Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 241/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 104 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.3 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 2 pkt 3, art.4 ust.4, art.45 ust.1, art. 87 ust. 1, art.89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust.1 i 4, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] roku nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego W.B. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874, ze zmianami ) dalej nazywana ustawą, nałożył na W.B. prowadzącego działalność gospodarczą "H W.B.", karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Decyzja powyższa została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, bowiem sprawa ta była już trzykrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, który:

1. wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006 r. ( sygn. akt II SA/Go 607/05 ) rozpoznając skargę W.B. uznał ją za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, iż nie podlega ona wykonaniu wskazując, iż decyzje administracyjne wydane przez organy obydwu instancji wydane zostały w oparciu o przepisy dotyczące przewozu na potrzeby własne co, zdaniem Sądu, w świetle materiału dowodowego było nieuprawnione.

2. wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. ( sygn. akt II SA/Go 456/07 ) rozpoznając skargę W.B. ponownie uznał ją za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, które zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż prowadząc ponownie postępowanie organ administracji publicznej zobowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe zmierzając do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. W dalszej kolejności organ winien wydać decyzję zgodnie z przepisami prawa, po dokonaniu prawidłowej subsumpcji normy prawnej - odpowiedniej dla ustalonego stanu faktycznego.

3. wyrokiem z dnia 5 lutego 2009r. wydanym w sprawie II SA/Go 803/08. oddalił skargę W.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008r. nr [...] nakładającą na skarżącego W.B. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2010r. powyższy wyrok uchylił i sprawa przekazał tut. Sąd do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania, wobec czego sprawa obecnie po raz czwarty jest przedmiotem rozpoznawania przez WSA w Gorzowie Wlkp.

W treści uzasadnienia przedmiotowej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. organ wskazał, że w dniu [...] października 2004 r. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy m-ki [...] o numerze rej. [...] (wraz z przyczepą nr rej. [...]), stanowiący własność i kierowany przez W.B.. Podczas kontroli ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów (4480kg) przekraczała 3,5 tony, a kierujący pojazdem nie posiadał przy sobie i nie okazał do kontroli karty opłaty drogowej - dokumentu wymaganego przy takim przewozie drogowym, funkcjonariusz celny sporządził protokół kontroli.

W toku postępowania organ ustalił, że W.B. przewoził wymienionym wyżej zestawem pojazdów towar w postaci okien i drzwi aluminiowych objęty fakturą pro forma nr [...]. Nadawcą towaru był W.B., natomiast odbiorcą firma z Berlina. Ponadto organ ustalił, że W.B. w dniu wykonywania przejazdu był przedsiębiorcą zarejestrowanym w ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...], a w aktach administracyjnych znajduje się kopia wypisu nr [...] z zaświadczenia nr [...] na międzynarodowy przewóz drogowy na potrzeby własne, wydany W.B. jako przedsiębiorcy prowadzącemu firmę "B.W. H". Organ l instancji przyjął - na podstawie wskazanego powyżej dokumentu oraz na podstawie kilkukrotnych, w trakcie postępowania administracyjnego oświadczeń, że przedmiotowy transport w dniu [...] października 2004 roku wykonywany był "prywatnie", niezarobkowo, poza prowadzoną działalnością gospodarczą.

Faktem spornym pomiędzy stronami pozostała natomiast okoliczność wykonywania transportu bez opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skarżący oświadczył, że nie wiedział o potrzebie posiadania karty opłaty ( protokół kontroli).

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż mając na uwadze wykładnię systemową i celowościową art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca wykonujący transport na potrzeby własne, nie związany z prowadzoną działalnością gospodarczą podlega ustawie transportowej w zakresie uiszczenia stosownej opłaty za przejazd pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. W związku z tym organ uznał, że doszło do naruszenia ustawy o transporcie drogowym, i jego obowiązkiem było nałożenie na W.B. stosownej kary obowiązującej w dniu kontroli.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.B. i wniósł o jej uchylenie z uwagi na "jej błędność". W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w ustawach dotyczących transportu i przewozów drogowych nie ma mowy o przewozach prywatnych i osobach fizycznych. Ponadto wskazał, iż jadąc prywatnie nie ma obowiązku posiadania żadnych dokumentów poza tymi, które są wymagane przez prawo o ruchu drogowym oraz że na podstawie protokołu kontroli sporządzonego wobec przedsiębiorcy nie można stawiać zarzutu osobie prywatnej.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ II Instancji wskazał, iż ustawa o transporcie drogowym wyróżnia przedsiębiorców, którzy wykonują transport zawodowo i takich, którzy prowadzą działalność nie związaną z usługami transportowymi, a przewozy służą im do realizacji innej działalności gospodarczej oraz nie-przedsiębiorców, którzy wykonują transport drogowy w rozumieniu ustawy, jednakże nie prowadzą działalności gospodarczej, są zatem osobami fizycznymi. Ponadto podniesiono, iż w myśl cytowanej ustawy przewoźnik musi posiadać licencję (art. 5 ust. 1), natomiast ten, który wykonuje przewozy na potrzeby własne musi legitymować się odpowiednim zaświadczeniem (art. 33 ust. 1). Takie zaświadczenie nie jest wymagane jeśli transport jest wykonywany zespołem pojazdów nieprzekraczającym 3,5 tony.

W.B., reprezentowany przez radcę prawnego M.B., zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania w kwocie 737,00 zł. Skarżący zarzucił naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 2 oraz art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skarżący przede wszystkim zarzucił organom administracyjnym to, iż w jego ocenie nie mają zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym do przewozów wykonywanych przez osoby fizyczne w celach prywatnych, niezwiązanych z jakąkolwiek działalnością gospodarczą. Zdaniem skarżącego powyższy błąd był konsekwencją niewłaściwej wykładni użytego w treści art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym pojęcia "podmiotu niebędącego przedsiębiorcą". Ponadto zdaniem skarżącego ww. ustawa reguluje zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, a z definicji zawartych w art. 4 wynika, że przepisy tej ustawy stosuje się zasadniczo do przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Dodatkowo skarżący podniósł, że w dniu [...] października 2004 r. był kontrolowany jako przedsiębiorca wykonujący transport drogowy bądź przewóz na potrzeby własne, a nie jako osoba fizyczna wykonująca transport w celach prywatnych oraz że brak jest w protokole kontroli podstaw, by wymierzać skarżącemu karę z tytułu wykonywania przez niego przewozu prywatnego, nie będącego transportem drogowym czy przewozem na potrzeby własne. Na marginesie skarżący wskazał, iż jako przedsiębiorca może być on traktowany wyłącznie wówczas, gdy podejmuje czynności związane z prowadzoną działalnością.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ podkreślił, iż obowiązek uiszczenia opłaty jest związany z eksploatacją drogi w stopniu wyższym niż przez pozostałych użytkowników i to niezależnie od tego czy ma on związek z wykonywaną działalnością czy też nie, gdyż treść cytowanego art. 3 ust. 2, pkt 3 ustawy o transporcie drogowym jest związana z przewozem drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej nazywana p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania/jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy

Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem oraz czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w pełni z przyczyn w niej podniesionych a organy naruszyły przepisy w zakresie poniżej wskazanym.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż przedmiotowa sprawa była po raz czwarty przedmiotem rozpoznawania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., co już na wstępie powoduje konieczność poczynienia rozważań związanych z wypełnieniem przez organy obowiązków wynikających z treści przepisu art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W tym miejscu należy przytoczyć kilka uwag natury ogólnej na temat przepisu art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna, o jakiej mowa w tym przepisie, to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1597/06 LEX nr 320090).

"Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd", co oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli ocena ta nie zostanie skutecznie zakwestionowana w postępowaniu drugoinstancyjnym wskutek skargi kasacyjnej lub nie ulegną zmianie przepisy.

Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie oceną prawną dotyczy więc zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia ale również organu administracyjnego, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny sądu staje się nieaktualny(por. wyrok NSA z 22.09.1999r. I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3,poz. 129). Innymi słowy, w przypadku gdy sprawa po raz drugi lub kolejny dociera do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - po uchyleniu zaskarżonej decyzji przez WSA i wydaniu nowego orzeczenia - WSA jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku ( por. wyrok WSA w Krakowie z 6 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr. 988/06 M. Podat. 2007/8/3).

Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą.

Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy ( por. wyrok NSA z 25 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1377/05, LEX nr 281309). W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.

Wskazać również należy, że w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cyt. wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 219-225).

W judykaturze powszechnie przyjmuje się też, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (Tadeusz Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, s.477).

W tej sytuacji Sąd meriti nie mógł rozpoznawać sprawy w granicach art. 134 i 135 p.p.s.a. z pominięciem oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu tego Sądu (art. 153 p.p.s.a.). Odmienne stanowisko Sądu stanowiłoby naruszenie tegoż przepisu, które to naruszenie mogło mieć wpływy na wynik sprawy, skutkującym uchyleniem wyroku w przypadku jego zaskarżenia skargą kasacyjną.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy przede wszystkim wskazać, iż w przedmiotowej sprawie 3 - krotnie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny Gorzowie Wlkp., który :

- wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006r. , sygn. akt II SA/Go 607/05 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2006r. w przedmiocie opłaty drogowej,

- wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt. II SA/Go 456/07 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2007r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty oraz decyzję ja poprzedzająca Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2007r.

- wyrokiem z dnia 5 lutego 2009r., sygn. akt II SA/Go 805/08 oddalił skargę W.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008r. w przedmiocie kary za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty.

Ostatni z w/w wyroków został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2010r. z powodu nieważności postępowania.

Z przyczyn wskazanych niżej Sąd w obecnym składzie, ponownie rozpoznając sprawę, związany jest zarówno wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie po raz pierwszy, jak również jego wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu tego orzeczenia. Sąd ten w rozważanym stanie faktycznym w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2006r. sygn. akt II SA/Go 607/05, dokonał wykładni prawa, którą związany był WSA w Gorzowie Wlkp. rozpoznający sprawę po raz drugi ( wyrok z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie II SA/Go 456/07 ). Sąd ten zaakceptował to stanowisko, respektując treść art. 153 p.p.s.a.

W związku z powyższym zasadniczą kwestią, jaka się pojawia w sprawie, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jest więc to, czy zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2008r. nakładająca na W.B. prowadzącego działalność gospodarczą "H W.B." na podstawie art. na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874, ze zmianami ), karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych została wydana zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w cytowanymi wyżej wyrokami kasacyjnymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., a w szczególności z pierwszym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006r. ( sygn. akt II SA/Go 607/05).

Odnosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu, orzekający w niniejszej sprawie organ, nie uwzględnił wszystkich kwestii wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2006r. W uzasadnieniu tego wyroku WSA stwierdził jednoznacznie, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, aby wykonywany przez skarżącego w dniu 2 października 2004r. przewóz spełniał wymienione warunki przewozu na potrzeby własne w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 4 ustawy.

Sąd zauważył, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jedynie to, że w dniu [...] października 2004r. skarżący przewoził pojazdem silnikowym wraz z przyczepą o łącznej masie całkowitej ponad 3, 5 tony towar w postaci okien i drzwi aluminiowych. Z rachunku proforma nr [...] wynika, że odbiorcą towaru była firma z siedzibą w Berlinie. W piśmie z dnia [...] stycznia 2005r. skarżący oświadczył, iż wykonywał przewóz prywatnie, wioząc prywatny towar. W aktach sprawy znajduje się wypis z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego według stanu na dzień [...] października 2004r. Taki materiał dowodowy, w ocenie WSA, nie daje wystarczających podstaw do przyjęcia, że wykonywany w dniu 2 października 2004r. przejazd był przewozem pomocniczym w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i stanowił przewóz na potrzeby własne. Zdaniem Sądu, zarówno rodzaj przewożonego towaru, jak i miejsce jego przeznaczenia świadczą o tym, iż przewóz ten nie był pomocniczym w stosunku do działalności podstawowej. Poza tym zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, aby wykonany przez skarżącego przewóz spełniał warunki przewozu na potrzeby własne. Ustalenia organów w tym zakresie Sąd uznał za dowolne. W tej sytuacji oparcie decyzji administracyjnych na odpowiednich przepisach ustawy o transporcie drogowym, w których ustawodawca reguluje kwestie związane z przewozem na potrzeby własne, narusza przepisy prawa.

