Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1027/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 2, art. 87, art. 89 ust. 1, art. 94 ust. 1 pkt 3, ust. 203, art. 95 pkt 2,3 i 5, art. 97 , art. 104 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 104 par. 1 i 2, art. 108 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2 kpa, art. 155 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 1151
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych  - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a.art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowego Oddziału Gospodarczego z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzji Komendanta Wojskowego Oddziału Gospodarczego z dnia [...] r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Podjęcie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] zaskarżonej decyzji ostatecznej Nr [...] poprzedziły następujące akty administracyjne i czynności w zakończonej nią sprawie administracyjnej :

1.

Komendant W O G decyzją z dnia [...]Nr [...]przyznał M.W. zwolnionemu ze służby wojskowej z dniem [...] następujące należności pieniężne :

1) odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości [...] uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie [...],

2) ekwiwalent pieniężny za [...] dni urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego urlopu wypoczynkowego niewykorzystywanego w [...] w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, za każdy dzień niewykorzystywanego urlopu wypoczynkowego, tj. w kwocie [...],

3) dodatkowe uposażenie roczne za [...] w wysokości [...] uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie[...],

4) gratyfikację urlopową za [...] niewykorzystaną w roku zwolnienia ze służby z uwzględnieniem żony i dziecka pozostających na utrzymaniu żołnierza zawodowego, tj. na osoby w kwocie [...].

Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano w decyzji :

- art. 104 § 1 i 2, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn.zm.), dalej określonej jako : "K.p.a.",

- art. 83 ust. 2, art. 87, art. 89 ust. 1, art. 94 ust. 1 pkt 3, ust. 2-3, art. 95 pkt 2,3 i 5, art. 97, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2010 r., Nr 90 poz. 593 z późn.zm.), dalej określony jako : "ustawa o s.w.ż.z.,

- § 2 ust. 1, § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz. U. Nr 108, poz. 1146) zwanego dalej "rozporządzeniem MON z dnia 20 kwietnia 2004 r.".

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano między innymi, że M.W. rozkazem personalnym Szefa I W S Z Nr [...] zostanie zwolniony z dniem [...] z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 111 pkt 9 lit. a ustawy o s.w.ż.z. na skutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. P. pełnił czynną służbę wojskową od [...] do [...] przez okres [...].

W dalszej części przytoczono zastosowane w sprawie przepisy dla wyjaśnienia wysokości ustalonych należności. Ponadto w uzasadnieniu decyzji wskazano, że w myśl art. 108 § 1 K.p.a. niniejszej decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny – "w celu zapewnienia realizacji wypłaty należności pieniężnych".

Powyższa decyzja została doręczona w dniu [...] co wyżej wymieniony potwierdził odręcznym podpisem złożonym na decyzji obok adnotacji "decyzję otrzymałem dnia".

2.

M.W. w dniu [...] złożył podpis pod drukiem oświadczenie o następującej treści : "Zgodnie z art. 155 oraz art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (j.t. Dz. u. 2013 poz. 267) oświadczam, decyzja ostateczna Nr [...] Komendanta WOG w sprawie przyznania należności pieniężnych została uchylona".

Komendant W O G decyzją z dnia [...] Nr [...]wydaną na podstawie art. 104, art. 155 i art. 108 § 1 K.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że decyzja z dnia [...] Nr [...] została wydana w związku ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. Przyznane należności finansowe, wyszczególnione w pkt 1 i 2 decyzji ustalono przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, pomimo że żołnierz wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza wyższego stanowiska służbowego (art. 97 a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

Wywiedziano dalej w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Organ stwierdził, że orzeczono jak na wstępie, mając na uwadze, że brak jest przepisu szczególnego, który sprzeciwiałby się uchyleniu decyzji Nr [...], oraz że za jej uchyleniem przemawia interes społeczny, zaś żołnierz zawodowy wyraził zgodę na jej uchylenie.

3.

Tego samego dnia, tj. [...] Komendant W O G wydał decyzję nr [...], w której powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 104 § 1 i 2, art. 108 § 1 K.p.a., art. 83 ust. 2, art. 87, art. 89 ust. 1, art. 94 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3 oraz art. 95 pkt 2,3 i 5, art. 97a, art. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 2 ust. 1, § 5 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 20 kwietnia 2004 r. przyznał należności finansowe przysługujące przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej tj. :

1) odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości [...] uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie [...] zł.

2) ekwiwalent pieniężny za [...] dni urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego urlopu wypoczynkowego, niewykorzystanego w [...] roku w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałam, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej za każdy dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, tj. w kwocie [...] zł.

3) dodatkowe uposażenie roczne za [...] w wysokości [...] uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie [...] zł.

