Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 679/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: poz. 1 załączn. do rozporządz. RM
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. Ch. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zatrucia ostre albo przewlekłe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. Ch. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z dnia [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne (poz. 1).

Decyzja ostateczna została oparta m.in. na podstawie art. 2351 i art. 2352 kp oraz § 8 ust. 1 i 4 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869).

W jej uzasadnieniu stwierdzono, iż A. Ch. ur. 17 lipca 1969 r. pracowała kolejno:

● w Zakładach Radiowych "[...]" w D. (nieistniejące)

- od 1 września 1984 r. do 31 października 1987 r. na stanowisku: uczeń monter, monter układów elektronicznych,

● w Zakładach Przemysłu Bawełnianego "[...]" S.A. w B. (w likwidacji)

- od 9 listopada 1987 r. do 1 grudnia 1989 r. na stanowisku: pakarka, przeglądacz tkanin, brakarz krojczy,

● w Przedsiębiorstwie Handlowo-Produkcyjno-Usługowym "[...]" w B. (nieistniejące)

- od 1 sierpnia 1990 r. do 9 lipca 1991 r. na stanowisku: monter przewodów,

● w Zakładach Bawełnianych "[...]" S.A. w B. (nieistniejące)

- od 5 kwietnia 1993 r. do 20 sierpnia 1994 r. na stanowisku: tkacz rezerwa,

- od 3 czerwca 1996 r. do 30 listopada 1996 r. na stanowisku: sprzątaczka,

- od 1 grudnia 1996 r. do 6 września 1998 r. na stanowisku: przewijacz przędzy,

- od 7 września 1998 r. do 31 października 1999 r. na stanowisku: stemplarka

(praca w narażeniu na hałas, formaldehyd, pył organiczny; czynniki nie wykazywały przekroczeń norm),

- od 1 listopada 1999 r. do 30 czerwca 2000 r. na stanowisku: brakarz krojczy (praca w narażeniu na hałas, formaldehyd, pył organiczny; czynniki nie wykazywały przekroczeń norm),

● w B. Wykończalni "[...]" Sp. z o.o. w B.

- od 1 lipca 2000 r. do 31 października 2001 r. na stanowisku: brakarz krojczy (praca w narażeniu na hałas, formaldehyd, pył organiczny; czynniki nie wykazywały przekroczeń norm),

● w Fabryce Wyrobów z Tworzyw Sztucznych "[...]" Zakład Pracy Chronionej w B.

- od 2 listopada 2001 r. do 25 kwietnia 2006 r. na stanowisku: lutowacz (praca w kontakcie z etanolem, metanolem, propanolem, fluorkami, fluorowodorem, tlenkiem węgla, ditlenkiem węgla; stężenia poniżej granicy oznaczalności metody),

- od 26 kwietnia 2006 r. do 25 lipca 2006 r. na stanowisku: monter opraw,

- od 26 lipca 2006 r. do 6 marca 2007 r. na stanowisku: mechaniczna obróbka opraw,

● od 7 marca do 2007 r. do 4 lipca 2007 r. świadczenie rehabilitacyjne

● od 5 lipca 2007 r. bezrobotna.

Postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej u A. Ch. wszczęte zostało dnia 13 grudnia 2006 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D.

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. dnia 12 lipca 2007 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne: fluor lub jego związki (poz. 1 pkt 20), tlenek węgla (poz. 1 pkt 30), metanol (poz. 1 pkt 34), formaldehyd (poz. 1 pkt 47), etanol, propanol, dwutlenek węgla (poz. 1 pkt 57) u A. Ch. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań swoje stanowisko uzasadnił tym, że : "Przeanalizowano całość posiadanej dokumentacji medycznej w tym badanie fizykalne, badania dodatkowe, karty badań profilaktycznych oraz dostarczone przez pacjentkę wyniki badań laboratoryjnych, USG jamy brzusznej, rtg klatki piersiowej, wyniki konsultacji specjalistycznych. Rozpoznany obniżony poziom leukocytów nie ma związku z narażeniem zawodowym na wyżej wymienione substancje chemiczne."

