Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 322/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art.145 par.1, art.134 par.1,art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.23a ust.3 i 7, art.23b, art.23f ust.1 pkt 1-4,art.129 ust.3
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Naczelnik Urzędu Celnego w O. – na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r., Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako: O.p.), art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. z 2004r. Dz. U. Nr 4, poz. 27 ze zm., dalej jako: u.g.z.w.), art. 8, art. 23a ust. 7, art. 129 ust. 3 i art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej jako: u.g.h.), art. 14 i art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 134, poz. 779) oraz § 14 ust. 5 i § 10 ust. 4 pkt 2 lit. b oraz ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm.) – cofnął przed wygaśnięciem rejestrację nr "[...]", poświadczającą uprawnienie "F." sp. z o.o. z siedzibą w W. do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu do gier o niskich wygranych "[...]", typ: wideo – LCD, nr fabryczny "[...]". Powyższa decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zakończonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia "[...]" uchylonej w całości i przekazanej do ponownego rozpatrzenia decyzją Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia "[...]". W uzasadnieniu podniesiono, iż w dniu "[...]" funkcjonariusze Urzędu Celnego w O. przeprowadzili kontrolę należącego do Spółki punktu gier na automatach o niskich wygranych mieszczącego się w lokalu "C." Z. H. Firma Handlowa w O. przy ul. G. 2 w toku której, w drodze eksperymentu, ustalili, że przedmiotowy automat pozwala na prowadzenie gier, w których wartość stawki za udział w jednej grze wynosi 100 punktów kredytowych, co odpowiada równowartości 10 zł, a więc możliwa jest gra za stawkę kilkudziesięciokrotnie wyższą niż wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze, określonej w art. 129 ust. 3 u.g.h. Ponadto - niezależnie od ustaleń poczynionych w ramach kontroli wykonanej przez funkcjonariuszy celnych - w toku postępowania karno-skarbowego przedmiotowy automat do gier został poddany badaniu przez biegłego sądowego, który w opinii z dnia "[...]" potwierdził ustalenia dokonane przez funkcjonariuszy celnych, a także wskazał na inne okoliczności dowodzące działania automatu w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawne. Biegły stwierdził, iż badany automat nie spełnia wymogów technicznych stawianych automatom o niskich wygranych przepisami u.g.z.w. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego organ pierwszej instancji stwierdził, iż automat ten jest niezgodny zarówno z warunkami określonymi w przepisach ustawy obowiązującej w momencie jego rejestracji i poddania kontroli przez funkcjonariuszy Służby Celnej, jak też z warunkami ustawy aktualnie obowiązującej. W tym przypadku cofnięcie rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem stanowi realizację obowiązku wynikającego wprost z art. 23a ust. 7 u.g.h.

"F." sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego, A. F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc zarzut naruszenia art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP, art. 2 ust. 4 u.g.h., art. 23a ust.7 u.g.h., art. 23b u.g.h., art. 121 § 1 O.p., art. 180 § 1 O.p., art. 194 § 1 i 3 O.p., art. 188 O.p., art. 181 O.p., art.187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p. W nawiązaniu do powyższych zarzutów strona odwołująca się wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W obszernym uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Spółki wskazał, iż w świetle przedstawionych przez stronę argumentów należy przyjąć, że możliwość poddawania w automacie o niskich wygranych w toku gry ryzyku wcześniej uzyskanych wygranych (w zamiarze uzyskania wygranej wyższej) nawet o wartości ponad 50 zł, jeżeli wartość wygranych poddawanych ryzyku jest niższa niż 60 zł, mieści się w dopuszczalnych, tj. niezakazanych, nieograniczonych art. 129 ust. 3 u.g.h. funkcjonalnościach automatu do gier o niskich wygranych. Podniesiono, iż przedmiotowy automat nie został rzetelnie zbadany przez uprawnioną jednostkę badającą w trybie art. 23b u.g.h.

Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej w O. zlecił organowi pierwszej instancji dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów poprzez dokonanie, na podstawie art. 23b ust. 1 u.g.h., zlecenia przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu "[...]", nr fabr. "[...]" przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego w O., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania, zwrócił organowi odwoławczemu akta niniejszej sprawy wraz z wydaną przez Izbę Celną w B. Wydział Laboratorium Celne opinią z badania sprawdzającego z dnia "[...]". Wskazano, iż jednostka ta posiada upoważnienie Ministra Finansów. Zgodnie z wydaną opinią przedmiotowy automat nie spełnia warunków określonych w ustawie, a mianowicie warunków określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze, warunku wynikającego z art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki. W ocenie jednostki badającej automat nie spełnia także wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych oraz zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań. Stwierdzono bowiem, że możliwa jest zmiana wskazań liczników bez ingerencji w obudowę liczników, obudowę płyty logicznej oraz bez naruszenia plomb zabezpieczających jednostki badającej. Ponadto ustalono, że automat nie spełnia warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, gdyż istnieje możliwość zmiany minimalnej oraz maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych bez ingerencji w płytę logiczną oraz bez naruszenia plomb jednostki badającej. Dostrzeżono też, że nie został spełniony warunek wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej w O. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia "[...]" o cofnięciu poświadczenia rejestracji automatu. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2b u.g.z.w., obowiązującej w momencie zarejestrowania spornego automatu, grami na automatach o niskich wygranych były gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie mogła być wyższa niż równowartość 0,07 euro. Przepis art. 16 pkt 2 u.g.z.w. zawierał delegację dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunków przyznania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania takich automatów lub urządzeń, który wydał rozporządzenie z dnia 3 czerwca 2003r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm., dalej jako: rozporządzenie wykonawcze). Pojęcie "warunków rejestracji" nie zostało bezpośrednio zdefiniowane w przepisach rozporządzenia wykonawczego, jednak zgodnie z § 7 w zw. z § 9 ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 marca 2009r.), warunkiem dopuszczenia automatu do eksploatacji i użytkowania na terytorium RP jest rejestracja takiego automatu na podstawie badania, o którym mowa w § 8, zaś z treści § 8 ust. 2 pkt 5 wynika, że jednym z elementów badania poprzedzającego rejestrację jest sprawdzenie, czy konstrukcja automatu zapewnia prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej. Wskazane w powołanym przepisie wymogi, zakreślające warunki rejestracji urządzenia do gier jako automatu o niskich wygranych pokrywają się z elementami składowymi definicji automatów o niskich wygranych podanej w art. 2 ust. 2b u.g.z.w. Zatem za jeden z elementarnych warunków rejestracji danego urządzenia jako automatu o niskich wygranych uznać należy spełnienie przez to urządzenie wymogów ustanowionych wskazaną normą ustawy. W wyniku nowelizacji rozporządzenia, która weszła w życie z dniem 21 marca 2009r., zmianie uległ zawarty w § 8 ust. 2 pkt 5 zapis wskazujący niezbędne elementy badania poprzedzającego rejestrację automatów o niskich wygranych. Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier. Z kolei przepis ust. 4 pkt 2 lit. b tego paragrafu (po zmianie dokonanej § 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 2009r.) stanowi, iż poświadczenie rejestracji traci ważność w przypadku określonym w § 14 ust. 5, zgodnie z którym w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier. Organ odwoławczy wskazał, że w okresie, w którym dokonywano kontroli punktu gier na automatach o niskich wygranych obowiązywały przepisy ustawy o grach i zakładach wzajemnych, obowiązującej do dnia 31 grudnia 2009r., natomiast z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, którym ich udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Następnie notyfikowaną ustawą o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 26 maja 2011r. (Dz. U. Nr 134, poz. 779) znowelizowana została ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Stosownie do art. 23a ust. 7 u.g.h. naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Regulacja art. 23 b ust. 1 u.g.h. wskazuje, że na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Zgodnie zaś z art. 23 a ust. 3 u.g.h. badanie sprawdzające przeprowadza jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Zatem, jak podniósł organ odwoławczy, podstawą cofnięcia rejestracji automatu jest dowód w postaci badania sprawdzającego przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą, potwierdzający, iż zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Organ II instancji stwierdził, że przedmiotowy automat do gier o niskich wygranych "[...]", nr fabryczny: "[...]" nie spełnia warunków określonych w ustawie, co potwierdza opinia jednostki badającej, sporządzona zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz.U. z 2012r. poz. 312). Podniesiono, że wynik przeprowadzonego przez akredytowaną jednostkę badania, stanowiący kwalifikowany dowód dający sam w sobie autonomiczną i w zupełności wystarczającą podstawę do cofnięcia rejestracji z mocy art. 23a ust. 7 u.g.h., koresponduje z faktami znajdującymi odbicie także w innych dowodach zebranych we wcześniejszej fazie postępowania. Ujawnione podczas badania sprawdzającego nieprawidłowości obejmują wadliwą konstrukcję samego automatu, niegwarantującą skutecznej ochrony newralgicznych jego podzespołów przed nieuprawnionym dostępem (możliwość modyfikacji oprogramowania oraz zmiany wskazań liczników elektromechanicznych bez naruszenia plomb jednostki badającej), brak systemu trwałej rejestracji i zapamiętywania danych (księgowość elektroniczna), niewłaściwe oznakowanie, działanie w sposób naruszający elementarne reguły gier na automatach o niskich wygranych kończąc. W ocenie organu odwoławczego każda z wymienionych nieprawidłowości koliduje z warunkami urządzania gier na automatach o niskich wygranych, zdefiniowanymi w u.g.h. Jednak w ocenie organu kluczowe znaczenie odgrywa funkcjonalność