Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1075/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 184  ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Sławomir Fularski Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi U. T. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 K.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania U. T., studentce I roku studiów drugiego stopnia Uniwersytetu w [...], stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] października 2011 r. Prorektor Uniwersytetu w [...] przedstawił wniosek Rady Wydziału [...] tej uczelni o przyznanie U. T. stypendium ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 § 1 K.p.a., Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił przyznania U. T., studentce I roku studiów drugiego stopnia Uniwersytetu w [...], stypendium ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż U. T. ukończyła już jeden kierunek studiów, uzyskując tytuł magistra. Zgodnie natomiast z art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium nie przysługuje studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, chyba że kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

U. T. wystąpiła do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zwróciła się o niestosowanie przez ministra ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie od 1 października 2011 r., do osiągnięć wypracowanych do dnia 30 września 2011 r., tj. przed wejściem w życie wskazanej nowelizacji ustawy. Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej stypendium, podkreślając, że jej wniosek powinien być rozpatrzony według dotychczasowych zasad. W uzasadnieniu wniosku zarzuciła naruszenie konstytucyjnej zasady pewności prawa, zasady niedziałania prawa wstecz, zasady ochrony tak zwanych interesów w toku wynikającej z zasady państwa prawnego, zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady równości wobec prawa.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wydaną na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie przyznania stypendium.

W uzasadnieniu decyzji organ ponownie podniósł, że U. T. - w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, tj. [...] grudnia 2011 r., miała już ukończony jeden kierunek studiów ("[...]") i posiadała tytuł zawodowy magistra, w związku z czym - zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy - stypendium jej nie przysługuje.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 184 ust. 5 ustawy, organ podkreślił, że stypendium ministra za osiągnięcia w nauce stanowi jedno ze świadczeń pomocy materialnej wymienionych w art. 173 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Podstawowym celem pomocy materialnej dla studentów finansowanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa jest wyrównywanie szans edukacyjnych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Priorytetem jest zatem przeznaczanie środków publicznych na udzielanie pomocy osobom, które samodzielnie nie mogą ponieść pełnych kosztów studiowania, aby uzyskać wykształcenie wyższe, tj. ukończyć jeden kierunek studiów pierwszego lub drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich.

Organ wskazał, że ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455) wprowadziła zasadę, iż w momencie ukończenia jednego z kierunków student traci prawo do pomocy materialnej, w tym stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, chyba że kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

Według natomiast stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 października 2011 r., student, który ukończył już jeden kierunek studiów, miał prawo do otrzymywania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce i za wybitne osiągnięcia sportowe, stypendium za wyniki w nauce lub sporcie i stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Jednocześnie student będący w tej samej sytuacji nie miał prawa do otrzymywania stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego, chyba że kontynuował on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Od dnia 1 października 2011 r. przepis art. 184 ust. 5 ustawy objął swym zakresem wszystkie świadczenia pomocy materialnej wymienione w art. 173 pkt 1, w tym również stypendia ministra za osiągnięcia w nauce. Tym samym, zasada udzielania pomocy studentom w celu uzyskania przez nich wyższego wykształcenia znalazła swoją pełną, konsekwentną realizację.

Przepis art. 184 ust. 5 ustawy w nowym brzmieniu stosowany jest zatem w stosunku do wszystkich studentów, którzy ubiegali się o stypendium ministra na rok akademicki 2011/2012, nawet jeżeli przedstawione przez nich osiągnięcia naukowe i aktywność naukowa dotyczyły lat wcześniejszych. Organ zaznaczył, że uzyskanie przez danego studenta osiągnięć naukowych w okresie zaliczonych lat studiów nie powodowało nabycia uprawnień do otrzymania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012. Nabycie uprawnień do otrzymania tego stypendium następowało bowiem na podstawie decyzji administracyjnej i dotyczyło kolejnego roku lub semestru akademickiego, zaś osiągnięcia naukowe i aktywność naukowa studenta stanowiły jedynie kryterium przyznania stypendium.

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt SK 39/03 organ wskazał, iż w przypadku braku przepisów przejściowych, nawet w odniesieniu do stosunków w toku, zasadniczo przyjmuje się, że zakres stosowania ustawy jest wyznaczony - gdy idzie o datę początkową - datą jej wejścia w życie. Ustawodawca może bowiem przewidywać bezpośrednie działanie nowych przepisów ("przechwycenie sprawy" przez reżim nowego prawa, od daty jego wejścia w życie) albo przewidzieć dalsze stosowanie dawnej ustawy wobec takich stosunków. To oznacza, że ustawę nową należy stosować także co do stosunków zaistniałych wcześniej - zasada bezpośredniego działania nowej ustawy, od daty jej wejścia w życie.