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dnia 4 grudnia 2007 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.-zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne: fluor lub jego związki (poz. 1 pkt 20), tlenek węgla (poz. 1 pkt 30), metanol (poz. 1 pkt 34), formaldehyd (poz. 1 pkt 47), etanol, propanol, dwutlenek węgla (poz. 1 pkt 57) u A. Ch. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań swoje stanowisko uzasadnił tym, iż "... całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistycznymi ocenami w zakresie neurologii, chorób wewnętrznych, okulistyki, popartymi rezultatami badań dodatkowych nie daje podstaw do rozpoznania zatrucia tymi czynnikami chemicznymi. Rozumieć przez to należy, iż stwierdzona od lipca 2006 r. i utrzymująca się także obecnie izolowana leukopenia nie należy do manifestacji zatrucia tymi czynnikami chemicznymi."

Na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie, jak i w oparciu o opinie jednostek orzeczniczych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. dnia 11 stycznia 2008 r. wydał decyzję nr [...], znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne: fluor lub jego związki (poz. 1 pkt 20), tlenek węgla (poz. 1 pkt 30), metanol (poz. 1 pkt 34), formaldechyd (poz. 1 pkt 47), etanol, propanol, dwutlenek węgla (poz. 1 pkt 57) [wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób i zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz. U. Nr 132, poz. 1115/] u A. Ch.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w związku z prowadzonym postępowaniem odwoławczym, odnosząc się do odwołania zainteresowanej i po przeanalizowaniu całości akt sprawy A. Ch., dnia 4 kwietnia 2008 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o uzupełnienie uzasadnienia opinii medycznej w wydanym dnia 4 grudnia 2007 r. orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż nie spełnia ono cech opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a.

W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. pismem z dnia 8 maja 2008 r. poinformował, że: "... dokonaliśmy ponownej szczegółowej analizy zgromadzonej dokumentacji medycznej. W rezultacie nie znajdujemy podstaw weryfikacji wydanych w dniu 4 grudnia 2007 r. orzeczeń lekarskich. (...) Nie widzimy też podstaw do przypisania stwierdzanej u badanej leukopenii jakiemukolwiek zatruciu zawodowemu, tym bardziej, iż na stanowisku pracy wszystkie czynniki toksyczne występowały w stężeniach poniżej granicy oznaczalności metody!!! O czym zapewne nie wiedział lekarz z Poradni Hematologicznej we W., ustalając arbitralnie związek leukopenii z narażeniem zawodowym, pomijając przy tym inne samoistne czy choćby infekcyjne lub autoimmunologiczne przyczyny tej nieprawidłowości."

Ponadto, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 4 kwietnia 2008 r. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. o udzielenie informacji na temat wyników badań próbek środków chemicznych, jakie występowały na stanowisku pracy A. Ch. w Fabryce Wyrobów z Tworzyw Sztucznych "[...]" w B.

W odpowiedzi, [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w W. dnia 24 kwietnia 2008 r. poinformował, że: "... dostarczone próbki nie były wykorzystane w procesie orzeczniczym. Próbki substancji wykorzystuje się do wykonania testów przy orzekaniu o chorobie zawodowej skóry. Ponieważ nie prowadzono diagnostyki w tym kierunku próbki pozostały niewykorzystane, gdyż nie było takiej potrzeby."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] wydał decyzję Nr [...], znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne: fluor lub jego związki (poz. 1 pkt 20), tlenek węgla (poz. 1 pkt 30), metanol (poz. 1 pkt 34), formaldechyd (poz. 1 pkt 47), etanol, propanol, dwutlenek węgla (poz. 1 pkt 57) [wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz. U. Nr 132, poz. 1115/] u A. Ch.

Na powyższą decyzję A. Ch. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 729/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z [...], nr [...] zarzucając że decyzja wydana została na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W związku z wyrokiem Sądu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. dnia 21 września 2009 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w W. o weryfikację i ewentualne podtrzymanie lub zmianę wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego w myśl obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. pismem z dnia 15 października 2009 r. przesłał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 12 grudnia 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 105, poz. 869)) u A. Ch.