automatu polegająca na umożliwieniu prowadzenia gry, w której dostępna stawka za udział w jednej grze wynosi 10 zł, a wysokość jednorazowej wygranej osiąga wymiar zdecydowanie przewyższający bezwzględnie obowiązujący limit. Tym samym automat, w którym zainstalowano i udostępniono tak scharakteryzowaną grę, nie spełnia określonych w ustawie warunków wyróżniających gry na automatach o niskich wygranych. Wskazano, że art. 129 ust. 3 u.g.h., jak i przepis art. 2 ust. 2b u.g.z.w. w sposób niemal identyczny definiują pojęcie gry na automatach o niskich wygranych, gdyż zmiana waluty w jakiej wyrażone zostały parametry limitujące wartość jednorazowej wygranej i wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze, pozostaje bez znaczącego wpływu na kształt tej definicji. Zbieżność definicji w obu ustawach przesądza o tym, że urządzenie spełniające wymogi określone aktualnie obowiązującą ustawą, z całą pewnością będzie spełniało również warunki wynikające z przepisów ustawy uchylonej. Wyjaśniono, że w ocenie organu odwoławczego za jedną grę uznać należy zamknięty cykl rozpoczynający się uruchomieniem gry i kończący się wraz z jej finałem, niezależnie od tego czy dana gra ma przebieg jednoetapowy, czy też składający się z wielu etapów (losowań). Podniesiono, że charakteryzując gry na automatach o niskich wygranych, poprzez wprowadzenie ograniczeń w zakresie "wartości jednorazowej wygranej" oraz "maksymalnej stawki za udział w jednej grze", ustawodawca nie sprecyzował definicji tych pojęć, jednak posługując się literalnym ich brzmieniem stwierdzono, że pod pojęciem "wartości jednorazowej wygranej" kryje się ilość punktów przeliczona na złotówki (zgodnie z przelicznikiem podanym w opinii jednostki badającej oraz w umieszczonej na automacie informacji), którą można wygrać w trakcie raz podjętej czynności gry. Wartość tak rozumianej jednorazowej wygranej w niniejszej sprawie osiągnąć może pułap znaczenie przewyższający dopuszczalną granicę zakreśloną kwotą 60 zł, bowiem poza wygraną bezpośrednią w wymiarze do 500 pkt o wartości 50 zł, jej element składowy stanowią także wygrane pośrednie, wyrażone sumą punktów możliwych do zdobycia w ramach realizacji praw do rozegrania gier premiowych SG (max w grze RED HOT FRUITS2 - 1995 SG z wygraną rzędu 20 000 zł), które to prawo każdorazowo przyznawane jest po uzyskaniu wygranej w wysokości 500 pkt (bez możliwości rezygnacji z rozegrania wygranych SG). Natomiast pod pojęciem "maksymalnej stawki za udział w jednej grze" należy rozumieć ilość punktów przeliczoną na kwotę najwyższej opłaty, jaką grający może poddać ryzyku w trakcie jednej gry, nie zaś opłatę wnoszoną odrębnie za każdy jednostkowy zakład (losowanie) stanowiący jeden z elementów składowych gry. Wskazano, że z ustaleń zawartych w opinii z badania sprawdzającego wynika, iż maksymalna stawka za udział w jednej grze na spornym automacie kształtuje się na poziomie 100 pkt (tj. 10 zł). Odnosząc się do zastrzeżeń zgłoszonych wobec jednostki badającej Dyrektor Izby Celnej wskazał, że do wyłącznej kompetencji organu prowadzącego postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu należał wybór jednostki badającej. Jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest wybór takiej jednostki spośród wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier ogłoszonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że brak jest podstaw do nakładania na niego obowiązku sprawdzania ważności akredytacji udzielonej jednostce badającej, co wynika z niedopuszczalności wkraczania przez organy celne w kompetencje zastrzeżone ministrowi właściwemu do spraw finansów, do wyłącznej właściwości którego należy udzielanie - w ramach odrębnej procedury - upoważnień do przeprowadzania badań sprawdzających. Fakt figurowania jednostki badającej w wykazie jednostek upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier stanowi podstawę przyjęcia przez organ statusu danej jednostki jako uprawnionej do przeprowadzania badania sprawdzającego automatów do gier o niskich wygranych. Dokonując oceny badania sprawdzającego przedmiotowego automatu do gier organ odwoławczy stwierdził, m.in. niespełnienie warunku w zakresie maksymalnej stawki za grę oraz maksymalnej jednorazowej wygranej, tj. naruszenie ograniczeń ustawowych wynikających z art. 129 ust. 3 u.g.h. W związku z tym zdaniem organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Celnego zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu rejestracji spornego automatu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy automat utracił cechy techniczne pozwalające na prowadzenie gier odpowiadających definicji ustawowej gry na automatach o niskich wygranych, czy od początku ich nie posiadał, mimo że został zarejestrowany jako automat do takich gier.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie "F." sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego – A. F., podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 23f ust. 6 u.g.h w zw. z art. 23b ust.3 i art. 23f ust.1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 i ust. 5 pkt 1 u.g.h., jak również w zw. z art. 129 ust. 3 i art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. oraz w zw. z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. z 2010r. Dz.U. Nr 138, poz. 935 ze zm.) i art. 5 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) Nr 339/93 oraz art. 58 § 1 k.c. – przez błędną wykładnię (w tym przez zaniechanie dokonania wykładni systemowej) polegającą na przyjęciu, że z samego faktu udzielenia Izbie Celnej w B. upoważnienia przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz z samego faktu figurowania takiego podmiotu w charakterze jednostki badającej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów wynika uzyskanie przez taki podmiot statusu jednostki badającej, podczas gdy wiadomość publikowana w internecie nie jest ani źródłem prawa, ani źródłem uprawnień kogokolwiek, a sam fakt udzielenia upoważnienia nie przesądza jeszcze o uzyskaniu przez dany podmiot statusu jednostki badającej i możliwości przeprowadzania w tym charakterze badań sprawdzających, gdyż upoważnienie jest udzielane na okres nie dłuższy niż okres ważności akredytacji, a w ślad za tym do uzyskania statusu jednostki badającej konieczne jest zarówno udzielenie ważnego upoważnienia przez Ministra Finansów, jak i posiadanie przez dany podmiot właściwej akredytacji (adekwatnej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier), nadto upoważnienie udzielone wbrew warunkom ustawy jest nieważne z mocy prawa;

2. naruszenie art. 23b ust. 3 u.g.h. w zw. z § 7 ust. 2 pkt 5 i § 22 zarządzenia nr 28 Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 19) i w zw. z § 1 ust. 2 i § 6 ust. 2 zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z dnia 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz.Urz. MF poz.72 ze zm.) oraz w zw. z art. 58 § 1 k.c. i art. 7 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie i w konsekwencji dokonanie błędnej oceny, że Izba Celna w B. jest jednostką badającą, pomimo iż w dniu 27 listopada 2012r. (data udzielenia upoważnienia Izbie Celnej w B. przez Ministra Finansów) przepisy prawa nie zezwalały izbie Celnej w B. co do zasady na prowadzenie badań technicznych automatów i urządzeń do gier;

3. naruszenie art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. z art. 18 ust. 1 u.g.h. i w zw. z art. 22 Konstytucji RP przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "stawką za udział w jednej grze" nie jest wyłącznie opłata/cena za przystąpienie do jednej gry pobierana z licznika wpłat, lecz wszelkie wartości podlegające ryzyku podczas rozpoczęcia gry i w jej trakcie, co prowadzi do wniosków ewidentnie sprzecznych z wykładnią gramatyczną i systemową cytowanych przepisów oraz narusza zakaz dokonywania wykładni per non est, a nadto dokonywanie wykładni przepisu ograniczającego swobodę działalności gospodarczej w oparciu o kryteria pozajęzykowe jest niedopuszczalne z perspektywy art. 22 Konstytucji RP, gdyż tego rodzaju ograniczeń nie wolno domniemywać ani dorozumiewać;

