Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 526/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 59 par. 2 i 3, art. 26 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 29 maja 2020 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz L. L. kwotę [...]([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia L. w L. , dalej: "Agencja", "wierzyciel", skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we W., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 23 [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec podmiotu M. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości K. 1, [...], jako zobowiązanego, dalej także "spółka".

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że wierzyciel w dniu [...] 2017 r. skierował do spółki upomnienie, wzywając do zapłaty należności z tytułu zwrotu dofinansowania projektu, realizowanego przez spółkę z udziałem środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. w latach 2007-2013, określonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. Pismo zawierające upomnienie, skierowane na - wynikający z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego - adres spółki w K. , jako przesyłka polecona, zostało w dniu [...] 2017 r. zwrócone do nadawcy z dopiskiem: "Adresat zmienił adres". Z kolei pismem z dnia [...] 2016 r. Agencja, na podstawie art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęcie wobec spółki postępowania egzekucyjnego, przedstawiając wystawiony przez siebie, jako instytucję pośredniczącą II stopnia, tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] 2017 r. wraz z odpisem dla zobowiązanej spółki oraz kopię upomnienia wraz z dowodem doręczenia.

Zawiadomieniem z dnia [...] 2017 r., doręczonym dłużnikowi zajmowanej wierzytelności tego samego dnia, organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej spółki w [...] S.A. W aktach administracyjnych brak jest odpowiedzi wskazanego banku. Przesyłka zawierająca zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego, wysłana na adres spółki w K. , awizowana w dniach 2 i 10 sierpnia 2017 r., została zaś zwrócona do nadawcy w dniu 17 sierpnia 2017 r., jako niepodjęta w terminie.

W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do spółki na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego, poborca skarbowy kilkakrotnie (26 września 2017 r., 4 grudnia 2017 r., 18 kwietnia 2018 r., 19 września 2018 r. oraz 14 lutego 2019 r.) udawał się pod adres siedziby spółki w K. , celem przeprowadzenia egzekucji z jej majątku ruchomego. Jak wynika z raportów o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, poborca skarbowy pod wskazanym adresem nie zastał nikogo, kto mógłby udzielić informacji odnośnie do majątku zobowiązanej spółki, poza informacją udzieloną przez wskazaną w raporcie z imienia i nazwiska osobę, będącą pracownikiem administracyjnym firmy T. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod tym samym adresem w K. , że nie ma tu żadnego majątku zobowiązanej.

Organ egzekucyjny podejmował także próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej spółki w B. S. w P. oraz [...] S.A. w W.. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w pierwszym ze wskazanych banków doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 18 września 2018 r., zaś przesyłka skierowana na adres spółki w K. została zwrócona do nadawcy 24 września 2018 r. z adnotacją: "nie ma takiej firmy pod wskazanym adresem". W dniu 19 września [...] w P. poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla podmiotu wskazanego w zawiadomieniu o zajęciu. Z kolei [...] zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej spółki doręczone zostało w dniu 18 grudnia 2018 r. Tego samego dnia Bank poinformował, że nie prowadzi rachunku dla podmiotu wskazanego w zawiadomieniu o zajęciu. Przesyłka zawierająca zawiadomienie o zajęciu skierowana do spółki została zwrócona do nadawcy w dniu 24 grudnia 2018 r. z adnotacją: "adresat pod wskazanym adresem jest nieznany".

Do protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej spółki z dnia 30 sierpnia 2017 r. były jej prezes D. B. oświadczył, że całość udziałów w spółce sprzedał w październiku 2016 r. i od tego momentu nie interesował się spółką. W momencie zbycia udziałów spółka nie posiadała żadnych nieruchomości. Działka, na której prowadziła działalność wydzierżawiona była od firmy D. .