Jednostka orzecznicza w uzasadnieniu tego orzeczenia lekarskiego podała, że: "... z wywiadu chorobowego wynikało, że od 2005 r. zaczęły występować omdlenia, chudnięcie i leukopenia (spadek leukocytów). Leczona w Poradni Hematologicznej, gdzie nie znaleziono przyczyny spadku leukocytów. Pacjentka badana w tut. DWOMP w dniu 28 lutego 2007 r. Z odchyleń w badaniach laboratoryjnych stwierdzono obniżony poziom leukocytów, hemoglobiny i żelaza. Przeanalizowano całość narażenia zawodowego. Żaden z obecnych na stanowisku pracy czynników nie powoduje leukopenii. Obniżony poziom leukocytów spowodowany jest czynnikami pozazawodowymi. Mając na uwadze powyższe po weryfikacji nadal brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Instytut pismem z dnia 20 stycznia 2010 r. przesłał orzeczenie lekarskie nr 32915B/07/09 uzupełnione o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 105, poz. 869) ) u A. Ch. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że: "... Całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistycznymi ocenami w zakresie neurologii, chorób wewnętrznych, okulistyki, popartymi rezultatami badań dodatkowych nie dał podstaw do rozpoznania zatrucia tymi czynnikami chemicznymi, na które badana była narażona w stężeniach poniżej granicy oznaczalności metody. Stwierdzana u badanej od lipca 2006 r. izolowana leukopenia nie należy do manifestacji zatrucia tymi czynnikami chemicznymi.

W związku ze zmianą przepisów prawa postępowanie orzecznicze w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przeprowadzono zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zgodnie z treścią pozycji 1: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Wprowadzone zmiany w przepisach prawa nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia." Na podstawie powyższych opinii jednostek orzeczniczych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. dnia [...] wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne (poz. 1) u A. Ch. (...).

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w związku z prowadzonym postępowaniem odwoławczym dnia 1 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektor Sanitarnego w D. o wyjaśnienie aktualnej sytuacji zatrudnienia odwołującej się. W odpowiedzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. pismem z dnia 14 kwietnia 2010r. przesłał wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, tj. ustalono, że odwołująca się przebywa poza granicami kraju oraz obecnie nie pracuje (adnotacja służbowa z dnia 13 kwietnia 2010 r. sporządzona na podstawie oświadczenia córki odwołującej się – M. Ch.).

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 11 maja 2010 r. zwrócił się do pełnomocnika A. Ch. - o wyjaśnienie aktualnej sytuacji zatrudnienia odwołującej się. W związku z brakiem odpowiedzi, dnia 16 czerwca 2010 r. wystosował monit, pouczając jednocześnie że brak odpowiedzi na pismo w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia, skutkować będzie wydaniem decyzji na podstawie dotychczas zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Pełnomocnik nie odpowiedział na to pismo.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej u A. Ch. zważył, co następuje: Zgodnie z treścią § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdza, że dokonane czynności w toku niniejszego postępowania pozostają skuteczne, wobec czego nie odmawia mocy dowodowej czynnościom dokonanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, które utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r.

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku A. Ch. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż zainteresowana wykonując swoje obowiązki zawodowe pracowała w kontakcie z substancjami chemicznymi (formaldehyd, metanol, etanol, propanol, fluorki, fluorowodór, CO, CO2) - wyniki pomiarów poniżej oznaczalności metody. Natomiast odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, iż placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych:

- [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w W. (2-krotnie),

- Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (2-krotnie),

były zgodne co do faktu, iż przyczyną zaburzeń hematologicznych są czynniki pozazawodowe a stwierdzona izolowana leukopenia nie jest objawem zatrucia czynnikami chemicznymi, znajdującymi się w środowisku pracy A. Ch. Całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistycznymi badaniami nie daje podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz musi być również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych.

Wydane orzeczenia jednostek służby zdrowia upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej, są obiektywne, spójne, przekonujące oraz obszernie umotywowane. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że decyzja organu I instancji jak i organu II instancji, zostały wydane na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich. Organy administracji publicznej przedsięwzięły wszelkie niezbędne czynności mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak i zgromadziły w całości materiał dowodowy dotyczący choroby zawodowej u A. Ch. W tej sytuacji nie znajdują uzasadnienia zarzuty podniesione w odwołaniu z dnia 15 marca 2010 r. dotyczące naruszenia art. 7, art. 12 § 1, art. 35 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Odwołująca podnosi także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. polegający na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów. Materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości wykazuje, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. przy podejmowaniu decyzji (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 105, poz. 869) kierował się orzeczeniami przedstawionymi przez placówki służby zdrowia, które upoważnione są do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ich związkiem z występowaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy. Wobec czego i ten zarzut nie posiada uzasadnienia (...).

