Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 741/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 11
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA del. Andrzej Irla (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1469/08 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1469/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna w Warszawie, oddalił skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. (znak: [...]) w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:

Wojewoda Dolnośląski - działając z urzędu na podstawie art. 17a ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Ż., prawa własności nieruchomości położonej w Gminie Ż. oznaczonej jako działka nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca własność Skarbu Państwa i będąca również przedmiotem postępowania o uwłaszczenie, pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. tylko w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP. Z tego zatem powodu nie spełniała wymogów wyłączenia jej z komunalizacji następującej z mocy prawa. Wobec powyższego sporna nieruchomość, należąc w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i będąc położoną - w tamtym okresie czasu - na terenie gminy Ż. - stała się z mocy prawa mieniem tej Gminy, na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosły Polskie Koleje Państwowe SA z siedzibą w Warszawie - Oddział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu. W odwołaniu zarzucono naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Zarzucono organowi I instancji zaniechanie ustalenia od kiedy PKP SA dysponuje przedmiotową nieruchomością oraz brak ustalenia sposobu w jaki PKP weszła w posiadanie tej nieruchomości. Powołano się przy tym na przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe," (Dz. U. Nr 82 poz. 641), w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 grudnia 1930 r., z którego, zdaniem odwołującego się wynika podstawa do legitymowania się przez PKP prawnorzeczowym tytułem do wszelkich nieruchomości przeznaczonych do użytku kolei, otrzymanych przez PKP w użytkowanie i zarząd, w okresie obowiązywania powołanego rozporządzenia.

Naruszenie prawa materialnego to, zdaniem odwołania naruszeniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w wyniku przyjęcia założenia, iż sporna nieruchomość stanowi mienie gminy Ż., w sytuacji gdy przepis ten nie miał zastosowania, bowiem nieruchomość ta stanowiła mienie PKP. Ponadto podkreślono w odwołaniu, że kwestionowana decyzja Wojewody narusza art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż sporne nieruchomości stały się z mocy prawa własnością gminy Ż., podczas gdy zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, iż sporna nieruchomość stanowiła mienie PKP. Zarzucono również naruszenie art. 11 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji, gdy z analizy tych przepisów wynika, zdaniem odwołującej się spółki, że PKP została powołana m.in. do wykonywania zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, zatem posiadane przez nią mienie podlega wyłączeniu spod komunalizacji - jako służące wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej).

Strona odwołująca się twierdziła nadto, że zgodnie z art. 7 ust 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" własnością Skarbu Państwa, PKP zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i powierniczym zarządzie. Powyższa norma została powtórzona w art. 7 ust. 1 tekstu jednolitego w/w rozporządzenia ogłoszonego obwieszczeniem ministra Komunikacji z 12 sierpnia 1948 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 312).

W konkluzji PKP SA wyraziła stanowisko, iż dysponowała, z mocy samego aktu prawnego rangi ustawowej (tj. z mocy powołanego wyżej rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r.), tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowych nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 r. znajdowały się w jej władaniu. W konsekwencji tego, mylne było - wg odwołującej się - stwierdzenie Wojewody Dolnośląskiego, że przepisy prawa nie przewidywały nabycia prawa zarządu wprost na podstawie ustawy, bez konieczności wydawania decyzji dotyczących poszczególnych nieruchomości przez terenowy organ administracji.