Dalej Sąd wyraził pogląd, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie rzeczy. Natomiast z treści art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy wynika, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Kolejnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylając zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2007r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2007r. stwierdził, iż organy naruszyły przepis art. 153 p.p.s.a. Sąd podniósł, że organy nie zbadały wszystkich okoliczności związane z przedmiotowym przejazdem po drodze krajowej oraz nie przeprowadziły dowodów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym charakteru wykonywanego przez skarżącego (będącego przedsiębiorcą), przewozu drogowego. Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, zwłaszcza w kontekście wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 stycznia 2006r., niedopuszczalnym było zaniechanie uzupełniania materiału dowodowego ocenionego przez Sąd jako niewystarczający dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powoływała się na określone ważkie dla sprawy okoliczności, zostało uznane za oczywiste uchybienie, skutkujące wadliwością decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § 1 i art. 80 kpa - podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego.

Sąd rozpoznający sprawę po raz drugi stwierdził, że nie jest obojętne na jakiej podstawie faktycznej oparta jest odpowiedzialność strony oraz za jakie konkretnie naruszenie jakiego przepisu ustawy, nałożona została na stronę sankcja finansowa. Sąd ten nie zaakceptował sytuacji, w której organ administracji publicznej w sprawie, w której Sąd administracyjny w wyroku wskazał naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wbrew temu wyrokowi nie uzupełnił postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia istotnych okoliczności sprawy, lecz wydał decyzję opierając się na niedostatecznie ustalonym stanie faktycznym. Sąd jednoznacznie stwierdził, iż stanowisko organu, że niezależnie od okoliczności czy strona jest czy też nie jest przedsiębiorcą oraz niezależnie od charakteru dokonywanego przejazdu (przewóz towaru), podlegałaby odpowiedzialności za naruszenie tożsamych (odpowiednio stosowanych) przepisów ustawy o transporcie drogowym, za błędne.

Organ rozpoznając sprawę po raz trzeci uzupełnił materiał dowodowy i przesłuchał skarżącego w charakterze strony. Skarżący zeznał, że "przewóz dnia [...] października 2004r. dokonał przewozu jako osoba fizyczna, a nie przedsiębiorca do celów prywatnych, ale nie w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Faktura pro forma na [...] z dnia [...] października 2004r. nie ma żadnego znaczenia od strony handlowej i rzeczywistego odzwierciedlenia przewożonego towaru. (...) tego rodzaju przewóz nie podlega ustawie o transporcie drogowym."

Organ I instancji kierując się wykładnią systemową i celowościową art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym nałożył na skarżącego przedsiębiorca wykonujący transport na potrzeby własne, nie związany z prowadzoną działalnością gospodarczą opłatę za przejazd pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony bez uiszczenia stosownej opłaty. Organ II instancji powyższy pogląd zaaprobował, dodając, iż skoro treść art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego to oznacza to, że przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy należy stosować wprost ze zmianami lub tez nie stosować w ogóle jeżeli dane zdarzenie zostało uregulowane szczegółowo dalszych rozdziałach ustawy. Przepis ten umieszczony jest w dziale zatytułowanym "Przepisy ogólne", co skutkuje stwierdzeniem, że regulacje w nim zawarte odnoszą się do całej ustawy, a niniejszej sprawie do odpowiedniego stosowania uregulowań odnoszących się do niezarobkowego przewozu drogowego.

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę W.B., uznając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2010r. Naczelny Sad Administracyjny uchylił w/w wyrok WSA, uznając że w sprawie występuje przesłanka nieważności postępowania określona w art.183 § 2 pkt 4 p.p.s.a, albowiem w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji brali udział sędziowie wyłączeni z mocy ustawy. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, że w składzie Sądu pierwszej instancji, który wydał wyrok w dniu 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 456/07 brali udział m.in. sędziowie Joanna Brzezińska oraz Ireneusz Fornalik. Następnie ci sami sędziowie, również brali udział w wydaniu zaskarżonego wyroku z dnia 5 lutego 2009r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę po raz czwarty, będąc związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 stycznia 2006r. i z dnia 20 grudnia 2007r. doszedł do przekonania, że zeznania skarżącego złożone w charakterze strony w żadnej mierze nie usunęły wątpliwości co do charakteru przejazdu drogowego jaki miał miejsce w dniu [...] października 2004r. oraz nie dały podstaw do przyjęcia, że przejazd ten został wykonany przez skarżącego na potrzeby własne.

Sąd w niniejszym składzie w całości podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2007r. i na nie się powołuje. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ustalenia zasadniczych dla sprawy okoliczności tj. jaki był charakter przewozu, a wnioski jakie w tych kwestiach organ wysnuł ze zgromadzonych dokumentów były przedwczesne. Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób niepełny zbadały wszystkie okoliczności sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób naruszający art. 107 § 3 k.p.a., co uniemożliwiło przeprowadzenie jego procesowej kontroli. Zauważyć należy, że tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością organu działanie zgodne z prawem rzeczywiście miało miejsce i że prowadzone przez ten organ postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Decyzja organu powinna być skonstruowana w sposób, który pozwoliłby na prześledzenie toku prawidłowości rozumowania. Uzasadnienie powinno przedstawiać wnioski logicznie wynikające ze stanu sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Przepis art. 80 kpa określa zasadę swobodnej oceny dowodów, z której wynika, że organ administracyjny - przy ocenie stanu faktycznego - nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartości poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne", (wyrok NSA z 20 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 2547/99, Prz. Podat. 2001/5/61). Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do dowolnej oceny dowodów, swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA z 13 czerwca 2000 r., sygn. akt. I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy wskazać należy, że kwestia oceny środków dowodowych była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 18 stycznia 2006r. jednoznacznie stwierdził, że nieuzasadnione jest organów co do tego, że przewóz drogowy wykonywany był przez skarżącego na potrzeby własne.

W niniejszej sprawie, co prawda zalecenia Sądu zostały przez organ wykonane, ale nie zaszły takie zmiany okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby odstąpienie od oceny materiału dowodowego wyrażonej poprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że skarżący nie wykupił opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, o jakiej to opłacie mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący dysponował wypisem z zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne wystawione na firmę "W.B. H", które przedłożył funkcjonariuszom celnym dokonującym kontroli pojazdu, wykonując tym samym obowiązek wynikający z art. 87 ust. 1 a ustawy, zgodnie z którym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypis z zaświadczenia. W tym miejscu należy zauważyć, że na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy tylko przewozów drogowych wykonywanych: w ramach powszechnych usług pocztowych, przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego.

