Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 66/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił L. K.-C.:

1. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 46 257,85 zł, w tym:

a) ubezpieczenie społeczne za okres 02.2003 r.- 03.2005 r., 06-07.2005 r., 03.2007 r., 10-11.2011 r. w kwocie 34 387,67 zł, w tym z tytułu: składek – 13 185,07 zł, odsetek od całości zadłużenia na ubezpieczenia społeczne liczonych na dzień 8 grudnia 2017 r. – 21 097,00 zł, kosztów upomnienia - 105,60 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 04-07,09-12.2003 r., 02-12.2004 r., 03,07.2005 r., 09,11.2007 r., 06.2008 r., 09-10.2012 r., 12.2012 r.-02.2013 r., 10.2013 r., 10-11.2014 r., 01.2016 r., 07-09.2016 r. w kwocie 11 500,29 zł, w tym z tytułu: składek – 5 767,09 zł, odsetek od całości zadłużenia na ubezpieczenie zdrowotne liczonych na dzień 8 grudnia 2017 r. – 5 616,00 zł, kosztów upomnienia - 117,20 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02-03, 06.2005 r., 09,11.2007 r., 01.2010 r., 12.2015 r. w kwocie 369,89 zł, w tym z tytułu: składek - 152,69 zł, odsetek liczonych na dzień 8 grudnia 2017 r. – 182,00 zł, kosztów upomnienia – 35,20 zł;

2. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 02.2003 r.- 03.2005 r., 06.2005 r., 10-11.2011 r. w kwocie 31 579,53 zł, w tym z tytułu: składek - 12 431,93 zł, odsetek liczonych na dzień 8 grudnia 2017r. – 19 042,00 zł, kosztów upomnienia - 105,60 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 04-07,09-12.2003 r., 02-12.2004 r., 03,07.2005 r., 09,11.2007 r., 06.2008 r., 09-10.2012 r., 12.2012 r.-02.2013 r., 10.2013 r., 10-11.2014 r., 01.2016 r., 07-09.2016 r. w kwocie 11 176,29 zł, w tym z tytułu: składek – 55 767,09 zł, odsetek liczonych na dzień 8 grudnia 2017r. – 5.260,00zł, kosztów upomnienia - 117,20zł,

c) Fundusz Pracy za okres 02-03,06.2005 r., 09,11.2007 r., 01.2010 r. 12.2015 r. w kwocie 368,45zł, w tym z tytułu: składek - 151,25zł, odsetek liczonych na dzień 8.12.2017 r. - 182,00zł, kosztów upomnienia - 35,20zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujące okoliczności sprawy.

We wniosku z dnia [...] grudnia 2017 r. L. K.-C. (dalej jako "skarżąca") zwróciła się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek.

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 210/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. Sąd wskazał na konieczność ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny z uwzględnieniem miesięcznych dochodów rodziny.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z powodu całkowitej nieściągalności, określone w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300), dalej jako "u.s.u.s.". Z ustaleń organu wynika, że skarżąca złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, a Sąd Rejonowy Lublin Wschód postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości. Z tych przyczyn organ stwierdził brak spełnienia przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 2, pkt 4, pkt 4b u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem nie zachodziła podstawa umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

Organ wskazał następnie, że zadłużenie skarżącej objęte jest postępowaniem egzekucyjnym i dotychczas nie zostało wydane postanowienie o jego umorzeniu wskutek braku majątku. Dyrektor ZUS prowadzi egzekucję z rachunku bankowego w [...] S.A. Organ skierował również tytuły egzekucyjne do Naczelnika III Urzędu Skarbowego w L.. W tych okolicznościach organ stwierdził brak spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 5, pkt 6 u.s.u.s.

Organ ustalił, że skarżąca posiada nieruchomość położoną przy ulicy [...] w L.. Na tej nieruchomości zostały zabezpieczone wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ uznał, że nie zachodzi również fakultatywna przesłanka umorzenia, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., polegająca na sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Może mieć to miejsce wówczas, gdy zobowiązany, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągałoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ ustalił, że skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z 16-letnim synem. Działalność gospodarczą wyrejestrowała 1 października 2016 r. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że uzyskuje dochód z umowy najmu, który stanowi miesięcznie 1 640 zł netto. Skarżąca uzyskuje również miesięczny dochód w wysokości 72,52 zł netto z tytułu umowy zlecenia za użyczenie podpisu elektronicznego. Otrzymuje również 500 zł z tytułu alimentów na syna. Skarżąca nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Skarżąca mieszka z synem w domu jednorodzinnym. Ponosi wydatki z tytułu opłat za energię elektryczną – 190 zł miesięcznie, za wodę – 60 zł, za telefon i Internet – 150 zł. W okresie grzewczym ponosi koszty związane z zakupem węgla – 800 zł. Na wydatki skarżącej składają się również koszty leczenia – ok. 80 zł, podatek od nieruchomości – 124 zł, bilet MPK dla syna – 46 zł.

