Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3569/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13, art 15, art 48
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi I. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej także "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania I. I. (I. I., dalej "skarżący", "cudzoziemiec" albo "wnioskodawca") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także "Szefa Urzędu") z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], orzekającej o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia ochrony skarżącemu uzupełniającej, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. Decyzjami organów obu instancji objęta została również żona skarżącego E. I. oraz troje ich małoletnich dzieci: A. I., ur. [...] grudnia 2006 r.; F. I., ur. [...] listopada 2009 r. oraz E. I., urodzona [...] września 2011 r.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Radę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] września 2015 r., przedstawia się w następujący sposób:

1. Wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. skarżący, obywatel [...] narodowości [...], zwrócił się do Szefa Urzędu o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Szef Urzędu odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy na terytorium RP oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, stwierdzając niespełnianie przez skarżącego ustawowych przesłanek, niezbędnych do uzyskania wskazanych wyżej form ochrony międzynarodowej.

3. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. skarżący wniósł do Rady, za pośrednictwem Szefa Urzędu odwołanie od decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2015 r., oświadczając iż nie zgadza się z tą decyzją organu i wnosząc o jej ponowne rozpatrzenie.

4. W piśmie z dnia [...] lipca 2015 r., stanowiącym uzupełnienie do wskazanego wyżej odwołania, skarżący zarzucił decyzji Szefa Urzędu naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez jego błędną wykładnię skutkującą nieprawidłowym uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie statusu uchodźcy; art.15 cyt. ustawy poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu i w efekcie stwierdzenie, że obecnie na [...] nie zachodzi ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu tego przepisu. Ponadto zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez niezmierzanie do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj.: niesprawdzenie aktualnej, faktycznej sytuacji na [...] i stanu przestrzegania praw człowieka; niesprawdzenie aktualnej, faktycznej sytuacji na [...] w zakresie zapewnienia co najmniej podstawowych praw człowieka i godnych warunków życia w stosunku do osób wewnętrznie przesiedlonych; niesprawdzenie poziomu przestrzegania praw [...] oraz swobody wyznania [...] na terenie centralnej i zachodniej [...]; art. 11 i 107 § 3 Kpa poprzez niewyjaśnienie Stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się odmawiając międzynarodowej ochrony w efekcie skupienia się jedynie na wykazaniu wybranych aspektów sytuacji w kraju pochodzenia bez dokonania ich subsumcji do stanu faktycznego w indywidualnej sprawie. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie jemu i jego rodzinie ochrony międzynarodowej. Z kolei w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. Cudzoziemiec zwrócił się z wnioskiem o dołączenie do materiału dowodowego sprawy pisma Związku [...] oraz oświadczenia [...] Stowarzyszenia [...].

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. Rada rozpatrzyła odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje:

1. Istotą niniejszej sprawy jest w pierwszej kolejności udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy skarżący jest uchodźcą w rozumieniu przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i czy odmowa nadania mu statusu uchodźcy w Polsce jest zasadna.

Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 cytowanej na wstępie ustawy, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 3 prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi: 1/ ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub 2/ być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby w jego indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie.

1.1. Składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy, skarżący oświadczył, co następuje: "Ja na [...] mieszkam wraz z moją rodziną na [...]. W ostatnim okresie bardzo często zdarzają się sytuacje, w których [...] dokonują mordów i zamachów na obywatelach [...] wyznania [...] oraz pochodzenia [...]. Zdarzały się sytuacje takie, że moi znajomi wychodzili z domu i już nie wracali. Na ulicach grasują bandy [...], które posiadają broń palną i niejednokrotnie ją używają chcąc wyeliminować wszystkie nacje innego wyznania, i które nie chcą się podporządkować religii [...]. Obawiam się o swoją rodzinę oraz swoje i ich życie. Jestem prześladowany pod kątem religijnym dlatego, że jestem wyznawcą [...]. Nie chcę wracać już do miejsca swoje stałego zamieszkania bo tam grozi mi utrata życia mojego i mojej rodziny. Chcę spokojnie żyć w swojej wierze w bezpiecznym kraju, a jest to możliwe w Polsce (k. 42v akt org. I instancji)." Nic więcej nie miał do dodania w sprawie. Oświadczył, że nie posiada żadnych dowodów w swojej sprawie, a informacje na temat sytuacji [...] można znaleźć w Internecie. Z wniosku wynika ponadto, że strona była prześladowana: nie brała czynnego udziału w działaniach wojennych. Strona nie należała do żadnej partii politycznej ani innej organizacji. Stosowano wobec Strony przemoc fizyczną, jednak Strona nie uzasadniła na czym ta przemoc miała polegać. Skarżący oświadczył, że nigdy nie był zatrzymywany ani aresztowany, nie był skazany wyrokiem sądu; nie toczyło się w jego sprawie postępowanie sądowe lub administracyjne. Swój kraj pochodzenia skarżący opuścił w dniu [...] maja 2014 r., na podstawie paszportu wydanego przez władze [...] w dniu [...] kwietnia 2014 r. Posiadał też dowód osobisty. Z wniosku wynika ponadto, że przed wyjazdem z kraju pochodzenia, tj. w dniach [...] marca 2014 r. – [...] maja 2014 r. skarżący mieszkał w miejscowości S. (obwód [...]). Ponadto oświadczył, że posiada wykształcenie średnie, z zawodu jest kierowcą, a w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] marca 2009 r. pracował w firmie [...] w S. Oświadczył, że jest zdrowy i pełnosprawny.

