to po pierwsze strona przedstawiała ich spis i dokumentację fotograficzną, po drugie maszyny te nie posiadają dokumentów typu dowód rejestracyjny, a przede wszystkim istotne jest to, że skarżąca prowadziła i prowadzi działalność rolniczą oraz świadczy usługi agrotechnicze, o czym świadczą dokumenty zgromadzone w trakcie przeprowadzanych przez ARiMR kontroli i będące w jej posiadaniu (m.in. Raport z czynności kontrolnych z dnia 6 lutego 2014 r.). Ponadto organ nie zażądał od strony przestawienia takich dowodów. Organ bez wskazania jakichkolwiek podstaw uznał, że wydzierżawienie przez Spółkę 2 kwietnia 2012 r. części areału na rzecz M. B. jest stworzeniem sztucznych warunków do uzyskania płatności, w sposób sprzeczny z celami danego systemu wsparcia. Organ nie odniósł się w sposób merytoryczny do twierdzenia A. B., że wydzierżawienie ww. części areału było konieczne do ograniczenia strat Spółki związanych z uprawą ziemi i że nie było innych chętnych na wydzierżawienie części areału, a dzierżawy podjęła się M. B., mająca do tego odpowiednie przygotowanie, jak również możliwości praktyczne, gdyż wykonywała wcześniej zabiegi agrotechniczne na rzecz innych podmiotów. Podobnie jest z okolicznością występowania w roli pełnomocnika M. B. jej męża. W szczególności z faktu tego nie wynika (i organ tego nie wykazuje) przez kogo prowadzana była zarzucana koordynacja. Z takim samym domniemaniem mamy do czynienia w przypadku okoliczności położenia obu gospodarstw w bezpośrednim sąsiedztwie. W ocenie skarżącej fakt bycia przez M. B. członkiem RN Spółki do dnia 29 czerwca 2010 r. również nie oznacza, że wydzierżawienie przez nią w dniu 2 kwietnia 2012 r. od Spółki części areału wiąże się ze sztucznym tworzeniem warunków do uzyskania płatności. M. B. nie jest członkiem RN Spółki gdyż podjęta uchwała ma moc konstytutywną, w przeciwieństwie do deklaratoryjnego charakteru wpisu w KRS.

Odnośnie przyczyn uzasadniających poddzierżawienie przez Spółkę części areału M. B., skarżąca wskazała, że na przełomie 2011/2012 r. A. B. dowiedział się od S. S. - właściciela dzierżawionych przez Spółkę nieruchomości, że w związku z ofertą jaką otrzymał on od P.t.f.s. sp. z o. o. rozważa możliwość wypowiedzenia Spółce co najmniej części wydzierżawianego areału. Oferta spółki P.t.f.przewidywała realizację na terenie części przedmiotowej nieruchomości atrakcyjnej inwestycji w postaci farmy fotowoltaicznej. Farma fotowoltaiczna miała być zlokalizowana na terenie działek ewidencyjnych, w stanowiących w większości grunty orne i ugory, których uprawa generowała straty. Z uwagi na to, że do stwierdzanych poprzednich latach nieprawidłowości w zakresie upraw, które skutkowały dokonywanymi przez ARiMR potrąceniami doszło ryzyko nie wywiązania się z podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW przez Spółkę w jeszcze większym stopniu z powodu utraty posiadania części użytkowanej nieruchomości (i tym samym uniemożliwiając jej uprawę), Spółka zaczęła poszukiwać podmiotu, który przejąłby część zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW. Działania te miały zabezpieczyć Spółkę przed cofnięciem płatności rolnośrodowiskowych i ONW z powodu stopnia niewywiązywania się z tych zobowiązań. W wyniku podjętych negocjacji ustalono, że działki które były brane pod uwagę jako lokalizacja farmy fotowoltaicznej, to działki które dotychczas generowały największe straty w związku z ich uprawą. W związku z tym, działki te zostały wydzierżawione w 2012 r. (umowa z dnia 2 kwietnia 2012 r.) przez Spółkę M. B.. Z uwagi na trwający proces legislacyjny związany z uchwaleniem ustawy o odnawialnych źródłach energii, planowana inwestycja nie została rozpoczęta i pojawiła się możliwość dalszego użytkowania działek nr 428 i 588 przez M. B.. W związku z tym 22 lutego 2013 r. M. B. zawarła umowę z P.t.f., na podstawie której poddzierżawione zostały jej ww. działki na okres do końca 2013 r., dzięki czemu mogła prowadzić na nich działalność rolniczą i wywiązywać się z przejętych od Spółki zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW.

