Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1423/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 9, 61 par.1, 107, 156, 145
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2017 r. sprawy ze skargi J J na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku J J, reprezentowanego przez J K o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "[...]WINB") z dnia [...] lipca 2001 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: "PINB") z dnia [...] czerwca 2001 r., znak: [...]- utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2016 r.

Uzasadniając postanowienie, GINB wskazał na następujące okoliczności. GINB postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., znak; [...] odmówił J J wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2001 r., znak: [...], nakazującej W J rozbiórkę hali magazynowej, znajdującej się na działce w [...] przy ul [...].

J J, reprezentowany przez J K, w ustawowym terminie wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem Po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy i rozpatrzeniu wniosku J J o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nadzorczy stwierdził, co następuje.

WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego 2004 r., sygn. akt: II SA/Po 3167/01 oddalił skargę W J na decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

J J wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r. GINB postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. GINB miał na względzie fakt, że decyzja [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2001 r., była przedmiotem kontroli WSA w Poznaniu.

Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (w aktualnym stanie prawnym postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok Sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

J J we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r. wskazywał, że "wydana decyzja rozbiórkowa winna być skierowana do wszystkich właścicieli".

GINB wyjaśnił, że wprawdzie do ww. wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt: II SA/Po 3167/01 nie zostało sporządzone uzasadnienie, to jednak wskazać należy, że w aktach przedmiotowej sprawy, które były analizowane przez wojewódzki sąd administracyjny, znajdują się dokumenty potwierdzające, że właścicielem działki nie jest jedynie W J. Zatem WSA w Poznaniu posiadał wiedzę o powyższym fakcie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę wszystkie naruszenia prawa, również te niepodniesione przez skarżących w skardze, w celu zbadania w pełnym zakresie zgodności zaskarżonego aktu z prawem.

WSA w Poznaniu, badając decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., nie będąc związany granicami skargi ocenił, że decyzja ta jest prawidłowa, co oznacza, że nie jest ona obarczona wadami skutkującymi stwierdzeniem nieważności.

Należało również w ocenie organu zauważyć, że jeśli przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W takim przypadku należy więc odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte postępowanie należy umorzyć.

W świetle powyższych rozważań, a w szczególności z uwagi na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2004 r., sygn. akt: II SA/Po 3167/01, oddalający skargę Pana W J na decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Zatem sprawa zgodności decyzji z prawem nie może być odmiennie oceniona ani przez organ administracji publicznej, ani przez sąd administracyjny, a na organie ciąży obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu.

Postanowienie GINB z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] zostało wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., który dopuszcza możliwość wydania rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, to znaczy m. in. wtedy, gdy żądanie złoży podmiot nieposiadający przymiotu strony w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności wtedy, gdy: strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej lecz innej formy działania administracji (np. umowy cywilnej, ugody administracyjnej), żądanie wszczęcia postępowania dotyczy co prawda decyzji administracyjnej, ale takiej, która już wcześniej została wyeliminowana z obrotu prawnego; żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji lub postanowienia, które jeszcze nie zostały wydane; żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która była już uprzednio kontrolowana w trybie art. 156 § 1 k.p.a. i organ administracji odmówił stwierdzenia jej nieważności, albo w stosunku do której sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę.

Odnosząc się do argumentacji z wniosku, organ wyjaśnił, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu, a twierdzi, że przysługuje mu przymiot strony w sprawie, może się skutecznie bronić przez złożenie wniosku o wszczęcie postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. i powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt: IV SA/Wa 741/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 379/14).

Z tym postanowieniem nie zgodził się J J, który działając przez pełnomocnika, r. pr. G W, pismem datowanym na [...] czerwca 2016 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia przez GINB tj. uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ppsa", o "uchylenie postanowienia GINB znak: [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz postanowienia poprzedzającego znak: [...] z dnia [...] maja 2016 r. przez WSA w Warszawie, w przypadku nie uwzględnienia skargi przez GINB w trybie, autokontroli" oraz o zasądzenie kosztów.