W skardze A. Ch. zarzuciła: naruszenie § 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...) poprzez niezastosowanie tych przepisów i niewykonanie przez żadną z jednostek orzeczniczych (lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, państwowego inspektora sanitarnego) w sposób należyty i wyczerpujący oceny narażenia zawodowego pracownika, poprzez zaniechanie przeprowadzenia tej oceny bezpośrednio u pracodawcy, a oparcie się wyłącznie na archiwalnej dokumentacji - badaniach środowiskowych w latach 2000-2006 przedłożonych przez pracodawcę, naruszenie § 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika bez prawidłowo przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego oraz nieuzupełnienie informacji zawartych w dokumentacji pracownika o aktualne dane o narażeniu zawodowym, dokładne wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowisku pracy pracownika, a przede wszystkim zaniechanie – mimo takich wniosków dowodowych pracownika – pobrania do analizy diagnostycznej próbek wszystkich substancji używanych przez pracodawcę oraz zaniechanie analizy dokumentacji medycznej pozostałych pracowników zatrudnionych u pracodawcy (na okoliczność częstotliwości zachorowań innych pracowników w okresie objętym wnioskiem i rodzaju ich chorób); rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz jej załatwienie w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącej,

- art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,

- art. 12 § 1, art. 35 kpa poprzez mało wnikliwe przeprowadzenie postępowania w niniejszej sprawie,

- art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów czyniąc ją dowolną i nie znajdującą oparcia w zebranym materiale dowodowym;

- art. 136 kpa poprzez jego niezastosowanie i nie przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie pobrania i analizy diagnostycznej próbek wszystkich substancji używanych prze pracodawcę oraz analizy dokumentacji medycznej pozostałych pracowników zatrudnionych u pracodawcy,

- art. 107 kpa poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia pod względem faktycznym zaskarżone decyzji.

Skarżąca w związku z tym wniosła o:

1. uchylenie w całości decyzji organów I i II instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przypisanych.

Zdaniem skarżącej, zarówno organ I, jak i II instancji - mimo dotychczasowych zarzutów skarżącej - nie rozpoznał niniejszej sprawy dostatecznie wnikliwie, zebrał niewyczerpujący materiał dowodowy, a dokonana ocena zebranych dowodów jest dowolna - co narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7 i 77 § 1 kpa, art. 12 § 1 i 35 kpa oraz art. 80 kpa.

Przede wszystkim zaś zarzucić należy organom niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego. Mimo wniosków dowodowych pracownika, organ bowiem nie uzupełnił tego materiału poprzez:

1) wystąpienie do pracodawcy Zakładu "[...]" o szczegółowe dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, o przekazanie próbek wszystkich stosowanych substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych;

2) przeprowadzenie analizy chemicznej wszystkich próbek pobranych od pracodawcy stosowanych przez niego substancji chemicznych;

3) wystąpienie do lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej pracownika wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych;

4) wystąpienie do lekarza prowadzącego leczenie pracownika w Poradni Hematologicznej we Wrocławiu - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej.

5) wystąpienie do pracodawcy Zakładu "[...]" oraz lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami zatrudnionymi w tym Zakładzie - o udostępnienie dokumentacji pracowniczej i medycznej innych pracowników zatrudnionych w tym Zakładzie w latach 2001-2007 na podobnych co skarżąca stanowiskach pracy (zwłaszcza stanowisku lutowacza) oraz dokonanie analizy danych statystycznych o częstotliwości zachorowań tych pracowników i rodzaju ich zaburzeń zdrowotnych.

