Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 205/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83e ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi firma A sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzew i krzewów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o. o. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2019 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za drzewa i krzewy i ich usunięcie z działki nr ewid. [...] obręb [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższą decyzję wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z [...] lutego 2017 r. A. P. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o przyznanie odszkodowania z tytułu usunięcia krzewów i drzew na posesji wnioskodawczyni przez [...] sp. z o. o. w dniu [...] stycznia 2017 r. Załączyła inwentaryzację zieleni z maja 2013 r., z której wynika, że wartość usuniętych drzew i krzewów opiewa na kwotę [...]zł, wartość zniszczeń trawnika – [...] zł, a łączny koszt rekultywacji to [...] zł (razem [...] zł).

Wniosek o ustalenie odszkodowania wniosła również pismem z [...] marca 2017 r. [...] sp. z o. o., wskazując, że przesłała do państwa [...] projekt umowy ustalającej odszkodowanie w kwocie [...]zł, jednak pełnomocnik A. P. nie wyraziła zgody na tę kwotę odszkodowania i wezwała spółkę do wypłaty odszkodowania w kwocie [...]zł. Spółka odmówiła zapłaty.

Burmistrz [...] wszczął postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za usuniecie drzew i krzewów i następnie powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego - B. K. celem sporządzenia opinii na okoliczność ustalenia wysokości odszkodowania. Na podstawie protokołu oględzin (z [...].04.2017 r.) oraz zebranej dokumentacji biegły ustalił wysokość odszkodowania na łączną kwotę [...]zł, jako wartość drzew i krzewów na kwotę [...]zł oraz wartość pozostałych nakładów roślinnych – [...] zł. Wysokość odszkodowania została ustalona według nasadzeń oraz cen na dzień inwentaryzacji ([...].05.2017r.).

Pełnomocnik A. P. wystąpiła do Urzędu Gminy o udostępnienie spisu z natury nasadzeń z 2016 r., informacji o powierzchni działki objętej pracami oraz stwierdzenie stanu faktycznego gleby. W odpowiedzi wskazano, że Urząd dysponuje inwentaryzacją drzew i ogólna powierzchnią krzewów (bez podania gatunków), jaka została przygotowana do decyzji zezwalającej na wycinkę. Podano też, że zestawienie gatunkowe krzewów i bylin potrzebne do sporządzania opinii przez biegłego B. K. podano w oparciu o informacje uzyskane od biegłego wykonującego operat dla [...] sp. z o. o., a postępowania dot. zezwolenia na wycinkę nie obejmowało wymiany gleby. Z kolei [...] sp. z o.o. złożyła zastrzeżenia odnoście opinii biegłego, zarzucając nieprawidłowego wskazanie podstawy prawnej, pominięcie ustanowienia na nieruchomości odpłatnej służebności przesyłu, niepoinformowanie stron o oględzinach terenu, brak uzasadnienia zastosowanej metodologii. Spółka wniosła o uzupełnienie opinii. Pismo [...] zostało przesłane do biegłego celem ustosunkowania się do podniesionych zarzutów.

Zastrzeżenia do opinii złożyła następnie pełnomocnik wnioskodawczyni, wskazując, że strona domaga się również odszkodowania za powstałe obok wyciętych drzew i krzewów uszkodzenia nasadzeń/roślin znajdujących się na terenie wykonywanych prac, odszkodowania tytułem wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w czasie wykonywania prac modernizacyjnych i zmniejszenia wartości spornej nieruchomości, odszkodowania za wadliwie wykonane prace rekultywacyjne. Ponadto podniosła, że biegły przyjął, iż na skutek działań [...] usunięto 12 drzew i krzewów, choć stan ten nie został przedstawiony ani zaakceptowany przez wnioskodawczynię. W inwentaryzacji (z [...].05.2017r.) nie ujęto usuniętej sosny pospolitej, wyceny obciętych u góry po około 1,5m każde drzew - 9 świerków pospolitych i 2 sosen pospolitych, wyceny pozostałych oprócz konwalii roślin, tj. mikrobiota syberyjska, paproć, bluszcz, ognik żółty, machonia, irys krzaczasty, juka, funkia zielona, funkia zielono-biała, trzmieliny, rokitnik, dereń, trawnik. Ponadto wcześniej nie została sporządzona całkowita inwentaryzacja powykonawcza gruntu, w jakiej byłyby uwzględnione pozostałe poza drzewostanem rośliny i stan gruntu, a biegły sam wskazał, że roślin było więcej niż ujęte w opinii konwalie. W inwentaryzacji nie uwzględniono też, że projektowana powierzchnia prac obejmować miała 72 m2, gdy w rzeczywistości objęła obszar 85 m2, na którym zniszczono śliwkę węgierkę, piwonię i tulipany. Biegły nie uwzględnił nieprawidłowego wykonania przez [...] prac rekultywacyjnych i obniżenia wartości nieruchomości. Pismo przesłano biegłemu celem ustosunkowania się do zarzutów.