Tymczasem z wypisu z ewidencji działalności gospodarczej znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż skarżący zgłosił prowadzenie działalności transportu drogowego. Nie może budzić wątpliwości, że sam wpis określonego podmiotu do ewidencji działalności gospodarczej posiada wprawdzie znaczenie prawne, jednakże nie jest decydujący do tego, iż podmiot ten winien być postrzegany jako przedsiębiorca we wszystkich aspektach swojego działania. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny – stanowi podstawę do legalnego rozpoczęcia działalności gospodarczej, ale nie oznacza faktycznego rozpoczęcia bądź też wykonywania tej działalności.

Jako realizacja transportu drogowego nie mogą być rozumiane wszelkie czynności faktyczne związane z poruszaniem się pojazdu po drogach. Nie chodzi bowiem o wykonywanie tego rodzaju czynności, tylko o prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług transportowych. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że skarżący faktycznie wykonywał usługi transportowe.

Organ nie poczynił jakichkolwiek rozważań na temat motywów jakimi się kierował skarżący przedkładając osobom kontrolującym go wypis z zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne wystawione na firmę "W.B. H".

Podkreślić trzeba, że ustawa o transporcie drogowym różnicuje wymagania, jakie powinni spełniać przedsiębiorcy poruszający się pojazdami po drogach publicznych. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy, za przewóz na potrzeby własne należy uznać każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych (...) wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione (...) albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, a przewóz ten - nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Licencję, a nie zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne powinni natomiast posiadać przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy - czyli zarobkową działalność w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi w ramach krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego.

Jest rzeczą oczywistą, iż wpisany do ewidencji podmiot może wykonywać przewozy na potrzeby własne (w celach prywatnych), w żaden sposób niepowiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prywatny, to innymi słowy osobisty, niezawodowy. Przymiotnik "prywatny" kwalifikuje zatem cel przejazdu, jako pozbawiony cech zawodowych, służbowych, odrywając przewóz od wykonywanej działalności gospodarczej. Wobec tego prywatnym będzie przejazd np. w celu urlopowym, w celu odwiedzin rodziny, w celu dokonania zakupu dla potrzeb domowych, itp., jednak jako prywatnego nie można określić takiego przewozu, który jest wprawdzie przewozem niehandlowym, lecz jednocześnie pozostaje związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

A zatem, nawet jeżeli przejazd nie odbywa się w związku z obrotem towarowym w celach handlowych, to nadal pozostawać będzie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ale jeżeli cel przejazdu odpowiadać będzie celom tej działalności.

Z pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2005r. wynika, że przewożone przez niego okna i drzwi stanowiły jego własność, nie zostały zakupione w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a stanowiły jedynie ofertę handlową. Skarżący dodał także, iż do Berlina jechał przygotowany na działania handlowe. Organy w żaden sposób nie ustosunkowały się do tego oświadczenia skarżącego, a skupiły się jedynie na późniejszych jego wypowiedział, stwierdzających, że towar przewoził jako osoba fizyczna nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oprócz faktury pro forma nr [...], która nie stanowi dowodu zakupu i nie można na jej podstawie wnioskować o własności towaru, i samych twierdzeniach skarżącego w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu świadczącego o tym, że skarżący jest właścicielem przewożonego towaru, bądź ma inny tytuł prawny do niego. Organy nie mogą pominąć faktu, że skarżący oprócz transportu drogowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zgłosił do ewidencji sprzedaż detaliczna w niewyspecjalizowanych sklepach, handel detaliczny prowadzony poza siecią sklepowa oraz działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju.

W konsekwencji za przedwczesne i nieznajdujące oparcia w dotychczas zebranym materiale dowodowym należy uznać rozważania organów celnych, sprowadzające się do możliwości zakwalifikowania przejazdu z dnia [...] października 2004 r. do kategorii niezarobkowego przewozu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę (art. 4 pkt 4 ustawy), czy też do przejazdu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo (przez wykonywanie dodatkowych, niesamodzielnych prac) w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej (art. 4 pkt 3 lit. a ustawy), rozumianej np. nie jako prowadzenie pojazdu, tylko wykonywanie przejazdu na rzecz przedsiębiorcy w związku z prowadzoną działalnością.

Sąd meriti pragnie zwrócić uwagę na dotychczasową linię orzeczniczą sądów administracyjnych, którą w pełni zasługuje na aprobatę, co do normatywnego rozumienia pojęcia "podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu ... rzeczy".

W pierwszej kolejności przywołać należy wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r. (VI SA/Wa 1144/05), w którym wyrażono zapatrywanie, iż "wykonującym transport drogowy jest każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą określoną w art. 4 pkt 1-3 u.t.d., niezależnie od tego, czy jest do tego uprawniony na podstawie licencji, czy też nie( ...).". Ten sam Sąd potwierdził swoje zapatrywanie w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (VI SA/Wa 341/06), uznając w nim, że sankcje z art. 92 u.t.d. mogą być stosowane do wszystkich podmiotów, zarówno do tych przewoźników, którzy wykonują działalność gospodarczą, będąc do tego uprawnionymi, jak i w odniesieniu do tych, którzy takiego uprawnienia nie posiadają. WSA zgodził się też z poglądem, w myśl którego nawet w wypadku jednorazowej, odpłatnej usługi przewozu, można już mówić o "podjęciu i wykonywaniu" transportu drogowego, w rozumieniu obecnie interpretowanego przepisu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2005 r., VI SA/Wa 145/05). Nie może zdaniem Sądu być kwestionowane, że "każdy przewóz drogowy pojazdem o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony jest albo krajowym bądź międzynarodowym transportem drogowym, albo też krajowym lub międzynarodowym niezarobkowym przewozem drogowym, zwanym też przewozem drogowym na potrzeby własne"( wyrok NSA z dnia 5 października 2006 r., I OSK 1293/05). Ustawowa definicja transportu drogowego, to jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, obejmuje każdy przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, również ten niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy.

