Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 116/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1, art. 4 pkt 3 lit.a, art. 5, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1,4
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 77 par. 1, art. 6, 9, , art. 35 par. 1,3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 marca 2012r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a.") w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej zwanej "u.t.d."), Naczelnik Urzędu Celnego, zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...], nałożył na K.H. karę pieniężną w kwocie [...] zł. z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Od niniejszej decyzji K.H. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Celnej, który decyzją z dnia [...]uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego nie wziął pod uwagę kto posiadał tytuł prawny do pojazdu, którym wykonywany był przewóz drogowy, ani też zeznań kierującego pojazdem oraz nie przeprowadził wszystkich koniecznych czynności mających na celu pełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Nie ustalone zostało również, czy pan K.H., którego uznano za wykonującego transport drogowy, posiadał licencję na wykonywanie transportu drogowego. Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że w ramach ponownego postępowania organ I instancji powinien zbadać, czy wykonywany w dniu kontroli przewóz drogowy spełniał przesłanki wynikające z definicji transportu drogowego oraz ustalić, czy odwołujący się był zobowiązany do posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d., nałożył na K.H. karę pieniężną w kwocie [...]zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz w kwocie [...]zł. z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] funkcjonariusze służby celnej na drodze krajowej nr [...] w kierunku [...], w miejscowości [...]dokonali kontroli drogowej zespołu pojazdów: samochodu marki [...]. W chwili zatrzymania kierującym pojazdem był M.A., który do protokołu przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z dnia [...]r. oświadczył, że został zatrzymany do kontroli przez Służbą Celną, która stwierdziła brak karty opłaty drogowej, on zaś jedzie okazjonalnie pomagając koledze, ponieważ firma "A" K.H. to jego znajomi. Wyjaśnił, że nie wiedział, iż za przejazd drogami krajowymi należna jest opłata. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół kontroli nr [...].

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu marki [...] wynosi [...]kg (dowód rejestracyjny seria/nr [...]), natomiast doczepiona do niego przyczepa uniwersalna posiada dopuszczalną masę całkowitą [...]kg (dowód rejestracyjny seria/nr [...]). W związku z powyższym dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów zatrzymanych do kontroli w dniu [...] przekroczyła [...]tony, przez co wobec przedsiębiorcy K.H. zastosowanie znajdowały przepisy ustawy o transporcie drogowym, które zostały przez niego naruszone. O powyższej świadczy zdaniem organu fakt, że zatrzymany do kontroli kierowca nie posiadał karty opłaty drogowej. Przedsiębiorca K.H. nie został z kolei zwolniony z obowiązku posiadania takiej karty. Bezspornym jest z kolei, że droga Nr [...] po której poruszał się zespół pojazdów (samochód marki [...]- nr rej. [...]oraz przyczepa uniwersalna - nr rej. [...]), należy do dróg krajowych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, mazowieckim, pomorskim, śląskim, zachodniopomorskim (Dz. U. Nr 60, poz. 566).

Organ zaznaczył również, że na podstawie zgromadzonego w toku ponownie prowadzonego postępowania materiału dowodowego ustalono, że

- zatrzymany pojazd - samochód ciężarowy uniwersalny, marki [...], nr rej. [...]- stanowił własność [...] (dowód rej. seria/nr [...]) i użytkowany był przez przedsiębiorcę K.H.;

- przyczepa stanowiła własność A.F., zam. [...] (dowód rej. seria/nr [...]);

- firma "A" K.H. dokonała naprawy silnika zgodnie z fakturą -specyfikacją b/n z dnia [...]r. [...] przewożonego do odbiorcy niemieckiego;

- kierowca – M.A. w dniu kontroli nie był pracownikiem firmy "A" K.H., w myśl przepisów Kodeksu pracy, co wynika z zeznań złożonych do protokołu przesłuchania osoby podejrzanej.