Rozpatrując odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. (znak: [...]) utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw w tej sprawie do wywodzenia tytułu prawnego PKP do spornej nieruchomości, bezpośrednio ze wskazanych w odwołaniu przepisów art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta z 24 września 1926 r. gdyż po Drugiej Wojnie Światowej, na skutek zmian granic Państwa Polskiego, obejmowanie majątku ogólnonarodowego (państwowego) istniejącego na tzw. Ziemiach Zachodnich (w skład których wchodziła gmina Ż. ) następowało na zasadzie przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejściu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3 poz. 17), oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16 poz. 62). Z art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejściu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, oraz z powołanego rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. – wynika, że na własność państwa bez odszkodowania, przeszły między innymi przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe, ubezpieczeniowe oraz handlowe Rzeszy Niemieckiej. Wśród nich oczywiście i koleje niemieckie na obszarze Ziem Zachodnich, wraz z całym ich majątkiem. Ponieważ majątek ten przeszedł na własność państwa z mocy prawa, nie nabyły do niego żadnych praw majątkowych, ani fizycznie przejmujące jego składniki najpierw jednostki wojskowe, a następnie jednostki przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, gdyż stał się on mieniem ogólnonarodowym (państwowym) z mocy ustawy. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, tylko właściwe organy państwowe mogły o mieniu tym decydować i ustanawiać na nim prawa rzeczowe na rzecz innych podmiotów, w obowiązującym wówczas trybie. Zdaniem organu odwoławczego podstaw takich brak również w treści art. 16 powołanej ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, w którym ustawodawca ustalił że: "PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę". Zarówno wydzielanie jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe takie jak m.in. PKP), przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd następowało bowiem przed 27 maja 1990 r. w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99), a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32 poz.159), które przeszło potem w zarząd, bądź jeszcze wcześniej decyzjami władz państwowych wydawanymi na podstawie art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47 poz. 354), oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 47 poz. 354), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. z 1958 r. Nr 67 poz. 332 ze zm.) Organ odwoławczy podkreślił, że z przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wynika zaś, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości i wszystkie państwowe jednostki miały, wynikający z powołanego art. 38 i następnych, obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego kiedy i od kogo przejętych. Wykazanie dopełnienia tego obowiązku należało zatem - zdaniem Komisji - do odwołującej się strony, czego jednak nie dokonała. Mimo bowiem wezwań w tym zakresie, okoliczności tej nie udowodniła, a okoliczność ta nie wynika z akt sprawy.

Organ odwoławczy podkreślił nadto, że przepis art. 16 wskazanej wyżej ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. nie stanowi samodzielnej podstawy uzasadniającej tytuł prawny PKP do faktycznie posiadanego przez to Przedsiębiorstwo każdego składnika mienia, a od samego początku swojego istnienia PKP miało obowiązek ewidencjonowania wydzielonych temu Przedsiębiorstwu nieruchomości, w trybie określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 81 poz. 714).

W tych warunkach organ odwoławczy przyjął, że brak było podstaw do uznania, iż przedsiębiorstwo PKP uzyskało tytuł prawny do spornej nieruchomości. Nie wynikał on w szczególności bezpośrednio z powołanego rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r., jak również z przepisów regulujących status prawny tego Przedsiębiorstwa, w tym ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, bowiem przekazywanie przedsiębiorstwom prawnorzeczowego tytułu do składników mienia ogólnonarodowego (państwowego) stanowiących nieruchomości zawsze było sformalizowane z uwagi na charakter tego rodzaju mienia, niezależnie od tego kiedy faktycznie przez przedsiębiorstwo PKP objętego. Za niezasadne organ odwoławczy uznał również powoływanie się przez PKP na art. 11 ust.1 pkt 1 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, wyłączający spod komunalizacji mienie służące organowi administracji rządowej do wykonywania jego zadań publicznych, w tym z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, a to z tej przyczyny, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP nigdy takim organem nie było.

Podobnie organ odwoławczy uznał brak podstaw do stosowania w tej sprawie przepisu art. 11 ust 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, wyłączającego z komunalizacji składniki należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Powyższe miało miejsce z dwu względów: po pierwsze - określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia do tych podmiotów sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego; po drugie - przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie ustalonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła także, że dokonana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, wyklucza również dopuszczalność stosowania do skomunalizowanego z mocy prawa mienia Skarbu Państwa analogii dotyczących nieruchomości użytkowanych przez inne państwowe jednostki np. przez Tatrzański Park Narodowy (dla którego zresztą ustawodawca dokładnie określił jakie składniki wchodzą w jego skład, co nie miało miejsca w odniesieniu do mienia PKP).

