Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2228/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. P., E. S. i D. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Znak [...]) utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], którą to na podstawie przepisów art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 w związku z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2042, z późn. zm., dalej jako: ustawa) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), po rozpatrzeniu wniosku B.J. z [...] grudnia 1992 r. (data wpływu wniosku do Urzędu Rejonowego w [...]) oraz z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewoda [...] odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.J. (s. J., ur. [...] maja 1930 r. w [...]) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], obecnie [...].

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z [...] grudnia 1992 r. B.J. wystąpił do Urzędu Rejonowego w [...] o przyznanie odszkodowania za mienie będące darowizną od W.J. tj. nieruchomość położoną w [...]. W związku z przejęciem przez wojewodów dotychczasowych kompetencji starostów i prezydentów miast w zakresie potwierdzania uprawnień do rekompensaty, za mienie pozostawione w związku z II wojną światową poza obecnymi granicami RP, Prezydent Miasta [...], przekazał akta sprawy Wojewodzie [...]. Dnia [...] listopada 2005 r. B.J. ponowił swój wniosek o przyznanie rekompensaty do Wojewody [...].

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że B.J. zmarł [...] czerwca 2010 r., i w związku z powyższym Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyjne. Pismem z [...] listopada 2016 r. przesłany został do sprawy odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2016 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku po zmarłym B.J., w którym stwierdzono, że spadek nabyły jego córki: [...].

W trakcie postępowania wyjaśniającego oraz po wezwaniu stron postępowania w myśli art. 6 ustawy w sprawie organ zebrał następujący materiał dowodowy:

1. dokumenty dotyczące nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej:

a) umowa o przekazaniu majątku na warunkach dożywotniego utrzymania z [...] kwietnia 1955 r. wraz z wierzytelnym tłumaczeniem z języka [...];

b) akta sprawy nr [...]- zbiorczy akt wyceny dotyczący majątku domowego nr [...], ulica [...], miasto [...]; wraz z wierzytelnym tłumaczeniem z języka [...];

2. dowód potwierdzający posiadanie przez B.J. w dniu [...] września 1939 r. obywatelstwa polskiego: decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2008 r., nr [...];

3. dowody potwierdzające datę i okoliczności repatriacji B.J. na obecne terytorium RP: karta repatriacyjna A nr [...] na podstawie której ustalono, że ww. osoba przybyła na obecne terytorium RP w dniu [...] października 1958 r. oraz świadczenie J.P. z [...] stycznia 2017 r. o przyczynach i okolicznościach opuszczenia byłego terytorium RP właściciela

4. dokument potwierdzający legitymację prawną do bycia stroną w postępowaniu w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP: odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2016 r., sygn. akt [...], o nabyciu spadku po B.J. zmarłym [...] czerwca 2010 r., ostatnio zamieszkałym w [...] przez córki: [...] po 1/3 części każda z nich;

5. dokumenty o miejscach zamieszkania na obecnym terytorium RP: [...];

6. oświadczenia D.J. i E.S. złożone dnia [...] kwietnia 2016 r. złożone w Konsulacie Generalnym Rzeczpospolitej Polskiej w [...] o wskazaniu jako osoby uprawnionej do rekompensaty J.P.;

7. uwierzytelnione kserokopie pełnomocnictw [...] udzielone adwokat I.M.;

8. dowody potwierdzające fakt posiadania przez [...] obywatelstwa polskiego: potwierdzona za zgodność z okazanym oryginałem kopia dowodu osobistego ww. osoby.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu, co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych, co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych, co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Nie budził w ocenie organu wątpliwości fakt, że B.J. otrzymał majątek położony w [...] przy ul. [...] na warunkach dożywotniego utrzymania, co potwierdza umowa sporządzona [...] kwietnia 1955 r. przez notariusza Państwowego Biura Notarialnego w [...], obwód [...], podlegającego Ministerstwu Sprawiedliwości USRR. W oparciu o dowody przedłożone w sprawie ustalono również, że B.J. posiadał w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdza przedłożona do akt karta ewidencyjna.

