Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 880-881/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1999-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
Teza: Dla ustalenia wartości gruntu nabytego przez skarżących należało przyjąć do porównania przeciętne ceny z dnia dokonania czynności cywilnoprawnej, a w przypadku braku innych transakcji z tego dnia należało przyjąć ceny transakcji zawartych w okresie zbliżonym do dnia dokonania czynności cywilnoprawnej, a więc nieznacznie go wyprzedzającym lub nieznacznie następującym po tym dniu.

TEZY

Dla ustalenia wartości gruntu nabytego przez skarżących należało przyjąć do porównania przeciętne ceny z dnia dokonania czynności cywilnoprawnej, a w przypadku braku innych transakcji z tego dnia należało przyjąć ceny transakcji zawartych w okresie zbliżonym do dnia dokonania czynności cywilnoprawnej, a więc nieznacznie go wyprzedzającym lub nieznacznie następującym po tym dniu.


UZASADNIENIE

Umową z dnia 3 listopada 1994 r. zawartą w formie aktu notarialnego pani Teresa M. zbyła na rzecz Adama i Danuty małżonków S. nieruchomość obszaru 619 m2 niezabudowaną, położoną w M., objętą księgą wieczystą KW 17684. Cenę nabycia strony ustaliły na kwotę 30.000.000 st. zł.

Organ podatkowy pierwszej instancji uznając, iż wartość działki podana w umowie sprzedaży nie odpowiada wymogom art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r., o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ wezwał strony umowy do podwyższenia jej wartości.

Nabywcy działki nie wyrazili zgody na podwyższenie wartości zakupionej nieruchomości w związku z tym organ zlecił biegłemu oszacowanie przedmiotu umowy i ustalenie jego wartości rynkowej. W sporządzonej w dniu 16 października 1996 r. wycenie szacunkowej tejże nieruchomości biegła określiła wartość rynkową przedmiotu transakcji w kwocie 4.841,00 zł tj. przyjmując 783 zł/m2. Tak określona wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości stanowiła w decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 19 listopada 1996 r. podstawę wymiaru opłaty skarbowej, którą ustalono w kwocie 242,40 zł, w tym do przypisu po potrąceniu opłaty skarbowej pobranej przez notariusza w kwocie 92,40 zł. Nabywcy działki zakwestionowali decyzję ustalającą wymiar opłaty skarbowej.

Izba Skarbowa w G. w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 11 kwietnia 1991 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

(...) Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, albowiem zaskarżona decyzja oraz postanowienie nie odpowiadają prawu.

Z materiałów badanej sprawy wynika, że skarżący na mocy umowy z dnia 3 listopada 1894 r., zawartej w formie aktu notarialnego nabyli niezabudowaną działkę o powierzchni 619 m2, położoną w M. za cenę 30.000.000 st. zł, a więc uiszczając po 4,85 zł za 1 m2 tegoż gruntu.

Organ podatkowy uznał, że podana w umowie sprzedaży cena nabycia nie odpowiada wartości rynkowej tej nieruchomości i po odmowie przez nabywców podwyższenia jej wartości do kwoty wskazanej przez organ, zlecił ustalenie wartości rynkowej przedmiotu transakcji biegłemu rzeczoznawcy. Biegła w sporządzonej w dniu 16 października 1996 r. opinii szacunkowej przedmiotowej nieruchomości ustaliła jej wartość rynkową na kwotę 4.847,00 zł, przyjmując stawkę 1,83 zł/m2 i ta wartość stanowiła podstawę do wymiaru przez Drugi Urząd Skarbowy w G. opłaty skarbowej w kwocie 242,40 zł a więc o 92,40 zł wyższej od pobranej przez notariusza przy sporządzaniu tejże umowy sprzedaży.

Sąd, analizując sporządzony przez biegłą elaborat szacunkowy dla przedmiotowej działki, uznał, iż - wbrew wywodom Izby Skarbowej zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - sposób ustalenia przez biegłą wartości rynkowej tej działki nie odpowiada wymogom określonym w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ a w konsekwencji, że ustalona przez biegłego wartość rynkowa nieruchomości nie mogła stanowić w sprawie podstawy wymiaru opłaty skarbowej.

W myśl powołanego przepisu wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia przejętych przez nabywcę długów i ciężarów.

Zatem dla ustalenia wartości rynkowej gruntu nabytego przez skarżących należało - stosując się do powyższego uregulowanie - przyjąć do porównania przeciętne ceny z dnia dokonania czynności cywilnoprawnej tj. z dnia 3 listopada 1994 r., a w przypadku braku innych transakcji z tego dnia i braku w związku z tym materiału porównawczego, na co biegła się nie powołuje w opinii i nie czynią tego również organy podatkowe, należało przyjąć ceny transakcji zawartych w okresie zbliżonym do 3 listopada 1994 r., a więc nieznacznie wyprzedzającym lub nieznacznie następującym po tym dniu.

Tymczasem biegła - jak wynika to bezspornie z opinii - dla ustalenie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości - przyjęcia ceny wynikające z umów sprzedaży zawartych, pierwsza w dniu 14 lutego 1994 r., druga 31 maja 1994 r. i wreszcie trzecia z dnia 29 marca 1995 r. Przyjęto więc ceny, które nie tylko że nie były stosowane w transakcjach zawieranych w miesiącu listopadzie 1994 r., czyli w miesiącu, w którym dokonano transakcji w sprawie, ale ceny, które stosowane były w umowach sprzedaży zawartych bądź kilka miesięcy /9 miesięcy/ przed umową w niniejszej sprawie bądź w kilka miesięcy po jej zawarciu /4 miesiące/. Trudno w tej sytuacji uznać, aby były to ceny porównywalne, tym bardziej, że z materiałów sprawy nie wynika, aby podane transakcje były jedynymi umowami zbycia nieruchomości w M. w 1994 r.

Z tych względów Sąd uznał, iż koniecznym jest uzupełnienie materiałów sprawy poprzez ustalenie, czy miały miejsce inne, aniżeli wskazane przez biegłą w opinii transakcje sprzedaży nieruchomości w M. zbliżone w dacie zawarcia do daty przedmiotowej umowy i dokonanie w oparciu o ten materiał ponownej oceny wydanej w sprawie opinii szacunkowej a następnie zweryfikowania wymiaru opłaty skarbowej od zawartej w dniu 3 listopada 1994 r. umowy sprzedaży, w której skarżący byli nabywcami nieruchomości, jeżeli zachodzić będą podstawy do korekty wymiaru ustalonego zaskarżoną decyzją.