Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 605/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 13
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi L. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M. T. D. L. M. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu D. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 605/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na L. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M. T. D. L. M. w S. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za naruszenie warunków przewozu drogowego. W podstawie prawnej decyzji wskazał art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.t.d.".

Jak wynika z akt administracyjnych, w trakcie kontroli drogowej w dniu 4 lutego 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości P. zatrzymano samochód ciężarowy marki [...] nr rejestracyjny [...] wraz z naczepą marki [...] nr rejestracyjny [...], którym kierował M. H. wraz z drugim kierowcą P. J. Wykonywali oni transport drogowy rzeczy na trasie S. – P. W trakcie kontroli stwierdzono niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, które to naruszenie zakwalifikowano jako uchybienie przepisom lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Uchybienia udokumentowano protokołem kontroli nr [...]. Na tej podstawie organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] marca 2014 r. nakładającą na L. M. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł, jednakże decyzja ta została uchylona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze wskazaniem, że:

- należy wyjaśnić konieczność zastosowania w sprawie tzw. umowy AETR tj. Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe. Jak wywiódł wówczas organ odwoławczy, analiza wykresówki P. J. wskazuje, że wyjęto ją w dniu 15 stycznia 2014 r. w miejscowości [...], zaś z dokumentu CMR wynika, że chodzi prawdopodobnie o miejscowość na terenie Federacji Rosyjskiej, co wskazuje na konieczność zastosowania umowy AETR a nie rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE.L.1985.370.8);

- polecono przeprowadzenie postępowania na okoliczność aktywności kontrolowanego kierowcy w dniu 15 stycznia 2014 r. oraz przyczyn rozbieżności pomiędzy wskazaniami zarejestrowanymi na poszczególnych wykresówkach.

W ponownie prowadzonym postępowaniu pierwszoinstancyjnym, zakończonym decyzją z dnia [...] września 2014 r., dokonano analizy akt sprawy i po uwzględnieniu przepisów u.t.d. wprowadzonych nowelizacjami: ustawą z dnia 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. poz. 1414), ustawą z dnia 28 marca 2014 r. o zmianie Umowy europejskiej AETR – P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego stwierdził naruszenie: art. 92a ust. 1, 6, 7 u.t.d. oraz Ip. 6.2.1 załącznika nr 3, jak też art. 12 ust. 2a Umowy europejskiej (AETR) polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Organ I instancji nie dał wiary zeznaniom P. J., który wyjaśnił, że wykresówkę z opisaną datą 15/16 stycznia 2014 r. wyjął z tachografu około godz. 11:00 i założył następną, jednakże niedociśnięcie szuflady (w której zamontowane było urządzenie rejestrujące) spowodowało jej otwarcie podczas wstrząsu. Kierowca miał wówczas domknąć szufladę i wymienić tarczę na nową, a starą tarczę opisać i odłożyć. Okazało się jednak, że stara tarcza zawieruszyła się.

Organ I instancji wskazał też na złożone podczas przesłuchania wyjaśnienia L. M., w których zaprzeczył on, jakoby miał namawiać kierowców do przekraczania norm czasu pracy.

Zdaniem organu I instancji, uzupełniony materiał dowodowy potwierdził dodatkowo, że w dniu 4 lutego 2014 r. wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy (art. 4 pkt 2 u.t.d.) pomiędzy miejscowością [...] na terenie Rosji a miejscowością P. na terenie Polski i kierowca nie zarejestrował tego okresu na wykresówce.

