Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2296/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 54
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi G. [...] Sp. jawna z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) – dalej "k.p.a." oraz art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej "u.p.e.a." Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia G. [...] sp. jawna (dalej zwana "Spółką" lub "Skarżącą"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2009 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne dokonane przez Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w K.

Z motywów postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. działając jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej. W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z dnia [...] grudnia 2008 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego z rachunków bankowych Spółki. Zawiadomienia te zostały doręczone dłużnikom zajętej wierzytelności w dniach [...] i [...] grudnia 2008 r., natomiast Spółce w dniu [...] grudnia 2008 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Spółka złożyła skargę na powyższe czynności egzekucyjne zarzucając naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. polegające na zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Podniosła, iż zastosowanie tego środka egzekucyjnego powoduje brak możliwości funkcjonowania Spółki w obrocie gospodarczym, a w ślad za tym możliwość bankructwa oraz likwidacji działalności gospodarczej, bowiem realizacja bieżących opłat, zobowiązań oraz umów stała się niewykonalna. Dodatkowo podkreśliła, iż [...] września 2007 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. ustanowił zastaw skarbowy na samochodzie ciężarowym Skoda Octavia Ambiente 1,9 TDI oraz dystrybutorze paliw LPG "D." oraz wskazała, że wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...]marca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Stwierdził, iż po przeanalizowaniu sprawy nie znalazł nieprawidłowości w działaniach organu egzekucyjnego, a zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z przepisami u.p.e.a. Wyjaśnił, że przy egzekwowaniu należności o charakterze pieniężnym, egzekucja z rachunku bankowego należy do najmniej uciążliwych. W jego ocenie, mając na uwadze wielkość zadłużenia Spółki egzekucja z ruchomości byłaby niewspółmierna do kwoty zaległości i bardziej dotkliwa.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, w którym zarzuciła:

- niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 u.p.e.a. poprzez nie powołanie w rozstrzygnięciu ww. przepisu k.p.a., a także podjęcie wadliwego rozstrzygnięcia poprzez oddalenie skargi jako bezzasadnej,

- niewłaściwe zastosowanie art. 23 § 4 pkt 2 w związku z art. 6 § 1 oraz art. 7 § 3 u.p.e.a. polegające na nie dostrzeżeniu wadliwości działania organu egzekucyjnego i zastosowaniu środka egzekucyjnego w przypadku braku zaistnienia koniecznych przesłanek, tj. uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku oraz przy niedopuszczalności stosowania egzekucji z uwagi na jej bezprzedmiotowość (przedawnienie zobowiązania),

- niewłaściwe zastosowanie art. 23 § 4 pkt 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. polegające na niewystarczającej kontroli przestrzegania przez organ egzekucyjny przepisów ustawy, w kontekście zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w postaci zajęcia konta bankowego w sytuacji, gdy przepis nakazuje stosowanie środka najmniej uciążliwego,

- niewłaściwe zastosowanie art. 54 § 6 u.p.e.a. polegające na nie wstrzymaniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających takie działanie,

- niewłaściwe zastosowanie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na wadliwym i niepełnym uzasadnieniu.

W uzasadnieniu podniosła, że egzekwowane należności uległy przedawnieniu, w związku z czym prowadzona egzekucja jest bezprawna. Podniosła, że nie zamierzała się uchylać od nałożonego na nią obowiązku, wobec czego lepszym rozwiązaniem byłoby wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz dokonanie zabezpieczenia należności na ruchomościach i nieruchomościach. Podkreśliła, że zajęcie rachunku bankowego stanowiło obciążenie paraliżujące funkcjonowanie Spółki w obrocie gospodarczym.

Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, że skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. dotyczy kontroli prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności wykonawczych, nie dotyczy zaś okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów.

Poddając ocenie kwestionowaną przez Skarżącego czynność egzekucyjną Minister Finansów stwierdził, że czynność dokonana przez Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w K. mieści się w katalogu środków egzekucyjnych, stanowi bowiem środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. i został zastosowany zgodnie z art. 7 § 1 i art. 80 u.p.e.a. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.). Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego oraz doręczone Bankowi i Skarżącemu.