Podejmując próby ustalenia majątku spółki organ egzekucyjny analizował bazy systemów: CEPIK, e-ORUS oraz ksiąg wieczystych. Na tej podstawie ustalił, że zobowiązana spółka nie posiada rachunku bankowego i nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej. Nie ujawniono też żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości będących w posiadaniu spółki. Organ odwołał się także do ustaleń poczynionych w związku z innymi, wcześniej prowadzonymi w stosunku do spółki, postępowaniami egzekucyjnymi. W dniu [...] 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał bowiem od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. zawiadomienie o przekazaniu podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży w toku egzekucji na podstawie nakazu zapłaty ruchomości należących do spółki (samochodów ciężarowych i osobowych, pojemnika ze stali i urządzeń o wartości [...] zł). Ponadto w dniach: 24 czerwca 2016 r., 17 października 2016 r., 16 lutego 2017 r. oraz 23 maja 2017 r. poborca skarbowy nieskutecznie podejmował próby dokonania egzekucji z majątku ruchomego zobowiązanej spółki pod adresem jej siedziby w K. bądź nikogo nie zastając, bądź uzyskując od pracownika ochrony informację, że spółka została sprzedana, a zakład należy obecnie do D. B. (w dniu [...] 2016 r.), bądź też ustalając dzięki informacji dyrektora zakładu firmy T. K. (w dniu 16 lutego 2016 r.) mieszczącego się w K. , że pod adresem siedziby zobowiązanej spółki w K. znajdują się należące do niej: kilkadziesiąt starych zniszczonych palet drewnianych oraz skorodowane elementy urządzeń transportowych, niemające wartości egzekucyjnej. Uznał więc organ egzekucyjny, iż podjęte działania okazały się nieskuteczne ze względu na to, że pod podanym adresem spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, a także brak jest zarówno majątku ruchomego, jak i nieruchomego, z którego można by prowadzić egzekucję. Poza tym spółka posiada szereg zaległości na rzecz innych wierzycieli, w ciągu ostatnich lat trzykrotnie zmienił się właściciel spółki, którym obecnie jest obywatel [...] O. B. i nie ma z nim kontaktu.

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] 2019 r,. powołując się na art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego, stwierdzając, iż dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność nie może być zaspokojona.

W zażaleniu na to postanowienie Agencja zarzuciła naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, naruszenie art. 7, 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) dalej: "k.p.a.", w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a także naruszenie art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., poprzez bezpodstawne odstąpienie przez organ egzekucyjny od przedstawienia uzasadnienia faktycznego zaskarżonego postanowienia, gdyż organ egzekucyjny nie wskazał faktów i dowodów, a także argumentów i ocen, którymi się kierował podejmując rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, odwołując się w pierwszej kolejności do treści art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a., wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tym przypadku, zgodnie z treścią art. art. 59 § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ nadzorczy wskazał, że organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmował szereg czynności w celu wyegzekwowania należności objętych wyżej wskazanym tytułem wykonawczym, zwłaszcza liczne próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej spółki w szeregu banków. Działania te okazały się jednak nieskuteczne, z uwagi na nieposiadanie przez spółkę rachunku bankowego. Nieskuteczne były też próby dokonania czynności egzekucyjnych w siedzibie zobowiązanej spółki, ponieważ nigdy nie zastano tam osób związanych ze spółką, zaś sama zobowiązana nie odbierała kierowanej do niej korespondencji organu egzekucyjnego – załączone do sprawy pisma uznane zostały za doręczone na podstawie art. 44 k.p.a. Inne działania organu egzekucyjnego polegające na poszukiwaniu majątku zobowiązanej spółki również nie przyniosły pożądanych efektów, gdyż nie posiada ona żadnych nieruchomości ani majątku ruchomego, co stwierdzono na podstawie informacji z baz systemów: CEPIK, e-ORUS i ksiąg wieczystych. Spółka nie posiada również zakładu produkcyjnego, w którym mogłaby znajdować się infrastruktura przemysłowa.