Na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270-j.t.) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", postanowił dopuścić dowód z dokumentów umowy poddzierżawy z dnia 22 lutego 2013 r. pomiędzy Spółką P.-T. F. S. oraz Spółką E.-R. oraz z raportu z czynności kontrolnych PROW na lata 2007-2013; odmówić przeprowadzenia dowodu z pierwszej strony kserokopii decyzji o środowiskowych uwarunkowań NOŚ.6220.5.2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.153.1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270-j.t.) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Uznał przy tym, że stan faktyczny ustalony przez organ nie znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. w sprawie odmowy skarżącej przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. Odmowa przyznania wnioskowanych płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia – sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania przedmiotowej płatności.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, mocą którego odmówiono skarżącej przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013, stanowią przepisy: Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329, ze zm.); art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 427); art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r.); art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r.); pkt 25 preambuły Rozpozrządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (DZ.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r.).

Zgodnie z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie z pkt 25 preambuły Rozporządzenia NR 73/2009, aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzielaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

Przepisy te stanowią generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, (wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-94/05 C110/99 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53).

Przed dokonaniem oceny, czy zachodzą przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności o jakich mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011, podjąć należy próbę zdefiniowania tego pojęcia. Jego interpretacja była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. w sprawie C-515/03 Trybunał orzekł, że w sytuacji, gdy formalnie projekt spełnia wymagane kryteria kwalifikacyjne dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie prawa wymaga po pierwsze zaistnienia takich okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany nie został osiągnięty, po drugie wystąpienie subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Wykładnia ta została potwierdzona w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Trybunał wyjaśnił, że cytowany przepis (artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011) należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie w zakresie zdefiniowania sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skarżąca ubiegała się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do działek rolnych o łącznej pow. 45,81 ha położonych na działkach ewidencyjnych w obrębie O.. Organ odmawiając płatności wskazał na stworzenie sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści finansowej. W ocenie organu wydzierżawienie skarżącej części działek wchodzących w skład gospodarstwa będącego w posiadaniu Spółki (deklarowanych przez Spółkę do płatności w ramach wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013) i zadeklarowanie ich do płatności przez skarżącą stanowi próbę obejścia przepisów dotyczących pomniejszeń płatności ze względu na degresywne stawki płatności.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W przepisie tym obowiązek organów został ograniczony do rozpatrzenia całego materiału dowodowego; udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.

Na organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ciąży więc - co wymaga wyraźnego zaakcentowania - obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności bezpośrednich. Wynika to wprost z przepis art. 21 ust. 3 Ustawy, który nakłada na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie oznacza to jednak, że organ zwolniony został z konieczności oparcia rozstrzygnięcia na nie budzącym wątpliwości, wystarczającym i przekonywującym materiale dowodowym, zwłaszcza gdy organ stawia tezę, jak w niniejszej sprawie, stworzenia przez Spółkę sztucznych warunków podziału, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego sytemu. Ustalenia takie powinny w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie wszechstronnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia.

Powyższe jest o tyle istotne, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, że rzeczywiście skarżąca stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 do otrzymania płatności.