Dziwi skarżącą fakt, iż w zakresie ustalenia istniejących w Zakładzie Pracy "[...]" zagrożeń, w szczególności wykazu stosowanych w nim substancji chemicznych, jednostka orzecznicza I i II stopnia oparła się wyłącznie na piśmie pracodawcy, bez przeprowadzenia w tym zakresie jakichkolwiek czynności sprawdzających (pobrania i analizy laboratoryjnej próbek) i dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Jeszcze bardziej dziwi skarżącą aprobowanie - bez jakiegolwiek dążenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy - przez organ II instancji odpowiedzi jednostek orzeczniczych, iż "dostarczone próbki nie były wykorzystane w procesie orzeczniczym. Próbki substancji wykorzystuje się do wykonania testów przy orzekaniu o chorobie zawodowej skóry. Ponieważ nie prowadzono diagnostyki w tym kierunku próbki pozostały niewykorzystane, gdyż nie było takiej potrzeby". Przecież ten fakt właśnie (braku obiektywnego i rzetelnego pobrania i analizy próbek substancji chemicznych używanych przez pracodawcę - w celu stwierdzenia, że są one rzeczywiście tymi, które wskazał w piśmie i nie przekraczają dopuszczalnych norm) był głównym zarzutem skarżącej, która nie ma innej możliwości - niż w trybie niniejszego postępowania - zweryfikować podawanych przez pracodawcę informacji. Wbrew ocenie jednostek orzeczniczych i organów administracji, taka potrzeba pobrania i analizy próbek substancji właśnie w tej sprawie zachodzi - jest nią potrzeba dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy, tym bardziej, że skutki tego stanu mogą być bardzo ważne dla zdrowia skarżącej. Dziwne jest zatem, że organy administracji tak pochopnie podchodzą do zdrowia pracowników, mimo iż ich celem statutowym jest zapewnienie pracownikom bezpieczeństwa i sprawowanie należytej kontroli sanitarnej nad zakładami pracy.

Mimo obowiązku wynikającego z § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie chorób zawodowych (...), żadna z jednostek orzeczniczych (lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, państwowy inspektor sanitarny) nie wykonała w sposób należyty i wyczerpujący oceny narażenia zawodowego pracownika, poprzez przeprowadzenia tej oceny bezpośrednio u pracodawcy. Oparcie się wyłącznie na archiwalnej dokumentacji - badaniach środowiskowych w latach 2000-2006 przedłożonych przez pracodawcę (co z góry podważa ich wiarygodność) jest, zdaniem skarżącej, niewystarczające i rażąco narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Naruszony został także § 6 ust. 4 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2010 r. poprzez wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika bez prawidłowo przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego oraz nieuzupełnienie informacji zawartych w dokumentacji pracownika o aktualne dane o narażeniu zawodowym, dokładne wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowisku pracy pracownika, a przede wszystkim zaniechanie - mimo takich wniosków dowodowych pracownika - pobrania do analizy diagnostycznej próbek wszystkich substancji używanych przez pracodawcę oraz zaniechanie analizy dokumentacji medycznej pozostałych pracowników zatrudnionych u pracodawcy (na okoliczność częstotliwości zachorowań innych pracowników w okresie objętym wnioskiem i rodzaju ich chorób)

Przeprowadzenie zaś takiego dodatkowego postępowania wyjaśniającego, zdaniem skarżącej, było tym bardziej celowe, iż nie ustalono dotychczas w sposób ostateczny rzeczywistej przyczyny powstania u pacjentki leukopenii.

Tym bardziej też takie dodatkowe badania były konieczne, iż - jak wynika nawet z badań środowiskowych w latach 2000, 2004, 2006 - na stanowisku pracownika zostały jednak stwierdzone śladowe ilości substancji chemicznych, które w wykazie chorób zawodowych figurują jako przyczyny powstania choroby zawodowej. Fakt iż "ilości te nie przekraczały granic oznaczalności metod analitycznych" nie może być sam w sobie jeszcze podstawą do stwierdzenia, iż w przypadku skarżącej substancje te nie były w rzeczywistości przyczyną stwierdzonych u niej zaburzeń hematologicznych (leukopenii). Aby dojść do takiego wniosku, należało przeprowadzić w tym zakresie szczegółowe badania, zwłaszcza pod względem odporności organizmu pracownika nawet na takie "śladowe" ilości substancji chemicznych. Takich badań w niniejszej sprawie zaniechano. A przecież bezspornym jest, iż na stanowisku pracy skarżącej przedmiotowe substancje w istocie występowały.