W ocenie organu nadzorczego, organ egzekucyjny podejmując ustalenia dotyczące majątku zobowiązanej spółki, do którego można by skierować skuteczną egzekucję, dołożył należytej staranności, jednak mimo to nie udało się zastosować żadnego skutecznego środka egzekucyjnego, przewidzianego w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. Z tego powodu umorzenie postępowania egzekucyjnego, ze względu na jego bezskuteczność, było uzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł przy tym podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów prawa procesowego.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ nadzorczy wyjaśnił przy tym, że wobec zobowiązanej spółki były prowadzone administracyjne postępowania egzekucyjne nie tylko na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności Agencji, ale również obejmujących należności podatkowe Naczelnika Urzędu Skarbowego, Wójta Gminy H., ZUS Oddział w B., a także postępowania egzekucje prowadzone przez komornika sądowego. Oceniając zatem przesłanki umorzenia postępowania w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny korzystał z informacji z różnych źródeł i z różnych postępowań. W związku z powyższym, organ egzekucyjny miał wgląd w sytuację majątkową zobowiązanej spółki także za okres poprzedzający datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Agencję. W szczególności, na podstawie informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. , Naczelnik Urzędu Skarbowego miał wiedzę o dokonaniu sprzedaży ruchomości stanowiących własność spółki w [...] r. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ egzekucyjny prawidłowo przyjął, iż zobowiązany nie dysponuje majątkiem pozwalającym na przeprowadzenie skutecznej egzekucji, zaś wierzyciel nie wskazał żadnych składników majątkowych, które pozwalałyby na zaspokojenie dochodzonych należności

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych, Agencja zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

po pierwsze, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, pomimo istnienia przesłanek uzasadniających jego uchylenie;

po drugie, art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez:

1) brak podjęcia wszelkich możliwych czynności celem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności ustalenia majątku zobowiązanego, pozwalającego wyegzekwować należność stwierdzoną tytułem wykonawczym, co w konsekwencji skutkowało niepoczynieniem przez organ ustaleń odnośnie do okoliczności, czy stwierdzony stan bezskuteczności egzekucji ma charakter definitywny, podczas gdy odnośna okoliczność ma istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a,

2) bezpodstawne odstąpienie od zbadania przez organ przesłanki bezskuteczności egzekucji, która nie odnosiła się do aktualnego stanu faktycznego sprawy, wobec czego nie została ustalona na dzień wydania postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego, o czym jednoznacznie stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a,

3) dopuszczenie się zaniechania dokładnego i rzetelnego ustalenia, co stało się z majątkiem zobowiązanego, konsekwencją czego organ bezpodstawnie oraz przedwcześnie przyjął, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne w sytuacji, w której organ egzekucyjny nie wykazał, iż podjął wszystkie możliwe czynności celem ustalenia majątku zobowiązanego oraz wyegzekwowania należności stwierdzonych tytułem wykonawczym.

W uzasadnieniu skargi Agencja dodatkowo wyraziła ocenę, że tak organ egzekucyjny, jak i organ nadzorczy, nie udowodniły ziszczenia się przesłanki bezskuteczności egzekucji poprzez przedstawienie rzeczowej kalkulacji, stanowiącej podstawę ustalenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skarżąca podkreśliła także, iż organ egzekucyjny odstąpił od wskazania informacji potwierdzających personalia osób udzielających informacji w miejscu prowadzenia działalności spółki. Nie podjęto też prób ustalenia personaliów oraz zlokalizowania obecnego właściciela zobowiązanej spółki. Zdaniem skarżącej, organ powinien dołożyć wszelkich starań celem pozyskania informacji co stało się z majątkiem spółki oraz ustalenia gdzie mogą aktualnie znajdować się przedmioty wchodzące w skład majątku zobowiązanej. Poprzestanie na przekazaniu informacji o braku składników majątkowych w sposób ogólnikowy, nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że taki majątek spółki rzeczywiście nie istnieje lub nie podlega egzekucji. Wobec tego umorzenie egzekucji jest przedwczesne. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca Agencja powołała wyroki sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W dniu [...] 2019 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo skarżącej (datowane na ten sam dzień), w którym, na podstawie art. 30 § 1 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wniosła o ustanowienie kuratora dla zobowiązanej spółki, jako uczestnika postępowania, z uwagi na brak organu powołanego do jej reprezentowania.