Skarżąca w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2015 r. - poprzez zarzuty naruszenia przepisów postępowania zarzuciła skutecznie organom niewykazanie okoliczności stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności o których mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011i art. 4 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stwierdza, że nie wszystkie zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania znajdują uzasadnienie w zgromadzonym materiale procesowym. Wbrew stanowisku skarżącej prowadzone postępowanie wykazało istnienie więzi osobistej i powiązań osobowych pomiędzy wnioskodawczynią a A. B. jak również Spółką. A. B. mąż wnioskodawczyni i jej pełnomocnik, w 2013 r. był udziałowcem w 50% w Spółce, reprezentował Spółkę. Z kolei skarżąca formalnie była członkiem rady nadzorczej Spółki do 5 września 2014 r., kiedy to zostały zarejestrowane w KRS zmiany w umowie Spółki. Wobec powyższego zarzut dotyczący niewykazania istnienia więzi (natury osobistej lub personalnej) pomiędzy skarżącą M. B. a Spółką, w okolicznościach faktycznych sprawy jest niezasadny.

Organy wykazały także, że na skutek podziału gospodarstwa (deklarowanego przez spółkę E. – R. do płatności w latach 2009-2011) i deklarowania powierzchni przez Spółkę i skarżącą odrębnymi wnioskami, kwoty uzyskane z płatności ONW przez odrębnych wnioskodawców byłyby większe w stosunku do kwoty, którą uzyskałby Spółka deklarując całą powierzchnię gospodarstwa przed podziałem.

Podniesione okoliczności sygnalizują możliwość wystąpienia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, ale w ocenie Sądu nie są wystarczające dla ustaleń w tym zakresie. Podkreśla to orzecznictwo Trybunału. W wyroku C-434/12 Trybunał wskazał, że przepis art. 4 ust 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek ubiegającego się o płatność został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Regulacje prawne z zakresu płatności ONW zarówno wspólnotowe, jak i krajowe wymagają zatem dokonania ustaleń dotyczących spełniania przez beneficjentów kryteriów przyznania płatności oraz zweryfikowania, czy spełnienie tych kryteriów nie zostało sztucznie wygenerowane, w celu osiągnięcia korzyści finansowej, tj. sprzecznie z celami wsparcia.

Organy, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, odmawiając przyznania płatności stoją na stanowisku, że wydzierżawienie części działek ewidencyjnych przez Spółkę dla M. B. nosi znamiona sztucznego podziału celem zmniejszenia korekty, kwestionując tym samym, że wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 r. grunty stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008. Przepis § 2 pkt 2 Rozporządzenia, stawia wymóg, aby rolnikowi przysługiwała płatność ONW do działek rolnych położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Nr 73/2009. Definicja "rolnika" gospodarstwa rolnego została zawarta w art. 2 Ustawy przez odesłanie do unormowań rozporządzenia Nr 73/2009. "Rolnik" w ujęciu art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009 oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu oraz która prowadzi działalność rolniczą. Zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Nr 73/2009, termin "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Według art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14) - gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą.

Uwzględniając zatem treść wskazanych przepisów przy badaniu stworzenia przez podmioty, (w tym także skarżącą) sztucznych warunków określonych w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Nr 65/2011, art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Nr 2988/95 i pkt 25 preambuły Rozporządzenia Nr 73/2009 organy winny wykazać czy mimo zawarcia umowy dzierżawy nie została stworzona wyodrębniona jednostka pod względem technicznym jak i ekonomicznym, czy skarżąca na wydzierżawionym gruncie nie prowadzi faktycznie zadeklarowanej działalności rolniczej. Wniosek, że na działkach zadeklarowanych do płatności skarżąca nie prowadziła samodzielnie działalności rolniczej na własny rachunek, organy wyprowadziły z faktu, nie przedłożenia przez pełnomocnika A. B. dokumentów potwierdzających sprzedaż lub inne przeznaczenie plonów zebranych w gospodarstwie, jak również z braku potwierdzenia przez skarżącą posiadania maszyn stosownymi dokumentami (kopie zakupu, dowodu rejestracyjnego, umowy najmu lub rachunku za wypożyczenie). Okoliczności dotyczące tak posiadanego sprzętu rolniczego jak i przeznaczenia plonów z gospodarstwa mają istotne znaczenie dla weryfikowania samodzielnego prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa. Skarżąca deklarując działki do płatności wskazała na przeznaczenie plonów: zboża - sprzedaż i pasza, zaś użytki rolne - pasza. Organy przyjęły, że skarżąca nie widnieje w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt gospodarskich (IRZ), nie posiada zatem zwierząt gospodarskich, w systemie informatycznym zarejestrowane jest stado Spółki. Zdaniem Sądu to, że system IRZ jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie. Aby organ mógł powoływać się na dane z systemu informatycznego IRZ, winny one więc znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Skoro w aktach niniejszej sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów w tym zakresie należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 K.p.a.- swobodną ocenę dowodów.