Kwestia, czy tylko te substancje występowały na stanowisku pracy skarżącej (i czy faktycznie były w ilościach poniżej oznaczalności metody) nie została ani przez organ I instancji, jak i II instancji należycie wyjaśniona - organy zaniechały pobrania do analizy diagnostycznych próbek wszystkich substancji używanych przez pracodawcę. Zamiast tego poprzestały jedynie na jego oświadczeniu. Takie postępowanie organów administracji narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, określone w art. 7, 8, 12 § 1, 35, 77 § 1 i 80 kpa.

Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji, konieczne było zweryfikowanie twierdzeń pracodawcy, czy rzeczywiście w środowisku pracy pacjentki nie występowały jeszcze inne czynniki chorobotwórcze i czy nie była ona narażona jeszcze na inne, prócz dotychczas wskazanych (formaldehyd, etanol, metanol, propanol, fluorki, fluorowodór, CO, CO2), substancje chemiczne, w szczególności promieniowanie jonizujące, benzen, arsen i jego związki, DDT. Zważywszy na fakt, iż pracodawca pacjentki może być bezpośrednio zainteresowany wynikiem tego badania (a to z uwagi na ewentualną jego odpowiedzialność odszkodowawczą w przypadku jednak stwierdzenia u pacjentki - jego pracownicy choroby zawodowej) poprzestanie przez jednostkę orzeczniczą, a za nią także przez organy administracji, na samym oświadczeniu pracodawcy (por. pismo zakładu pracy z dnia 26 stycznia 2007 r.) jest zdecydowanie niewystarczające.

W tych okolicznościach, Państwowy Inspektor Sanitarny przed wydaniem ostatecznej decyzji powinien skorzystać ze swoich uprawnień, określonych w § 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie chorób zawodowych (...) i uzupełnić posiadaną dokumentację (materiał dowodowy) poprzez przeprowadzenie czynności wymienionych na wstępie pisma.

Podnieść także należy, iż w niniejszej sprawie zachodzi w szczególności konieczność zbadania (choćby dla celów porównawczych) dokumentacji pracowniczej i medycznej innych pracowników (do czego Państwowa Inspekcja Sanitarna i jednostki orzecznicze są uprawnione) zatrudnionych w latach 2001 - 2007 w Zakładzie "[...]" na podobnych co skarżąca stanowiskach pracy (zwłaszcza lutowacz), a w szczególności dokonania analizy danych statystycznych o częstotliwości zachorowań tych pracowników i rodzaju zaburzeń zdrowotnych. Z osobistych obserwacji skarżącej wynika bowiem, iż zwłaszcza na tym stanowisku (pracownicy byli tu najbardziej narażeni na wchłanianie i kontakt z substancjami chemicznymi) większość pracowników miała ciągle problemy zdrowotne i po jakimś czasie byli oni, podobnie jak skarżąca, przenoszeni na inne stanowiska pracy lub zwalniani. Fakt ten uzasadnia podejrzenie skarżącej o silne narażenie na tym stanowisku pracy na chorobotwórcze substancje chemiczne. Okoliczności te nie były zaś dotychczas zupełnie przedmiotem badania jednostki orzeczniczej oraz inspekcji sanitarnej.

Także organ II instancji do tych zarzutów skarżącej i jej wniosków dowodowych w ogóle się nie ustosunkował, czym rażąco naruszył zasady wynikające z art. 136 kpa.

W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji jest całkowicie błędna, a co najmniej przedwczesna - i z tej racji nie może się ostać w obrocie. Twierdzenie przez organy obu instancji, iż stwierdzone u skarżącej zaburzenia hematologiczne mają przyczyny w czynnikach pozazawodowych jest nieuprawnione i bezpodstawne, zwłaszcza w świetle diagnozy lekarza powódki - dr. M. M. z Poradni Hematologicznej we W., gdzie wyraźnie wskazano, iż "leukopenia ma związek z narażeniem zawodowym pacjentki" (...).

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów, jakie zawarł w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona bowiem decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, nie narusza prawa, a zgodność z prawem tych orzeczeń jest jedynie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. nr 153, poz. 1269; art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa.

Legalność zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji należało ocenić w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869).