Na wniosek tutejszego Sądu, Sąd Rejonowy L. – W. w L. z siedzibą w Ś. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, postanowieniem z [...] 2020 r., wydanym na podstawie art. 42 § 1ustawy z dnia 23 kwietnia Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) postanowił ustanowić dla zobowiązanej spółki kuratora w osobie adw. K. J., zobowiązując ją jednocześnie do reprezentowania tego podmiotu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje:

Skarga L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Rozpoznając skargę Sąd wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 poz. 2167 ze zm.) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd zaś stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, a także, jak to wynika z treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności.

W tak zakreślonych granicach sądowej kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, wniesiona skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli wyeksponowane w jej treści. Agencja podnosiła bowiem w skardze, iż organy – naruszając przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., nie dokonały ustaleń co do majątku zobowiązanej spółki, pozwalających stwierdzić, że zachodzi przesłanka bezskuteczności egzekucji, o której mowa w treści art. 59 § 2 u.p.e.a., tj że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zdaniem Agencji, zabrakło bowiem ustaleń co się stało z majątkiem spółki, nie przeprowadzono odpowiednich kalkulacji, nie ustalono, że stan majątkowy zobowiązanej spółki - charakteryzujący się brakiem majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela - jest definitywny. Dokonywane przez organ egzekucyjny ustalenia co do braku majątku zobowiązanej spółki w miejscu jej siedziby w Krychowie oparte są na oświadczeniach osób o nieustalonej tożsamości, a nadto organ nie podjął ustaleń dotyczących personaliów i miejsca pobytu obecnego właściciela spółki. Zdaniem skarżącej, czyni to zaskarżone rozstrzygnięcie dowolnym.

Zdaniem Sądu, zauważyć natomiast należy, że jak to wynika z treści rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, przynajmniej od dnia 26 kwietnia 2019 r. zobowiązana spółka nie posiadała organu uprawnionego do jej reprezentacji. W tej dacie nastąpiło bowiem wykreślenie wpisu, zgodnie z którym prezesem jednoosobowego zarządu był D. L. B.. Jednocześnie w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego brak jest wpisu, z którego wynikałoby, iż powołani zostali nowi członkowie zarządu. W związku z brakiem zarządu zachodziła zatem sytuacja, w której zobowiązana spółka nie może prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu uprawnionego do jej reprezentowania. Brak organu powołanego do reprezentacji zobowiązanej spółki stwierdził w powołanym wyżej postanowieniu z dnia [...] r. Sąd Rejonowy L. – W. w L. z siedzibą w Ś. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, ustanawiając dla niej kuratora na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego, jednocześnie zobowiązując go do reprezentowania spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. I SA/Lu 526/16.

Mimo zaś dokonania w rejestrze przedsiębiorców w dniu [...] r., tj. w trakcie postępowania egzekucyjnego – przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, wykreślenia wpisu dotyczącego D. L. B., jako członka jednoosobowego zarządu i braku wpisu nowych osób jako członków zarządu zobowiązanej spółki, brak jest również jakichkolwiek ustaleń organów w tym zakresie. W świetle treści rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz zgromadzonego w toku postępowania egzekucyjnego materiału dowodowego, organ egzekucyjny powinien zatem zauważyć, że doszło do sytuacji, w której zobowiązana spółka ze względu na brak organu powołanego do jej reprezentacji nie brała udziału w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II FSK 157/15, oraz powołane w tym wyroku poglądy doktrynalne, dostrzega, że - wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu – w postępowaniu egzekucyjnym ma znacznie ograniczone zastosowanie. Zauważyć bowiem trzeba, że art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a., co odnosi się również do przepisów art. do 6 do 16, formułujących zasady ogólne postępowania administracyjnego. Stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost, lecz odpowiednio, oznacza konieczność uwzględnienia jego specyfiki, polegającej przede wszystkim na przymusowym charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku, tj. spowodowanie, aby zobowiązany zachował się w sposób zgodny z treścią nałożonego na niego obowiązku. Z tego powodu u.p.e.a. zawiera regulacje pozwalające na skuteczne dokonywanie czynności egzekucyjnych, np. zajmowania praw majątkowych, bez konieczności zapewnienia uczestnikom możliwości czynnego w nich udziału.