Organ I instancji wyjaśnił też, że na przedsiębiorcach wykonujących profesjonalny transport drogowy ciąży obowiązek dołożenia maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa i są oni odpowiedzialni za zachowanie zatrudnianych kierowców (bez względu na formę ich zatrudnienia lub zlecenia im zadań przewozowych). Jak wskazał organ I instancji, odpowiedzialność ta została potwierdzona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. (sygn. akt SK 75/06) oraz w wyroku NSA z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie II GSK 976/09, w którym wskazano, że jedynie zaistnienie nie dających się przewidzieć sytuacji może wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy – przewoźnika. A jak wskazał organ I instancji, takich w sprawie nie stwierdzono, co wykluczało wydanie decyzji umarzającej postępowanie, jak też zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d. (strona nie przedstawiła dowodów uzasadniających zastosowanie tych przepisów).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. M. zarzucając: błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez zastosowanie celowej wykładni przepisów w oparciu o interpretację sprzeczną z obowiązującym prawem. Jak wskazał odwołujący się, organ I instancji – także po uzupełnieniu materiału dowodowego - nie uwzględnił wyjaśnień dotyczących naruszenia związanego z nierejestrowaniem aktywności kierowcy, mimo że na wystąpienie tego naruszenia strona nie miała żadnego wpływu. Nadto wskazał, że kierowca przeszedł stosowny kurs w zakresie obsługi tachografu samochodowego, podczas określania warunków zatrudnienia został pouczony o obowiązujących przepisach z zakresu czasu pracy kierowców i obsługi urządzeń rejestrujących oraz otrzymał zbiór aktualnych przepisów dotyczących tej tematyki (potwierdził te okoliczności stosownym oświadczeniem zobowiązując się do przestrzegania przepisów). W firmie przyjęto właściwą organizację i dyscyplinę pracy, a od wielu lat obowiązuje system bieżącej kontroli czasu pracy kierowców. W przypadku wykrycia nieprawidłowości stosowane są środki dyscyplinujące. W związku z powyższym strona nie widzi powodu ponoszenia sankcji finansowych za czyn, którego się nie dopuściła. Odwołujący się zwrócił uwagę na regulację art. 92b oraz art. 92c u.t.d. i wskazał, że kierowca – jeśli został uprzednio przeszkolony, powinien samodzielnie odpowiadać przed właściwymi organami. Wskazał, że nie miał możliwości przeciwdziałania naruszeniu, bowiem kierowca przekazuje wykresówki dopiero z upływem okresu 28 dni. Nadto strona poddała analizie brakujący zapis na wykresówce z dnia 16/17 stycznia 2014 r. i stwierdziła, że skoro brakuje 163 km a okres brakującego zapisu to godziny od 10:55 do godziny 13:20 dnia 16 stycznia 2014r., to czas w którym kierowca mógł przejechać ten dystans to 2 godziny 25 minut, zatem nie mogło nastąpić naruszenie przepisu dotyczącego czasu pracy. Kierowca wykorzystał wymagane odpoczynki dzienne, zachował wymagane przerwy, a także nie przekroczył okresu prowadzenia pojazdu bez przerwy jak też dziennego okresu prowadzenia, co dzięki analizie całego zapisu tachografu na przestrzeni 28 dni dla obu kierowców potwierdza właściwą organizację pracy w przedsiębiorstwie. Nadto odwołujący się upomniał kierowcę (vide znajdująca się w aktach sprawy kopia upomnienia związanego z zaistniałą sytuacją). W aktach znajduje się również kopia umowy o pracę potwierdzająca prawidłowe zasady wynagradzania, nie zawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów. W ocenie strony, czynnik ludzki (błąd w obsłudze) nie może przyczyniać się do tak dotkliwych konsekwencji. Nadto żadne okoliczności nie wskazują, aby na zagubionej przez kierowcę wykresówce nie była dokonywana rejestracja aktywności kierowcy i przebytej drogi. Nie można było ustalać okoliczności w sprawie na podstawie zagubionego dowodu. Fakt zagubienia wykresówki i nieokazania jej do kontroli jest odmiennym stanem faktycznym niż naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Jak wynika z wyjaśnień kierowcy, w okresie od 10:55 dnia 16 stycznia 2014 r. do godziny 10:53 dnia 17 stycznia 2014 r. wystąpiło użycie dwóch wykresówek - jednej w godzinach od 10:55 do 13:20 dnia 16 stycznia 2014 r., a drugiej w pozostałym okresie. Spowodowane to było niewłaściwym zainstalowaniem pierwszej wykresówki. Obie wykresówki powinny stanowić zapis aktywności w powyższym okresie. Kierowca na rewersie wykresówki wskazał przyczynę użycia drugiej wykresówki - opisując zdarzenie. Jednakże w okolicznościach zmiany pojazdu wykresówka została zagubiona. Tym samym też nie mógł okazać jej do kontroli.