Minister Finansów odnosząc się do argumentów Spółki dotyczących przedawnienia egzekwowanej należności, zauważył, że kwestia przedawnienia była przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektora Izby Skarbowej w K., na które Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

W związku zaś z zarzutami dotyczącymi zastosowania zbyt uciążliwego środka Minister Finansów wskazał, iż na mocy art. 7 § 1-2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Zasada stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego wiąże się z zasadą celowości - celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Podstawowym zadaniem organów prowadzących postępowanie egzekucyjne jest ściągnięcie od zobowiązanego zaległości, stąd możliwe jest stosowanie równoległe kilku środków egzekucyjnych. Podkreślił, iż zabezpieczenie należności nie realizuje podstawowego celu egzekucji jakim jest wykonanie obowiązku, w związku z czym żądanie Spółki dotyczące zaprzestania prowadzenia egzekucji, czyli stosowania jakichkolwiek środków egzekucyjnych jest nieprawidłowe.

Minister Finansów wskazał ponadto, iż w przypadku prowadzenia egzekucji należności pieniężnych organ ma prawo stosować środki przewidziane w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., zaś ustawa ta nie wyłącza stosowania zajęcia rachunku bankowego służącego finansowaniu działalności gospodarczej. Egzekucja z rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych jest jednym z najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. Wskazał, że w art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. ustawodawca przewidział okoliczności, w których bank bez zgody organu egzekucyjnego może dokonywać wypłat z zajętego rachunku bankowego. Dodał, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego pozostającego w związku z wniesioną skargą na czynności egzekucyjne.

Minister Finansów za bezzasadny uznał zarzut, iż organ nadzoru niewłaściwie zastosował art. 23 § 4 u.p.e.a. bowiem, w jego ocenie, organ egzekucyjny realizując cel egzekucji działał prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 138 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 u.p.e.a. wyjaśnił, iż zgodnie z art. 54 § 5 postanowienie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne wydaje organ nadzoru, w związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w K. w przedmiotowej sprawie był organem pierwszej instancji.

W skardze z dnia [...] listopada 2009 r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów, zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., art. 23 § 1 i § 4 pkt 2 w zw. z art. 54 § 5 oraz art. 6 § 1 u.p.e.a., art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a., a także naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a, art. 7, art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu Spółka wywodziła, iż nie jest zgodne z prawem wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji w sytuacji, gdy nie uchylała się ona od wykonania obowiązku, a jedynie odłożyła jego wykonanie w czasie. Podniosła, że nie zbywała majątku, ani też nie podejmowała innych czynności mających na celu uchylanie się od wykonania obowiązku podatkowego oraz że ponowną egzekucję podjęto w trakcie trwania postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (obecnie jest złożona skarga kasacyjna). Dodała, że wystąpiła z wnioskiem o zmianę środka egzekucyjnego z dnia 8 stycznia 2009 r. na zajęcie ruchomości oraz o dokonanie zabezpieczenia na ruchomościach Spółki tak, aby organ egzekucyjny miał pewność, że w przyszłości, w razie rozstrzygnięcia na niekorzyść Spółki sporu przez sądem administracyjnym, wykona ona ciążące na niej zobowiązanie podatkowe, ponieważ celem Spółki jest możliwość dalszego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

W ocenie Spółki, wyżej powołane argumenty świadczą o niedopuszczalności prowadzenia egzekucji.

W kwestii dotyczącej zastosowania przez organ środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego podniosła, że w sytuacji, w jakiej Spółka się znajdowała zajęcie rachunku bankowego stanowiło oczywistą i nieuzasadnioną represję. Podkreśliła, że prowadzenie stacji benzynowej, przy zajętym rachunku bankowym jest niemożliwe, a realizacja bieżących opłat, zobowiązań oraz umów stała się niewykonalna. Dodała, że to ona najtrafniej jest w stanie ocenić, który ze środków egzekucyjnych jest dla niej bardziej dotkliwy. Zajęcie rachunku bankowego stanowiło z pewnością większe obciążenie, paraliżujące funkcjonowanie Spółki w obrocie gospodarczym niż zajęcie ruchomości, jednak nie w celu natychmiastowej jej sprzedaży, lecz w celu zabezpieczenia interesów wierzyciela do czasu, rozstrzygnięcia sporu toczącego się przed sądem administracyjnym.