Jednocześnie należy zauważyć, że w sprawie organy nie czyniły jakichkolwiek ustaleń w zakresie tego, czy wykonywanie przez skarżącego transportu drogowego miało charakter ciągły, czy tez miało charakter incydentalny, pojedynczy. Okoliczność ta nie ma jednak zasadniczego znaczenia w sprawie, gdyż wykonywanie nawet po raz pierwszy przewozu drogowego, charakteryzującego się wymienionymi wcześniej cechami transportu drogowego bez wymaganej opłaty uzasadnia nałożenie na podmiot wykonujący transport kary pieniężnej.

Organ administracji obowiązany był rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej stanu faktycznego zawartej w uzasadnieniu wyroku WSA w Gorzowie Wlkp z dnia 18 stycznia 2006 i wyroku z dnia 20 grudnia 2007r. Nawet w wypadku sporu co do tego stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Oba cytowane wyżej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. są prawomocne i do chwili obecnej w sposób prawem przewidziany nie zostały wzruszone. Odmienna ocena materiału dowodowego zaprezentowana przez organy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Jedyną prawnie dopuszczalną drogą wzruszenia stanowiska WSA było zaskarżenie w/w wyroków skargą kasacyjną. Związanie organu w rozumieniu cytowanego przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on obecnie formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Naruszenie postanowień art. 153 p.p.s.a. przez organy administracyjne w postaci nieuwzględnienia przez nie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wiążących je elementów orzeczenia sądu administracyjnego uzasadnia możliwość jego uchylenia przez sąd administracyjny (tak T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Lexis Nexis, s. 477, wyrok NSA z dnia 10 listopada 1981 r., II SA 364/81, niepubl). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu.

Tym niemniej Sąd w obecnym składzie odnosząc się do zarzutów skargi pragnie zwrócić uwagę na kilka kwestii prawnych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, które w żadnej mierze nie wychodzą poza zakres wskazanego wyżej przepisu art. 153 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu skarżącego, że do skutków zdarzeń stwierdzonych podczas kontroli drogowej, przeprowadzonej pod rządami ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawa z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw należało stosować znowelizowane przepisy omawianej ustawy znowelizowanej ustawą z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw.

Powyższa ustawa nie zawiera przepisu przejściowego, który by w odniesieniu do postępowań wszczętych nakazywał stosowanie przepisów dotychczasowych.

Do problematyki ewentualności stosowania nowego prawa Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkował się w uzasadnieniu uchwały z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. I OPS 1/06 (ONSAiWSA 2006/3/71), przedstawiając dorobek orzecznictwa odnoszącego się do omawianych zagadnień. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażone tam poglądy.

W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowe prawo ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jego wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej – po wejściu w życie nowego prawa. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Przyjęcie więc stanowiska, że mają zastosowanie znowelizowane przepisy prowadzi do naruszenia zasady lex retro non agit.

W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa.

Wprawdzie należy zgodzić się ze skarżącym, że co do zasady stosuje się przepisy materialne obowiązujące w dacie wydania decyzji, o ile oczywiście ustawodawca nie stanowi inaczej. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że w sytuacji braku odpowiednich przepisów przejściowych, kwestia rozwiązania zagadnień intertemporalnych musi być rozważana na gruncie zasad konstytucyjnych, a zwłaszcza zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasady ochrony praw nabytych, równości obywateli wobec prawa oraz zasady sprawiedliwości, a w szczególności zakazu retroakcji. Zgodnie z tą ostatnią zasadą nie można ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości, a w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjmować, co wielokrotnie było wyrażane w orzecznictwie, że każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość (por. uchwałę NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 10; uchwałę NSA z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 89; uchwałę NSA z dnia 12 marca 2001 r. sygn. akt OPS 14/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 101; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1991 r. sygn. akt I PRN 34/31, LEX 10905). Retroakcja niewłaściwa, czyli bezpośrednie działanie nowego prawa nie jest absolutnie wykluczona, jednak wymaga wykazania istnienia ważnego interesu publicznego, który musi mieć pierwszeństwo przed interesem jednostki, a sprawdzenia czy w danym wypadku taki ważny interes występuje dokonuje, sprawując swe funkcje Trybunał Konstytucyjny, bądź sąd orzekając w sprawie, w której staje wobec wątpliwości intertemporalnej w stosowaniu prawa (por. uchwałę NSA z dnia 12 marca 2001 r. sygn. akt OPS 14/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 1010).

Z zasady ochrony praw nabytych wynika natomiast, że w przypadku wątpliwości stosowania prawa należy stosować ustawę dawną jeśli przyznawała ona określone uprawnienia, a nie zostało wykazane, że ważny interes publiczny mający prymat przed interesem jednostki wymagał stosowania uregulowań ustawy nowej. Ograniczeniu niewadliwie nabytych praw, z uwagi na ważny interes publiczny, towarzyszyć winno zastosowanie procedury umożliwiającej zainteresowanym podmiotom dostosowanie się do sytuacji wywołanej zmianami stanu prawnego i dające możliwość odpowiedniego rozporządzenia swoimi prawami.

Ochrona praw nabytych nie ma więc charakteru absolutnego i nie wyklucza stanowienia regulacji mniej korzystnych dla jednostki, wymaga natomiast dochowania reguł przyzwoitej regulacji, co oznacza w szczególności, że ustawa powinna umożliwić zainteresowanym dostosowanie się do nowej regulacji( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95 (OTK 1996, nr 6, poz. 52, s. 501-502).

Zasada pewności prawa ma szczególne zaś znaczenie w zakresie uregulowań dotyczących wszelkiego rodzaju danin publicznych, a więc w tych dziedzinach, gdzie jednostka podporządkowana jest bezpośrednio władzy publicznej. Będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji opłata z tytułu nieuiszczenia opłaty drogowej przewidziana w art. 92 ust. 1 ustawy nosi niewątpliwie cechy daniny publicznej, stąd w rozpoznanej sprawie przez pryzmat zasad wynikających z art. 2 Konstytucji przy braku przepisów przejściowych winna być rozstrzygana kwestia stosowania regulacji dotychczasowej, skoro zdarzenie kształtujące obowiązek poniesienia opłaty nastąpiło przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym.

Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela stanowisko wyrażone we wskazanych wyżej orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Sądu w okresie obowiązywania art. 92 ust. 1 ustawy osoba nie może być obciążana innym obowiązkami niż te, które wynikały z unormowań obowiązujących w dacie czynności prawnej w następstwie, której zaistniał obowiązek poniesienia opłaty z tytułu przejazdu drogą krajową. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę podstawową zasadę współczesnego prawa intertemporalnego, oznaczającą, że zdarzenie prawne należy oceniać wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało miejsce, a bezpośrednie działanie nowego prawa uzależnione jest od wykazania ważnego interesu publicznego. W konsekwencji należy opowiedzieć się za poglądem, według którego w razie braku wyraźnych regulacji co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjąć, iż przepis normuje przyszłość, a nie przeszłość.

Przeciwny od tego pogląd ocenić należy jako pozostający w kolizji z zasadami wypływającymi z art. 2 Konstytucji.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności nie można zaaprobować poglądu skarżącego, że w niniejszej sprawie należy stosować nowe przepisy omawianej ustawy o transporcie drogowym znowelizowanej ustawą z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Dla oceny skutków prawnych, w szczególności obligatoryjności nałożenia na skarżącego kary z tytułu nieuiszczenia opłaty drogowej w związku z przejazdem drogą krajową dokonywanym w dniu [...] października 2004 r., niezbędne jest ich stosowanie w brzmieniu obowiązującym w tej dacie.

W realiach niniejszej sprawy w dacie kontroli drogowej tj. w dniu [...] października 2004r. nawiązał się stosunek administracyjnoprawny pomiędzy skarżącym a organem administracji publicznej, gdyż to właśnie ten moment wyznaczał treść obowiązku strony, a decyzja administracyjna miała tylko go potwierdzać. A zatem stan faktyczny niniejszej sprawy podlegał ocenie prawnej według przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.).

Na skarżącego nałożono karę pieniężną za wykonywanie w dniu [...] października 2004r. "przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych", powołując się m.in. na treść art. 42 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W tym względzie w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Brzmienie przepisu wskazuje, że celem ustanowienia opłaty drogowej jest pobranie opłaty za przejazd po drogach krajowych "pojazdu samochodowego", a więc każdego pojazdu samochodowego wykonującego transport drogowy albo przewóz na potrzeby własne przedsiębiorcy. Konsekwencją tego jest określony w § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. wymóg wypełnienia karty opłaty drogowej przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty jej wydania oraz oznaczenia emisji spalin pojazdu. Dane, o których mowa, identyfikują kartę z przejazdem konkretnego pojazdu po drogach krajowych uniemożliwiając użycie tej samej karty dla przejazdów wykonywanych więcej niż jednym pojazdem. Kara pieniężna jest wymierzana za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Problematyka uiszczania opłat regulowana jest w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Jak wynika z art. 92 ust. 4 tejże ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W L.p. 4.1–3 załącznika ustawodawca wymienia trzy delikty i przewiduje różne kary za ich popełnienie. Wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (L.p. 4.1) zagrożone jest karą w wysokości 3000 zł. Dla pozostałych deliktów, to jest wykonywania przewozu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego i wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości 1000 zł. Jak z tego wynika, najdotkliwiej karany jest wyraźnie wyodrębniony delikt polegający na naruszeniu określonego w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązku uiszczania za przejazd pojazdami samochodowymi po drogach krajowych. Łagodniej karane jest niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, które jednak nie zostało określone w sposób ogólny, lecz ściśle jako nieprawidłowe wypełnienie karty za przejazd po drogach krajowych.

Przepis art. 42 ust. 1 ustawy stanowi, że podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

Wynika z powyższego, że podmiot, wykonujący przewóz drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu podlega karze pieniężnej, czyli innymi słowy, że czyn taki jest penalizowany.

W tej sytuacji istotne jest, czym jest "wykonywanie przewozu drogowego".

Podkreślić trzeba, że przepis art. 4 ustawy w dniu zdarzenia, tj. w dniu [...] października 2004r. za przewóz drogowy uznawał transport drogowy, którym jest, zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy, krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, jak również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej oraz działalność gospodarcza w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Krajowy transport drogowy i międzynarodowy transport drogowy dotyczą podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej. Przewozem drogowym jest też niezarobkowy przewóz drogowy. Jest to - zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy - przewóz na potrzeby własne i jest to każdy przejazd pojazdu (...) wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W niniejszej sprawie należy rozważyć możliwość zastosowania przepisów prawa wspólnotowego, co niestety uszło uwadze organom celnym. Wszak bowiem po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej na porządek prawny naszego Państwa składają się dwa reżimy prawne: wspólnotowy i krajowy, których stosowanie opiera się na zasadach wynikających z postanowień Konstytucji RP i Traktatu Akcesyjnego. Dlatego też współstosowanie przepisów wywodzących się z tych dwóch reżimów prawnych jest nie tylko możliwe, ale wręcz konieczne.

Stosownie do art. 91 ust. 3 Konstytucji RP jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Nie budzi wątpliwości, że "prawo stanowione przez organizację międzynarodową", o którym mowa w tym przepisie, to przede wszystkim wspólnotowe prawo pochodne. Prawo to od dnia 1 maja 2004 r. jest wiążące, stosuje się je bezpośrednio i w przypadku kolizji ma pierwszeństwo przed ustawami.

Należy podkreślić, że zasada bezpośredniego stosowania wspólnotowego prawa pochodnego w Polsce wynika nie tylko ze wspomnianego wyżej art. 91 ust. 3 Konstytucji, ale również z art. 249 akapit 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), dalej: TWE, zgodnie z którym rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże we wszystkich elementach i jest stosowane bezpośrednio w każdym państwie członkowskim.

Trzeba mieć na względzie, że z art. 91 ust. 3 Konstytucji nie wynika jedynie zasada bezpośredniego stosowania rozporządzeń wspólnotowych, ale również zasada pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawami. W literaturze podkreśla się, że w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisem prawa krajowego, a prawem wspólnotowym i gdy rozbieżności tej nie uda się usunąć w drodze wykładni, "to zastosowanie musi znaleźć zasada pierwszeństwa prawa UE i to niezależnie od rangi porównywanych norm" - por. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 9, Warszawa 2005, s. 459. Zwraca się uwagę, że "jeżeli, po stronie prawa UE mamy do czynienia z normą prawa pochodnego, to kolizją z normami prawa krajowego rządzić będzie art. 91 ust. 3, ustanawiający pierwszeństwo wobec prawa stanowionego przez organizację międzynarodową w zakresie, w jakim to wynika z umowy konstytuującej tą organizację, więc, w tym wypadku, z traktatów założycielskich" - tamże, s. 460.