Organ wskazał, że przeniesienie prawa własności do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nastąpiło w 1955 r., na terenach będących już wówczas na terytorium Związku [...]. Zgodnie bowiem z umową graniczną zawartą pomiędzy Rzeczpospolita Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik [...] z [...] sierpnia 1945 r., która została ratyfikowana w [...][...] lutego 1946 r. miejscowość [...] od 1945 r. znajdowała się na terytorium [...]. Organ zatem stwierdził, że B.J. nie był właścicielem pozostawionej nieruchomości przed wybuchem II Wojny Światowej, gdyż nie nabył jej w czasie kiedy terytorium to należało do Państwa Polskiego.

Organ podkreślił, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem stan własności nieruchomości bada się na moment wybuchu II Wojny Światowej.

Dodatkowo organ podniósł, że przedłożona do akt sprawy umowa o przekazaniu majątku na warunkach dożywotniego utrzymania z [...] kwietnia 1955 r. wraz z wierzytelnym tłumaczeniem z języka [...] nie jest dowodem wymienionym w art. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powyższym przepisem dowodami potwierdzającymi pozostawienie oraz rodzaj i powierzchnię nieruchomości mogą być w szczególności urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, i także dokumenty urzędowe, w tym sądowe, pozyskane z archiwów państwowych np. [...]. Organ podniósł, że w przypadku braku ww. dokumentów, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod notariuszem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami RP lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (zgodnie z art. 4 pkt 13 przywołanej ustawy osobami bliskimi są: zstępny, wstępny, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonek, osoby przysposabiające i przysposobione oraz osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu).

Organ wskazał, że przedmiotowa umowa nie stanowi dokumentu urzędowego

w rozumieniu art. 76 k.p.a. (została ona sporządzona przed notariuszem Państwowego Biura Notarialnego w [...], który podlegał wówczas bezpośrednio Ministerstwu Sprawiedliwości [...], a jej podstawą prawną było ustawodawstwo sowieckie, narzucone na terenach wschodnich Polski zajętych przez [...], co potwierdza fakt poinformowania stron zawierających umowę o treści § 182 KC [...]).

W oparciu o powyższe ustalenia organ wojewódzki, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, wydał decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty, przy czym stosownie do art. 10 k.p.a. organ pismem z [...] lipca 2017 r. poinformował pełnomocnika stron o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik stron oraz strony nie skorzystały z przysługującego im prawa.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] września 2017 r. od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister zasadniczo podzielił argumenty organu I instancji.

Minister wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz po wezwaniu stron materiał dowodowy niniejszej sprawy został uzupełniony m. in. o następujące dokumenty:

- umowę przekazania majątku na warunkach dożywotniego utrzymania z dnia [...] kwietnia 1955 r.,

- poświadczenie obywatelstwa polskiego B.J. z dnia [...] sierpnia 2008 r.,

- kartę repatriacyjną nr [...] z dnia [...] października 1958 r. wydaną na nazwisko B.J.,

- akta sprawy nr [...] dotyczące nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Organ wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. la ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" oraz umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik [...] z dnia 15 lutego 1951 r.

Przepisy niniejszej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r..

Minister podał, że z wykładni literalnej i systemowej przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ww. ustawy. Jedną z tych przesłanek jest przysługiwanie prawa własności do nieruchomości, w chwili wybuchu II wojny światowej.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie B.J. nabył prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 1955 r. o przekazaniu majątku na warunkach dożywotniego utrzymania. Tak więc przeniesienie prawa własności do ww. nieruchomości nastąpiło już na terytorium Związku [...]. Zgodnie bowiem z umową graniczną zawartą pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik [...] z dnia 16 sierpnia 1945 r., która została ratyfikowana w Warszawie w dniu 5 lutego 1946 r., miejscowość [...] od 1945 r. znajdowała się na terytorium [...]. Powyższe w ocenie Ministra oznacza, że B.J. nie nabył pozostawionej nieruchomości w czasie, kiedy terytorium to należało do państwa polskiego, jak również nie był właścicielem pozostawionej nieruchomości w chwili wybuchu II wojny światowej. Nie została tym samym spełniona jedna z przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty. Innymi słowy, zdaniem organu stan prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II wojny światowej jego własność, a który to majątek, w związku z wojną zmuszony był opuścić. Organ podniósł, że stanowisko to znalazło potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 11/13.