4. naruszenie art. 120 O.p., co polegało na wyrażeniu w istocie przez organ drugiej instancji stanowiska, że skoro Minister Finansów udzielił upoważnienia Izbie Celnej w B. w zakresie badań technicznych automatów i urządzeń do gier, pomimo iż Izba ta nigdy nie posiadała certyfikatu akredytacji w zakresie adekwatnym do tematyki badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, jakimi są automaty do gier (w tym o niskich wygranych), to inne organy administracji publicznej są zwolnione od działania na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, podczas gdy zgodnie z art. 120 O.p. wszystkie organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa, a brak uwzględnienia prawa przez jeden z organów (Ministra Finansów) nie ma wpływu na ocenę legalności rozstrzygnięcia innego organu;

5. naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. przez wyrażenie w decyzji dowolnego stanowiska, że w przebadanym automacie jest naruszone kryterium "jednorazowej wygranej" w sytuacji, gdy z opinii Izby Celnej w B. podającej się za jednostkę badającą, odnośnie opisu rozgrywanych super gier (SG) – z których istnieniem opinia wiąże przekroczenie pułapu jednorazowej wygranej – wynika, że każda pojedyncza super gra kosztuje i łączy się z pobraniem opłaty z licznika kredyt, nadto każda pojedyncza gra jest losowaniem z niepewnym wynikiem każdego z tych losowań (w tym możliwością przegranej), a zatem przy niezdefiniowaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak organ rozumie ustawowe pojęcie "jednorazowej wygranej", decyzja ta nie wyjaśnia podstawy prawnej i jest w tym względzie nieczytelna dla adresata, gdyż nie wiadomo, czy organ posługując się nieujawnioną w decyzji wykładnią pozajęzykową, za jednorazową wygraną uznaje sumę szeregu jednorazowych wygranych osiągniętych w szeregu odpłatnych gier z niewiadomym z góry wynikiem każdej z tych gier (tzw. wygraną daną wiele razy z wielu odpłatnych gier), czy też ustalenie faktyczne, iż doszło do naruszenia kryterium jednorazowej wygranej jest wynikiem niedbałego rozważenia materiału dowodowego i przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów.

Powołując się na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także ewentualnie o uchylenie także decyzji organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej opisał szczegółowo zarzuty skargi, przytaczając orzeczenia sądów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd administracyjny nie może zatem opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Przy czym zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno dopuszczenie automatu lub urządzenia do eksploatacji i użytkowania (zarejestrowanie), jak i cofnięcie rejestracji, wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio: badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego (art. 23a ust. 3 u.g.h. i art. 23a ust. 7 u.g.h. w zw. z art. 23b u.g.h.). Zatem w obu tych przypadkach podstawą rozstrzygnięcia organu o zarejestrowaniu lub cofnięciu rejestracji automatu lub urządzenia do gier powinien być dowód w postaci opinii jednostki badającej.

W niniejszej sprawie podstawą do cofnięcia rejestracji automatu była opinia z badania sprawdzającego, sporządzona przez Izbę Celną w B. Wydział Laboratorium Celne - jednostkę badającą posiadającą upoważnienie Ministra Finansów - nr "[...]" z dnia "[...]". Z opinii tej wynika, że badany automat nie spełnia wymaganych ustawą warunków. Stosownie zaś do art. 23a ust. 7 u.g.h. naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie.

Podnoszony w skardze zarzut dotyczący braku posiadania przez Laboratorium Izby Celnej w B. statusu jednostki badającej jest w ocenie Sądu niezasadny. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. został bowiem wymieniony jako jednostka upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wykonywania badań sprawdzających automatów do gier o niskich wygranych (vide: www.mf.gov.pl). Przy czym oprócz wskazania, że jednostka badająca jest wymieniona w wykazie, organ powołał się także na posiadanie przez tę jednostkę stosownego upoważnienia w dacie przeprowadzania kwestionowanego badania, podając jego numer "[...]" i datę wydania "[...]". Nie jest zatem słuszny zarzut skarżącej, że organ potraktował informacje w Internecie jako źródło prawa, a jedynie ustalił na tej podstawie, że jednostka badając posiada upoważnienie Ministra Finansów. Sąd nie podziela natomiast stanowiska skarżącej Spółki, że w niniejszym postępowaniu, dotyczącym cofnięcia rejestracji automatu, organ administracji, czy też sąd administracyjny winny badać uprawnienia wskazanej jednostki badającej. Należy bowiem wyjaśnić, że adresatem normy prawnej zawartej w art. 23f ust. 1 pkt 1- 4 u.g.h. jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, który w ramach przyznanych mu przez ustawę uprawnień władczych udziela upoważnień do badań technicznych według kryteriów określonych w tym przepisie. Zatem to w toku postępowania przed Ministrem Finansów, poprzedzającego udzielenie upoważnienia, badany jest zarówno fakt posiadania przez jednostkę akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European co-operation for Accreditation Multilateral Agreement), jak też dokonywana jest ocena, czy aplikująca jednostka zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier oraz czy dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym, a ponadto czy osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, a także czy jednostka posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione zarządzające tą jednostką a także osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. Nie ma zatem żadnych podstaw prawnych, aby prawidłowość działań Ministra Finansów w tym zakresie mogła być przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu, gdyż zupełnie inny jest przedmiot tego postępowania, a Minister Finansów nie jest jego stroną, czy też organem podejmującym rozstrzygnięcia. W związku z tym poza oceną w niniejszym postępowaniu pozostaje to, czy Minister Finansów właściwie dokonał wyboru jednostek upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Należy w tym względzie podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2013r. (sygn. II SA/Bk 719/13, dostępne na stronie nsa.gov.pl), że jeżeli jednostka badająca posiadała w dacie prowadzenia badania upoważnienie Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, to jest to fakt wykluczający prowadzenie w sprawie dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność posiadania przez tę jednostkę uprawnień do sporządzania opinii o legalności działania automatów do gier o niskich wygranych. Fakt figurowania jednostki badającej w wykazie jednostek upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier stanowi podstawę przyjęcia przez organ statusu danej jednostki jako uprawnionej do przeprowadzania badania sprawdzającego automatów do gier o niskich wygranych.