Biegły B. K. w pismach z [...] i [...] czerwca 2017 r. odniósł się do zarzutów i sprostował podstawę prawną jej wydania. Wyjaśnił, że ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu pozostaje bez znaczenia dla wysokości odszkodowania oraz, że organ nie zobowiązał go do zawiadomienia o oględzinach. Podał, że w sposób wyczerpujący przedstawił przyjętą metodologię obliczeń. Nie ma zaś obowiązku wyjaśnienia podstaw przyjęcia określonej metody. Nadto podał, że prawidłowo przyjął ustalenia zawarte w inwentaryzacji z czerwca 2016 r. i uznał, że wnioskodawczyni zbyt szeroko interpretuje zakres odszkodowania. Zwrócił przy tym uwagę na konieczność uzupełnienia protokołu z [...] czerwca 2016 r. i uwzględnienia dodatkowego zakresu odszkodowania.

W piśmie z [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik wnioskodawczyni podniosła, że odszkodowanie powinno obejmować całą szkodę powstałą w wyniku wycinki drzew oraz zwróciła uwagę na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego o wycenę szkody zgodnie z wnioskiem mandantki.

[...] sp. z o. o. wskazała na kolejne uchybienia w opinii biegłego dot. wieku drzew, określenia wartości odtworzeniowej drzew, zamiast kosztu odtworzenia, braku określenia wartości rynkowej drzew.

Na rozprawie administracyjnej ([...].08.2017r.) A. P. zgłosiła ogólne uwagi dot. wysokości odszkodowania oraz jakości robót rekultywacyjnych, a także braku odpowiedzi na pismo jej pełnomocnika. W odniesieniu do zastrzeżeń [...] dot. wieku drzew, biegły podał, że został on ustalony na podstawie rozmowy z A. P. i wiedzy wyceniającego. W kwestii prawidłowości wykonania prac rekultywacyjnych, A. P. zwróciła uwagę, że nie usunięto korzeni drzew, natomiast pełnomocnik [...] wskazał, że prace wykonano prawidłowo (usunięto korzenie, uzupełniono ziemią powstałe wykopy, zebrano próchnicę). A. P. stwierdziła, że spółka nie miała nadzoru nad wykonawcą robót rekultywacyjnych i nie zostały one odebrane. Wnioskodawczyni ponowiła wniosek o ustalenie wysokiego odszkodowania obejmującego całą szkodę. Pełnomocnik [...] wskazał, że odszkodowanie powinno obejmować wyłącznie drzewa objęte zezwoleniem, a przycięcia były związane z zagrożeniem dla urządzeń energetycznych. Biegły podał, że rekultywacja powinna obejmować wymianę gleby na głębokości 30 cm. Zdaniem A. P. wymieniono tylko 10 cm i dalej widać korzenie.

Burmistrz [...] zobowiązał biegłego do sporządzenia opinii uzupełniającej na okoliczność ustalenia wysokości odszkodowania związanego z koniecznością rekultywacji gruntu oraz obniżenia wartości nieruchomości. Ten wycenił wysokość odszkodowania na łączną kwotę [...]zł.

Pełnomocnik wnioskodawczyni wniosła zastrzeżenia do ww. opinii uzupełniającej podnosząc, że biegły niewłaściwie przyjął 3-letni okres i sposób rekultywacji gruntów. Podała, że ogród zniszczono w ciągu kilku dni i w takim czasie powinien zostać odtworzony, 3-letni czas oczekiwania nie jest dobrym rozwiązaniem z uwagi na wiek i stan zdrowia właścicieli działki. Drzewa wyrwano z korzeniami, jednak w glebie pozostały jeszcze korzenie i kamienie. Z uwagi na usunięcie gatunków inwazyjnych - sumaków octowców i dławisza okrągłolistnego, w miejscu naruszeń powstają nowe rośliny, których usuwanie powoduje dalszy rozrost. Ich prawidłowe usunięcie wymaga wymiany ok 80 cm gleby. Biegły nie był obecny na posesji i nie sprawdził jakości prac rekultywacyjnych, a nadto przyjął zbyt niską stawkę roboczogodziny.