Odnosząc się do przesłanki komunalizacji mienia w postaci "należenia" (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 34 k.c. - w brzmieniu wówczas obowiązującym - oraz ustaloną w orzecznictwie "komunalizacyjnym" zasadą, mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., W 13/91 , Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486 i z 1993 r. Nr12. poz.59). Także z treści punktu 1 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. K. 30/03 (Dz. U. 2006 r. Nr 69, poz. 625), oraz jego uzasadnienia wynika, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że regulacje ustawowe odnoszące się do mienia PKP, w tym mienia podlegającego komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji - nie dotyczą komunalizacji mienia (gruntów) o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli nie dotyczą konkretnych składników pozostających przed 27 maja 1990 r. poza zarządem PKP, a które w efekcie należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 6 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.).

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że uzasadnione było uznanie przez organ pierwszej instancji braku tytułu prawnego PKP do przedmiotowej nieruchomości i tym samym braku podstaw do wyłączenia jej z komunalizacji, następującej w trybie powołanego art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jednocześnie postępowanie wyjaśniające w tej sprawie, prowadzone przez organ I instancji, wykazało zaistnienie przesłanek nabycia przez gminę Ż. prawa własności nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, albowiem przed dniem 27 maja 1990 r., stanowiła ona składnik mienia ogólnonarodowego i należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 6 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.). W związku z tym, stała się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym gminy Ż., na obszarze której była wtedy położona.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. a także naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 grudnia 1930 r. - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, ze przepis ten wymaga, aby przekazywanie prawnorzeczowego tytułu składników mienia ogólnonarodowego stanowiących nieruchomości było sformalizowane i tylko właściwe organy państwowe mogły ustanawiać prawa rzeczowe do tego mienia na rzecz innych podmiotów, podczas gdy przepis ten dla powstania zarządu wymogu takiego nie przewidywał;

- art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa nieodpłatnie własnością Gminy Ż., podczas, gdy stanowiła ona mienie PKP;

- art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" poprzez jego niezastosowanie i w następstwie tego przyjęcie, iż sporna nieruchomość, stała się z mocy prawa własnością Gminy Ż., podczas gdy nieruchomość ta stanowiła mienie PKP;

- art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) w związku z art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcie, że PKP nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy posiadane przez PKP mienie podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2009 r. skargę PKP SA na opisaną wyżej decyzję oddalił.

Sąd I instancji wskazał, że orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że w sprawach dotyczących określonego mienia nieruchomego, pozostającego w dyspozycji faktycznej Polskich Kolei Państwowych decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy Polskie Koleje Państwowe legitymują się w stosunku do tego rodzaju mienia decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania). Jedynie bowiem istniejący po stronie PKP tego rodzaju tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa. W powyższym zakresie sąd I instancji powołał się na poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w następujących wyrokach: z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 942/07, I OSK 940/07 oraz I OSK 941/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że w powołanych orzeczeniach zwrócono w szczególności uwagę na fakt, że dysponowanie, czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są bowiem tożsame z pojęciem "należy do", które w swym semantycznym zakresie wskazuje na aspekt prawnorzeczowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie, zaskarżając wyrok ten w całości. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano zarówno naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak również naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

W ramach pierwszej z wymienionych podstaw kasacyjnych wskazano naruszenie:

1) art. 4 ust. 1 art. 6 oraz art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz.U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312) oraz art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1945 r., Nr 51, poz. 2950) oraz art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159)

- poprzez niezastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej lub zawarcie umowy o nabyciu nieruchomości w warunkach, gdy przepisy te wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości państwowych

2) art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w związku z art. 12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76) w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o wywłaszczeniu nieruchomości

- poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że jednostka taka musi legitymować się decyzją administracyjną w zakresie zarządu lub użytkowania mienia państwowego, gdy z przepisów tych wynika, że istnieje pewna kategoria nieruchomości, na których zarząd lub użytkowanie obowiązuje mimo braku przedmiotowych decyzji administracyjnych

3) art. 16 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP

- poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowa nieruchomość jako "mienie skarżącego" do niego należała

4) art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. (Dz. U. Nr 3, poz. 17)

- poprzez jego niezastosowanie

5) naruszenie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)

- poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie w warunkach braku przesłanek do uznania, iż mienie objęte zaskarżonym wyrokiem może zostać uznane za mienie należące do terenowych organów administracji rządowej lub do przedsiębiorstw, dla których organy te pełnią funkcje założycielskie w warunkach, gdy sporna nieruchomość nie może zostać zakwalifikowana do nieruchomości wskazanych w tych przepisach

6) art. 11 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.

- poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji gdy z analizy ww. przepisów wynika, że skarżąca została powołana do wykonywania zadań m.in. z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, zatem posiadane przez nią mienie, w tym sporna nieruchomość, podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej

7) art. 2 ustawy z dnia 2 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17)

- poprzez jego niezastosowanie.

W ramach drugiej z wymienionych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) skarżący zarzucił naruszenie przez sąd I instancji następujących przepisów:

1) art. 7 kpa – poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co skutkowało uznaniem że PKP nie legitymowało się tytułem prawnym względem przedmiotowej działki

2) art. 77 kpa – poprzez bezpodstawną odmowę mocy dowodowej wypisowi z ewidencji gruntów, z którego wynika, że PKP sprawowało zarząd nad sporną działką, a także zaniechanie dalszego gromadzenia materiału dowodowego, który mógłby potwierdzić fakt sprawowania zarządu przez PKP nad przedmiotową działką

3) art. 76 kpa – poprzez przyjęcie, że fakt istnienia zarządu może być potwierdzony wyłącznie poprzez przedłożenie decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd.

W uzasadnieniu skargi kasacyjne wskazano, że przedmiotowa nieruchomość podlega wyłączeniu z komunalizacji, bowiem nie zostały spełnione ustawowe przesłanki zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Skarżąca zarzuciła orzekającym w sprawie organom administracji publicznej, że nie ustaliły do kogo, w dniu wejścia w życie wymienionej wyżej ustawy, należało skomunalizowane mienie. Nadto podniesiono, że w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono jaki jest charakter władania przez PKP przedmiotową nieruchomością, i czym to władanie różni się od zarządu. W tym zakresie strona skarżąca zarzuciła brak inicjatywy dowodowej organu poprzez nie wystąpienie do Archiwum Państwowego o informację, czy w jego zasobach znajduje się decyzja o oddaniu przedmiotowej działki w zarząd PKP. Skarżąca podkreśliła również, iż w sprawie tej organ bezpodstawnie odmówił mocy dowodowej zaświadczeniu Starosty Trzebnickiego świadczącego o tym, że PKP jest zarządcą spornej nieruchomości. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, zdaniem skarżącej spółki, nie podjęły próby ustalenia czy został ustanowiony zarząd, a ograniczyły się do sprawdzenia czy zachowała się materialna postać dokumentu tj. decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd. Skarga kasacyjna stawia zarzut sądowi I instancji, że w swoim orzeczeniu sąd ten nie uwzględnił wskazanych powyżej uchybień prawa procesowego.

Swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości strona skarżąca wywodzi z przedwojennej regulacji prawnej, a mianowicie z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Z treści tego aktu prawnego wynika zdaniem skarżącej, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji, obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zgodnie bowiem z art. 4 cytowanego rozporządzenia, Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały jego majątek nieruchomy. Jak wskazuje jednocześnie art. 6 tego rozporządzenia, cały majątek oddany PKP w myśl art. 4 zostaje wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa.

Zdaniem skargi kasacyjnej, w sposób nieuzasadniony pominięto w sprawie obowiązujące w Polsce powojennej regulacje prawne dotyczące mienia poniemieckiego oddanego przedsiębiorstwu państwowemu PKP w związku z prowadzoną eksploatacją linii kolejowych, a przedmiotowe działki stanowiły w latach powojennych wyodrębnioną z ogólnego majątku Skarbu Państwa część nieruchomości związanych funkcjonalnie z infrastrukturą kolejową. Skarżąca spółka wskazała, że nieruchomości linii kolejowych poniemieckich przejęły polskie koleje, stąd też polskie koleje objęły w tym czasie wydzielone części mienia ogólnonarodowego. Powołała się przy tym na dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), ustawę z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 3, poz. 17) oraz dekret z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1945 r. Nr 51, poz. 295). Skarżąca spółka wskazała, że na mienie odzyskane rozciąga się ustawodawstwo obowiązujące na obszarze Sądu Okręgowego w Poznaniu (art. 4 dekretu), a zatem także rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe i postanowień dotyczących zarządu PKP z mocy przepisów prawa. Przedmiotowe rozporządzenie z mocą ustawy o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" zostało powtórzone w ramach regulacji stanów prawnych po 1945 r. Zachowane zostały również regulacje zawarte w art. 4 i art.6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, a dotyczące objęcia w zarząd przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" linii kolejowych oraz całego majątku ruchomego zarządzanego dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji. W ocenie autora skargi kasacyjnej powyższe wskazuje, że do wykazania tytułu prawnego przez PKP wystarczającym jest wskazanie, iż określone mienie pozostaje w dyspozycji Spółki PKP i jest przewidziane na eksploatację infrastruktury kolejowej.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, skarżąca spółka podkreślała, iż zgodnie z tym przepisem tereny stanowiące własność państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych przechodzą w użytkowanie tych jednostek, a zatem w konsekwencji tego, jednostka taka nie musi legitymować się decyzją administracyjną. Jak wskazuje przy tym ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach ( Dz. U. z 1970 r., nr 9, poz. 760) wykonywanie funkcji zwierzchniego kierownictwa przedsiębiorstwa PKP oraz reprezentowanie go jako całości na zewnątrz należy do Ministra Komunikacji, co warunkuje przyjęcie, iż w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. PKP było jednostką państwową, posiadając także uprawnienia z zakresu administracji publicznej.

Skarga kasacyjna zwraca uwagę, na fakt, że zgodnie z dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz. 87) z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek m.in. Rzeszy Niemieckiej, niemieckich osób prawnych z wyłączeniem osób prawnych prawa publicznego, spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub przez administrację niemiecką (art. 2 ust. 1 powołanego dekretu). Jednocześnie zgodnie z art. 2 ust. 4 dekretu majątek niemieckich osób prawa publicznego przechodzi z mocy samego prawa na własność odpowiednich polskich osób prawnych, co wskazuje, że możliwym było nabycie nieruchomości przez PKP także z mocy samego prawa. O takim rozwiązaniu stanowić może pośrednio dekret z dnia 21 maja 1950 r. o zaopatrzeniu dla pracowników byłych kolei prywatnych przejętych przez przedsiębiorstwo państwowe PKP oraz dla wdów i sierot pozostałych po tych pracownikach (Dz. U. z 1950 r. nr 44, poz. 408), z którego to wynika, iż część majątku zajmowanego przez PKP pochodziła z prywatnych przedsiębiorstw przewozowych.

W skardze kasacyjnej podniesiono także, iż ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. z 1946r. , nr 3 , poz. 17) w art. 2 i art. 3 wskazuje na odrębny stan prawny nieruchomości należących do przedsiębiorstw osób prawa publicznego i kontrolowanych przez administrację niemiecką. Te pierwsze były nabywane z mocy samego prawa przez odpowiadające im przedsiębiorstwa polskich osób prawnych, drugie zaś przejmowane przez Państwo Polskie.

W ocenie skarżącej spółki powołane akty prawne wskazują na konieczność wyjaśnienia daty i trybu przejęcia nieruchomości przez PKP, a to nie zostało w tej sprawie wyjaśnione.

Kwestionując dopuszczalność komunalizacji z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości, autor skargi kasacyjnej wskazał także na art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP. Przepis ten przewidywał, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, stwierdzenie komunalizacji nie jest możliwe także ze względu na treść art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), który wyłącza skomunalizowanie mienia PKP.

Dowodząc uprawnienie skarżącego do przedmiotowej działki, powołano w skardze kasacyjnej także przepisy art. 16 ust. 1 -3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP.

Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie i nieuwzględnienie przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. W szczególności art. 2 tego przepisu przewidywał, że na własność Państwa bez odszkodowania przechodzą przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe itd. Według zaś art. 3 ust. 1 lit. c tej ustawy Państwo za odszkodowaniem przejmuje przedsiębiorstwa komunikacyjne (kolei żelaznych, kolei żelaznych normalnych i wąskotorowych, kolei elektrycznych, komunikacji powietrznej), przy czym przedsiębiorstwa te przejęte na zasadzie przepisu art. 3 przechodzą na rzecz Państwa w całości wraz z majątkiem ruchomym i nieruchomym (art. 6). Według zaś § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa właściwy minister ogłasza w Monitorze Polskim wykazy przedsiębiorstw górniczych, przemysłowych i komunikacyjnych (...) przejmowanych na własność Państwa za zasadzie art. 3 ust. 1 lit. c tej ustawy. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że przy przejmowaniu na własność przedsiębiorstw komunikacyjnych wyłączona została droga postępowania przed Komisją do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw, a o przejęciu orzekał właściwy minister.

W skardze kasacyjnej podniesiono także, iż postępowanie komunalizacyjne było od samego początku obarczone istotną wadą prawną, albowiem toczyło się wobec działki wyłączonej z zakresu stosowania art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Działka ta zaliczała się do składników mienia państwowego, gdyż należała do przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż na gruncie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP - w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r. - przedsiębiorstwo państwowe PKP z całą pewnością wykonywało zadania publiczne. Tym samym wymagało w niniejszej sprawie ustalenia, czy określony składnik mienia służył wykonywaniu tychże zadań.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu sąd bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do stawianych wyrokowi sądu I instancji zarzutów naruszenia prawa procesowego. Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 7, 76 i 77 kpa., nie wiążąc jednak naruszenia powyższych przepisów z naruszeniem jakiegokolwiek przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie jednak od powyższego należy uznać, że podniesione zarzuty naruszenia powołanych wyżej przepisów są nietrafne.

Zarzut naruszenia art. 7 kpa wiązał skarżący z tym, iż "nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co skutkowało uznaniem, że PKP nie legitymowało się tytułem do przedmiotowej działki". Świadczyć miałoby o powyższym, iż w postępowaniu administracyjnym nie ustalono, do kogo w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) należało skomunalizowane mienie. Nie wyjaśniono też, zdaniem skarżącego, jaki jest charakter władania przez PKP przedmiotową nieruchomością. Należy podkreślić, że podnoszone okoliczności są bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Trafnie bowiem przyjął sąd I instancji, że prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowej nieruchomości nie wynikał z ogólnych i generalnych aktów normatywnych regulujących funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (o czym niżej), to tym samym ustalenie daty objęcia przedmiotowej nieruchomości we władnie przez skarżącego było dla sprawy zbyteczne.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 77 kpa poprzez bezpodstawną odmowę przyznania mocy dowodowej wypisowi z ewidencji gruntów z którego wynika, że PKP sprawuje zarząd nad nieruchomością, której niniejsza sprawa dotyczy, należy mieć na uwadze, że znajdujące się w ewidencji gruntów zapisy mają wyłącznie charakter techniczno - deklaratoryjny. Zapisy te, nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do nieruchomości, wobec czego, skarżący powołując się jedynie na dane zawarte w ewidencji gruntów nie można skutecznie dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy też uprawnień do władania nieruchomością. Z powyższym stanowiskiem wiąże się także kolejny zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut – naruszenia przez sąd I instancji art. 76 kpa. Skarga kasacyjna upatrywała naruszenia tego przepisu w przyjęciu błędnego stanowiska, że istnienie prawa zarządu może być potwierdzone wyłącznie decyzją administracyjną o oddaniu nieruchomości w zarząd. Wskazać należy, iż oddanie konkretnej nieruchomości w zarząd, o czym była już mowa wyżej, nie następowało w drodze ogólnych i generalnych aktów normatywnych dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, lecz odbywało się w drodze indywidualnych i konkretnych aktów administracyjnych.

Jednocześnie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego także okazały się nieuzasadnione.

Punktem wyjścia jest ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Skarga kasacyjna zarzucała błędną wykładnię tego przepisu, poprzez przyjęcie, że mienie objęte zaskarżonym wyrokiem może zostać uznane za mienie należące do terenowych organów administracji rządowej lub przedsiębiorstw dla których organy te pełnią funkcję organu założycielskiego. Należy wskazać, że powołany przepis przewiduje przejście z mocy samego prawa, z dniem wejścia w życie powołanej ustawy (27.05.1990 r.) przez właściwe gminy - własności mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do:

1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

_@POCZ@_ _@KON@2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego.

Tylko zatem wykazanie przez skarżącego, iż przysługuje mu tytułu prawny do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, wyłączałoby tę nieruchomość spod hipotezy przepisu art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Tytułu takiego skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, lecz powoływał się jedynie na faktyczne dysponowanie tą nieruchomością. W konsekwencji należało stwierdzić, jak trafnie przyjął sąd I instancji, że PKP nie legitymowało się na dzień 27 maja 1990 r. (tj. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) tytułem prawnym do działki nr 349/1AM-1 położonej w Gminie Ż.. Faktyczne jedynie władnie nieruchomością przez poprzedniczkę prawną skarżącej nakazywało uznać, że tytuł prawny do tej nieruchomości należał do rady narodowej lub terenowych organów administracji rządowej stopnia podstawowego. Powyższe stwierdzenie wynika wprost z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu 27.05.1990 r. Zgodnie z tym przepisem terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Skoro skarżący nie dysponuje wymienionym w tym przepisie tytułem prawnym do działki nr [...], to tym samym tytuł ten przysługiwał radzie narodowej lub terenowym organom administracji rządowej stopnia podstawowego.

W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie art. 11 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (pkt 6 zarzutów skargi kasacyjnej) poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie może wywodzić swojego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości z faktu, iż została powołana do wykonywania zadań publicznych, w tym zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa. Z powyższego skarżąca wywodziła, że sporna nieruchomość podlegała wyłączeniu spod komunalizacji. Powołany przepis stanowi, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli:

_@POCZ@__@KON@_ 1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,

_@POCZ@__@KON@_ 2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.

Odnosząc się do wskazanego zarzutu naruszenia art. 11 tej ustawy należy stwierdzić że:

- po pierwsze powołany przepis w ust. 1 pkt 2 posługuje się sformułowaniem "mienie należące do przedsiębiorstwa państwowego". Sformułowanie to należy rozumieć analogicznie jak w przypadku art. 5 ust. 1 tej ustawy tj. jako przynależność do przedsiębiorstwa państwowego mienia - w znaczeniu prawnym, czyli dysponowanie względem niego tytułem prawnym. Tytułem tym, jak już wskazano, PKP w niniejszej sprawie się nie legitymowało.

- po drugie w stosunku do przedmiotowej działki położonej w Gminie Ż., skarżąca nie wykazała, że działka ta celom opisanym w powołanym przepisie służyła. Samo zaś wskazanie, że PKP wykonuje pewne zadania publiczne nie oznacza, że wszelkie mienie PKP będące w jej władaniu, służyło tym właśnie celom.

Jako chybione należy uznać powoływane w skardze kasacyjnej zarzuty wymienione w pkt 1-4 podstaw skargi kasacyjnej. Powołane tam akty normatywne regulujące status prawny przedsiębiorstwa państwowego PKP, jak to już podkreślono powyżej, mają charakter ogólny i generalny i nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, w tym działki nr 349/1AM-1 znajdującej się w Gminie Ż.. Jak wielokrotnie podkreślał NSA w podobnych do niniejszej sprawach (np. w wyroku z dnia 1 września 2006 r. sygn. akt: I OSK 1947/06; wyrok z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt: I OSK 1456/06, wyrok z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt: I OSK 240/09) wskazane w pkt 1-4 regulacje normatywne mogły stanowić jedynie podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego, w tym do ustanowienia prawa zarządu nieruchomości. Same zaś nie mogły być podstawą do powstania prawa rzeczowego do konkretnej nieruchomości.

Należy nadto wskazać, iż w sprawach komunalizacji mienia w stosunku do którego PKP nie dysponowało tytułem prawnym, lecz jedynie faktycznie z niego korzystało, Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już wielokrotnie, co podkreślone zostało w wyroku tego sądu z dnia 17 grudnia 2009 r.; sygn. akt I OSK 310/09. W sprawach tych Naczelny Sąd Administracyjny zajmował jednolite stanowisko, analogiczne, jak przyjęte także w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym skargę tę należało oddalić w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.