Organ zaznaczył jednocześnie, że ustawa z 18 marca 2011 r. została opublikowana w dniu 21 kwietnia 2011 r., a zatem zapewnione zostało blisko półroczne vacatio legis umożliwiające zapoznanie się z nowymi przepisami o pomocy materialnej dla studentów i dostosowanie się każdej uczelni do skutków wprowadzonych zmian. . :

Procedura przyznawania stypendium ministra w roku akademickim 2011/2012 nie naruszała natomiast zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów stanowili dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji.

Organ podniósł też, iż postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] października 2011 r. na wniosek rady podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni przekazany przez rektora uczelni, a więc po dacie wejścia w życie nowego brzmienia art. 184 ust. 5 ustawy.

W skardze na powyższe decyzje skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie U. T. zarzuciła zaskarżonym decyzjom:

1. zastosowanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przepisów art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie od 1 października 2011 r. do osiągnięć studentów wypracowanych do dnia 30 września 2011 r., tj. przed wejściem w życie wskazanej nowelizacji ustawy;

2. zastosowanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego błędnej wykładni przepisów art. 184 ust. 5 nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady pewności prawa, niedziałania prawa wstecz i zasady ochrony tak zwanych interesów w toku;

3. zastosowania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego błędnej wykładni przepisów art. 184 ust. 5 nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez niesłuszne odstępstwo od zasady równego traktowania, stosując dowolnie ustalone kryterium w postaci kryterium kontynuacji nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu jednego kierunku studiów przy przyznawaniu stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012;

4. zastosowania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego błędnej wykładni przepisów art. 184 ust. 5 nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez dyskryminowanie ze względu na uzyskane wykształcenie - uzyskanie tytułu magistra nauk prawnych - tj. stosowanie art. 184 ust. 5 znowelizowanej ustawy, dotyczących stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, podczas gdy pozostałe przepisy dotyczące tegoż stypendium np. możliwość uzyskania stypendium na studiach doktoranckich wejdą w życie w dniu 1 października 2012, co dalej uniemożliwia uzyskanie stypendium przez skarżącą;

5. naruszenie art. 6 K.p.a., poprzez wydanie decyzji w sprawie w oparciu o znowelizowane przepisy, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie decyzja winna być wydana w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 30 września 2011 r. ze względu na jej deklaratoryjny charakter.

Ewentualnie:

6. naruszenie § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia, poprzez jego błędną wykładnię, jako że stypendium ministra przyznaje się studentowi za poprzedni rok akademicki i osiągnięcia uzyskane w poprzednim roku.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, iż uzyskała dyplom magistra w dniu 27 maja 2011 r., tj. po uchwaleniem nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w dniu 21 kwietnia 2011 r., jednakże termin obrony był wyznaczony przez promotora już w marcu 2011 r., czyli przed uchwaleniem nowelizacji. Niniejsza decyzja jest zatem sprzeczna z obowiązującym w chwili osiągania wyników w nauce tj. w roku akademickim 2010/2011 prawem i stanowi pogwałcenie tak zwanych interesów w toku.

Wprowadzona zmiana pomija też wymóg ustanowienia regulacji przejściowych wynikający z zasad demokratycznego państwa prawnego. Brak przepisów przejściowych przy nowelizacji tej ustawy stawia w związku z tym po stronie stosującego prawo obowiązek takiego stosowania przepisów, aby był on zgodny z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikającymi z niej zasad niedziałania prawa wstecz i równości wobec prawa, wyrażonych w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W ocenie skarżącej, zbyt krótki okres pomiędzy uchwaleniem prawa a rozpoczęciem obowiązywania tego przepisu prawnego (vacatio legis) daje uzasadnione obawy, że doszło do naruszenia podstawowej zasady prawnej, a mówiącej o tym, że prawo nie działa wstecz (lex retro non agit). W związku z powyższym, zmiana dotycząca warunków przyznawania stypendiów dla osób kontynuujących studia na drugim kierunku powinna dotyczyć studentów rozpoczynających studia od 1 października 2012 r. Wielu studentów kontynuujących obecnie naukę podjęło bowiem trud dalszej edukacji, uwzględniając w swoich budżetach to, co otrzymaliby w ramach stypendium.

Zasada zaufania obywateli do państwa wymaga natomiast, by mocy wstecznej nie nadawać przepisom, które regulują prawa i obowiązki obywateli i pogarszają ich sytuację prawną. Skarżąca podkreśliła, że znowelizowana ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym została uchwalona w dniu 21 kwietnia 2011 r., a zatem po upływie większej części roku akademickiego, kiedy to studenci już poczynili znaczny nakład pracy na docelowe wyniki w nauce, a przynajmniej uzyskali określone wyniki z pierwszego semestru nauki (co może być utożsamiane niejednokrotnie z otrzymaniem stypendium za jeden semestr nauki). Co więcej powoływana ustawa weszła w życie z dniem 1 października 2011 r., kiedy studenci uzyskali już określone wyniki w nauce i osiągnięcia. Tym samym naruszona została zasada pewności prawa, stanowiąca nieodłączną część obowiązującego systemu prawa.

