Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 567/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...] nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 2) zasądza na rzecz skarżącego od Wojewody Ś. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta D. orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A.M. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]. Decyzja wydana została na wniosek zameldowanego pod tym samym adresem E.B. W obszernym uzasadnieniu organ I instancji przytaczając zeznania licznych świadków podniósł, iż A.M. w budynku o nr [...] nigdy nie mieszkał. Odwiedzał on wprawdzie za życia matkę jednak miało to miejsce nie w budynku przy ul. [...] lecz w lokalu przy ul. [...].

W wyniku odwołania A.M. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia zarzucając m.in. nie wyjaśnienie czy E.B. miał interes prawny i mógł być stroną prowadzonego postępowania administracyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył prowadzone na wniosek E.B. postępowanie stwierdzając, iż wnioskodawca nie miał przymiotu strony. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...]. Natomiast już w dniu [...] Prezydent Miasta D. wszczął, tym razem z urzędu, postępowanie w sprawie o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A.M. na pobyt stały w podanym wyżej lokalu. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego przesłuchano szereg świadków, zarówno należących do rodziny A.M., jak też w stosunku do niego obcych. Przesłuchana w charakterze świadka B.K. oświadczyła, iż A.M. w [...] z pewnością pod wskazanym adresem nie zamieszkiwał. Z kolei A.K. zeznała, iż A.M. nigdy wprawdzie nie mieszkał pod nr [...] jednak za życia matki zamieszkiwał wraz z nią przy ul. [...]. J.K., siostra A.M., także stwierdziła, iż brat nigdy nie mieszkał pod nr [...], jednak wskazała, że do budynku tego przyjeżdżał, nadto podniosła, iż na prośbę rodziny U. wyraziła zgodę na rozebranie części budynku, w którym zamieszkiwała matka. Także E.B. oświadczył, iż część budynku w którym zamieszkiwała matka A.M. została [...] rozebrana. Matka A.M. mieszkała jednak, wg świadka, pod nr [...] i właśnie tam syn do niej przychodził, nie zaś do budynku nr [...]. Podobne zeznanie złożył A.K. stwierdzając, iż A.M. przyjeżdżał do matki do budynku pod adresem ul. [...], a po śmierci matki w [...] świadek parokrotnie widział A.M. pod tym również adresem. Brat A.M., B.M., stwierdził natomiast, iż brat przychodził do budynku oznaczonego jako [...] do śmierci matki, którą się opiekował. Część budynku w którym zamieszkiwała matka została w [...] wyburzona, a świadek nie potrafił stwierdzić czy brat po śmierci matki mieszkał w spornym budynku. Kolejny świadek B.U. oświadczyła, że A.M. istotnie przychodził do swojej matki jednak dotyczyło to budynku o nr [...], a nie [...]. Potwierdziła też, iż [...] wyburzyła część budynku przy ul. [...], na co posiadała zezwolenie. Akta sprawy odnoszące się do tej części postępowania zawierają nadto pismo Prokuratury Rejonowej w D. potwierdzające, iż A.M. składał skargę w sprawie włamania do budynku, kolejne pismo o umorzeniu dochodzenia w sprawie zgłoszonej przez A.M. kradzieży z włamaniem, a także kserokopie oświadczeń złożonych przez spadkobierców K.M. dotyczących rozbiórki budynku przy ul. [...] oraz nie opisane zdjęcia budynku. Przesłuchany w trakcie postępowania przed organem I instancji w dniu [...] A.M. stwierdził z kolei, iż do [...] zamieszkiwał w budynku przy ul. [...]. Mieszkał tam [...] albowiem E.B. i małżonkowie U. [...] natomiast ojciec B.U. [...] znajdującego się w mieszkaniu. Od dnia [...], to jest od daty włamania, nie mógł już w lokalu zamieszkiwać, nie wymelduje się jednak z pobytu stałego albowiem lokal stanowi jego własność jako spadkobiercy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta D. ponownie orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A.M. na pobyt stały przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji szeroko przedstawił stan prawny podkreślając, iż utrzymywanie stanu zameldowania osoby faktycznie nie zamieszkałej w danym lokalu prowadzi do fikcji meldunkowej. Organ I instancji podkreślił, iż z zeznań świadków wynika jednoznacznie, że A.M. nigdy nie mieszkał pod przedmiotowym adresem, a do swojej matki przyjeżdżał do budynku pod nr [...], także w tamtym budynku doglądał mieszkania po śmierci matki.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył A.M. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Odwołujący się podniósł, iż do dnia [...] zamieszkiwał w lokalu, w którym był zameldowany. Tegoż dnia włamano się do jego mieszkania i wyrzucono zarówno meble jak i rzeczy osobiste codziennego użytku. Zdaniem A.M. ma on prawo być zameldowany w mieszkaniu, w którym do chwili śmierci przez niemal [...] lat mieszkała jego matka. A.M. podał nadto, iż zameldował się dopiero w [...] albowiem Policja interweniowała zarzucając mu, że przebywa w mieszkaniu po matce bez meldunku.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, akcentując w obszernym uzasadnieniu, iż zeznania świadków złożone po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania jednoznacznie wskazują na to, że w dacie dokonania zameldowania A.M. nie zamieszkiwał w budynku pod nr [...], brak było zatem podstaw do jego zameldowania. Organ drugoinstancyjny podkreślił także, że ewidencja ludności służy wyłącznie do rejestracji stanu faktycznego, nie rozstrzyga natomiast o statusie lokali mieszkalnych, ani też o ewentualnych roszczeniach cywilno-prawnych.

