Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 279/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Radom,, Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi: A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2018 r.: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. K. (dalej jako: Wnioskodawca, Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako: DIAS, Organ odwoławczy) z 25 marca 2020 r. nr 0201-IEW2.4261.3.2020.BL, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław P. (dalej jako NUS. Organ I instancji) z 3 stycznia 2020 r., nr 0226-SEW.4261.32.2019.U, w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2018 r. w wysokości 10.830,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 503,00 zł. Mając na uwadze wynikający z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy Sąd wskazuje jak poniżej. Z akt wynika, że wniosek o umorzenie zaległości został złożony 12 listopada 2019 r. Wnioskodawca została wezwana pismem z 15 listopada 2019 r.: 1) o wykazanie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego; 2) o przedstawienie zaświadczenia dochodach własnych oraz osób, z którymi zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; 3) o informację dotyczącą wydatków związanych z zamieszkiwaniem (prąd, gaz, czynsz, inne media); 4) o wypełnienie i przedłożenie druku oświadczenia o stanie majątkowym, nieruchomościach i prawach majątkowych; 5) o akt sprzedaży nieruchomości; 6) o informacje, na co zostały wydatkowane środki ze sprzedaży nieruchomości; 7) o wskazanie innych dowodów mających wpływ na rozpatrzenie sprawy. W udzielonej odpowiedzi opisano sytuację Wnioskodawcy m.in. rodzinną i okoliczności dotyczącą otrzymanego spadku – nieruchomości sprzedanej:

– gospodarstwo rolne zostało odziedziczone,

– konieczność sprzedaży z uwagi na odległość między miejscem zamieszkiwania, a przedmiotem spadku (450 km),

– stan zdrowia - schorzenia, trudności w poruszaniu się, konieczność częstych wizyt u lekarzy specjalistów, wiek (90 lat),

– zamieszkiwania z córką (70 lat),

– nie posiada aktu własności nieruchomości (domu), w której zamieszkuje – mieszkanie córki,

– część środków ze sprzedaży nieruchomości (spadku) wydatkowana została na remont domu (rachunki wystawione na córkę z uwagi na przysługujący jej tytuł własności), a pozostałe środki zostały odłożone na czarna godzinę,

– emerytura pokrywa koszty leczenia, zakupu leków, żywności i sprzętu, na egzystencję dnia codziennego

Zostały również złożone: oświadczenie o stanie majątkowym, o wysokości opłat domu położonego przy ul. [...] na nazwisko S. M., zaświadczenie o zameldowaniu pod ww. adresem, akty notarialne gdzie stroną Skarżąca sama albo w raz z S. M. (córka), dokumenty ZUS dotyczące świadczeń Wnioskodawcy i córki, faktury dotyczące opłat za media.

NUS w wyniku rozpoznania wniosku o udzielenie ulgi decyzją z 3 stycznia 2020 r. odmówił umorzenia zaległości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że ze stanu faktycznego, z przedstawionych dokumentów wynika, iż możliwa jest spłata zaległości w ratach miesięcznych. Nie występuje po stronie Wnioskodawcy przesłanka ważny interes podatnika z art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r, poz. 900 ze zm.). Przedstawione przez Wnioskodawcę dane, dokumenty nie przemawiają za tezą, że Jej status majątkowy wymaga objęcia szczególną pomocą, czy też opieką. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego; łączny dochód: za 2017 – 13.525,00 zł, za 2018 – 18.295,00 zł, a córki za 2018 - 38.284,26z ł.. Wskazano na miesięczny dochód gospodarstwa domowego w wysokości: 4.714,95 zł (Wnioskodawca i córka) wobec ponoszonych wydatków stałych w wysokości 866,00 zł, pozostaje więc nadwyżka 3.848,95 zł. Nieruchomość mają zamieszkiwać również inni członkowie rodziny, deklarujący dochody. Zwrócono uwagę na uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości kwotę 57.000,00 zł i podniesiono, że nie można przekładać zapłaty zobowiązań podatkowych na dalsze pozycje. Zdaniem Organu I instancji brak jest również podstaw do stwierdzenia istnienia przesłanki interesu publicznego: odmowa udzielenia ulgi nie spowoduje konieczności sięgnięcia do pomocy społecznej. Wskazano na alternatywę dla jednorazowej spłaty zaległości w postaci uregulowania jej w ratach. Całkowita rezygnacja przez Skarb Państwa z należności (zaległości) od Wnioskodawcy została oceniona jako przedwczesna.

W złożonym od decyzji NUS odwołaniu zakwestionowano uwzględnienie dochodu zmarłego męża – faktycznym miesięczny dochodem jest kwota 1978,45 zł. Syn również nie zamieszkuje z Wnioskodawcą. Analizie sytuacji majątkowej Wnioskodawcy zarzucono nieuwzględnienie spłaty pożyczek S. i L. M. (nie poinformowano o nich NUS). Wnioskodawca przedstawił wysokość dochodów i wydatków na dzień 20.12.2020 r. – 1.978,45 zł (renta) + 1.222,86 zł (emerytura) = 3.201,31 zł; wydatki 1.609,22 zł. Dodatkowo poinformowano, że do wydatków nie podano rat pożyczek spłacanych w bankach za męża - 48 rat po 220,00 zł. (spłacone w kwietniu 2019 r) i zobowiązań bankowych Wnioskodawcy płaconych do sierpnia 2019 r. po 443,56 zł i od września 2019 po 388,98 zł do 2023 r i 65,00 zł do 6.10.2021 r - łącznie 453,98 zł. Wnioskodawca opisała również sytuację rodzinną i zdarzenia losowe dotyczące rodziny (śmieć męża [...].11.2017 r w wieku 93 lat, śmierć męża córki [...].11.2019 r.). Wnioskodawca wraz z córką zostały same z długami do spłacenia. Podkreślony został wiek Wnioskodawcy i brak możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Wnioskodawca nie jest właścicielką mieszkania, ponosiła koszty remontów i naprawy domu, w którym mieszka - z kwoty 57.000,00 zł uzyskanej ze sprzedaży (której opodatkowania dotyczy wniosek o ulgę), na remont wydatkowano: 35.000,00 zł, a remont nie jest zakończony. Sprzedaż odziedziczonego majątku przed upływem 5 lat była spowodowana odległością od W. (450 km.). Do odwołania zostały dołączone: faktury opłat, zaświadczenie lekarskie, harmonogramy spłat kredytów bankowych, akt poświadczenia dziedziczenia, akt zgonu, dokument z ZUS, decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, zaświadczenia o stanie zdrowia dla potrzeb zespołu orzekania o niepełnosprawności (Wnioskodawca) z 2007 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...].02.2005 r. (córka) oraz dokumenty dotyczące L. M.

DIAS w wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego utrzymał decyzję Organu I instancji w mocy. W treści swojego rozstrzygnięcia omówił art. 67a o.p. – przesłanki ważnego interesu podatnika jak i interesu publicznego. Odnosząc się do przesłanki ważnego interesu podatnika zaakcentowano, iż ma ona miejsce w przypadku sytuacji, w której podatnik znalazł się z przyczyn niezależnych od jego postępowania i która to sytuacja uniemożliwia jednorazową zapłatę. Wskazano również, że ogólnie trudna sytuacja finansowa podatnika nie uzasadnia przyznania ulgi, albowiem decydujące znaczenie mają zobiektywizowane kryteria. Organ odwoławczy przeprowadził analizę sytuacji finansowej Wnioskodawcy: renta i emerytura 3.187,95 zł; wydatki gospodarstwa domowego: 101,00 zł (czynsz) + 220,19 zł (energia elekt) + 50-200 zł (dojazd do miejsca leczenia) + 269,32 zł (ogrzewanie) + 168,39 zł (woda i kanalizacja) + 130,00 zł (nieczystości) + 300-400 zł (wydatki na lekarstwa i leczenie) + 500 zł wydatki na wyżywienie - łącznie wydatki wahają się między 1.738,90 a 1.988,90 zł. Wskazał również na dodatkowe obciążenie finansowe - koszty spłaty zaciągniętych kredytów. Ponadto zwrócił uwagę na nieujawnienie przychód córki ze sprzedaży tych samych nieruchomości (części) i o takiej samej wartości jak Wnioskodawca.

Następnie DIAS nie negując przedstawionych przez Wnioskodawcę zdarzeń losowych, podeszłego wieku, choroby i konieczności zakupu leków, sprzętu rehabilitacyjnego wskazał, że uzyskując dochód ze sprzedaży nieruchomości Wnioskodawca świadomie nie uregulowała należnego podatku. Organ odwoławczy podkreślił, że podatek z tytułu sprzedaży nie jest pobierany ze środków na bieżące utrzymanie, ale znajduje pokrycie w cenie sprzedaży. Ważnego interesu podatnika Organ odwoławczy nie stwierdził, albowiem z analizy sytuacji majątkowej Wnioskodawcy wynika, że dochody zabezpieczają wydatki. Suma miesięcznych wydatków waha się między 1.738,90 a 1.988,90 zł (oświadczenia z odwołania: 1.609,22 zł + 453,98 zł), dochody Wnioskodawcy i córki to kwota 3.201,31 zł, a dodatkowo jednorazowo uzyskano kwotę 2 x po 57.000,00 zł z tytułu sprzedaży domu, gdy wydatki na remont wyniosły 35.000,00 zł. Pozostały po zliczeniu wskazanych wartości dochód pozwala na uregulowanie zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Odnosząc, się do przesłanki interesu publicznego DIAS zwrócił uwagę na wartości wspólne dla całego społeczeństwa, a udzielenie wnioskowanej ulgi w żaden sposób nie przełoży się na ich ochronę.

Od rozstrzygnięcia Organu odwoławczego Wnioskodawca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Podkreślony został stan zdrowia (przewlekłe choroby) i zwrócono się o ocenę sytuacji rodzinnej. Zwrócono uwagę na problem dotyczący wykorzystaniem dochodu do remontu domu - dokłada się do tegoż remontu (z uzyskanego dochodu kwota 35.000,00 zł, a pozostałe 22 tyś. zostały odłożone na czarną godzinę – leczenie). Swoją część spadku córka rozliczyła z Urzędem Skarbowym w październiku 2019 r. Podniesiono, że w momencie zbycia nieruchomości Notariusz nie wyjaśnił do końca, że zbycie będzie korzystne w styczniu 2019 r. Wniesiono o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy pismach procesowych z 28 października 2020 r. i 18 listopada 2020 r. Skarżąca nadesłał dokumentację medyczną odnoszącą się do Niej oraz córki, a mającą obrazować pogarszający się stan zdrowia obu osób.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który to przepis nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.) oraz na podstawie zarządzenia Z-cy Przewodniczącego Wydziału z 9 marca 2021 r.

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Spór między stronami dotyczy zasadności odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu zbycia nieruchomości za 2018 r., albowiem organy obu instancji uznały brak zaistnienia w sprawie przesłanek: "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Konstrukcja art. 67a o.p. zakłada, że najpierw należy ocenić, czy w sprawie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego – ich brak wyklucza prawo do zastosowania ulgi, zaś wystąpienie tych przesłanek otwiera drogę do podjęcia decyzji pozytywnej lub negatywnej, czyli do skorzystania z uznania administracyjnego. Natomiast sądowoadministracyjna kontrola rozstrzygnięć podejmowanych w trybie art. 67a o.p. ograniczona jest do badania prawidłowości prowadzonego przez organy podatkowe postępowania i wykładni stosowanych przepisów, nie może natomiast wkraczać w tzw. uznanie administracyjne. W rozpatrywanej sprawie do stosowania uznania administracyjnego zresztą nie doszło, albowiem stwierdzony przez organy brak wspomnianych przesłanek blokuje przejście do etapu rozstrzygania o uldze (stosowania uznania).

Oceniając zaskarżoną decyzję w granicach wynikających z prawa kompetencji Sąd zauważa, że ustalenie sytuacji finansowej podmiotu wnioskującego o ulgę w zapłacie podatku jest kwestią podstawową takiego postępowania. Oczywistym jest, że problemy z regulowaniem zobowiązań mają, zwykle swoje źródło w stanie finansów zobowiązanego. Podstawą "ważnego interesu podatnika" jest zaistnienie trudnej sytuacji finansowej tegoż podatnika, aczkolwiek nie można przy tym bazować na subiektywnej ocenie podmiotu wnioskującego o przyznanie ulgi, co do stanu jego finansów. Zdaniem Sądu z przeprowadzonego postępowania i zgromadzonych w jego ramach materiału nie wynika, by sytuacja Skarżącej była zła. W wyniku analizy wszelkich ujawnionych kosztów gospodarstwa domowego, które Skarżąca współtworzy z córką wraz z dotyczącymi tegoż gospodarstwa przychodami, należy dojść do wniosku, że obie te wartości nie tylko bilansują się, ale i występuje nadwyżka przychodów nad wydatkami. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że w gospodarstwie tym wystąpiła nadwyżka środków finansowych, albowiem z otrzymanej tyłem sprzedaży nieruchomości (akty notarialne: z dnia 9.10.2018 r. – Rep. [...] nr [...], z dnia 19.11.2018 r. – Rep [...], z dnia 26.11.2018 Rep. [...]) Skarżąca jak i córka otrzymały kwoty po 57.000,00 zł (łącznie 114.000,00 zł), a zgodnie z informacjami Skarżącej z ww. kwoty:

– sfinansowano remont domu – 35.000,00 zł,

– poniesiono obciążenie podatkowe (córka miała rozliczyć się z organem podatkowym) – 10.830,00 zł.

Mając powyższe na uwadze i nadwyżkę stałych przychodów nad wydatkami, z otrzymanej jednorazowo kwoty 114.000,00 zł pozostało w gospodarstwie domowym 68.170,00 zł (sama Skarżąca przyznaje "odłożenie na czarną godzinę" (leczenie) sumy 22.000,00 zł). Tym samym nie można twierdzić, że Skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej i że spełniona jest przesłanka ważnego interesu podatnika. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, że z tytułu stanu zdrowia swojego bądź córki ponosi dodatkowe wydatki np. na opiekę lekarską, badania, które miałyby wpływ na sytuacje finansową. Sama w sobie dokumentacja medyczna odnośnie stanu zdrowia, o takich wydatkach nie świadczy. Równocześnie organ podatkowy w postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem o udzielnie ulgi wezwał do przedstawienia wszelkich dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie wniosku (w tym w zakresie finansowym), czym uczynił zadość zasadzie prawdy obiektywnej z art. 122 o.p. Tym samym Sąd uznaje za słuszne stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji o braku zaistnienia w sprawie Skarżącej przesłanki ważnego interesu podatnika.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek z art. 67a o.p. – interesu publicznego należy poczynić uwagę ogólną względem tego warunku. Mianowicie dla identyfikacji przesłanki interesu publicznego przyjąć należy, że organ winien wyważyć, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi). Chodzi przy tym o uwzględnienie dyrektyw i wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, czy też zaufanie do organów. Podkreśla się przy tym w orzecznictwie, że umorzenie zaległości podatkowej stanowi pomoc państwa, udzieloną po to, aby poprzez zapłatę podatku nie doprowadzić do efektów niepożądanych z punktu widzenia społecznego, jak i indywidualnego podatnika i jego rodziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r. o sygn. akt II FSK 620/17 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd podziela stanowisko DIAS z zaskarżonej decyzji, że o zaistnieniu przesłanki interesu publicznego nie może być mowy w realiach niniejszej sprawy, albowiem brak jest jakichkolwiek wspólnych społecznie wartości, które usprawiedliwiałyby arbitralną postawę Skarżącej, która mimo posiadania nadwyżek finansowych i stabilnej ogólnej sytuacji materialnej odmówiła zapłaty zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu zbycia nieruchomości. Kosztem zobowiązań podatkowych (publicznoprawnych) Skarżąca nie może budować swoich oszczędności. Brak zaistnienia obu przesłanek uzasadniał wydanie Skarżącej decyzji o odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości waz z odsetkami.

Mając powyższe na uwadze i brak naruszenia w sprawie Skarżącej przepisów prawa, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. obowiązany był skargę, jako nieuzasadnioną oddalić.