Zastosowanie zasady czynnego udziału strony, tak jak jest ona rozumiana na tle art. 10 k.p.a., do każdej czynności w toku postępowania egzekucyjnego w praktyce mogłoby uniemożliwić wyegzekwowanie od zobowiązanych jakiegokolwiek świadczenia. Należy jednak wziąć pod uwagę i to, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem dość dolegliwym dla dłużnika, a u.p.e.a. zawiera dość rozbudowany katalog środków zaskarżenia, z których może zobowiązany korzystać. Należą do nich: zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zażalenie, skarga na czynności egzekucyjne oraz wniosek o wyłączenie spod egzekucji składników majątku zobowiązanego. Z tego względu, w cenie Sądu, nie jest zgodne z prawem prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec osoby prawnej, która ze względu na brak organu powołanego do jej reprezentacji nie może prowadzić swoich spraw, a zatem w ogóle podejmować jakichkolwiek czynności w prowadzonym w stosunku do niej postępowaniu egzekucyjnym. Konieczne jest natomiast, o ile brak ten nie zostanie wcześniej usunięty, wystąpienie na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla takiej osoby. Powołany przepis przewiduje, że organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Odnosi się więc wprost do osób fizycznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowany został jednak pogląd, iż przepis art. 34 k.p.a. może mieć zastosowanie - na podstawie wykładni celowościowej - także w odniesieniu do podmiotów niebędących osobami fizycznymi. Może mieć bowiem miejsce sytuacja, w której osoba prawna, mająca wprawdzie cały czas zdolność do czynności prawnych, nie może prowadzić swoich spraw z braku statutowych lub ustawowych organów (por. wyrok z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1170/10).

W rozpoznawanej sprawie, wobec danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, wskazujących na brak organu uprawnionego do reprezentacji zobowiązanej spółki, które powinny być znane tak organowi egzekucyjnemu, jak i organowi nadzorczemu, powinnością organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie powinno być podjęcie odpowiednich ustaleń w tym zakresie, a w razie potrzeby wystąpienie na podstawie art. 34 k.p.a. o wyznaczenie przedstawiciela i prowadzenie postępowania z jego udziałem. W razie zaniedbania wskazanych działań może bowiem ziścić się przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia niezależnie od tego, czy uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie podziela natomiast sformułowanych w skardze zarzutów odnoszących się do ustaleń co do majątku spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja. Trzeba bowiem zauważyć, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego wystawionego przez Agencję, poborca skarbowy wielokrotnie podejmował czynności w celu ustalenia majątku zobowiązanej spółki w miejscu jej siedziby w K. . Ponadto organ egzekucyjny odwołał się do ustaleń w stosunku do majątku zobowiązanej spółki, dokonanych w ramach innych prowadzonych w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez innych wierzycieli. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przynajmniej w dwóch przypadkach poborca skarbowy uzyskał informację co do braku majątku zobowiązanej spółki w miejscu jej siedziby w K. od osób, które z imienia, nazwiska i funkcji zostały wskazane w notatce służbowej ([...] 2017 r. oraz [...] 2017 r.). Ponadto ustaleń w tym zakresie dokonywał poborca skarbowy samodzielnie, stwierdzając w dniu [...] 2017 r. w miejscu siedziby zobowiązanej spółki w K. kilkadziesiąt należących do niej starych zniszczonych palet drewnianych oraz skorodowane elementy urządzeń transportowych, nie przedstawiające jednak wartości egzekucyjnej. Przedstawił również organ wiedzę, opartą na materiałach znajdujących się w aktach sprawy, a wynikającą z prowadzonych w stosunku do zobowiązanej spółki innych postępowań egzekucyjnych, w tym informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. o dokonaniu sprzedaży majątku ruchomego tej spółki w toku egzekucji w [...] r. Podejmował nadto organ egzekucyjny próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w kilku bankach, uzyskując odpowiedzi, że banki te nie prowadzą rachunku dla zobowiązanej spółki. Skarżąca zarzucając niepodjęcie wystarczających ustaleń co do braku majątku oraz podnosząc, że zobowiązanej spółce mogą przysługiwać jakieś wierzytelności, nie wskazuje jednak na czym opiera swoje przekonanie w tym zakresie. Organ egzekucyjny sporządził również w dniu [...] 2017 r. protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, z którego wynika brak majątku zobowiązanej spółki, a ponadto jej stan majątkowy organ ustalał na podstawie dostępnych rejestrów: CEPIK, e-ORUS oraz ksiąg wieczystych.