Biorąc te unormowania pod uwagę organ odwoławczy trafnie stwierdza, że pojęcie choroby zawodowej opiera się na trzech elementach konstrukcyjnych: 1) rozpoznaniu jej przez upoważnioną do tego jednostkę służby zdrowia, przy czym choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2) musi być wywołana czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy, 3) objawy chorobowe muszą wystąpić w okresie wskazanym w załączniku do powyższego rozporządzenia.

Z definicji tej wynika, że brak choćby jednego z tych elementów powoduje, że choroby nie można uznać za chorobę zawodową.

Skarżąca była badana w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w W. (dalej WOMP) na okoliczność zatruć ostrych albo przewlekłych lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne wymienione w poz. 1 pkt 20, 30, 34, 47 i 57 wykazu chorób zawodowych, ale w orzeczeniu z dnia 12 lipca 2007r. jednostka ta stwierdziła brak podstaw do rozpoznania tego rodzaju choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia WOMP stwierdził, iż przeanalizowano całość posiadanej dokumentacji medycznej w tym badanie fizykalne, badania dodatkowe, karty badań profilaktycznych oraz dostarczone przez pacjentkę wyniki badań laboratoryjnych, USG jamy brzusznej, rtg klatki piersiowej, wyniki konsultacji specjalistycznych. Rozpoznany obniżony poziom leukocytów nie ma związku z narażaniem zawodowym na wyżej wymienione substancje chemiczne. Według karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS w D. z dnia 26 stycznia 2007r. oraz pisma Zakładu "[...]" z dnia 12 marca 2007r. A. Ch. nie była narażona na czynniki zawodowe, które mogłyby doprowadzić do leukopenii: promieniowanie jonizujące, benzen, arsen i jego związki, DDT. Wobec powyższego przyczyną zaburzeń hematologicznych są czynniki pozazawodowe.

Akapit wcześniej, w orzeczeniu tym odnotowano, że w wykonywanych badaniach laboratoryjnych (morfologia, TSH, glukoza, kwas moczowy, Aspat, Alat, kreatynina) poza leukopenią oraz obniżonym poziomem Hb/11,89 % nie znaleziono nieprawidłowości.

Podobnie stwierdził Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (IMP), który w orzeczeniu z dnia 4 grudnia 2007r. odnotował brak podstaw do rozpoznania zatrucia ostrego albo przewlekłego lub jego następstw wywołanych przez fluor lub jego związki, tlenek węgla, metanol, formaldehyd, etanol, propanol, dwutlenek węgla. Całokształt bowiem obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistycznymi ocenami w zakresie neurologii, chorób wewnętrznych, okulistyki, popartymi rezultatami badań dodatkowych nie daje podstaw do rozpoznania zatrucia tymi czynnikami chemicznymi. Rozumieć przez to należy, iż stwierdzona od lipca 2006r. i utrzymująca się także obecnie izolowana leukopenia nie należy do manifestacji zatrucia tymi czynnikami chemicznymi. Orzeczenie WOMP w W. jest w pełni zasadne.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2008r. PWIS we W. zwrócił się do IMP w S. o uszczegółowienie opinii z dnia 4 grudnia 2007r. gdyż nie podano jakie dokładnie przesłanki medyczne dają podstawy do rozpoznania zatrucia wymienionymi substancjami chemicznymi. Nie wyjaśniono, czy czynniki toksyczne występujące na stanowisku pracy u zainteresowanej mogły mieć wpływ na schorzenia u niej występujące jak i nie podano też innych pozazawodowych przyczyn, które przyczyniły się do zachorowania. Podanie powyższych argumentów, w świetle diagnozy lekarza z Poradni Hematologicznej we W. w brzmieniu: "Leukopenia lub związek z narażeniem zawodowym pacjentki" jest niezbędne w celu kontynuowania postępowania i uzasadnienia decyzji w sprawie.

Na żądanie to odpowiedział IMP pismem z dnia 8 maja 2008r. podkreślając w dalszym ciągu brak podstaw do przypisania stwierdzonej u badanej leukopenii jakiemukolwiek zatruciu zawodowemu, tym bardziej, że na jej stanowisku pracy wszystkie czynniki toksyczne występowały w stężeniach poniżej granicy oznaczalności metody o czym zapewne nie wiedział lekarz z Poradni Hematologicznej we W. ustalając arbitralnie związek leukopenii z narażeniem zawodowym i pomijając przy tym inne samoistne czy choćby infekcyjne, lub autoimmunologiczne przyczyny tej nieprawidłowości.