4) gratyfikację urlopową za [...] niewykorzystaną w roku zwolnienia ze służby z uwzględnieniem żony i dziecka pozostających na utrzymaniu żołnierza zawodowego tj. na [...] osoby w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wyżej opisanej decyzji ustalono, że M.W. Rozkazem Personalnym Szefa IWSZ Nr [...] z dnia [...] został zwolniony z dniem [...] z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 111 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. P. pełnił czynną służbę wojskową od [...]. do [...] przez okres [...].

Na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym żołnierzowi przysługiwało uposażenie w wysokości [...] zł.

Organ wyjaśnił dalej, że stosownie do treści art. 94 ust. 2 w zw. z art. 97a ustawy o s.w.ż.z., żołnierzowi na dzień [...] przysługuje odprawa w wysokości [...] uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia służby tj. w kwocie [...].

Dodatkowo, na podstawie art. 95 pkt 2 w związku z art. 97 w zw. z art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podoficerowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za [...] dni urlopu wypoczynkowego w roku zwolnienia ze służby, których wysokość za każdy dzień tego urlopu wynosi [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należącego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej tj. w kwocie [...] zł.

Żołnierzowi na podstawie art. 95 pkt 3 wyżej cytowanej ustawy przysługuje dodatkowe uposażenie roczne za [...] w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które wypłacono mu uposażenie, tj. [...] kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej tj. w kwocie [...] zł.

Ponadto zgodnie z art. 95 pkt 5 tej ustawy, podoficerowi przysługuje gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby na osoby tj. w kwocie [...] zł.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ stwierdził, że w myśl art. 108 § 1 K.p.a. niniejszej decyzji nadaje rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny - w celu zapewnienia realizacji wypłaty należności pieniężnych.

M W wniósł odwołanie od wyżej opisanej decyzji Nr [...] r, zarzucając :

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 97a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy,

2. naruszenie przepisu art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 95 pkt 2, art. 97 w zw. z art. 71 ust. 1. art. 80 ust. 1 pkt 3 i ust. 6, oraz art. 97a w zw. z § 1 i § 24 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1151)i wniósł o :

1. uchylenie decyzji Nr [..] Komendanta W O G w części, tj. w zakresie pkt 1 i 2 tej decyzji;

2. orzeczenie w ww. zakresie o przyznaniu mu:

1) odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości [...] kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, przyjmując uposażenie należne mi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, tj. w kwocie [...];

2) ekwiwalentu pieniężnego za [...] dni urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego urlopu wypoczynkowego, niewykorzystanego w [...] w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, przyjmując uposażenie należne mi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, za każdy dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, tj. w kwocie [...] zł.

Wskazaną na wstępie niniejszych motywów decyzją z dnia [...] r. Dowódca J.W. Nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 K.p.a., art. 104 ust. 1 i art. 80 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 26 ust. 1,2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1151 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść pkt 1 – 4 rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji oraz zarzuty i wnioski odwołania.

Dowódca JW. [...] wyjaśnił, że przepis art. 97 a ustawy o s.w.ż.z. posługuje się pojęciem "uposażenia" należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. Ustawową definicję tego pojęcia zawiera art. 72 ust. 1 cytowanej ustawy, który stanowi, że uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Tym samym, zgodnie z zasadami wykładni prawa, dającymi bezwzględne pierwszeństwo wykładni literalnej i przyjąć należy, że chodzi tu o uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia jakie żołnierz otrzymywał na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, a nie – jak wskazuje M.W. – o grupę uposażenia, do której było zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko.

M.W. wniósł na wyżej opisaną decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając identycznie jak uprzednio w odwołaniu :

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym" oznacza uposażenie, jakie faktycznie otrzymywał na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, tj. stanowisku w Warsztatach Techniki Lotniczej, którego wysokość wynikała z posiadanej wówczas wysługi lat, w sytuacji, gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że pojęcie to oznacza w istocie grupę uposażenia, do której zaszeregowane było zajmowane przeze mnie poprzednio stanowisko służbowe, tj. U: 6, i w oparciu, o którą naliczane było uposażenie zasadnicze oraz dodatki do tego uposażenia należne mu na tym stanowisku;

2. co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 95 pkt 2, art. 97 w zw. z art. 71 ust. 1, art. 80 ust. 1 pkt 3 i ust. 6, oraz art. 97a

w zw. z § 1 i § 24 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1151) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyznaniu mu odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, wyliczonych przy uwzględnieniu dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości [...] powiększonego o kwotę 15% kwoty należnego uposażenia zasadniczego, podczas, gdy w momencie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej służbę tę pełniłem przez okres ponad [...] lat, uprawniający mnie do przyznania mi odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, wyliczonych przy uwzględnieniu dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości [...] zł powiększonego o kwotę 20% kwoty należnego uposażenia zasadniczego, a tym samym podstawą wyliczenia należnej mu odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop winien być dodatek za długoletnią służbę w wojskową w wysokości [...] zł powiększony o kwotę 20% kwoty uposażenia zasadniczego należnego za zajmowanie stanowiska służbowego zaszeregowanego do grupy uposażenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a. skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Radca Prawny G. S. w udzielonej w imieniu organu odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracyjnego procesowego według norm przepisanych i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż zostały w niej podniesione.