W ocenie Sądu, organy nie wyjaśniły, czy skarżąca wnioskująca o przyznanie płatności ONW za 2013 r. samodzielnie prowadziła działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia Nr 73/2009. Tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy. Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez pełnomocnika skarżącej w toku postępowania wyjaśnienia pisemne i do protokołu mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Dowodem jest zatem oświadczenie pełnomocnika, jako oświadczenie samej strony złożone ustnie do protokołu w dniu 19 marca 2014 r. oraz pisemnie w dniu 20 marca 2014 r. Z pisemnych wyjaśnień A. B., męża skarżącej i jednocześnie jej pełnomocnika wynika, że plony zostały sprzedane. To, że pełnomocnik skarżącej, mimo zadeklarowania się w piśmie z dnia 20 marca 2014 r., nie przedłożył dowodów na potwierdzenie sprzedaży plonów, nie przesądza jeszcze o braku sprzedaży. Zwłaszcza, że organ nie zobowiązał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia takich dowodów.

Skarżąca zatem zasadnie zarzuca naruszenie 80 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na arbitralnej dowolnej ocenie niepełnego materiału dowodowego.

Zastrzeżenia Sądu budzi ponadto ocena zebranego materiału dowodowego, którą organy zakwestionowały posiadanie przez skarżącą parku maszynowego.

Z wyjaśnień A.a B. wynika, że skarżąca dysponuje dużym parkiem maszynowym, że to Spółka nie dysponowała sprzętem, że korzystała z usług między innymi skarżącej. Należy zgodzić się z organem, że sam materiał fotograficzny złożony wraz z oświadczeniem dotyczącym posiadanego sprzętu rolniczego nie przesądza o posiadaniu sprzętu. Jednakże dla prawidłowych ustaleń w przedmiocie posiadania sprzętu organ nie mógł milczeniem pominąć innych dowodów, w tym wyjaśnień A.a B.. Okoliczność powyższa tj. posiadanie przez skarżącą parku maszynowego jest istotna dla oceny czy prowadzi ona samodzielną produkcję rolną na wydzierżawionym od Spółki gospodarstwie. Dla wyjaśnienia tej kwestii istotnym jest też zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez firmę skarżącej Artman, wobec treści faktury dokumentującej zapłatę czynszu dzierżawnego na rzecz Spółki.

Nieuprawniony jest wniosek organu, że skarżąca, mimo wezwania nie wykazała ponoszonych przez Spółkę strat, które miałyby uzasadniać podział gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest takiego wezwania.

Z powyższych względów uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. i art. 21 ust. 2 pkt 2 Ustawy przez nierozpatrzenie wszystkich dowodów we wzajemnym powiązaniu oraz dokonanie ich swobodnej oceny, któremu to obowiązkowi w niniejszym postępowaniu organ nie sprostał.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie powiązana z innym podmiotem – Spółką prowadzoną przez jej męża A.a B., co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących ominięcia degresywności stawki płatności dla powierzchni powyżej 100 ha.

W konsekwencji stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania zasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 2 K.p.a. poprzez to, że uzasadnienie decyzji nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji ze wskazaniem tylko tych przepisów mających zastosowanie w przypadku tej płatności.

Następnie Sąd odniesie się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. Skarżąca w tym postępowaniu administracyjnym upatruje bowiem naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, przed wydaniem decyzji pomimo, że zachodziła taka potrzeba, gdyż to na organie ciążył obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków, gdyż z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne.