Mając powyższe na uwadze organ uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 2 w związku z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na wykraczającym poza dyspozycję w/w przepisów rozszerzeniu przesłanek przyznania rekompensaty i przyjęcie przez organ dodatkowej przesłanki potwierdzenia prawa do rekompensaty, tj. wymogu udowodnienia faktu własności pozostawionej nieruchomości na dzień 1 września 1939 r.

Minister uznał za trafne zarzuty odwołania dotyczące nieuzasadnionej odmowy przez organ I instancji mocy dowodowej umowie z dnia [...] kwietnia 1955 r. o przekazaniu majątku na warunkach dożywotniego utrzymania. Jednakże uwzględnienie tych zarzutów nie mogło w ocenie organu stanowić podstawy do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., gdyż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można było potwierdzić, że B.J. był właścicielem pozostawionej nieruchomości w momencie wybuchu II wojny światowej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, że niespełnienie choćby jednej z przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodły [...] i zaskarżyły na zasadzie art. 50 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) w całości ww. decyzję utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmawiającej potwierdzenia prawda do rekompensaty.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

naruszeniu przepisów postępowania, gdyż to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że organ w sposób wyczerpujący i całościowy rozpatrzył materiał dowodowy i prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne, nie dokonując wybiórczego i niekorzystnego dla strony wyboru materiału dowodowego,

naruszenie przepisów prawa materialnego, a to naruszenie:

- naruszenie art. 2 ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że strona ma obowiązek wykazania tytułu własności przysługującego jej poprzednikom wg. stanu na dzień 1 września 1939 r. i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący nie spełnili wszystkich przesłanek do uzyskania rekompensaty;

- naruszenie art. 7, i 8 k.p.a. oraz art.7, 31 i 45 Konstytucji RP, skutkujące uniemożliwieniem uzyskania przez spadkobierców rekompensaty, w szczególności na skutek pominięcia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 1989 r., sygn. akt K 7/89, wyroku Sądu Najwyższego z 10 października 2003 r., sygn. akt II CK 36/02 oraz wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie Broniowski vs. Polska.

W związku z powyższymi zarzutami skarżące wniosły o uwzględnienie niniejszej skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości na zasadzie art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów wedle norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano argumenty na poparcie zarzutów skargi.

Zdaniem Skarżących, w przypadku składania wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, prawo do nieruchomości należy udowodnić na datę jej opuszczenia. Ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał bowiem tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym w przeszłości nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale wyłącznie tym, którzy byli ich właścicielami w momencie repatriacji i przy spełnieniu przez nich łącznie wszystkich warunków określonych w art. 2 ustawy. To zaś, że tytuł prawno- rzeczowy do nieruchomości w dacie jej opuszczania musiał być przynależny repatriantowi, wynika z samej istoty zdarzenia, z jakim związane jest omawiane uprawnienie, tj. "pozostawieniem nieruchomości" w określonych w art. 1 ustawy okolicznościach. O pozostawieniu rzeczy można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy przynależała ona do jednostki, która twierdzi, że ją pozostawiła. Zatem przepisy ustawy nie wymagają wykazania by byłemu właścicielowi tytuł prawny przysługiwał na dzień 1 września 1939 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a..

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta w art. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wskazanych w tym przepisie "układów republikańskich" oraz wymienionej w ust. 1a umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik [...] o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., zwanego przez ustawodawcę "prawem do rekompensaty". Ponadto art. 1 ust. 2 wprowadza zasadę, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 1 ustawy zakreśla zatem jej zasięg przedmiotowy i podmiotowy, natomiast w art. 2 tej ustawy ustawodawca zawarł przesłanki, jakie łącznie musi spełniać właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, aby otrzymać prawo do rekompensaty. Przepis ten wymaga, by właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (pkt 1), a także posiadał obywatelstwo polskie (pkt 2).

W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (czyli posiadają obywatelstwo polskie).

Oznacza to, że zgodnie z treścią art. 2 powołanej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące przesłanki - były w dniu 1 września 1939 r. obywatelami polskimi, zamieszkiwały w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuściły je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy i posiadają obywatelstwo polskie. Innych wymogów ani w art. 1, ani art. 2, ani w żadnym innym przepisie tej ustawy ustawodawca nie zawarł. Przepisy te zaś są oczywiste i jasne i z tego powodu, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2008 r. (sygn. akt I OSK 1087/07), sięgnięcie w ich przypadku do wykładni innej aniżeli gramatyczna jest nieuprawnione. Oznacza to, że brak jest podstaw prawnych do uznania za nieprawidłowe stanowiska organu I i II instancji zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i stanowiącego podstawę odmowy przyznania wnioskowanego prawa, zgodnie z którym warunkiem sine qua non przyznania prawa do przedmiotowej rekompensaty jest fakt bycia właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w momencie wybuchu II Wojny Światowej. Takie stanowisko organów orzekających jest całkowicie uzasadnione i uznać je należy za właściwą i utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretację przepisu art. 2 powołanej ustawy. Zatem tym samym za nieuprawnione uznać należy zarzuty skargi o rozszerzeniu przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, zamkniętego katalogu ustawowych przesłanek warunkującym możliwość uzyskania przez byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości prawa do rekompensaty. Z tego to właśnie powodu Sąd uznał za prawidłowe obie decyzje wydane w tej sprawie. Podkreślić należy, że jak z akt sprawy wynika, że poprzednik prawny skarżących był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiadał obywatelstwo polskie, tyle tylko, że w dniu wybuchu wojny właścicielem przedmiotowej nieruchomości był W.J., który dopiero w dniu [...] kwietnia 1955 r. przekazał na podstawie umowy znajdującej się w aktach sprawy przedmiotowy majątek na warunkach dożywotniego utrzymania B.J.

W tym stanie faktycznym brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Fakt, że ojciec skarżących otrzymał od krewnego darowiznę w postaci przedmiotowej nieruchomości w roku 1955 nie ma w niniejszej sprawie doniosłości prawnej wobec faktu, że podstawą dochodzenia przedmiotowych roszczeń stanowił art. 2, a nie art. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. i konieczne było kumulatywne spełnienie wszystkich jego przesłanek.

Organ odwoławczy wydał decyzję zgodnie z art. 138 k.p.a., jak i art. 107 § 3 k.p.a., a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wyjaśnił przyczyny i powody, które legły u podstaw stanowiska tego organu. Takie działanie organu odwoławczego jest zgodne także z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, które obowiązują również organ odwoławczy, a zawartymi w art. 6 (zasada legalności), art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), a przede wszystkim w art. 8 k.p.a., czyli zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej.

Skoro zatem zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydali swoje decyzje zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz bez naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, skargę należało zdaniem Sądu oddalić.

Reasumując, stwierdzić należy, że istota sprawy odnosiła się do odpowiedzi na pytanie czy zostały w niniejszej sprawie spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez obywatela polskiego poza obecnymi granicami RP. Sąd zatem podkreśla, że prawo do rekompensaty winno się wiązać z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, a który to majątek w związku z wojną obywatel polski zmuszony był opuścić. Nadinterpretację przepisów ustawy stanowić mogłoby jedynie uznanie za konieczne legitymowania się w stosunku do nieruchomości tytułem własności w dacie repatriacji. ( por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 20141 r. sygn. akt I OSK 899/13)

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.