Odnosząc się do tych zarzutów biegły zwrócił uwagę, że 3- letni okres rekultywacji jest uzasadniony procesami biologicznymi, wiek wnioskodawczyni i jej męża pozostaje bez znaczenia. Podkreślił, że był obecny co najmniej 2 razy na posesji i rozmawiał z wnioskodawczynią, a stawki [...] zł netto roboczogodziny wynikają z płac rynkowych w firmach ogrodniczych.

Wnioskodawczyni wniosła o powołanie nowego biegłego z dziedziny dendrologii i ogrodnictwa.

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] ustalił na rzecz A. i J. P. odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł. Organ wskazał, że opinia wraz z uzupełnieniem stanowiły główny dowód w postępowaniu. Jest ona kompletna, spójna, nie ma w niej błędów i nieścisłości. Biegły prawidłowo ustalił ilość usuniętych drzew i krzewów, a dopuszczalne była całościowa wycena krzewów. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm, dalej: u.g.n.) do wydania opinii niezbędna była opina rzeczoznawcy majątkowego, natomiast nie było potrzeby powołanie biegłego innej specjalności. Na koniec organ wskazał, że mimo złożenia wniosku przez A. P. odszkodowanie powinno zostać orzeczone na rzecz obojga właścicieli.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła wnioskodawczyni oraz [...] sp. z o.o. Pełnomocnik Wnioskodawczyni wskazała, że ustalone odszkodowanie ma zaniżoną wysokość, nie został poprawnie ustalony zakres szkody, nie powołano biegłego o kwalifikacjach niezbędnych do oceny okoliczności sprawy oraz zarzuciła organowi nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego. W odwołaniu podniesiono, że w sprawie nigdy nie została sporządzona inwentaryzacja powykonawcza uwzględniająca wszelkie usunięte rośliny, a było to szczególnie istotne z uwagi na zwiększenie obszaru objętego pracami, natomiast brak inwentaryzacji uniemożliwił precyzyjne określenie zakresu szkody i oszacowanie jej wartości. Pełnomocnik A. P. podkreśliła, że sam biegły wskazał, iż dla prawidłowego oszacowania szkody konieczne są wiadomości specjalne z zakresu dendrologii i ogrodnictwa.

W wyniku odwołania [...] sp. z o. o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO w [...]) uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania w zakresie ustalenia stron postępowania oraz umożliwienia im czynnego udziału w toku postępowania. Ponadto z uwagi na liczne zastrzeżenia odnoście opinii biegłego, Kolegium zobowiązało organ I instancji do powołania innego biegłego celem prawidłowego ustalenia wysokości odszkodowania.

Burmistrz [...] ponownie rozpoznając sprawę powołał nowego biegłego - inż. K. S. . W operacie z listopada 2018 r. biegły wycenił wartość utraconych drzew i krzewów na kwotę [...]zł. Zastrzeżenia do opinii zgłosiła pełnomocnik A. P., wskazując, że nie uwzględniono w niej wszystkich roślin oraz kosztów związanych z nieprawidłową rekultywacją terenu. Z kolei [...] sp. z o. o. podniosła, że wyliczając wysokość odszkodowania konieczne jest uwzględnienie przepisów u.g.n. Biegły powinien też uwzględnić fakt, że przedmiotowa nieruchomość obciążona jest służebnością przesyłu. Opinię zaś powinien wykonać rzeczoznawca majątkowy.

Burmistrz powołał rzeczoznawcę majątkowego - A. S. jako biegłego. W opinii z [...] lutego 2019 r. biegła wyceniła wartość usuniętych nasadzeń oraz rekultywacji terenu na kwotę [...]zł. Pełnomocnik wnioskodawczyni zakwestionowała wartość odszkodowania za 14 drzew, zarzucając zaniżenie kwot. Spółka [...] poinformowała zaś, że działania właścicieli nieruchomości są sprzeczne z postanowieniem o ustanowieniu służebności przesyłu, a rzeczoznawca pominął ten fakt w swojej opinii. Pominął fakt, że prace odtworzeniowe zostały wykonane z najwyższą starannością oraz nadużył faktu powodzi z 2018 r. Nie uwzględnił też stanu faktycznego i rzeczywistego na gruncie w chwili wykonania prac.

Biegła odniosła się do ww. zarzutów wskazując, że wycena drzew oparta była ona ustaleniach biegłego Szkalarka. Wyjaśniła, że wydała opinię zgodną z zakresem oznaczonym przez organ, a historia działki nie miała żadnego znaczenia dla sporządzenia operatu.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. Burmistrz [...] ustalił na rzecz A. i J. P. odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł, które ma zostać wypłacone jednorazowo przez [...] sp. z o. o.

W odwołaniu [...] sp. z o. o. zarzuciła decyzji naruszenie art. 83e ust. 1 i 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (2018 r., poz. 1614 ze zm., dalej: u.o.p.), art. 128, 135 ust. 5 u.g.n. oraz art. 6, 7, 8 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 201 r. poz. 2196 ze zm, dalej: k.p.a.). Podniesiono, iż organ błędnie ustalił wysokość odszkodowania i nie uwzględnił treści przepisów u.g.n. Podstawą ustalenia wysokości odszkodowania powinna być wartość usuniętego drewna. Ponadto naruszono przepisy postępowania dowodowego i nie uwzględniono twierdzeń zgłaszanych przez stronę.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołało treść art. 83e ust. 3 u.o.p. i wskazało, że postępowanie w przedmiocie ustalenia na wniosek właściciela nieruchomości odszkodowania za usunięcie drzewa lub krzewu jest normalnym postępowaniem administracyjnym, do którego zgodnie z regułami wynikającymi z art. 1 pkt 1 k.p.a. znajdują zastosowanie reguły wynikające z tego aktu prawnego. Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanej tam u.g.n. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128, w zakresie w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji art. 130 ust. 1, który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 w zw. z art. 156, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (w tym przypadku wartość drzew i wartość ich usunięcia) sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135, wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określania wartości drzewostanu oraz art. 154, według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy. Ustalone więc na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu.

W ocenie Kolegium, organ I instancji ustalając odszkodowanie prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na przygotowanym w sprawie przez biegłego rzeczoznawcę operacie szacunkowym. Na powyższą kwotę odszkodowania złożyły się wartość usuniętych nasadzeń oraz koszty rekultywacji terenu, opiewające na łączną kwotę [...]zł. Będący podstawą wydanego rozstrzygnięcia operat szacunkowy spełnia wszystkie ustawowe wymagania. Przygotowany został przez rzeczoznawcę majątkowego mającego właściwe uprawnienia i niezbędną wiedzę w oparciu o obowiązujące przepisy u.g.n. Subiektywne przekonanie strony o zawyżonej wartości odszkodowania nie może świadczyć o wadliwości sporządzonego operatu szacunkowego.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się też naruszenia reguł postępowania administracyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie poprzedzono postępowaniem dowodowym, a przygotowany operat szacunkowy spełniał wszystkie ustawowe wymogi.

[...] sp. z o.o. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję zarzuciło SKO w [...] naruszenie:

- art. 83e ust. 1 i 3 u.o.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

- art. 128, art. 135 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 83e ust. 3 u.o.p. poprzez niezastosowanie,

- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 kpa poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że sporządzony operat szacunkowy sporządzono prawidłowo i jest w całości podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania,

- a także brak odniesienia się Kolegium do zarzutów odwołania.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, że w toku zakończonego postępowania administracyjnego spółka kwestionowała sporządzoną przez biegłą A. S. opinię wskazując, że odszkodowanie nie może obejmować tak szerokiego zakresu tj. m.in. kosztów rekultywacji, a jedynie wartość usuniętego drzewa. Kolegium stanowisko tego nie podzieliło. Zdaniem Spółki, zgodnie z art. 83e u.o.p. oraz art. 128 i art. 135 ust. 5 u.g.n. wysokość odszkodowania powinna odpowiadać wartości usuniętego drewna, bez kosztów rekultywacji terenu. Skarżąca zarzuciła błędne ustalenie wartości usuniętych drzew i krzewów – wyceny nie przeprowadzono w odniesieniu do wartości drewna faktycznie usuniętego z tego terenu. Ponadto organy orzekające naruszyły przepisy postępowania (art. 6, 7, 8 i 77 kpa), co doprowadziło do błędnego ustalenia odszkodowania. Kolegium nie odniosło się do też zarzutów odwołania. Spółka wskazywała, że po dokonaniu wycinki drzew oraz pracach odtworzeniowych po robotach inwestycyjnych, które wykonano z najwyższą staranności, nawieziono dodatkowo urodzajną glebę, wykonano pracę glebogryzarką i wyrównano teren. Wskazano, iż niezależnie, że co do zasady nie jest właściwe przyznanie odszkodowanie za rekultywację terenu, w realiach sprawy organ pominął, że takie prace spółka wykonała.

