Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1387/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 18 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem złożonym w dniu 16 września 2009 r. uzupełnionym w dniach 19 października i 14 grudnia 2009 r. J. T. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") zwrócił się od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku po zmarłej S. N. Wniosek uzasadnił bardzo trudną sytuacją materialną oraz problemami zdrowotnymi. Wskazał, iż jego jedynym źródłem dochodu jest renta, która po potrąceniu z tytułu prowadzonej egzekucji wynosi 609 zł miesięcznie. Skarżący ma 65 lat, mieszka samotnie. Córka i syn prowadzą własne gospodarstwa domowe. Dochód uzyskiwany przez Wnioskodawcę wystarcza jedynie na podstawowe opłaty, w związku z czym musi on korzystać z pomocy osób trzecich.

2. Postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. Prezydent m. W. wyraził zgodę na rozłożenie na raty kwoty 26.043,40 zł z tytułu podatku od spadku wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 14.888 zł. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowił rozłożyć na 12 rat zapłatę w/w zaległości. Powołując się na dyspozycję przepisu art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej jako "ustawa Ord. pod.") do sytuacji materialnej i zdrowotnej Wnioskodawcy, organ pierwszej Instancji stanął na stanowisku, że wniosek Skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, iż jednorazowa zapłata zaległości podatkowej w wysokości 26.043,40 zł wraz z odsetkami mogłaby zakłócić dalszą egzystencją Skarżącego. W ocenie organu pierwszej instancji, jedynie rozłożenie na raty umożliwi stronie uregulowanie zaległości podatkowej. W ocenie organu podatkowego, ustalone kwoty rat w wysokości ok. 250 zł stwarzają realną możliwość wygospodarowania środków finansowych na ich pokrycie. Organ I instancji wskazał ponadto, że przy rozstrzyganiu obowiązany był uwzględnić stanowisko Prezydenta m. W., który wyraził zgodę na rozłożenie zaległości na raty przy założeniu, że rata nie będzie niższa niż 250 zł. W związku z powyższym rozłożono przedmiotową zaległość na 12 rat (11 rat w wysokość ok. 250 zł oraz 12 rata w pozostałej kwocie), przy czym przed terminem płatności ostatniej raty Skarżący może ponownie złożyć wniosek o udzielenie ulgi podatkowej.

3. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie. W uzasadnieniu ponownie opisał swoją trudną sytuację materialną i wniósł o udzielenie pomocy.

4. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyższego stopnia wskazał, iż decyzja wydawana na podstawie art. 67 § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod. jest decyzją o charakterze uznaniowym. Dodatkowo, rozłożenie na raty zaległości w podatku od spadków i darowizn może nastąpić wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. W przedmiotowej sprawie Prezydent m. W. wyraził zgodę na udzielenie ulgi zaznaczając, iż kwota raty nie może być niższa niż 250 zł. W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie było więc podstaw do jej uchylenia. Organ I instancji nie miał możliwości ustalić rat w mniejszej wysokości.

5. W złożonej skardze Skarżący nie podniósł bezpośrednich zarzutów dotyczących decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Formułowane zarzuty odnoszą się do wszystkich postępowań toczących się w wyniku składanych przez Skarżącego wniosków o umorzenie i rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku od spadku. Skarżący zarzuca, iż sprawa dotycząca składanych wniosków ciągnie się już 7 lat, urząd skarbowy potrącał mu kwoty po 250 zł miesięcznie, w związku z czym nie miał z czego żyć i za co się leczyć, pozostałe urzędy nie udzieliły mu pomocy. Skarżący podkreślił również swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną.

6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

7. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uwzględniały wniosek Skarżącego o rozłożenie na raty zaległości w podatku od spadków i darowizn. Skarżący nie określił we wniosku wysokości rat, które ewentualnie byłby w stanie spłacać, w konsekwencji w tym zakresie swobodę pozostawił organowi podatkowemu. Z kolei organ I instancji oceniając sytuację materialną Skarżącego oraz uwzględniając stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego określił wysokość rat na kwotę ok. 250 zł miesięcznie, przy czym ostatnia dwunasta rata została określona w znacznie wyższej wysokości, z zastrzeżeniem jednak, iż przed upływem terminu jej płatności Skarżący może ponownie wnosić o udzielenie ulgi w spłacie należności. W skardze do Sądu Skarżący nie podniósł zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji. Z jej uzasadnienia można się jedynie domyślać, iż Skarżący kwestionuje możliwość spłaty rat w wysokości określonej przez organ i zarzuca organom, że nie umorzyły jego zaległości.