Do identycznego wniosku prowadzi również inna interpretacja przepisów Konstytucji RP. Zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji). Umowa, o której mowa w wyżej wspomnianych przepisach to m.in. Traktat Akcesyjny. Zgodnie z art. 2 Aktu Akcesyjnego, który stanowi integralną część Traktatu Akcesyjnego, od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że zgodnie z tym przepisem, prawo wspólnotowe (zarówno pierwotne, jak i wtórne) obowiązuje w stosunku do nowego państwa członkowskiego od momentu akcesji, jeżeli przepisy szczególne Traktatu Akcesyjnego nie przewidują odmiennych rozwiązań. W literaturze również zwraca się uwagę, że "Europejski Trybunał Sprawiedliwości, interpretując przepisy traktatowe, uznał w utrwalonym orzecznictwie, że akty te stosuje się bezpośrednio w wewnętrznym porządku prawnym państw członkowskich", a więc "pojęcie "bezpośrednie stosowanie" użyte w przepisie art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji nie ma zatem charakteru autonomicznego pojęcia konstytucyjnego" - zob. A. Wróbel, Stosowanie prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej przez sądy RP, w: K. Wójtowicz (red.), Otwarcie Konstytucji RP na prawo międzynarodowe i procesy integracyjne, Warszawa 2006, s. 226-227.

Stosownie do art. 249 Traktatu, dla wykonywania swoich zadań Parlament Europejski i Rada wspólnie, Rada i Komisja wydają rozporządzenia, dyrektywy i decyzje, zalecenia lub zajmują stanowisko. Rozporządzenie wspólnotowe jest zgodnie z art. 249 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej "bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich". Bezpośredniość obowiązywania rozporządzeń oznacza, że są one wiążące z chwilą ich wejścia w życie. Nie jest konieczny dla uzyskania przez nie mocy wiążącej akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie wręcz podkreślał, że rozporządzenie "ze swej istoty prawnej i funkcji spełnianej w systemie źródeł prawa Wspólnot Europejskich wywołuje skutek bezpośredni i jako takie jest właściwą formą konstruowania praw podmiotowych, których ochrona należy do sądów krajowych" (wyrok z 14 grudnia 1971 r. Politi s.a.s .v. Ministry for Finance of the Italian Republic 43-71, ECR 1971 s. 01039 za: A. Wróbel, Źródła prawa Wspólnot Europejskich i Prawa Unii Europejskiej w: Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, pod red. A. Wróbla, Zakamycze 2005, s. 47). Dotyczy to także obowiązków. Zwrot, iż rozporządzenie "wiąże... i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich" ma bowiem doniosłe konsekwencje. Oznacza, że rozporządzenia są wiążące nie tylko dla państw członkowskich, jak ma to miejsce w przypadku dyrektyw, lecz są skierowane także do obywateli tych państw (por. tamże s. 50).

Rozporządzenia wspólnotowe mają taką samą moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi państw członkowskich. Ich obowiązywanie zależy jedynie od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, organy krajowe stosujące prawo, w tym sądy administracyjne winne są respektować wypływającą z dorobku orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zasadę interpretacji prawa krajowego w zgodności z normami prawa wspólnotowego. Reguła ta polega m.in. na tym, iż wynik wykładni prawa krajowego ma pozostać niesprzeczny z normą wspólnotową, a także ma odpowiadać celom i treści przepisu prawa wspólnotowego. Co więcej, analiza przepisów ustawy wewnętrznej winna nie tylko prowadzić do ustalenia takiego rozumienia, które nie będzie kolidowało z brzmieniem rozporządzenia, ale również zapewnić efektywność prawa wspólnotowego bezpośrednio stosowanego.

Ustawa o transporcie drogowym jest rezultatem prac legislacyjnych prowadzonych w celu harmonizacji prawa polskiego z transportowym prawem wspólnotowym. Powoływana w sprawie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym określa zasady podejmowania i wykonywania zarobkowego transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego, a także precyzuje zasady odpowiedzialności poszczególnych podmiotów za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Ustawa o transporcie drogowym jest aktem regulującym zasady podejmowania i wykonywania wszelkich form transportu drogowego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przez przedsiębiorców polskich, jak też zagranicznych - na zasadzie wzajemności (art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy). W szczególności przewiduje sankcje za naruszenie zasad wykonywania transportu drogowego, ustanowionych w tejże ustawie, a także w innych aktach prawnych.

Na gruncie prawa wspólnotowego już w 1985 r. dostrzeżono konieczność harmonizacji w zakresie szczególnego traktowania przewozów wykonywanych w ramach transportu drogowego, wyróżniających się spośród innych przewozów (przejazdów) intensywnością, częstotliwością, zawodowym charakterem, koniecznością zatrudniania w tym celu dodatkowych pracowników. Zauważono, iż powodują one zwiększone zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W efekcie Rada (EWG), rozporządzeniem nr 3820 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U.UE.L.85.370.1), określiła szczególne obowiązki przewoźników w transporcie drogowym (m.in. w zakresie czasu prowadzenia pojazdów, okresów wypoczynku, kwalifikacji załogi). Z preambuły tego aktu wynika, że celem wprowadzenia rozporządzenia było z jednej strony zapewnienie zasad wolnej konkurencji w transporcie, a z drugiej ujednolicenie przepisów socjalnych panujących w tej gałęzi gospodarki.

Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 należy traktować jako przyjęte do polskiego stanu prawnego i jako stanowiące część umowy międzynarodowej

Zauważyć trzeba, że prawo wspólnotowe nie różnicuje transportu drogowego od przewozów na potrzeby własne, stanowiąc, iż przewóz drogowy oznacza każdą podróż, odbywaną na drogach publicznych przez pojazd załadowany lub nie, służący do przewozu osób lub rzeczy. Powyższa definicja przewozu drogowego jest tak ogólna, że dotyczy w istocie rzeczy każdego pojazdu przemieszczającego się po drogach krajowych. Jednocześnie w art. 4 ust. 1-13 rozporządzenia zawarto wyłączenia spod konieczności stosowania wymienionych w nim rygorów, wobec niektórych form transportu drogowego. Dla potrzeb rozpoznawanej sprawy istotne pozostają jedynie ust. 1 i ust. 12 powołanego przepisu. W ustępie 1 wymieniono pojazdy przeznaczone do przewozu rzeczy, których dozwolona maksymalna masa, łącznie z przyczepami lub naczepami, nie przekracza 3,5 ton. Odrębne wyłączenie ustanowiono w zakresie niehandlowych przewozów towarów w celach prywatnych - ust. 12, nie wprowadzając w tym wypadku ograniczeń co do masy pojazdu.

Unormowanie to jest jasne i nie budzi wątpliwości. Aby przewóz rzeczy podlegał zwolnieniu spod zasad rządzących transportem drogowym, winien być dokonywany pojazdem o masie maksymalnej do 3,5 tony lub też być wykonywany w celach prywatnych, w zakresie niehandlowych przewozów towarów.

W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionował ustaleń odnoszących się do masy wykorzystywanego pojazdu. Podnosił natomiast, iż przewóz był wykonywany był przez niego jako osobę fizyczną i na potrzeby własne. W tym upatrywała zwolnienia od obowiązku stosowania ustawy.

W rozumieniu ustawy o transporcie drogowym termin "przewóz na potrzeby własne", będący synonimem pojęcia "niezarobkowy przewóz drogowy", zdefiniowano w cytowanym już przepisie art. 4 pkt 4 powołanej ustawy.

Rozporządzenie nr 3820/85 w art. 4 ust. 12, posługując się natomiast wyrażeniem "przewozów niehandlowych w celach prywatnych", nie wprowadziło definicji legalnej tego pojęcia. Odwołując się zatem do rozumienia potocznego przyjąć należy, iż przewóz niehandlowy to taki, który odbywa się poza obrotem towarowym między podmiotami gospodarczymi, chociaż może wystąpić w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przykładem przewozu niehandlowego może być np. transport wyposażenia biura z jednej placówki banku do innej. Natomiast aby stwierdzić, że przewóz wykonywany jest w celu prywatnym, przewóz taki nie może być powiązany w jakikolwiek sposób z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prywatny, to wszak innymi słowy osobisty, niezawodowy, niesłużbowy (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego na CD, PWN 2006).

Przymiotnik "prywatny" kwalifikuje zatem cel przejazdu jako pozbawiony cech zawodowych, służbowych, odrywając przewóz od wykonywanej działalności gospodarczej. Wobec tego prywatnym będzie przejazd np. w celu urlopowym, w celu odwiedzin rodziny, w celu dokonania zakupu dla potrzeb domowych, itp. W konsekwencji - z całą pewnością prywatnym nie można określić takiego przewozu, który jest wprawdzie przewozem niehandlowym, lecz jednocześnie pozostaje związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. A zatem, nawet jeżeli przejazd nie odbywa się w związku z obrotem towarów w celach handlowych, nadal pozostawać będzie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli cel przejazdu odpowiadać będzie celom tej działalności.

Zasadny jest wobec tego wniosek, iż przepis art. 4 ust. 12 rozporządzenia nr 3820/85 wyłącza spod obowiązku respektowania zasad transportu drogowego bez względu na masę pojazdu wyłącznie takie przewozy, które nie tylko nie dotyczą obrotu towarowego, ale jednocześnie nie pozostają w jakimkolwiek związku z wykonywaną działalnością gospodarczą.

W oparciu o zaprezentowane wywody, podtrzymać należy stanowisko zaprezentowane we wcześniejszej części uzasadnienia, w myśl którego organy powinny ustalić w sposób pewny i jednoznaczny, jaki był charakter i cel przejazdu wykonywanego przez skarżącego w dniu [...] października 2004r. czy przewóz ten miał cel prywatny w wyżej przytoczonym znaczeniu, Gdyby przyjąć za prawdziwe pierwsze wypowiedzi skarżącego, że towar w postaci drzwi i okien stanowił jego własność i wiózł go do Berlina w celu "złożenia oferty handlowej" to przejazd ten nie byłby objęty wyłączeniem od obowiązku stosowania reguł transportu drogowego. Natomiast w sytuacji, gdyby w następstwie uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wskazanym już wyżej okazało się, że cel przewozu drzwi i okien był prywatny to organ powinien rozważyć zastosowanie przepisów w/w rozporządzenia nr 3820/85. Powyższe ustalenie budziło i nadal budzi wątpliwości, bowiem przyjęcie, że w dniu kontroli skarżący wykonywał przewóz towarów na potrzeby własne i przewóz ten nie miał charakteru handlowego, nie oznacza to jednak, że pojazd, którym był on wykonywany przeznaczony był do tego rodzaju przewozów. Zdaniem Sądu, wyłączenie stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 dotyczy tylko takich niehandlowych przewozów towarów na potrzeby własne, gdy z właściwości pojazdów używanych w tym celu wynika, że są one przeznaczone wyłącznie do tego celu. Skarżący wykonywał kontrolowany przewóz samochodem ciężarowym [...], który z reguły służy do wykonywania transportu rzeczy. Okazjonalne wykonywanie tego rodzaju pojazdem niehandlowego przewozu towarów na potrzeby własne nie oznacza, że nie ma obowiązku uiszczenia opłaty.

Jednocześnie wskazać należy, że wyłączenie przewidziane w art. 4 ust. 12 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego dotyczy pojazdów o określonych właściwościach wykonujących przewozy drogowe, a nie pojedynczego przewozu dokonanego poza działalnością gospodarczą, do celu prywatnego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2007r. I OSK 571/06).

Z tych powodów zaskarżona decyzją oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie przepisu art. 200, w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zgodnie z jej wnioskiem zwrot niezbędnych kosztów postępowania sądowego, w wysokości 377 zł (w tym 120 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz 240 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego, zgodnie ze stawką określoną w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 162, poz. 1349 z późn.zm.) .

Prowadząc ponownie postępowanie organ administracji publicznej zobowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe zmierzając do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. W dalszej kolejności organ wydać decyzję w prawie, po dokonaniu prawidłowej subsumpcji normy prawnej - odpowiedniej dla ustalonego stanu faktycznego.