Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 44/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt. 5, art. 157 par 2,  art. 104,, art. 16, 156 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz /spr./,, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2009 r.. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów po- stępowania; III. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

A. M. (dalej skarżący) złożył w dniu [...].. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W trakcie kontroli administracyjnej krzyżowej, stanowiącej część postępowania wyjaśniającego w sprawie stwierdzono, że na ujętą we wspomnianym wniosku część działek ewidencyjnych wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 również inny producent rolny – E. F. (dalej zainteresowany). Spornymi gruntami okazały się działki ewidencyjne o numerach: [...].,[...].,[...].,[...].,[...]. zadeklarowane przez zainteresowanego i skarżącego. Wyżej wymienione grunty są położone w województwie [...], powiecie p., gminie R., nazwa obrębu R. i Ł. W..

W celu ustalenie, czy skarżący w roku gospodarczym 2004 faktycznie władał przedmiotową nieruchomością nie tylko w sposób fizyczny, ale również, czy miał swobodę podejmowania decyzji – co i kiedy uprawiać na danej działce, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Postępowanie to toczyło się w dwóch Biurach Powiatowych, właściwych ze względu na miejsce zamieszkania i złożone przez strony wnioski obszarowe. W celu ustalenia, kto faktycznie użytkuje sporne grunty rolne, zostało odebrane od skarżącego oświadczenie, że to właśnie on jest ich użytkownikiem. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego w P. w dniu [...]. r. przeprowadził rozprawę w terenie oraz zgromadził oświadczenia pięciu świadków, którzy zgodnie potwierdzili, że użytkownikiem spornych gruntów był skarżący, a powyższe oświadczenia złożyli po uprzednim zapoznaniu się z mapą ewidencyjną gruntów. Oświadczenia takie złożyli: B. P. – sołtys wsi R., S. K., B.K., I. M., G. M..

W wyniku zakończonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego w P. uznał, że posiadaczem spornych gruntów w 2004 r. był skarżący i w dniu [...]. wydał decyzję (nr [...].) o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych . Skarżący nie wniósł odwołania od powyższej decyzji.

Kierownik Biura Powiatowego we W. także przeprowadził postępowanie dotyczące spornych gruntów. Odmówił on mocy dowodowej świadkom i dokumentom przedstawionym przez E. F., uznając tym samym, że nie był on osobą, która faktycznie użytkowała sporne grunty rolne. Konsekwencją tego było wydanie decyzji o przyznaniu mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Rozpatrując odwołanie strony Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kierownik Biura Powiatowego we W. ponownie przeprowadził postępowanie i w dniu [...]. wydał E. F. decyzję przyznającą płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła odwołanie do Dyrektora D. Oddziału Regionalnego, który ponownie rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę E. F. Po rozpoznaniu sprawy, organ II instancji wydał w dniu [...].. decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji w części i przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zainteresowanemu.

W efekcie wydania przez organ II instancji decyzji z dnia [...].., Kierownik Biura Powiatowego w P. postanowieniem z dnia [...].. wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności skarżącemu decyzją ostateczną z dnia [...].. W konsekwencji, w dniu [...].. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję Nr [...]., którą uchylił decyzję z dnia [...].. (nr [...].) i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004,uznając,że A. M. nie użytkował części spornych gruntów. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu składania przez skarżącego wniosku o płatności, to jest w dniu [...].. sporne grunty były prawomocnie przysądzone E. F., który nabył je w wyniku wygranej w dniu [...]. licytacji. Przedmiotem licytacji była nieruchomość o powierzchni 98,33 ha, położona w R., opisana w księdze wieczystej KW nr [...]. oraz nieruchomość o powierzchni 29,92 ha położona w Ł. W., opisana w księdze wieczystej KW nr [...].. Ponadto E. F. został ustanowiony zarządcą nabytej nieruchomości.

W ocenie organu I instancji, swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na spornych działkach miał zatem E. F.. Materiał dowodowy dotyczący wykonywania zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach w 2004 r. został zinterpretowany przez Dyrektora D. Oddziału Regionalnego na korzyść tej osoby. Odmówiono wiarygodności zeznaniom świadków przedstawionych przez skarżącego, przyjmując jednocześnie oświadczenia świadków strony przeciwnej. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego w P. wiarygodność świadków powołanych przez E. F. również wzbudza wątpliwość. Były to osoby świadczące odpłatnie na jego rzecz usługi związane z uprawą spornych gruntów, czyli były zainteresowane korzystnym dla niego zakończeniem sprawy, dzięki czemu mogły liczyć na kolejne zlecenia w przyszłości. Wiedza dotycząca zarówno zabiegów agrotechnicznych, jak i spornych gruntów, na których te zabiegi dokonywano, wskazuje jednak, ze świadkowie wskazani przez tę osobę byli bardziej wiarygodni od świadków powołanych przez stronę przeciwną. Świadkowie powołani przez skarżącego składali podczas rozpraw w 2005 r. sprzeczne zeznania do tych złożonych w 2004 r., twierdzili, że o fakcie uprawiania przez stronę niektórych gruntów słyszeli od osób trzecich, nie potrafili wskazać rodzajów upraw na spornych gruntach i ponadto w przypadku niektórych stwierdzono fakt koligacji rodzinnych ze skarżącym, co zmniejszyło ich wiarygodność.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący oraz jego pełnomocnik. W obu pismach zarzucono organowi I instancji stronniczość i wybiórczość w ocenie materiału dowodowego oraz nie uwzględnienie interesu skarżącego. Stwierdzono, że to skarżący był faktycznym użytkownikiem spornych działek w 2004 roku, natomiast E. F. objął w posiadanie sporne działki znacznie później.

Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...].. (nr [...].) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji dnia [...].. W ocenie organu odwoławczego ustalenia poczynione podczas postępowania przez organ pierwszej instancji nie budziły wątpliwości, że faktycznym użytkownikiem spornych działek był E. F..

Rozpatrując skargę A. M. w powyższej sprawie, wyrokiem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (syg. akt [...]), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, zarzucając, że zostały wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zachodzą poważne wątpliwości, czy rzeczywiście w 2004 r. E. F. był faktycznym posiadaczem przedmiotowych gruntów, a zatem czy stanowisko organów administracyjnych orzekających w tej sprawie jest prawidłowe. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]. (sygn. akt Dz.Kw. [...].) wynika, że orzeczenie o przysądzeniu prawa własności przedmiotowych nieruchomości na rzecz E. F. nie było wówczas prawomocne.

Ponadto Sąd stwierdził, że przed Sądem Rejonowym w G. toczy się postępowanie karne w sprawie [...] przeciwko E. F. o czyn z art. 288 § 1 k.k, polegający na tym, że w lipcu 2005 r. na terenie gminy R., , zniszczył uprawy rolne, w ten sposób, że wydał polecenie swoim pracownikom zaorania pól z zasiewami należącymi do skarżącego, powodując tym straty na kwotę [...]zł. na szkodę A. M.. Zdaniem Sądu, ewentualny wyrok skazujący prawomocnie E. F. za zniszczenie upraw rolnych na spornych działkach przesądziłby, że to nie on był faktycznym użytkownikiem przedmiotowych gruntów. Skoro bowiem w postępowaniu karnym Sąd Rejonowy w G. uznałby, że E. F. zniszczył uprawy rolne należące do innej osoby, to tym samym przesądziłby, iż w 2004 r. nie był on faktycznym posiadaczem przedmiotowych gruntów i ich nie uprawiał. Uniewinnienie zaś strony od popełnienia zarzucanego mu czynu wskazywałoby na to, że w 2004 r. był on rzeczywiście posiadaczem tych gruntów (chyba że w postępowaniu karnym ustalono by, że zniszczenia mienia skarżącego dokonała inna osoba, a nie E. F.). Ustalenie w postępowaniu karnym, że zniszczono mienie skarżącego nie wyklucza przyjęcia, że faktycznym użytkownikiem przedmiotowych działek w 2004 r. był skarżący, jako ich dzierżawca. Zdaniem Sąd prawomocny wyrok w powyższej sprawie karnej będzie miał istotny wpływ na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tymczasem organy administracyjne obu instancji rozstrzygając niniejszą sprawę pominęły zupełnie fakt, że przeciwko E. F. toczy się postępowanie karne i same przesądziły, że w 2004 r. był on faktycznym posiadaczem spornych działek.

Rozpatrując ponownie sprawę, na podstawie: art. 2, art. 3 ust. 1, art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.); art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego; art. 5 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. UE L328, 17/12/2003, P. 0021-0024); art. 32 pkt 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L 327, 12/12/2001, P. 0011-0032); decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Rolnictwa i Modernizacji Rolnictwa we W., decyzją z dnia [...]. (nr [...].), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich reguluje ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 i 2 beneficjentem płatności jest:

- posiadacz gospodarstwa rolnego, w ramach którego posiada grunty rolne,

- grunty te utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz

- łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha.

Istotą płatności obszarowych jest przyznanie ich osobie, która jest faktycznym posiadaczem gruntów, która rzeczywiście je uprawia, to znaczy decyduje, co uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony.

W uzasadnieniu podniesiono, że posiadanie jest stanem faktycznym władania rzeczą. Ustawa, o której mowa wyżej, nie zawiera definicji posiadacza gospodarstwa, dlatego należy stosować definicję zawartą w art. 336 k.c. Wedle tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Podniesiono w uzasadnieniu, że postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący nie użytkował spornych działek, prowadzącym na nich działalność rolną była E. F., który nabył je w wyniku wygranej w dniu [...].. licytacji. Przedmiotem licytacji była nieruchomość o powierzchni 98,33 ha, położona w R., opisana w księdze wieczystej KW nr [...]. oraz nieruchomość o powierzchni 29,92 ha położona w Ł. W., opisana w księdze wieczystej KW nr [...].. Ponadto E. F. został ustanowiony postanowieniem sądu z dnia [...]. zarządcą nabytej nieruchomości, a następnie w dniu [...].. został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel tych działek. Został także uniewinniony od popełnienia czynu zniszczenia upraw rolnych na przedmiotowych działkach. W ocenie organu, swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na spornych działkach miał zatem E. F., był więc faktycznym użytkownikiem spornych działek w 2004r., co potwierdzają zeznania przesłuchanych na tą okoliczność świadków. W ocenie organu, w tym stanie rzeczy uznać należy, że użytkownikiem tych działek nie był skarżący. Tym samym jego deklaracja odnośnie uprawnianych działek zawarta w złożonym wniosku z dnia [...].. była nieprawidłowa. Konsekwencją tego było zawyżenie powierzchni działek deklarowanych we wniosku w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności bezpośrednich, co spowodowało odmowę przyznania płatności. Organ odwoławczy podniósł, iż mimo, że organ I instancji wskazał niewłaściwą podstawę prawną zaskarżonej decyzji, to treść przepisów jest analogiczna do obowiązujących, a organ odwoławczy jest obowiązany usunąć te wadliwości przez zastosowanie instytucji reformacji. W niniejszej sprawie w miejsce powołanych art.5 pkt.1 rozporządzenia nr 2199/2003 i art.32 pkt.2 rozporządzenia nr 2419/2001 winne mieć zastosowanie art.138 ust.1 rozporządzenia Komisji/WE/ nr 1973/2004 z 29.10.2004r. oraz art.51ust.2 rozporządzenia Komisji/WE/ nr 796/2004 z 21.04.2004r.

Nie godząc się z rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o: uchylenie w całości decyzji organów pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Przedmiotowej decyzji skarżący zarzucił:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny ze słusznym interesem skarżącego,

- art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,

- art. 11 kpa poprzez niewyczerpujące odniesienie się do wszystkich twierdzeń skarżącego i dowodów zebranych w postępowaniu, w szczególności brak jakiegokolwiek odniesienia się do sprzecznych zeznań i oświadczeń świadków zaoferowanych przez E. F. (świadkowie M. N., K. N. i W. T. w sprawie karnej o sygn. [...] zaprzeczyli, aby kiedykolwiek podpisywali oświadczenia przedłożone przez E. F. mające stwierdzać, że skarżący nie uprawiał spornych gruntów w 2004 r.);

- art. 12 § 1, art. 35 kpa poprzez mało wnikliwe i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie;,

- art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów czyniąc ją dowolną i nie znajdującą oparcia w zebranym materiale dowodowym;

- art. 107 § 3 kpa przez niedostateczne i niewyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na jakiej podstawie organ ustalił, że to E. F., a nie skarżący był w 2004 r. faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) spornych gruntów;

2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na ustaleniu, że to E. F., a nie skarżący był faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) spornych gruntów.

W dopowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (AR i MR).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Kryterium legalności umożliwia także Sądowi stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa, które stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkuje ich nieważnością.

Należy przede wszystkim podkreślić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w nadzwyczajnym trybie postępowania jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa.

W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego w P. ostateczną decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) przyznał skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Następnie, jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...]r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Kierownik Biura Powiatowego w P. wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności skarżącemu decyzją ostateczną z dnia [...]r.

W jego efekcie organ pierwszej instancji, na podstawie art. 151 § 1 ust. 2 i art. 157 § 2 kpa, wydał w dniu [...]r. decyzję (Nr [...]), którą uchylił decyzję z dnia[...] r. i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Organ drugiej instancji decyzją, z dnia [...]r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Wyrokiem z dnia [..] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (syg. akt[...]) uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W konsekwencji, w obrocie prawnym pozostała decyzja z dnia [...]r. (nr [...]), która przyznała skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004.

W tym stanie, rozpatrując po wyroku sądu administracyjnego ponownie sprawę w trybie postępowania wznowieniowego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...]r., wskazując w podstawach art. 104 kpa, odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Decyzją z dnia [...]r. organ odwoławczy utrzymał ją w mocy.

Wskazać należy, że szczególny charakter postępowania w jakim zapadała kwestionowana decyzja przejawia się w tym, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, a następnie ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy. Wznowienie postępowania należy zatem ocenić jako wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna.

Zgodnie z powołanym wcześniej art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji, po przeprowadzeniu postępowania uregulowanego w art. 149 § 2 k.p. wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub 145a kpa i wydaje nową decyzje rozstrzygająca o istocie sprawy.

Wznowienie postępowania, jako instytucja nadzwyczajna, może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia jednej z wad kwalifikowanych, określonych w art. 145 § 1 oraz art. 145a kpa. Istotą wznowionego postępowania jest, po uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej, powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Oznacza to, że organ pierwszej instancji po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 i art. 77 kpa) - czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 kpa. Dopiero pozytywny wynik tych badań uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji. A następstwem uchylenia decyzji powinno być – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa orzeczenie co do istoty sprawy.

Powyższe oznacza, że warunkiem rozstrzygnięcia o istocie sprawy jest nie tylko wcześniejszym wykazaniem, że w sprawie wystąpiły wady kwalifikowane uzasadniające wznowienie postępowania, ale także uchylenie dotychczasowej decyzji

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji procedując w trybie wznowieniowym wbrew oczywistej treści przytoczonego przepisu art. 151 § 1 pkt 2 kpa ograniczył się jedynie do rozstrzygnięcie o istocie sprawy pomijając uchylenie dotychczasowej decyzji . Rozstrzygnął jedynie o istocie sprawy, tj. o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntu na rok 2004. Nie odniósł się do decyzji dotychczasowej, tj. z dnia [...]r. przyznającej skarżącemu wnioskowane płatności na rok 2004, pozostawiając ją tym samym w obrocie prawnym.

Decyzja wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może ograniczać się do rozstrzygnięcia o istocie sprawy bez uchylenia dotychczasowej decyzji. Podjęcie na podstawie wskazanego przepisu decyzji, w której nie uchyla się dotychczasową decyzję i orzeka się o istocie sprawy stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Z kolei utrzymanie przez organ odwoławczy decyzji dotkniętej wadą nieważności też stanowi rażące naruszenia prawa. Zachodziła zatem podstawa stwierdzenia nieważności tych decyzji administracyjnych, wymieniona w przepisach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazane uchybienie, - stwierdzona wada nieważności - uzasadniają stosownie do art. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w punkcie III znajduje umocowanie w art. 152 p.p.s.a.