W związku z powyższym, w ocenie organu, przedmiotowy przewóz nie spełniał warunku określonego w art. 4 pkt 4 u.t.d., pozwalającego na zaklasyfikowanie go jako przejazdu na potrzeby własne, przez co, zgodnie z art. 4 pkt 3 lit "a" u.t.d., należy go traktować jako zdefiniowany w tym przepisie przewóz międzynarodowy na potrzeby własne.

W trakcie postępowania ustalono również, że przedsiębiorcy K.H, nie została wydana licencja na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, jak również zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy, co znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia [...]przesłanym organowi z Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego w Ministerstwie Infrastruktury.

W konsekwencji, zdaniem Naczelnika Urzędu Celnego, należało przyjąć, że firma "A" K.H. w dniu [...]r. wykonywała transport drogowy rzeczy, bez wymaganej licencji, co stanowi naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 u.t.d., a kierowca kontrolowanego pojazdu nie posiadał karty opłaty drogowej za przejazd po drodze krajowej, co uzasadniało wymierzenie kary w łącznej wysokości [...]zł.

Od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego K.H. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Celnej zarzucając tej decyzji: 1) rażące naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym; 2) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym; 3) naruszenie art. 7 K.p.a., poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy i zorientowanie postępowania administracyjnego na priorytet nałożenia kary pieniężnej na stronę.

W uzasadnieniu złożonego środka prawnego K.H. wskazał, że z treści decyzji nie można wywnioskować jakoby organ prowadząc ponowne postępowanie kiedykolwiek o tym fakcie powiadomił stronę. Z treści decyzji wynika jedynie, że organ I instancji, po uchyleniu przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z dnia [...] podjął działania mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego. W związku z powyższym, zdaniem K.H., decyzja została wydana bez formalnego wszczęcia postępowania. Samo wezwanie do okazania dokumentów bądź złożenia wyjaśnień nie spełnia bowiem wymogów odnośnie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego. Odwołujący się zaznaczył nadto, iż z treści decyzji wynika, że prócz kary za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w wysokości [...]zł, organ nałożył kolejną karę w wysokości [...]zł, za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Nie został on jednak poinformowany o stwierdzeniu dodatkowego naruszenia wynikającego z przedmiotowej kontroli drogowej. Organ natomiast ustalając fakt popełnienia przez stronę innego naruszenia winien ją o tym fakcie poinformować w drodze postanowienia oraz umożliwić skuteczną obronę, dając termin na ustosunkowanie się do zebranych dowodów, czego w sprawie nie uczyniono.

W odwołaniu podniesiono także, że zarzut realizowania przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych nie ma oparcia w obowiązującym stanie prawnym, ponieważ kontrolowany pojazd stanowił zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton, o którym mowa w art. 42 u.t.d. Odwołując się do orzecznictwa sądowego K.H. podniósł, że w dniu przewozu karta opłaty była wymagana, zaś w dniu wydania decyzji już nie, co skutkować powinno odstąpieniem organu od nakładania kary za to zdarzenie.

Decyzją z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a., art. 5 ust. 1, art. 42, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 u.t.d., art. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 - 3, § 4 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że do przejazdów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorcę, także pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, niespełniających warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d., niezbędne jest legitymowanie się licencją na wykonywanie transportu drogowego, nawet wówczas, gdy przedsiębiorca wykonuje te przejazdy sporadycznie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika natomiast, że K.H, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A", nie posiadał w dniu kontroli licencji na wykonywanie transportu drogowego, wobec czego organ I instancji zasadnie nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W kwestii prawidłowości nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornie podczas kontroli drogowej w dniu [...] r. stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, za które to naruszenie ustawodawca na dzień kontroli przewidział karę pieniężną dla pojazdów o masie całkowitej powyżej 3,5 ton. Zmiana stanu prawnego w okresie pomiędzy przeprowadzeniem kontroli drogowej, a wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji nr [...] r. w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych polegała na tym, że wyłączono z obowiązku uiszczania tej opłaty przejazd pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej [...] ton. Bez wątpienia jednak przedsiębiorca naruszył obowiązki obciążające go w dniu przeprowadzenia kontroli i nie uległy zmianie przepisy ustawy o transporcie drogowym i załącznika do tej ustawy, zgodnie z którymi, za poruszanie się po drogach krajowych bez karty opłaty drogowej nakładane były i są kary pieniężne.

Organ zaznaczył, że w przypadku braku przepisów przejściowych, zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, a przede wszystkim w uchwale NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, dopuszczalne jest przyjęcie jednej z następujących zasad: zasady bezpośredniego działania nowego prawa, zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, bądź zasady wyboru prawa. W sytuacji zatem, gdy ustawodawca nie określa przepisów przejściowych, dopuszczalne jest przyjęcie jednej z ww. zasad, przy czym wyboru dokonuje organ stosujący to prawo. Nie musi to być automatyczne przyjęcie stosowania przepisów nowej ustawy do zdarzeń mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy.

W świetle powyższego organ wyjaśnił, biorąc pod uwagę przepisy art. 42 ust. 1 i 7 u.t.d., przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, mazowieckim, pomorskim, śląskim, zachodniopomorskim (Dz. U. Nr 60, poz. 566), które obowiązywało na dzień przeprowadzenia kontroli oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.) jak również ustalony stan faktyczny sprawy, że kontrolowany w dniu [...] r. kierowca zespołu pojazdów, dokonujący przewozu drogowego w związku z prowadzoną przez K.H. działalnością gospodarczą, nie przedstawił w chwili kontroli dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty za przejazd drogą krajową - nie okazał funkcjonariuszom celnym dokonującym kontroli dowodu uiszczenia opłaty. Uzasadniało to, zdaniem organu odwoławczego, nałożenie na K.H. kary pieniężnej w kwocie [...] zł.

Odnosząc się z kolei do postawionych w odwołaniu zarzutów organ II instancji uznał, że nie znajdują one uzasadnienia. Wbrew stanowisku odwołującego się, w sprawie nie zachodziła konieczność wydania żadnego dodatkowego postanowienia. Postępowanie zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] r., w którym poinformowano, że dotyczy ono naruszenia przepisów ustawy z dnia [...] o transporcie drogowym bez wskazania, jakich konkretnych naruszeń będzie ono dotyczyć. Twierdzenia strony, że nie została ona poinformowania o zakresie postępowania są bezpodstawne, na co wskazuje treść pisma z dnia [...] r., w którym K.H. stwierdził, że organ zmierza do ustalenia innych naruszeń, niezwiązanych z dotychczasowym postępowaniem.

Na decyzję Dyrektora Izby Celnej K.H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy o transporcie drogowym;

2) naruszenie zasady reformationis in peius w całym postępowaniu administracyjnym,

3) rażące naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy,

4) obrazę art. 6 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji w oparciu o wadliwą normę prawą,

5) naruszenie art. 9 K.p.a., poprzez porzucenie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia,

6) naruszenie przepisów art. 35 § 1 i 3 K.p.a., poprzez nieuzasadnione przedłużenie czasu trwania postępowania z ustawowego miesiąca do ponad półtorej roku.

W uzasadnieniu złożonego środka prawnego skarżący wskazał, że z uwagi na okoliczność, w jakim charakterze M.A. przebywał w pojeździe przedsiębiorstwa "A" uznać należy, że w całości wypełniało to przesłanki do uznania go jako pełnomocnika właściciela przedsiębiorstwa, tj. K.A.. Kierowca nie pobierał bowiem z tytułu przewozu żadnego wynagrodzenia, nie był pracownikiem przedsiębiorstwa, nie łączyły go żadne stosunki pracowniczo - cywilne z osobą K.A. na zasadach kierownictwa; jedynie w związku na osobistą zażyłość z M.A. poproszono go, na zasadzie pełnomocnictwa, o możliwość pomocy w zastępstwie K.A. w realizacji danego zadania. W tym zakresie skarżący odwołał się do pojęcia pełnomocnika w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego oraz K.p.a. podkreślając, że pełnomocnik może działać w imieniu mocodawcy, co oznacza, że dokonanie przez niego czynności prawnej ma taki sam skutek, jaki miałaby gdyby dokonał ją sam reprezentowany. W niniejszej sprawie charakter występowania P. A. bez wątpliwości wykazuje, że zastępował właściciela przedsiębiorstwa "A" w czynnościach związanych z pracą, zatem powinien być traktowany jako pełnomocnik podmiotu. To z kolei świadczy o tym, że przewóz skontrolowany w dniu [...] r. powinien być traktowany jako przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d.

W zakresie naruszenia zasady reformationis in peius skarżący wskazał, że sposób prowadzenia postępowania przez organ I i II instancji stanowił obejście ww. zasady. Mianowicie Naczelnik Urzędu Celnego pierwszą decyzją w sprawie z dnia [...] r. nałożył karę pieniężną w wys. [...] zł za naruszenie art. 42 u.t.d. Dyrektor Izby Celnej uchylił tą decyzję argumentując to niepełnym rozpatrzeniem materiału dowodowego oraz wskazując, że organ I instancji nie dokonał penalizacji innego naruszenia, polegającego na wykonywaniu przewodu drogowego bez uprawnień określonych w art. 5 u.t.d. Organ II instancji rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym miał pełny materiał dowodowo, aby wydać decyzję reformatorską, a nie kasacyjną. Brak konieczności przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uwidocznił się w momencie wydawania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, tj. decyzji z dnia [...]. Organ I instancji w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy nie dokonał bowiem jakichkolwiek nowych ustaleń, nie przeprowadził żadnego nowego dowodu, nie zgromadził też ani jednego dodatkowego dokumentu, który mógłby zmienić tok postępowania. Zdaniem skarżącego, odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji było wyłącznie obejściem prawa reformationis in peius, celem zaspokojenia nieograniczonych potrzeb Skarbu Państwa poprzez dostrzeżenie możliwości dokonania penalizacji jeszcze innego czynu strony.

Skarżący powtórzył też zawarty w odwołaniu zarzut braku podstawy prawnej w chwili podejmowania rozstrzygnięcia do nakładania kar pieniężnych za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia należnej opłaty w przypadku pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton. W tym zakresie skarżący odwołał się do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 235/2009. akcentują ten jego fragment w którym podano, że "jeżeli ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów intertemporalnych, a sprawa dotyczy wymierzenia kary za czyn, który w dacie jego popełnienia był deliktem administracyjnym zaś w dacie rozpatrywania sprawy, w wyniku zmiany przepisów deliktem być przestał – należy stosować przepisy nowe, względniejsze dla sprawcy". Oznacza to, że sam fakt, że w dniu przewozu karta opłaty była wymagana, zaś w dniu wydania decyzji już nie, powinno skutkować odstąpieniem organu od sankcjonowania za ten czyn.

W zakresie naruszenia art. 35 K.p.a. skarżący podał, że zasadniczym zadaniem terminów określonych w K.p.a. jest regulowanie płynności postępowania administracyjnego, dyscyplinowanie urzędników oraz stron, a także zapewnienie bezpieczeństwa i pewności decyzji administracyjnych. Terminy wiążą nie tylko stronę skarżącą - firmę "A", ale również Dyrektora Izby Celnej. Postępowanie organów celnych w rozpatrywanej sprawie świadczy natomiast o jawnym lekceważeniu zapisów Kodeksu, braku jakiejkolwiek pewności czasu trwania postępowania i treści decyzji, stabilizacji prawnej przedsiębiorstwa "A", co narusza prawa przedsiębiorcy określone w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej oraz w Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem.

Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych przez art. 134 § 1 ww. ustawy doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zarzuty skargi są nieuzasadnione bowiem kwestionowana decyzja prawa nie narusza.

Okoliczności faktyczne, w sposób prawidłowy ustalone przez organy obu instancji, są w rozpatrywanej sprawie bezsporne. W dniu [...] r. na drodze krajowej nr [...], miał miejsce przejazd zespołu pojazdów, kierowanego przez kierowcę – M.A., na rzecz skarżącego – K.H., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" K.H. Spór, który wystąpił pomiędzy skarżącym a organami administracji orzekającymi w sprawie dotyczy oceny charakteru przejazdu - sposobu jego kwalifikacji oraz ustalenia przepisów materialnoprawnych, które winny stanowić podstawę podejmowanych rozstrzygnięć.

Podstawową kwestię, wymagającą w sprawie przesądzenia w pierwszej kolejności, stało się ustalenie jakie przepisy prawa winny mieć w niej zastosowanie, tj. czy przepisy obowiązujące w dacie kontroli, czyli w dniu [...] r., czy też obowiązujące w dacie orzekania przez organy obu instancji.

Zagadnienie to było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie zmian wprowadzanych do ustawy o transporcie drogowym. W wyroku z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. II GSK 1166/10 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że naruszenie prawa, jako delikt administracyjny, skutkuje bezpośrednio powstaniem materialnoprawnego stosunku administracyjnego między stroną, a organem administracji publicznej, który nawiązuje się z datą zaistnienia zdarzenia, który to moment determinuje treść obowiązku administracyjnego. Stanowiąca natomiast konsekwencję tego naruszenia decyzja administracyjna, jedynie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie określonego zakazu, wynikającego z przepisów prawa. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że w przypadku czynów o charakterze jednorazowym, zakończonych w czasie, takich właśnie jak przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia stosownej opłaty, czy też wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, winny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w dniu popełnienia takiego deliktu prawa administracyjnego. Podobne stanowisko co do wyboru prawa przy orzekaniu w sprawach tego rodzaju zaprezentowane zostało w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. II SA/Sz 1340/11).Powyższe stanowisko i argumentację obecny skład orzekający w pełni akceptuje i podtrzymuje.

Art. 4 pkt 3 i 4 lit. a u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli, stanowił, że przez transport drogowy rozumieć należy krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, przy czym określenie to obejmuje również działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy oraz każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający jednak wyliczonych w pkt 4 niniejszego przepisu warunków, pozwalających na uznanie danego rodzaju przewozu za niezarobkowy przewóz drogowy. Za przewóz tego rodzaju, jako przewóz na potrzeby własne, traktowany był przez ustawę każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie wskazane w tym przepisie warunki, w tym m.in. ten, że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.

Ustawa o transporcie drogowym, według stanu na dzień [...] r. zastrzegała jednocześnie, że jej przepisów nie stosuje się m.in. do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Zgodnie z obowiązującymi postanowieniami art. 5 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych określony został natomiast w art. 42 ust. 1 u.t.d., który na dzień [...] stanowił, że podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) pojazdów transportu kombinowanego;

3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne.

Według art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, w myśl art. 87 ust. 1 u.t.d., obowiązany został do posiadania przy sobie i okazania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypisu z licencji, karty opłaty drogowej, zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. W myśl art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d., ten kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów niniejszej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych, przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których wyżej mowa, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określone zostały w załączniku do ustawy.

Zgodnie z pkt 1.1 załącznika za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek wysokość kary pieniężnej wynosi 8.000 zł, natomiast, w myśl pkt 4.1 załącznika, za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych wysokość kary pieniężnej wynosi 3.000 zł.

W świetle powyższych unormowań Sąd nie podzielił zarzutów skargi naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Wbrew stanowisku skarżącego, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organizujący w ramach prowadzonej działalności przewóz drogowy K.H. nie zadbał o to, aby kierujący powierzonym mu pojazdem uiścił należną opłatę za przejazd po drogach krajowych. Przewóz drogowy realizowany był zespołem pojazdów, których łączna waga przekraczała 3,5 tony, co według przepisów obowiązujących na dzień przeprowadzenia kontroli, obligowało do nabycia i posiadania ważnej karty opłaty drogowej. Sankcja za to naruszenie obowiązujących przepisów ustawy prawidłowo została zatem ustalona przez organ na kwotę [...] zł.