Pełnomocnik skarżącego w żądaniu skargi oświadczył: "Stwierdzam następujące naruszenia prawa: • art. 61a kpa polegające na popełnieniu błędu subsumcji; GINB niewłaściwie uznał, iż w sprawie mamy w istocie do czynienia z powagą rzeczy osądzonej z uwagi na wydanie wyroku sygn. akt II SA/Po 3167/01 z dnia 11 lutego 2004 r.".

Uzasadniając skargę, pełnomocnik skarżącego powołał się na następujące okoliczności. Zaskarżona decyzja, nakazująca rozbiórkę, narusza konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ przepisy prawa budowlanego w zakresie samowoli budowlanej mają zastosowanie do wszystkich właścicieli. Właściwie wydana decyzja rozbiórkowa winna być skierowana do wszystkich właścicieli, a nie była.

Zdaniem pełnomocnika, nawet wówczas, gdy adresatem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego jest inwestor, stronami postępowania są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Skarżący nie tylko był także inwestorem, ale nade wszystko współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, a nie brał udziału w postępowaniu. Jedyną osobą do której kierowano korespondencję był ojciec skarżącego, W J, który już nie żyje.

W ocenie pełnomocnika skarżącego, "obowiązki i uprawnienia wynikające z posiadania przedmiotowego budynku odnoszą się do wszystkich właścicieli. Obciążenie obowiązkiem rozbiórki tylko jednego ze współwłaścicieli, tak jak te miało miejsce w niniejszej sprawie, rażąco narusza przepis art. 52 Prawa budowlanego".

"Już tylko na marginesie" pełnomocnik podkreślił, że decyzje obu organów (PINB i [...]WINB) nie są precyzyjne, gdyż nie wskazują numeru działki na której znajduje się obiekt budowlany podlegający rozbiórce.

GINB popełnił błąd subsumcji, polegający na wadliwym ustaleniu, że w sprawie mamy w istocie do czynienia z powagą rzeczy osądzonej.

Jak przyznaje pełnomocnik skarżącego, rację ma GINB stwierdzając, że nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w stosunku do której sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę oraz, że jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstały one również po jej wydaniu. Istota problemu polega jednak na tym, że przyczyna nieważności występowała już w chwili wydania decyzji, ale nie była znana zarówno [...]WINB, jak i WSA.

GINB stwierdził, że "w aktach przedmiotowej sprawy, które byty analizowane przez wojewódzki sąd administracyjny, znajdują się dokumenty potwierdzające, że właścicielem działki nie jest jedynie W J. Zatem WSA w Poznaniu posiadał wiedzę o powyższym fakcie", jednakże stwierdzenie to nie zostało poparte żadnym dowodem. GINB nie wskazał żadnego dokumentu, z którego wywiódł tezę, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, w chwili orzekania, wiadomym było, że właścicielami działki były także inne osoby poza W J.

W ocenie pełnomocnika, "naruszenie zasad ogólnych KPA, w szczególności art. 7-9 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa jest ewidentne". Okoliczność, że W J nie był jedynym właścicielem nieruchomości nie była przedmiotem rozważań zarówno organów, jak i sądu administracyjnego i w tym zakresie nie istnieje powaga rzeczy osądzonej. Jeśli GINB uważał, że istnieją przesłanki do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 5), to "na mocy art. 7 - 9 k.p.a. powinien o tym w swym orzeczeniu bezwzględnie poinformować oraz wznowić postępowanie z urzędu".

W ocenie skarżącego wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane PINB w postaci tego, że "w dniu [...].06.2001 r. PINB dla powiatu [...] pozostawał w uzasadnionym, choć błędnym przekonaniu, że jedynym właścicielem działki w [...] przy ul. [...] jest W J, gdy tymczasem W J nie był jedynym właścicielem nieruchomości i wydana decyzja rozbiórkowa winna być skierowana do wszystkich właścicieli".