W związku z treścią rozstrzygnięcia Sądu należy wyjaśnić na wstępie, że sądy administracyjne, jak wynika to z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z przepisu tego wynika zatem, że sądy administracyjne nie są kolejną instancją administracyjną rozstrzygającą sprawę administracyjną, a zatem nie dokonują ustaleń faktycznych, nie przyznają uprawnień, jak też ich nie pozbawiają.

Granice i istotę funkcji kontrolnej sądu administracyjnego określają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej określonej jako "P.p.s.a.", wśród których szczególne znaczenie na gruncie niniejszej sprawy mają art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach (podmiotowych i przedmiotowych) danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną, co oznacza obowiązek podjęcia przez Sąd określonych w ustawie działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodności z prawem również wówczas, gdy stwierdzone istotne naruszenia prawa nie były podniesione przez skarżącego.

Art. 135 P.p.s.a. nakłada natomiast na Sąd administracyjny obowiązek zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W rozpatrywanej, na skutek wniesionej skargi, sprawie sądowo – administracyjnej, wystąpiły okoliczności uzasadniające wyjście Sądu poza granicę skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.) oraz zastosowanie głębokości orzekania przewidzianej art. 135 P.p.s.a.

Lektura treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji w powiązaniu z treścią uzasadnienia decyzji organu I instancji Nr [...] z dnia [...] dokonana w kontekście spostrzeżeń wynikających z zawartości akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że po pierwsze, organ I instancji z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. sporządził wadliwe uzasadnienie swojej decyzji, ponieważ nie zawarł w niej ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla dokonania oceny zgodności z prawem przyjętych w niej rozwiązać prawnych. Tej wady decyzji Komendanta WOG nie dostrzegł oraz nie usunął organ odwoławczy. Organy obu instancji rozstrzygnęły sprawę tak, jakby przed wydaniem decyzji Nr[...]dnia [...] w ogóle nie orzekano w przedmiocie przyznania skarżącemu należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem tego żołnierza zawodowego ze służby wojskowej. Przemilczenie faktów zaistniałych przed wydaniem decyzji Nr [...] z dnia [...] doprowadziło do tego, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję rażąco naruszającą prawo z uwagi na okoliczności związane z niezgodnym z prawem zastosowaniem nadzwyczajnego trybu postępowania w jakim wyeliminowano z obrotu prawnego pierwszą decyzję w przedmiocie należności pieniężnych przysługujących skarżącemu.

W związku z tym należy wyjaśnić, że Kodeks postępowania administracyjnego w art. 15 stanowi zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zaś w art. 16 § 1 przewiduje zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne.

Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jedną z konsekwencji zasady trwałości decyzji ostatecznej jest obowiązek ścisłego stosowania przepisów wprowadzających od niej wyjątki. Takimi przepisami są uregulowania dotyczące tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego zawarte w Rozdziale 12 (wznowienie postępowania) i 13 (uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji).

W niniejszej sprawie do wyeliminowania z obrotu prawnego własnej decyzji z dnia [...] Nr [...] organ I instancji zastosował z urzędu tryb przewidziany w art. 155. Przepis ten stanowi że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Zastosowanie w niniejszej sprawie nadzwyczajnego trybu postępowania określonego w art. 155 K.p.a. dotknięte jest licznymi wadami.

Po pierwsze, mimo że organy orzekające w sprawie cytowały art. 155 K.p.a., to przewidzianą nim możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zastosowały w stosunku do decyzji nieostatecznej.

Jak bowiem wynika to z akt administracyjnych decyzja z dnia [...] została doręczona skarżącemu w dniu [...] i od tej daty biegł dla niego 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania.

Tymczasem tego samego dnia tj. [...] wydana została decyzja nr [...]uchylająca decyzję nr [...] z dnia [...].

Zastosowanie art. 155 K.p.a. do decyzji nieostatecznej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Orzeczono bowiem wbrew oczywistemu brzmieniu art. 155 K.p.a.

Po drugie, ze wzajemnej relacji przesłanek warunkujących zastosowanie trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego wynika, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 K.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 K.p.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 K.p.a.).

Art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie do decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanych lub do decyzji prawidłowych (podobnie : wyroki NSA : z dnia 26 lipca 1993 r., I SA 1892/92, ONSA 1994, Nr 3, poz. 116, z dnia 4 stycznia 2011 r., I OSK 339/10, LEX nr 745219, z dnia 26 listopada 2010 r. I OSK 164/10, Lex nr 745112).

Podkreślenia wymaga, że celem postępowania prowadzonego nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz dokonanie jej weryfikacji na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych, a zatem rozstrzygnięcie czy za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej "przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony". W tym kontekście nie budzi wątpliwości stwierdzenie, że zastosowanie art. 155 K.p.a. nie może prowadzić do przyjęcia innej materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia od tej, jaka legła u podstaw weryfikowanej decyzji.

Tymczasem, jak wynika to z przywołanych w podstawach prawnych decyzji nr [...] przepisów oraz z treści rozstrzygnięć i ich uzasadnień, nie ulega wątpliwości, że rzeczywistym powodem zastosowania trybu z art. 155 K.p.a. było usunięcie wady prawnej weryfikowanej decyzji polegającej na niezastosowaniu art. 97 a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowym. Nie chodziło zatem o wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na potrzebę zweryfikowania wykładni zastosowanego przepisu prawa materialnego w sytuacji, gdy przemawiał za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, lecz o naprawienie błędu organu polegającego na niepełnym ustaleniu stanu faktycznego (brak ustalenia, że skarżący wypowiedział stosunek służbowy przed upływem roku od przeniesienia na wyższe stanowisko służbowe) i w konsekwencji na niezastosowaniu przepisu art. 97 a ustawy o s.w.ż.z.

Podkreślić więc jeszcze raz należy, że przewidziany w art. 155 K.p.a. tryb postępowania nie służy naprawieniu istotnych błędów prawnych organu. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego (vide wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2006 r. II OSK 405/05 LEX Nr 196453).

Podkreślenia również wymaga, że tryb przewidziany w art. 155 K.p.a. co do zasady może mieć zastosowanie w odniesieniu do decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego co wyłącza jego zastosowanie do decyzji związanych. Niewątpliwie decyzja ustalająca należności pieniężne przysługujące żołnierzowi zawodowemu w związku z zakończeniem przezeń służby wojskowej ma charakter decyzji związanej. Ustawodawca w odniesieniu do tych należności nie pozostawił organowi żadnego luzu decyzyjnego. Zastosowanie zatem trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. do tego rodzaju decyzji należy uznać za rażąco naruszające ten przepis (podobnie : wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r. II SA/Sz 80/13, LEX nr 1303048).

Po trzecie, niezgodne z prawem jest również takie zastosowanie art. 155 K.p.a., które polega na wydaniu – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – dwóch odrębnych decyzji – jednej uchylającej decyzję dotychczasową i nie orzekającej w przedmiocie dalszych losów sprawy uprzednio załatwionej weryfikowaną decyzją oraz drugiej, na nowo merytorycznie załatwiającej sprawę.

Prawidłowe zastosowanie procedury przewidzianej w art. 155 K.p.a. w zakresie "uchylenia decyzji ostatecznej" jak i "zmiany decyzji ostatecznej" musi, w przypadku spełnienia przesłanek materialnoprawnych wskazanych w tym przepisie, prowadzić do wydania jednej decyzji, tj. albo decyzji uchylającej decyzję ostateczną i na przykład umarzającej postępowanie w sprawie lub decyzji uchylającej decyzję ostateczną i orzekającej odmienne niż wcześniej wydanej decyzji (podobnie L. K.-W. i A. M. ( ), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o., Gdańsk 2012, teza 3 do art. 155, str. 644).

Z istoty podjętych przez organy działań wynika, że zmierzały do zmiany decyzji z dnia [...] Nr [...], lecz dokonały tego z rażącym naruszeniem prawa w odniesieniu do decyzji niedostatecznej, a przede wszystkim nie nadającej się do dokonania zastosowanej zmiany w trybie art. 155 K.p.a. oraz z naruszeniem tego przepisu wydały dwie odrębne decyzje zamiast jednej.

Jak z powyższego wynika zaskarżona decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji wydaną w konsekwencji rażącego naruszenia art. 155 K.p.a., sama również rażąco narusza ten przepis oraz narusza art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Rodzaj stwierdzonego naruszenia prawa czyni zbędnym odniesienie się Sądu do merytorycznych zarzutów skargi.

Z tych wszystkich względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz obu poprzedzających ją decyzji organu I instancji z dnia [...] (Nr [...]).