Końcowo wskazano na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 19/09, który potwierdza, zdaniem strony, że rygory odpowiedzialności przedsiębiorcy zostały znacznie złagodzone poprzez konieczność zbadania w każdej konkretnej sprawie wpływu przewoźnika na powstałe naruszenia. Ocena zatem okoliczności sprawy w świetle przepisów art. 92b i 92c u.t.d. jest obligatoryjna.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym materiału dowodowego ustalił stan faktyczny sprawy identycznie jak organ I instancji, dokonał identycznej kwalifikacji prawnej ustalonych okoliczności oraz ocenił jako prawidłowe wymierzenie kary w wysokości 5 000 zł. Wyjaśnił przesłanki nakładania kar pieniężnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikające z art. 92a u.t.d. oraz aktów prawnych europejskich (rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) i rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L.102/1 z dnia 11 kwietnia 2006 r.), w tym powołał art. 10 i art. 12 ust. 2a i ust. 8 załącznika do Umowy AETR. Wskazał, że konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą pieniężną w wysokości 5 000 zł sankcjonuje nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Przywołał również treść regulacji przewidujących warunki uwolnienia się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia (art. 92b oraz art. 92c u.t.d.). Jak ustalił organ odwoławczy, kierowca P. J. w dniu 15 stycznia 2014 r. prowadził pojazd o nr rej. [...] w imieniu przedsiębiorcy L. M. nie rejestrując na wykresówce następujących zapisów: prędkości, przebiegu drogi, prawidłowej aktywności kierowcy. Powyższe zostało stwierdzone podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w miejscowości P. Kontrola wykresówek P. J. wykazała, że na wykresówkach z dni 15 stycznia 2014 r. i 16 stycznia 2014 r. brak jest udokumentowania przejechanych 163 km oraz wykres przebytej drogi na wykresówce z dnia 16 stycznia 2014 r. zaczyna się nie w tym samym miejscu, w którym skończono rejestrować przebytą drogę na wykresówce z dnia poprzedniego. W celu udokumentowania powyższego sporządzono protokół z kontroli nr [...] z dnia 4 lutego 2014 r.

Przypisując przewoźnikowi wskazane naruszenie organ odwoławczy wskazał na szczególną rolę protokołu kontroli drogowej, stanowiącego dokument urzędowy, którego podpisanie w sprawie niniejszej nastąpiło bez zastrzeżeń. Organ II instancji nie dał także wiary zeznaniom kierowcy P. J. uznając za nieprawdopodobne, by jadąc pojazdem przez kilka dni nie wiedział jak prawidłowo należy montować wykresówkę do tachografu, a jeśli tak było – powinien powiadomić pracodawcę. Wskazał też na treść art. 13 rozporządzenia nr 3821/85 oraz wywiódł, że brak wykresówki dokumentującej aktywność kierowcy podczas przejazdu świadczy, że kierowca nie stosował się do przepisów regulujących czas pracy kierowców. Doszło zatem do naruszenia z Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz istniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej w wysokości wskazanej w decyzji.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że nie mogą zostać uwzględnione z następujących powodów:

- kontroli pojazdu dokonali uprawnieni inspektorzy WITD, na podstawie obowiązujących przepisów; sporządzono protokół, w którym potwierdzono fakt nieokazania wykresówki przez P. J. z dnia 16 stycznia 2014 r. Te okoliczności potwierdził wymieniony kierowca podczas przesłuchania w charakterze świadka. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego;

- obowiązkiem kierowcy jest rejestrować swoją aktywność podczas przewozów i okazywać organom kontrolnym wykresówki lub karty kierowcy rejestrujące pracę kierowcy. W sytuacji, gdy kierowca podczas kontroli nie przedstawia dowodów ze swojej aktywności podczas wykonywania przewozu, organ musi ustalić brak rejestracji aktywności kierowcy (przebytej drogi i prędkości pojazdu);

- brak jest podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d., bowiem przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń z zakresu czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie zostały stwierdzone. Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. II GSK 1473/13;

- w sprawie nie zaistniały też okoliczności wymienione w art. 92c u.t.d. Organ podkreślił, że odpowiedzialność przedsiębiorcy jest niezależna od odpowiedzialności ponoszonej przez kierowców wykonujących przewozy drogowe w imieniu tegoż przedsiębiorcy; kierowcy odpowiadają na podstawie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz przepisów załącznika nr 1 do u.t.d.;

- art. 92a u.t.d., jak i przepisy art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 ustanowiły odpowiedzialność przedsiębiorców wykonujących transport drogowy i przewozy na potrzeby własne (nie zaś pracowników, którym zlecono czynności kierowania pojazdami), za naruszenia przepisów wyznaczających normy czasu pracy kierowców jak i innych przepisów związanych z wykonywaniem przewozów drogowych. Nadto powołując się na wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 904/13 organ odwoławczy wskazał, że uwolnienie się od odpowiedzialności przez przewoźnika na gruncie art. 92c ust. 1 pkt 1 jest jeszcze trudniejsze niż było przed nowelizacją u.t.d. dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r. Obecnie bowiem warunkiem zwolnienia się z tej odpowiedzialności jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, a naruszenie nie jest skutkiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, bowiem prowadziłoby to do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników;

- obowiązkiem przedsiębiorcy jest nadzór nad odpowiednimi zachowaniami ludzkimi, natomiast wyłączenie jego odpowiedzialności w sytuacji, którą należy uznać za typową (gdy to nie przewoźnik, ale zatrudniony przez niego kierowca prowadzi pojazd), godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem regulacji u.t.d. Przedsiębiorca powinien wykazać się dbałością o osiągnięcie zamierzonego celu. Brak stosowania właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę i nie jest żadnym usprawiedliwieniem. Zatem jedynie zaistnienie nie dających się przewidzieć zdarzeń lub okoliczności stanowi podstawę do wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej;

- odpowiedzialność przedsiębiorcy za wadliwe działania kierowcy wynika także z przepisów rozporządzeń wspólnotowych (np. art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006). Strona nie dostarczyła żadnych dokumentów świadczących, że do stwierdzonego naruszenia doszło na skutek okoliczności niezależnych od niej.

Skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. złożył do sądu administracyjnego L. M. i zarzucił: rażące naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów u.t.d., naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie celowej wykładni przepisów w oparciu o interpretację sprzeczną z obowiązującym prawem.

Skarżący podtrzymuje, że ukaranie za ustalone naruszenie jest niesłuszne. Jak wskazał, organ błędnie utrzymuje, jakoby kontrola drogowa, ustalenie faktu zagubienia wykresówki oraz fakt prowadzenia pojazdu bez wykresówki miał miejsce w dniu 15 stycznia 2015 r. Zdaniem Strony, tak ustalony stan faktyczny nie wynika z materiału dowodowego, zatem nie wiadomo jaką sprawę rozstrzygnął organ II instancji. Z jednej strony organ wskazuje, że na wykresówkach z dni 15 stycznia 2014 r. i 16 stycznia 2014 r. kontrolujący stwierdzili brak udokumentowania przejechanych 163 kilometrów (3 akapit, strona 4 wydanej decyzji), a z drugiej strony w 1 akapicie na 5 stronie wydanej decyzji organ wskazuje, iż kierowca nie okazał wykresówki kolejnej, po wyjęciu wykresówki opisanej datami 15/16 stycznia 2014r. Opis wskazuje, iż była to wykresówka opisana datą 16 stycznia 2014r. Dodatkowo organ II instancji nie wskazał przyczyn podważenia wiarygodności zeznań kierowcy, podczas gdy w sytuacji zagubienia podstawowego dowodu w sprawie (wykresówki tj. nośnika informacji o aktywności kierowcy) to powyższe zeznania powinny stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Potwierdzono w nich, że użyto wykresówki, dokonano rejestracji i jej zagubienia. W okresie od 10:55 dnia 16 stycznia 2014 r. do godziny 10:53 dnia następnego wystąpiło użycie dwóch wykresówek, co spowodowane było niewłaściwym umieszczeniem pierwszej wykresówki i jej zacięciem oraz uszkodzeniem, przez co kierowca obowiązany był użyć kolejnej wykresówki. Obie powinny stanowić zapis aktywności. Zdaniem skarżącego, organ był nastawiony na ukaranie "za wszelką cenę", bowiem uwzględnił wyłącznie materiał dowodowy zebrany "na gorąco" oraz odrzucił wszelkie możliwe formy obrony z uwzględnieniem przepisów łagodzących.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z porządku prawnego.

Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest legalność nałożenia na Skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za uchybienie przepisom regulującym warunki przewozu drogowego. W podstawie prawnej decyzji wskazano m.in. art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.t.d." oraz l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do tej ustawy, jak też przepisy art. 10, art. 12 ust. 2a i 8 załącznika do Umowy Europejskiej sporządzonej w Genewie w dniu 1 lipca 1970 r. dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) (opublikowanej w Dz. U. z 1999 r. nr 94, poz. 1086, z tym że organ zastosował jej przepisy w brzmieniu nadanym po zmianach opublikowanych w Dzienniku Ustaw z dnia 28 marca 2014 r. pod pozycją 409 tj. obowiązujących na dzień orzekania zaskarżoną decyzją).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 6 u.t.d. wykaz naruszeń i wysokości kar pieniężnych za nie ustalanych zawiera załącznik nr 3 do u.t.d.

W treści lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazano, że karą 5 000 zł sankcjonowane jest naruszenie polegające na "niezarejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi".

Powyższe przepisy są konsekwencją uregulowań obowiązujących na poziomie europejskim. W tym zakresie trafnie organ odwoławczy wskazał na mający w sprawie zastosowanie załącznik do Umowy europejskiej AETR, jednakże nie do końca właściwie powołał jego przepisy.

O tym, że przepisy załącznika do Umowy europejskiej AETR powinny być punktem odniesienia dla oceny ustalonego naruszenia świadczy zapisanie na wykresówce z dnia 15/16 stycznia 2014 r. miejscowości [...] jako miejsca docelowej rejestracji aktywności kierowcy. Miejscowość ta, jak wynika z dokumentu CMR, znajduje się na terenie Federacji Rosyjskiej (k. 4, 11, i 9 akt adm.). W dniach, w których ustalono wystąpienie naruszenia, pojazdem Skarżącego wykonywany był transport poza granice Unii Europejskiej, zatem Umowa Europejska i załącznik do niej miały do niego zastosowanie. Dotyczy ona bowiem przewozów przekraczających granice Unii Europejskiej. Dodać przy tym należy, że ustalając konieczność zastosowania przepisów załącznika do Umowy Europejskiej najpierw organ I instancji ponownie rozpoznający sprawę, a następnie organ odwoławczy w obecnie zaskarżonej decyzji zrealizowały wytyczne z decyzji kasacyjnej z dnia [...] maja 2014 r., w której polecono zastosowanie właściwych przepisów europejskich (tj. ustalenie, czy będzie to Umowa AETR czy rozporządzenie (WE) nr 561/2006).

Natomiast nie do końca właściwie organ odwoławczy przywołał przepisy załącznika do Umowy AETR. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem błędne powołanie numerów przepisów nie skutkowało błędnym ich zastosowaniem, gdyż zarówno w dacie ustalonego naruszenia (która to data ma decydujące znaczenie dla stanu prawnego, na podstawie którego następuje ukaranie), jak i w dacie orzekania przez organ odwoławczy, brzmienie przepisów było identyczne. Analiza zmian treści załącznika do Umowy AETR wskazuje, że w dacie dopuszczenia się naruszenia przez kierowcę oraz także w dacie kontroli tj. odpowiednio 15-16 stycznia 2014 r. oraz 4 lutego 2014 r. obowiązywało brzmienie załącznika do Umowy AETR sprzed zmiany obowiązującej w polskim porządku prawnym od dnia 28 marca 2014 r. i wprowadzającej przepis art. 12 ust. 2a i ust. 8 powołany przez organy. W dacie dopuszczenia się naruszenia załącznik do Umowy AETR nie posiadał przepisu art. 12, natomiast w art. 10 tej Umowy wskazano, że pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za prawidłowe funkcjonowanie i właściwe użytkowanie przyrządu kontrolnego. Obecnie obowiązująca treść art. 12 ust. 2a załącznika do Umowy znajdowała się w jego art. 11 ust. 2. Stosownie zaś do treści art. 11 ust. 2 załącznika tj. w brzmieniu na datę ustalonego naruszenia (identycznym z obecnym brzmieniem art. 12 ust. 2a tegoż załącznika): "Kierowcy używają wykresówek lub karty kierowcy każdego dnia, w którym kierują pojazdem, począwszy od chwili przejęcia pojazdu. Wykresówki lub karty kierowcy nie wyjmuje się przed końcem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Żadna wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który została przeznaczona".

Powyższe oznacza zatem, że zarówno w dacie ustalonego naruszenia jak i w dacie orzekania przez organ odwoławczy obowiązywał przepis wprowadzający obowiązek rejestrowania aktywności kierowcy, który to przepis jest sankcjonowany w art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy. Stąd też powołanie przez organy przepisu art. 12 ust. 2a załącznika do Umowy, mimo że błędne (powinno być art. 11 ust. 2 załącznika do Umowy AETR), nie mogło mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzeni naruszenie prawa materialnego, które miało wpływu na wynik sprawy. Natomiast w sprawie niniejszej takiego wpływu Sąd się nie dopatrzył.

Wskazać dalej należy, że sformułowanie zarzutu naruszenia przepisów o warunkach przewozu przypisanego Skarżącemu jest identyczne jak treść normy lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Nie ulega zatem wątpliwości, że kara została ustalona za brak rejestracji aktywności kierowcy w pojeździe, a nie za naruszenie norm czasu pracy obowiązujących kierowców wykonujących przewóz drogowy. Stąd też już na wstępie niniejszego uzasadnienia wskazać należy, że organy nie mogły uwzględniać okoliczności umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wynikających z art. 92b u.t.d., bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie odpowiedzialności za naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców. Prezentowane w toku całego postępowania stanowisko Skarżącego co do wystąpienia okoliczności z art. 92b u.t.d. było zatem bezpodstawne.

Zgodzić się natomiast należy ze Skarżącym, że istotnie, pobieżna i mało wnikliwa oraz następująca w oderwaniu od materiału dowodowego lektura uzasadnień decyzji obydwu instancji może sprawiać wrażenie, jak zarzuca to Skarżący, że organy rozbieżnie wskazują daty powstania naruszenia: raz jest to 15 stycznia 2014 r., innym razem 16 stycznia 2014 r., jeszcze innym mowa jest o 16/17 stycznia 2014 r. Rozbieżności te ulegają jednak wyeliminowaniu po analizie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, wśród którego na największą uwagę zasługuje protokół kontroli z dnia 4 lutego 2015 r. dokumentujący datę i rodzaj stwierdzonego naruszenia. Stwierdzono w nim, że kierowca P. J. zakończył jazdę w dniu 15 stycznia 2014 r. o godz. 21.40 ze stanem licznika 291.205 km oraz rozpoczął ją dnia następnego z tym samym stanem licznika. Jak ustalił też organ, opisując udostępnione przez kierowcę w dniu kontroli wykresówki, kierowca P. J. w dniu 16 stycznia 2014 r. włożył wykresówkę o godz. 13.20 a jazdę rozpoczął o godz. 14.40, jednakże manualne wpisy dotyczące drogomierza w dniu 16 stycznia 2014 r. wskazują przejechaną odległość 763 km, podczas gdy wykresówka wskazuje przejechanych o 163 km mniej. Z kolei jak przyznawał Skarżący w odwołaniach oraz jak przyznał to w skardze, brakujący okres to godziny 10:55 – 13:20 dnia 16 stycznia 2014 r., bowiem wówczas doszło do nieprawidłowego włożenia wykresówki, później jej zmiany na nową datowaną na 16/17 stycznia 2014 r. Jak również zeznał kierowca P. J., doszło do zgubienia wykresówki nieprawidłowo włożonej (dokumentującej brakujący czas jazdy miedzy godzinami 10:55 a 13:20 w dniu 16 stycznia 2014 r.).