WOMP podtrzymał następnie swoje stanowisko w opinii weryfikacyjnej z dnia 15 października 2009r. natomiast IMP – w podobnej opinii z dnia 14 stycznia 2010r.

W świetle tych opinii, a także wyników badania epidemiologicznego należy przyznać słuszność twierdzeniom zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne.

Organy obu instancji w istocie przyznały, że skarżąca wykonując swoje obowiązki zawodowe pracowała w kontakcie z substancjami chemicznymi tj. formaldehyd, metanol, etanol, propanol, fluorki, fluorowodór, CO, CO2, ale wyniki pomiarów wypadały poniżej oznaczalności metody (por. zaświadczenie z dnia 11 stycznia 2007r. wystawione przez "[...]" w B. oraz pismo tej Fabryki z dnia 12 marca 2007r. stwierdzające, iż "wyniki przeprowadzonych pomiarów na stanowisku lutowania nie wykazywały przekroczeń – to wartości poniżej oznaczalności metody").

Reasumując te wywody należy stwierdzić brak niezbędnych przesłanek, wcześniej wymienionych (choroba znajduje się w wykazie, została spowodowana czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy) do uznania choroby skarżącej za zawodową.

Skarga nie zasługiwała więc na uwzględnienie. Należy zauważyć, że skarżąca wprawdzie zarzuca, że oceny narażenia zawodowego nie przeprowadzono bezpośrednio u pracodawcy, a oparto się wyłącznie na archiwalnej dokumentacji, ale treści tych dokumentów nie podważa, a przecież dokumenty te odzwierciedlają sytuację, jaka istniała gdy skarżąca była czynna zawodowo. Nie pracuje bowiem od 5 lipca 2007r., a – jak to już wyżej odnotowano, wyniki przeprowadzonych pomiarów na jej stanowisku pracy pochodzą z I kwartału 2007r. Podobnie należałoby się odnieść do zarzutu, że nie pobrano do analizy diagnostycznej próbek wszystkich substancji używanych przez pracodawcę oraz zaniechano analizy dokumentacji medycznej pozostałych pracowników zatrudnionych u pracodawcy (na okoliczność częstotliwości zachorowań innych pracowników w okresie objętym wnioskiem i rodzaju ich robót) skoro z przytoczonego wcześniej zaświadczenia z dnia 11 stycznia 2007r. wynika, że ujęto bez wątpienia te, które występowały na stanowisku pracy skarżącej (etanol, metanol, propan, fluorki, fluorowodór, tlenek węgla, dwutlenek azotu). Niezależnie od tego z pisma Fabryki z dnia 30 stycznia 2008r. wynika, że hala lutowania w firmie "[...]" istnieje od 1994r. Od tego czasu do chwili obecnej nie stwierdzono przypadków zatruć wśród pracowników hali lutowania, ani przypadków przenoszenia na inne stanowiska pracy pracowników z powodu zatruć związanych z wykonywaną pracą. Charakterystyka zaś wykonywanej pracy skarżącej w Fabryce została sporządzona w dniu 26 lipca 2007r., ale i ona nie świadczy o narażeniu jej na zatrucia (por. pkt 19 tej charakterystyki i podsumowanie postępowania). Wreszcie nie sposób byłoby rzutować sytuacji innych chorych w Fabryce na stan zdrowia skarżącej skoro zależy on od cech osobniczych, a opinie lekarskie po szczegółowych badaniach stanowczo wykluczyły zawodową etiologię leukopenii A. Ch.

Nie sposób też podzielić zarzutu naruszenia szeregu przepisów kpa. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono okoliczności sprawy niezbędne do wydania opinii lekarskich przez jednostki orzecznicze I i II stopnia; opinie te są należycie umotywowane i przekonujące, a podjęte decyzje – wbrew wywodom skargi, zostały właściwie uzasadnione tak od strony faktycznej jak i prawnej.

Z tych powodów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.