Przedstawionego stanowiska nie zmienia treść powołanych w skardze przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o systemie oceny zgodności, a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.Urz. UE L 218 z 13 sierpnia 2008r., str. 30). Przepisy te regulują tryb udzielenia, ograniczenia lub cofnięcia akredytacji przez Polskie Centrum Akredytacji i zakres takiej akredytacji. Nie zmienia to jednak faktu, że na gruncie u.g.h. to Minister Finansów udziela upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier i czyni to według kryteriów określonych w art. 23f ust. 1 pkt 1-4 u.g.h. Jednostka badająca w niniejszej sprawie tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. legitymowało się stosownym upoważnieniem, wydanym zgodnie z przepisami u.g.h. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości postępowania organu co do zlecenia przeprowadzania badania jednostce badającej.

Odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnika Spółki (w załączniku do protokołu) kwestii "techniczności" art. 129 ust. 3 u.g.h. i braku jego notyfikacji stosownie do wymogów dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE z 1998 r. Nr L 204, s. 37) wyjaśnić należy, że przepis ten zawiera definicję gry na automacie o niskich wygranych i jako taki nie ustanawia warunków uniemożliwiających lub ograniczających prowadzenie gier na automatach poza kasynami i salonami gier albo mogących wpływać na sprzedaż takich automatów. W związku z tym przepis ten nie może być uznany za "techniczny" (zob. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1017/13, CBOSA). Ponadto podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowił przede wszystkim art. 23a ust. 7 u.g.h., a projekt ustawy zmieniającej u.g.h., zawierający między innymi ten przepis, został notyfikowany, stosownie do wymogów dyrektywy nr 98/34/WE, Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL (materiały z prac sejmowych nad projektem ustawy, Sejm VI kadencji, druk nr 3860 oraz pismo z 30 maja 2010r. - odpowiedź Jacka Kapicy, podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów na interpelację poselską nr 22397; www.sejm.gov.pl).

Poza tym należy zauważyć, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji nie było wyłącznie ustalenie, że w opinii jednostki badającej zakwestionowano wartość jednorazowej wygranej i wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze. W opinii tej wskazano bowiem także inne naruszenia, których istnienie stanowiło wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów u.g.h. Należy przy tym wskazać, że opinia jednostki badającej jest warunkiem rejestracji automatu do gier, co wynika z treści art. 23a ust. 3 u.g.h. Opinia ta nie podlega zatem weryfikacji w toku postępowania przed organem dokonującym rejestracji automatu, gdyż brak pozytywnej opinii jednostki badającej w ogóle uniemożliwia dokonanie takiej rejestracji. Nie sposób zatem przyjąć, że inne zasady obowiązują przy cofnięciu rejestracji automatu do gier. Stąd też niezasadne są zarzuty strony skarżącej, kwestionujące prawidłowość przeprowadzonego badania automatu. Należy przy tym zauważyć, że te szczególne wymogi dotyczące rejestracji automatów do gier i przesłanek cofnięcia tej rejestracji stanowią jedną z form ograniczenia swobody działalności gospodarczej. Jak jednak wielokrotnie stwierdzał to Trybunał Konstytucyjny m.in. ostatnio w wyroku z dnia 11 marca 2015r. (sygn. akt P 4/14) gwarantowana konstytucyjnie wolność działalności gospodarczej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, zwłaszcza z uwagi na ważny interes publiczny, który w tym przypadku wyraża się m.in. w konieczności zwiększenia ochrony obywateli przed negatywnymi następstwami uzależnienia od hazardu. Poza tym – jak wskazano wyżej – projekt przepisów regulujących procedurę rejestracji i cofania rejestracji automatów do gier był notyfikowany Komisji Europejskiej. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania przyjętej przez ustawodawcę procedury dotyczącej rejestracji automatów do gry. Skoro zatem opinia jednostki badającej stwierdziła, że automat nie spełnia wymogów ustawowych, to ustalenie to obligowało organ do wydania decyzji o cofnięciu poświadczenia rejestracji na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

-----------------------

14