Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 229/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-08-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółka Jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółka Jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] 2018 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2011 r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2011 r. A. Spółka Jawna w K.("Spółka") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od roku 2011 organy podatkowe prowadzą wobec niej kontrolę, co spowodowało utratę płynności finansowej Spółki. 23 lutego 2015 r. Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Obecnie przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne (w załączeniu kopie 3 postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego). Spółka oświadczyła, że ani ona ani jej wspólnicy nie mają możliwości uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł lub w części, a nieuiszczenie wpisu spowoduje nieodwracalne skutki.

Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości (–)[...] zł, wartość środków trwałych (według bilansu na ostatni rok) w wysokości [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu w wysokości (-)[...]. Środki finansowe na rachunku bankowym są zablokowane, stan gotówki w kasie wynosi 0,00 zł, a stan zobowiązań [...] zł (bez uwzględnienia odsetek od zobowiązań oraz kosztów kasacyjnych.

Zarządzeniem z 23 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał Spółkę do przedstawienia stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych poprzez:

- wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z L. K.;

- wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z Z. K.;

- przedłożenie odpisu (kopii) rocznych zeznań podatkowych za rok 2017 L.K. oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym;

- przedłożenie odpisu (kopii) rocznych zeznań podatkowych za rok 2017 Z.K. oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym;

- wykazanie i udokumentowanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskał dochody L. K. oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r.;

- wykazanie i udokumentowanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskała dochody Z. K. oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od dnia od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r.

- wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do L. K. oraz do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym;

- wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do Z. K. oraz do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym;

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez L. K. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez Z. K. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;

- przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych (właściciel/współwłaściciel) przez L. K. oraz przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji);

- przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych (właściciel/współwłaściciel) przez Z. K. oraz przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji);

- określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje L. K. poniesionych w roku 2018 np. czynsz, energia, media, telefon;

- określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje Z. K. poniesionych w roku 2018 np. czynsz, energia, media, telefon;

- przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza L. K. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki;

- przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza Z. K. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki.

W odpowiedzi Spółka przedłożyła następujące dokumenty:

- oświadczenie, że L. K. i Z. K. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, zamieszkują nieruchomość należącą do ich córki;

- kserokopię zeznania PIT-37 Z. K. za 2017 r. w którym wykazała dochód w kwocie [...] zł;

- oświadczenie, że L. K. od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. nie osiągną żadnych dochodów;

- oświadczenie, że Z. K. od 1 lutego do 30 czerwca 2018 r. osiągnęła średnie miesięczne wynagrodzenie w kwocie [..]zł z tytułu wynagrodzenia za pracę;

- oświadczenie, że L. K. i Z. K. w okresie ostatnich trzech miesięcy nie posiadali żadnych kont bankowych;

- zaświadczenia Starostwa Powiatowego w O. Ś. z 12 marca 2018 r., że L. K. i Z. K. nie figurują jako właściciele, współwłaściciele pojazdów;

- oświadczenie L. K. i Z. K., że koszty utrzymania nieruchomości, w której zamieszkują ponosi ich córka;

- oświadczenie L. K. i Z. K., że na wydatki związane z życiem codziennym (jedzenie, leki) pokrywa w całości Z. K..

- zaświadczenie o dochodach Z. K. z 30 lipca 2018 r. osiąganych z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł netto miesięcznie (umowa o pracę zawarta na czas określony 0d 1 lutego 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 06 października 2004 r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z 23 lipca 2013 r. , postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r. , sygn. akt I GZ 384/12).

Zaznaczyć należy, że w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (j. t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.) powoływanej dalej jako k.s.h. każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31 ustawy k.s.h. Art. 31 § 1 i 2 k.s.h. stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy więc najpierw rozważać w stosunku do samej spółki, a w sytuacji, gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W przedmiotowej sprawie spółka wskazała, że od 23 lutego 2015 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości (-) [...] zł, wobec Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne. Stąd też w jej ocenie brak jest szans na uiszczenie przez nią kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że sytuacja majątkowa wspólników spółki również nie daje możliwości na uiszczenie przez nich kosztów sądowych w całości bez pogorszenia ich warunków bytowych.

Jak wynika z przedłożonych na wezwanie Sądu oświadczeń i dokumentów wspólnicy Spółki L. K. i Z. K. mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, zamieszkują nieruchomość stanowiącą własność ich córki, która ponosi w całości koszty utrzymania tej nieruchomości. Pozostałe wydatki tj. na jedzenie i leki L. K. i Z. K. pokrywa Z. K.. Aktualnie miesięczny dochód L. K. i Z. K. stanowi wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez Z. K. w wysokości [...] zł netto, L. K. nie uzyskuje dochodów.

Zatem L. K. i Z. K. nie ponoszą żadnych kosztów utrzymania nieruchomości, w której zamieszkują nie wykazują, aby ponosili nadzwyczajne wydatki, posiadali zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe, których nie są w stanie spłacić, a miesięczne konieczne wydatki stanową wydatki na jedzenie oraz leki i są pokrywane przez Z. K.. Powyższe świadczy o tym, że sytuacja materialna wspólników skarżącej jest stabilna i posiadają oni dostateczne środki na zapewnienie sobie minimum egzystencji.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia części każdorazowej ewentualnej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowego konieczne koszty sądowe ograniczają się, do uiszczenie wpisu od wniesionej skargi, w kwocie [...] zł. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie jednorazowo kwoty w takiej wysokości rzeczywiście może mieć negatywny wpływ na sytuację finansową Spółki i jej wspólników. Zdaniem orzekającego, skarżąca jest jednak w stanie uiścić częściowo wpis sądowy od skargi tj. w kwocie 500 zł.

Końcowo należy zwrócić uwagę na regulację art. 200 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji orzeczenia, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.