1.2. W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2014 r., za zgodą skarżącego w języku [...], wywiadu statusowego, skarżący oświadczył, że w kraju pochodzenia, przez ostatnie ok. 2 lata przed anektowaniem [...] mieszkał w miejscowości Z. (obwód [...]) na [...]. Po zajęciu [...] przeniósł się z rodziną do obwodu [...], do miejscowości S. Tam mieszkali ok. 2 miesięcy. Jeszcze wcześniej też mieszkali na [...] w miejscu zameldowania (W.) lub w wynajmowanych mieszkaniach. Cudzoziemiec ma średnie wykształcenie, wcześniej pracował jako kierowca autobusu, ale ostatnio ani on, ani żona nie mieli stałej pracy. Cudzoziemiec dorabiał na budowach. Paszport zagraniczny wyrobił we L. W Polsce przebywa jego siostra z mężem - oni również ubiegają się o nadanie statusu uchodźcy. Zapytany o przyczyny wnioskowania o nadanie statusu uchodźcy odpowiedział, że wyjechał z [...] z rodziną ze względu na panującą tam sytuację bezpieczeństwa, po zajęciu półwyspu przez [...]. Pojawiało się sporo agresywnych zachowań, nie było bezpiecznie. "Byliśmy przestraszeni tą sytuacją i postanowiliśmy wyjechać z [...] by przeczekać tę sytuację. Wyjechaliśmy jeszcze przed referendum, dokładnej daty nie pamiętam.". Wyjechali do obwodu [...], bo słyszeli, że tam jest udzielana pomoc uchodźcom. W drodze zadzwonili na infolinię udostępnioną dla osób uciekających z [...] i poprosili o pomoc. Na dworcu we L. czekali na nich wolontariusze i zawieźli ich do miejscowości S. Udostępniono im mieszkanie w domu, który akurat stał pusty. Zgłosili się do właściwych organów, aby się zarejestrować oraz by otrzymać świadczenia na dzieci, które wcześniej otrzymywali na [...]. Nie musieli płacić za mieszkanie. Mogli tam mieszkać, dopóki nie rozpoczął się sezon. S. to miejscowość sanatoryjna, wypoczynkowa. Ze S. od razu wyjechali do Polski. Ze S. postanowili wyjechać, bo "tam nikt nie zwracał na nas uwagi, nie było żadnej odpowiedzi na nasze prośby". Jako [...] chcieli mieszkać wśród osób tej samej narodowości, religii, kultury, ale nie było to możliwe. Zwracali się w tej sprawie do różnych organów, ale mówiono im, że w tej chwili nie ma takiej możliwości, bo nie ma odpowiednich regulacji prawnych normujących sytuację uchodźców i jeżeli im się nie podoba, to mogą wracać na [...]. Cudzoziemiec zeznał, że oprócz tego co powiedział, nie podobał im się też sposób rozdawania pomocy przeznaczonej dla uchodźców. Na przykład nie otrzymywali pomocy, darów z Polski i innych krajów, a wiedzieli, że taka pomoc napływała do kraju. Według Cudzoziemca są przepisy, ale nie funkcjonują tak jak powinny. W innych miejscach [...] sytuacja wygląda tak samo, dlatego przyjechali do Polski. Chcieli pojechać gdzieś, gdzie żyją [...]. Mieli kontakt z przedstawicielem społeczności [...] w Polsce, B. T., który zachęcił ich do przyjazdu do Polski. Na [...] pozostała matka Cudzoziemca, rodzice jego żony i jej dwie siostry z rodzinami. Problemy mają ci [...], którzy faktycznie modlą się, wyznają swoją wiarę. Matka cudzoziemca jest wierną [...], ale nie chce wyjechać, ponieważ tam są pochowani jej przodkowie. Według wiedzy cudzoziemca matka nie przyjęła obywatelstwa [...]. Cudzoziemiec zapytany, czy doświadczał na [...] prześladowań, odpowiedział, że miał tam problemy podobne jak inni wyznawcy [...]. Jeszcze przed zajęciem [...] przez [...] zdarzały się przypadki przerywania ich konferencji. Cudzoziemiec powiedział, że obecnie [...] na [...] są prześladowani. On sam miał problemy ze strony sąsiadów, którzy uważali, że [...] nie powinni tam mieszkać. Sąsiedzi pisali różne donosy do władz, odcinano im prąd, trudno było znaleźć pracę. Powiedział, że w czasie podróży do L. nie byli kontrolowani. Do Polski przyjechali samochodami, przywiózł ich do granicy mężczyzna, u którego mieszkali w miejscowości S. Na koniec dodał, że w rzeczywistości na [...] nie obowiązuje prawo, a w Polsce tak. Cudzoziemiec nie był poddawany przemocy fizycznej, ale był poddawany przemocy psychicznej ze względu na narodowość i religię. Nie był nigdy zatrzymywany ani aresztowany, ale był skazany w 2009 r. za spowodowanie wypadku drogowego. Nie brał udziału w działaniach wojennych, ani wspierał żadnej ze stron konfliktu. W związku z sytuacją na [...] wziął tylko udział w mityngu przeciwko agresji [...]. Należał do [...] Organizacji Praw Człowieka, która pomagała obywatelom w załatwianiu ich urzędowych spraw. Nie chce wracać na [...] ze względu na sytuację polityczną i bezpieczeństwa. Nie chce też wracać na terytorium "macierzystej" [...]". Mógłby tam wrócić gdyby była tam możliwość by [...] mogli na określonym terenie spokojnie żyć i sami regulować swoje sprawy. Ale takiej możliwości tam nie ma, [...] nie są mile widziani na terenie [...]. Powiedział, że zwracał się o pomoc do odpowiednich instytucji we L., zarejestrował pobyt rodziny, złożył wniosek o wypłatę świadczeń na dzieci. Ale "ogólnie kiedy prosiliśmy o pomoc na [...], we L., powiedziano nam, że nie ma takiej możliwości by nam pomóc, bo nie ma odpowiednich przepisów". Żona wyjechała z tym samych powodów co cudzoziemiec. Na pytanie, czy są jeszcze inne okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a o których cudzoziemiec dotychczas nie wspomniał, odpowiedział: "wszystkie powody wyjazdu podałem". Podał, że nie pamięta czy we wniosku statusowym było pytanie, dotyczące skazania wyrokiem sądu, ale być może wtedy źle zrozumiał to pytanie. Nie pamięta też pytania we wniosku dotyczącego przynależności do organizacji politycznych, społecznych. Organizacja, w której działał na rzecz praw człowieka skupiała osoby, działające na zasadzie wolontariatu. Można było mieć legitymację członkowską, ale cudzoziemiec nie zdążył jej wyrobić. Dołączył natomiast kopię wizytówki tej organizacji. Nic więcej nie miał do dodania w swojej sprawie. Oświadczył, że nie wnosi o przesłuchanie świadków, i że nie posiada żadnych dodatkowych dowodów. Na koniec przesłuchania oświadczył, że wszystkie pytania zrozumiał, nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do sposobu przeprowadzenia wywiadu, tłumaczenia i treści protokołu. W konsekwencji powyższego protokół ten, po jego odczytaniu, podpisał.