Analiza zatem treści protokołu kontroli z dnia 4 lutego 2015 r., treści złożonych przez kierowcę zeznań, jak też treści wykresówek (których kserokopie znajdują się w aktach sprawy) oraz lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej eliminują wątpliwości zgłaszane przez Skarżącego, jakoby organy rozpoznały sprawę na podstawie nieprawdziwego stanu faktycznego. Wręcz przeciwnie, zdaniem Sądu, zostało w sprawie bezspornie dowiedzione, że na wykresówkach z dni 15 stycznia 2014 r. i 16 stycznia 2014 r. brak jest udokumentowania przejechanych 163 km oraz wykres przebytej drogi na wykresówce z dnia 16 stycznia 2014 r. zaczyna się nie w tym samym miejscu, w którym skończono rejestrować przebytą drogę na wykresówce z dnia poprzedniego. Świadek P. J. (kierowca wykonujący przewóz w dniach 15-17 stycznia 2014 r.) podczas przesłuchania w dniu 14 sierpnia 2014 r. jednoznacznie wskazał, że wyjął wykresówkę oznaczoną datą 15/16 stycznia 2014 r. około godz. 11:00 i założył następną, a wskutek jej nieprawidłowego zainstalowania – dokonał jej wymiany, przy czym zgubił wykresówkę założoną jako pierwszą w dniu 16 stycznia 2014 r. (tę nieprawidłowo założoną).

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wszechstronnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, wykonał wytyczne odnośnie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy zawarte w decyzji kasacyjnej z dnia [...] maja 2014 r. oraz wyprowadził trafny wniosek o tym, że ustalony stan faktyczny odpowiada naruszeniu z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. polegającemu na niezarejestrowaniu aktywności kierowcy, prędkości pojazdu i przebytej drogi na stosownych urządzeniach rejestrujących. Ustalenie to zostało oparte na niezakwestionowanym przez Skarżącego protokole kontroli, co do którego również w dniu kontroli kierowca P. J. nie zgłosił zastrzeżeń. W ten sposób ustalenia zawarte w protokole nie zostały skutecznie podważone odnośnie godzin rozpoczęcia i zakończenia rejestrowania aktywności kierowcy.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego, brak wykresówki dokumentującej aktywność kierowcy w określonym odcinku czasu należy traktować identycznie jak niezarejestrowanie tej aktywności. Zagubienie wykresówki, który to fakt kierowca przyznał w sprawie niniejszej, oznacza nie tylko, że nie dochowano należytej staranności w dokumentowaniu przebiegu jazdy, prędkości pojazdu i aktywności kierowcy, ale oznacza też niemożność udokumentowania okoliczności, które podlegają kontroli z punktu widzenia wykonywania przewozu zgodnie z warunkami u.t.d. Obciążają one podmiot wykonujący transport drogowy, bowiem tak została skonstruowana jego odpowiedzialność w u.t.d. Wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego wydawane na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., są skutkiem nałożenia na podmioty wykonujące transport drogowy odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej, zaś same rozstrzygnięcia mają charakter decyzji "związanych". Zobiektywizowanie odpowiedzialności podmiotów wykonujących transport drogowy oznacza, że właściwy organ ma obowiązek nałożenia kary pieniężnej w sytuacji ustalenia wystąpienia okoliczności uznanych przez ustawodawcę za nieprawidłowe i niedopuszczalne, niezależnie od tego kto prowadził pojazd, jeśli tylko osobą tą przewoźnik posługuje się przy wykonywaniu swej działalności. Inaczej rzecz ujmując można stwierdzić, że odpowiedzialność administracyjna związana z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego jest niezależna od winy w tym sensie, że jest zależna wyłącznie od wystąpienia określonego skutku (od wystąpienia określonego naruszenia), przy czym nie ma obowiązku dowodzić związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Konieczne jest także, by określone naruszenie przypisane przewoźnikowi miało swoje oparcie w konkretnym przepisie prawa (vide wyroki z dnia 15 października 2015 r., II GSK 2111/14, z dnia 11 marca 2015 r., II GSK 240/14, z dnia 25 lutego 2015 r., II SA/Go 17/15, z dnia 14 stycznia 2015 r., II SA/Rz 905/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). W konsekwencji decyzje nakładające kary pieniężne w ramach opisanej wyżej odpowiedzialności wydawane są po stwierdzeniu naruszenia i niezależnie od tego, w jakich okolicznościach do niego doszło (de facto za sam skutek).