Na podstawie zgromadzonych materiałów organ ustalił, że spółka nie dysponuje żadnymi składnikami majątkowymi, z których możliwe wyłoby przeprowadzenie egzekucji. Z tego względu, w ocenie Sądu, niezasadny jest zarzut nieprzeprowadzenia przez organy kalkulacji pozwalających stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd nie kwestionuje poglądów formułowanych w orzeczeniach sądów administracyjnych przytoczonych przez skarżącą, iż ustalenia faktyczne dające podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. powinny być oparte na szczegółowych kalkulacjach (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 2815/15). Jest jednak zdania, że w przypadku, gdy stwierdzono brak jakiegokolwiek majątku zobowiązanego, dokonywanie kalkulacji, czyli porównywania kwot, jakie by można uzyskać z egzekucji z kosztami postępowania egzekucyjnego jest zbędne, bowiem istnienie przesłanki, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., jest w takiej sytuacji oczywiste.

Odnosząc się z kolei do zarzutu braku aktualności ustaleń co do majątku zobowiązanej spółki na dzień wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zauważyć zaś trzeba, że z akt administracyjnych wynika, iż ostatnim działaniem, jakie podjęte było przed rozstrzygnięciem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., była analiza stanu zaległości zobowiązanej spółki w dniu [...] r. Zgromadzone przez organ materiały wskazywały zaś, że spółka nie dysponuje majątkiem, z którego możliwa byłaby egzekucja już od dłuższego czasu. Majątek ruchomy spółki o wartości [...] zł sprzedany został w toku egzekucji w [...] r., nieruchomego majątku spółka nie posiadała, a banki, do których organ egzekucyjny kierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego informowały, że rachunku dla zobowiązanej spółki nie prowadzą. Z tych powodów zarzut braku aktualności ustaleń, w oparciu o które organy podejmowały rozstrzygnięcia, nie jest trafny. Odnosząc się zaś do zarzutu nieustalenia, czy bezskuteczność egzekucji ma charakter definitywny zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 61 powołanej ustawy, definitywność ustaleń co do przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. ustaleń, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, odnosić należy do znanego aktualnie stanu majątkowego zobowiązanego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1453/07, na który skarga kasacyjna wierzyciela została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1462/08).

Nietrafny jest również zarzut niedokonania ustaleń co do tożsamości aktualnego właściciela spółki. Organ ustalił bowiem, na podstawie umowy sprzedaży udziałów z dnia [...] r., że właścicielem udziałów w zobowiązanej spółce jest O. B., według treści tej umowy, zamieszkały w [...] na [...], z którym jednak nie ma kontaktu.

W dalszym postępowaniu organy uwzględnią powyższą ocenę prawną Sądu.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności, Sąd uchylił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. z zastosowaniem art. 135 tej ustawy, postanowienie zarówno organu egzekucyjnego, jak i organu nadzorczego.

Na wniosek skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi.