Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 302/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 30 ust. 2 pkt 5 i art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2020 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrany uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.B. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji, wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta B. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Ośrodka Pomocy Społecznej w B., z dnia [...] marca 2020 r. wydanej w sprawie: 1) uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na rzecz L. B., pobranego za okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., w łącznej wysokości 365,94 zł; 2) zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na rzecz L. B., pobranego za okres od [...]czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., w łącznej wysokości 365,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, decyzją z dnia [...]listopada 2017 r. ze zmianami, organ pomocy społecznej przyznał L. B. zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] października 2017 na stałe. Zasiłek ten był przelewany na rachunek bankowy uprawnionego o numerze: [...], prowadzonym przez [...] Bank. Organ pomocy społecznej na konto uprawnionego w okresie od dnia [...] października 2017 r. do [...] października 2018 r. dokonał wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości po 153 zł miesięcznie, a w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...]sierpnia 2019 r. w wysokości po 184,42 miesięcznie zł.

W sierpniu 2019 r., [...]Bank Polska S.A. zwrócił organowi pomocy społecznej przelany na rachunek bankowy L. B. (nr rachunku: [...]) zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 184,42 zł, należny za sierpień 2019 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pomocy społecznej ustalił, że zwrot zasiłku pielęgnacyjnego za sierpień 2019 r. nastąpił w związku ze zgonem L. B.. Z informacji uzyskanych za pomocą systemu [...]ustalono, że zgon L. B. nastąpił w dniu [...]czerwca 2019 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. stwierdzono wygaśnięcie z dniem [...]czerwca 2019 r. decyzji przyznającej L. B. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Pismem z tego samego dnia, organ pomocy społecznej zwrócił się do [...]Bank Polska S.A. o zwrot bezpodstawnie przekazanego zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r. w wysokości 368,84 zł (kwota świadczenia wypłaconego po dniu zgonu uprawnionego), na rachunek bankowy o numerze: [...], którego posiadaczem był L. B.. Pismem z dnia [...] września 2019 r. [...] Bank Polska S.A. poinformował, że środki z rachunku o numerze: [...] zostały wypłacone w dniu [...] sierpnia 2019 r. przez M. B..

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2019 r., wydanym na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 3, art. 16, art. 25, art. 30 oraz art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 220 ze zm., dalej: u.ś.r.), Burmistrz Miasta B. zawiadomił M. B. jako stronę o wszczęciu postepowania administracyjnego w sprawie uznania za nienależnie pobrany zasiłku pielęgnacyjnego, wypłaconego na rzecz L. B., w okresie od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r.

W odpowiedzi na to zawiadomienie, w piśmie z dnia [...]października 2019 r. skarżący oświadczył, że wszczęte postępowanie administracyjne jest bezpodstawne jako że nigdy nie posiadał on dostępu do konta bankowego ojca, ani też, nigdy z tego konta nie dokonywał wypłat. Podniósł, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. z banku [...] otrzymał przelew mienia spadkowego, którego wysokość była niższa aniżeli wyliczona przez organ kwota zasiłku pielęgnacyjnego za dwa miesiące, a dodatkowo, wypłata mienia spadkowego nastąpiła z konta o numerze: [...].

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. (nr [...]) Burmistrz Miasta B. uznał za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na osobę: L.B., pobranego za okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., w łącznej wysokości 368,84 zł oraz zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na osobę: L.B., pobranego za okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., w łącznej wysokości 368,84 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzja ta została w trybie instancyjnym uchylona w całości na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. (nr [...]), które przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium zauważyło, że w aktach sprawy brak jest podstawowych dokumentów, w tym, dokumentu potwierdzającego przekazanie przez organ pierwszej instancji zasiłku pielęgnacyjnego na konto bankowe L.B. w miesiącach: czerwcu i lipcu 2019 r., a nadto, dowodu, że środki wypłacone przez M.B.z rachunku [...] obejmowały kwoty przekazane L.B. tytułem zasiłków pielęgnacyjnych za miesiąc czerwiec i lipiec 2019 r. Kolegium stwierdziło również, że pismo wystawione przez Centrum Usług Bankowych [...] Bank Polska S.A. z dnia [...] września 2019 r., a informujące że środki z ww. rachunku zostały wypłacone w dniu [...] sierpnia 2019 r. przez M. B. jest – w świetle podniesionych w odwołaniu zarzutów i przy braku dokumentów potwierdzających przekazanie zasiłku pielęgnacyjnego na konto bankowe L.B. – niewystarczającym dowodem. W świetle powyższego, za konieczne Kolegium uznało ustalenie, czy otrzymane przez M. B. środki z rachunku bankowego należącego do L.B. pochodziły z zasiłku pielęgnacyjnego, a jeśli tak, to w jakiej wysokości (w całości, czy w części).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...]marca 2020 r., wydaną m.in. na podstawie art. 3, art. 16, art. 30 i art. 30a u.ś.r. Burmistrz Miasta B.orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na rzecz L.B., pobranego za okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., w łącznej wysokości 365,94 zł oraz zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na rzecz L.B., pobranego za okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r., w łącznej wysokości 365,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W następstwie wniesionego odwołania, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...]kwietnia 2020 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.skarżący zawarł polemikę ze stanowiskiem przedstawionym w zaskarżonej decyzji. W ramach tej polemiki, zakwestionował zarówno podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak i wysokość orzeczonej w tej decyzji kwoty zwrotu.

