Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 610/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c. art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. na rzecz D. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez D. M. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Kierownik Biura Powiatowego) nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" na rok 2010.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

D. M. w dniu [...] maja 2010 r. (data nadania pocztowego) złożył wniosek o przyznanie płatności na 2010 r. zgodnie z § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz. 329) wraz z załącznikami. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW - strefa nizinna I wynosiła [...] ha.

W dniach [...] września 2010 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzone zostały dwie kontrole: w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. W trakcie kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni stwierdzono następujące nieprawidłowości:

← na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna nr [...]) zastosowano kod błędu DR 13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha; oraz kod DR 37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS);

← na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna nr [...]) zastosowano kod błędu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha, kod DR37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS) oraz kod DR22 (działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą jako jedną działkę rolną);

← na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna [...]) zastosowano kod błędu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha, kod DR37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS);

← na działce rolnej [...] oraz [...] (działka ewidencyjna [...]) zastosowano kod DR14 normy DKR nie są przestrzegane oraz kod DR 18 na działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (stwierdzono teren nieużytkowany, zadrzewiony);

← na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna [...]) zastosowano kod błędu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha, kod DR37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS);

← na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna [...]) zastosowano kod błędu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha, kod DR37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS);

← na działce rolnej I (działka ewidencyjna [...]) zastosowano kod błędu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha;

← na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna [...]) zastosowano kod błędu DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) wnioskodawca zadeklarował powierzchnię [...] ha, natomiast stwierdzono powierzchnię [...] ha, kod DR37 (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS).

Pismem z dnia [...] września 2010 r. D.M. zgłosił zastrzeżenia do przeprowadzonej w gospodarstwie kontroli.

W dniu [...] stycznia 2011 r. Biuro Kontroli na Miejscu W. Oddziału Regionalnego ARiMR udzieliło D. M. odpowiedź na pismo z dnia [...] września 2010 r. Wskazano m.in., że w gospodarstwie przeprowadzono kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności, natomiast kontrola w zakresie zobowiązań wynikających z PROW 2007-2013 nie była przeprowadzona.

W dniu [...] stycznia 2011 r., po otrzymaniu przez beneficjenta raportów z czynności kontrolnych, do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęły zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych, w których D. M. zarzucił organowi m.in.: nie powiadomienie o terminie przeprowadzenia kontroli, przeprowadzenie kontroli przed upływem terminu na dokonanie obowiązujących prac i zabiegów polowych, zbyt późne przekazanie raportu z czynności kontrolnych, przeprowadzenie kontroli w oparciu o nieaktualne mapy geodezyjne, brak załączników do raportu z czynności kontrolnych, brak uzasadnienia dla zastosowanego kodu DR 18.

W dniu [...] lutego 2011 r. do W. OR wpłynęło pismo D. M. będące odpowiedzią na pismo z dnia [...] stycznia 2011 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Biuro Kontroli na Miejscu przeprowadzające kontrolę w gospodarstwie beneficjenta udzieliło D. M. odpowiedzi co do złożonych zastrzeżeń.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. D. M. stawił się w Biurze Powiatowym w O. i złożył wniosek o zapoznanie się z aktami sprawy oraz wykonanie fotokopii materiału dowodowego.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. D. M. wniósł kolejne zastrzeżenia oraz wnioski o przesłuchanie świadków.

W związku z prośbą Strony, pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. poinformował wnioskodawcę o możliwości wykonania kopii akt sprawy.

W dniu [...] maja 2011 r. D. M. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w O. i korzystając z przysługującego uprawnienia zapoznał się z aktami sprawy oraz wykonał fotokopię dokumentacji.

W dniu [...] maja 2011 r. (data nadania pocztowego) D.M. nadał prośbę o przedłużenie terminu do złożenia wniosków i spostrzeżeń w sprawie.

W dniu [...] maja 2011 r. (data nadania pocztowego) D. M. nadał pismo, w którym m.in.: wniósł o przesłuchanie świadków oraz o dołączenie do akt sprawy brakujących załączników.

W dniu [...] maja 2011 r. (data nadania pocztowego) wnioskodawca nadał kolejne pismo - zastrzeżenia skierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. dotyczące przeprowadzonej kontroli na miejscu.

W dniu [...] lipca 2011 r., po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej sprawy oraz po uwzględnieniu wyników z kontroli na miejscu Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wydał decyzję nr [...], mocą której odmówił przyznania płatności ONW strefa nizinna I. Decyzję doręczono w dniu [...] sierpnia 2011 r.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. (data nadania pocztowego) D. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

← art. 7, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80 art. 107 k.p.a.;

← art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z póżn. zm.) i § 3 ust.1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329)

← art. 16 ust. 2 akapit drugi i art. 24 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L. z 2006 r. Nr 368, poz. 74);

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o :

1. Uchylenie decyzji w całości;

2. Przeprowadzenie wszelkich zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych w całym postępowaniu a w szczególności:

- dowodu z nowej wizji lokalnej spornych gruntów w obecności strony;

- przesłuchanie świadków :

a) L. W. zam. [...],

b) W. P. zam. [...],

c) B. W. zam. [...],

d) H.F. zam. [...],

e) J. S. zam. [...],

f) D. M. zam. [...]

- na okoliczność utrzymywania spornych działek w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] września 2010r., przeprowadzania zabiegów rolniczych i prowadzenia działalności rolniczej zgodnie ze złożonymi wnioskami o dopłaty za rok 2010;

3. Powołanie biegłego na okoliczność analizy dokumentacji fotograficznej spornych działek, w zakresie szaty roślinnej oraz uwzględnienia możliwości nieskoszenia 10% łąk zgodnie z pakietem rolnośrodowiskowym 3.1. oraz stwierdzeniu czy zdjęcia pokazujące nieskoszone łąki odzwierciedlają nieskoszone łąki zgodnie z pakietem rolnośrodowiskowym 3.1 uprawniających go do ich nieskoszenia.

4. Powołanie biegłego na okoliczność przeanalizowania zdjęć satelitarnych przedłożonych na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sygn. akt. V SA/Wa 1538/09 oraz analizy dokumentacji fotograficznej spornych działek (DR10) i inne z dokumentacją fotograficzną działek z nimi sąsiadujących w zakresie szaty roślinnej.

5. Powołanie biegłego w zakresie biologii na okoliczność stwierdzenia, czy na zakwestionowanych działkach (co widać na zdjęciach kontrolnych) roślinność uprawniała do uzyskania dopłat w pełnej wysokości.

6. Powołanie biegłego w zakresie stwierdzenia czy z uwagi na wdrożony program rolnośrodowiskowy i użytkowanie ekstensywne gruntów zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem z dnia 11 marca 2010 (Dz.U. nr 39 poz.211) dot. wykonania konkretnych zabiegów agrotechnicznych (wykoszenia łąk w ramach zgłoszonego przeze niego pakietu rolnośrodowiskowego) w dniu kontroli tj. [...] września 2010 nie musiał mieć wykonanych zabiegów rolnośrodowiskowych gdyż do końca września i października miał czas na wykonanie w całości prac agrotechnicznych (pakiety dot. ochrony siedlisk lęgowych ptaków i ekstensywnego użytkowania użytków zielonych).

7. Powołanie biegłego na okoliczność stwierdzenia, jaki zakres kontroli kontrolujący mieli przeprowadzić na jego ziemiach. Zdaniem skarżącego wniosek jest zasadny z uwagi na to że w piśmie z [...] stycznia 2011 r. dowiedział się że w zakresie kontroli nie było skontrolowanie jego programu rolnośrodowiskowego z PROW 2007- 2013, pomimo że taki właśnie program realizował i ma to znaczenie dla całości zgłoszonych dopłat przez niego. Taki wniosek jest zasadny dlatego, że ze zgromadzonego materiału nie wynika jaki zakres kontroli miał być przeprowadzony.

8. Przesłuchanie kontrolujących na okoliczność zawartych przez nich w protokole informacji: po pierwsze o sposobie powiadomienia o kontroli (OSOBIŚCIE) oraz czy faktycznie rolnik lub pełnomocnik uczestniczył w czynnościach kontrolnych jak również czy miał dostęp do sporządzonego protokołu i czy taki protokół w całości był sporządzony na miejscu. Stan ustalony w protokole jest odmienny od stanu zaskarżonej decyzji. Kierownik ARiMR twierdzi w decyzji, że Pan P. nie zgłosił żadnych uwag do nieprawidłowości natomiast kontrolujący w sporządzonych przez nich protokołach napisali, że ani rolnik ani pełnomocnik nie uczestniczyli w czynnościach kontrolnych.

9. Przesłuchanie osób, które zlecały zakres kontroli na jego ziemiach. Jest to bardzo istotne, iż prowadził program rolnośrodowiskowy a mimo tego kontrola wykluczyła sprawdzanie tego programu PROW 2007-2013. Ma to olbrzymie znaczenie, iż termin wykonania zabiegów agrotechnicznych w dniu przeprowadzenia kontroli nie minął, gdyż zgodnie z rozporządzeniem z dnia 11 marca 2010 r. zabiegi koszenia mógł wykonywać tylko 1 raz na rok w terminie do końca września i października (ekstensywnie).

10. Przeprowadzenie wszystkich wniosków zgłaszanych w trakcie całego postępowania w szczególności w zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz w pismach z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz [...] maja 2011 r. i [...] maja 2011r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji organ dowodząc słuszności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o wyniki prawidłowo przeprowadzonych oględzin działek rolnych i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa. Organ dodał, iż w przedmiotowej sprawie przeprowadzona została kontrola w zakresie wzajemnej zgodności oraz kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Obie kontrole stwierdziły nieprawidłowości, polegające na przedeklarowaniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności, na działkach rolnych oznaczonych symbolami: [...].

Organ podkreślił, że wobec powyższego, mając na uwadze wskazane przepisy oraz wyniki kontroli na miejscu różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW - strefa nizinna I, a powierzchnią stwierdzoną w stosunku do powierzchni stwierdzonej wyniosła: [...] %. Zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, nie przyznaje się pomocy w danym roku. W przedmiotowej sprawie różnica wyniosła [...] %, a więc Kierownik Biura Powiatowego zasadnie odmówił D.M. płatność ONW strefa nizinna I.

i/J

Odnosząc się do naruszenia art. 75 oraz art. 78 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, iż co prawda Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość zgłoszenia przez stronę żądania przeprowadzenia dowodu, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, nie mniej jednak przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Ponadto w myśl art. 77 § 4 k.p.a. fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Organ podkreslił, że w przedmiotowej sprawie, podczas prowadzonego postępowania administracyjnego D. M. wnosił o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania świadków oraz powołania biegłych, natomiast organ I instancji dysponując raportem z czynności kontrolnych, uznał, że wnioski beneficjenta są niezasadne i nie mają wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia dokonane przez kontrolerów mają odzwierciedlać stan faktyczny działek rolnych na dzień kontroli, natomiast późniejsze zeznania świadków oraz opinie biegłych mogą nie pokrywać się ze stwierdzonym stanem faktycznym. Potwierdzeniem stwierdzonego stanu faktycznego jest sprawozdanie z przeprowadzonych kontroli oraz zdjęcia i szkice. Organ podniósł, iż art. 78 k.p.a. przewiduje także możliwość odmówienia Stronie żądania przeprowadzenia dowodu (§2). Ma to na celu uniemożliwienie Stronie przeciągania postępowania przez zgłaszanie zbędnych wniosków dowodowych, tj. dotyczących takich okoliczności, które już zostały bezspornie ustalone. Chodzi zatem zarówno o okoliczności stwierdzone za pomocą dowodów, jak i o fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu. Zatem w ocenie organu odwoławczego, brak jest dowodów świadczących o tym, iż w rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Sprawa została rozpoznana na podstawie przepisów prawa, materiał dowodowy został rozpatrzony, a stan faktyczny został wyjaśniony. Zaskarżona decyzja wydana została przez organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, a mianowicie w oparciu o raporty z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie beneficjenta.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu wniosków skarżącego o przeprowadzenie wniosków dowodowych, w szczególności dowodu z nowej wizji lokalnej, przesłuchania świadków na okoliczność utrzymywania spornych działek w dobrej kulturze rolnej oraz powołania biegłych w celu sprawdzenia poprawności przeprowadzonej kontroli, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie kontrola na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu ARiMR w O. przy wykorzystaniu tzw. Metody inspekcji terenowej. Metoda ta polega na weryfikacji w terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych, pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych technik pomiaru, odwzorowaniu dokonanych ustaleń na materiale graficznym i ewentualnie zobrazowaniu stanu gruntów poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej. Zatem celem kontroli było ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, istniejącego na gruntach rolnych w dniu kontroli.

W przedmiotowej sprawie, w wyniku przeprowadzonej w przedstawiony powyżej sposób kontroli na miejscu ustalono, iż powierzchnia działek rolnych [...] uprawniona do przyznania płatności, ze względu na stwierdzony stan faktyczny, jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej przez rolnika we wniosku bądź nie kwalifikuje się do otrzymania płatności. W ocenie organu odwoławczego sporządzona podczas przeprowadzania czynności kontrolnych dokumentacja fotograficzna oraz dołączony do raportu szkic z pomiaru powierzchni działek rolnych, na którym wskazano miejsca oraz kierunek wykonanych zdjęć, potwierdzają, iż z uwagi na występujące samosiewki brzozy, wieloletnie chwasty i zakrzaczenia wykonane pomiary są prawidłowe.

Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, organ odwoławczy dokonał analizy raportu z przeprowadzonej kontroli, zdjęć oraz szkiców i uznał, że zawarte w odwołaniu wnioski dowodowe również nie zasługują na uwzględnienie. Organ II instancji wyjaśnił, iż nie kwestionuje dowodów, ale realizując kontrolę sprawdzany jest stan faktyczny działek rolnych na dzień przypadającej kontroli. Wobec tego późniejsze zeznania świadków, opinie biegłych, zeznania osób zlecających i przeprowadzających kontrolę nie mogą mieć wpływu na wyniki już przeprowadzonej kontroli. Inspektorzy terenowi określają przebieg działek rolnych na podstawie zasięgów poszczególnych upraw z uwzględnieniem położenia ich na działkach ewidencyjnych oraz mierzą rzeczywistą powierzchnię upraw kwalifikujących się do przyznania płatności wynikających z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ wskazał, iż ilość działek rolnych, sposób ich wykorzystania, a także powierzchnia działek rolnych może się zmieniać w czasie, tak więc kontrola sprawdzająca, opinie biegłych, zeznania świadków, po upływie czasu, mogą nie pokrywać się z wynikami przeprowadzonej wcześniej kontroli oraz nie odzwierciedlą stanu faktycznego istniejącego w dniu przeprowadzenia kontroli.

Organ nadmienił, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania płatności są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wobec tego, zdaniem organu, D. M. nie zgadzając się z wynikami kontroli, powinien sam przedstawić zeznania świadków i opinie biegłych, nie zaś zlecać przeprowadzenie dowodu organowi administracji. Organ bowiem dysponuje dowodem w postaci raportu z kontroli i wyniki z tej kontroli są dla organu wiążące.

Dalej organ podkreślił, że kolejnym zarzutem zawartym w odwołaniu jest brak powiadomienia Strony oraz jego pełnomocnika o terminie i miejscu przeprowadzenia kontroli. Ponadto skarżący podnosił, że W. P. nie jest pełnomocnikiem oraz nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych, natomiast o kontroli dowiedział się przypadkowo. W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, iż w myśl art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli, a więc organ przeprowadzający kontrolę może o tym fakcie powiadomić beneficjenta, jednak czynić tego nie musi. Odnośnie twierdzeń dotyczących W. P. organ wyjaśnił, iż po pierwsze w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo, w którym Z. M. - pełnomocnik upoważniony przez D. M., udzielił prawa do reprezentowania W. P. Zatem, zdaniem organu, obecność W. P. nie mogła być przypadkowa. Potwierdzeniem tej obecności jest również adnotacja podpisana przez W. P., na str. 4 protokołu z czynności kontrolnych: "w związku z brakiem przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych na niektórych działkach informuję, iż dokonane zostaną stosowne prace w terminie do [...].09.2010r." Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, kwestia poinformowania pełnomocnika w dniu zakończenia kontroli nie może mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ organ nie ma obowiązku informowania o zamiarze przeprowadzenia kontroli.

Odnosząc się do zarzutu dot. czasu, w którym przeprowadzono kontrolę, tj. że pracownicy Agencji dokonali czynności przed upływem terminu na dokonanie obowiązkowych prac i zabiegów rolniczych, organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z rozporządzeniem w sprawie minimalnych norm okrywa roślinna na działkach rolnych powinna być koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do 31 lipca lub powinny być na nich wypasane zwierzęta. Natomiast w przypadku gruntów zadeklarowanych również do płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych - pakiet 3.1, jak wynika z rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, koszenie powinno odbywać się w terminie od 1 czerwca do 30 września, nie więcej niż 2 razy w roku. Organ wyjaśnił, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przeprowadzona kontrola dotyczyła zobowiązań wynikających z systemu wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, nie dotyczyła natomiast zobowiązań wynikających z zasad przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Nie mniej jednak w przedmiotowej sprawie D. M. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych - pakiet 3.1, do działek rolnych [...]. Organ wskazał, iż kontrola stwierdziła nie przestrzeganie norm dobrej kultury rolnej również na działkach objętych płatnością rolnośrodowiskową tj. na działce rolnej [...]. Mimo, iż D. M. faktycznie miał termin na wykoszenie działek do 30 września to, zdaniem organu, podnieść trzeba, że jak wynika z rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi, po uprzednim spełnieniu wymogów i norm określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. A zatem wnioskodawca ubiegając się o przyznanie również płatności rolnośrodowiskowej powinien spełniać przepisy dotyczące przyznania pomocy finansowej ONW. Jednym z warunków przyznania płatności ON W jest utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Ze zdjęć wykonanych podczas kontroli jednoznacznie wynika, iż znajdująca się na działkach rolnych roślinność, wysokie trawy, zakrzaczenia oraz samosiewki brzóz, nie jest roślinnością jednoroczną, a co za tym idzie grunty te nie są utrzymywane zgodnie z normami, w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Ponadto składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w terminie od 15 marca do 15 maja beneficjent pomocy deklaruje powierzchnie działek rolnych, które kwalifikują się do otrzymania wnioskowanej płatności na dzień złożenia wniosku. Zdaniem organu stwierdzone uchybienia świadczą również o tym, że na dzień złożenia wniosku działki rolne nie kwalifikowały się do otrzymania płatności ONW. Podsumowując organ wskazał, iż rozporządzenie w sprawie płatności rolnośrodowiskowych przewiduje możliwość wykonania dwóch pokosów w ciągu roku, oznacza to, że koszenia dokonuje się według potrzeb na danej działce rolnej. D. M. chcąc utrzymywać swoje działki w dobrej kulturze rolnej, powinien dokonać koszenia wcześniej, przed ostatecznym terminem.

Organ wyjaśnił również, iż wymogiem dodatkowym dla pakietu w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych jest pozostawienie 5 - 10 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej powierzchni. Wskazano, że trwałe użytki rolne oznaczają grunty (łąki i pastwiska) zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiekanych), z wyłączeniem obszarów odłogowanych. Wobec tego kontrola na miejscu nie mogła uwzględnić nieskoszonej łąki, ponieważ na wykluczonych powierzchniach znajdują się zamiast trwałych użytków zielonych grunty odłogowane, czego potwierdzeniem są widoczne na zdjęciach zadrzewienia i zakrzaczenia. Ponadto organ II instancji wskazał, iż w sytuacji pozostawienia 10 % niewykoszonej powierzchni, wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności dołącza do niego materiał graficzny, na którym zaznacza powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nie wykoszona w danym roku. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, wskazane zarzuty są bezpodstawne.

W dalszej kolejności odnosząc się do braku w aktach sprawy informacji na temat urządzenia GPS, organ wyjaśnił, iż w uwagach inspektorów terenowych znajduje się informacja o nazwie i modelu odbiornika GPS, jak również podane są nazwiska i numery identyfikatorów inspektorów terenowych (pole nr 90). Natomiast kwestia braku legalizacji urządzenia GPS została również D. M. wyjaśniona w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r., w którym Biuro Kontroli na Miejscu W. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazało, iż certyfikaty oraz licencje oprogramowania, wykorzystywanego na potrzeby kontroli na miejscu znajdują się w siedzibie OR ARiMR w O.

Podsumowując, w ocenie organu odwoławczego, kontrola została przeprowadzona właściwie przez upoważnionych do tego inspektorów oraz protokół został sporządzony prawidłowo.

D. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. domagając się jej uchylenia.

Zaskarzonej decyzji zarzucił:

← art. 7, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80 art. 107 k.p.a.;

← art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z póżn. zm.) i § 3 ust.1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329)

← art. 16 ust. 2 akapit drugi i art. 24 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L. z 2006 r. Nr 368, poz. 74);

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U, nr 153, poz. 1269 ) oraz art 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skardze nie można było odmówić słuszności. Przede wszystkim Sąd podkreśla, iż rozpoznawanej sprawie decydujące dla jej uchylenia było niedostrzeżenie przez organ potrzeby przeprowadzenia pogłębionego postępowania dowodowego na okoliczność utrzymywania spornych działek w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] września 2010r., przeprowadzania zabiegów rolniczych i prowadzenia działalności rolniczej zgodnie ze złożonymi wnioskami o dopłaty za rok 2010.

Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest bowiem od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach k.p.a. regulujących postępowanie dowodowe. Ustawodawca nakłada na organy administracji publicznej obowiązek między innymi podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala dopiero na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o wyniki kontroli w zakresie wzajemnej zgodności oraz kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Obie kontrole stwierdziły nieprawidłowości, polegające na przedeklarowaniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności, na działkach rolnych oznaczonych symbolami: [...]. Jakkolwiek zasadne jest stanowisko organu, iż nie miał obowiązku powiadomienia o terminie kontroli, a zatem bezprzedmiotowe są rozważania dotyczące osoby pełnomocnika strony, to nie zwalniało to organu od rzetelnego odniesienia się do zarzutów strony sformułowanych do doręczonego jej Raportu z czynności kontrolnych.

Po otrzymaniu raportów skarżący zgłosił do Biura Powiatowego ARiMR w O. zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych i zastrzeżenia te konsekwentnie powtarzał w kolejnych etapach prowadzonego postępowania.

W przedmiotowej sprawie organ nie przeprowadził żadnej czynności wnioskowanej przez Stronę zarówno w zarzutach do Raportu jak i w odwołaniu.

Odmowę przeprowadzenia dowodów organ uzasadniał ich zbytecznością jako dotyczących okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Ta ocena nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.

Odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych w sposób oczywisty naruszyła art. 78 k.p.a. Z przepisu art. 78 k.p.a. wynika, że co do zasady żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 §1 k.p.a.). Nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia dowodu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy nie zostało zgłoszone w toku postępowania i dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają znaczenie dla sprawy. W świetle treści art. 78 k.p.a. ma zatem znaczenie dla sprawy istotny dowód zgłaszany na tezę odmienną od tezy uznawanej przez organ za dostatecznie wyjaśnioną.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny stanu działek na dzień przeprowadzenia kontroli z uwzględnieniem prowadzonych przez stronę programów i wymogów związanych z wnioskowanymi dopłatami. Dlatego też w toku ponownego rozpoznania sprawy organ winien przede wszystkim przesłuchać wnioskowanych przez skarżącego świadków. Ciążący na stronie ciężar dowodów znalazł realizację w przedstawieniu organowi listy świadków, ich adresów i wskazaniu okoliczności, na którą mieliby być przesłuchani a która dotyczy istoty sprawy (stanu działek na dzień kontroli). Oczekiwanie organu, by skarżący przedstawił sam te zeznania jest niedopuszczalne nawet przy uwzględnieniu specyfiki postępowania dowodowego prowadzonego przez ARiMR z mocy art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z póżn. zm.)

Po przesłuchaniu wnioskowanych świadków organ winien skonfrontować ich zeznania z posiadanym materiałem zdjęciowym powstałym w czasie kontroli. Wówczas dopiero będzie mógł podjąć (i uzasadnić) decyzję co do zasadności przeprowadzenia kolejnych zgłoszonych w odwołaniu dowodów.

Organ winien także wyjaśnić podnoszoną przez stronę niekompletność dokumentacji zdjęciowej.

Sąd równocześnie nie podziela zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowości w działaniu urządzeń GPS. Zupełnie niezasadne jest także, w ocenie Sądu, domaganie się przez skarżącego dołączenia do sprawy niniejszej materiałów dotyczących sąsiednich działek i zeznań świadków ze spraw dotyczących innych lat.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania działając z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i 200 p.p.s.a.