Pismem z dnia [...] A.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W skardze po raz kolejny podniósł, iż w dacie zameldowania mieszkał pod wskazanym adresem i miał zamiar dalej zamieszkiwać dopóki nie umożliwił mu tego brat zmarłej matki E.B. z rodziną. Wówczas to pozbawiono mieszkanie energii elektrycznej, odcięto dopływ wody, a następnie w trakcie pobytu skarżącego w pracy włamano się do mieszkania i wyrzucono cały dobytek. Zdaniem skarżącego były to działania zamierzone, podjęte aby udowodnić, że zameldowanie A.M. było jedynie fikcją. Zeznania świadków którzy twierdzili, iż skarżący przychodził do budynku nr [...] a nie [...] były fałszywe, a czynności dokonywane przez organ I instancji, zdaniem skarżącego, były stronnicze.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ II instancji wskazał, iż choć zdaniem skarżącego zeznania świadków są nieprawdziwe to jest to twierdzenie nie poparte ani prawomocnym orzeczeniem sądu ani też orzeczeniem innego organu.

W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 30 listopada 2006 r. A.M. oświadczył, że jego zmarła matka nigdy nie mieszkała pod nr [...] albowiem mieszkała tam córka E.B., matka natomiast zamieszkiwała pod numerem [...]. Skarżący mieszkał tam z nią już przed jej śmiercią, pomimo, iż zameldował się faktycznie dopiero [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także decyzji rozstrzygnięcie to poprzedzającej wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu zarówno decyzja organu I jak też II instancji zostały bowiem wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.

Odnosząc powyższe uwagi do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego przed organem II instancji stwierdzić należy, iż zdaniem tut. Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący i klarowny, a w konsekwencji nie zezwalał na to by na jego podstawie wydać ostateczną decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty.

Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 933 z późn. zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1 ustawa definiuje pobyt stały i pobyt czasowy. Pobytem stałym jest w myśl art. 6 ust. 1 zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, natomiast pobytem czasowym jest zgodnie z art. 7 ust. 1 przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Sformułowania, którymi posłużył się ustawodawca, kładące nacisk na autentyczne przebywanie pod wskazanym adresem, a w przypadku pobytu stałego dodatkowo na zamiar stałego związania się z danym miejscem, jednoznacznie dowodzą, iż zarówno w przypadku zameldowania na pobyt stały jak też zameldowania na pobyt czasowy rzeczywisty pobyt we wskazanym lokalu stanowi konieczną przesłankę, od której zaistnienia prawo uzależnia dopuszczalność dokonania czynności materialno-technicznej. Zameldowanie zatem w lokalu osoby, która w istocie w lokalu tym w ogóle nie przebywa powoduje, iż dokonaną czynność materialno-techniczną należy uznać za wadliwą i w konsekwencji winna ona zostać w drodze decyzji administracyjnej anulowana. Wprawdzie bowiem w myśl art. 47 ust. 1 powołanej wyżej ustawy organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest formalnie obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym, to jednak władny jest także dokonaną czynność zameldowania zweryfikować. Podstawę prawną stanowi w tym zakresie art. 47 ust. 2 powołanej ustawy stwierdzający, iż w przypadku gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Rozstrzygnięcie wątpliwości w przedmiocie zameldowania w postępowaniu, które kończy decyzja administracyjna, wymaga wyjaśnienia materialnoprawnych przesłanek zameldowania – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2002 r., III RN 139/01, OSNP 2003/15/347. Powyższe uregulowanie zawarte w ust. 2 art. 47 ustawy oznacza, iż organ meldunkowy może w drodze decyzji uchylić konsekwencje zameldowania, gdy okaże się, iż zostało ono dokonane mimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek ku temu, czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma bowiem cech ostateczności ani prawomocności – por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2001 r., II S.A./gd 523/00, LEX 76100.

Kluczowym w sprawie było zatem ustalenie czy w dacie zameldowania A.M. istotnie przebywał pod adresem, pod którym został zameldowany. Zdaniem tut. Sądu przedłożone akta sprawy nie zezwalają na jednoznaczną w tej mierze ocenę. Wprawdzie bowiem wszyscy przesłuchani w trakcie postępowania świadkowie zeznali, iż A.M. nigdy nie zamieszkiwał przy ul. [...] to jednak w istocie ich zeznania znacząco różniły się od siebie. Rozbieżności dotyczyły zarówno adresu pod którym A.M. odwiedzał swą matkę, oceny czy rzeczywiście jedynie ją odwiedzał czy też w przeszłości z nią zamieszkiwał (pod adresem przy ul. [...]), a wreszcie tego, który lokal został w [...] wyburzony przez małżonków U. Skrajnie odmienne oświadczenia składał z kolei w trakcie postępowania A.M. twierdząc (także w trakcie rozprawy przed tut. Sądem), że matka zamieszkiwała nie pod numerem [...] lecz [...], tam też z nią mieszkał przed jej śmiercią, a następnie, nadal przebywając z zamiarem stałego pobytu pod wskazanym adresem, formalnie się zameldował i gdyby nie odcięto mu mediów i nie wyrzucono jego rzeczy mieszkałby tam do chwili obecnej. Sąd zauważa w tym miejscu, że ani organ I ani II instancji nie podjęły próby wyjaśnienia powstałych sprzeczności i jednoznacznego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Nie ustaliły nawet, choć nie powinno to nastręczać żadnych trudności, pod jakim adresem w rzeczywistości była zameldowana zmarła matka A.M.. Ustalenie takie zdaniem Sądu wydaje się niezbędne albowiem nie tylko mogłoby ono pomóc orzekającym w sprawie organom w odtworzeniu stanu faktycznego jaki miał miejsce w roku [...], lecz także umożliwiłoby właściwą ocenę wiarygodności zarówno wypowiedzi świadków, jak też skarżącego.

Sąd zauważa też, iż dając w uzasadnieniach decyzji wiarę zeznaniom świadków stwierdzających, iż A.M. nigdy nie zamieszkiwał pod adresem ul. [...], a nie oświadczeniom skarżącego organy administracji publicznej nie wyjaśniły z jakiego powodu i w oparciu o jakie przesłanki dokonały takiego właśnie wyboru. Sąd przypomina w tym miejscu, iż w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie każdej decyzji administracyjnej powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, rozstrzygnięto zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. z uwagi na złożony w trakcie rozprawy sądowej wniosek skarżącego.