W rozwinięciu zarzutów skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została "podjęta na podstawie błędnych założeń dotyczących sprawy" oraz bez analizy orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych jakie skarżący przytoczył w odwołaniach. Zdaniem strony, żądanie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego za okres dwóch miesięcy od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r. nie ma podstawy prawnej, albowiem prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za czerwiec 2019 r. ojciec strony nabył z pierwszym dniem tego miesiąca, a nie można żądać zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc, w którym uprawniony nabył do niego prawo. Na potwierdzenie zasadności wyrażonego poglądu skarżący odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia [...] maja 2018 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd [...]/18. Z przedstawioną w skardze argumentacją koresponduje, zdaniem strony, także stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedstawione w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., do którego nie odniósł się ani organ pierwszej, ani drugiej instancji. Konstatując skarżący wyraził stanowisko, że organy pomocy społecznej mogą domagać się zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego tylko za lipiec 2019 r. Niezależnie od tych zarzutów skarżący wskazał również na takie dostrzeżone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędy jak – pomyka w imieniu strony, a także, błędne uznanie, że skarżący posiadał dostęp do konta ojca. W nawiązaniu do tego ostatniego zarzutu skarżący zaznaczył, że nigdy nie miał dostępu do konta ojca, oraz, że nigdy z jego konta nie wypłacał środków pieniężnych. Kwotę 365,94 zł otrzymał z [...] Bank po złożeniu wniosku "o mienie spadkowe" po śmierci ojca, zgodnie z obowiązującą w tym przypadku procedurą spadkową. Na tle tej argumentacji skarżący wyraził pogląd, że w sprawie nie zachodzi przypadek z art. 30 ust. 2 pkt 5 u.ś.r. Końcowo skarżący zwrócił także uwagę na to, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do kilkukrotnie akcentowanej przez skarżącego okoliczności, że nigdy nie otrzymał on przelewu z konta o numerze: [...], czyli z konta, na które organ pomocy społecznej przelewał zasiłek pielęgnacyjny do którego był uprawniony ojciec skarżącego. Skarżący odniósł się również do kwestii ustalenia i naliczenia odsetek od żądanej kwoty zwrotu wyrażając pogląd, że obywatel nie powinien zostać obciążony odsetkami, które w głównej mierze wynikają z opieszałości organu administracji publicznej. W tym kontekście skarżący zarzucił, że sprawa, zamiast w ciągu kilkunastu dni, z winy organów trwa kilka miesięcy.

Do skargi skarżący załączył wydruk z rachunku bankowego, potwierdzający przelew w dniu [...] sierpnia 2019 r. środków pieniężnych w kwocie 365,94 zł na konto skarżącego z rachunku [...] Bank Polska S.A. o numerze: [...]. Operacja bankowa została opatrzona tytułem – "Wypłata spadku dla M.B. po zm. L.B.".

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Istota sporu w sprawie dotyczy zasadności wydania wobec skarżącego decyzji na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 u.ś.r., skutkującej uznaniem za nienależnie pobrane - świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, wypłaconego za czerwiec i lipiec 2019 r. na rachunek bankowy ojca strony oraz zobowiązaniem skarżącego do zwrotu tego świadczenia w łącznej wysokości 365,94 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 5 u.ś.r. stanowi z kolei, że za świadczenia rodzinne nienależnie pobrane uważa się świadczenia wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy wskazać, że powyższe brzmienie (pkt 5 art. 30 ust. 2 u.ś.r.), uznające za świadczenie nienależnie pobrane również świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, art. 30 u.ś.r. otrzymał na skutek nowelizacji z dnia 24 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1302). Wprowadzenie powyższej regulacji wypełniło lukę prawną, która uniemożliwiała uzyskanie zwrotu nienależnego świadczenia na gruncie prawa administracyjnego od osoby niebędącej adresatem decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 19/17).

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 5 u.ś.r. ustawy chodzi o przypadek, gdy dojdzie do wypłaty świadczenia za okres, w którym nie przysługiwałoby ono uprawnionemu, czyli także wówczas, gdy doszło do wypłaty przyznanych uprzednio świadczeń, ale za okres przypadający po śmierci osoby uprawnionej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 198/19). Chodzi zatem o sytuację, gdy osoba niebędąca uprawnioną do danego świadczenia, wypłaca, po śmierci uprawnionego, przekazywane na rachunek bankowy świadczenia, choć świadczenia te mają charakter osobisty, co oznacza, że przysługują wyłącznie osobie uprawnionej, zatem prawo do ich otrzymywania ustaje wraz ze śmiercią beneficjenta (por. powołany już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 19/17). Unormowanie to wynika z konieczności uregulowania sytuacji, gdy po śmierci osoby uprawnionej organ pomocowy nadal przekazuje środki z tytułu świadczeń na rachunek bankowy.

Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że ojciec skarżącego – L. B.miał przyznany zasiłek pielęgnacyjny z powodu niepełnosprawności, początkowo na okres od [...] października do [...] grudnia 2017 r. (decyzja Burmistrza Miasta B. z dnia [...]listopada 2017 r.), a następnie na stałe (decyzja Burmistrza Miasta B. z dnia [...]grudnia 2017 r.). Niesporną okolicznością jest również to, że nie wiedząc o zgodnie L.B. (co miało miejsce w dniu [...] czerwca 2019 r.), organ pomocowy przelał na rachunek bankowy uprawnionego (o numerze [...]) w dniach [...] czerwca (za czerwiec) i [...] lipca 2019 r. (za lipiec) zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po 184,42 zł. Uzyskawszy z [...] Bank wiedzę o tym, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym uprawnionego (L.B.) zostały wypłacone w dniu [...] sierpnia 2019 r. skarżącemu, organ pomocy społecznej wszczął wobec strony postępowanie administracyjne w sprawie uznania za nienależnie pobrany zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego na L.B. w okresie od [...] czerwca 2019 r. do [...] lipca 2019 r.

Kwestionując podstawy do wszczęcia tego postępowania, a w konsekwencji, wydane w sprawie decyzje, skarżący podnosi, że przelane na jego rachunek przez [...] Bank środki pieniężne zostały wypłacone jako mienie spadkowe po zmarłym ojcu, a dodatkowo zarzuca, że wypłata tych środków nie nastąpiła z konta bankowego o numerze [...] (na który organ pomocowy dokonywał przelewów zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz uprawnionego ojca), lecz o numerze [...] (na dowód czego skarżący przedłożył wydruk potwierdzenia przelewu majątku spadkowego po ojcu). Skarżący wskazuje nadto, że środki pieniężne jakie otrzymał tytułem spadku po ojcu stanowią niższą kwotę (365,94 zł) niż ta, jaka wynika z zsumowania zasiłków pielęgnacyjnych wypłaconych ojcu w czerwcu i lipcu 2019 r.

Niezależnie od tych zarzutów strona podnosi także, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za czerwiec 2019 r. ojciec strony nabył z pierwszym dniem tego miesiąca, a zatem nie można żądać zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc w którym uprawniony nabył do niego prawo. Zarzuca nadto brak podstaw do nałożenia na nią obowiązku uiszczenia także odsetek za opóźnienie w kontekście czasu trwania postępowania administracyjnego w sprawie.

