Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 905/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. [...] II SA/Po 905/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi H. G. i W. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121), zwanej dalej "u.g.n.", po rozpatrzeniu odwołania Pani H. G. i Pana W. G. (dalej zwani łącznie skarżącym lub stroną), reprezentowanych przez zawodowego pełnomocnika, od decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2018 r. znak [...] o odmowie zwrotu nieruchomości, położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy 15, obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność M. P., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Państwo G. , reprezentowani przez radcę prawnego złożyli do Prezydenta M. P. wniosek (pismo z dnia 16 stycznia 2007 r.) o zwrot nieruchomości położonych w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy 15, obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność M. P..

W przedmiotowej sprawie, przed datą złożenia wniosku, o którym mowa powyżej podjęte zostały następujące działania.

Prezydent M. P. decyzją z [...] lipca 2002 r. znak [...] odmówił Państwu G. , reprezentowanym przez pełnomocnika, zwrotu ww. nieruchomości. Decyzją tą umorzono także postępowanie "[...] o zwrot nieruchomości położonej w P. na osiedlu [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Z., arkusz mapy 15, działka nr [...] o powierzchni 109 m2.

Wojewoda decyzją z [...] lutego 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję Prezydenta M. P.. Decyzja organu II instancji stała się prawomocna w dniu 15 marca 2004 r.

Pełnomocnik wnioskodawców, pismem z 23 sierpnia 2007 r., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, w trybie art. 145 § 1 ust. 1 i 5 K.p.a. Starosta P. decyzją [...] maja 2008 r. znak [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta M. P. z [...] lipca 2002 r. znak [...] z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, Wojewoda decyzją z [...] lipca 2008 r. Nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] i umorzył postępowanie organu I instancji. Organ II instancji uznał niewłaściwość Starosty [...], jako organu orzekającego w przedmiocie wznowienia postępowania.

Wojewoda decyzją z [...] lipca 2008 r. Nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z [...] lutego 2002 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. P. z [...] lipca 2002 r. znak [...] Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z 16 marca 2009 r. znak [...]

Starosta P. decyzją z [...] kwietnia 2011 r. znak [...] umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr [...], uzasadniając to tym, że sprawa została ostatecznie załatwiona decyzją Prezydenta M. P. z [...] lipca 2002 r. znak [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z 11 lutego 2004 r. Nr [...] Decyzję organu I instancji utrzymał w mocy Wojewoda decyzją z [...] listopada 2011 r. Nr [...] Obie ww. decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 30/12.

Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że wniosek skarżących z dnia 16 stycznia 2007 r. zawierał zarówno żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody z dnia [...] lutego 2004 r. – które to żądanie zostało rozpoznane jako pierwsze i zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 16 marca 2009 r. – jak i nowe żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z powołaniem się na zmianę stanu prawnego. Starosta P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak [...] rozstrzygnął właśnie to żądanie skarżących. W konsekwencji więc Wojewoda rozpoznając sprawę i wydając zaskarżoną decyzję z dnia 23 listopada 2011 r. błędnie zinterpretował wniosek skarżących, co doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia, w oparciu o niewłaściwe przepisy i z błędną argumentacją.

Sąd wskazał, że również decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. należy uznać za wadliwą i nie odpowiadającą prawu. Wbrew twierdzeniom Starosty nie zachodzi bowiem tożsamość stanu prawnego między wcześniejszą decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. z dnia 22 lipca 2002 r. znak [...], i utrzymującą ją w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2004 r., znak [...], (k. 11-22 akt organu I instancji) a rozpatrywaną obecnie sprawą. Odmawiając bowiem H. i W. G. zwrotu żądanej przez nich nieruchomości, organy kierowały się art. 136 ust. 3, art. 137, art. 142 w zw. z art. 4 pkt 9b1 i art. 216 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu nadanym obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. (Dz. U. nr 46 poz. 543 z późn. zm.) tymczasem istotnej zmianie uległ art. 136 ust. 3 i w większym stopniu znaczący dla sprawy art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., co powoduje, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Starosty [...], iż postępowanie z wniosku skarżących stało się bezprzedmiotowe. Od razu trzeba też zauważyć, iż nowelizacja art. 142 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomości, który dotyczy kompetencji organów, oraz art. 216 tejże ustawy, który otworzył dopiero drogę do dochodzenia żądania przez skarżących, nie oddziaływały na wynik niniejszej sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta przytoczył ww. stan faktyczny i ustalił, że w § 5 aktu notarialnego z 13 września 1976 r., repertorium A II nr [...] zawarto zapis o treści: " W. S. i H. małżonkowie G. w trybie art, 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości sprzedają Skarbowi Państwa - Prezydentowi M. P. z opisanej nieruchomości działkę nr [...], na mapie 15, obręb Ż., o obszarze 3.90 ha [...] Przedstawicielka Skarbu Państwa oświadcza, że działkę kupuje za cenę ustaloną w powołanych oszacowaniach rzeczoznawców. W § 1 aktu notarialnego stwierdzono, że " Własność nieruchomości położonej w P. - Ż. , przy ul [...], dla której urządzona jest księga wieczysta Kw. nr [...], wpisana jest na rzecz W. i H. małżonków G., we wspólności ustawowej. Nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne [...]". W § 3 ww. aktu notarialnego zawarto zapis, że: " Przedstawicielka Skarbu Państwa przedłożyła:

- Decyzję Prezydium Rady N. M. P. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1972 r. nr AB, [...], w której zatwierdza się plan realizacyjny inwestycji górny taras R.

- Pismo Prezydenta M. P. z dnia 14 stycznia 1975 r. nr [...] skierowane do "[...]" w P., w którym nie wnosi się zastrzeżeń do przeznaczenia na cele nie rolnicze gruntów rolnych w P. -.

- Oszacowanie rzeczoznawców w postępowaniu wywłaszczeniowym [...] z dnia 25 czerwca 1976 r., według których należność odszkodowawcza za działkę nr [...] wraz z zasiewami została ustalona na [...] złotych

Starosta na podstawie pisma Zarządu Geodezji i [...] Miejskiego GEOPOZ w P. z 16 października 2014 r. znak [...] ustalił, że działka nr [...] o powierzchni 0,4955 ha powstała w wyniku licznych podziałów dawnej działki nr [...] o powierzchni 3,9002 ha. Pierwotna działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,4954 ha i nr [...] o powierzchni 3,2677 ha. Następnie działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] o powierzchni 0,2926 ha, nr [...] o powierzchni 0,5438 ha, nr [...] o powierzchni 1,0186 ha oraz nr [...] o powierzchni 1,4127 ha. Na mocy decyzji z [...] czerwca 1993 r. znak [...] dokonano podziału działki nr [...] na działki nr [...] o powierzchni 0,4955, nr [...] o powierzchni 0,9063 ha i nr [...] o powierzchni 0,0109 ha.

Według zaś obowiązującego w latach 1975 - 1994 planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. z 1975 r., zatwierdzonego przez Wojewodę [...] w dniu 22 sierpnia 1975 r., stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Wojewoda, zatwierdzonego uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady N. w P. z dnia 21 października 1977 r. (Dz. Urz. WRN w P.. Nr [...], poz. 110), nieruchomość stanowiąca obecną działkę nr [...] należała do jednostki strukturalnej D1, dla której funkcją podstawową było mieszkalnictwo, natomiast funkcją uzupełniającą nauka. W planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego G. T. Rataj w P., zatwierdzonym uchwałą nr [...]/71 Prezydium Rady N. M. P. z dnia 19 marca 1971 r. ww., działka znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem J9U04 (szkoła średnia zawodowa) oraz 09KNII (ulica ruchu normalnego II klasy).

Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w P. w piśmie z dnia 12 października 2015 r. znak [...] podał, że przywołana w § 3 ww. aktu notarialnego " decyzja Prezydium Rady N. M. P. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nr [...] oraz zatwierdzony tą decyzją plan realizacyjny dotyczący inwestycji budowy jednostki D1 i D2, które stanowią dzisiejszy obszar osiedla [...]". Wynika z tego, że ww. decyzja nie dotyczy nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem administracyjnym (działka nr [...]). W ocenie Starosty [...] ww. decyzję mylnie przywołano w akcie notarialnym z 13 września 1976 r., repertorium A II nr [...], jako podstawę nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiącej dawniej działkę nr [...]. Starosta P. - po szczegółowej analizie dostępnych dokumentów - ustalił, że celem nabycia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot z 16 stycznia 2007 r, była realizacja Górnego Tarasu [...] w P. - część południowa. Według planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego z 1975 r. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod intensywne zainwestowanie, z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności. Przeznaczenie ww. nieruchomości zostało sprecyzowane w planie realizacyjnym dogęszczenia osiedla mieszkaniowego C-6, zatwierdzonego decyzją z 22 stycznia 1981 r. (dawniej os. [...], obecnie os. [...]). Zapisy rysunku stanowiącego załącznik do ww. decyzji wskazują, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem stanowiła tereny publicznej zieleni urządzonej, bez zabudowy mieszkaniowej. Na działce nr [...] zlokalizowano niewielki amfiteatr, a w 1986 r. podjęto decyzję, że powstanie tam górka saneczkowa. W ww. decyzji nie odwołano się do planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego w 1971 r., co przemawia, że plan realizacyjny z 1981 r. uszczegóławia ogólny plan zagospodarowania przestrzennego z 1975 r. Stanowisko Starosty [...], że decyzja Prezydium Rady N. M. P. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nr [...] oraz zatwierdzony tą decyzją plan realizacyjny dotyczący inwestycji budowy jednostki D1 i D2 nie dotyczy nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem administracyjnym (działka nr [...]), potwierdza również korespondencja pomiędzy Wojewódzką Spółdzielnią Mieszkaniową - Zakład Projektowania i Usług Inwestycyjnych "[...]" w P. a Zarządem Gospodarki Terenami w P.. W piśmie "I[...]" z 13 lipca 1974 r. znak [...], przy którym przekazano Zarządowi Gospodarki Terenami w P. dokumentację niezbędną do zawarcia aktu notarialnego kupna nieruchomości rolnej położonej przy ul. [...], stanowiącej własność S. i H. małżonków G., zaznaczono, iż nieruchomość podlega wykupowi pod realizację GTR [[...]] część południowa. Wśród przekazanych dokumentów (załączników) nie było decyzji, o której wyżej mowa. Ponadto "[...]" w piśmie z 19 grudnia 1975 r., dotyczącym zezwolenia na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, podał, że działka nr [...] z arkusza mapy 15, położona na terenie [...] - część południowa przeznaczona jest pod realizację osiedli mieszkaniowych.

W dniu 4 czerwca 2013 r. Starosta P. przeprowadził oględziny działki nr [...]. Organ ustalił, że ww. działka stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawnikiem pielęgnowanym. W części środkowej działki znajdują się krzewy i drzewa ozdobne, w części południowo - zachodniej rosną pojedyncze drzewa, a w części wschodniej posadowiona jest reklama wielkoformatowa osadzona na postumencie betonowym. Teren działki jest uporządkowany. Od linii drzew teren działki opada w kierunku zachodnim, a brzegi spadku tworzą niewielkie koryto.

Ze zdjęć lotniczych przekazanych przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Staroście P. w dniu 28 listopada 2016 r. wynika, że w 1976 r. działka nr [...] użytkowana była rolniczo (pola uprawne poprzecinane miedzami, bez śladów zainwestowania), zaś w 1982 r. teren działki objęty był pracami budowlanymi (liczne nieutwardzone ciągi komunikacyjne, fragmenty dzisiejszych ulic [...], torowisko budowanej linii tramwajowej). Zdjęcia te pozwalają na sformułowanie wniosku, że teren objęty postępowaniem o zwrot był wykorzystywany jako plac budowy dzielnicy mieszkaniowej. Ze zdjęcia lotniczego sporządzonego w lipcu 1989 r., udostępnionego przez Zarząd Geodezji i [...] Miejskiego "GEOPOZ" w P., wynika, że teren działki nr [...] został ukształtowany, w porównaniu do stanu z 1982 r., na nowo. Stanowi on, w części północno - zachodniej fragment stoku, ograniczony po bokach niewielkimi wałami. P. część działki stanowi fragment wyrównanego płaskowyżu.

Na przedmiotowej działce nie zlokalizowano żadnej sieci cieplnej (pismo D. P. S.A. z 8 października 2014 r. znak [...], infrastruktury drogowej będącej częścią sieci oświetlenia drogowego oraz kanalizacji drogowej (pismo Zarządu Dróg Miejskich w P. z 11 sierpnia 2014 r. znak [...] oraz pismo [...] Sp. z o.o. w P. z 18 lipca 2014 r. znak [...]), sieci przyłączy i infrastruktury gazowej (pismo PSG Sp. z o.o. w P. z 5 sierpnia 2014 r. znak [...]), urządzeń elektroenergetycznych (pismo [...] Sp. z o.o. z 30 lipca 2014 r. znak [...]) oraz uzbrojenia wodno-kanalizacyjnego (pismo [...] S.A. z 18 lipca 2014 r. znak [...]).

Działka nr [...] wchodzi w skład parku na os. [...], powstałego w latach 80-tych XX wieku. Park przekazany został w użytkowanie wieczyste [...] Przedsiębiorstwu Zieleni (protokół z 23 lipca 1990 r.). M. P. – Wydział Gospodarki Nieruchomościami pismem z 5 października 2006 r. znak [...] [...] powierzyło przedmiotową działkę Zarządowi Zieleni Miejskiej w P. . Zarząd Zieleni Miejskiej w P. złożył wniosek o ustanowienie prawa trwałego zarządu w stosunku do działki nr [...].

Pismem z 10 maja 2018 r. Starosta P. zawiadomił, w trybie art. 10 § 1 K.p.a., o możliwości wypowiedzenia się przez strony, przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r. nr [...] odmówił zwrotu spornej nieruchomości.

Biorąc pod uwagę przytoczony stan faktyczny Starosta doszedł do wniosku, że brak jest przesłanek do zwrotu nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 15, działka nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia 13.09.1976 r., w którym nie sprecyzowano ściśle jej przyszłego nierolniczego przeznaczenia, a jedynie oświadczono że jedną z podstaw jest decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji G. T. R. . Jak dowiedziono wcześniej, w akcie notarialnym wskazano błędny dokument dotyczący innej części przyszłej dzielnicy, natomiast na podstawie pozyskanych w postępowaniu: kopii dokumentacji wywłaszczeniowej oraz licznych materiałów planistycznych ustalono, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod inwestycje związane z budownictwem mieszkaniowym na terenie G. T. R. w P. - część południowa. Zgodnie z planem realizacyjnym teren ten miał stanowić fragment parku osiedlowego, bez zabudowy, a doprecyzowując w tym miejscu - amfiteatr, jednak w wyniku interwencji mieszkańców, po naradzie roboczej w 1986 r. przeznaczono go pod tzw. górkę saneczkową.

Pozyskany w sprawie materiał dowodowy, tj. dokumenty zgromadzone w prowadzonym wcześniej postępowaniu przed Dyrektorem ZGiKM GEOPOZ, a także pozyskane w toku niniejszego postępowania - m.in. archiwalne dokumenty udostępnione przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", Archiwum Zakładowe Urzędu M. P., czy protokół z oględzin nieruchomości potwierdzają, że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany. Działka stanowi fragment terenu zieleni, ukształtowanego w formie obniżającego się ziemnego toru do jazdy na sankach (górka saneczkowa). Porastająca go zieleń jest urządzona i pielęgnowana, co potwierdza Zarząd Zieleni Miejskiej w P. . Powyższe potwierdzają również fotogrametryczne zdjęcia lotnicze, a także zeznania świadka na okoliczność sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, jednoznacznie wskazujące że była ona użytkowana jako tzw. górka saneczkowa. Poza zeznanym wprost takim właśnie sposobem użytkowania nieruchomości (jazda na sankach w dzieciństwie) na uwagę zasługują wspomniane przez świadka prowadzone prace pielęgnacyjne (koszenia trawy) oraz wykonanie barierek ochronnych dla użytkowników górki poza granicami działki nr [...]. W ocenie organu prowadzącego postępowanie, wbrew twierdzeniom świadka, drzewa i krzewy w środkowej części działki powstały po 1989 r., a ich liniowy przebieg wyraźnie oddzielający stok górki od części równinnej nie wskazuje aby były to samosiejki. Stwierdzenie świadka, iż jest to naturalne pochylenie terenu, zgodne jest z prawdą czego dowodem jest np. przebieg warstwic na podkładzie planu szczegółowego zagospodarowania, jednakże sam stok został szczegółowo uformowany dopiero po jej nabyciu, w trakcie prac na nieruchomości (stok przebiegający w rynnie, z wałami po bokach). Dowodami na przeprowadzenie prac kształtujących tego rodzaju obiekt oraz niwelujących jej szczyt są zdjęcia lotnicze z lat 1982 i 1989 przedstawiające zupełnie inny stan zagospodarowania tego terenu, z kierunkowymi śladami prowadzonych prac - wzdłuż stoku oraz po prostopadle po równinie. Należy przy tym zaznaczyć, że na objętej postępowaniem działce nr [...] znajduje się fragment stoku górki, a także jej część szczytowa, w całości porośnięte pielęgnowaną zielenią.

Realizacja fragmentu osiedla mieszkaniowego - parku osiedlowego, w tym miejscu stanowiącego górkę saneczkową nastąpiła po 1986 r. Z uwagi na rodzaj tego przedsięwzięcia brak jest konkretnego dokumentu wskazującego na datę jego realizacji, stwierdzono jedynie, że cały park powstał "w latach osiemdziesiątych XX wieku". Przeprowadzona wspomniana narada robocza w listopadzie 1986 r. sygnalizuje, że był to czas pomiędzy końcem 1986 r., a najprawdopodobniej 1989 r., w związku z czym termin ten przekracza 10 lat od chwili wywłaszczenia nieruchomości (13.09.1976 r.). Zgodnie z art. 137 ugn, inwestycję będącą celem wywłaszczenia nieruchomości należało zrealizować w terminach w nim wymienionych. Orzecznictwo sądów w tym zakresie wskazuje jednak (m.in. wyroki - Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.05.2002 r., sygn.: I SA 2743/00, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19.08.2009 r. sygn.: II SA/Kr 1309/08 oraz z dnia 12.10.2009 r., sygn.: II SA/Kr 1208/09, a także z dnia 23.01.2009 r., sygn.: II SA/Kr 1118/08), iż jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Nie jest do przyjęcia bowiem stanowisko, iż nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został, co prawda, zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami terminów. Ewentualne przekroczenie ww. terminów realizacji inwestycji wg przytoczonego orzecznictwa nie uzasadnia zwrotu tej nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji państwo G. zakwestionowali rozstrzygnięcie Starosty w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrócenie wnioskodawcom nieruchomości. Skarżący twierdzili, że wbrew ustaleniom organu cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w związku z czym nieruchomość winna zostać zwrócona.

Opisaną we wstępie decyzją Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wojewoda wskazał, że Starosta P. słusznie odmówił Pani H. G. i Panu W. G. zwrotu działki nr [...], ponieważ na działce tej zrealizowano cel wywłaszczenia. Celem tym była - zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego z 1975 r. - realizacja inwestycji mieszkaniowej - G. T. R. Potwierdził to w pełni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym oględziny przeprowadzone w 2016 r. oraz zdjęcie lotnicze wykonane w 1976 r., 1982 r. oraz 1989 r.

Wojewoda w pełnym zakresie podziela linię orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że zieleń osiedlowa stanowi infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, niezbędną do prawidłowego funkcjonowania jego mieszkańców (patrz: powołane w decyzji Starosty [...], wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 2033/96 oraz z 16 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 476/97) .W ocenie Wojewody dotyczy to zieleni osiedlowej urządzonej na działce nr [...], stanowiącej część parku na os. [...].

W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że Starosta P., wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów art. 136 w związku z ait. 137 u.g.n. oraz art. 137 u.g.n. w związku z art. 6 i art. 16 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. W ocenie Wojewody Starosta zasadnie uznał, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W ocenie Wojewody Starosta P. wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. i art. 80 w związku z art. 107 K.p.a.

W ocenie Wojewody, Starosta P. podjął - w niezbędnym zakresie - czynności konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania. Służyło temu zebranie bogatego materiału dowodowego, który przytoczono w wydanej decyzji. Wszystkie zebrane materiały zostały zakwalifikowane jako dowody w sprawie i wykorzystane przy wydaniu rozstrzygnięcia.

W skardze do WSA państwo G. reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika zaskarżyli decyzję Wojewody w całości oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej jako dz. nr [...], ark. mapy 15 obręb Ż. zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] jako własność M. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zawarcie w decyzji zbyt ogólnych stwierdzeń, zdawkowe odniesienie się do zarzutów i zaniechanie dokonania ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący zarzucili również naruszenie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji oraz naruszenie art 136, 137 ugn w zw. z art. 6, 16 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy i zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości twierdząc- wbrew ustaleniom organów, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Zdaniem skarżących wyinterpretowały cel, dla którego przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone na podstawie umowy w oparciu o plan ogólny zagospodarowania przestrzennego M. P., pomimo tego, że z uwagi na ogólność tego aktu planistycznego niemożliwe było ustalenie konkretnego celu, jaki miał być na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany, z pominięciem dokumentu zatwierdzającego plan realizacji inwestycji G. T. R. i w oparciu o rozstrzygnięcia administracyjne i inne dokumenty, wydane po zawarciu umowy wywłaszczeniowej.

Skarżący wnieśli także o uchylenie decyzji Starosty [...] podnosząc tożsame zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

W szerokim uzasadnieniu podali, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów i nie dokonał ponownej analizy i oceny materiału dowodowego. Zarzucili, że organy odrzuciły cel wywłaszczenia wskazany w umowie a poprzestały na stwierdzeniu, że doszło do omyłki i dlatego celu tego nie można upatrywać w powołanej umowie. Organy przemilczały również zarzuty dotyczące braku możliwości ustalania celu wywłaszczenia w oparciu o przepisy powstałe przed zawarciem umowy wywłaszczeniowej. Skarżący podali, że wskazany w umowie cel – budowa Osiedla [...] jednostka D1 i D2 – nie został w przedmiotowej sprawie zrealizowany ( jak zresztą żaden). Nieruchomość ta nie stanowi części Osiedla [...] a co za tym idzie stała się zbędna na ten cel. Organy błędnie uznały, że cel ten został określony w oparciu o plan realizacyjny dogęszczenia osiedla [...] z 1981r. , czyli 5 lat po wywłaszczeniu, który jest rzekomo zgodny z obowiązującym w dacie wywłaszczenia ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego M. P. z 22 sierpnia 1975r. Organy nie odnalazły załącznika graficznego do decyzji z 20 sierpnia 1969r , która ustalała szczegółową lokalizację osiedla C5 i C6 a ustaliły cel wywłaszczenia w oparciu o plan ogólny z 1975r. a więc z orientacyjnym prawdopodobieństwem. Zdaniem skarżących do określenia celu wywłaszczenia nie mogły służyć również dokumenty poprzedzające wywłaszczenie dotyczące bliżej niesprecyzowanego osiedla mieszkaniowego w ramach G. T. R. – część południowa. Przy czym organy nie zauważyły, że w świetle przywołanych aktów przedmiotowa działka należała do jednostki strukturalnej D1, dla której funkcja podstawową było mieszkalnictwo natomiast uzupełniającą – nauka. Zgodnie z rysunkiem planu działka była położona na terenie MW, tj. terenie intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności, czyli nie mogła być pustą, niezagospodarowana przestrzenią. Skarżący podali, że błędne było uznanie, że celem wywłaszczenia była określona wiele lat później budowa parku czy górki saneczkowej, które i tak nie zostały zrealizowane. Organy utożsamiły przeznaczenie nieruchomości z jej wykorzystaniem. Zdaniem skarżący teren jest niezagospodarowany, pokryty trawą i specyficzną , nieliczna roślinnością i z pewnością nie stanowi parku. Skarżący zarzucił, że Starosta źle ocenił zeznania świadka, który podał, że od 1984r. na nieruchomości nie zmieniło się nic. Spadek terenu na działce jest jej naturalnym ukształtowaniem a nie wynikiem celowej ingerencji. Z protokołu z 1986r. wynika, że planowano zbudowanie górki saneczkowej, propozycja parku osiedlowego nie została przyjęta. Górka saneczkowa nie została celowo wybudowana i zorganizowana w ramach budowy jakiegokolwiek osiedla. Świadek określił ten teren jako teren łąkowy, na którym nie były wykonywane żadne prace budowlane. Barierki ochronne zostały zrealizowane w celu zabezpieczenia i ochrony bloku przed zbyt bliskim zjazdem dzieci, nie zaś w celu bezpiecznej jazdy dzieci, bo takie ich posadowienie stanowiło realne niebezpieczeństwo dla zjeżdżających. Z protokołu z 1986r wynika, że w tej dacie park jeszcze nie był zrealizowany, co oznacza, że w ciągu 7 lat od czasu dokonania przez wnioskodawców sprzedaży powyższej nieruchomości nie rozpoczęto żadnych prac zmierzających do realizacji jakiegokolwiek celu związanego z infrastrukturą osiedla a już na pewno nie rozpoczęto prac związanych z budową górki saneczkowej. Płaski teren o pow. ok. 3 tysięcy m2 jest zbyt duży na rozbieg czy trzymanie dziecięcych sanek. Do dnia dzisiejszego teren ten stanowi nieużytek, znajduje się poza obrębem osiedla i nie stanowi jego infrastruktury, nie ma na nim żadnych ławek, ścieżek czy urządzeń rekreacyjnych, nie istnieją przyłącza czy instalacje. W trakcie budowy osiedla teren ten wykorzystywany był jako zaplecze budowy osiedla. Zdaniem skarżących winien być on im zwrócony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone w decyzji stanowisko i uznając zarzuty skargi za bezzasadne.

