Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4854/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

... (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") złożył w dniu 6 maja 2008 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Biuro Powiatowe") wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. (dalej także: "Kierownik Biura") decyzją Nr ... z ... grudnia 2008 r. przyznał Stronie żądane płatności w łącznej wysokości ... zł, w tym ... zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, ... zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i ... zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Płatności zostały w dniu ... grudnia 2008 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę.

W dniu ... stycznia 2010 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo z Placówki Terenowej KRUS w ... z informacją, że Wnioskodawca od 20 marca 1999 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Wraz z pismem przesłano kserokopie umów dzierżawy z dnia ... marca 1999 r. i z dnia ... stycznia 2007 r. oraz kserokopie oświadczeń z dnia ... grudnia 2006 r., ... października 2009 r., ... listopada 2009 r. oraz ... grudnia 2009 r. W dniu ... marca 2010 r. Wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. pismo, w którym wyraził chęć dobrowolnego zwrotu płatności JPO i UPO za lata 2004-2009.

Kierownik Biura postanowieniem z dnia ... lipca 2010 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją własną z ... grudnia 2008 r.

W dniu ... sierpnia 2010 r. Strona złożyła w Biurze Powiatowym oświadczenie, że nie uprawiała gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004-2009. Przy piśmie z dnia ... października 2010 r. Strona załączyła kopię polecenia przelewu - zwrotu pobranych płatności za lata 2004 i 2005 w łącznej wysokości ... zł.

Kierownik Biura Powiatowego decyzją Nr ... z dnia ... października 2010 r. uchylił w całości decyzję własną z dnia ... grudnia 2008 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008. Decyzja stała się ostateczna.

Zawiadomieniem z dnia ... maja 2012 r. Wnioskodawca został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy opisanej powyżej decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia ... grudnia 2008 r.

Decyzją Nr ... z dnia ... lipca 2012 r. Zastępca Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z upoważnienia Prezesa ARiMR ustalił Wnioskodawcy kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 w wysokości ... zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę ... zł, ... zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz ... zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ).

Prezes ARiMR decyzją Nr ... z dnia ... września 2012 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia ... lipca 2012 r. ze względu na utratę w toku postępowania właściwości rzeczowej do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i w tym samym dniu na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) - dalej: "k.p.a." przekazał przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu od dnia ... sierpnia 2012 r., tj. Dyrektorowi ... Oddziału Regionalnego ARiMR w P.

W dniu ... lutego 2013 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w P.wydał decyzję nr ..., którą utrzymał w mocy decyzję z dnia ... lipca 2012 r. Powyższa decyzja z dnia ... lutego 2013 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 29 października 2013 r. III SA/Po 640/13, stwierdził nieważność tej decyzji. Jednocześnie sąd uchylił decyzję Prezesa ARiMR z dnia ... września 2012 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji z dnia ... lipca 2012 r. z powodu jej niezgodności z prawem. Następnie wyrok WSA w Poznaniu stał się przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to sąd wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. II GSK 401/14 oddalił skargę kasacyjną.

Decyzją z ... października 2015 r. nr ... Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia ... lipca 2012 r. Organ wskazał, że ustalona przedmiotową decyzją kwota nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu jednolitej płatności obszarowej z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, z późn. zm.). Konsekwentnie, zdaniem organu nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. 2012, poz. 1164, z późn. zm.), zgodnie z którym Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do złożonego przez Stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ uznał, że nie zawiera on wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia i nie zasługuje na uwzględnienie.

W odniesieniu do zawartego w uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu nieuwzględnienia ustaleń zawartych w wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia ... maja 2011 r. i Sądu Okręgowego w P. z dnia ... września 2011 r. Prezes ARiMR zauważył, że postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym, niezależnym od postępowania administracyjnego w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności. Wydanie wyroku uniewinniającego i fakt braku odpowiedzialności karnej nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne mające na celu wyegzekwowanie należnej kwoty. Podobnie, organ uznał zawarty w uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności za niezasadny i podzielił w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie NSA.

Prezes ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy Wnioskodawca pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaznaczył, że zadaniem organu nie było kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne - czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną.

W ocenie organu podstawę do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności przyznanych Wnioskodawcy mocą decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia ... lutego 2008 r. za rok 2008 stanowi art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.). Jak ustalił organ w odniesieniu do art. 73 ust. 5 powyższego rozporządzenia, w sprawie nie nastąpiło przedawnienie zwrotu płatności, ponieważ ich wypłata nastąpiła w dniu ... grudnia 2008 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego z dnia ... października 2010 r. o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności została doręczona w dniu ... października 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności.