W odpowiedzi SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonych do niego aktów pod względem zgodności z prawem. Sądy te uwzględniając skargę na decyzję uchylają ją w całości lub w części w przypadku stwierdzenia naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.)

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości ustanowione jest prawa wieczystego użytkowania - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust.1). W myśl ust. 2 tego przepisu - ustalenie odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron, a w przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust. 3).

W niniejszej sprawie na podstawie zezwolenia zawartego w decyzji Burmistrza [...] z [...] sierpnia 2016 r. [...] sp. z o.o. usunęła:

- 9 sztuk drzew gatunku świerk o obwodach pnia 21 cm, 43 cm, 39 cm, 39 cm, 31 cm, 24 cm, 28 cm, 31 cm i 40 cm mierzonych na wysokości 130 cm,

- 2 sztuk drzew gatunku sumak octowiec o obwodach pni 64 cm i 15 cm mierzonych na wysokości 130 cm,

- 1 sztuki drzewa gatunku lilak pospolity o obwodzie pnia 16 cm mierzonym na wysokości 130 cm,

- 1 sztuki drzewa gatunku sosna zwyczajna o obwodzie pnia 81 cm mierzonym na wysokości 130 cm.

- krzewy z powierzchni 72 m2,

rosnących na działce nr [...] w m. [...], obr. [...], będącej własnością A. i J. P..

Ze względu na brak ugodowego rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania za wycięte drzewa i krzewy, A. P. [...] marca 2017 r., a [...] marca 2017 r. [...] sp. z o.o. zwróciły się do Burmistrza [...] o ustalenie wysokości należnego odszkodowania, a organ po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania i zgromadzeniu niezbędnych dokumentów wydał początkowo decyzję z [...] stycznia 2018 r. ustalającą żądane odszkodowanie, a następnie – w wyniku kasacyjnej decyzji SKO w [...] z [...] czerwca 2018 r. i ponowieniu postępowania wyjaśniającego - decyzję z [...] lipca 2019 r., postępując zgodnie z zapisem ust. 3 art. 83e u.o.p.

Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanej w ww. przepisie ustawy o gospodarce nieruchomościami polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n., w zakresie w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji art. 130 ust. 1, który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 u.g.n. - który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (w tym przypadku wartość drzew i wartość ich usunięcia) sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określania wartości drzewostanu oraz art. 154 u.g.n. według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 197/18, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy następuje też przy odpowiednim zastosowaniu art. 135 ust. 5 u.g.n., zgodnie z którym przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Wymaga zatem podkreślenia, że ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że spór pomiędzy stronami – skarżącą spółką [...] a organami orzekającymi oraz A. i J. P. sprowadza się do zagadnienia, czy w ramach przyznanego Państwu P. za usunięcie drzew i krzewów odszkodowania powinno się – jak przyjęła biegła w sporządzonej opinii, a następnie organy I i II instancji, że elementem odszkodowania powinna być również wartość rekultywacji gruntu po usunięciu drzew i krzewów. Co więcej, zdaniem spółki powinno się ustalić wysokość odszkodowania odpowiadającą jedynie wartości usuniętego drewna.

Sąd uznał stanowisko organów orzekających za prawidłowe.

Stwierdzić należy, iż sedno sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii zaliczenie wartości rekultywacji terenu po usunięciu drzew i krzewów, która miała wpływ na ustalenie wysokości odszkodowania. Tym samym zarzuty skarżącej spółki skierowane są pod adresem operatu szacunkowego sporządzonego dla potrzeb ustalenia wysokości odszkodowania za usunięcie drzew i krzewów. Skoro bowiem przedmiotem kontrolowanego postępowania jest ustalenie odszkodowania za usunięcie drzew i krzewów, to podstawowym dowodem w sprawie jest opinia rzeczoznawcy majątkowego ustalająca wartość nieruchomości, na której dokonano tychże działań (art. 134 ust. 1 u.g.n.). Jak wynika z przepisów art. 149 i następnych u.g.n. sporządzenie takiej opinii wymaga wiadomości specjalnych. Operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w oparciu o posiadane przez niego wiadomości specjalne z zakresu szacowania nieruchomości. Jest przy tym dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jednak ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Konieczna jest natomiast w toku tych postępowań ocena operatu szacunkowego pod względem formalnym, polegająca na zbadaniu, czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy jego treść zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy nie zawiera oczywistych wad czy niejasności, pomyłek, braków, które powinny być poprawione, sprostowane lub uzupełnione, tak aby dokument ten miał wartość dowodową. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości w obecnym stanie prawnym decyduje bowiem rzeczoznawca (art. 154 ust. 1 u.g.n.).[por. wyrok NSA z 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2855/19, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., stosowanym odpowiednio na podstawie art. 83e ust.3 u.o.p., odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Przepis art. 124 ust. 4 u.g.n. określa zaś, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Przy czym to rzeczoznawca majątkowy, posiadający wiadomości specjalne jest uprawniony do określenia wartości szkód powstałych na nieruchomości po realizacji inwestycji (art. 128 ust. 4 w zw. z art. 130 ust. 2 u.g.n.) [por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3040/18, dostępny j.w.].

W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że przepis art. 83e ust. 2 u.o.p. przewiduje odszkodowanie nie tylko za usunięte drzewo lub krzew, ale również za ich usunięcie. Oznacza to, że elementami składowym odszkodowania powinny być również ewentualnie poniesione koszty usunięcia drzewa, jego wywozu, zalesienia czy pielęgnacji terenu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 197/18, dostępny j.w.), a w przypadku braku zalesienia również rekultywacji rozumianej jako nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg (art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych – t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.).

W niniejszej sprawie w sporządzonym operacie szacunkowym biegły stwierdził, że ustala wartość usuniętych nasadzeń oraz wykonania rekultywacji terenu. Wyjaśnił, że prace związane z usunięciem nasadzeń wykonywane były przy pomocy dźwigu, który wyrywał nasadzenia, co spowodowało, że w gruncie pozostały korzenie tych roślin. Rzeczoznawca stwierdziła, po konsultacji ze specjalistycznymi firmami zajmującymi się zakładaniem i pielęgnacją terenów zielonych, że rekultywacja powinna obejmować wybranie korzeni usuniętych roślin i innych pozostałości w gruncie, załadunek i wywóz odpadów z ich utylizacją, zakup i transport ziemi ogrodowej oraz rozrzut ziemi w ogrodzie i jej zagęszczenie. Wyjaśniono, że rekultywacja oznacza czynności związane z przywróceniem zdolności produkcyjnych gleby lub uzdatnienie gruntów zdegradowanych.

Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki kwestia oceny, czy faktycznie spółka [...] dokonała rekultywacji zaraz po usunięciu drzew i krzewów, była przedmiotem oceny organów orzekających. Organ I instancji w motywach swej decyzji wskazał, że pełnomocnik spółki na rozprawie administracyjnej podniósł, iż po wykonanych pracach zostały prawidłowo wykonane prace rekultywacyjne. Z kolei A. P. wskazała, że rekultywacja nie została przeprowadzona prawidłowo, w szczególności nawieziono tylko 10 cm gleby i widoczne pozostały korzenie. Organ podzielił stanowisko biegłej, że należne odszkodowanie powinno zostać wypłacone w pełnej wysokości (tj. również z uwzględnieniem rekultywacji jako kosztów odtworzenia części składowej nieruchomości). Stanowisko to podzieliło Kolegium stwierdzając, że ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie (powołano przepisy art. 128, art. 130 ust. 1 i 2, art. 156, art. 134 i art. 135 u.g.n.) odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły, czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu. Zdaniem Kolegium, organ I instancji ustalając odszkodowanie prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na przygotowanym w sprawie przez biegłego rzeczoznawcę operacie szacunkowym. Na powyższą kwotę odszkodowania złożyły się wartość usuniętych nasadzeń oraz koszty rekultywacji terenu, opiewające na łączną kwotę [...]zł.

Mając na względzie powyższe, Sąd po pierwsze nie podzielił zarzutu skargi co do naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania poprzez błędną ocenę sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, a także naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 83e ust. 1 i 3 u.o.p., a także art. 128 i art. 135 ust. 5 u.g.n.). Organy rzetelnie oceniły poprawność sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego autorstwa biegłej A. S., organ I instancji nakazał biegłej ustosunkowanie się do zarzutów spółki, w rezultacie czego prawidłowo organy przyjęły, że z uwagi na nieprawidłowe czynności rekultywacyjne spółki, która dokonała usunięcia drzew i krzewów z działki Państwa P. , wartość rekultywacji powinna stanowić element składowy odszkodowania.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.