Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 217/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz R. T. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 j.t. ze zm., zwanej dalej: Ups) oraz art. 104 i art. 130 Kpa, po rozpatrzeniu sprawy R. T. (zwanego dalej: skarżący) Prezydent Miasta Poznania (zwany dalej: Prezydent) uchylił z dniem [...] lipca 2013 r. decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] "z późniejszymi zmianami" przyznającą zasiłek stały. Organ wskazał, że "decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywodzono, że skarżący na mocy uchylanej decyzji otrzymywał zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności. Prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe. Zgodnie zaś z oświadczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r. otrzymuje kwotę [...] zł z tytułu umowy o dożywocie, a w konsekwencji tyle wynosi jego dochód. W ocenie organu przekroczył zatem kryterium dochodowe wynoszące 542,00 zł (art. 37 ust. 1 pkt 1 Ups) i dlatego nie posiada uprawnień do otrzymywania zasiłku stałego. W opisanych okolicznościach organ z dniem [...] lipca 2013 r. uchylił decyzję, na mocy której skarżący otrzymywał świadczenie. Decyzję doręczono skarżącemu dnia [...] czerwca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. [...] akt administracyjnych).

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent dokonał sprostowania ww. decyzji w ten sposób, że w uzasadnieniu decyzji zamiast wskazania, że zasiłek przysługuje z powodu niepełnosprawności, winno być z tytułu wieku.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. (data wpływu [...] lipca 2013 r., brak adnotacji o osobistym złożeniu oraz brak koperty) skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że nie ma dochodu, a otrzymana kwota dożywocia wynika z umowy sprzedaży jego części posesji (dom-działka) na raty. Skarżący pisał, że jego była żona sprzedała [...] listopada 2011 r. połowę majątku skarżącego bez podziału sądowego. Na rozprawie w sprawie podziału majątku nie stawiła się. Żona z zawodu jest pielęgniarką. Skarżący wywodził, że on chciał w spadku zostawić posesję przy ul. O. dla Domu Dziecka przy ul. P., w tej sprawie rozmawiał z Dyrektorem tej placówki, zaś połowę wartości posesji przekazać Szpitalowi Dziecięcemu przy ul. K. w P. W sytuacji w jakiej się znalazł jego plany nie mają jednak sensu. Skarżący chciał po sprzedaży przez byłą żonę jej udziału we współwłasności sprzedać swoją część, ale nie było chętnych. Stąd pomysł na sprzedaż ratalną (dożywocie), aby kupić pokój z kuchnią. Skarżący dodał, że jest po udarze mózgu i leczy się u neurologa, psychiatry i psychologa "żeby nie zwariować". Do operacji na uszy nie doszło i leczy się zachowawczo w przychodni HCP u dr K. Ponadto zaległe podatki od nieruchomości ma rozłożone na raty. Dołączył pismo z Urzędu Miasta dodając, że "do darowizny – spadku nie z jego winy nie doszło".

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. organ I instancji przesyłając odwołanie skarżącego do organu odwoławczego wskazał, że odwołanie zostało złożone po terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji przez skarżącego (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji oraz k. 26 akt administracyjnych organu I instancji).

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (zwane dalej: SKO, Kolegium) zawiadomiło skrzącego o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, wskazując nowy termin załatwienia sprawy do [...] października 2013 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 7 pkt 4 – 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz 182 z późn. zm., zwanej dalej: Ups) oraz § 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012, poz. 823) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ opisał postepowanie prowadzone przez organ I instancji oraz zaskarżoną decyzję. Kolejno opisał odwołanie skarżącego wskazując, iż skarżący twierdził, iż niezbędny mu jest zasiłek stały, z uwagi na ustalony dla niego stopień niepełnosprawności. Poza tym skarżący wyjaśnił, iż nie ma żadnego dochodu z tytułu sprzedaży części nieruchomości, będącej jego własnością, na raty. Pan R. T. podkreślił, iż jest w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a przyznany mu zasiłek stały pozwalał na zakup podstawowych i niezbędnych dla poratowania zdrowia leków". Kolejno organ wywodził, że akta sprawy i "treść odwołania" wskazują, że argumenty poniesione przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, wskazujące na przyczyny uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. należy uznać za wystarczające by je podzielić i się z nimi zgodzić. SKO wskazało, że jest niespornym, ze organ I instancji prawidłowo – zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 Ups – po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego stwierdził, że skarżący utrzymuje się ze środków finansowych (kwota [...] zł miesięcznie) wypłacanych z tytułu umowy dożywocia zawartej z E. N. w dniu [...] grudnia 2011 r. W świetle oświadczenia skarżącego z dnia [...] czerwca 2013 r., kopii powyższej umowy oraz decyzji Prezydenta z dnia [...] maja 2013 r. o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości niewiarygodnymi dla organu są argumenty podniesione przez skarżącego "podniesione w odwołaniu z dnia [...] lipca 2013 r.", iż nie posiada on żadnego dochodu. W tym stanie, w ocenie organu, za zgodną z prawem należy uznać uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. przy zastosowaniu art. 106 ust. 5 Ups w zw. z art. 163 Kpa.

Skargę na powyższą decyzję złożył skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości. Pełnomocnik zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest :

art. 107 ust. 4 Ups, poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji i oparcie decyzji na podstawie wyników wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w czerwcu 2013 roku, w sytuacji gdy rzeczoną aktualizację w stosunku do osób korzystających ze stałych form pomocy społecznej sporządza się co najmniej raz na 6 miesięcy, nawet jeżeli nie nastąpiła zmiana danych, a w konsekwencji naruszenie art. 7, 77 Kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy skarżonej decyzji Prezydenta z dnia z dnia [...] czerwca 2013 roku, w sytuacji gdy organ II instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego;

art. 11 Kpa, poprzez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji żadnego wyjaśnienia, dlaczego Skarżący nie spełnia przesłanek art. 37 ust. 1 pkt 1 Ups, ograniczając się do wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji braku - w ocenie organu – przesłanek do uzyskania świadczenia w postaci zasiłku stałego.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 roku w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji - decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] czerwca 2013 roku w całości, albowiem jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Ppsa)).

Zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, z uwagi na jej wadę skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W myśl natomiast art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W świetle powyższych rozważań wskazać należy, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu dnia [...] czerwca 2013 r. (k. [...] verte akt administracyjnych organu I instancji). Odwołanie od przedmiotowej decyzji skarżący złożył w dniu [...] lipca 2013 r. (data stempla MOPS w Poznaniu i data pisma – odwołania) k. [...] akt administracyjnych organu II instancji), a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 129 § 2 Kpa, który upłynął z dniem [...] lipca 2013r.

W świetle takiego ustalenia, postępowanie wstępne organu odwoławczego związane z wniesieniem przez skarżącego odwołania winno zakończyć się wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zgodnie z treścią art. 134 Kpa. Decyzja bowiem organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu określonego art. 129 § 2 Kpa stała się ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego bez zastosowania procedur określonych art. 58 Kpa. Skoro procedura tak nie została uruchomiona, SKO nie było organem uprawnionym do rozpoznania odwołania w postępowaniu odwoławczym. Wynika to z faktu, że tylko odwołanie wniesione przez uprawniony podmiot z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 Kpa wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpoznania sprawy przez organ wyższej instancji. W ugruntowanym poglądzie, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 Kpa (B. Adamiak J. Borkowski Postępowanie administracyjne str. 576, a także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4).

Jak wskazano na wstępie, z mocy art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji. Wystąpienie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, której wydanie w ustalonym stanie faktycznym było niedopuszczalne z podanych wyżej przyczyn oznacza, że załatwienie sprawy nie zależy od interpretacji przepisów prawa materialnego. Z tych też powodów Sąd nie odniósł się do materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, jak i skierowanych do niego zarzutów.

W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa, sąd orzekł jak w sentencji.