Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 265/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego: uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wydaną z upoważnienia Burmistrza B. w dniu [...] o nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] utrzymująca w mocy orzeczenie wydane przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działającego z upoważnienia Burmistrza B. z dnia 10 listopada 2020 r. odmawiające Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem.

Jak wynikało z akt sprawy Strona w dniu 25 września 2020 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił żądaniu Strony, jako przyczynę wskazał posiadanie przez Skarżącą prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

W odwołaniu Strona zarzucała naruszenie zasady równego traktowania wynikającą z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 . Wskazała, że opiekuje się obłożnie chorym mężem, do czego została przeszkolona i co uważa za swój obowiązek. Mąż obecnie jest pod respiratorem przez 24h, wymaga żywienia przemysłowego poprzez PEG. Strona sprawuje opiekę pomimo orzeczonej wobec niej niezdolności do pracy z uwagi na problemy ze wzrokiem, podkreślała, że w orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia 4 sierpnia 2020r. stwierdzono u niej lekką niepełnosprawność umożliwiającą jej podjęcie lekkiej pracy.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. dalej u.o.ś.r) wyłączający prawo do świadczenia osób o ustalonym prawie do renty. Taka okoliczność wystąpiła w tej sprawie Skarżąca ma bowiem, mocą decyzji z dnia 22 października 2020 r., przyznane do 23 września 2025 r. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

W skardze Strona zgłosiła stanowczy sprzeciw wobec zaskarżonej decyzji. Uznała za niesprawiedliwe i nieetyczne odmawianie osobom z ustalonym prawem do renty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Wskazała, że osoby pracujące pobierają rentę po zmarłych współmałżonkach. Zwracała uwagę, że jest na rencie z uwagi na problemy ze wzrokiem, ale schorzenie to umożliwia jej zajęcie się mężem chorym na stwardnienie zanikowe boczne. Podkreślała, że w kraju nie ma ośrodków mogących jej pomóc, a to z uwagi na rzadkość występowania tej choroby. Przywoływała orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. wydane na podstawie spornej ustawy, zarzucając jego ignorowanie przez organy obu instancji. Nadto postępowanie przed organem odwoławczym było przewlekłe o czym świadczy różnica między wysłaniem decyzji a jej podpisaniem (ponad miesiąc).

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał nadto, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy sytuacji uznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób, które sprawując opiekę mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazał także na tryb procedowania przed Kolegium, wywodząc, że nie doszło do przewlekłości w procedowaniu w sprawie odwołania Strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.

Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest również przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie dotyczy tej sprawy).

Spór sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności.

W opinii Skarżącej jest ona uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, wymagającym całodobowej opieki. Jakkolwiek sama uzyskuje świadczenie w postaci renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, to orzeczona wobec niej niepełnosprawność (lekka) umożliwia jej opiekę nad mężem. Odmowę przyznania jej świadczenia uznała za przejaw niesprawiedliwości powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17.

W opinii organu administracji, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej. u.ś.r.) wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do osoby sprawującej opiekę, jeśli ma ona ustalone prawo do renty, a tak właśnie jest w tym przypadku.

Badając sprawę w tak nakreślonych granicach stwierdzić trzeba, że zaskarżone orzeczenie i poprzedzający je akt naruszają przepisy prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wykładnia spornego w sprawie przepisu, wsparta wyłącznie na jej językowym odczytaniu, nie może znaleźć uzasadnienia, pomija bowiem zasadę państwa prawa i zawarte w niej zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa. Poza tym nie odnosi się do istoty świadczenia (jego celu) oraz konstytucyjną zasadę równości.

Pogląd ten jest szeroko uznawany w judykaturze, tytułem przykładu wskazać tu trzeba na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt I OSK 537/21 i powołane tam orzecznictwo (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), które Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Odczytując ten zapis literalnie, za uzasadniony należałoby przyjąć pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji. Jednakże, jak wynika z powołanych orzeczeń, to jakkolwiek proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, nie może się jednak na nich kończyć. Uprawnione jest bowiem odstąpienie od jasnych reguł językowej interpretacji powołanego przepisu na rzecz takiej wykładni, która sięga do reguły celowościowej, funkcjonalnej i systemowej.

Konieczność takiego odczytywania spornego w sprawie przepisu wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już orzeczeniu (sygn. akt I OSK 527/21) uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Aktualnie, od 1 stycznia 2021 r., zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1.971,00 zł, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 listopada 2020 r., (M.P. z 2020 r., poz. 1031), podczas gdy wysokość najniższej emerytury/renty od 1 marca 2021 r. wynosi 1250,88 zł. Założyć można, że intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.

