Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 369/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Minister Obrony Narodowej (dalej także: "Minister" lub "organ"), działając na podstawie art. 61a § 1 w związku z art. 156 § 1 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz na podstawie art. 17 ust. 4 w zw. z art. 120 ust. 3 i art. 121 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 231 ze zm. - dalej także: "ustawa o AMW"), po rozpatrzeniu wniosku P. B. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") z dnia [...] października 2020r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą wypłacenia odprawy mieszkaniowej.

Zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmówił skarżącemu P. B. wypłaty odprawy mieszkaniowej.

Od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący wniósł odwołanie do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej także: "Prezes WAM").

W wyniku rozpoznania odwołania, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...].

Na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/12.

Powyższy wyrok stał się prawomocny w dniu 15 stycznia 2013 r.

W dniu [...] października 2020 r. skarżący P. B. złożył do Prezesa Rady Ministrów wniosek o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2012 r.

W petitum wniosku skarżący wskazał na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zarzucając Prezesowi WAM rażące naruszenie prawa.

Jednocześnie, skarżący wniósł o wyłączenie z udziału w postępowaniu Ministra Obrony Narodowej, a w razie stwierdzenia, że Minister jest właściwy do stwierdzenia nieważności spornej decyzji Prezesa WAM, o jak najszybsze przekazanie organowi akt sprawy do rozpatrzenia oraz objęcie nadzorem jego działania.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że rażące naruszenie prawa przy wydawaniu spornej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. miało polegać na świadomym pominięciu ustalenia daty utraty mocy ostatniej ważnej decyzji o prawie skarżącego do zamieszkiwania w lokalu i przyjęciu, że skarżący zajmował lokal mieszkalny na podstawie obowiązującej decyzji do końca służby, a także na wydaniu decyzji w oparciu o wadliwą, nieważną i trwale niewykonalną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...]. Ponadto, skarżący zarzucił, że owo rażące naruszenie prawa przy wydawaniu spornej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. miało polegać na bezpodstawnym twierdzenia, że skarżący zajmował lokal mieszkalny do końca służby, na uzależnieniu wypłaty odprawy mieszkaniowej od zdania przez skarżącego opróżnionego lokalu na podstawie protokołu, na błędnym i nieuczciwym przyjęciu, że nielegalne korzystanie z lokalu przez byłą żonę skarżącego i jej nowego partnera jest tożsame z zajmowaniem lokalu przez skarżącego i realizacją jego uprawnień, a także na bezpodstawnym twierdzeniu, że skarżący ma prawo zajmować lokal po podpisaniu umowy najmu. Skarżący zarzucił również oszustwo, które polegało na świadomym wielokrotnie powtarzanym kłamstwie dotyczącym okresu obowiązywania tytułu prawnego do lokalu i wytwarzaniu przekonania skarżącego, a potem przekonania sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wygaśnięciu decyzji o prawie zamieszkiwania dopiero na skutek zakończenia służby wojskowej oraz na wydaniu decyzji przez K. D., który podlegał wyłączeniu ze sprawy w związku z osobistymi relacjami wyżej wymienionego z byłą żoną skarżącego i posiadaniem osobistego interesu w odebraniu skarżącemu odprawy mieszkaniowej. Skarżący zarzucił ponadto, że sporną decyzję wydano pomimo, iż doszło do ukrycia przekroczenia uprawnień, a także niedopełnienia obowiązków i malwersacji w okresie, gdy Pan D. był kierownikiem w Oddziale Regionalnym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Ponadto, w uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt. II SA/Wa 1294/12 nie może być przeszkodą w stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wskazał bowiem, iż powaga rzeczy osądzonej obejmuje tylko kwestie zbadane przez sąd. Tymczasem, zdaniem skarżącego, wydając wskazany wyrok oddalający skargę na sporną decyzję Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r., Sąd nie badał ani kwestii ważności w dniu zakończenia służby skarżącego decyzji o prawie zamieszkiwania, ani daty utraty mocy ostatniej ważnej decyzji o prawie zamieszkiwania.

Prezes Rady Ministrów przekazał wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa WAM, zgodnie z właściwością, do Ministra Obrony Narodowej, celem rozpatrzenia.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego, Minister Obrony Narodowej - powołując się na przepisy art. 61a § 1 w związku z art. 156 § 1 i art. 157 § 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 17 ust. 4 w zw. z art. 120 ust. 3 i art. 121 ustawy o AMW - postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą wypłacenia skarżącemu odprawy mieszkaniowej.

W uzasadnieniu postanowienia Minister zauważył na wstępie, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej odmawia wszczęcia postępowania, w razie gdy z żądaniem wszczęcia postępowania występuje osoba niebędąca stroną postępowania oraz z innych uzasadnionych przyczyn.

Minister wskazał następnie, że mając na względzie fakt, iż sporna decyzja Prezesa WAM objęta wnioskiem skarżącego jest decyzją, co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnie oddalił skargę, należy zaznaczyć, że sąd administracyjny, badając sprawę, jest obowiązany przede wszystkim wykluczyć kwalifikowane naruszenie przepisów prawa materialnego.

Minister wskazał, że w utrwalonym i jednolitym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, iż ustalenie powagi rzeczy osądzonej wyprowadzonej z prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, w razie wyroku oddalającego skargę, wyprowadzić można z regulacji, że sąd obowiązany jest rozpoznać sprawę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie będąc związany granicami i zarzutami skargi. A zatem, jak zauważył organ, obowiązkiem sądu jest poddanie badaniu zaskarżonej decyzji przede wszystkim co do wykluczenia kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego uzasadniającego zastosowanie sankcji nieważności.

Minister podkreślił, iż możliwość wszczęcia postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji, której zgodność z prawem została już z wynikiem pozytywnym zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd kontroli, z drugiej zaś fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Minister dodał jednocześnie, że organ administracyjny nie może bowiem w ogóle zajmować się oceną przebiegu i wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 702/18, Minister stwierdził, że przedmiotem oceny organu mogą być tylko te okoliczności, które jednocześnie nie były przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Minister wskazał ponadto, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, przyjmuje się, iż oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Co więcej, organ zauważył, że późniejsze próby stwierdzenia nieważności decyzji skontrolowanej już wcześniej przez sąd (który oddalił skargę na niezgodność decyzji z prawem) są w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1000/09).

Minister stwierdził, że powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 18), w której przyjęto, że fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi na nią przez sąd administracyjny zamyka organom administracji możliwość uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego.

Minister uznał, iż przedmiotowa uchwała NSA powinna być rozumiana w ten sposób, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego o oddaleniu skargi na decyzję administracyjną sam w sobie nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, gdyż konieczna jest bowiem ocena, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, które przez sąd administracyjny nie mogły być brane pod uwagę. Minister dodał, że jako przykład takich okoliczności NSA wskazał fakt załatwienia sprawy administracyjnej inną ostateczną decyzją lub oddalenie skargi z uwagi na brak legitymacji do jej wniesienia.

Jednocześnie, Minister Obrony Narodowej zauważył, że w orzecznictwie zgodnie podkreśla się, że wspomnianej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. nie można rozumieć, jako dopuszczenie możliwości ponownej oceny zgodności z prawem decyzji administracyjnej, co do której sąd administracyjny prawomocnie oddalił skargę. Według Ministra, w przedmiotowej uchwale NSA jedynie wyjątkowo dopuszczono możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeżeli nie ulega wątpliwości, że mogą zachodzić okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, których sąd administracyjny nie mógł mieć na uwadze, czy to z tego powodu, że oddali skargę z uwagi na brak legitymacji do jej wniesienia, a więc bez oceny zgodności decyzji z prawem, czy też z tego powodu, że są to okoliczności, o których nie mógł wiedzieć, jak na przykład wykrycie po wyroku innej ostatecznej decyzji załatwiającej sprawę administracyjną (por. m.in. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 67/17).

Według organu, nie ulega wątpliwości, że takie sytuacje w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca, gdyż analiza wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania nieważnościowego nie zawiera okoliczności, które byłyby poza zakresem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie były objęte powagą rzeczy osądzonej. Minister stwierdził ponadto, że wniosek skarżącego z dnia [...] października 2020 r. nie przedstawia analizy, która prowadziłaby do konstatacji, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/12, nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie, tj. że wniesione żądanie nie wkracza w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się Sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).

Minister podkreślił jednocześnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywoływanym prawomocnym wyroku odnosił się do kwestii uprawnienia strony skarżącej do zamieszkiwania w lokalu, wskazując m.in. na akt stosowania prawa. Minister uznał zatem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badał sprawę w zakresie wskazywanym przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r.

Minister Obrony Narodowej zauważył ponadto, iż tożsame, lecz inaczej sformułowane i wyartykułowane okoliczności były podawane przez skarżącego w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2012 r., która to skarga została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 204/18.

W konsekwencji, Minister stwierdził, że skarżący zmierza do podważenia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego i ponownej oceny, tym razem w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, czy decyzja administracyjna, co do której skarga została prawomocnie oddalona, jest zgodna z prawem.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżący, działając za pośrednictwem organu, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2020 r.

Wnosząc w petitum skargi o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2020 r., a także o uchylenie w całości decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a., wskazując, iż utracił zaufanie do organu, który wielokrotnie wprowadził go w błąd w zakresie jego praw i obowiązków.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła organowi niedbałą analizę wstępną sprawy i całkowite pominięcie zbadania tożsamości przedmiotowej sprawy, zwłaszcza w zakresie stanu faktycznego, bez którego Minister nie jest w stanie wypowiedzieć się na temat dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Skarżący zauważył, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2020 r. jest nielogiczne i wyrażone trudnym językiem, niezrozumiałym dla przeciętnego człowiek, co wskazuje na brak szacunku autora postanowienia dla obywatela niebędącego prawnikiem.

Ponadto, skarżący zarzucił, że orzecznictwo sądów administracyjnych przywołane przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie ma związku z niniejszą sprawą.

Strona skarżąca wskazała, że ustalenie stanu faktycznego musi być jednoznaczne, a logika rozumowania organu czytelna. Tymczasem, według skarżącego, zaskarżone postanowienie Ministra z dnia [...] grudnia 2020 r. nie spełnia tych kryteriów.

Skarżący zauważył, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie prezentowany jest jednolity pogląd, w którym podkreśla się, iż dla stwierdzenia, że doszło do naruszenia zasady res iudicata, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw, z których pierwsza została zakończona ostatecznym rozstrzygnięciem. Jednocześnie, jak podniósł skarżący, podkreśla się, że tożsamość ta istnieje wówczas, gdy w sprawie wystąpią te same podmioty (tożsamość podmiotowa) oraz będą one dotyczyły tego samego przedmiotu przy niezmienionym stanie faktycznym (tożsamość przedmiotowa).

Mając powyższe na względzie, skarżący uznał, iż w niniejszej sprawie stan faktyczny objęty wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Prezesa WAM nie jest tożsamy z zakresem sprawy rozpoznawanej w 2012 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, odmowa wszczęcia przez Ministra postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r. - jest niezasadna.

Strona skarżąca podniosła, że wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygał, czy skarżący ma prawo do odprawy mieszkaniowej, jeśli zajmował lokal mieszkalny do końca służby wojskowej na podstawie ważnego tytułu prawnego do tego lokalu.

Skarżący podkreślił, że nie podważa słuszności wyroku dla tak ustalonego stanu faktycznego, który - jak podkreślił skarżący - był niezgodny z rzeczywistością na skutek oszustwa K. D. i jego ciotki radcy prawnego J. Z.

Skarżący stwierdził, że jego wniosek z dnia [...] października 2020 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] dotyczy niebadanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sytuacji, gdy skarżący nie zajmował lokalu mieszkalnego, bo nie posiadał od 2008 r. tytułu prawnego do lokalu.

Skarżący zauważył, że w stanowisku z dnia [...] sierpnia 2017 r. do kontroli przeprowadzonej w Agencji Mienia Wojskowego przez Departament Kontroli Ministerstwa Obrony Narodowej, Prezes Agencji Mienia Wojskowego przyznał, że od 2010 r. nie obowiązywała żadna decyzja o prawie skarżącego do zamieszkiwania w lokalu, co oznacza, że od tego czasu skarżący zajmował lokal bez tytułu prawnego, a więc że skarżący "posiadał tytuł prawny do lokalu bez tytułu prawnego". Skarżący wskazał bowiem, że definicja zawarta w art. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP określa "zajmowanie lokalu", jako posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego.

Skarżący stwierdził, że powaga rzeczy osądzonej nie jest bezwzględna i nie może utrwalać nieuczciwych decyzji, tylko dlatego, że sąd w porę nie dostrzegł ich wady. Skarżący uznał, iż twierdzenie, jakoby sąd administracyjny za każdym razem badał wszystkie elementy sprawy, jest naiwnością i fikcją, co - zdaniem skarżącego - potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r., osłabiając tym samym w ten sposób poczucie bezkarności urzędników, którzy poprzez kłamstwa i oszustwa doprowadzali do niesprawiedliwych wyroków, by ukryć swe zaniedbania i powoływać się następnie na te wyroki dla potwierdzenia słuszności ich oszustw.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Ponadto organ zauważył, iż od spornego postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], skarżący P. B. w dniu [...] grudnia 2020 r. złożył do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, że w następstwie rozpatrzenia powyższego wniosku Minister wydał w dniu [...] stycznia 2021 r. postanowienie, na podstawie którego utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r. Na marginesie organ zauważył, że na chwilę przekazywania skargi do Sądu, Minister nie otrzymał zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego wspomnianego postanowienia z dnia [...] stycznia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga P. B. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą wypłacenia odprawy mieszkaniowej - Minister Obrony Narodowej nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim art. 61a § 1 k.p.a., jak również przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Sąd uznał, że Minister prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalna była kontrola kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2012 r., jeżeli była ona już wcześniej poddana kontroli sądowoadministracyjnej.

Materialnoprawną podstawę wydanego w analizowanym postępowaniu administracyjnym postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2020 r. stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przepis ten określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki wszczęcia postępowania: przesłanki podmiotowe, gdy podanie wniesione zostało przez osobę, która nie jest stroną oraz przesłanki przedmiotowe, których zaistnienie z innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwia wszczęcie postępowania. Przyczyny przedmiotowe nie zostały wprawdzie skonkretyzowane w ustawie, jednak znajdują one oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przez przyczyny te należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np., gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, to obowiązkiem organu jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

W tym miejscu wskazać należy, iż z mocy art. 170 P.p.s.a. wyrok wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/12, oddalający skargę P. B. na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], oznaczał, że zaskarżona decyzja została mocą tego orzeczenia utrzymana w mocy, jako zgodna z prawem.

Warto zauważyć, że sąd oddala skargę, jeżeli decyzja nie narusza prawa w zakresie określonym w art. 145 P.p.s.a. Istotną treścią wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że kontrolowany akt administracyjny nie był prawnie wadliwy z punktu widzenia kryteriów zgodności z prawem określonych w art. 145 P.p.s.a.

Prawomocność decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji i podmiotom mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania możliwość stwierdzenia nieważności tego aktu.

Pamiętać przy tym należy, że sąd administracyjny, rozstrzygając sprawę w 2012 r., nie był związany granicami skargi i miał obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności aktu na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 468/07, LEX nr 505294, wyjaśnił, że podmioty wymienione w art. 170 P.p.s.a. są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego, statuujący jego moc erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja, niż w wyroku sądu administracyjnego.

Również w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, wyraźnie wskazano, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a.

W przywołanej wyżej uchwale NSA stwierdził, że fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi przez sąd administracyjny, zamyka organom administracji właściwym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Niezbędne jest zatem ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli tak, wydany wyrok zamknie organom administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2020 r. odpowiada prawu.

Jak wynika z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych, Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmówił skarżącemu P. B. wypłaty odprawy mieszkaniowej. Od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący wniósł odwołanie do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W wyniku rozpoznania odwołania, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...]. Na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/12. Powyższy wyrok stał się prawomocny w dniu 15 stycznia 2013 r.

Z uzasadnienia tego wyroku wynika, co słusznie wskazuje Minister w treści zaskarżonego postanowienia, iż sporna decyzja Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r oceniana była przez Sąd także w kontekście zaistnienia przesłanek nieważnościowych. Sąd ocenił wówczas, iż sporna decyzja Prezesa WAM jest zgodna z prawem. Wyrok oddalający skargę oznacza, że Sąd nie stwierdził, aby kontrolowana decyzja dotknięta była wadami, w tym wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

Wyrok ten jest prawomocny i funkcjonuje w obrocie prawnym, a zatem stwierdzić należy, że dopóki nie zostanie wzruszony w trybie wznowienia postępowania sądowego lub skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu, organ administracji nie może uruchomić postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r. Działanie takie stanowiłoby bowiem naruszenie art. 170 P.p.s.a.

W ocenie Sądu, akta sprawy nie potwierdzają, że w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego powodującego nieaktualność stanowiska Sądu wyrażonego w wydanym w sprawie wyroku z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/12. Nie zmieniły się także istotne okoliczności faktyczne w sprawie. Ponadto, Sąd uznał, że we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie nieważnościowe skarżący nie podniósł jakichkolwiek okoliczności, czy też przesłanek, które mogłyby z przyczyn obiektywnych nie zostać wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy rozpoznaniu sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1294/12. A zatem, po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] maja 2012 r., niedopuszczalne było prowadzenie przez organy administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji i podważanie ustaleń dokonanych przez Sąd.

Nie ulega wątpliwości, że w wyniku dokonanej oceny Minister Obrony Narodowej prawidłowo uznał, iż okoliczności wskazywane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia [...] października 2020 r. były przedmiotem kontroli Sądu, także w aspekcie uprawnienia strony skarżącej do zamieszkiwania w lokalu, na co wskazuje w szczególności treść uzasadnienia prawomocnego wyroku z dnia 16 listopada 2012 r.

W tej sytuacji, uznać należy zatem, iż Minister Obrony Narodowej - prawidłowo stosując w niniejszej sprawie przepis art. 61a § 1 k.p.a. - zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa WAM nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą wypłacenia odprawy mieszkaniowej, z uwagi na oddalenie skargi od tej decyzji na mocy prawomocnego wyroku sądowego.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Minister Obrony Narodowej, wydając zaskarżone postanowienie, nie dopuścił się w toku postępowania naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle przepisu art. 61a § 1 k.p.a. - zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] października 2020 r.

W konsekwencji, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż Minister, wydając przedmiotowe postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r., nie naruszył nie tylko przepisu art. 61a § 1 k.p.a., ale również przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Jednocześnie, należy zauważyć, że w myśl art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.