Zdaniem Skarżącej, również nie odpowiada prawu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Minister Finansów nie odniósł się do wszystkich argumentów zawartych w zażaleniu. Uzasadnienie rozstrzygnięcia bazuje w przeważającej części na przywołaniu jedynie treści wymienionych przepisów, a następnie stwierdzeniu, iż wskazany przez Spółkę zarzut jest bezzasadny. Według Spółki uzasadnienie takie świadczy o tym, iż Minister Finansów nie zapoznał się w ogóle z jej argumentacją, lub nie dokonał jakiejkolwiek analizy.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, natomiast w zarzutach skargi Skarżąca wskazuje na brak przesłanek do wszczęcia egzekucji oraz na niedopuszczalność egzekucji. W związku z tym przede wszystkim wyjaśnienia wymaga jakie zarzuty mogą być podnoszone w ramach tego środka zaskarżenia. Wprawdzie w zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów odniósł się do tych kwestii, ale zarzuty skargi powodują konieczność ponownego ich wyjaśnienia.

Otóż, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie rachunku bankowego - art. 80 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - egzekucji z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych.

Stwierdzić zatem należy, że Skarżąca nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a uczyniła zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 6 tej ustawy, tj. przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jak już powiedziano, omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzuty te mogą być rozpatrzone, a w związku z tym rozpatrzenie ich na podstawie art. 54 § 1 oznaczałoby wręcz wadliwość takiego rozstrzygnięcia.

Prawidłowo zatem postąpił Minister Finansów nie uwzględniając w ramach niniejszego postępowania zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania, które zostało poddane egzekucji (zresztą kwestia ta była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem) oraz zarzutu dotyczącego niezasadności wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do egzekucji. Poza zakresem przedmiotowej sprawy pozostaje również podniesiony w skardze wątek dotyczący wstrzymania postępowania egzekucyjnego, ponieważ kwestia ta nie może być rozpatrywana w ramach postępowania w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, lecz winna stanowić przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia (vide art. 23 § 7 i § 8 u.p.e.a.).

Podważenie prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej nie może nastąpić w oparciu o art. 6 § 1 u.p.e.a., jak czyni to Skarżąca. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Dla pełnego zrozumienia postanowień zawartych w § 1 warto przytoczyć też § 1a tego artykułu, który stanowi, iż na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie.

Zacytowany przepis nie określa momentu w jakim organ egzekucyjny w toku prowadzonej egzekucji może zastosować środek egzekucyjny, lecz określa obowiązki wierzyciela oraz środki jakie mogą być zastosowane, jeśli wierzyciel nie wywiązuje z tych obowiązków. Występujący w art. 6 § 1 u.p.e.a. zapis "w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych" należy rozumieć jako zapis ustanawiający obowiązek wierzyciela do podjęcia czynności, w sytuacji określonej w tym przepisie, mających na celu wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w ramach którego środki egzekucyjne mogą być stosowane (środki egzekucyjne mogą być stosowane, w świetle przepisów u.p.e.a., tylko w ranach postępowania egzekucyjnego)

Skarżąca jest zobowiązanym, a nie wierzycielem, niezasadnie więc z art. 6 u.p.e.a. wywodzi skutki dla siebie i to jeszcze skutki korzystne. Istota postępowania egzekucyjnego sprowadza się do stosowania środków egzekucyjnych, gdyż tylko ich stosowanie może doprowadzić do zrealizowania celu egzekucji. Jeśli już postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, organ egzekucyjny ma obowiązek stosować przewidziane przepisami środki egzekucyjne. Uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku jest następstwem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego stosowane są środki egzekucyjne.

Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, przede wszystkim zauważyć należy, iż jest to zarzut wskazany w art. 33 pkt 8 u.p.e.a. Jeśli zatem środek egzekucyjny został zastosowany w terminie przewidzianym do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a., wówczas nie może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, zgodnie z zasadą niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Z postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że skarga dotyczy środka egzekucyjnego zastosowanego po upływie terminu do wniesienia zarzutów, zatem zasadnie została ona przez organy rozpatrzona na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

Niemniej jednak zgodzić się należy z Ministrem Finansów, iż zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezzasadny. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera katalog środków egzekucyjnych, jakie mogą być stosowane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, a jednym z nich jest wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a. i zastosowany wobec Skarżącej przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny z rachunków bankowych. Ustawa ta nie uzależnia podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego, ani nie wymaga uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w sytuacji, gdy dłużnik uchyla się od spełnienia ciążącego na nim obowiązku i ma na celu doprowadzenie do jego realizacji. Egzekucję wszczyna organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i nie jest do tego potrzebna zgoda dłużnika (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Stosownie zaś do treści art. 28 u.p.e.a. to wierzyciel może wskazać środek egzekucyjny, ale nie zobowiązany.