Na poparcie powyższych zarzutów skarżąca powołała się na stanowisko zajęte przez Rzecznika Praw Obywatelskich w wystąpieniu do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Zarzuciła ponadto, że zastosowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wykładnia art. 184 ust. 5 znowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi formę dyskryminacji ze względu na uzyskane wykształcenie. Stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) i zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP). Nowa regulacja piętnuje bowiem zdolnych studentów, pragnących uzupełnić swoje wykształcenie.

Skarżąca podniosła, że w przedstawionym stanie faktycznym, w świetle zmiany przepisów prawa z dniem 1 października 2011 r., jedynie jeden rocznik studentów kończących studia (przed datą 1 października) jest dyskryminowany, bowiem stosuje się do niego przepisy nowej ustawy, nie uwzględniając faktu, iż studenci ci rozpoczęli starania o pozyskanie stypendium w poprzednio obowiązującym stanie prawnym i spełniali wszystkie wymagane w nim przesłanki.

Prowadzi to do konkluzji, że zmiana przepisów i zastosowanie przepisów nowej ustawy przy wydaniu decyzji naruszało jej interesy w toku.

Składając wniosek o przyznanie stypendium skarżąca spełniała bowiem wszystkie przesłanki materialnoprawne do otrzymania przedmiotowego stypendium tj. uzyskała wymaganą średnią ocen, udokumentowała posiadane osiągnięcia naukowe będące wynikiem wieloletniej pracy, zgromadziła dorobek naukowy oraz uczestniczyła w licznych konkursach, szkoleniach i seminariach krajowych i międzynarodowych. Stąd też wnosząc o przyznanie stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 10 września 2011 r. była już de facto uprawniona do otrzymania stypendium, a decyzja ministra o jego przyznaniu w swoim charakterze była wyłącznie deklaratoryjna, tj. potwierdzała jej uprawnienie do uzyskania stypendium. Stąd też stypendium powinno być przyznane w oparciu o przepisy poprzednio obowiązujące uznając, iż decyzja dotyczyła interesów w toku i jedynie potwierdzała ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy prawa we wcześniejszym okresie, tj. roku akademickim 2010/2011. Oznacza to, że organ powinien zastosować w przedstawionym stanie faktycznym przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia, a nie w chwili wydania decyzji.

Skarżąca podniosła ponadto, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym winna być stosowana zgodnie z wykładnią celowościową. Cel stypendium za osiągnięcia w nauce jest natomiast czysto motywacyjny. To stypendium wspiera kształcenie bardzo wyspecjalizowanej kadry mogącej konkurować na rynkach europejskich. Trudno zatem zrozumieć dlaczego stypendium za wyniki w nauce jest uzależniane od tego, czy ktoś już uzyskał tytuł magistra, czy też nie.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie w części dotyczącej skargi na decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz o jej oddalenie w pozostałym zakresie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ podkreślił przy tym, iż odmowa przyznania stypendium w przypadku osób posiadających już tytuł zawodowy magistra wynika wprost z art. 184 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Organ zaznaczył ponadto, że przedstawione przez skarżącą osiągnięcia związane są ze studiami na kierunku prawo, a nie na kierunku, z którego został złożony wniosek. Podkreślił też, że decyzje rozstrzygające w przedmiocie przyznania stypendium mają charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny. Samo subiektywne przekonanie o posiadaniu osiągnięć nie jest zatem równoznaczne z przyznaniem stypendium.

W ocenie organu, obowiązująca od 1 października 2012 r. zasada, zgodnie z którą studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat (art. 184 ust. 5 ustawy) nie oznacza złamania przez ustawodawcę zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady ochrony tzw. interesów w toku. Nie narusza też zasady pewności prawa. Natomiast w pełni koresponduje z wyrażoną w ust. 4 tego artykułu zasadą (obowiązującą od 2005 r.), zgodnie z którą student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów. Oba przepisy zapewniają równy dostęp do zdobycia wykształcenia umożliwiającego podjęcie zatrudnienia. Nie naruszają więc zasady równości podmiotów wobec prawa. W istocie regulują one uprawnienia dwóch grup studentów będących w różnej sytuacji faktycznej i prawnej, tj. studentów, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku studiów (ust. 4) oraz studentów, którzy posiadają już wykształcenie wyższe (ust. 5). Wejście w życie tego przepisu po ponad 6-miesięcznym vacatio legis stworzyło niewątpliwie nową sytuację prawną. Nie stanowiło jednak naruszenia ww. zasad konstytucyjnych. Pewność prawa nie oznacza bowiem niemożliwości zmiany przepisów lub zmiany w sposób niepożądany dla danej jednostki. Zaś zasada niedziałania prawa wstecz nie obejmuje w tym przypadku fazy przygotowania do złożenia wniosku. Zgodnie natomiast z konstytucyjną zasadą praworządności organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa oznacza m. in. działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Organy administracji nie są zaś uprawnione do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga U. T. nie zasługuje na uwzględnienie.

