Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2304/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Sprawy jakości, certyfikacja, dozór
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1890
law: Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 27 września 2018 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych
article: art. 6c ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 4a lit. a, b, art. 6d pkt 6 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 133
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw - t.j.
article: 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 189f
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2612/20 w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz B.N. kwotę 1 667 (jeden tysiąc sześćset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2021r., sygn. akt VI SA/Wa 2612/20 oddalił skargę B. N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia (...) września 2020 r. nr (...)w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązków określonych w ustawie o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W trakcie kontroli przeprowadzonej 27 lutego 2020 r. w składzie opału, znajdującym się w G., przy ul. (...), należącym do (...), inspektorzy reprezentujący Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej pobrali do badań ze zwału paliwa stałego (30 ton), próbki węgla kamiennego orzech, tj. próbkę paliwa stałego nr (...)w ilości 79,5 kg i próbkę kontrolną paliwa stałego nr (...)w ilości 82,7 kg, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw paliwa stałego nr (...). Dla pobranego do badań paliwa stałego orzech, Przedsiębiorca przedstawił świadectwo jakości nr (...) z (...) lutego 2020 r. Następnie inspektorzy przekazali pobrane próbki do niezależnego akredytowanego laboratorium. Badanie laboratoryjne wykazało, że oferowany w dniu kontroli tj. (...) lutego 2020 r. węgiel kamienny orzech (o nr próbki (...)), przy uwzględnieniu odchyleń o których mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 27 września 2018 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1890; dalej: rozporzadzenie), nie spełnia wymagań jakościowych zawartych w rozporządzeniu, z uwagi na parametr zawartość nadziarna (> 80 mm), którego wynik badania wyniósł 17,9%, przy wymaganiach jakościowych max. 10,0%. Badanie próbki kontrolnej nr (...)potwierdziło niespełnienie wymagań jakościowych zawartych w rozporządzeniu i wykazało zawyżony parametr zawartość nadziarna (> 80 mm), którego wynik badania wyniósł 14,1%, przy wymaganiach jakościowych max. 10,0%.

W związku z powyższymi wynikami badań uznano, że oferowany przez Przedsiębiorcę węgiel kamienny orzech jest nie zgodny z parametrami wskazanymi w ww. rozporządzeniu oraz świadectwie jakości paliwa stałego nr (...)z (...) lutego 2020 r. Decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z (...) czerwca 2020 r. wymierzono Przedsiębiorcy administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu w dniu 27 lutego 2020 r. w składzie opału w G, paliwa stałego tj. 30 ton węgla kamiennego sortyment "orzech", dla którego wbrew obowiązkowi wystawiono świadectwo jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne ze stanem faktycznym, potwierdzonym badaniami laboratoryjnymi.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z (...) września 2020 r., nr (...)wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 35a pkt 9 lit. b) i art. 35c ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2019 r. poz. 660, z późn. zm., dalej: ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ), w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1668, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez B. N., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę B. N. na powyższą decyzję. Sąd przytaczając treść art. 6c ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 4a lit. a, b, art. 6d pkt 6 i 7 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw uznał, że Prezes UOKiK przeprowadził dokładną analizę zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego oraz wyprowadził z tej analizy poprawne wnioski. Prezes UOKiK prawidłowo stwierdził przesłankę naruszenia obowiązków przez skarżącą, wystarczającą do zaistnienia deliktu administracyjnego określonego w art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.

Sąd pierwszej instancji uznał za spóźniony zarzut dotyczący kwestii nieuwzględnienia faktu sortowania węgla i w konsekwencji nieprawidłowości analizowanych próbek, z uwagi na to, że skarżąca okoliczność tę podniosła dopiero w skardze, nie zgłaszając w czasie całego postępowania administracyjnego przed organem żadnych zastrzeżeń, w tym również zastrzeżeń podczas czynności kontrolnych i bez uwag podpisała protokół z kontroli.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że przepisy działu IVa k.p.a. stosuje się w takim zakresie, w jakim przepisy odrębne, dotyczące nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu, nie zawierają swoistych regulacji dotyczących kwestii wskazanych w art. 189a § 2. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ rozważył przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej wynikające z treści art. 189f k.p.a. jednak nie znalazł ku temu podstaw.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej w imieniu skarżącej na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325, z późn. zm., dalej: p.p.s.a), zarzucono:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organu administracji publicznej nie stwierdził naruszenia wyżej wskazanych przepisów dotyczących zasad przeprowadzania postępowania dowodowego i w konsekwencji nie podważył stanu faktycznego błędnie ustalonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyrażającego się w błędnym ustaleniu, że:

a) z akt kontroli nie wynika, że pobrany do badań węgiel był dodatkowo konfekcjonowany i sortowany przed sprzedażą; b) skoro skarżąca podpisała protokół kontroli bez uwag to nie zgłaszała zastrzeżeń do przeprowadzonej kontroli;

c) skarżąca nie skorzystała z prawa do wnoszenia zastrzeżeń i uwag w toku kontroli, jak i po jej zakończeniu;

d) kopia świadectwa jakości nr (...)z dnia (...) lutego 2020 r. dotyczyła węgla ze zwału wprowadzonego do obrotu;

e) skarżąca wprowadziła do obrotu węgiel ze zwału, z którego pobrano próbki, w ilości 30 ton, o wartości 750 zł/tona;

f) skarżąca dopiero w skardze od decyzji podniosła okoliczność sortowania węgla, a nie zgłaszała jej wcześniej w trakcie postępowania kontrolnego oraz postępowania administracyjnego, w związku z czym zarzut skarżącej w tym zakresie należy uznać za spóźniony i nieuzasadniony;

podczas gdy postępowanie dowodowe zostało w tym zakresie przeprowadzone wybiórczo, bez oceny całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pominięto wiele istotnych okoliczności faktycznych, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż w wyniku prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego stwierdzić należałoby, że skarżąca:

a) wskazywała wielokrotnie, że węgiel podlega konfekcjonowaniu i uprzedniemu sortowaniu przed sprzedażą, przy czym wynika to także z załącznika do protokołu kontroli;

b) zgłaszała zarzuty co do przeprowadzanej kontroli;

c) wielokrotnie wskazywała, że kopia świadectwa jakości nr (...)z dnia (...) lutego 2020 r. nie dotyczyła węgla poddanego kontroli, a dotyczyła węgla wcześniej przesortowanego pod względem wielkości grudek, do której to wielkości odnosi się parametr nadziarna, który skarżąca sprzedaje w workach po 0,091 węgla;

d) wielokrotnie wskazywała, że poddany kontroli węgiel ze zwału w ilości 30 ton, o wartości 750 zł za tonę, nie był węglem przeznaczonym do sprzedaży;

e) wskazywała, że już z załącznika do protokołu kontroli wynika konfekcjonowanie węgla oraz już w pierwszym piśmie do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 7 czerwca 2020 r. wskazała, że węgiel który podlega sprzedaży jest uprzednio sortowany ręcznie i mechanicznie, po czym zgłaszała ten fakt w kolejnych pismach.

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie skarżącej kary pieniężnej mimo znikomej wagi naruszenia prawa i zaprzestania naruszania prawa;

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia naruszenia wyżej wskazanego przepisu i w rezultacie przerzucenie na skarżącą negatywnych konsekwencji niejasności przepisów i ich błędnej interpretacji dokonanej przez organ;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanu faktycznego, który organ administracji ustalił, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny oraz bez ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze, czego skutkiem było zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, jego należyte przeanalizowanie i opisanie w uzasadnieniu wyroku;

5. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 35a pkt 9 lit. b w zw. art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (t.j. Dz.U. 2021 poz. 133 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca wystawiła świadectwo jakości nr (...)z dnia (...) lutego 2020 r., które dotyczyło węgla wprowadzanego do obrotu, a w konsekwencji, że wskazane w świadectwie jakości nr (...)z dnia (...) lutego 2020 r. parametry węgla są niezgodne ze stanem faktycznym;

6. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 14a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skontrolowany węgiel był paliwem stałym wprowadzanym do obrotu, gdy tymczasem dopiero węgiel dodatkowo przez skarżącą selekcjonowany był przedmiotem rozporządzenia przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej paliwami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

7. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 1 pkt 1 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Energii z dnia 27 września 2018 r. w sprawie sposobu pobierania próbek paliw stałych (Dz.U. 2018 poz. 1891) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pobrane podczas kontroli próbki spełniały wymagania pobrania z partii paliwa stałego wprowadzonego do obrotu, podczas gdy nie można ich uznać za próbki spełniające to wymaganie z uwagi na ich pobranie ze zwału węgla przed dokonaniem jego selekcji przez skarżącą, której to dokonanie poprzedza przeznaczenie przez skarżącą węgla do sprzedaży.

W skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., należnych kosztów postępowania. Jednocześnie oświadczono, że na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniony bowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, wprowadzając wymóg zawarcia w uzasadnieniu zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone działanie (zaniechanie) organu administracji za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego w rozpatrywanej sprawie stwierdził lub nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. np. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. II FSK 1067/11, z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt II GSK 3499/17 i przywołane tam orzecznictwo). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dokonując kontroli legalności, sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organ oraz zajętego przez organ stanowiska prawnego, zwłaszcza jeżeli są one kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego powinno zawierać odniesienie do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. m.in. wyrok NSA z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1904/07). Jakkolwiek brak odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze nie stanowi samo w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, to jednak pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego I instancji (por. np. wyroki NSA z dnia: 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 851/15; 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1084/13; 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 641/17).

Przedstawienie powyższych uwag odnoszących się do wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego było celowe, gdyż odniesienie ich do kontrolowanego wyroku Sądu pierwszej instancji prowadzi zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do wniosku o zaistnieniu stanu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja wydana na podstawie art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, zgodnie z którym przedsiębiorca wprowadzający do obrotu paliwo stałe, który wbrew obowiązkowi wystawia świadectwo jakości, w którym wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne ze stanem faktycznym. Nie budzi wątpliwości, że przytoczony przepis ma charakter przepisu ustanawiającego sankcję administracyjną. W związku z tym podkreślić trzeba, że wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej nie może towarzyszyć żadna dowolność, czy też arbitralność, albowiem w postępowaniu w sprawie jej nałożenia organ administracji publicznej jest zobowiązany jednoznacznie ustalić oraz w przekonujący sposób wykazać zaktualizowanie się wszystkich przesłanek jej nałożenia, tak faktycznych, jak i prawnych, co stanowi warunek konieczny uznania tego działania za zgodne z prawem. Natomiast sąd administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia rzetelnej kontroli spełnienia przez organ tego warunku badając zgodność z prawem decyzji nakładającej sankcję administracyjną w przypadku zainicjowania takiej kontroli skutecznie wniesioną skargą.

Jak wynika z przytoczonego art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw warunkiem nałożenia kary jest wprowadzenie przez przedsiębiorcę do obrotu paliwa stałego, w którym wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne z wartościami podanymi w wystawionym świadectwie jakości.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca w toku postępowania przed organami oraz w skardze podnosiła, że węgiel z którego pobrane zostały próbki do badań laboratoryjnych był przed wprowadzeniem do obrotu dodatkowo sortowany ręcznie i mechanicznie w celu spełnienia wymogów zachowania parametrów jakości paliwa.

W uzasadnieniu skarżonego wyroku w odniesieniu do powyższej kwestii zawarto następujące stwierdzenia: "Odnosząc się z kolei do kwestii nieuwzględnienia faktu sortowania węgla i w konsekwencji nieprawidłowości analizowanych próbek należy mieć na uwadze, że skarżąca okoliczność tę podniosła dopiero w skardze, nie zgłaszając wcześniej w tym zakresie zarzutu w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego, a następie administracyjnego. W kontekście stanu faktycznego sprawy zarzut ten należy, w ocenie Sądu, uznać za spóźniony i nieuzasadniony."