W niniejszej sprawie Skarżąca kwestionuje zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego, twierdząc, iż każdy jest zbyt uciążliwy, a według niej najwłaściwsze było zastosowanie zabezpieczenia na ruchomościach, jednak nie w celu ich sprzedaży, lecz w celu zabezpieczenia interesu wierzyciela. W ten sposób Skarżąca kwestionuje w ogóle prowadzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż jak wcześniej powiedziano, to właśnie środki egzekucyjne prowadzą do wykonania obowiązku (art. 7 § 2 u.p.e.a.).

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 7 § 3 wyraźnie wskazuje kiedy stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne. Zgodnie z tym przepisem stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Żadna z tych sytuacji nie zachodziła w niniejszej sprawie w czasie, gdy został zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Przede wszystkim nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania ze względu na przedawnienie zobowiązania.

Zdaniem Skarżącej organ egzekucyjny nie powinien podejmować czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w ramach którego podnoszono zarzut przedawnienia zobowiązania. Skarżąca wyjaśniła, iż na dzień złożenia skargi pozostawała nie rozpatrzona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Słusznie, odnosząc się do tego argumentu, Minister Finansów wskazał, że okoliczność ta (postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego) nie była przeszkodą w prowadzeniu już wszczętego postępowania egzekucyjnego, czyli stosowania prawem przewidzianych czynności egzekucyjnych. Jeśli nie nastąpi bowiem wstrzymanie wykonania obowiązku lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie tylko może, ale jest zobowiązany podejmować czynności egzekucyjne.

Ponieważ Skarżąca utrzymuje, iż zajęcie rachunku bankowego jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym i organ egzekucyjny powinien dokonać zabezpieczenia ruchomości warto wskazać, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że organ dokonał zajęcia ruchomości, ale wówczas Skarżąca nie zgadzała się z dokonaniem tej czynności i również składała skargi. Poza tym słusznie organ pierwszej instancji uznał, iż sprzedaż ruchomości jest bardziej uciążliwym środkiem egzekucyjnym (zajęcia dotyczyły elementów stacji paliw – dystrybutorów i samochodu) niż zajęcie kont bankowych. Egzekucja z ruchomości generuje większe koszty związane z wyceną majątku i jego sprzedażą, a ponadto pozbawiłaby Skarżącą możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub znacznym stopniu utrudniała jej prowadzenie. Rozważając zasadność skargi Dyrektor Izby Skarbowej w K. wziął przy tym pod uwagę wielkość zadłużenia Skarżącej i stwierdził, iż egzekucja z ruchomości byłaby niewspółmierna do kwoty zaległości i tym samym dotkliwsza.

Reasumując, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego słusznie organy rozpoznające niniejszą sprawę uznały, iż zastosowany środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy, zaś czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Dodać można, że niewątpliwie każdy zastosowany środek egzekucyjny jest dotkliwie odczuwany przez zobowiązanego, ale egzekucja rządzi się swoimi prawami, ściśle określonymi w u.p.e.a., a znamienną jej cechą jest przymusowe ściągnięcie należności.

Niezasadność większości zarzutów skargi została już wykazana, pozostało jeszcze odnieść się do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 23 § 1 i § 4 pkt 2 u.p.e.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, iż nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Drugi, tj. art. 23 § 4 pkt 2 stanowi, iż organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. W niniejszej sprawie orzekały organy właściwe w sprawie i dokonały one prawidłowej kontroli i oceny dokonanych czynności egzekucyjnych. Sąd nie stwierdził naruszenia tych przepisów. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienia nie narusza też art. 107 § 3 k.p.a., jako że jego uzasadnienie zawiera wszystkie niezbędne elementy. Minister Finansów przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazał przepisy znajdujące w sprawie zastosowanie, wyjaśnił jaki jest zakres kontroli w ramach skargi na czynności egzekucyjne, wyjaśnił które elementy zażalenia nie mogą być rozpatrzone w ramach tego postępowania i dlaczego, poddał ocenie stopień uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, odniósł się do zarzutów podniesionych w zażaleniu. Z tych samych względów Sąd nie podziela stanowiska skargi, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 7 i 8 k.p.a. Jak już powiedziano, Minister Finansów rozpatrzył wszystkie istotne w niniejszej sprawie okoliczności i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.