Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2027/00
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2001-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Teza: Udziałowcy zlikwidowanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie są poprzednimi właścicielami w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ ani spadkobiercami spółki i nie przysługuje im roszczenie o zwrot nieruchomości, która została przez tę spółkę /jej likwidatora/ sprzedana Skarbowi Państwa w trybie i na zasadach określonych w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./.

TEZY

Udziałowcy zlikwidowanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie są poprzednimi właścicielami w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ ani spadkobiercami spółki i nie przysługuje im roszczenie o zwrot nieruchomości, która została przez tę spółkę /jej likwidatora/ sprzedana Skarbowi Państwa w trybie i na zasadach określonych w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Lucyny W. na decyzję Wojewody M. z dnia 19 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19.07.2000 r., (...), Wojewoda M., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/, po rozpatrzeniu odwołania Lucyny W. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 18.05.2000 r. (...), orzekającą o odmowie zwrotu udziału w wywłaszczonych parcelach gruntowych 1.kat. 384 i 385 aktualnie odpowiadających działce ewidencyjnej nr 36 położonej w obrębie geodezyjnym 61 K.-Ś.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda M. stwierdził, co następuje:

Własność nieruchomości obejmującej parcele gruntowe 1.kat. 384 i 385 w byłej gminie katastralnej P. w 3/4 części przysługiwała Spółce z o.o. "B.". Udziałowcami spółki byli: Skarb Państwa w 25 procent oraz po 12,5 procent Maria R., Danielle R., Janina T., Lucyna W., Maria W. i Stefan G. Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 28.06.1973 r. orzekł likwidację Spółki z o.o. "B." i ustanowił jej likwidatora. Walne zgromadzenie wspólników podjęło w dniu 9.12.1974 r. i 27.12.1974 r. uchwałę nr 4 o wyrażeniu zgody na sprzedaż 3/4 części przedmiotowej nieruchomości położonej w K., przy ul. K. nr 4 i 6, na zasadach obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W związku z powyższym likwidator Spółki "B." /w likwidacji/ umową sprzedaży z 28.03.1975 r., zawartą w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, sprzedał Skarbowi Państwa 3/4 części nieruchomości obejmującej przedmiotowe parcele z przeznaczeniem na adaptację i utrzymanie Teatru "B.".

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy na ich wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /umowie sprzedaży/. W związku z powyższym uznać należy, że zniesienie skutków umowy sprzedaży zawartej w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez orzeczenie o zwrocie nieruchomości nie może nastąpić na rzecz Lucyny W., gdyż nie była ona jej poprzednim właścicielem. Lucynie W., jako udziałowcy w Spółce z o.o. "B." nie przysługiwało bowiem prawo własności przedmiotowych parcel. Stanowiły one natomiast majątek spółki jako osoby prawnej, odrębny od majątku udziałowców. W związku z tym ewentualny zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami mógłby nastąpić wyłącznie na wniosek tej spółki, jako poprzedniego właściciela, gdyby nie uległa ona likwidacji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Lucyna W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody M. oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta K. zarzucając im naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 4 pkt 4, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez przyjęcie, że skarżąca nie jest poprzednim właścicielem oraz że nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w wywłaszczeniu. Skarżący zarzucił, iż zarówno Prezydent Miasta K., jak i Wojewoda M. w sposób zawężający zinterpretowali pojęcie "poprzedni właściciel" przyjmując, że skarżąca, jako wspólnik spółki z o.o. nie może być uznana za poprzedniego właściciela, lecz za właściciela może być uznana jedynie sama spółka.

W sytuacji gdy spółka uległa likwidacji, zgodnie z art. 275 kodeksu handlowego następuje podział jej majątku pomiędzy współwłaścicieli. Zezwala to, w świetle art. 4 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami na przyjęcie, że były wspólnik spółki z o.o. jest uznany za poprzedniego właściciela. Skarżący podniósł również, że zasadniczy cel nabycia nieruchomości w postaci rozbudowy Teatru nie został zrealizowany, ponieważ wykonano jedynie remont budynku. Prezydent Miasta K. nie wyjaśnił tej okoliczności, w szczególności nie zgromadził dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku Teatru.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł w szczególności, iż skoro przedmiotowa nieruchomość stanowiła majątek osoby prawnej, nieistniejącej już Spółki z o.o. "B.", to nieuzasadnione jest żądanie skarżącej o zwrot tej nieruchomości wywodzącej swoje uprawnienie z faktu, iż była udziałowcem spółki, a po jej likwidacji, zgodnie z art. 275 Kh, nastąpił podział jej majątku pomiędzy współwłaścicielami. Skarżąca nie mieści się bowiem w kręgu podmiotów, które, zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości.

Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył i ustalił, co następuje:

Przedmiotowa nieruchomość obejmująca parcele gruntowe 1.kat. 384 i 385 stanowiła współwłasność Spółki z o.o. "B." w 3/4 części i Skarbu Państwa w 1/4 części. Udziałowcami Spółki z o.o. "B.", która wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28.06.1973 r. (...), postawiona została w stan likwidacji, byli: Skarb Państwa w 25 procent oraz po 12,5 procent Maria R., Danielle R., Janina T., Lucyna W. Maria W. i Stefan G. Umową sprzedaży z dnia 28.03.1975 r. (...) likwidator Spółki z o.o. "B." sprzedał Skarbowi Państwa - Teatrowi "B." im. Tadeusza B.-Ż. w K. w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ przysługujące Spółce 3/4 części nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 57c ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw /Dz.U. nr 6 poz. 70/, która weszła w życie z dniem 15.02.2000 r., zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez poprzedniego właściciela należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Z kolei pod pojęciem "spadkobierca", o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być rozumiany tylko podmiot nabywający prawa i obowiązki majątkowe zmarłej osoby na zasadach określonych w przepisach art. 922 i nast. kodeksu cywilnego.

Niewątpliwie udziałowcy zlikwidowanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie są poprzednimi właścicielami w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami ani też spadkobiercami Spółki w rozumieniu powyższych przepisów Kc i w związku z tym nie przysługuje im roszczenie o zwrot nieruchomości, która została przez tę spółkę /jej likwidatora/ sprzedana Skarbowi Państwa w trybie i na zasadach określonych w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Trafnie zatem organy obu instancji uznały, iż skarżącej Lucynie W., udziałowcowi zlikwidowanej Spółki z o.o. "B.", roszczenie takie nie przysługuje i odmówiły zwrotu nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.