Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 481/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: W postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ meldunkowy zwiazany jest faktem zameldowania strony na pobyt czasowy pod określonym adresem. Oznacza to, że nie może kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować w postępowaniu o wymeldowanie , że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego.

TEZY

W postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ meldunkowy zwiazany jest faktem zameldowania strony na pobyt czasowy pod określonym adresem. Oznacza to, że nie może kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować w postępowaniu o wymeldowanie , że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E. A. D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2007r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi M. G. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.-


UZASADNIENIE

II SA/Bk 481/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu E. A. D. z miejsca pobytu stałego przy ul. C. [...] w S.

W uzasadnieniu podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie wystąpili A. i A. D. – byli teściowie w/w. Według ich twierdzeń E. A. D. opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania w S. w lipcu 2005 r. i wyjechała do W., gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy przy ul. L. [...]. W czerwcu 2006 r. sąd orzekł jej rozwód z synem wnioskodawców.

W trakcie postępowania przed organem I instancji przeprowadzono dowód z przesłuchania M. D. - byłego męża E. A. D. oraz A. D. – wnioskodawczyni, którzy zgodnie twierdzili, iż w/w wyjechała do W. z zamiarem stałego opuszczenia S. Ich zdaniem o powyższym świadczy zabranie przez E. A. D. wszystkich rzeczy osobistych, w tym rzeczy przypadających jej po podziale majątku dorobkowego oraz likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej. Podali, iż w/w obecnie zamieszkuje w domu swojej matki i ojczyma, a niedopełnienie przez nią obowiązku meldunkowego w S. wynika z faktu, iż oczekuje na wypłatę pieniędzy, które ma otrzymać zgodnie z umową zawartą z byłym mężem. Przeprowadzono również dowód z przesłuchania w drodze pomocy prawnej E. A. D., która oświadczyła, iż jej pobyt w W. ma charakter czasowy, związany z zatrudnieniem na podstawie okresowej umowy o pracę zawartej do dnia 31 grudnia 2008 r.

Powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawnia do wniosku, iż E. A. D. dobrowolnie i trwale opuściła lokal przy ul. C. [...] w S. i przeniosła centrum swoich spraw życiowych do W. Świadczą o tym, zdaniem organu, takie fakty jak: orzeczenie rozwodu w/w z synem wnioskodawców, likwidacja prowadzonej w S. działalności gospodarczej, długotrwała nieobecność w domu teściów, wykonywanie pracy w W.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. A. D.

Podniosła, iż w czerwcu 2005 r. zamknęła prowadzoną w S. działalność gospodarczą i wyjechała na wakacje do rodziny. We wrześniu 2005 r. synowie uczęszczali do przedszkola nr [...] w S., natomiast od 24 września do 05 października 2005 r. syn D. przebywał w szpitalu zakaźnym również w S. Dopiero po tych wydarzeniach wyprowadziła się do W. i z dniem 13 października 2005 r. podjęła pracę. W czerwcu 2006 r. orzeczono jej rozwód z synem wnioskodawców. W chwili obecnej synowie nadal są zameldowani w S. przy ul. C., a w roku 2009 rozpoczną naukę w szkole podstawowej w tym mieście. Wskazała, iż jej wyjazd związany jest tylko i wyłącznie z koniecznością znalezienia lepiej płatnej pracy, na którą w S. nie miałaby szans, a która pozwoliłaby jej na utrzymanie siebie i dzieci. Zakwestionowała, iż zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz że został przeprowadzony podział majątku dorobkowego. Oświadczyła, iż swoją przyszłość wiąże z S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod normę art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wywiódł, iż twierdzeniom odwołującej się o jedynie czasowym charakterze pobytu w W. zaprzeczają fakty ustalone w sprawie - m.in. likwidacja działalności gospodarczej miesiąc przed wyjazdem do W., złożenie pozwu rozwodowego po opuszczeniu dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wskazują one na zerwanie więzi z miejscem zamieszkania w S.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła E. A. D.

Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie i ponownie wskazała, iż jej pobyt w W. ma charakter jedynie czasowy, a po upływie okresu, na który ma zawartą umowę o pracę, zamierza wrócić do S. Nadto zwróciła uwagę, iż wyjazd do W. wiązał się jedynie z problemami finansowymi, nadto był w pełni akceptowany przez jej byłego męża i zorganizowany za jego zgodą, a synowie nadal są zameldowani w S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zapadły z naruszeniem przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, o których to naruszeniach jest mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a. W związku z powyższym sąd był zobowiązany do wyeliminowania obydwu tych orzeczeń z obrotu prawnego na podstawie powołanych przepisów, a w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji również w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie spór między stronami sprowadzał się do istnienia podstaw do wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego w jej dotychczasowym miejscu zamieszkania przy ul. C. [...] w S.

Rozstrzygając w tym przedmiocie organ dokonał niepełnej analizy przesłanek wymeldowania zawartych w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) powoływanej dalej jako u.e.l., nie uwzględnił bowiem treści przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l., a w konsekwencji nie wyjaśnił istotnych, a spornych między stronami okoliczności związanych z charakterem czasowego pobytu skarżącej w Warszawie.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l. osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Ustalając przesłankę opuszczenia lokalu należy badać przede wszystkim rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i jego dobrowolność. Do przyjęcia, iż w/w przesłanka została spełniona nie uprawnia tylko i wyłącznie fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. To całokształt zachowań zameldowanego powinien wskazywać, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna bowiem nastąpić w sposób wyraźny i wskazywać w nie budzący wątpliwości sposób na dobrowolnie i nie pod przymusem podjętą wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich trwałych więzów. Zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912, wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. w sprawie sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72 oraz wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r. w sprawie sygn. akt SA 314/81, ONSA 1981/1/24).

Zasadą jest, iż opuszczenie lokalu charakteryzujące się opisanymi wyżej cechami stanowi wystarczającą podstawę do wymeldowania osoby z jej dotychczasowego miejsca zamieszkania i zameldowania na pobyt stały w nowym miejscu, jeśli przebywa w nim nieprzerwanie ponad trzy miesiące (art. 15 ust. 2 i art. 8 ust. 1 u.e.l.). Od zasady tej przewidziano jednak w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 1 - 4 u.e.l. wyjątki. Dotyczą one sytuacji, gdy pobyt w nowym miejscu nie traci, pomimo jego długotrwałości, charakteru czasowego. Jednym z takich przypadków jest przebywanie poza miejscem stałego pobytu związane z wykonywaniem pracy (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l.). Ustalenie tej okoliczności czyni niedopuszczalnym przyjęcie, iż nastąpiła stała zmiana miejsca przebywania.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż przyjęcie przez organy w kontrolowanym postępowaniu faktu trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącą (w rozumieniu nadanym przepisem art. 15 ust. 2 u.e.l.) było zdecydowanie przedwczesne. Nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, czy opuszczeniu lokalu towarzyszył zamiar skoncentrowania interesów życiowych w W. na stałe. Pomimo wielokrotnych deklaracji skarżącej, iż jej pobyt w W. ma wyłącznie charakter zawodowy, zupełnie pominięto treść przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l., zgodnie z którym wykonywanie pracy poza miejscem stałego pobytu świadczy o czasowości tego pobytu i wyklucza przyjęcie opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżąca po opuszczeniu lokalu przy ul. C. w S. kilkakrotnie meldowała się na pobyt czasowy w W.: od dnia 19 lipca do 31 grudnia 2005 r., a następnie od 07 lutego do 31 grudnia 2006 r. (k. 30 akt adm. I instancji) i od 13 marca do 30 czerwca 2007 r. (k. 39 akt adm. II instancji). Istotne jest, iż w trakcie pierwszego meldunku na pobyt czasowy (od 19 lipca do 31 grudnia 2005 r.) skarżąca rozpoczęła pracę w oparciu o umowę o pracę na czas określony od dnia 13 października 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. (k. 23 akt adm. I instancji).

Kilkakrotne meldowanie się na pobyt czasowy, który charakteryzuje się brakiem zamiaru zmiany miejsca stałego zamieszkania (art. 7 ust. 1 u.e.l.) oraz podjęcie pracy na podstawie okresowej umowy o pracę i twierdzenia skarżącej w toku postępowania o wymeldowanie powinny skłonić organ prowadzący postępowanie do zbadania, czy nie zachodzi przypadek określony przepisem art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l., a więc czy jej pobyt nie ma charakteru czasowego mimo znacznego przekroczenia okresu trzech miesięcy.

Tymczasem za podstawę ustalenia, iż skarżąca skoncentrowała swoje interesy życiowe w W. i jej pobyt w tym mieście ma charakter stały przyjęto okoliczności podane przez świadków A. D. i M. D. uznając, iż orzeczenie rozwodu z synem wnioskodawców, likwidacja działalności gospodarczej i zamieszkanie w W. (okoliczności niesporne) są wystarczającą podstawą do wymeldowania E. A. D.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 77 Kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 Kpa ocena, czy dana okoliczność została udowodniona powinna uwzględniać całokształt materiału dowodowego.

W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich budzących wątpliwość okoliczności dotyczących charakteru pobytu skarżącej w W., a w konsekwencji nie przeprowadzono wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym nie dokonano żadnego odniesienia do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l. zupełnie pomijając jego regulację prawną. Przede wszystkim przesłuchanie skarżącej w drodze pomocy prawnej dostarczyło jedynie bardzo ogólnych informacji i poza potwierdzeniem prezentowanego przez nią od początku stanowiska, iż wyjazd ma charakter czasowy nie wyjaśniono w jego trakcie, czy w/w nadal przyjeżdża do S., z jaką częstotliwością, jak długo trwają te pobyty, gdzie wówczas zamieszkuje, czy przyjeżdżają również dzieci, jakie konkretnie rzeczy, w tym osobiste, pozostawiła w dotychczasowym miejscu zamieszkania, a które wywiozła do W., gdzie uczą się obecnie dzieci lub gdzie uczęszczają do przedszkola itp. (k. 17 akt adm. I instancji). Na powyższe okoliczności nie przesłuchano również świadków M. D. i A. D. Nadto nie ustosunkowano się do okoliczności zameldowania dzieci skarżącej na pobyt stały w S., a pobyt czasowy w W. (k. 39) oraz bez wyczerpującego uzasadnienia odmówiono zeznaniom skarżącej wiarygodności. Tymczasem wyjaśnienie wskazanych faktów ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, albowiem pozwoli na ustalenie czy oświadczenie skarżącej o zamiarze jedynie czasowego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu znajduje potwierdzenie w rzeczywistości.

Prawidłowe ustalenie przesłanek wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w S. wymaga również uwzględnienia specyfiki wzajemnego stosunku dwóch meldunków dokonanych przez różne miejscowo organy meldunkowe, właściwe dla zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy. W postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego, w oparciu o art. 15 ust. 2 u.e.l. organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10-12 u.e.l.). Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego (wyrok WSA w Opolu z dnia 09 czerwca 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Op 255/04, ZNSA 2006/2/107).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić zatem należy, iż czasowe zameldowanie skarżącej w W. (decyzja organu II instancji o wymeldowaniu zapadła w dniu [...] kwietnia 2007 r., gdy skarżąca miała aktualny meldunek czasowy w W. trwający od 13 marca do 30 czerwca 2007 r.) miało istotne znaczenie dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jej z pobytu stałego, albowiem zaprzeczało tezie, iż pobyt w/w w stolicy ma charakter stały. Okoliczność ta zupełnie uszła uwadze organu meldunkowego i nie została poddana ocenie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek niniejszego wyroku należy zgromadzić wyczerpujący materiał dowodowy na okoliczność zamiaru towarzyszącego opuszczeniu przez skarżącą miejsca stałego pobytu w S., dokonać prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod przepis art. 15 ust. 2 u.e.l. oraz uwzględnić brzmienie przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l. mając na uwadze konieczność orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego aktualnego na datę rozstrzygnięcia. Celowe wydaje się ponowne, tym razem dokładne, przesłuchanie stron postępowania, w szczególności na okoliczności sporne, chociażby takie, czy, a jeśli tak, to jakie rzeczy pozostawiła skarżąca w mieszkaniu w S., czy przebywała tam podczas leczenia syna w szpitalu w tym mieście, czy przyjeżdża do S.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać tylko można, iż celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności dostarcza zatem organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. W związku z tym ani zameldowanie ani wymeldowanie nie wpływa na sferę praw i obowiązków strony do lokalu, którego ten meldunek dotyczy (vide wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344).

Wobec nienależytego wyjaśnienia sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) i naruszenia prawa materialnego przez pominięcie regulacji art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

W pkt II wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 cyt. ustawy.

O kosztach rozstrzygnięto w myśl przepisu art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).