Prezes ARiMR przeanalizował także opisane w art. 73 ust. 4 powyższego rozporządzenia okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu płatności a dotyczące takiego błędu organu przy dokonywaniu płatności, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Organ wyjaśnił, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 przekazane na rachunek bankowy Wnioskodawcy w dniu ... grudnia 2008 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatność w wysokości ... zł została przekazana na podstawie wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego decyzji z dnia ... grudnia 2008 r. w oparciu o posiadane dokumenty w dniu jej wydawania. Natomiast z akt sprawy wynika, że działki deklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 faktycznie użytkował R.W.

W ocenie Prezesa ARiMR, świadczy o tym zarówno oświadczenie Strony z dnia ... października 2009 r., w którym pisze " Umowa dzierżawy zawarta w dniu ...03.1999 r. z ... była realizowana do ....12.2006 r. W w/w okresie grunty uprawiał dzierżawca tj. ... jak i oświadczenie dzierżawcy gruntów rolnych, ...., z dnia ... grudnia 2009 r. O fakcie nieużytkowania przez Wnioskodawcę działek deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 świadczy także oświadczenie Wnioskodawcy z dnia ... sierpnia 2010 r., w którym również oświadcza, że "w ramach złożonych wniosków o przyznanie płatności obszarowych na lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 nie byłem faktycznym posiadaczem - fizycznym użytkownikiem (nie uprawiałem) gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...) w okresie od ....03.1999 do ....12.2006 gdyż zostały wydzierżawione Panu ... ".

Jak wyjaśnił organ, konsekwencją powyższego było uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia ... grudnia 2008 r. i odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008 na podstawie decyzji z dnia ... października 2010 r. Organ wskazał, że od tej decyzji Wnioskodawca się nie odwołał. Prezes ARiMR działając zgodnie z przepisami prawa zobowiązany był do wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w następstwie tego do wydania decyzji, na podstawie której Wnioskodawcy została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Dlatego też wypłacone środki finansowe, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

Organ przypomniał, że jego decyzja z dnia ... lipca 2012 r. o ustaleniu Wnioskodawcy kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 została doręczona dniu ... lipca 2012 r., zatem po upływie 12 miesięcy od daty płatności. Mając na uwadze powyższe Prezes ARiMR wskazał, że pomimo faktu, iż decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty dokonania płatności, to ocenie organu nie podlega to, czy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, gdyż i tak nie została spełniona druga przesłanka z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W przedmiotowej sprawie zdaniem organu nie można bowiem uznać, iż brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, gdyż Strona składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co oznacza, że powinna zadeklarować grunty kwalifikujące się do objęcia płatnościami. Prezes ARiMR wskazał równocześnie, że obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności zawarty został w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który to przepis stanowi, iż wniosek o pomoc powierzchniową zawiera oświadczenie rolnika o tym, że zaznajomił się on z wymogami dotyczącymi odnośnej pomocy.

Zdaniem organu, skoro rolnik w złożonym i podpisanym przez siebie wniosku wskazał numerycznie oznaczone działki do przyznania płatności, to zobowiązany był do uprawy tych konkretnych działek i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej. Natomiast Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 zadeklarował do płatności grunty rolne, których nie użytkował.

Ponadto, jak wskazał organ, w dniu ... października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję, w której uchylił decyzję z dnia ... grudnia 2008 r. w całości i odmówił Wnioskodawcy przyznania płatności na rok 2008. Decyzja ta zawierała pouczenie, zgodnie z którym stronie przysługuje odwołanie do Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z uprawnienia tego Wnioskodawca nie skorzystał, wobec czego organ uznał, iż tym samym Wnioskodawca zgodził się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia ... października 2010 r.

Prezes ARiMR wyjaśnił także podstawę i sposób obliczania odsetek, do zapłacenia których został zobowiązany Wnioskodawca mocą przedmiotowej decyzji.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Strona wniosła o jej uchylenie w całości, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu administracji.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. naruszenie art. 7 kpa, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie przez organ ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia ... maja 2011 r. i wyroku Sądu Okręgowego w ... z dnia ... września 2011 r., które mają istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku zwrotu kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w sytuacji kiedy sądy te ustaliły, iż Skarżący działał zgodnie z pouczeniami przekazanymi przez pracowników organu pierwszej instancji i zgodnie z "Instrukcją wypełniania wniosków" opracowaną i wydaną przez tą instytucję, co pozwala na stwierdzenie, iż jego czynności były zgodne z pouczeniami udzielonymi jemu przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

2. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR - poprzez przyjęcie, iż Skarżący nienależnie pobrał pierwotnie przyznane mu płatności obszarowe.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji, który wydał zaskarżoną decyzję.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ostatnio poczyniona uwaga jest konieczna, z uwagi na okoliczność, że Sąd nie był uprawniony do badania tych zarzutów skargi, które wychodziły poza granice sprawy zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu nadmiernie pobranych środków pieniężnych przyznanych Skarżącemu z tytułu płatności do gruntów rolnych na rok 2008, a które zostały przywołane w treści skargi i dotyczyły odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która stanowiła przedmiot odrębnego postępowania.

Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z dnia ... grudnia 2008 r. przyznał R. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie ... zł. Przyznane płatności zostały przelane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W wyniku wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją doszło ostatecznie do wydania w dniu ... października 2010 r. decyzji, którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Skarżącemu przyznania płatności OB za rok 2008 oraz uchylił w całości własną decyzję z dnia ... grudnia 2008 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu ... października 2010 r. Od decyzji tej Skarżący nie złożył odwołania. Jest to rozstrzygnięcie ostateczne w sprawie.

W trybie tamtego postępowania administracyjnego Skarżącemu przysługiwało prawo odwołania, a następnie do zaskarżenia decyzji do Sądu. Skarżący jednak tego nie uczynił, w wyniku czego decyzja organu I instancji stała się ostateczna i jako taka funkcjonuje w obrocie prawnym i nie może też podlegać badaniu przez tutejszy Sąd w niniejszym postępowaniu. Skarżący sam pozbawił się możliwości skontrolowania jej zgodności z prawem, w związku z tym tamże poczynione ustalenia obowiązują. Dlatego też za niezasadne należy uznać te zarzuty skargi, które de facto odnoszą się do decyzji w sprawie odmowie przyznania płatności OB na 2008 rok (w tym naruszenie art. 77 k.p.a.).

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji (a zatem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności), pod wskazanym wyżej kątem, Sąd stwierdził, że nie zawiera ona - wbrew twierdzeniom Skarżącej - wad skutkujących koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a.

Podstawą prawną ww. decyzji był m.in. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE lub środków krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z UE, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej decyzją administracyjną - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Postępowanie mające na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest odrębnym postępowaniem, mającym na celu określenie jedynie wielkości tychże nienależnie pobranych środków.

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wynika z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, obliczone zgodnie z ust. 3. Od powyższego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności istnieje odstępstwo, o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Stosownie do treści tego przepisu, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W orzecznictwie podkreśla się, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (por. wyrok NSA z dnia: 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 315/13; 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10). Pomyłka organu może zaś zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem "jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika".

W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek, których łączne spełnienie uzasadniałoby odstąpienie od obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności.

Ustalony w sprawie i skutecznie niepodważony przez Skarżącego stan faktyczny nie pozwala przyjąć, by płatność przekazana na rachunek bankowy Skarżącego za rok 2008 wynikała z pomyłki organu wydającego pozytywną dla Skarżącego decyzję o płatnościach. To właśnie wskutek zaniechania strony, polegającego na niepowiadomieniu organu o wydzierżawieniu działek objętych wnioskiem - doszło do bezpodstawnej wypłaty, czego dowodzi ostateczne rozstrzygnięcie podjęte we wznowionym postępowaniu.

Trzeba przy tym przypomnieć, że nałożony na wnioskodawcę obowiązek niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie powstałej w okresie od złożenia wniosku do przyznania płatności, zwłaszcza tak istotnej jak dzierżawa gruntów objętych wnioskiem, nie wynika jedynie z faktu podpisania przez wnioskodawcę na formularzu oświadczenia w tym zakresie, ale także z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach. Zgodnie z tym przepisem strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten modyfikuje zatem obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania, określone w przepisach k.p.a. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. To nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia: 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11). Jednocześnie trzeba pamiętać, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik (wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09).

Ponadto w sprawie niezaistniała druga przesłanka, o której mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W tym kontekście należy wskazać, że Skarżący w chwili przyznania płatności wiedział, że nie był posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o ich przyznanie. W zaskarżonej decyzji wskazano, iż działki deklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, faktycznie były użytkowane przez inną osobę. Świadczy o tym zarówno oświadczenie z dnia ... października 2009 r., jak i oświadczenie Skarżącego z dnia ... sierpnia 2009 r., w którym przyznał, że "w ramach złożonych wniosków o przyznanie płatności obszarowych na lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 nie byłem faktycznym posiadaczem - fizycznym użytkownikiem (nie uprawiałem) gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...)".

Zatem przed wydaniem decyzji przyznającej wnioskowane płatności i przed przekazaniem przyznanej kwoty - Skarżący doskonale wiedział, że nie spełnia warunku posiadania gruntów, jednakże zdecydował się nie poinformować o tym fakcie właściwego organu. W tym miejscu należy podkreślić, że Skarżący składając wniosek podpisywał oświadczenie, że niezwłocznie poinformuje na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego oraz że znane jej są zasady przyznawania płatności. Zatem to na Skarżącym ciążył obowiązek poinformowania właściwego organu o wydzierżawieniu gruntów, czego Skarżący nie uczynił.

Sąd wskazuje jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...). Zgodnie z art. 73 ust. 5 - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR należycie stwierdził, że w niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania, niezależnie od oceny, czy Skarżący pozostawał w dobrej wierze, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat.

W przedmiotowej sprawie wypłata płatności do gruntów rolnych za rok 2008 nastąpiła w dniu ... grudnia 2008 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia ... października 2010 r. o uchyleniu decyzji w całości i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności została doręczona w dniu ... października 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo też zastosowały przepis art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z którego wynika, że odstępuje się od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote. Zasadnie uznając, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR poprzez przyjęcie przez organ II instancji, iż Strona nienależnie pobrała pierwotnie przyznane jemu płatności obszarowe na podstawie wniosków składanych zgodnie z pouczeniami pracowników Biura Powiatowego ARiMR we W. należy ponownie stwierdzić, iż Skarżący nie zainicjował i nie podjął żadnych działań procesowych, które mogłyby skutkować podważeniem ustaleń zawartych w przywołanej powyżej decyzji ostatecznej z dnia ... października 2010 r.

Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR stanowiący podstawę do wydania decyzji w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych nie uzależnia konieczności wydania decyzji w tym przedmiocie od przyczyny z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależnie lub nadmiernie pobranie środków publicznych w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W kwestii zaś zarzutu naruszenia art. 76 § 3 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a poprzez nieuwzględnienie przez organ ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w ... z dnia maja 2011 r. i wyroku Sądu Okręgowego w ... z dnia ... września 2011 r., które mają istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku zwrotu kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w sytuacji kiedy sądy te ustaliły, iż Skarżący działał zgodnie z pouczeniami przekazanymi przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR i zgodnie z "Instrukcją wypełniania wniosków" opracowaną i wydaną przez tą instytucję, co pozwala na stwierdzenie, iż jego czynności były zgodne z pouczeniami udzielonymi jemu przez pracowników organów administracji należy zgodzić się z Prezesem ARiMR, który prawidłowo uznał, że postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym i niezależnym od postępowania administracyjnego w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności, a wyrok uniewinniający Skarżącego od popełnienia przestępstwa nie ma wpływu na toczące się postępowanie, którego przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wydanie w sprawie karnej wyroków nie zmienia faktu, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia ... października 2010 r., którą uchylono decyzję dotychczasową w całości i odmówiono przyznania Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Powyższe oznacza, że z powodu ostatecznej odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia ... grudnia 2008 r., a następnie przekazanych na rachunek Strony w dniu ... grudnia 2008 r., Skarżący utracił uprawnienie do uzyskania płatności na rok 2008, które stanowią płatności pobrane nienależnie i wynoszą ... zł, w tym ... zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, ... zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i ... zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Skarżący otrzymał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w ww. kwocie, a płatności zostały przyznane i wypłacone nienależnie. Płatności pobrane nienależnie podlegają zwrotowi niezależnie od tego czy rolnik, który je otrzymał miał świadomość, że mu się nie należą czy też takiej świadomości nie miał. W postępowaniu karnym brak winy po stronie oskarżonego prowadzi do jego uniewinnienia, w postępowaniu administracyjnym wina, poza wypadkami wskazanymi w przepisach, nie ma znaczenia dla uznania, że płatność została wypłacona nienależnie i jako taka podlega zwrotowi.

W ocenie Sądu, organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasada praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze sąd podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.