W tych okolicznościach ograniczanie się obecnie do wykładni językowej spornego w sprawie przepisu doprowadzi do rezultatów odmiennych od tych, jakie można byłoby przeprowadzić w dacie uchwalania ustawy.

Okoliczność ta nakazuje sięgnięcie do innych reguł interpretacyjnych, w tym do podstawowych zasad konstytucyjnych. Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, jest uwzględnianie w procesie wykładni prawa kontekstu konstytucyjnego, tak aby wyniki procesu interpretacji prawa uwzględniały wartości konstytucyjne, zapewniając uzyskanie wewnętrznie niesprzecznych, w ramach systemu prawa, wyników owej wykładni.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych we wskazanym przepisie. Taka wykładnia ww. przepisu naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości. Prawo do świadczenia nabywałyby np. osoby, które pomimo osiągnięcia wieku emerytalnego, które nie nabyły prawa do emerytury, zaś osoby czynne zawodowo, po uzyskaniu uprawnień emerytalnych nie uzyskałby prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie tym, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Jak natomiast podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. np. wyroki z: 23 listopada 2010 r., K 5/10, 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, 18 czerwca 2013 r., K 37/12, 5 listopada 2013 r., K 40/12 i 17 czerwca 2014 r., P 6/12).

Dodatkowo należy zwrócić uwagę (na co wskazywał też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20) na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis w zakresie wskazanym w wyroku utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów – rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje pozbawieniem prawa do świadczenia.

W tych okolicznościach nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

Należy również zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze wskazanych świadczeń w niższej wysokości niż to świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do np. renty, emerytury czy też rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Zwrócić należy uwagę na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych można dostrzec dwa poglądy. Jeden z nich stwierdza, że w takim przypadku świadczenie pielęgnacyjne powinno być wypłacane w pełnej wysokości po zawieszeniu prawa do emerytury (renty), z drugiego natomiast stanowiska wynika, iż winno być ono wypłacane w wysokości różnicy między wielkością świadczenia pielęgnacyjnego, a otrzymywaną emeryturą (rentą). W obu tych przypadkach konieczna jest jednak stosowna informacja, ze strony organu dla osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia.

Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja – uprzednio już wspomniana - znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. 2020 poz. 53, dalej ustawa o emeryturach i rentach), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw.

Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. W przypadku renty wybór taki może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 o emeryturach i rentach skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty renty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 o emeryturach i rentach). Renta jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do renty.

Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla pobierającego przedmiotowe świadczenie, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury (renty), lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zatem zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jego wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien zatem stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, renty itd. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury (tu renty), możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępny w CBOSA).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że organy administracji wsparły się wyłącznie na językowym odczytaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pomijając wskazane w rozważaniach Sądu pozostałe, a mające w tej sprawie ważące znaczenie, zasady wykładni przepisów prawa. Właściwa wykładnia tych norm ujawniłaby, że w sprawie na sytuację Skarżącej trzeba spojrzeć szerzej, w uwzglęniem konstytucyjnych zasad równości i celu spornej regulacji.

Z akt sprawy wynika bowiem, że Strona niespornie sprawuje opiekę nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dokumentacja wskazuje, że jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji. Ta okoliczność stanowi spełnienie jednej z przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca jako małżonka mieści się także w grupie osób uprawnionych do świadczenia. Organ administracji podnosił, że skoro Skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy to nie może sprawować opieki nad mężem. Jakikolwiek Strona legitymuje się takim orzeczeniem, to z jego treści nie wynika aby wobec niej orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia z dnia 4 sierpnia 2020 r. wynika, że niepełnosprawność Skarżącej ustalono jako lekką, kierując wskazania do pracy o takim charakterze. Nie jest zatem wykluczone aby Skarżąca mogła podjąć zatrudnienie w specjalnie dla niej przystosowanych warunkach. Zatem wbrew wywodom organu administracji nie został włączony przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolejnym istotnym w sprawie faktem jest wysokość pobieranego przez Skarżącą świadczenia z tytułu renty, które jest niższe od wnioskowanego przez Stronę świadczenia pielęgnacyjnego.

Okoliczności te zostały przez organ administracji zignorowane, zaś w świetle powołanych rozważań dotyczących wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. mają istotne znaczenie. Skarżąca ma bowiem prawo do wyboru świadczenia, zaś jak wskazano, obowiązkiem organów administracji było wskazanie jej na możliwość podjęcia takiej decyzji, czemu nie sprostano. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji będą zobowiązane do zastosowania przedstawionej przez Sąd wykładni spornego w sprawie przepisu i podjęcia działań niezbędnych do właściwej wykładni i zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji.