Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 129/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1 i pkt 23, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2086
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie NSA Rafał Batorowicz (spr.) Urszula Raczkiewicz Protokolant Grażyna Zboralska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 95/07 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 95/07 oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego przez umieszczenie reklamy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...] Prezydent Miasta P. wymierzył J. P. karę pieniężną w wysokości 4.738,50 zł za zajęcie pasa drogowego ul. K. w P. przez umieszczenie w okresie od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] kwietnia 2005 r. tj. przez 234 dni, bez zezwolenia zarządcy drogi, reklamy o treści "Kancelaria Adwokacka" o powierzchni 0,81 m2 (tj. 0,42 m x 0,965 m x 2 strony).

Organ I instancji wskazał, że przedmiotowa reklama była przytwierdzona prostopadle do ściany budynku znajdującego się na działce nr [...] ul. K. [...], graniczącej bezpośrednio z działką nr [...], stanowiącej pas drogowy ul. K. Granica pasa drogowego biegła po obrysie budynku, na którym umieszczona była przedmiotowa reklama. W stanie faktycznym sprawy poza reklamą w pasie drogowym znajdowały się także schody, jednakże w sprawie schodów w ocenie organu należało stosować art. 38 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), stanowiący, że istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie.

Nadto organ I instancji przyjął, na podstawie brzmienia art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych, że wskazana w rozstrzygnięciu tablica zawierająca napis "Kancelaria Adwokacka" była reklamą w rozumieniu przepisów tej ustawy.

W toku postępowania wszczętego wskutek złożenia odwołania od powyższej decyzji przez J. P., przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. (dalej: SKO) został dopuszczony dowód z opinii biegłego geodety celem ustalenia, czy sporna tablica znajdowała się w pasie drogowym ul. J. K. w P. W uzasadnieniu decyzji SKO, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, podano m. in., iż przedmiotowa reklama znajdowała się w pasie drogowym ul. J. K. w P., albowiem granica własności pomiędzy działką nr [...] (na której zlokalizowany był budynek ul. K. [...]) a działką nr [...] stanowiącą pas drogowy - ul. K. przebiegała po frontowej ścianie budynku ul. K. [...], co jednoznacznie wynikało z opinii geodety uprawnionego.

Nadto podano, iż definicję reklamy określa art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych. W ocenie organu przedmiotowa tablica z napisem "Kancelaria Adwokacka" umieszczona prostopadle do budynku ul. K. [...] w P. była nośnikiem informacji wizualnej umieszczonym w polu widzenia użytkowników drogi - ul. K. Była więc reklamą. Sposób umieszczenia tej tablicy pozwalał na przyciągnięcie uwagi większej liczby potencjalnych klientów (użytkowników drogi) niż tablica umieszczona na elewacji budynku - przylegająca całą powierzchnią do ściany budynku.

Na powyższą decyzję, J. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Po rozpoznaniu skargi Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skarga ta nie miała usprawiedliwionych podstaw. Na początku swoich rozważań Sąd zwrócił uwagę, iż skarżący nie kwestionował wskazanych w opinii biegłego geodety granic pasa drogowego. Zgodnie z opinią geodety uprawnionego J. O. z dnia [...] października 2006 r. granica między działkami nr [...], na której znajdował się budynek ze sporną reklamą, a [...] (ul. K.), przebiegała po frontowej ścianie budynku ul. K. [...], a zarazem sporna reklama znajdowała się w pasie drogowym ul. J. K. W ocenie Sądu organ prawidłowo - w oparciu o tę opinię, ustalił przebieg granicy pasa drogowego. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie miało żadnego znaczenia, że schody stanowiły część składową budynku. Znajdowały się one w pasie drogowym.

Sąd wskazał również, iż zgodnie z uchwałą 5 sędziów NSA z dnia 19 czerwca 2005 r. (sygn. akt OPK 2/00, ONSA 2001/1/11) w sprawach dotyczących umieszczenia reklam w pasie drogowym, pas drogowy, jako wydzielony pas terenu w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, obejmuje płaszczyznę gruntu pasa drogowego wraz z przestrzenią nad tym pasem. Mając powyższą uchwałę na uwadze i wskazane wcześniej ustalenia organu II instancji zdaniem Sądu I instancji na akceptację zasługiwało stanowisko SKO, że sporna reklama znajdowała się w pasie drogowym ul. K. w P.

Przechodząc do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego polegającego na niewłaściwej wykładni pojęcia reklamy, Sąd wskazał, iż kara pieniężna została nałożona w oparciu o przepisy ustawy o drogach publicznych i tylko ta ustawa (co do zasady) stanowiła podstawę decyzji organów obu instancji, zaś zastosowanie innych aktów prawnych nie znalazło w okolicznościach faktycznych sprawy uzasadnienia. Sąd I instancji po przytoczeniu definicji reklamy zawartej w treści art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych stwierdził, że nie można podzielić stanowiska skarżącego, że przedmiotowa tablica zawieszona prostopadle do budynku, w którym mieściła się siedziba jego Kancelarii, była szyldem tej Kancelarii. Organ prawidłowo zdaniem Sądu ocenił, że tablica ta była reklamą, nośnikiem informacji wizualnej umieszczonym w polu widzenia użytkowników drogi. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż sposób jej umieszczenia miał na celu przyciągnięcie uwagi większej liczby potencjalnych klientów (użytkowników drogi) niż druga tablica umieszczona na elewacji budynku, przylegająca całą powierzchnią do ściany budynku. W ocenie Sądu, to właśnie ta tablica uznana przez organ za szyld a zawierająca, oprócz określenia przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, także imię i nazwisko skarżącego, czyniła zadość obowiązkowi oznaczenia siedziby prowadzonej działalności gospodarczej, w tym także obowiązkowi wynikającemu z przepisów. Sąd zauważył, że w "Regulaminie wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub spółkach" oprócz wymogu dotyczącego użycia słów "adwokat", "adwokaci", "adwokacki" w dowolnej formie gramatycznej lub słowa "filia" nie wskazuje się na szczególne wymagania dotyczące np. wymiarów tablicy czy też sposobu jej zawieszenia, odwołując się jedynie do oznaczenia lokalu "zgodnie z obowiązującymi przepisami". Jeżeli adwokat prowadzący kancelarię adwokacką dostrzega konieczność założenia dodatkowej informacji o swojej działalności, a informacja taka jest zdaniem Sądu I instancji reklamą w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, to chcąc ją umieścić w pasie drogowym musi uzyskać na to zezwolenie zarządcy drogi. Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1318/05 (nie publ.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zasługiwało również na aprobatę stanowisko skarżącego, że za uznaniem spornej tablicy za szyld przemawiały przepisy korporacyjne wyraźnie zakazujące adwokatom reklamowania się. Sąd podał, że przepisy te nie pozostawały w związku z rozpoznawaną sprawą, zaś rolą zarządcy drogi nie była ocena, czy członek korporacji stosuje się do obowiązujących w tej korporacji przepisów.

Reasumując Sąd uznał, iż przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie postępowanie było prawidłowe. Zastosowano właściwe przepisy i prawidłowo je zinterpretowano, nie naruszając przy tym prawa procesowego. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - oddalił skargę.

Od powyższego wyroku J. P. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył przedmiotowe orzeczenie w całości, zarzucając mu naruszenie:

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 76 i art. 77 k.p.a. polegające na nieudowodnieniu, że sporna tablica znajdowała się w granicach pasa drogowego ulicy K. oraz z uwagi na jej wielkość i treść, nieudowodnieniu faktu, że w ogóle tablica ta mogła być potraktowana jako reklama,

- prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych polegającą na przyjęciu, iż każdy nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek formie materialnej wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustanowionym przez gminę, stanowi reklamę przez co dyskryminuje przepisy korporacyjne zobowiązujące do umieszczania szyldu na budynku, co stanowi kolizję przepisów art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych oraz § 5 ust. 3 Prawa o adwokaturze,

- prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 4 pkt 1 oraz art. 38 ustawy o drogach publicznych wyrażającą się w przyjęciu, iż granice pasa drogowego umiejscowione były w powietrzu nad schodami do budynku a pod balkonem znajdującym się nad nimi, zwłaszcza, gdy z samych przepisów wskazanej ustawy wynika, iż schody zwolnione są z obowiązku ponoszenia opłat za umiejscowienie ich w granicach pasa.

W związku z powyższym, J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł m. in., że rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oparto na niekompletnym materiale dowodowym, bowiem zdaniem skarżącego brak w opinii biegłego geodety wskazania, w jaki sposób i w jakim zakresie sporny szyld był usytuowany względem pasa drogowego, którego granicę określono w opinii. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że granica pasa nie była jednakowa na całej długości budynku a sporna tablica mogła się znajdować właśnie w części, w której granica pasa drogowego wychodziła poza obrys budynku.

Nadto, J. P. zarzucił Sądowi dokonanie ustalenia, że sporna tablica była reklamą, bez uprzedniego przeprowadzenia w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną o tym, czy mamy do czynienia z określeniem przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, czy z reklamą, decydujące znaczenie będzie miało to, czy umieszczone na zewnątrz firmy oznaczenia mają na celu tylko informować o prowadzonej działalności, czy też zawierają sformułowania mające na celu wpływanie na rozszerzenie klienteli.

Skarżący zarzucił Sądowi I instancji, że wydając orzeczenie ustalił, iż pas drogowy znajdował się nad schodami prowadzącymi do budynku a pod balkonem umiejscowionym nad tymi schodami, co było sprzeczne z art. 38 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Na poparcie swojego stanowiska J. P. przywołał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia WSA sygn. akt VI SA/Wa 1580/05.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).

W niniejszej sprawie przypomnienie podstawowych zasad dotyczących formułowania skargi kasacyjnej i granic badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest o tyle konieczne, że nie wszystkie zarzuty składające się na podstawy kasacyjne są prawidłowo skonstruowane.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania odnosi się, między innymi, do "nieudowodnienia faktu, że w ogóle tablica może być potraktowana jako reklama". Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie jest kwestionowana żadna ustalona okoliczność faktyczna dotycząca treści względnie rozmiarów tablicy czy jej położenia (za wyjątkiem stosunku do granic pasa drogowego). Zarzut naruszenia przepisów postępowania w części uzasadniany jest w sposób odpowiadający w istocie uzasadnieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie.

W pierwszym w kolejności zarzucie naruszenia prawa materialnego wymieniony jest, między innymi, "§ 5 ust. 3 Prawa o adwokaturze". Tymczasem ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) w ogóle nie zawiera tak oznaczonej jednostki redakcyjnej. Podstawową jednostką redakcyjną tego aktu prawnego jest artykuł a nie paragraf. Już z tego powodu nie jest więc zasadny zarzut w części, w której autor skargi kasacyjnej powołuje się na przepisy korporacyjne, których jednak nie wymienia.

Odnosząc się kolejno do składających się na podstawy kasacyjne zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności stwierdza, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania. Nie znajduje uzasadnienia sugestia, wynikająca z powołania jako naruszonego art. 76 k.p.a., że granice pasa drogowego mogą być uznane za ustalone tylko wtedy, gdy w aktach sprawy znajduje się dokument urzędowy określający linie graniczne pasa drogowego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zaakceptował ustalenia organu odwoławczego dokonane na podstawie dowodu z opinii biegłego geodety, który określając graficznie i opisowo granice pasa drogowego, wykorzystując wiadomości specjalne, odtworzył w terenie dane wynikające z dokumentów geodezyjnych. Tym samym nie można skutecznie zarzucić, że Sąd I instancji dokonał ustaleń w oderwaniu od zawartości dokumentów urzędowych. Słusznie uznał za uzasadnione, że prawidłowe odczytanie danych wymagało wiadomości specjalnych. Poprzestanie na opinii biegłego przy zaniechaniu zgromadzenia dokumentacji źródłowej, z której biegły korzystał, jest w pełni usprawiedliwione jeśli zważyć, że skarżący nie kwestionował opinii biegłego geodety a w skardze wręcz przyznał, iż ustalenia biegłego co do przebiegu granic są prawidłowe. W tej sytuacji nie ma uzasadnionych podstaw stanowisko, że Sąd I instancji powinien zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i uchylić zaskarżoną decyzję celem zgromadzenia dokumentów geodezyjnych.

Przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko jakoby linie graniczne pasa drogowego nie w całości przebiegały po obrysie budynku, do którego przytwierdzona jest reklama, stanowi nowe twierdzenie faktyczne pozostające w sprzeczności z ustaleniami znajdującymi oparcie w pisemnej opinii biegłego. Również i w tym miejscu przypomnieć należy, że skarżący zaakceptował ustalenia dokonane na tej podstawie w związku z czym nie można Sądowi I instancji czynić zarzutu, że zaniechał nakazania badania, czy zachodzi wskazywana w skardze kasacyjnej ewentualność niewynikająca ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powoływane jest orzecznictwo wskazujące na różne rozumienie pojęcia "reklama", najczęściej wiązanego z funkcją zachęty do nabywania towarów lub korzystania z usług oferowanych przez podmiot wymieniany w treści reklamy. Powoływane orzecznictwo dotyczy jednak w części stosowania przepisów ustaw zawierających regulacje z innych dziedzin prawa niż ta, do której odnosi się ustawa o drogach publicznych. Ustawy te najczęściej w ogóle nie zawierają własnej definicji "reklamy" względnie pojęcie to definiują odmiennie niż ustawa o drogach publicznych. Powoływane orzecznictwo dotyczące stosowania ustawy o drogach publicznych odnosi się do okresu sprzed wejścia w życie art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych (9 grudnia 2003 r.), to jest sytuacji, w której w omawianej ustawie brak było definicji "reklamy", co uzasadniało odwoływanie się do potocznego znaczenia słowa "reklama" i definicji zawartych w innych ustawach.

Art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych definiuje na użytek tej właśnie ustawy pojęcie reklamy. W związku z tym sięganie do innych definicji tego pojęcia, w szczególności pozanormatywnych, do czego zmierza wywód zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, uznać należy za nieuzasadnione. Wskazać bowiem należy, iż dopiero brak definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym lub danej gałęzi prawa oznacza, że można oprzeć się na definicji zawartej w innym akcie normatywnym lub sięgnąć do definicji funkcjonujących w języku potocznym. W myśl zaś omawianego przepisu reklama to nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Z treści tego przepisu wynika więc, iż każdy nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi stanowi, co do zasady reklamę, a nie jest nią jedynie tego rodzaju nośnik, który jest znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach, tj. znakiem i sygnałem określonym w wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), przepisach rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181) lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. O umieszczeniu reklamy w pasie drogowym decyduje jej zlokalizowanie w przestrzeni nad wydzielonym pasem terenu w taki sposób, że jest ona widoczna dla użytkowników danej drogi. Nie ma zatem znaczenia techniczna metoda ekspozycji reklamy ani sposób wyrażania zawartej w niej treści, jak np. zawieszenie reklamy z wykorzystaniem urządzeń znajdujących się poza drogą, na obiektach w pasie drogowym stanowiącym własność innych podmiotów. Z samej istoty reklamy i możliwości jej umieszczenia w pasie drogowym wynika, iż chodzi o umieszczenie reklamy nie na płaszczyźnie drogi (pasa drogowego), ale w przestrzeni nad tą powierzchnią. Oznacza to, że ustawodawca przez pas drogowy rozumie nie tylko powierzchnię drogi (pasa drogowego), ale także określoną przestrzeń nad tą powierzchnią (np. por. uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 19 czerwca 2000r., OPK 3/00 ONSA z 2001r., nr 1, poz. 112 i wyroki NSA z dnia 29 marca 1999r., II SA 146/99 Lex nr 46252 i 28 listopada 2002r., II SA/Ka 194/2001, LexPolonica nr 1115787). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że tablica umieszczona przez skarżącego na budynku, w którym prowadzi działalność, nie stanowiła ani znaku, ani sygnału w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach w powołanych rozporządzeniach wykonawczych do ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani znaku informującego o obiektach użyteczności publicznej umieszczonego przez gminę, lecz wskazywała przedmiot działalności skarżącego w sposób widoczny dla użytkowników drogi. Tym samym uznać należy, iż stanowiła ona reklamę w rozumieniu art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych.

Marginalnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nawet jeśli wprowadzać rozróżnienie między reklamą a szyldem i uznać, że konieczność umieszczenia szyldu wynika z przepisów korporacyjnych, to w stanie faktycznym niniejszej sprawy rozumowanie takie nie uzasadniałoby wyłączenia możliwości uznania spornej tablicy za reklamę. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że na ścianie budynku (równolegle z jej płaszczyzną) umieszczona jest tablica (szyld), na której zawarto informację o działalności kancelarii adwokackiej. Przedmiotem sporu jest natomiast druga tablica umieszczona prostopadle do ściany budynku, z której treści wynika, że w konkretnym miejscu działa nieokreślona bliżej kancelaria adwokacka. Tego rodzaju komunikat odpowiada pojęciu informacji wizualnej a jego sposób umieszczenia bardziej niż przytwierdzona równolegle do ściany tablica działa na użytkowników drogi stanowiąc zachętę do korzystania ze świadczonych usług.

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych istniejące w pasie drogowym obiekty i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie. Fakt, że w pasie drogowym (przestrzenią nad powierzchnią pasa) oprócz umieszczonej przez skarżącego reklamy znajdują się schody i balkon budynku może być interpretowany jako odpowiadający temu unormowaniu. Zagadnienie czy tak jest w istocie pozostaje bez związku z oceną, czy również reklama znajduje się w granicach pasa drogowego. Brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że tolerowanie istnienia schodów i balkonu w przestrzeni ponad powierzchnią pasa drogowego zmienia granice tego pasa.

Z wymienionych powodów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.