Decyzja odmawiająca przyznania skarżącej stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na roku akademicki 2011/2012 oparta została na przepisie art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w wersji obowiązującej od dnia 1 października 2011 r., wprowadzonej ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455).

Przepis art. 184 ust. 5, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2011 r., stanowi, że studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

W sprawie niniejszej jest okolicznością niesporną, że U. T. ukończyła już jeden kierunek studiów uzyskując tytuł magistra. W świetle przepisu art. 184 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, obowiązującego w dacie orzekania przez organ, nie przysługiwało jej zatem prawo ubiegania się o stypendium ministra za osiągnięcia w nauce.

W ocenie skarżącej, w jej sprawie powinien mieć jednak zastosowanie przepis art. 184 ust. 5 w wersji obowiązującej przed 1 października 2011 r., który nie wykluczał studentów posiadających już ukończone studia magisterskie z możliwości ubiegania się o stypendium ministra za osiągnięcia w nauce.

Skarżąca swoje stanowisko uzasadniała tym, iż podstawę przyznania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012 stanowiły osiągnięcia naukowe z roku akademickiego 2010/2011, a więc z okresu, gdy obowiązywał jeszcze przepis art. 184 ust. 5 w poprzednim brzmieniu. Stąd też stypendium powinno być przyznane w oparciu o przepisy poprzednio obowiązujące, gdyż decyzja w przedmiocie przyznania stypendium, która ma charakter deklaratoryjny, dotyczyła interesów w toku i jedynie potwierdzała ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy prawa we wcześniejszym okresie.

W ocenie skarżącej odmienna interpretacja powyższych przepisów oznacza naruszenie podstawowej zasady pewności prawa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.

Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, iż zgodnie z ugruntowaną zasadą wyprowadzaną w orzecznictwie z art. 6 i 138 K.p.a., organ administracji publicznej, wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Zasada ta nie ma zastosowania jedynie w przypadku decyzji deklaratoryjnych - stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, gdyż wtedy stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku - przepisy poprzednie (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, LEX nr 182508).

Decyzje Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozstrzygające w przedmiocie przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie są decyzjami deklaratoryjnymi, lecz decyzjami konstytutywnymi wydawanymi w ramach uznania administracyjnego organu. Wskazuje na to wyraźnie treść art. 181 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może być przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce oraz posiadającemu osiągnięcia naukowe. Sam fakt złożenia wniosku nie jest zatem równoznaczny z uzyskaniem stypendium.

W ustawie z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw - w jej art. 16-36 ustawodawca zawarł regulacje intertemporalne dotyczące stosowania znowelizowanych przepisów do stanów faktycznych powstałych przed datą wejścia w życie tych przepisów. Wśród tych regulacji nie ma przepisu, z którego wynikałoby, że do rozpoznawania wniosków o przyznanie stypendiów ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012 należy stosować przepis art. 184 ust. 5 w dotychczasowym brzmieniu.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozpoznając wniosek skarżącej zobligowany był zatem zastosować w niniejszej sprawie przepis art. 184 ust. 5 w wersji obowiązującej w dacie orzekania. Zgodnie bowiem z konstytucyjną zasadą praworządności, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jak słusznie zauważył natomiast Minister w kontekście zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia norm konstytucyjnych, organy administracji nie są uprawnione do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa.

Z przepisu art. 184 ust. 5, w wersji obowiązującej w dacie orzekania jednoznacznie natomiast wynika, że studentowi, który po uzyskaniu tytułu zawodowego magistra na jednym kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku nie przysługuje stypendium ministra za osiągnięcia w nauce.

W ocenie Sądu, wyłączenie przez ustawodawcę studentów, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów i uzyskali tytuł zawodowy magistra lub równorzędny, z możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa nie świadczy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów stanowią dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji. Zgodnie zaś z zasadą równości, do której odwołuje się skarżąca, wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relatywną) powinny być traktowane równo.

W realiach niniejszej sprawy nie zostało też wykazane, aby minister przyznał stypendium na rok akademicki 2011/2012 jakiemuś studentowi, który ukończył już jeden kierunek studiów magisterskich. Oznacza to, że w stosunku do skarżącej zostały zastosowane te same zasady, jakie były uwzględnione wobec innych studentów, którzy ubiegali się o przyznanie stypendium po ukończeniu jednego kierunku studiów. Tym samym został zrealizowany nakaz jednakowego traktowania skarżącej w obrębie określonej grupy studentów.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2011 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.