Organy obu instancji zasadnie uznały, że realizowany w dniu [...] r. przewóz miał charakter transportu drogowego. Aby przedsiębiorca mógł skutecznie powołać się na wykonywanie niezarobkowego przewozu drogowego, czyli przewozu na potrzeby własne, musiałyby zostać spełnione łącznie wszystkie warunki określone w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w tym m.in. wymieniony wcześniej warunek ustanowiony w lit. a, tj. aby używany do przejazdu pojazd samochodowy był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.

Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, jakoby kierowca wykonujący transport drogowy wykonywał go jako pełnomocnik skarżącego. Kierowca M.A., zatrzymanym w dniu [...] r. do kontroli pojazdem marki [...], nie realizował czynności o charakterze prawnym, do których odnosić może się instytucja pełnomocnictwa, lecz wykonywał czynność faktyczną, do której instytucja ta nie znajduje zastosowania. Skarżący nie zaprzecza jednocześnie, iż M.A. w dacie kontroli nie był jego pracownikiem, wobec czego uznać należy, że w sposób zgodny z powołanymi wyżej przepisami nałożona została na K.H. kara za brak posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego w kwocie [...] zł.

Organ I instancji zagwarantował także skarżącemu, stosownie do treści art. 10 § 1 K.p.a. możliwość wglądu i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, który obejmował także wniosek Naczelnika Urzędu Celnego skierowany do Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego w przedmiocie udostępnienia danych w zakresie wydanych licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy oraz zaświadczeń na przewozy drogowe na potrzeby własne na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy, jako niezbędne do wydania decyzji w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz odpowiedź na tenże wniosek. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można zatem przyjąć, że nie został on należycie przez organy poinformowany o swoich prawach i obowiązkach. Przypomnieć należy, na co także niejednokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą wykazywać powinien się znajomością przepisów warunkujących prawidłowe jej wykonywanie.

W konsekwencji nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 9 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia zasady reformationis in peius, oznaczającej zakaz orzekania na niekorzyść strony. Zasada ta dotyczy rozstrzygnięć organu odwoławczego i sformułowana została w art. 139 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji w całości utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu odwoławczego, wobec której to okoliczności nie można uznać, że zasada ta doznała uszczerbku w kontekście oceny w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dodatkowo jedynie należy zauważyć, że zarzuty skargi odwołujące się do prawidłowości wydania przez Dyrektora Izby Celnej wcześniejszej decyzji kasacyjnej z dnia [...] r. na obecnym etapie postępowania, niezależnie od oceny ich zasadności, mogły stać się podstawą wniesienia skargi do sądu administracyjnego ale na decyzję z [...]r. Na gruncie podobnych stanów faktycznych w kontekście postanowień art. 139 K.p.a. wypowiadał się już niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale w składzie 7 sędziów NSA z dnia 4 maja 1998 r., sygn. akt FPS 2/98 stwierdził, że przepis art. 139 K.p.a. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (podobnie NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 44/99).

Za uprawniony uznać należy natomiast zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej art. 35 § 3 K.p.a., zgodnie z którym, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzji wydana została w dniu [...] r., tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że Dyrektor Izby Celnej posiadał akta sprawy od dnia [...] r. Skarżący nie podejmował jednak działań zmierzających do zwalczania bezczynności organu odwoławczego, np. w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Niewątpliwe naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej terminu określonego w art. 35 § 3 K.p.a. nie wywiera jednak wpływu na skuteczność dokonanej po terminie czynności prawnej, a w szczególności na ocenę legalności prawnej wydanej decyzji.

Reasumując Sąd stwierdził, że podejmując zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Celnej dokonał właściwej wykładni powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisów prawa materialnego uznając, że wystąpiły przesłanki uzasadniające nałożenie na K.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A", kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł, na którą składały się kary za: wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w kwocie [...] zł i za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty w kwocie [...] zł.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.