Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 583/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a i 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] W. z dnia [...] 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO,) po rozpoznaniu odwołania E. K. od decyzji Wójta [...] [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na S. H., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na wniosek E. K. z [...] marca 2019 r. Wójt [...] [...], na podstawie art. 17, art. 17b, art. 20, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1, 2 i 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm. – u.ś.r.) odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na S. H..

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia jest fakt, że niepełnosprawność S. H. powstała od 74-go roku życia, a ponadto małżonek S. H. – S. H. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

E. K. w odwołaniu od tej decyzji podniosła, że jej matka S. H. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności (decyzja z [...].07.2018 r.), jest osobą leżącą i porusza się jedynie na wózku inwalidzkim. Wskazała, że jej ojciec S. H. nie podoła w opiece nad swą żoną, gdyż sam skończył 80 lat i sam wymaga znacznej pomocy ze strony córki. Ponadto choruje przewlekle, często bywa w szpitalu i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności (decyzja z [...].02.2016 r.). Odwołująca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, ponieważ różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby podlegającej opiece. Dodała, że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż całodobowo zajmuje się mamą. Przygotuje jej posiłki, podaje leki, dba o higienę osobistą, umawia i zawozi na wizyty lekarskie oraz rehabilituje. Wskazała, że całkowicie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO powołało na wstępie art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. Następnie wskazało, że S. H. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (niepełnosprawność od [...].02.2018 r.), na stałe. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem E. K. nie podejmuje pracy zarobkowej od [...] marca 2019 r., bowiem sprawuje opiekę nad matką. Kolegium uznało, że okolicznością wykluczającą możliwość przyznania córce świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką jest to, że mąż niepełnosprawnej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Między małżonkami istnieje zaś obowiązek alimentacyjny na podstawie art. 27 k.r.o. Równocześnie Kolegium uznało, że przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być okoliczność nabycia niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, co odpowiada treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Niemniej z powodów wskazanych wyżej organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I-instancyjną.

E. K. w skardze do tutejszego Sądu zarzuciła organom I i II instancji naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez kategoryczne przyjęcie, że mąż osoby znacznie niepełnosprawnej S. H., jako osoba, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej żony jest w stanie opiekować się żoną, pomimo postępującej choroby, podeszłego wieku (81 lat), ustalonego umiarkowanego stopienia niepełnosprawności i konieczności wsparcia drugiej osoby w czynnościach życiowych. Nadto zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez zastosowanie ich literalnego brzmienia, bez uwzględnienia celów ustawy i okoliczności, że skarżąca rzeczywiście prawidłowo, całodobowo i stale sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką w ramach obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca wskazała też, że organy mylnie pominęły fakt, że S. H. ma ustalone prawo do emerytury, co w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej organy dopuściły się też naruszenia art. 2, art. 18, art. 23, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez bezpodstawną odmowę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała też, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.), bowiem niewłaściwie i w niewyczerpujący sposób przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji oraz zobowiązania organów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożyła wniosek.

W odpowiedzi SKO w [...] podtrzymało swe stanowisko z zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako zasadną należało uwzględnić.

Istotą sporu pomiędzy rozstrzygającymi sprawę organami a skarżącą jest zagadnienie, czy dopuszczalna była w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce (skarżąca) z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, w sytuacji, gdy wymagająca opieki matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji przyjął w świetle art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. jako przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej dwie okoliczności: 1) pozostawanie niepełnosprawnej matki skarżącej w związku z małżeńskim z ojcem skarżącej, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) powstanie niepełnosprawności matki skarżącej po ukończeniu 25. roku życia. Kolegium uznało zaś, że niedopuszczalne jest na podstawie powyższych przepisów przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że małżonek niepełnosprawnej matki skarżącej, a ojciec skarżącej, nie jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. określa, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wprawdzie przepis art. 17 ust. 1b uś.r. określił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, jednakże wyrok zakresowy Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 uznał go za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Zważyć należy dalej, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W świetle powołanych przepisów i ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego jako oczywiste jawi się, że nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opieki, z powodu, której wnioskodawczyni rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej.

Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie sygn. K 38/13 ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem ww. wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od [...] października 2014 r. Przytoczona wyżej treść pkt 2 sentencji wyroku TK w sprawie sygn. akt K [...] z [...] października 2014 r. jest jasna i nie budzi wątpliwości. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jest w ocenie Sądu sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Zgodnie z art. 6 k.p.a.organy administracji posiadają bowiem uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

W związku z powyższym fakt powstania znacznej niepełnosprawności S. H. - matki skarżącej po ukończeniu 73. roku życia nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd nie podziela też dokonanej przez organy orzekającej literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. prowadzącej do uznania, że niedopuszczalne jest przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że małżonek niepełnosprawnej matki skarżącej, a ojciec skarżącej, nie jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu.

Przychylić należy się do prezentowanego w judykaturze stanowiska, zgodnie z którymi "w procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej." (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. II FSK 381/12, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organy I i II instancji zastosowały literalnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., nie dokonując próby dekodowania istoty i celu świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje zaś wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., w myśl której pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Do takiej wykładni prowadzi dekodowanie przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. łącznie z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23, 27 i 130). Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy. Jednocześnie stosownie do art. 27 k.r.o.y małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast zgodnie z art. 130 k.r.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Mając na uwadze przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. oraz powołane przepisy k.r.o. w orzecznictwie przyjmuje się, a Sąd ów pogląd podziela, że skoro obowiązek alimentacyjny rozwiedzionego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych drugiego małżonka, to tym bardziej obowiązek zobowiązanego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych uprawnionego małżonka w czasie trwania małżeństwa. Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (zob. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1622/15, wyrok WSA w Rzeszowie z 24 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Rz 522/19, wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12; wyrok WSA we Wrocławiu z 8 marca 2012 r., sygn. IV SA/Wr 848/11; wyrok WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Po 242/12, wyrok WSA w Olsztynie z 22 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Ol 1391/12, dostępne j.w.).

Zdaniem Sądu z powyższym poglądem odnoszącym się do potrzeby stosowania przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej należy się w pełni zgodzić. Wymaga jednak wyraźnego podkreślenia, że odkodowanie z powołanego przepisu prawnego słusznego znaczenia normy prawnej nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę reguły, wedle której fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w małżeństwie z osobą o stanie zdrowia niekwalifikującym się do uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z zasady możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz krewnego (dziecka).

Natomiast wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. A zatem przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12, a także wyrok WSA we Wrocławiu z 19 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Wr 924/14, wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15, dostępne j.w.). Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia, czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego, ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych.

W związku z tym w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie ustalono i nie dano stronie możliwości wykazania, czy faktycznie S. H. – ojciec skarżącej, a pozostający w związku małżeńskim ze S. H. jest w stanie opiekować się żoną. Nie ulega wątpliwości, że S. H. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, posiada natomiast orzeczenie o umiarkowanym stopieniu niepełnosprawności. Wiadomo też, że ma on 81 lat. Organy nie ustaliły jednak, ani nie umożliwiły tego skarżącej, stosownie do przepisu art. 79a § 1 k.p.a., jaki jest stan zdrowia jej ojca. Tylko na marginesie Sąd zaznacza, że w skardze E. K. podała, że jej ojciec jest osobą starszą, 81-letnią, chorą na serce, niedowidzącą, mającą problemy z utrzymaniem równowagi i poruszaniem się, co potwierdza orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2016 r. Dodała jednocześnie, że jest na etapie kompletowania dokumentacji niezbędnej do ubiegania się o wydanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca. Istotne przy tym jest, że S. H. w 2018 r. przeszła rozległy udar niedokrwienny, w wyniku czego doszło do upośledzenia jej sprawności ruchowej.

Należy zważyć, że organy przyjmując wskazaną wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego i uznając, że nie można wykluczyć przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, winny były na podstawie art. 79a § 1 k.p.a. informując skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazać, że od wykazania przez nią stanu zdrowia ojca i jego możliwości sprawowania opieki nad jego niepełnosprawną żoną S. H..

W świetle aktualnie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy faktycznie S. H. jest w stanie sprawować opiekę nad swą żoną. Kwestia ta powinna być przedmiotem analizy w ponownie prowadzonym postępowaniu. Nie można bowiem z góry założyć, że tylko współmałżonek niepełnosprawny w stopniu znacznym, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym.

W drodze wykładni funkcjonalnej i systemowej, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych (zasady równości - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej - art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności - art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej - art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) istotne było ustalenie, czy S. H. z uwagi na swój stan zdrowia, wiek, i rodzaj schorzeń, jest w stanie sprawować pełną i efektywną opiekę nad niepełnosprawną w znacznym stopniu żoną. Zaniechanie ustaleń w tym zakresie wskazuje na to, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – p.p.s.a.) uwzględnią ocenę prawną Sądu wyrażoną w niniejszym wyroku i dokonają oceny, czy S. H. jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawną w znacznym stopniu małżonką. Sąd pragnie podkreślić, że gdyby zaistniały przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, świadczenie to – stosownie do przepisów art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. – winno być przyznane począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek tj. od marca 2019 r.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) orzekł, jak w sentencji.