Powyższe stwierdzenie nie jest zgodne ze stanem rzeczywistym, gdyż w toku postępowania, w piśmie z dnia 7 czerwca 2020 r. skarżąca wskazała m.in., że "węgiel sprowadzany z kopalni i od podmiotów pośredniczących jest sortowany ręcznie i mechanicznie do dalszej sprzedaży w celu spełnienia ustawowych wymogów zachowania parametrów jakości paliwa". W kolejnym piśmie z 4 lipca 2020 r. skarżąca podała m.in., iż "Celem dostosowania do wymogów ustawy tj. zgodności parametrów nadziarna węgla kamiennego (tj. grubszego węgla w węglu) dostarczonego transportem kołowym z kopalń i certyfikowanych, krajowych pośredników, jest on dodatkowo przesiewany na moim placu ręcznie i mechanicznie". Wreszcie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 6 lipca 2020 r. skarżąca wskazała: "kontroluję wielkość nadziarna tj. grubszego węgla w węglu przed sprzedażą klientowi detalicznemu, końcowemu. W przypadku wystąpienia ziaren węgla powyżej normatywu są one wybierane przed dostawą do klienta końcowego". Z pewnością więc twierdzenia dotyczące sortowania węgla nie pojawiły się po raz pierwszy dopiero w skardze do Sądu i co za tym idzie nie mogły być uznane za spóźnione.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika aby w powyższym zakresie, a więc co do okoliczności ewentualnego sortowania węgla przed jego wprowadzeniem do obrotu, przeprowadzona została jakakolwiek kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego, w relacji do których normy procesowe pełnią funkcję instrumentalną. W związku z tym zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają właśnie normy prawa materialnego, albowiem to one stanowiły w okolicznościach rozpoznawanej sprawy podstawę nałożenia na skarżącą kary administracyjnej, wyznaczając jednocześnie zbiór koniecznych do ustalenia relewantnych faktów. Skoro, jak wskazano wyżej mający zastosowanie w sprawie przepis prawa materialnego wskazywał, jako przesłankę nałożenia kary administracyjnej wprowadzenie do obrotu paliwa stałego, w którym wartości parametrów tego paliwa są niezgodne z wartościami podanymi w wystawionym świadectwie jakości, a skarżąca jak wskazano wyżej, wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu skarżonego wyroku, podnosiła w toku postępowania, że przed wprowadzeniem do obrotu węgiel był dodatkowo sortowany, to ta okoliczność wymagała rzetelnego ustosunkowania się przez Sąd kontrolujący prawidłowość ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Błędnie uznając, że twierdzenia skarżącej dotyczące tych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności były spóźnione, Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy strona skarżąca kwestionowała zgodność z prawem zaskarżonej decyzji z pozycji szeregu zarzutów naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które adresowane były wobec faktycznych podstaw wydania zaskarżonej decyzji, w tym zwłaszcza wobec ustalenia, że skarżąca nie wprowadzała do obrotu węgla niezgodnego z wartościami podanymi w wystawionym świadectwie jakości, gdyż przed wprowadzeniem do obrotu węgiel podlegał dalszej selekcji, co prowadzić miało do zgodności ze świadectwem jakości wszystkich parametrów węgla, w tym parametru nadziarna.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ustosunkowano się właściwie do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 189f k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f k.p.a. ograniczył się do stwierdzenia, że "Przesłanki wskazane w art. 189f § 1 K.p.a. muszą być spełnione łącznie. Z treści art. 189f k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej obowiązany jest rozważyć wystąpienie przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ obowiązek ten wykonał.", a następnie Sąd stwierdził, że "w kwestii zastosowania art. 189f § 1 k.p.a., w podobnym stanie faktycznym, wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny ( zob. wyrok z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. II GSK 497/20 )."