W ocenie organu przedstawiona sytuacja materialna może wskazywać na trudności finansowe, ale nie wskazuje na brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca reguluje swoje zobowiązania i nie wykazała zadłużenia z tytułu opłat związanych z utrzymaniem. Jednocześnie konieczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem nie wyczerpuje przesłanek uzasadniających umorzenie należności, gdyż są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa, a nie wydatki o nadzwyczajnym charakterze. Ponadto nie zachodzi konieczność spłaty zadłużenia jednorazowo, jeśli nie pozwala na to sytuacja dłużnika. Spłata należności z tytułu składek może następować w ramach układu ratalnego lub dobrowolnych wpłat, w wysokości uzależnionej od sytuacji finansowej.

Organ podniósł, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak nie uzasadnienia stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający.

Odnosząc się do podanych przez skarżącą okoliczności w zakresie sytuacji zdrowotnej organ podniósł, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna potwierdza problemy zdrowotne skarżącej, ale nie stanowi dowodu, że skarżąca jest całkowicie i trwale niezdolna do pracy. Organ podniósł, że z akt sprawy nie wynika, aby istniały przeciwskazania do podjęcia pracy w zakładzie chronionym lub na stanowisku dostosowanym. Przesłanka stanu zdrowia stanowi podstawę umorzenia tylko wówczas, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu.

Zdaniem organu, skarżąca nie wykazała również wystąpienia innych okoliczności wymienionych w przepisach rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Odnosząc się do kwestii okresu zadłużenia w kontekście przebywania przez skarżącą na zasiłku chorobowym, organ wskazał, że w latach 2007-2009 oraz 2012-2014 skarżąca prowadziła działalność gospodarczą. Zasiłek chorobowy otrzymywała w okresie 9-19.10.2007 r.; 3-14.12.2007 r.; 2-4.01.2008 r.; 16-19.01.2008 r.; 19-22.03.2008 r.; 26-29.03.2008 r.; 4-25.04.2008 r.; 03-07.11.2008 r.; 02-06.02.2009 r.; 19.08-07.09.2009 r.; 21-26.09.2009 r.; 11-20.12.2009 r.; 31.05-11.07.2010 r.; 13-19.05.2011 r. (zasiłek opiekuńczy); 15-31.07.2011 r.; 14.09.2011 r.-13.03.2012 r.; 04-08.01.2013 r.; 25-28.09.2013 r. (zasiłek opiekuńczy). Składki z tytułu prowadzonej działalności były należne za pozostałe okresy w których skarżąca nie przebywała na zwolnieniu lekarskim, a składki na ubezpieczenie zdrowotne za cały okres.

Odnosząc się do oświadczenia skarżącej, że w 2014 r. dokonała na konto ZUS wpłaty w wysokości ok. 7 tys. zł tytułem należności na składki finansowane przez zatrudnionych pracowników, organ podniósł, że każda dokonana przez płatnika wpłata rozliczana jest proporcjonalnie na należność główną i odsetki. Jeśli wpłata była oznaczona na dany miesiąc to rozliczyła należność za wskazany miesiąc. W przypadku, gdy po rozliczeniu danego miesiąca pozostała jeszcze kwota do rozliczenia to była ona przekazywana na pokrycie zadłużenia najstarszych zaległości.

L. K.-C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2018 r.

Skarżąca podniosła, że otrzymała zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na 3 lata. Pomimo zakazu i wykreślenia działalności z bazy CEIDG, skarżąca nadal prowadziła działalność. W lutym 2018 r. skarżącej wymierzono grzywnę za naruszenie zakazu w wysokości 6 000 zł, którą skarżąca spłaca w ratach, po 350 zł miesięcznie.

Skarżąca podkreśliła, że przedstawiła dokumenty, z których wynika, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1712,52 zł netto. Otrzymuje również alimenty na syna w wysokości 500 zł miesięcznie. Skarżąca podkreśliła, że po odliczeniu opłat i stałych wydatków miesięczny dochód na dwie osoby faktycznie wynosi 662,52 zł.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami.

Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Przez należności z tytułu składek ustawa rozumie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowe opłaty (art. 24 ust. 2). Wyjątek od zasady umarzania należności tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności przewiduje art. 28 ust. 3a ustawy, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz.1365 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Organ odniósł się do wszystkich wskazanych w at. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek i prawidłowo ustalił, że żadna z nich w sprawie niniejszej nie zachodzi. Skarżąca ustaleń tych skutecznie nie podważyła.