8. Odnosząc się do powyższego Sąd wyjaśnia, iż wszczynając postępowanie, poprzez złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku od spadku, Skarżący zakreślił ramy tego postępowania. W konsekwencji, w postępowaniu tym organ nie mógł wypowiadać się w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych Skarżącego. Wychodząc poza zakres wniosku organ podatkowy naruszyłby przepisy art. 67a § 1 ustawy Ord. pod., z którego jednoznacznie wynika, iż udzielenie określonej ulgi podatkowej wymaga w tym zakresie stosownego wniosku podatnika. Jednocześnie mając na uwadze przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej – "p.p.s.a.") jak również przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd, niezależnie od zarzutów skargi, obowiązany był dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji. Przystępując do powyższej oceny zauważyć na wstępie trzeba, iż wniosek Skarżącego dotyczył podatku (od spadków i darowizn), który stanowi dochód gminy - art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g) ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966, z późn. zm., dalej - "u.d.j.s.t."). W związku z powyższym, obok przepisów Ordynacji podatkowej normujących kwestie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych (art. 67a), zastosowanie znajdował także art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. Przepis ten stanowi, iż w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje zażalenie (art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t.). Wynikająca z powyższych przepisów konieczność współdecydowania jest w tym przypadku uzasadniona nie tyle nakładaniem się właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, ile koniecznością zapewnienia gminie, jako beneficjentowi dochodów z tytułu określonych podatków, możliwości współdecydowania o ograniczeniu (bądź przesunięciu w czasie) osiąganych przez nią dochodów (z których realizuje ona zadania publiczne) z uwagi na przyznanie ulg czy zwolnień. Ta sfera stosunków społecznych została poddana kompetencji dwóch różnych organów, choć ostateczne załatwienie sprawy powierzono tylko jednemu z nich - naczelnikowi urzędu skarbowego (por. S. Presnarowicz, Współdecydowanie organów gmin i urzędów skarbowych, Przegląd Podatkowy z 1998 r., nr 9, s. 29). Organ samorządowy zajmuje stanowisko na podstawie zebranego przez naczelnika urzędu skarbowego materiału dowodowego, może jedynie przeprowadzić w razie potrzeby postępowanie wyjaśniające (art. 209 § 4 ustawy Ord. pod. ). Bierze on pod uwagę przesłanki umorzenia, rozłożenia na raty, odroczenia terminu płatności, zwolnienia z obowiązku poboru, czy też jego ograniczenia, wynikające z Ordynacji podatkowej. Postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t., nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2010 r., II FPS 9/09). W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy I instancji, stosownie do procedury przewidzianej w art. 18 u.d.j.s.t., zwrócił się do właściwej jednostki samorządu terytorialnego o zajęcie stanowiska odnośnie wniosku Skarżącego o rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku stanowiącym dochód gminy. Prezydent m. W. w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2009 r. wyraził zgodę na rozłożenie na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadku z zastrzeżeniem, że wysokość raty nie powinna być mniejsza niż 250 zł. W ocenie Sądu, postanowienie to nie narusza prawa. Przede wszystkim, jak już wyżej wskazywano, postanowienie to rozstrzyga zgodnie z wnioskiem Skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia organ samorządowy powołując się na przepis art. 67a § 1 ustawy Ord. pod. stwierdził, że sytuacja finansowa Skarżącego uniemożliwia mu jednorazowe uregulowanie zobowiązania, w związku z czym uznał za zasadne przychylenie się do jego wniosku. Argumentacja ta została następnie rozwinięta w uzasadnieniach decyzji wydanych przez organy podatkowe. Organy te, w szczególności przeprowadziły dokładną analizę obecnego stanu finansowego i osobistego strony i następnie należycie oceniły te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisie art. 67a § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod. Organy podatkowe uwzględniły także stanowisko zajęte przez Prezydenta m. W., w którym wyraził on zgodę na rozłożenie zaległości Skarżącego na raty z zastrzeżeniem, że rata nie będzie niższa niż 250 zł. Organy podatkowe zasadnie przyjęły, że przyznanie ulgi podatkowej może nastąpić tylko w granicach i na zasadach określonych postanowieniem przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

9. Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski, Sąd nie dopatrzywszy się w zaskarżonej decyzji, ani też w innych aktach wydanych w ramach będącego przedmiotem oceny Sądu postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych, takich naruszeń prawa, które mogłyby stanowić powód do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.