Podniesione w skardze zarzuty Sąd ocenił w większości jako zasługujące na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, zastosowanie regulacji z art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt 5 u.ś.r. na tle dotychczas zebranego przez organy materiału dowodowego uznać należało za przedwczesne, albowiem, materiał ten dotknięty jest istotnymi brakami, które w sumie – na tym etapie sprawy -mogą budzić wątpliwości co do zasadności przyjętych przez organy ustaleń faktycznych. Niezależnie od dostrzeżonych przez Sąd uchybień w zakresie zupełności materiału dowodowego, Sąd podzielił również argumentację skargi co do braku podstaw dla nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu równowartości zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego na konto L.B. za czerwiec 2019 r.

Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji, podstawę faktyczną do zastosowania wspomnianych regulacji prawnych organy wywiodły bazując na treści pisma [...] Bank Polska S.A. z dnia [...] września 2019 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] lutego 2020 r. W dokumentach tych [...] Bank Polska S.A. podał, że wypłata środków znajdujących się na rachunku bankowym o numerze [...] nastąpiła na rzecz skarżącego, tj. syna uprawnionego, co miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2019 r. Jednocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, że rachunek o tym numerze prowadzony był na rzecz L.B. i na ten rachunek dokonywano wpłat zasiłku pielęgnacyjnego. Niemniej jednak dokonując oceny omawianych okoliczności organy orzekające w sprawie nie odniosły się do podnoszonych przez skarżącego kwestii różnicy numerów rachunków bankowych. Bazując na powołanych pismach [...] Bank Polska S.A. organy przyjęły, że środki przelano z rachunku prowadzonego na rzecz osoby uposażonej, tj. L.B. (rachunek nr [...]). Tymczasem, jak wynika z twierdzeń skarżącego, popartych dołączonym do skargi wydrukiem z jego konta, istotnie w dniu [...] sierpnia 2019 r. [...] Bank Polska S.A. dokonał na jego rachunek przelewu, niemniej jednak numer rachunku obciążonego (tego, z którego dokonano przelewu) nie pokrywa się z numerem rachunku przypisanego L.B.. Numer rachunku uprawnionego do świadczeń to: [...], natomiast numer rachunku z którego wykonano przelew na rzecz skarżącego to: [...]. Jak wynika z akt, w następstwie decyzji kasatoryjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.z dnia [...] grudnia 2019 r. organy podjęły wprawdzie próbę wyjaśnienia różnic w istotnych dla sprawy numerach rachunków bankowych, jednak ostatecznie poprzestały na wyjaśnieniach [...] Bank Polska S.A. zawartych w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. Tymczasem informacja ta nie może zostać uznana za wystarczającą. W piśmie tym wspomniany bank wskazuje bowiem, że wypłaty dokonano z rachunku nr [...], gdy tymczasem dokumentacja zaoferowana przez skarżącego przeczy tej okoliczności. Strona przedstawiła bowiem dowód potwierdzający dokonanie na jej rzecz przelewu z innego rachunku bankowego ([...]). Wprawdzie wspomniany dokument załączony został dopiero do skargi, jednak na okoliczność tę skarżący zwracał uwagę wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego i mimo to kwestia ta nie była przedmiotem dostatecznie szczegółowego postępowania dowodowego. Należy dostrzec, że organ, kierując się zapewne zarzutami strony i stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przedstawionym w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., zwrócił się wprawdzie do [...] Bank Polska S.A. z pytaniem: "dlaczego środki wypłacone [...] M. B. zostały przelane z innego niż wpłynął zasiłek pielęgnacyjny konta ?" (pismo organu z dnia [...] stycznia 2020 r.), to jednak poprzestał w swoich ustaleniach na odpowiedzi banku sformułowanej w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. Tymczasem, odpowiedzi tej nie sposób uznać za eliminującą omawiane wątpliwości w sprawie. W piśmie tym [...] Bank Polska S.A. ponownie wskazał bowiem, że środki jakie zostały wypłacone stronie pochodziły z rachunku o numerze [...], gdy tymczasem – jak podnosi popierając swoje twierdzenia dokumentem – przelewu na jego rzecz dokonano z rachunku o innym numerze ([...]). Dodatkowo należy zauważyć, że w omawianym piśmie (z dnia [...] lutego 2020 r.) [...] Bank Polska S.A. wskazuje (w nawiązaniu do zacytowanego wcześniej pytania organu sformułowanego w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. skierowanym do tego banku) na omyłkę w numerze rachunku bankowego jaka pojawiła się we wcześniejszej korespondencji, i mimo to, nadal posługuje się dotychczas wymienionym numerem rachunku bankowego ([...]). Dodatkowo należy zauważyć, iż [...] Bank Polska S.A., pomimo sformułowanego w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. zapytania organu o wysokość środków wypłaconych M. B., de facto na to pytanie nie odpowiedział, wskazując w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. jedynie na to, że "Bank dokonał zwrotu różnicy wypłaconego świadczenia na rachunek MOPS w wysokości 2,90 PLN".

