Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 491/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 par 1 i 2, art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1 i 2, art. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej A. Ł. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...], w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2010 r., znak: [...], o przyznaniu zasiłku rodzinnego w części dotyczącej przyznania drugiego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., znak [...], prezydent Miasta B. przyznał A. Ł.: zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat – M. Ł. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] sierpnia 2010 r. do [...] października 2010 r., zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat – K. Ł. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] sierpnia 2010 r. do [...] października 2010 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, przyznany na M. Ł. i K. Ł. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] sierpnia 2010 r. do [...] października 2010 r.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2012 r. A. Ł. zwróciła się o zmianę na podstawie art. 155 k.p.a. ww. ostatecznej decyzji w części dotyczącej przyznania świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości [...] zł miesięcznie przez okres od [...] sierpnia 2010 r. do [...] października 2010 r. na dwoje dzieci poprzez orzeczenie o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego w związku z opieką nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, tj. M. Ł. i K. Ł. w kocie po [...] zł na każde z nich, na okres od [...] sierpnia 2010 r. do [...] października 2010 r.

W uzasadnieniu niniejszego wniosku A. Ł. powołała się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07 oraz decyzję SKO w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], które jednoznacznie, zdaniem wnioskodawczyni, określają uprawnienie do korzystania z dodatku do zasiłku rodzinnego poprzez zastosowanie wykładni celowościowej przepisów. Ww. decyzja SKO w B. skierowana była bezpośrednio do wnioskującej i stanowiła podstawę do wypłaty zaległej części zasiłku w zakresie [...] zł na każde dziecko z osobna.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Prezydent Miasta B. odmówił A. Ł. zmiany przedmiotowej decyzji we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podkreślił, że brak jest przesłanek do zmiany decyzji z dnia 7 września 2010 r. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 24 miesięcy kalendarzowych; 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w myśl art. 10 ust. 2 ww. ustawy, dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł. Z uwagi na powyższe, zdaniem organu, prawo do ww. świadczenia przysługuje w łącznej kwocie 400 zł miesięcznie na dwoje dzieci. Ponadto organ wskazał, że art. 10 ww. ustawy, reguluje uprawnienia wnioskodawcy jedynie do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i nie różnicuje kwoty dodatku w zależności od ilości dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, natomiast promuje osoby, w tym przypadku. opiekujące się większą ilością dzieci poprzez wydłużenie okresu wypłaty świadczenia w kwocie 400 zł wynikającego ww. dodatku przez okres 36 miesięcy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. Ł. wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie o przyznaniu jej przedmiotowego dodatku w kwocie po 400 zł na każde z dzieci.

Po rozpoznaniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż wedle art. 155 k.p.a decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W takich przypadkach właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Organ zauważył, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję "pierwotną" wydano. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż dokonując oceny decyzji, w stosunku do której strona domaga się zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a., koniecznym jest poddanie ocenie także przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wydano decyzję "pierwotną".

Organ wyjaśnił, że decyzję z dnia 7 września 2010 r. wydano na podstawie przepisów art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast istnienie odmiennych interpretacji tego przepisu (wynikających z orzecznictwa sądów administracyjnych i decyzji Kolegium) wskazujących na możliwość uznania, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przy bliźniakach przysługuje na dwoje dzieci, nie uzasadnia ingerencji w rozstrzygnięcie w trybie nadzwyczajnym. W postępowaniach, o których mowa w art. 154 i art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna bowiem merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia. Strona nie może, powołując się na interes społeczny lub własny interes, domagać się w tym trybie ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. Kolegium wskazało nadto, iż dokonanie interpretacji przepisów oraz zmiana decyzji możliwa była w trybie odwoławczym. Ponadto organ wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2010 r. nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a., albowiem nie pozostaje ona w obrocie z powodu upływu okresu, na jaki została wydana. Decyzje o zasiłkach rodzinnych przyznawane są bowiem na okres zasiłkowy trwający od 1 listopada do końca października następnego roku. Wypracowane zaś stanowisko doktryny i judykatury nie pozostawia wątpliwości, iż uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną. Dotyczy to zwłaszcza uzupełnienia decyzji o nowy element, jakim w niniejszej sprawie byłby drugi dodatek do zasiłku rodzinnego. W sytuacji zatem, gdy upłynął okres na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie. Decyzja taka, wydana na zasadzie art. 155 k.p.a byłaby w istocie uzupełnieniem rozstrzygnięcia do którego prawo wygasło, natomiast dodatki do zasiłku rodzinnego nie funkcjonują jako odrębne świadczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku A. Ł., która zaskarżyła ww. decyzję w całości, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisu art. 155 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. polegającego na nie dokonaniu przez organ II instancji weryfikacji przesłanek istnienia słusznego interesu strony oraz interesu społecznego,

2) naruszenie przepisu art. 16 § 1 k.p.a. polegającego na przyjęciu przez organ II instancji, iż decyzja z dnia 7 września 2010 roku nie pozostaje w obrocie prawnym,

3) naruszenie przepisu prawa materialnego art. 10 ust. 1 ust. 2 w związku z art. 8 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nie uzasadnienie w treści decyzji rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutu naruszenia prawa materialnego podniesionego przez stronę w odwołaniu od decyzji organu l instancji, w konsekwencji uznanie przez organ II instancji, iż urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż kwestia przysługiwania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w przypadku porodu bliźniaczego nie jest jednoznaczna w orzecznictwie. Tutejsze Kolegium w postępowaniach odwoławczych reformowało decyzje organów I instancji i przyznawało dodatki na drugie dziecko opierając się o analizę przepisu, wykładnię celowościową oraz orzecznictwo, np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. IV SA/Po 848/07. Podkreśliło także, że obecnie, w orzecznictwie sądów administracyjnych zaznacza się odmienny pogląd m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1495/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2010 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego w części dotyczącej przyznania drugiego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku doszedł do przekonania, iż skarga okazała się zasadna.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z decyzją ostateczną. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują szereg trybów, w których można poddać weryfikacji ostateczne decyzje administracyjne. Dwa z nich mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji wadliwych, przy czym wadliwość tą określa się mianem wadliwości kwalifikowanej. Są to tryby: wznowienia postępowania, którego przesłanki – wady stanowiące podstawy wznowienia określone są enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 k.p.a. oraz stwierdzenie nieważności decyzji, którego przesłanki sformułowane zostały w art. 156 § 1 k.p.a. Pozostałe tryby wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych to zmiana lub uchylenie decyzji: na mocy której strona nie nabyła prawa (art. 154 k.p.a.); na mocy, której strona prawo nabyła (art. 155 k.p.a.); zmiana lub uchylenie decyzji w warunkach nadzwyczajnych (art. 161 k.p.a.); uchylenie decyzji na skutek niedopełnienia przez stronę określonych czynności (art. 162 § 2 k.p.a.) oraz zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie przepisów szczególnych (art. 163 k.p.a.).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi – zgodnie z wnioskiem skarżącej - przepis art. 155 k.p.a., w myśl którego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Z wykładni gramatycznej omawianego przepisu wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, b) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, c) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślenia przy tym wymaga, że przepis ten pozwala na uchylenie bądź zmianę decyzji ostatecznej i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych uregulowanej w art. 16 k.p.a. Stosowanie jego nie służy jednak sanowaniu decyzji dotkniętych rażącymi wadami, które winny być usuwane w innym trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji bądź wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a. i art. 156 k.p.a), gdyż pomiędzy tymi postępowaniami nie ma konkurencyjności (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r., sygn. I SA 1087/97 oraz wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. III RN 101/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 637). Ponadto, w wyroku NSA z dnia 26 lipca 1993 r., sygn. I SA 1892/92, ONSA 1994, nr 3, poz. 116 stwierdzono, że: "1. W trybie art. 155 k.p.a. nie można dokonywać zmiany decyzji dotkniętej wadą nieważności w celu jej sanowania. 2. Decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych zmienianą (uchylaną) decyzją organu, a nie kwestii nowych".

Zdaniem Sądu, w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a., które to postępowanie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, właściwy organ nie ma uprawnienia do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, ale do zweryfikowania wydanej już decyzji ostatecznej tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za jej zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu bądź zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2008r., sygn. akt VII SA/Wa 516/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Wa 522/08; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2009r., sygn. akt l Sa/Sz 524/08).

Szczególnego podkreślenia wymaga, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych w oparciu o przepis art. 155 k.p.a. nie może dotyczyć wszystkich decyzji. W oparciu o ten przepis mogą być uchylane lub zmieniane tylko decyzje konstytutywne, tj. tworzące nowe prawa lub obowiązki, a nie deklaratoryjne (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 1997 r., sygn. I SA 235/96 - ONSA 1997 Nr 4 poz. 186; wyrok NSA z dnia 29 października 1999 r., sygn. I SA 2088/98). Decyzje deklaratoryjne nie tworzą bowiem żadnych praw ani obowiązków, lecz potwierdzają jedynie, że obowiązki bądź uprawnienia (prawa) wynikają z ustawy lub innego aktu normatywnego. Z ostatecznej decyzji deklaratoryjnej nie może zatem strona nabyć żadnego prawa.

Zauważenia także wymaga, że omawiany przepis art. 155 k.p.a., może mieć tylko zastosowanie w stosunku do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, które zostały wydane w oparciu o przepisy nie dające organowi żadnego luzu decyzyjnego - żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia w konkretnym stanie faktycznym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2008r., sygn. akt VI SA/Wa 1814/08; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 232/06).

Przyjmuje się też, że możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego i tylko wtedy, gdy dają one organowi administracyjnemu "pewną gamę rozstrzygnięć" (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1434/97; wyrok WSA w Warszawie z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 555/08).

Przy ocenie żądania strony uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której nabyła ona prawo, należy mieć jednak na uwadze, że przepis art. 155 k.p.a. nie tworzy dla stron prawa do trzeciej instancji odwoławczej (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r., sygn. akt III SA 1212/95), w którym stwierdzono, że: "Nie można traktować trybu z art. 155 k.p.a. jako kolejnej instancji wymiarowej". Również w wyroku NSA z dnia 15 listopada 1996 r., sygn. akt III SA 1110/95 wskazano, że "W trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami wyłącznie, jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja przepisu art. 155 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji"".

Przy tak zakreślonych podstawach interpretowania art. 155 k.p.a., stwierdzić należy, że zasadne są zarzuty skarżącej odnośnie naruszenia wskazanego przepisu w związku z art. 7 k.p.a. oraz naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjmuje, że decyzja ostateczna z dnia 7 września 2010 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego należy do kategorii orzeczeń, które mogą być zmieniane w trybie art. 155 k.p.a., jednakże nieprawidłowo stosuje ten przepis. Zamiast bowiem skupić się na badaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, stanął on na stanowisku, że przedmiotowa decyzja wygasła z upływem roku zasiłkowego, tj. od dnia 1 listopada 2011 r., a brak takiej decyzji powoduje brak podstaw do zastosowania trybu zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.

Zdaniem Sądu, stanowiska powyższego podzielić nie można. Przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w żadnym miejscu nie formułują instytucji w postaci wygaśnięcia z mocy prawa jakiejkolwiek decyzji wydanej w oparciu o zawarte w niej regulacje. Skoro zatem ustawa ta nie zajmuje się tą kwestią, odwołać się należy do ogólnych przepisów procedury administracyjnej, czyli do Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosowanie do treści przepisu art. 162 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie w dwóch przypadkach. Po pierwsze, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Po drugie zaś, gdy decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku.

W ocenie Sądu należy przyjąć, że żaden z przedstawionych przypadków umożliwiających stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych nie znajduje zastosowania na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Podkreślenia wymaga, że skoro ta kwestia tak wyraźnie została uregulowana w przepisach k.p.a., uprawnienia do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie można wyprowadzać na podstawie wykładni, czy interpretacji celowościowej lub funkcjonalnej. Potwierdzeniem tego jest treść innych regulacji, w których ustawodawca chcąc dopuścić możliwość wygaśnięcia decyzji z mocy prawa, wyraźnie to zaznaczył, m.in. w art. 259 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wskazane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, formułując zasadę przyznawania tych świadczeń jedynie na pewien okres, zwany zasiłkowym, oznaczają jednocześnie, że z upływem tego okresu wygasa tylko uprawnienie do ich otrzymywania, nie zaś decyzja, która - gdy zajdzie taka potrzeba, powinna zostać odrębnie uchylona lub zmieniona (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 2 marca 2009 r., sygn. II SA/Op 288/08).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że nie stwierdzono na mocy art. 162 k.p.a. wygaśnięcia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2010 r., znak: [...], o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Przyjmowanie zatem przez organ, że przedmiotowa decyzja wygasła tylko z tego powodu, że upłynął rok zasiłkowy, stanowi naruszenie art. 16 § 1 i 2 k.p.a. Funkcjonowanie w obrocie prawnym przedmiotowej decyzji oznacza, że w rozumieniu art. 155 k.p.a. nie ma przeszkód, aby dopuścić możliwość jej uchylenia lub zmiany takiej. Czym innym jest jednak sama możliwość zastosowania do danej decyzji trybu nadzwyczajnego określonego w cyt. przepisie, od zasadności wniosku opartego o tę podstawę prawną.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał, że w swoich orzeczeniach przyznawał dodatki na drugie dziecko, czym potwierdził jedną z przesłanek art. 155 k.p.a. (jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji), nie zajął się natomiast badaniem pozostałych przesłanek określonych w tym przepisie, tj. kwestią zgody strony oraz, czy za żądaniem strony przemawia interes społeczny lub słuszny jej interes. Powyższe naruszenie tego przepisu mogło mieć, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy czyni, zdaniem Sądu, przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 10 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 8 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji.

W pkt 2 sentencji orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na mocy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.