1.3. Niewątpliwie w świetle brzmienia art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem. Jednak zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego "obawa prześladowania musi mieć charakter uzasadniony. Uchodźcą jest osoba, która żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem. Nie wystarcza zatem subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, gdyż przekonanie musi być uzasadnione sytuacją obiektywną. Ubiegający się o status uchodźcy powinien wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania" (wyrok NSA z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt V S.A. 119/99). W innym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny kładzie nacisk na uzasadniony charakter tych obaw: "Podstawową przesłanką decydującą o możliwości uzyskania statusu uchodźcy jest "uzasadniona" obawa przed prześladowaniem po stronie Aplikującego. Obawa jest odczuciem subiektywnym, bezpośrednio nie poznawalnym i niemożliwym do zweryfikowania" (wyrok NSA z dnia 18 marca 2002 r., sygn. akt V S.A. 3685/00). Podejście to koresponduje ze stanowiskiem Wysokiego Komisarza ONZ do Spraw Uchodźców wyrażonemu w podręczniku pt. "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" (Genewa 1992, s. 20). Uznaje on, że pojęciu "obawy" - która jest stanem umysłu i elementem subiektywnym - towarzyszy określenie "uzasadniona". Oznacza to, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny - oba muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania, czy istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem.

1.4. Z materiałów dostępnych organom orzekającym w niniejszej sprawie wynika wprawdzie, że żywione przez skarżącego obawy, związane z perspektywą ewentualnego dalszego przebywania na [...], są uzasadnione. Zgodzić bowiem należy się z tym, że przebywanie na obszarze zajętym przez [...] i objętym działaniami zbrojnymi, w szczególności z racji posiadania narodowości [...] i wyznawania [...], mogło być dla cudzoziemca i jego rodziny niebezpieczne. Ponadto, jak to wynika ze zgromadzonych w materiale dowodowym informacji oraz twierdzeń wnioskodawcy, na [...], po anektowaniu go przez [...], miały miejsce przypadki łamania praw człowieka, takie jak pobicia, uprowadzenia, być może także zabójstwa osób odmawiających poparcia dla [...] ruchów. W tej sytuacji decyzję cudzoziemca o opuszczeniu miejsca zamieszkania ze względów bezpieczeństwa można uznać za racjonalną i uzasadnioną. Powyższe okoliczności nie stanowią jednakże wystarczającej przesłanki do objęcia skarżącego ochroną międzynarodową, a to z racji tego, że skarżący wraz z rodziną ma możliwość skorzystania z relokacji wewnętrznej, o której mowa w art.18 ust.1 ustawy, na bezpieczne terytorium [...].

1.5. Stanowczo podkreślić należy, że w toku postępowania cudzoziemiec nie wykazał istnienia przeszkód, uniemożliwiających dokonanie wskazanej wyżej relokacji. Odnotować w tym kontekście należy fakt, że na terytorium [...], pozostającym pod kontrolą władz [...] (tj. poza obwodami [...] i [...] oraz [...]) sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna. Na terenach tych aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Jak dotąd władze [...] podejmują skuteczne działania, aby konflikt zbrojny nie rozlał się na kontrolowane przez nie obszary. Ogólny poziom przestrzegania na [...] (poza wskazanymi wyżej obwodami, tj. [...],[...] i [...]) praw człowieka jest zadowalający, o czym świadczy podpisanie, a następnie ratyfikowanie umowy stowarzyszeniowej między [...] a [...]. Raport Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców ze stycznia 2015 roku, odnoszący się do sytuacji na [...] i podkreślający wiele niepokojących kwestii związanych z przestrzeganiem praw człowieka, wskazuje w zaleceniach dla służb azylowych państw, że wszelkie wnioski powinny być rozpatrywane indywidualnie, z uwzględnieniem towarzyszących im okoliczności. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, iż z racji samego pochodzenia, czy też nawet zamieszkiwania na terenach objętych konfliktem na [...], należy automatycznie takim osobom udzielać ochrony międzynarodowej. Wspomniany raport stwierdza także, iż w świetle panujących obecnie na [...] warunków ucieczkę wewnętrzną/relokację można z dużym prawdopodobieństwem uznać za rozwiązanie stosowne dla wielu osób przebywających na obszarach kraju niedotkniętych bieżącymi wydarzeniami". W tym kontekście twierdzenia cudzoziemca, iż nie będzie on bezpieczny i nie zostanie mu zapewniona opieka na bezpiecznym terytorium [...], nie zasługują na uwzględnienie. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na niemożność zapewnienia cudzoziemcowi bezpieczeństwa przez władze [...].

Jednocześnie odnotować należy fakt zorganizowania przez władze publiczne [...] systemu pomocy dla osób wewnętrznie przesiedlonych:

1.5.1. Tak na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...] i wschodniej [...]. Podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych. Uruchomiono "gorące linie" telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej, jak i w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy, pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Swoje działania władze [...] koordynują z regionalnym przedstawicielem UNHCR. W dniu [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Komitet [...] podczas przygotowania ustawy uwzględnił wszystkie poprawki i uwagi organizacji międzynarodowych, m. in. IOM i UNHCR. Z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich województw [...], władze oraz urzędnicy - Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, w którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa itp. Duży wysiłek w pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...]. Pomoc udzielana przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, ale umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają. Żaden przesiedleniec, niezależnie od różnego rodzaju problemów, nie pozostaje sam. Podkreśla to również - w swoich wypowiedziach na temat przesiedleńców - O. A., Regionalny Przedstawiciel UNHCR w [...],[...] i na [...] (k. 116, 117 akt org. I inst.). W dniu 20 października 2014 r. Rada Najwyższa [...] przyjęła ustawę 4490a-l "O zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przemieszczonych" w redakcji z [...] października (k. 188 akt org. I inst.), która została bardzo pozytywnie oceniona przez organizacje międzynarodowe (Rada Europy) oraz podmioty niosące pomoc humanitarną. Ustawa wyznacza podstawy prawne statusu osób tymczasowo przemieszczonych oraz gwarancje prawne ich pobytu w nowym miejscu zamieszkania, określa porządek zatrudnienia, wypłat socjalnych i udzielenia odpowiedniej pomocy osobom tymczasowo przesiedlonym. Dodać należy, że ustawa nie zawiera żadnych regulacji zakazujących lub ograniczających pomoc zarówno ze strony instytucji rządowych, jak i organizacji pozarządowych, dla wewnętrznych przesiedleńców ze wschodnich regionów [...] oraz z [...], którzy ubiegali się o nadanie statusu uchodźcy w innych krajach i po decyzji odmownej powrócili do kraju pochodzenia. Dlatego obawy Cudzoziemca, wyrażone na str. 9 uzasadnienia do uzupełnienia odwołania nie znajdują uzasadnienia. Nie potwierdza tych obaw również powoływane przez Cudzoziemca postanowienie Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wydane w związku z przyjęciem ww. ustawy, kilka razy nowelizowane po tej dacie. Z postanowienia tego wynika, że obowiązek rejestracji (w celu otrzymania świadczeń) do 1 lutego 2015 r. nie dotyczy przesiedleńców, którzy wjechali lub wjadą na tereny rządowe po 1 października 2014 r. (według innych ww. źródeł [...], po 28 listopada 2014 r.) (k. 188 akt org. I inst.). Ministerstwo Polityki Socjalnej [...] poinformowało, że sformowano 211 mobilnych biur, z pomocą których specjaliści wyjeżdżają do miejsc zbiorowego osiedlenia osób wewnętrznie przesiedlonych. Tam ich rejestrują i udzielają niezbędnej pomocy. Dnia [...] listopada 2014 r. resort polityki socjalnej poinformował o zakończeniu prac nad utworzeniem scentralizowanej bazy danych osób wewnętrznie przesiedlonych. Rząd [...] wydzielił z budżetu państwa na comiesięczne adresowe wypłaty dla przesiedleńców. Zostało to zagwarantowane w Postanowieniu Gabinetu Ministrów nr [...] z [...].10.2014 r. Regionalne Sztaby działające w każdym obwodzie [...] na rzecz osób przesiedlonych wspólnie z przedstawicielami miejscowej władzy w pierwszej kolejności zapewniają pomoc psychologiczną i medyczną. Dalej rejestrują oraz pomagają wybrać miejsce tymczasowego zamieszkania. Osoba przesiedlona może także od razu wybrać miejsce przyszłej pracy oraz wnioskować o pakiet socjalny, tj. wypłatę rent, emerytur, ulgi, itp. Sztaby stale poszukują nowych pomieszczeń dla rozmieszczenia obywateli, którzy przemieścili się z niebezpiecznych terenów. Pod koniec grudnia 2014 r. zakończono montaż mobilnych miasteczek dla przesiedleńców. Warto też zauważyć, że w odpowiedzi na apel rządu [...], realizowana jest pomoc w ramach wspólnego przedsięwzięcia Dyrekcji Generalnej ds. pomocy humanitarnej i ochrony cywilnej (DG ECHO) oraz wybranych Państw członkowskich UE - m.in. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...] oraz [...]. Pomoc udzielana jest za pośrednictwem Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności. A w ramach Regionalnych Programów Odbudowy i Rozwoju uruchomiono Program pomocy wewnętrznym przesiedleńcom na [...]. Należy także wskazać na kolejne inicjatywy rządowe w zakresie pełniejszego wsparcia dla osób przemieszczonych, w tym m. in. projekty ustaw z marca 2015 roku dotyczące wprowadzenia zmian do określonych aktów prawnych [...] w celu wzmocnienia gwarancji praw i wolności osób wewnętrznie przesiedlonych (projekt nr [...] Rady Najwyższej [...]) oraz projekt dotyczący poprawek do ustawy o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przesiedlonych — rekompensata za utracone mienie przez osoby wewnętrznie przesiedlone (projekt nr [...] Rady Najwyższej [...]).

Przesiedleńcy mogą też liczyć na pomoc medyczną na [...]. W tym zakresie wskazać należy, że w Ministerstwie Zdrowia [...] utworzono Koordynacyjne Centrum ds. Udzielania Pomocy Medycznej i Humanitarnej dla przesiedleńców i rannych ze strefy ATO. Centrum Koordynacyjne powstało w celu zwiększenia współpracy siłowych oraz cywilnych służb medycznych z organizacjami wolontariackimi, obywatelskimi i międzynarodowymi niosącymi pomoc humanitarną, medyczną osobom wewnętrznie przesiedlonym i rannym w strefie ATO. Za pośrednictwem [...] Ministerstwa Zdrowia/Departamentów Ochrony Zdrowia w Państwowych Administracjach Obwodowych do przesiedleńców i osób rannych podczas działań w strefach ATO trafiają lekarstwa i inne środki medyczne przekazywane przez międzynarodową organizację "Lekarze bez Granic". Od kwietnia 2014 r. w rozwiązywaniu problemów bytowych osób oraz rodzin z dziećmi, które przesiedliły się do zachodnich regionów [...] udziela UNICEF. Pięć programów pomocy poszkodowanym podczas [...], rodzinom zaginionych i poległych, przesiedleńcom i poszkodowanym podczas działań bojowych na wschodzie [...] pomaga "Caritas-[...]", wspierana przez "Caritas International", "Caritas-[...]", czy "Caritas-[...]" Caritas-[...] stara się zaspokajać podstawowe potrzeby wewnętrznych przesiedleńców, tzn. zaopatrzenie w żywność, wodę, artykuły higieniczno-chemiczne, ciepłą odzież, buty (w tym szczególnie dla dzieci), koce, pojemniki na wodę, sprzęt do gotowania i grzejniki. Kolejną formą pomocy jest zapewnienie wsparcia psychologicznego oraz doradztwa administracyjnego w celu uzyskania przez przesiedlonych odpowiednich zaświadczeń oraz uprawnień. Ogólny budżet pięciu programów realizowanych przez "Caritas-[...]" wynosi ponad 1,5 min [...]. 14 milionów dolarów przeznaczyła Światowa Organizacja Zdrowia i jej partnerzy w ramach działań humanitarnych na [...], których celem jest: przywrócenie dostępu do opieki zdrowotnej, zapewnienie leków i sprzętu oraz wzmocnienie usług wsparcia zdrowia psychicznego na poziomie społeczności lokalnych. Z wykorzystaniem Ministerstw Spraw Zagranicznych pomocy finansowej/humanitarnej udzielają różne państwa, w tym m. in. [...],[...] (przekazały za pośrednictwem [...] Czerwonego Krzyża ok. 1 min euro na rzecz przesiedleńców na wschodzie [...]),[...] (ok. 0,5 min euro), [...] (ok. 3,8 min euro na pomoc humanitarną). Największa pomoc dla przesiedleńców na [...] płynie ze strony Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża oraz UNHCR: wsparcie finansowe, pomoc socjalna, odzież, żywność, pomoc w odbudowie zniszczonych domostw na wschodzie kraju, (informacje zgromadzone przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia [...] z [...].08.2014 r., k. 98-100). Ministerstwo Zdrowia [...] informuje, że wszyscy przesiedleńcy korzystają z bezpłatnej opieki medycznej w pełnym zakresie i na każdym poziomie.

1.5.2. W świetle powyższego nie można zasadnie twierdzić, że skarżący nie może wrócić na [...], bo nie uzyska oczekiwanego wsparcia od władz [...], na co wskazał w odwołaniu i w uzupełnieniu odwołania. Takiej tezie przeczą zeznania samego Cudzoziemca, który w trakcie wywiadu statusowego jednoznacznie oświadczył, co należy ponowić, że na dworcu we L. czekali na nich wolontariusze i zawieźli ich do miejscowości S. Udostępniono im mieszkanie w domu, który akurat stał pusty. Zgłosili się do właściwych organów, aby się zarejestrować oraz by otrzymać świadczenia Podkreślić w tym miejscu należy, że z materiału dowodowego sprawy (k. 176 akt org. I inst.) wynika, że w szczególności w obwodzie [...] (gdzie Cudzoziemiec przemieścił się ze swoją rodziną z [...]), mechanizmy niezbędne do przyjmowania uchodźców funkcjonują w sposób wzorcowy. Podkreśla to też wspomniany Regionalny Przedstawiciel UNHCR O. A., który stwierdził m. in., iż Zachodnia [...], szczególnie obwód [...] jest bardzo przyjazny i tolerancyjny wobec wszystkich narodów i narodowości: Nie tylko [...] są tutaj akceptowani, ale także [...],[...],[...]. Ludzie zapewniają IDPS dostawy żywności i oferują swoje własne domy za darmo. (...) program wsparcia finansowego został wprowadzony specjalnie w obwodzie [...] ze względu na wysoki poziom świadomości lokalnych władz w kwestii problemów IDPS i gotowości do odpowiedzi na ich potrzeby.

Dlatego z całą stanowczością można stwierdzić, że to cudzoziemiec i jego żona nie podjęli działań w celu dochodzenia i ochrony swoich praw na [...], decydując się, po bardzo krótkim pobycie na terytorium [...] kontrolowanym przez władze w K., na wyjazd do Polski, w zasadzie dlatego, że władze nie zapewniły możliwości przebywania w jednym miejscu całej wspólnocie [...] i decydowania o sobie (cudzoziemiec zeznał, co wymaga ponowienia, że mógłby wrócić do kraju gdyby była tam możliwość by [...] mogli na określonym terenie spokojnie żyć i sami regulować swoje sprawy). Tymczasem w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, nie jest uchodźcą osoba niewykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony i pomocy w kraju swego pochodzenia. W odniesieniu do możliwości uzyskania ochrony w kraju pochodzenia wyżej wskazano, że istnieją określone i realne możliwości. Z relacji Aplikanta również wynika, iż w istocie nie miał osobistych, negatywnych doświadczeń w tej materii. Nie można zatem uznać, że podczas krótkiego pobytu w obwodzie [...] cudzoziemiec wyczerpał możliwości jeśli chodzi o poszukiwanie pracy, nie podał żadnego konkretnego przykładu instytucji, czy innego podmiotu gdzie starał się aplikować. Można więc twierdzić, że cudzoziemiec zupełnie wykluczył i zlekceważył opcję trwałej relokacji wewnętrznej, zakładając, że wsparcie jakie uzyska w Polsce będzie bardziej atrakcyjne i perspektywiczne pod kątem ekonomicznym czy socjalnym. W świetle natomiast przedstawionych kryteriów przyznania statusu uchodźcy, względy ekonomiczne i odnoszące się do starań o znalezienie bardziej dogodnego miejsca do życia, czy atrakcyjnego zatrudnienia nie mogą jednak zostać uznane za relewantne dla udzielenia ochrony międzynarodowej.

W tym miejscu dodać też wypada, że samo obniżenie jakości opieki socjalnej czy medycznej w kraju pochodzenia w stosunku do tej, na jaką Cudzoziemiec i jego rodzina może ewentualnie liczyć w Polsce, nie stanowi naruszenia przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (orzeczenie z 02.05.1997 r., RJD 1997-III, § 54; orzeczenie z 07.09.1998 r., skarga nr 30930/96, RJD 1998-VI). Z tego względu nie można zasadnie twierdzić, że możliwość korzystania z pomocy socjalnej, medycznej, lub innej na wyższym poziomie niż na [...] powoduje powstanie obowiązku po stronie państwa polskiego do udzielenia Cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Już na marginesie podnieść wypada, że są to przesłanki do ewentualnego udzielenia zgody na pobyt tolerowany, tymczasem po dniu 1 maja 2014 r. organy orzekające nie rozstrzygają w tym przedmiocie.

1.5.3. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że na terenach kontrolowanych przez rząd [...] brak jest realnych zagrożeń dla osób opuszczających wschodnie tereny, nawet gdy z pochodzenia są oni [...], ale deklarują lojalność wobec państwa [...]. Mające miejsce nieporozumienia czy nawet występujące incydentalnie konflikty, nie mogą stanowić podstawy do sformułowania tezy o realnym dyskryminowaniu czy prześladowaniu przybyłych przez lokalną większość. Z pewnością istniejąca sytuacja nie jest wolna od napięć, a nawet incydentalnych nieporozumień czy nieprzychylnych uwag, niemniej jednak nie można stawić znaku równości pomiędzy sytuacją określaną jako "nieprzychylność", a przejawami prześladowania, które to pojęcie odpowiada precyzyjnie określonym zjawiskom i poziomowi zagrożeń, daleko odbiegającym pod względem formy i intensywności, a przede wszystkim dolegliwości od możliwych desygnatów pojęcia "nieprzychylność". Można w tym miejscu wskazać również na przykład z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 13 czerwca 2001 roku, sygn. Akt V SA 3579/00) gdzie stwierdzono, iż "złe warunki bytowe oraz niechętny, czy wrogi stosunek otoczenia nie są równoznaczne z dolegliwościami o charakterze prześladowań, skutkującymi pozytywnie w ubiegani się o międzynarodową ochronę

1.5.4. Odnosząc się z kolei do wyznawanej przez wnioskodawcę religii ([...]) wskazać należy, iż o ile na terytorium kontrolowanym przez [...], wyznawcy innych grup religijnych poza [...] podlegają represjom, o tyle na terytorium [...] kontrolowanym przez władze w K. [...] - wyznawcy [...] - nie są prześladowani ani dyskryminowani. Wskazać także należy, że na żadnym etapie postępowania (ani we wniosku, ani w trakcie wywiadu statusowego) Cudzoziemiec nie podnosił żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że z powodu wyznawanej religii doznał aktów przemocy, czy dyskryminacji na terytorium [...] kontrolowanym przez władze w K. Ponadto, zgodnie z informacjami zgromadzonymi przez organ I instancji (k. 118-118v) [...] konstytucja i ustawy gwarantują wolność wyznania i praktyki religijnej. Zgodnie z jej art. 35 gwarantuje się każdemu obywatelowi wolność myśli, sumienia i religii zarówno w zakresie wyboru wyznania, jak i praktykowania. Z ostatniego raportu Departamentu Stanu USA dot. respektowania przez [...] w 2013 r. prawa do wolności religijnej wynika, że Konstytucji [...] stoi de iure na straży wolności religijnej, a władze kraju de facto respektują prawo obywateli do wolności religijnej.

Na [...] istnieją oficjalnie zarejestrowane centra [...], a oprócz nich również funkcjonuje wiele organizacji obywatelskich utworzonych na bazie [...]. Źródła informacji o kraju pochodzenia podają, że działają meczety i domu modlitwy we [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Wiele centrów kultury [...] prowadzi w ramach szerszej działalności również szkoły. W samej [...] stosunki między władzami państwa a przywódcami wspólnot [...] wydają się układać poprawnie. [...] mają wiele reprezentujących ich organizacji i stowarzyszeń, które prowadzą aktywną działalność zarówno na polu religijnym, jak i edukacyjnym i charytatywnym.

Ustosunkowując się natomiast do odwołania i jego uzupełnienia, należy podnieść, że nie wnosi ono żadnych istotnych elementów do dotychczasowego stanu sprawy. Jest wyłącznie polemiką z ocenami i ustaleniami organu I instancji, a także próbą wyolbrzymienia swojej sytuacji w zamiarze uwiarygodnienia faktów rzekomego zagrożenia, lecz podjętą próbę należy uznać za chybioną.

1.5.4. Odnosząc się z kolei do załączonych do materiału dowodowego sprawy: pisma Związku [...] oraz oświadczenia [...] Stowarzyszenia [...], należy wskazać, iż zawierają one postulat pozytywnego rozpatrzenia odwołania skarżącego, nie mogą mieć zatem wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

1.6. Ocena materiału dowodowego sprawy prowadzi do wniosku, iż rzeczywistym powodem opuszczenia przez cudzoziemca kraju pochodzenia nie było poczucie osobistego prześladowania, ale poszukiwanie lepszych warunków do życia. Wnioskodawca nie jest zatem osobą bezpośrednio zagrożoną prześladowaniem z przyczyn, jakie określa Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. W odniesieniu do wnioskodawcy nie istnieje żadne ograniczenie formalne, organizacyjne, ani też osobiste, które eliminowałoby wnioskodawcę z grona osób mogących skutecznie korzystać z pomocy swojego państwa, ukierunkowanej na wewnętrznych przesiedleńców. Biorąc także pod uwagę osobiste uwarunkowania cudzoziemca (wiek, wykształcenie, doświadczenie zawodowe) całokształt sprawy daje zainteresowanemu de facto pełną swobodę w wyborze miejsca stałego lub czasowego zamieszkania na terenie niemal całego kraju. Podobne warunki można także stwierdzić w przypadku małżonki wnioskodawcy. Nie sposób także dopatrzeć się innych ograniczeń, gdyż wnioskodawca jest osobą młodą, operatywną i nie skarżącą się na żadne dolegliwości zdrowotne. Wobec formułowanej krytycznej oceny w zakresie wymiaru pomocy na jaką przesiedleńcy mogą liczyć, należy podkreślić, iż ofiarowana pomoc jest przecież z zasady jedynie doraźnym mechanizmem nie zwalniającym dorosłych i pełnosprawnych osób z odpowiedzialności za własne życie i podejmowane kroki. Nie można zanegować stwierdzenia o dużej dynamice zdarzeń na [...], wynika to ze wszystkich dostępnych źródeł, natomiast Cudzoziemiec prezentując ogólne informacje na temat trudności występujących wśród osób przemieszczonych, nie wykazał jakie konkretnie przyczyny dotyczące jego osoby, bądź członków jego rodziny wykluczają dostępność i skuteczność pomocy za zachodzie, czy w centralnej [...]. O nadaniu statusu uchodźcy nie może przesądzać sam fakt opuszczenia kraju pochodzenia. Należy pamiętać, że zgodnie z orzecznictwem sądowym nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia lub sytuację ekonomiczną cudzoziemca, lecz jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o taki status. Aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami.

2. W myśl art.48 ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1/ orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2/ tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3/ poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego łub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można mówić o żadnym z wymienionych zagrożeń wobec skarżącego i jego rodziny. Jak wynika z zeznań cudzoziemca, nie należał on do żadnych organizacji politycznych. Nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu go o jakąś wrogą działalność wobec władz kraju pochodzenia i nie prowadzono wobec niego w tym zakresie żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego. W toku procedury statusowej skarżący nie oświadczył, aby orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony, a w świetle materiału dowodowego sprawy, obecnie nie można mówić o tym, by na kontrolowanym przez władze [...] terytorium miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Trzeba też mieć na uwadze, o czym była już mowa powyżej, że zgodnie z art. 18 ust. 1 cyt. ustawy, Jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Dodać w tym miejscu należy, że organy orzekające, mając na względzie sytuację na [...] oraz sytuację osób przesiedlonych (o czym była mowa powyżej), wzięły pod uwagę kryterium racjonalności zastosowania tego rozwiązania w przypadku Wnioskodawcy i jego żony, biorąc w szczególności pod uwagę osobiste uwarunkowania skarżącego. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku o niewystępowaniu w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej.

IV. Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Rady z dnia [...] września 2015 r., zarzucając tej decyzji:

- istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art.7, 8, 75 § 1, art.77 § 1 i § 2, art.80 i art.136 k.p.a. poprzez: (-) niezapoznanie się z aktualnymi informacjami, dotyczącymi sytuacji na [...], w tym informacjami na temat stanu bezpieczeństwa ludności cywilnej na terytorium zachodniej i centralnej [...], (-) niesprawdzenie aktualnej faktycznej sytuacji na [...] w zakresie zapewnienia przestrzegania co najmniej podstawowych praw człowieka i godnych warunków życia w stosunku do osób wewnętrznie przesiedlonych, (-) niesprawdzenie, jak wygląda na [...] aktualna sytuacja dzieci, będących wewnętrznymi przesiedleńcami;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez wadliwe stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania skarżącemu statusu uchodźcy w związku z przynależnością do zagrożonej prześladowaniami grupy społecznej [...];

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.15 ustawy poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej;

- istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art.11 oraz art.107 § 1 i §3 k.p.a. poprzez niewskazanie, czym kierował się organ, odmawiając udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej oraz nieodniesienie się do regulacji zawartej w art.18 ust.2 w związku z art.18 ust.1 ustawy;

- istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art.10 k.p.a.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, że w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono stanu faktycznego w zakresie przestrzegania na [...] podstawowych praw człowieka w stosunku do osób wewnętrznie przesiedlonych oraz możliwości zapewnienia im godnych warunków życia (pominięto takie istotne kwestie, jak: duża liczba osób wewnętrznie przesiedlonych, istnienie daleko idących utrudnień i obostrzeń w rejestrowaniu się osób wewnętrznie przesiedlonych w sytuacji, w której dokonanie takiej rejestracji jest formalnym warunkiem uzyskania przez osobę wewnętrznie przesiedloną jakiejkolwiek publicznej pomocy, dyskryminowanie osób wewnętrznie przesiedlonych w nowych miejscach ich pobytu, obciążenie ustawodawstwa [...], regulującego sytuację prawną przesiedleńców, istotnymi lukami , utrudniającymi korzystanie z pomocy, trudności związane z zapewnieniem przesiedleńcom zakwaterowania, trudności związane z zapewnieniem należytych warunków wewnętrznie przesiedlonych dzieci).

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] listopada 2015 r., Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1674 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada było rozstrzygnięcie, czy skarżący spełnia przesłanki do nabycia statusu uchodźcy, ewentualnie do objęcia ochroną uzupełniającą, przewidziane odpowiednio w art.13 i 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że wskazane wyżej przesłanki nie zostały w odniesieniu skarżącego i jego rodziny spełnione, co zasadnie skutkowało odmownym rozpatrzeniem wniosku uchodźczego skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

2. Przesłanki niezbędne do nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy wskazuje art.13 ust.1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji (rzymskiej) o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Po drugie musi być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, (art. 13 ust. 3 ustawy). Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. Zgodnie bowiem z treścią art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy, cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.

Z powyższych uwarunkowań prawnych wynika, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości wykazać zasadność uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. W tym względzie nie wystarcza jedynie stan uczuć osoby zainteresowanej i jej subiektywne przekonanie, lecz konieczne jest, aby obawa ta została potwierdzona przez ocenę sytuacji obiektywnej poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. Innym słowy ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno - prawnej i polityczno - ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. W literaturze przyjmuje się, że "jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią a władzami kraju ojczystego. Jednakże sami opozycja czy niezgadzanie się z rządem sprawującym władzę nie wystarczają. Musi istnieć ryzyko poważnego uszczerbku dla tej osoby, stanowiące konsekwencję politycznych wypadków lub okoliczności. Wynika to wyraźnie z powiązania (...) faktu przebywania za granicą z obawą prześladowania. Oznacza to, po pierwsze, że akt lub akty stanowiące prześladowanie albo muszą być podejmowane przez same władze państwowe, albo przez inne ciała lub osoby prywatne, jeśli władze państwowe nie są w stanie lub nie chcą interweniować na rzecz jednostki" (zob. B. Wierzbicki, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993, s. 37). Podkreślić należy, że oprócz wykazania uzasadnionej obawy prześladowania, wymaga się dodatkowo, aby takie prześladowanie miało za podstawę rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub poglądy polityczne uchodźcy. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia lub sytuację ekonomiczną wnioskodawcy, lecz jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o taki status. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany. Postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy wymagają przede wszystkim przeprowadzenia oceny oświadczeń ubiegającego się o tą ochronę cudzoziemca. W postępowaniu takim organy orzekające, co do zasady, napotykają na istotne utrudnienia w kompletowaniu materiału dowodowego. Brak jest realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np. przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd. Wobec tego, że zasadniczym elementem materiału w sprawie są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, organ zeznania te musi szczególnie wnikliwie zweryfikować i rozważyć w kontekście sytuacji, którą określa. Poza nadaniem statusu uchodźcy, możliwe jest objęcie cudzoziemca inną formą ochrony międzynarodowej, poprzez udzielenie ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Prawidłowo w ustalonych okolicznościach faktycznych, w tym w oparciu o zeznania skarżącego, Rada do Spraw Uchodźców uznała, że nie zostały spełnione przesłanki do nadania skarżącemu statusu uchodźcy, ani ochrony uzupełniającej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący mieszkał na [...], w miejscowości Z. (obwód [...]) na [...]. Po zajęciu przez [...] skarżący przeniósł się wraz z rodziną do obwodu [...], do miejscowości S. Tam mieszkali ok. 2 miesięcy. Jeszcze wcześniej też mieszkali na [...] w miejscu zameldowania (W.) lub w wynajmowanych mieszkaniach. Podając we wniosku uchodźczym z dnia [...] maja 2014 r. przyczyny opuszczenia rodzinnego [...] w obliczu anektowania tej części terytorium [...] przez [...], skarżący powołał się na obawę przed prześladowaniami etnicznymi i religijnymi ze strony [...], mających wrogie nastawienie do osób pochodzenia [...] oraz [...]. W ocenie skarżącego okoliczności te stanowiły realne zagrożenie dla zdrowia i życia członków jego rodziny.

Oceniając stan faktyczny i okoliczności podane przez skarżącą należy zauważyć, że – jak słusznie stwierdził organ - władze [...] nie kontrolują sytuacji na [...]. W związku z powyższym należy zakładać, że osobom nieakceptującym i kontestującym aneksję może grozić realne niebezpieczeństwo, a w konsekwencji decyzję skarżącej o opuszczeniu [...] ze względów bezpieczeństwa można uznać za racjonalną i uzasadnioną. Zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że skarżący może skutecznie uchronić się od powyższych zagrożeń poprzez relokację wewnętrzną, tj. przeniesienie się do innego rejonu [...], wolnego od zagrożenia [...]. Oczywistym jest, że przeważająca część terytorium [...] nie tylko nie jest dotknięta działaniami zbrojnymi, pozostając całkowicie pod kontrolą władz [...], ale nie stoi w obliczu groźby secesji. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust. 2). Podzielić należy stanowisko organów, że odniesienie osobistych uwarunkowań skarżącego i jego rodziny do sytuacji panującej na większości terytorium [...] nie daje podstaw do przyjęcia, aby skarżący nie mógł legalnie i bezpiecznie przemieścić się na to terytorium i tam zamieszkiwać. Ani w toku postępowania administracyjnego, ani też w skardze skarżący nie wykazał, że w przypadku jego i jego rodziny występują przeszkody do dokonania takiej relokacji. Na uwagę zasługuje w tym kontekście szczegółowa i wieloaspektowa analiza organu odwoławczego w zakresie sytuacji panującej na [...], w tym w szczególności sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych. W świetle tejże analizy brak jest podstaw do przyjęcia, że na terytorium [...], pozostającym pod całkowitą kontrolą władz [...], skarżącemu groziłyby prześladowania, o których mowa w art.13 ustawy, ewentualnie, że rozważaną relokację uniemożliwiałyby okoliczności innej natury.

Z prawidłowych ustaleń organów wynika, że na pozostałych terenach [...] aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Co bardzo istotne władze [...], zarówno na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...] i podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych, jak również uruchomiono specjalne linie telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej oraz w obwodowych Administracjach Państwowych, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Organ słusznie zwrócił uwagę, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...]. Organ powołał się na opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, z którego wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich województw [...], władze oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, w którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa itp. Akcentuje się, że duży wysiłek w pomoc przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...]. Wprawdzie pomoc udzielana przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, ale umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają. O ile zatem nie ulega wątpliwości, że pomoc udzielana osobom wewnętrznie przesiedlonym ma ograniczony charakter, o tyle nie można mówić, że jest ona w istocie iluzoryczna, a osoby znajdujące się w potrzebie nie mogą liczyć na jakiekolwiek wsparcie. Tezie tej zaprzecza przypadek samego skarżącego, który w toku postępowania przed organami administracji szczegółowo zrelacjonował formy pomocy, jaką wraz z rodziną otrzymał.

Trafnie zatem przyjęły orzekające w sprawie organy, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki, uzasadniające nadanie statusu uchodźcy, wobec niewykazania przez skarżącego żadnej okoliczności, wskazującej na indywidulane prześladowanie skarżącego lub mogącej uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Skarżący nie wykazał, aby z powodu narodowości [...] na terenach pozostających pod rządami władz [...] doznał jakichkolwiek prześladowań, a wręcz przeciwnie z jego zeznań wynika, że skarżącemu udzielono pomocy poprzez umożliwienie bezpłatnego zamieszkania w miejscowości w obwodzie [...]. Powyższe okoliczności dowodzą, że skarżący wraz z rodziną miał możliwość bezpiecznego zamieszkania na tej części terytorium [...], na której nie dochodzi do działań wojennych. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje z tego względu, że cudzoziemiec opuszcza kraj pochodzenia jedynie w celu poprawy warunków życiowych, a tylko wtedy, gdy cudzoziemiec wykaże, że w stosunku do niego spełniona została chociażby jedna z przesłanek z art.13 ust.1 ustawy. W przypadku skarżącego bezsprzecznie żadna z tych przesłanek nie zachodzi.

3. Słusznie również organu uznały, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą podstawy do przyznania mu ochrony uzupełniającej, o której stanowi art.15 ustawy. Stan faktyczny sprawy nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia mógłby narazić ją na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, ze względu na które to ryzyko skarżący nie chce lub nie może korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W sposób oczywisty zagrożenia takie w odniesieniu do skarżącej nie wynikają z akt postępowania, jej oświadczeń i ustalonej przez organ sytuacji na terytorium [...] (poza [...] i obwodami dotkniętymi [...] i walkami zbrojnymi).

W kontekście art. 15 pkt 2 ustawy należy powtórzyć, że organy nie podważyły w żadnej mierze wiarygodności i zasadności argumentów skarżącego, wskazujących na trudne położenie skarżącego, co zmusiło go do opuszczenia półwyspu. Wręcz przeciwnie organ podkreślił, że do takiej sytuacji doszło. Kluczowe znaczenie ma jednak możliwość skorzystania przez skarżącego z relokacji wewnętrznej i uzyskania pomocy w innych częściach [...]. Nawet przyjęcie, że skarżący nie uzyskał wraz z rodziną właściwej pomocy nie oznacza braku możliwości uzyskania takiego wsparcia na pozostałym terytorium [...], wolnym od działań wojennych. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżący nie podjął wystarczających prób w tym zakresie wyjeżdżając do Polski. Nie można także zgodzić się z argumentacją dotyczącą dyskryminacyjnego traktowania przesiedleńców w innych częściach [...]. Abstrahując od zwykłych niedogodności związanych z samym faktem konieczności przemieszczenia, zmiany warunków życiowych oraz odnalezienia się w nowym środowisku, brak jest podstaw do twierdzenia, że osoby narodowości [...] są prześladowane.

W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Okoliczności tam przewidziane mogłyby być brane pod uwagę tylko w kontekście wyrażenia zgody na pobyt tolerowany. Od dnia 1 maja 2014 r. Szef Urzędu oraz Rada nie orzekają jednak w tym przedmiocie.

Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, na składającym wniosek o nadanie statusu uchodźcy spoczywa obowiązek przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz udostępnienia posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku.

Podkreślenia wymaga, że instrumenty przewidziane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Chodzi zatem o zapewnienie ochrony wartości, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawa najcenniejszych, w szczególności ochrony życia, zdrowia ludzi, itd. Przesłanką do objęcia tego rodzaju ochroną nie jest natomiast sam zamiar cudzoziemca poprawienia własnej sytuacji życiowej, rodzinnej lub ekonomicznej, który to zamiar cudzoziemiec chciałby realizować w Polsce. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.