Z jednej strony, jak zauważa pełnomocnik skarżącego "wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem", aby w kolejnym zdaniu podkreślić, że "wznowienie nie jest prawem, a obowiązkiem organu". Jak podkreśla pełnomocnik, w przedmiotowej sprawie niewątpliwie zaistniała przesłanka do wznowienia, o której mowa jest w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., gdyż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W postępowaniu administracyjnym ciężar wykrycia prawdy obiektywnej jest bezwzględnym obowiązkiem organu orzekającego (art. 7 k.p.a.). Naruszenie w procesie wydawania decyzji norm prawa procesowego, które zostało wyliczone w art. 145 § k.p.a., "powoduje bezwzględny obowiązek wszczęcia z urzędu przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania".

W ocenie skarżącego, organ obowiązany jest więc nawet wniosku wszcząć postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia wystąpienia choćby jednej z podstaw wznowienia postępowania wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. z wyłączeniem art. 145 § 1 pkt. 4 i art. 145 a § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie GINB, jak również postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2016 r. nie naruszają prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że istotą zagadnienia prawnego, związanego ze skargą J J, jest to, czy GINB rozpoznając wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r. prawidłowo zastosował dyspozycję art. 61a § 1 k.p.a., a w konsekwencji, czy orzekając ponownie w tej sprawie mógł poprawnie utrzymać w mocy własne postanowienie na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.

Jak podkreślił GINB w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2016 r., hipoteza art. 61a § 1 k.p.a. dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z przyczyn przedmiotowych, np. z powodu dokonania kontroli sądowej decyzji, zakończonego oddaleniem prawomocnym skargi. W związku z tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego 2004 r. II SA/Po 3167/01 oddalił skargę W J na przedmiotową decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, organ uznał, że odmowa wszczęcia postępowania jest uzasadniona ww. przepisem z uwagi na przyczyny przedmiotowe.

Skarżący twierdzi natomiast, że takie rozstrzygnięcie narusza art. 61a § 1 k.p.a., gdyż GINB błędnie uznał, że ww. wyrok WSA w Poznaniu stanowi res iudicata, uniemożliwiając ponowne badanie decyzji PINB. Podnosi także, że był inwestorem budynku, co do którego PINB nakazał rozbiórkę i współwłaścicielem gruntu – a pomimo to nie został uznany za stronę postępowania. W ocenie pełnomocnika skarżącego "Twierdzenie GINB, że w czasie wydawania decyzji rozbiórkowej okoliczność, że są inni właściciele była jakoby znana (nie jest nową okolicznością) powoduje, że wydano decyzję z rażącym naruszeniem prawa i powinna być ona wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nieważności".

Dokonując analizy akt sprawy i prezentowanego stanowiska skarżącego i jego pełnomocnika, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do wniosku, że skarżący błędnie utożsamia przesłankę wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. z przesłanką nieważności decyzji, wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Podnosząc bowiem zarzut, że decyzja [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r. jest nieważna, gdyż "nie została skierowana do wszystkich właścicieli" (wniosek o stwierdzenie nieważności z [...] kwietnia 2016 r.), zaś "obciążenie obowiązkiem rozbiórki tylko jednego ze współwłaścicieli (...) rażąco narusza przepis art. 52 Prawa budowlanego", a skarżący nie brał ponadto udziału w postępowaniu, zakończonym wydaniem nakazu rozbiórki, profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie tylko błędnie interpretuje przesłanki nieważnościowe, ale także wadliwie rozumie art., 52 Pr. bud.

Zgodnie z art. 52 Pr. bud. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 Pr. bud. Analiza akt sprawy potwierdza wnioski organu, że inwestorem samowolnie wybudowanej hali magazynowej był wyłącznie W J. Wynika to z zebranych w sprawie dokumentów.

W J był przedsiębiorcą, działającym pod nazwą "[...]", zajmującym się m.in. recyclingiem tworzyw sztucznych (zaświadczenie o dokonaniu wpisu do EDG z sierpnia 2001 r.), co podkreśla we wniosku z dnia [...] kwietnia 1998 r. do Rady Miejskiej [...] w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż na przedmiotowej nieruchomości rozpoczął "proekologiczną działalność w zakresie przetwórstwa i odzyskiwania tworzyw sztucznych z odpadów". Zmiana tego planu umożliwiłaby W J rozwój jego przedsiębiorstwa (pismo z dnia [...] grudnia 1998 r.). W piśmie z dnia [...] maja 2001 r. W J, ponownie występując o zmianę planu do Rady Miasta [...], oświadcza, że na działce znajdują się "obiekty budowlane stanowiące zaplecze budowy, a także wiaty magazynowe stanowiące zaplecze Zakładu Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych ‘[...]’". W piśmie tym oświadcza ponadto, że "pragnie zalegalizować istniejący stan faktyczny od 1989 roku".

Wyłącznie W J występuje w postępowaniach inicjujących, jak i odwoławczych od odmownych decyzji Burmistrza Gminy [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy przedmiotowej wiaty magazynowej i wyłącznie on występuje w postępowaniu, zakończonym decyzją PINB z dnia [...] czerwca 2001 r. nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanej hali magazynowej oraz w postępowaniu odwoławczym. Również, wyłącznie W J, kieruje do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skargę na decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., w której jednakże nie kwestionuje – jak czyni to obecnie skarżący J J – prawidłowości postępowania w zakresie ustalenia kręgu jego uczestników.

Ze wszelkich pism, kierowanych przez W J wynika wprost, że to on jest nie tylko współwłaścicielem, ale przede wszystkim inwestorem samowolnie wybudowanej hali, co do której PINB orzekł o nakazaniu rozbiórki. W żadnym dokumencie nie jest przywołany skarżący, J J. Nie ma też żadnego pisma skarżącego, które mogłoby świadczyć, że – jak obecnie podnosi w skardze – był inwestorem. Przeczy temu natomiast fakt, że jak stwierdził W J, przedmiotowa hala była wybudowana na potrzeby działalności "[...]", a nie J J, który zresztą tej działalności nie współprowadził, co wynika z wpisu do EDG.

Dlatego też, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, twierdzenia podnoszone przez J J dopiero od [...] kwietnia 2016 r. (wniosek o stwierdzenie nieważności), jakoby był inwestorem samowolnie wybudowanej hali nie tylko nie są wiarygodne, ale wręcz sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, o którym mowa powyżej.

Powyższe oznacza, że decyzja PINB z dnia [...] czerwca 2001 r. nakazująca rozbiórkę hali magazynowej w [...] przy ul. [...], jak i decyzja [...]WINB z [...] lipca 2001 r., utrzymująca decyzję PINB w mocy zostały prawidłowo skierowane i doręczone inwestorowi – W J, jako inwestorowi, a zarazem współwłaścicielowi nieruchomości; zgodnie z art. 52 Pr. bud., zaś artykuł ten nie został w żadne sposób – w szczególności rażąco – naruszony.

Należy jednakże stanowczo podkreślić, że to, czy skarżący rzeczywiście bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzjami nakazującymi rozbiórkę jest okolicznością, która może podlegać badaniu przez organ ale w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, a nie w błędnie zainicjowanym przez skarżącego postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Wbrew jednakże stanowczym twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, organ nie mógł wszcząć z urzędu postępowania wznowieniowego z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. – a to z uwagi na mający charakter bezwzględnie obowiązujący art. 147 zd. 2 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.

Tym niemniej, co zapewne dostrzegł skarżący, do wniesienia skutecznego podania o wznowienia postępowania niezbędne jest dochowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., zaś nie można domagać się uchylenia decyzji z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt. 4 jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.).

Powyższe stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyczerpują w zasadzie ocenę wszystkich twierdzeń pełnomocnika (s. 3 skargi) w zakresie tego, czy organ powinien wszcząć z urzędu postępowanie wznowieniowe – co zresztą nie jest i nie powinno być przedmiotem orzekania w sprawie niniejszej.