W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać zarejestrowania aktywności kierowcy odpowiednim zapisem na wykresówce (zagubienie wykresówki). Dodać należy, że była to wykresówka z połowy stycznia 2014 r., natomiast fakt jej zagubienia stwierdzono dopiero podczas kontroli w dniu 4 lutego 2014 r., a zatem ponad dwa tygodnie po fakcie, przy czym upomnienie wobec kierowcy Skarżący zastosował dopiero kilka dni po kontroli tj. w dniu 11 lutego 2014 r. (k. 23 akt adm.). Co prawda Skarżący wskazuje, że kierowcy rozliczają się z wykresówek co 28 dni, jednakże należy stwierdzić, że w sytuacji wystąpienia zdarzenia jak w dniu 16 stycznia 2014 r. (tj. wymiany przez kierowcę jednej wykresówki na inną w sytuacji problemów technicznych ze skutecznym uruchomieniem urządzenia rejestrującego), kierowca powinien zgłosić ten fakt pracodawcy i powinno to znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w dokumentacji przewozów oraz spotkać się z odpowiednią, natychmiastową reakcją pracodawcy, co nie miało miejsca. Okoliczność zagubienia wykresówki nie jest tą, za którą przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności. Gdyby tak było, to każdy brak wykresówki przedsiębiorca mógłby usprawiedliwiać nierzetelnością lub niestarannością kierowcy. Tymczasem przedsiębiorca odpowiada wobec organu kontrolnego za wadliwe działania kierowcy, bowiem obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie pracy kierowców i takie ich dyscyplinowanie, aby pełna i prawidłowo prowadzona dokumentacja czasu pracy kierowców odbywała się w przedsiębiorstwie zgodnie z wymogami prawa. Nadto przewoźnik odpowiada również za stan urządzenia rejestrującego. Wynika to także z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.1985.370.8), zgodnie z którym pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie oraz odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących. Nadto pamiętać należy, że obowiązek dokumentowania czasu pracy kierowców ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa przewozów, co należy egzekwować rygorystycznie. Nie może być zatem mowy w sprawie niniejszej, jak zarzuca Skarżący, o zastosowaniu celowej wykładni przepisów tak, by "za wszelką cenę ukarać" Skarżącego oraz o tym, aby doszło do rażącego naruszenia przepisów u.t.d.

Wskazać też należy na brak podstaw zastosowania w sprawie niniejszej przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym fakt, że wykonujący przewozy nie jest w stanie na bieżąco kontrolować poczynań wszystkich zatrudnianych przez niego osób nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność przewoźnika. Do istoty działalności polegającej na wykonywaniu przewozów drogowych należy to, że przedsiębiorca nie jest obecny podczas każdego przejazdu wykonywanego przez zatrudnionych przez niego kierowców. Nie można przyjąć, że od momentu poinstruowania kierowcy co do konieczności przestrzegania przepisów jego pracodawca jest automatycznie zwolniony od odpowiedzialności za stwierdzone podczas przejazdu naruszenia przepisów u.t.d. (vide wyroki z dnia 12 marca 2015 r., II GSK 262/14, z dnia 27 sierpnia 2015 r., II SA/Go 365/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, także uzasadnienie zaskarżonej decyzji (podobnie jak i decyzji pierwszoinstancyjnej) spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. tak w zakresie wskazania ustalonego naruszenia, jak i wyjaśnienia na czym ono polegało, jak zostało zakwalifikowane (według odpowiedniej pozycji załącznika nr 3 do u.t.d.). Nadto decyzje zawierają wszystkie wymagane elementy i są czytelne. Decyzja drugoinstancyjna zawiera również ustosunkowanie się do zarzutów odwołania.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że organy dowiodły naruszenia przez Skarżącego przepisów o warunkach przewozu drogowego, co przy braku okoliczności egzoneracyjnych (wyłączających jego odpowiedzialność za to naruszenie), uzasadniało nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do tej ustawy, a w konsekwencji oddalenie skargi, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).