W związku z powyższym należy zauważyć, że zaakceptowanie przez Sąd rezultatu działania organu administracji w rozpatrywanej sprawie, jako zgodnego z prawem, nie zostało poparte praktycznie żadną własną argumentacją Sądu, a odniesienie się do zarzutów skargi, polegało na przytoczeniu w sposób lakoniczny i powierzchowny, stanowiska organu. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że aprobujący stosunek sądu administracyjnego wobec podjętych przez organ działań oraz ich rezultatu wyrażającego się w wydanej przez organ decyzji, nie zwalnia sądu z obowiązku rzetelnego przedstawienia argumentów mających przekonywać o tym, że decyzja ta nie narusza prawa, a adresowane wobec niej zarzuty nie są zasadne. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 189f k.p.a. Sąd nie ustosunkował się do szeregu twierdzeń skarżącej wskazujących na spełnienie przesłanek do zastosowania tego przepisu, a mianowicie braku dalszych naruszeń w związku z dodatkowym sortowaniem węgla oraz znikomości naruszenia wynikającej z tego, że stwierdzone w wyniku badań odstępstwa od wartości podanych w świadectwie jakości dotyczyły tylko jednego parametru na sześć, mniej istotnego niż parametry węgla związane z jego szkodliwością , a stwierdzone przekroczenie w zakresie ilości nadziarna było minimalne. Nie można ponadto zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. II GSK 497/20 zapadł w podobnym stanie faktycznym, gdyż w okolicznościach tamtej sprawy przedsiębiorca nie wystawił w ogóle dokumentu potwierdzającego spełnienie przez paliwo stałe wymagań jakościowych, co stanowiło o naruszeniu obowiązku, o którym mowa w art. 6c ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie skarżący przedsiębiorca wystawił świadectwo jakości, a znikomość naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f k.p.a. ma wynikać według skarżącej z faktu , że stwierdzona niezgodność z wystawionym świadectwem jakości parametru nadziarna nie była istotna i nie miała praktycznie większego znaczenia dla jakości węgla.

Podsumowując stwierdzić należy, że wbrew wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogom, o których mowa była powyżej, a mianowicie wymogom odnoszącym się do sposobu oceny stawianych w skardze zarzutów, zwłaszcza gdy są one motywowane stosowną argumentacją oraz wnioskami formułowanymi na podstawie przyjętej wykładni prawa, Sąd pierwszej instancji faktycznie pominął znaczącą część zarzutów podniesionych w skardze.

Opisane wyżej wady uzasadnienia kontrolowanego wyroku są na tyle jasne i wyraźne, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkują naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie skarżonego wyroku, albowiem miały istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest przy tym możliwe dokonanie i przedstawienie oceny w odniesieniu do powyższych kwestii przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną, gdyż takie zastąpienie oceny Sądu pierwszej instancji oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego. Konsekwencją powyższego jest również to, że przedwczesna byłaby ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny pozostałych zarzutów kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji uwzględniając powyższe uwagi, dokona ponownej analizy zarzutów stawianych przez skarżącą w skardze, oceniając jakie znaczenie dla zastosowania art. 35a pkt 9 lit. b ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw mają podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące dodatkowego sortowania i konfekcjonowania węgla pod względem wielkości grudek. Od wyniku tej oceny zależeć będzie czy istniały podstawy do nałożenia na skarżącą kary na podstawie tego przepisu, a jeżeli tak, to konieczne będzie dokonanie przez Sąd wyczerpującej analizy czy zachodzą w okolicznościach sprawy ewentualne przesłanki do zastosowania art. 189f k.p.a., na które powołuje się skarżąca, a więc czy waga naruszenia prawa może być uznana za znikomą, co uzasadniałoby stwierdzenie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) zasądzając od organu na rzecz skarżącej 1 667 zł, przy czym na koszty te składają się: równowartość opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł), równowartość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej (1350 zł), równowartość opłaty skarbowej uiszczonych z tytułu udzielenia pełnomocnictwa (17 zł).