Postanowienie NSA, sygn. akt III OW 116/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 175 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 83 a
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą [...] a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego w granicach dwóch działek postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. Starosta [...] zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w przedmiocie do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A.A., właścicielki działki o nr ewid. [...], obręb [...] w [...], o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego w granicy dwóch działek, stanowiącej własność wnioskodawczyni i działki o nr ewid. [...], obręb [...] w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa – Kanał [...].

W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, że wnioskiem z [...] lutego 2021 r. A.A., wystąpiła do Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o udzielenie zgody na usunięcie drzewa rosnącego w granicy działek numer [...] i [...]. Pismem [...] lutego 2021 r., Dyrektor PGW Wody Polskie, przekazał wniosek do Dyrektora [...], Urzędu Miasta [...]. Pismem z [...] maja 2021 r., Dyrektor [...] przekazał wniosek do Starosty.

Następnie wskazał, iż zgodnie z art. 212 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 258 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.) Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące, będące własnością Skarbu Państwa. W jego ocenie organem właściwym do wyrażenia zgody na usunięcie drzewa znajdującego się w granicy działki nr [...] stanowiącej grunt pod wodami powierzchniowymi płynącymi Kanał [...], jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] PGW Wody Polskie wniósł o odrzucenie wniosku Starosty. W uzasadnieniu wskazał na treść art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm.), dalej: "u.o.p.", oraz art. 83f ust. 1 pkt 10 u.o.p. wskazując, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek opisany w tym przepisie. Wyjaśnił, iż Kanał [...] nie może zostać w aktualnym stanie prawnym do urządzeń melioracji wodnej, co wynika z brzmienia art. 197 ust. 1 w zw. z art. 195 Prawa wodnego. W jego ocenie brak jest również podstawy prawnej dla przyjęcia, że organem właściwym jest Dyrektor, w przepisach szczególnych - art. 175 ust. 1 oraz art. 176 ust. 9 Prawa wodnego.

Wskazał również, że przywołane we wniosku Starosty przepisy, tj. art. 212 ust. 1 pkt 1, art. 212 ust. 2 oraz art. 258 ust. 1 Prawa wodnego, dotyczą kwestii wykonywania uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa przez Wody Polskie. Przepisy te nie regulują kwestii procedowania przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco, tj. spraw administracyjnych, o których mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a.

W ocenie Dyrektora domniemywać należy, że ewentualna zgoda przybiera postać oświadczenia, nie zaś decyzji administracyjnej. Przy tym jednostka organizacyjna wykonująca uprawnienia właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa nie jest zobligowana do uzasadnienia swojego stanowiska w tym zakresie. Nadmienił, że działanie w postaci wydania decyzji administracyjnej o wyrażeniu zgody na wycięcie drzewa przez Dyrektora należałoby wręcz rozpatrywać w kategoriach wydania rozstrzygnięcia obarczonego kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in principio - tj. wydaniem decyzji bez podstawy prawnej. Wskazał, iż to sąd powszechny nie zaś organ jest właściwym w rozstrzyganiu sporów dotyczących zarządzania rzeczą wspólną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.

Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może, więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło to wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach.

Ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów została określona w art. 83a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r., poz. 916, dalej u.o.p.). Zgodnie z tym przepisem zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Przepis art. 83f u.o.p. wylicza wyjątki w odniesieniu, do których nie obowiązuje konieczność uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. W myśl art. 83f ust. 1 pkt 10 u.o.p. do wyjątków takich należy usuwanie drzew lub krzewów na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, gdyż wnioskująca o usunięcia drzewa wskazał, że konieczność taka wynika nie w związku z potrzebą utrzymania urządzenia wodnego szczegółowego, ale w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa osób przechodzących w pobliżu tego drzewa. Podana okoliczność wyklucza także stwierdzenie, że w sprawie chodzi o nakazanie usunięcia drzewa celu zapewnienia właściwych warunków przepływu wód powodziowych (art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, Dz.U. z 2021 r., poz. 2233) lub zapewnienia właściwej szczelności lub stabilności wałów przeciwpowodziowych (art. 176 ust. 9 Prawa wodnego). Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że chodzi o usunięcie drzewa położonego w [...], powiat [...], a więc właściwym w sprawie jest Burmistrz [...].

Ponadto dodać należy, że analiza akt sprawy rodzi wątpliwości, czy wniosek dotyczy zgody na usunięcie drzewa wydawanej w trybie decyzji, czy też jest to wniosek o wyrażenie zgody przez właściciela (współwłaściciela) na usuniecie drzewa, co w sprawie nie zostało wyjaśnione.

W konsekwencji, uznając, że żaden z organów wskazanych we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie jest właściwy do załatwienia sprawy, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wniosek oddalił.