Odnosząc się natomiast do kwestii wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2004 r., sygn. akt II SA/Po 3167/01, którym Sąd oddalił skargę W J na decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi (jak ma to miejsce przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny). Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie ma żadnych podstaw do kwestionowania tego, że WSA w Poznaniu dokonał rozpoznania sprawy w sposób uwzględniający ww. przepisy p.p.s.a. i nie stwierdzając uchybień oddalił skargę. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Tut. Sąd w pełni podziela stanowisko, wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09 (ONSA), zgodnie z którym należy przyjąć, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.

Wyjaśnić należy, że brak uzasadnienia ww. wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2004 r. nie jest przeszkodą do ustalenia przez organ istnienia przeszkody przedmiotowej do rozpoznania sprawy. Otóż, zgodnie z ww. uchwałą NSA "Dopełnienie przez właściwy organ administracji publicznej (...), wstępnej kwalifikacji złożonego żądania może napotykać na zasadnicze trudności wówczas, gdy nie dojdzie do sporządzenia uzasadnienia wyroku. W obecnym stanie prawnym nie jest to bynajmniej rzadkością, gdyż zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., w razie oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku sporządzane jest na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu jego sentencji. Zaniechanie przez stronę postępowania sądowo administracyjnego wystąpienia ze stosownym wnioskiem w przewidzianym prawem terminie sprawi, iż przeprowadzenie badania, o którym mowa, będzie musiało z konieczności ograniczyć się do analizy dostępnych organowi administracji publicznej oraz przedstawionych przez wnoszącego żądanie informacji. Uwzględniająca ogół okoliczności konkretnego przypadku ocena w przedmiocie dopuszczalności przeprowadzenia postępowania co do przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji znajdzie tym samym formalny wyraz w postaci decyzji o odmowie wszczęcia tego postępowania, bądź też stworzy podstawę dla dokonania czynności wewnętrznego urzędowania, otwierającej drogę do rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej w formie decyzji o zasadności wniesionego żądania".

W ocenie tut. Sądu, organ w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 maja 2016 r. prawidłowo ustalił (w rezultacie wstępnego badania żądania skarżącego) wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio ww. wyrok WSA w Poznaniu – przeszkody przedmiotowej, czyniącej rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym. GINB bowiem odniósł się do wyroku sądowego, który był wydany w przedmiocie nakazu rozbiórki przedmiotowej, samowolnie wybudowanej hali magazynowej. WSA w Poznaniu – co uwzględnił GINB – kontrolował już decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2001 r., również (będąc do tego zobowiązany ww. przepisami) w aspekcie jej ewentualnej nieważności.

Skarżący poprzez swoje zarzuty i twierdzenia w żaden sposób nie wykazał rzeczywiście istotnych okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania ze skargi W J okolicznościach sprawy spowodowałby, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znalazłoby się to, na co powołuje się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję rzeczywiście nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania.

Twierdzenie, że WSA w Poznaniu orzekając nie miał wiedzy o tym, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości jest natomiast niezgodne z treścią akt sprawy, w której znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1998 r. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z częścią biurowo – socjalną, w której J J jest również wymieniony, jako strona. WSA w Poznaniu, który orzekał w sprawie zaskarżonej decyzji dysponował więc tym dokumentem i wiedział, że J J jest stroną procesu budowlanego w ramach udzielonego pozwolenia na budowę. Twierdzenia skarżącego są więc bezpodstawne.

Jak wynika z treści skargi W J, skierowanej do (ówcześnie) Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu, oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny stanowiska skarżącego, ale także – do czego sąd administracyjny jest zobowiązany wyżej wskazanymi artykułami p.p.s.a. - okoliczności merytorycznych, w tym także przesłanek kwalifikujących decyzję do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.).

Dlatego, jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).".

GINB nie naruszył w swoich postanowieniach art. 61a § 1 k.p.a., gdyż prawidłowo ocenił znaczenie prawne ww. wyroku WSA w Poznaniu i znaczenie prawne prawomocności tego orzeczenia. Ponadto, organ prawidłowo ocenił że wniesione przez skarżącego żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7 - 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. należy wskazać, że tut. Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącego, jakoby było ono "ewidentne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że przedmiotem badania organu orzekającego w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest wyłącznie to, czy postępowanie nie może być wszczęte z uzasadnionych przyczyn. Dyspozycja ww. przepisu zawęża więc nie tylko zakres ustaleń organu, ale również zakres uzasadnienia. W uzasadnieniu pierwszego, jak i powtórnego postanowienia GINB znajduje się prawidłowe uzasadnienie odnośnie przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji [...]WINB, jak również uzasadnienie utrzymania w mocy własnego orzeczenia tego organu.

Mylnie też pełnomocnik skarżącego wywodzi o obowiązku bezwzględnego poinformowania skarżącego o możliwości wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są wprawdzie obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków – ale będących przedmiotem konkretnego, zawisłego postępowania administracyjnego. W takim też zakresie organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ administracyjny nie ma natomiast ani prawa, ani obowiązku udzielania porad prawnych i wskazywania prawidłowego trybu postępowania, zwłaszcza osobie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Tym samym, GINB nie naruszył ani art. 7, ani art. 8 i 9 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W aktach sprawy brak jest dowodu na okoliczność, że organ zasadę taką naruszył; zwłaszcza, jeżeli bierze się pod uwagę podstawę prawną rozstrzygnięcia, ograniczającą zakres czynności organu i dokonywanych ustaleń. Nie zostało też wyjaśnione – ani wykazane – przez skarżącego, na czym ma polegać naruszenie przez organ zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej; z analizy akt zaś takiego wniosku wyprowadzić nie można.

Zarzut naruszenia art. 32 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t. jedn. Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), jaki uczynił pełnomocnik skarżącego, jest zupełnie bezpodstawny. Zgodnie z hipotezą ww. normy konstytucyjnej, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Zgodnie z niekwestionowanym poglądem doktryny "zasada równości stron postępowania sądowo administracyjnego polega na tym, że pozycja procesowa skarżącego i organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, jest taka sama. Należy to rozumieć w ten sposób, że obie strony posiadają takie same uprawnienia i obowiązki procesowe, co pozwala im wieść spór o legalność zaskarżonego aktu lub czynności na równych prawach. Nie zmienia tego faktu przyznanie organowi pewnych, jemu tylko służących uprawnień i obowiązków (art. 54 § 2 i 3 PrPostSAdm), ponieważ wiążą się one z jego funkcją organu prowadzącego postępowanie administracyjne i służą jedynie sprawnemu przejściu sprawy z postępowania administracyjnego do sądowo administracyjnego. Zresztą skarżącemu zostały przyznane środki prawne służące egzekwowaniu obowiązku przekazania sprawy przez organ sądowi administracyjnemu (art. 55 PrPostSAdm), a także zaskarżaniu aktu lub czynności, który organ podjął w trybie autokontroli." (Komentarz do ustawy: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2-4-1997 (Dz.U. Nr 78, poz. 483) Opracowanie redakcyjne na podstawie: Sądowa kontrola administracji publicznej. Tom 10, 2016, Wydanie 2, Katarzyna Celińska-Grzegorczyk, Roman Hauser, Zbigniew Kmieciak, Wojciech Sawczyn, Andrzej Skoczylas, Jan Paweł Tarno – Legalis).

Jak wynika z powyższego komentarza, który tut. Sąd w pełni podziela, w kontrolowanym postępowaniu GINB w żaden sposób nie naruszył prawidłowo zrozumianego art. 32 § 1 Konstytucji RP.

W tym stanie rzeczy, wobec prawidłowości wydanego przez GINB postanowienia z dnia [...] maja 2016 r., jak również utrzymującego go w mocy postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r. i wobec nieuwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.