Zarysowane wątpliwości muszą zostać wyjaśnione. Obowiązku zwrotu spornych kwot nie sposób bowiem upatrywać jedynie w fakcie tożsamości sumy orzekanej na rachunek skarżącego z kwotą zwrotu jakiej domaga się organ jako świadczenie nienależnie pobrane (kwota zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za dwa miesiące, pomniejszona o opłatę manipulacyjną banku w wysokości 2,90 zł ). Dla stwierdzenia zasadności orzeczonego w sprawie obowiązku zwrotu środków pieniężnych w podanej w decyzji kwocie niezbędne jest ustalenie, że pozyskane przez skarżącego środki pieniężne stanowiły kwotę zasiłku wypłacanego L. B. za dwa miesiące (czerwiec i lipiec 2019 r.), pomniejszoną o opłatę manipulacyjną banku. Skoro zaś, zasiłek ten wypłacany był na rachunek bankowy o numerze [...], to niewątpliwie wyjaśnienia wymaga to, w jakich okolicznościach miało ewentualnie dojść do zaksięgowania spornej sumy na rachunku o innym numerze ([...]). Bez tych ustaleń nie sposób jednoznacznie uznać, że kwota środków jakie zostały wypłacone skarżącemu z dniu [...] sierpnia 2019 r. (w drodze przelewu) stanowi istotnie równowartość zasiłku, którego nie mógł już pobrać zmarły L. B..

Niewątpliwie konsekwencją braków dowodowych w omawianym zakresie jest fakt nie odniesienia się w zaskarżonej decyzji (a także decyzji pierwszej instancji) do omawianej kwestii, która stanowiła jedno z kluczowych zagadnień w kontrolowanej sprawie.

Przedstawione dotychczas rozważania prowadzą do wniosku, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Naruszenie tych przepisów skutkowało na dalszym etapie naruszeniem prawa materialnego poprzez przedwczesne zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 2 pkt 5 u.ś.r. oraz art. 30 ust. 1 u.ś.r. Trzeba także dodać, że zaskarżona decyzja z powodów wyżej wskazanych, nie spełnia wymóg z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. , albowiem nie zawiera żadnego odniesienia do podnoszonej przez stronę kwestii rozbieżności w numerach rachunków bankowych

Niezależnie od przedstawionego dotąd stanowiska, Sąd podziela również argumenty skarżącego o braku podstaw dla zobowiązania go do zwrotu kwoty zasiłku pielęgnacyjnego (jako nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego) wypłaconego na konto uprawnionego (L.B.) za dwa miesiące, tj. za czerwiec i lipiec 2019 r. Także zdaniem Sądu, ewentualny obowiązek zwrotu powinien dotyczyć tylko kwoty wypłaconej na konto uprawnionego za lipiec 2019 r. Wprawdzie w dacie dokonania przelewu zasiłku pielęgnacyjnego za czerwiec 2019 r. (przypadającej na dzień [...] czerwca 2019 r.) uprawniony już nie żył (przelew został dokonany po dniu zgonu), to jednak należy mieć na uwadze to, że już z pierwszym dniem tego miesiąca nabył on prawo do wspomnianego zasiłku. Okoliczność śmierci L.B. w dniu [...] czerwca 2019 r. nie ma tu znaczenia, albowiem ustawodawca nie uregulował w ustawie o świadczeniach rodzinnych kwestii zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy przysługiwał on uprawnionemu za niepełny miesiąc. W art. 16 ust. 4 u.ś.r. określa się jedynie miesięczną wysokość świadczenia. Jest to, jak zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, luka w prawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 254/18). Zasady ustalania wysokości świadczeń za niepełne miesiące zostały bowiem expressis verbis sprecyzowane w stosunku do innych świadczeń opiekuńczych, wypłacanych w odstępach miesięcznych, jak specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a ust. 7 u.ś.r.), świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 4 u.ś.r.), czy świadczeń rodzicielskich (art. 17c ust. 7 u.ś.r.). Ustawodawca we wskazanych przepisach przewidział wypłatę należności z tych tytułów proporcjonalnie do liczby dni w miesiącu, za które świadczenie przysługuje. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądy, że przyjęcie analogicznego rozwiązania w przypadku żądania zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego nie wydaje się możliwe, a zatem należy przyjąć, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem miesięcznym i niepodzielnym. Oznacza to, że nie można żądać jego zwrotu za miesiąc, w którym uprawniony nabył do niego prawo. Także i to, że zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta B. z dnia [...] listopada 2017 r. (nr [...]) zasiłek pielęgnacyjny miał być wypłacany w terminie [...] każdego miesiąca nie mógł mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie (por. powołany już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 254/18).

Jako nieuzasadnione Sąd uznał natomiast pozostałe zarzuty skargi, a koncentrujące się na kwestii zasadności objęcia obowiązkiem zwrotu kwoty wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego wraz z odsetkami.

Jeśli chodzi o kwestię zasadności orzeczenia w decyzji także o odsetkach za opóźnienie to należy podnieść, że rozstrzygnięcie w tym zakresie znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 30 ust. 2b u.ś.r. Skoro art. 30 ust. 2b u.ś.r. stanowi, że od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, to organ zobowiązując do zwrotu takich świadczeń jest tym przepisem związany (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1141/18). Oznacza to, że organ nie może pominąć rozstrzygnięcia o odsetkach za opóźnienie, w tym także w sytuacji, gdy ostateczna konkretyzacja obowiązku nałożonego decyzją nastąpi z pewnym opóźnieniem w stosunku do standardów szybkości postępowania ujętych w przepisach k.p.a., czy to na skutek opieszałych działań organów, czy też, na skutek wydania decyzji kasatoryjnej. Sama kwestia negatywnej oceny sprawności prowadzonego postępowania może być natomiast podnoszona przez stronę w drodze ewentualnej skargi na przewlekłość organu administracji publicznej, o której zasadności Sąd w tym miejscu w żaden sposób nie przesądza. Poczyniona uwaga dotyczy zagadnienia odsetek w ogólności i wiąże się z ich akcesoryjnym charakterem. Tym samym rozważania na temat odsetek nie przesądzają o zasadności roszczenia głównego, a mają na celu jedynie wyjaśnienie ich istoty prawnej i powiązania z czasem trwania postępowania administracyjnego co do istoty sprawy.

Kierując się przedstawioną argumentacją, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu, stwierdzone niedostatki w zebranym materiale dowodowym mogą być usunięte w ramach dodatkowego postępowania dowodowego o jakim mowa w art. 136 § 1 k.p.a. dlatego też, nie było potrzeby jednoczesnego wyeliminowania z obrotu prawnego także decyzji organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organ drugiej instancji będzie wystąpienie do [...] Bank Polska S.A. z wezwaniem tej instytucji o wyjaśnienie, z jakiego powodu środki pieniężne jakie w dniu [...] sierpnia 2019 r. zostały wypłacone stronie, i jakie wedle odpowiedzi [...] Bank Polska S.A. udzielonej w piśmie z dnia [...] września 2019 r. miały być zostać wypłacone stronie z rachunku uprawnionego o numerze [...] zostały de facto wypłacone z rachunku o numerze [...], oraz, dlaczego, kwota wypłaconych stronie środków nie pokrywa całości zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za dwa miesiące.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, organ obowiązany jest ponownie ocenić zebrane dowody w ich całokształcie , a przypadku uznania, że środki jakie zostały wypłacone skarżącemu z rachunku bankowego o numerze [...] są w istocie środkami pieniężnymi jakie wpłacono na rachunek uprawnionego o numerze [...], w dniach [...] czerwca 2019 r. i [...] lipca 2019 r., tytułem zasiłku pielęgnacyjnego za czerwiec i lipiec 2019 r. organ drugiej instancji uwzględni przyjętą przez Sąd wykładnię prawa i obliczy wysokość należnego do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego jako świadczenia nienależnie pobranego począwszy od dnia [...] lipca 2019 r. (za okres od [...] do [...] lipca 2019 r.), a zatem z pominięciem miesiąca czerwca 2019 r.