Odnosząc się do ww. zarzutu skargi wskazać należy, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu określona w art. 10 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Natomiast z przepisu art. 21 ust. 1 Ustawy wynika, że postępowanie przed organami ARiMR (od 2007 r.), w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w kodeksie postępowania administracyjnego. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać, co wynika z jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 Ustawy. Powyższą argumentacją Sąd uzasadnia nietrafność omawianego zarzutu.

Wobec skutecznego zakwestionowania zarzutami skargi istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych przyjętych przez organy za podstawę odmowy przyznania przedmiotowych płatności, odstąpić należy od merytorycznej oceny podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, uznając ją za przedwczesną.

Rozstrzygając ponownie sprawę organ oceni czy i jakie znaczenie ma dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, podnoszona w skardze okoliczność, że dwie z użytkowanych działek gruntu, tj. działki nr 428 i 588 skarżąca dzierżawiła od spółki P.t.f.s. sp. z o. o. (obecnie po przekształceniu: G. S. E. L. spółka komandytowo-akcyjna), nie zaś do Spółki. Przekonanie Sądu o konieczności wyjaśnienia powyższej okoliczności wynika z przeprowadzonego na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. dowodu z umowy z 22 lutego 2013 r. zawartej pomiędzy P.t.f.s., a M. B.. Ponadto na organie w ramach obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 21 ust. 2 pkt 2 Ustawy), spoczywać będzie dokonanie oceny dowodu z dokumentu sporządzonego przez organ, a zatem znanemu temu organowi. Dowodem tym, co potwierdza jego przeprowadzenie w oparciu o art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a., jest Raport z czynności kontrolnych ARiMR z 6 lutego 2014 r. Okoliczności wskazywane w tezie uwzględnionego przez Sąd dowodu z Raportu są istotne dla wyjaśnienia sprawy, dotyczą zbioru i przeznaczenia plonów pochodzących z gospodarstwa M. B..

W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie może być natomiast, przydatna kserokopia fragmentu (jedna strona) decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Burmistrza Stąporkowa z dnia 10 stycznia 2013 r. wydanej na wniosek spółki P.t.f.s.. Kserokopia ta nie posiada cech dokumentu (brak całości decyzji oraz brak potwierdzenia jej za zgodność z oryginałem), dlatego Sąd oddalił w tym zakresie wniosek dowody skarżącej.

Reasumując: W ponownym postępowaniu ocenę istnienia sztucznych warunków należy przeprowadzić zgodnie z wytycznymi Sądu, to jest w oparciu o wykładnię art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 Ustawy, stojąc na straży praworządności, organ dokona ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśni istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji. W związku z powyższym organ zwróci się do pełnomocnika skarżącej o przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie definicji producenta rolnego oraz złożenie wyjaśnień potwierdzających samodzielność, niezależność techniczną i produkcyjną w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w szczególności czy skarżąca: faktycznie posiadała poddzierżawione użytki rolne w 2013 r.; czy dysponuje niezbędnymi środkami technicznymi (np. maszynami i urządzeniami) do uprawy produkcji produktów rolniczych (paszy); czy posiada dokumenty finansowo-księgowe potwierdzające ponoszenie kosztów produkcji rolnej w 2013 r. z uwzględnieniem kosztów paliwa, nawozów, środków ochrony roślin; czy rzeczywiście produkowała produkty rolnicze na posiadanych użytkach rolnych (dowody potwierdzające sprzedaż zbiorów lub inne przeznaczenie). Jeśli pozostaną jeszcze fakty wymagające wyjaśnienia organ rozważy potrzebę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej w charakterze strony (art. 86 K.p.a.).

Zebrany w wykonaniu powyższych wytycznych materiał dowodowy oraz wynikający z dokumentów kontroli, którymi organ dysponuje, w tym zaoferowany ewentualnie przez samą stronę, posłuży następnie organowi do dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie spełnienia przez skarżącą warunków przyznania przedmiotowej pomocy finansowej.

Mając na względzie powyższe, Sąd w sentencji wyroku orzekł: w punkcie pierwszym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a.; w punkcie drugim na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.; w punkcie trzecim na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.) w związku z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2003.221.2193) i art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U.2014.1628 j.t.) w zw. z częścią IV załącznika do ww. ustawy.