Z niebudzących wątpliwości ustaleń organu wynika, że Sąd Rejonowy Lublin Wschód postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r. oddalił wniosek skarżącej o ogłoszenie upadłości. Skarżąca posiada nieruchomość położoną w L. przy ulicy [...], o powierzchni 0,0629 ha, a więc istnieje majątek, ż którego można prowadzić egzekucję. Niekwestionowaną okolicznością jest również prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego w [...] S.A. Z tych przyczyn organ prawidłowo stwierdził brak spełnienia przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wobec tego, że nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozważył w dalszej kolejności przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 2 przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy rozporządzenia umożliwiają zatem organowi umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

Organ prawidłowo ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodzi w przypadku skarżącej. Ustalenie to oparte zostało o zebrane w sprawie dowody, szczegółowo przeanalizowane i poddane ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Organ rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Skarżąca miała możliwość wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła dokumenty dotyczące jej stanu zdrowia oraz dokumenty, z których wynika jakie dochody uzyskuje, jakie posiada zobowiązania oraz jakie ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem.

Wyjaśnić należy, że to rzeczą skarżącej jest wykazanie osiąganych dochodów w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych skarżącej. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy, albowiem z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (vide m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 430/12 oraz wyrok z 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12).

Podzielić należy stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną skarżącej i uznał, że skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z 16-letnim synem. Działalność gospodarczą wyrejestrowała 1 października 2016 r. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że uzyskuje dochód z umowy najmu, który stanowi miesięcznie 1 640 zł netto. Skarżąca uzyskuje również miesięczny dochód w wysokości 72,52 zł netto z tytułu umowy zlecenia za użyczenie podpisu elektronicznego. Otrzymuje również 500 zł z tytułu alimentów na syna. Skarżąca nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Skarżąca mieszka z synem w domu jednorodzinnym. Na wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej składają się wydatki z tytułu opłat za energię elektryczną – 190 zł miesięcznie, za wodę – 60 zł, za telefon i Internet – 150 zł, koszty leczenia – ok. 80 zł, podatek od nieruchomości – 124 zł, bilet MPK dla syna – 46 zł. W okresie grzewczym skarżąca ponosi koszty związane z zakupem węgla – [...] zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 63 m2 przy ulicy [...] w L., samochód marki Opel Vectra z 2004 roku oraz mienie ruchome (telewizor, pralka, kuchenka, komputer) o wartości 2000 zł.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie udokumentowane fakty świadczące o sytuacji finansowej skarżącej, uwzględnił również okoliczność orzeczenia wobec skarżącej przez sąd rejonowy zakazu prowadzenia działalności gospodarczej i stwierdził, że może to uniemożliwić spłatę zadłużenia jednorazowo, ale nie stanowi mimo wszystko podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby w przypadku skarżącej zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Skarżąca nie wykazała również, że została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia: przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przedłożona dokumentacja lekarska i orzeczenie o niepełnosprawności niewątpliwie potwierdzają problemy zdrowotne skarżącej, które powodują niepełnosprawność w stopniu lekkim. Schorzenia skarżącej, na które się powołuje i przedstawia dokumenty nie spowodowały jednak, że utraciła ona trwale zdolności do pracy.

Odnosząc się do argumentu skarżącej podnoszonego w toku postępowania administracyjnego, że zadłużenie powstało z powodu przeznaczenia wszystkich posiadanych środków na remont zalanego domu, stwierdzić należy, że nie mają znaczenia okoliczności, w jakich zadłużenie powstało. Ocenie organów w aspekcie umorzenia należności podlega aktualna sytuacja majątkowa i życiowa strony. Działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko, które zawsze ponosi osoba ją prowadząca i na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Spłata zadłużenia jest obowiązkiem skarżącej.

Wyjaśnić należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 2 rozporządzenia oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 1694/14 oraz z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 217/12). Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Konstrukcja uznania charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie pozostawia organowi swobodę wyboru w zakresie wyboru spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.". Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych. Ponadto, mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny.

Wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organ w ramach uznania administracyjnego może być zaakceptowany jako zgodny z prawem tylko wówczas, gdy będzie się opierał na w pełni wyjaśnionych okolicznościach faktycznych sprawy oraz gdy będzie zgodny z nakazem należytego wyważenia interesu publicznego i indywidualnego w konkretnie rozpatrywanym przypadku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

Względy interesu publicznego w postaci ochrony stabilności systemu finansowania ubezpieczeń społecznych, zasada równości w zakresie obowiązków ubezpieczonych i płatników nakazują traktowanie instytucji umorzenia należności jako wyjątkowej, zastrzeżonej dla naprawdę trudnych i wyjątkowych przypadków życiowych.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącą oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Stan zdrowia oraz sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadniały przyjęcia, że w przypadku skarżącej zachodzi wyjątkowa sytuacja uzasadniająca umorzenie należności .

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).