Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 568/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant referendarz sądowy Leszek Foryś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...], Nr [...]


UZASADNIENIE

III SA/Łd 568/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta O. na podstawie art. 7 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001r., Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J.K. odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym.

Uzasadniając organ wyjaśnił, iż w dniu 7 lutego 2007r. Pan K. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Następnie w dniu 26 lutego 2007r. pracownik socjalny skierowany do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego odebrał od wnioskodawcy oświadczenie o odmowie wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu co jest równoznaczne z odmową złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

W złożonym w terminie odwołaniu J.K. wniósł o zmianę powyższej decyzji poprzez obliczenie i przyznanie dodatku mieszkaniowego w oparciu o złożoną w dniu 7 lutego 2007r. w Urzędzie Miejskim w O. dokumentację.

Uzasadniając postawiony wniosek odwołujący wyjaśnił, iż w dniu 7 lutego 2007r. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w tym też dniu podpisał oświadczenie, iż przyjął do wiadomości, że organ rozpatrujący wniosek może przeprowadzić w jego miejscu zamieszkania w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku wywiad środowiskowy, w toku, którego mieliby być obecni wszyscy dorośli domownicy. W związku z okolicznością, iż we wskazanym terminie 14 dni wywiad nie został przeprowadzony, strona uznała, iż sprawa została zakończona. Dodatkowo nikt jej nie poinformował o ewentualnym przedłużeniu tego terminu oraz nie podał podstawy prawnej, która zezwalałaby na takie przedłużenie. Dlatego też, gdy w dniu 26 lutego 2007r. pracownik socjalny zjawił się w miejscu zamieszkania odwołującego i nie przedstawił mu podstawy prawnej swej wizyty, w szczególności w zakresie uzasadnienia przekroczenia 14 dniowego terminu, strona odmówiła złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Pan K. podniósł, iż działania organów były niezgodne z prawem i nie może ponosić negatywnych skutków uchybień powstałych w toku podejmowanych przez nie czynności. Reasumując wskazał, że w wyniku spóźnionego działania (zaniechania) organu Państwa poniósł szkodę wyrażającą się w różnicy między stanem dóbr, jaki już istniał a jaki mógłby się wytworzyć w normalnej kolei rzeczy.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 4 i 15 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz.U. Nr 156, poz. 1828) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium przypomniało dotychczasowy przebieg postępowania i poczynione w nim ustalenia oraz argumenty wydanej decyzji. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym rozstrzygniecie w sprawie możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Sposób przeprowadzenia wywiadu został natomiast dookreślony w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu. Konsekwencją tych uregulowań prawnych jest konieczność stwierdzenia, że uniemożliwienie przez stronę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jednoznaczne z uniemożliwieniem odebrania od strony i dorosłych członków jej rodziny oświadczeń majątkowych. Podkreślił, iż bezspornie w niniejszej sprawie strona odmówiła poddania się wywiadowi, nadto za nieuzasadnioną należy uznać argumentację odwołania, gdyż ustawa jednoznacznie wskazuje konsekwencje odmowy złożenia oświadczenia, nie przewiduje okoliczności zwalniających wnioskodawcę od składania przedmiotowego oświadczenia. Kolegium wyjaśniło również, iż określony w przepisach rozporządzenia 14 dniowy termin na przeprowadzenie wywiadu jest terminem instrukcyjnym, co oznacza, iż uchybienie mu nie pociąga za sobą konsekwencji w postaci niemożności przeprowadzenia wywiadu w terminie późniejszym. Uchybienie temu terminowi nie stanowi także podstawy do odmowy poddania się wywiadowi. Reasumując wskazał, iż uniemożliwienie przez stronę przeprowadzenia wywiadu, a w konsekwencji uniemożliwienie uzyskania oświadczeń o stanie majątkowym, pociąga za sobą negatywne skutki wyraźnie określone w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.K. podnosząc, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu, dodatkowo dodał, iż wizytę pracownika socjalnego, która miała miejsce w dniu 26 lutego 2007r. potraktował jak najście na jego mieszkanie, a to z uwagi na okoliczność, iż upłynął termin do przeprowadzenia wywiadu. Pomimo, iż pracownik nie był w stanie przedstawić podstawy prawnej swego działania, postanowił wpuścić go do mieszkania, jednak odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Skarżący odniósł się również do argumentacji Kolegium o instrukcyjnym charakterze 14 dniowego terminu, wskazując na błędną interpretację przepisu §2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Zdaniem strony wolą ustawodawcy było doprecyzowanie okresu, w którym ma być wykonana przedmiotowa czynność. Z uwagi na fakt, iż w cytowanym rozporządzeniu został określony konkretny 14-dniowy termin trudno przyjąć, iż uchybienie temu terminowi nie pociąga za sobą żadnych negatywnych konsekwencji. Podkreślił, iż jego zdaniem nie jest możliwe, aby organ administracji mógł nachodzić dom obywatela w każdym czasie i żądać od niego poddawania się czynnościom bez skutecznej podstawy prawnej. Podsumowując podniósł, iż organy administracji mają stać na straży praworządności, prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa, czuwać by strony takiego postępowania nie poniosły szkody, działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w ramach tego prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pełni podtrzymało dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej podniesione.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na

wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego

lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą

przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych

przepisach.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Rozpatrując złożoną skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, których skutkiem jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zaskarżonymi decyzjami organy administracji publicznej orzekły o odmowie przyznania J.K. dodatku mieszkaniowego. Podstawę materialnoprawną podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001r., Nr 71, poz. 734 ze zm.), w szczególności przepisy art. 7 ust. 1 i ust. 4 tej ustawy.

W myśl ust. 1 art. 7 w/w ustawy dodatek mieszkaniowy przyznawany jest na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Natomiast zgodnie z ust. 4 art. 7 w/w ustawy upoważniony przez organ, o którym mowa w ust. 1, pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych: ruchomości i nieruchomości, zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Z powołanego unormowania należy wywieść, iż co do zasady dodatek mieszkaniowy jest przyznawany na podstawie wniosku i dołączonych do niego dokumentów, jak również na podstawie informacji zebranych w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jeżeli organ prowadzący postępowanie uzna za zasadne przeprowadzenie wywiadu. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie wymaga bowiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jako warunku niezbędnego do wydania decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Wywiad środowiskowy przeprowadzany jest wyrywkowo, gdy organ poweźmie podejrzenie występowania dysproporcji między niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniającym przyznania pomocy w formie dodatku mieszkaniowego. Istotne jest, iż w zależności od uzyskanych w toku wywiadu środowiskowego informacji, ustalenia te w określonych sytuacjach uzasadniają odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 3 w/w ustawy), dlatego strona winna być poinformowana o terminie przeprowadzenia wywiadu, a same czynności dokonywane w trakcie wywiadu muszą zostać przeprowadzone w sposób rzetelny i zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej, której przestrzeganie zapewnia prawidłowy przebieg postępowania administracyjnego (art. 7 Kpa). Zgodnie z nią organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością (art. 77 Kpa) a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak by pogłębić zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa (art. 8 Kpa). W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., sygn.akt SA 810/81, publ. ONSA 1981/1/45). Również w świetle zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż organ I instancji, uchybił powyższym zasadom. Podejmując decyzję o przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego nie poinformował strony w sposób prawidłowy o terminie przeprowadzenia czynności wywiadu. Naruszył tym samym zasadę czynnego udziału strony w czynnościach postępowania (art. 10 Kpa), której konsekwencją jest obowiązek zawiadamiania o czynnościach dowodowych, na co najmniej 7 dni przez terminem (art. 79 Kpa). Wywiad środowiskowy jest bowiem szczególną postacią dowodu z oględzin i fakt, iż jest przeprowadzany zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu, nie zwalnia organów administracji od przestrzegania przepisu art. 79 Kpa.

Niewątpliwie w aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak dokumentu, którego treść wskazywałaby, iż jest on zawiadomieniem o terminie i miejscu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Znajduje się w nich jedynie oświadczenie skarżącego z dnia 7 lutego 2007r., z którego wynika, iż wnioskodawca przyjął do wiadomości, że po złożeniu wniosku o dodatek mieszkaniowy może być przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony, jeżeli organ rozpatrujący wniosek uzna to za konieczne. Wywiad będzie przeprowadzony przez pracownika socjalnego MOPS w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. W trakcie wywiadu środowiskowego wszyscy pełnoletni członkowie gospodarstwa domowego złożą pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o stanie majątkowym zawierające w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości, zasobów pieniężnych, a odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Pismo to jest jedynym dokumentem, źródłem informacji dla skarżącego, o możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ewentualnych skutkach odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowy. W opinii Sądu tak przygotowana przez organ informacja nie spełnia jednak przesłanek zastosowania się organu do zasady wynikającej z art. 9 Kpa. W pierwszym zdaniu przedmiotowego oświadczenia, czytamy, iż wywiad może być przeprowadzony, ale już w drugim zdaniu, że wywiad będzie przeprowadzony przez pracownika socjalnego z MOPS w O. w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. Niewątpliwie takie sformułowanie treści oświadczenia powoduje, iż strona otrzymuje niejasne informacje, które uzasadniają przekonanie skarżącego, iż wywiad zostanie przeprowadzony w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Z tak sformułowanego pouczenia strona mogła wywieść, iż skoro wywiad nie został przeprowadzony w powyższym terminie, zatem organ nie uznał za zasadne jego przeprowadzenie, a więc jej wniosek powinien zostać załatwiony w oparciu o dokumenty załączone do wniosku. Wobec powyższego trudno dziwić się reakcji skarżącego, do którego po upływie spornego terminu zgłosił się pracownik socjalny celem przeprowadzenia wywiadu, tym bardziej, iż w żaden inny sposób, oprócz omawianego pisma, nie został powiadomiony o terminie przeprowadzenia wywiadu. Strona miała podstawy do kwestionowania prawidłowości podjęcia czynności dowodowych składających się na wywiad środowiskowy. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma MOPS do UM w O. z dnia 26 lutego 2007r., wynika, że pierwsza wizyta pracownika socjalnego u skarżącego celem przeprowadzenia wywiadu miała miejsce w dniu 22 lutego 2007r., jednakże w tym dniu wnioskodawcy nie było w domu. Trudno jednak spodziewać się, aby strona, jak również wszyscy dorośli domownicy zobligowani do składania oświadczenia o stanie majątkowym, począwszy od dnia podpisania oświadczenia i złożenia wniosku tj. od dnia 7 lutego 2007r. przebywali w domu w oczekiwaniu na przeprowadzenie wywiadu, tym bardziej, iż jak już zostało wykazane z przedmiotowego pisma nie wynikało czy wywiad zostanie w ogóle przeprowadzony. W celu zapewnienia obecności wszystkich dorosłych domowników a tym samym w celu umożliwienia stronie przygotowania się do czynności dowodowych składających się na przeprowadzany wywiad środowiskowy organ administracji zobowiązany był zawiadomić stronę, w trybie przepisu art. 79 Kpa, o konkretnym terminie przeprowadzenia wywiadu. Przedmiotowego pisma z dnia 7 lutego 2007r. nie można uznać za zawiadomienie o terminie czynności dowodowych. Jak już zostało wyjaśnione wywiad środowiskowy jest szczególną postacią dowodu z oględzin, jest przeprowadzany zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu, co nie zwalnia organów administracji od przestrzegania przepisu art. 79 §1 Kpa. Uchybienie przepisowi art. 79 Kpa, tym samym zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu jak również naruszenie zasady informowania stron poprzez niejasne pouczenie skarżącego spowodowało, iż stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób prawidłowy i pełny (art. 7, 77 Kpa). W tym miejscu należy podkreślić, iż skutków wykazanych powyżej uchybień, których dopuściły się organy administracji, zaniedbując prawidłowy przebieg postępowania wyjaśniającego i naruszając prawo strony do informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania, nie można przerzucać na stronę. Zarzut, iż strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu a jednocześnie uniemożliwiła odebranie od niej i dorosłych członków jej rodziny oświadczeń majątkowych, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania dodatku, nie jest uzasadniony. Stwierdzić należy, iż dopiero w sytuacji gdyby organ skutecznie powiadomił o terminie przeprowadzenia dowodu, zgodnie z art. 79 § 1 Kpa i w wyznaczonej dacie nie zastał wszystkich dorosłych domowników mógłby powoływać się na fakt uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu i odmowę złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Zachowanie wymogu określonego w art. 79 § 1 Kpa niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986r., sygn.akt II SA 2015/85, publ. ONSA 1986/1/13, wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999r. sygn. akt II SA 1210/99 niepubl.; wyrok NSA z dnia 14 maja 1998r. sygn. akt IV SA 1111/96 niepoubl.). Niezawiadomienie strony, o terminie przeprowadzenia wywiadu nie może rodzić niekorzystnych dla niej konsekwencji, a w szczególności organ nie może się w takich przypadkach powoływać na uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu i odmowę złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Tej istotnej wady postępowania nie dostrzegł również organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu obowiązująca organy administracji prowadzące postępowanie zasada informowania stron wynikająca z art. 9 Kpa nakazywała również pouczenie strony o skutkach nieobecności w dniu wyznaczonego wywiadu oraz konsekwencjach odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. W świetle powyższej zasady organy czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niejasne sformułowania zawarte w piśmie z dnia 7 lutego 2007r., będące jedynym źródłem informacji na temat wywiadu środowiskowego, naruszają prawo strony określone w powyższym art. 9 Kpa, jak również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną (art. 8 Kpa).

Wobec powyższego odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego w trybie art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwagi na odmowę złożenia oświadczeń o stanie majątkowym przez wnioskodawcę i pozostałych pełnoletnich członków gospodarstwa domowego została podjęta, jak wykazano wyżej, z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.

Na marginesie rozważań należy wyjaśnić, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż przekroczenie określonego w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu, czternastodniowego terminu uniemożliwia organowi przeprowadzenie wywiadu. W §2 w/w rozporządzenia ustawodawca wskazał, iż wywiad powinien być przeprowadzony w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Sformułowanie powinien być przeprowadzony prowadzi do stwierdzenia, iż przeprowadzenie wywiadu w tym właśnie terminie, sprzyjałoby niewątpliwie wypełnieniu zasady szybkości postępowania (art. 12 Kpa), natomiast nie wyklucza przeprowadzenia czynności wywiadu po upływie tego terminu. Nie zmienia to jednak oceny, że w każdym przypadku organ administracji powinien prawidłowo powiadomić stronę o konkretnym terminie przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego. Sporny termin jest terminem instrukcyjnym, zachowanie tego terminu nie jest warunkiem skuteczności czynności postępowania, a uchybienie terminowi instrukcyjnemu nie daje stronom uprawnień do kwestionowania czynności organu. Z uwagi na taki charakter powyższego terminu pracownik socjalny nie mógł w dniu przeprowadzania wywiadu przedstawić skarżącemu przepisu prawa zezwalającego na podjęcie przedmiotowych czynności dowodowych po upływie czternastodniowego terminu od daty złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej winien przede wszystkim w sposób prawidłowy zawiadomić stronę o terminie i miejscu przeprowadzenia czynności dowodowych (art. 79 § 1 Kpa), dając tym samym wyraz realizacji zasady czynnego udziału strony w czynnościach postępowania. Wszystkie informacje i pouczenia udostępniane stronie, organ winien formułować w sposób niebudzący wątpliwości, jasny i pełny, tak, aby strona zapoznawszy się z dokumentem zawierającym takie informacje miała świadomość i pełną wiedzę na temat podejmowanych w toku postępowania działań organów, informacje o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a jednocześnie nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Następnie zmierzać w swych działaniach do zebrania pełnego materiału dowodowego, do którego strona będzie miała możliwość ustosunkowania się. Tak ustalony stan faktyczny organy winny rozpatrzeć i rozważyć w świetle przesłanek określonych w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwzględnieniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W świetle art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w tym przepisie jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających. Sąd uznał, że wobec naruszenia opisanych wyżej przepisów postępowania skutkujących wadliwością rozstrzygnięcia już na etapie postępowania przed organem I instancji i zważywszy na charakter i zakres tych naruszeń - dla końcowego załatwienia sprawy niezbędne było wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno rozstrzygnięcia organu odwoławczego jak i organu I instancji.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał orzekanie w trybie art. 152 cyt. ustawy za bezprzedmiotowe.

AR