Na rozprawie 21 lutego 2019r. pełnomocnik skarżących podtrzymał zarzuty skargi. Podał, że teren nigdy nie był potrzebny na jakiekolwiek osiedle, znajduje się poza osiedlem a strzyżenie trawy nie może być uznane za wykorzystywanie go zgodnie z celem wywłaszczenia. Pełnomocnik uczestnika M. P. wniósł o oddalenie skargi podając, że teren jest zadbany i takie tereny zielone są w mieście P. potrzebne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. 2018.1302), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018r. utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2018r. odmawiającą skarżącym zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...], arkusz mapy 15, obręb [...], o pow. 4.955m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność M. P..

W sprawie dotyczącej tej nieruchomości w 2002 wydana była ostateczna i prawomocna decyzja odmawiające skarżącym zwrotu tej działki. Skarżący 16 stycznia 2007r złożyli ponownie wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu prawomocnego wyroku tut. sądu z dnia 26.04.2016r. (sygn. II SA/Po 30/12) Sąd uznał, że wcześniejsze ostateczne decyzje nie stanowią przeszkody do merytorycznego załatwienia wniosku skarżących z 16 stycznia 2007r. Nastąpiła bowiem istotna zmiana stanu prawnego, co wskazuje o braku tożsamości sprawy. Zmiana ta dotyczyła znowelizowanych ustawą z 28 listopada 2003r. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( dalej u.g.n.), a w szczególności art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. I skoro doszło do zmiany stanu prawnego to ani art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. ani inne przepisy prawa nie stoją na przeszkodzie do merytorycznego odniesienia się do żądania skarżących zawartego we wniosku z 16 stycznia 2007r. dotyczącego zwrotu nieruchomości. Sąd wskazał, że organy winny uwzględnić powyższe uwagi a w szczególności merytorycznie rozważyć wniosek skarżących z dnia 16 stycznia 2007r.

Organy uwzględniając powyższe w oparciu o treść art. 153 p.p.s.a. rozpoznały wniosek skarżących w oparciu o wskazane w uzasadnieniu Sądu znowelizowane w 2003 przepisy u.g.n. i wydały zaskarżone decyzje.

Rozpoczynając rozważania prawne wyjaśnić należy, że zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 121.; dalej: "u.g.n.") i miały one zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż, jak wynika z treści art. 216 ust. 1 tej ustawy, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio m. in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

W niniejszej sprawie bezsporne było, że aktem notarialnym z dnia 13 września 1976r. rep A II nr [...] skarżący w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości sprzedali Skarbowi Państwa działkę nr [...] na mapie 15 obręb Ż. nr rej grunt 11cz o obszarze 3.90.00 ha. Przedmiotowa działka postała w wyniku podziałów dawnej działki nr [...].

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie zaś do treści art. 137 tej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że akty prawne, na które powołano się w akcie notarialnym z 1976r. zostały powołane błędnie, dotyczyły bowiem zupełnie innego osiedla. tj. osiedla [...], które znajduje się w innym miejscu niż osiedle [...] (dawniej [...]).

To jednak jak słusznie zauważyły organy nie pozwala na uznanie tylko z tego powodu, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Osiedle [...] jak i Osiedle [...] (poprzednio [...]) znajdują się na terenie dzielnicy R. w P.. Są to osiedla mieszkaniowe czyli tereny funkcjonalnie wykorzystywane na zabudowę mieszkaniową wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Błędne wskazanie dokumentów dotyczących innego osiedla w akcie notarialnym podczas gdy na terenie wywłaszczanej działki planowana było realizacja tożsamego celu na osiedlu o innej nazwie nie może być uznane za brak realizacji celu wywłaszczenia. Należy podkreślić, że niniejsza sprawa dotyczy przejęcia własności nieruchomości (wywłaszczenia) jakie dokonało się w latach 70-tych ubiegłego wieku, wywłaszczenia które dokonane było w zupełnie innym porządku prawnym niż porządek aktualnie obowiązujący. W przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnym standardom i zdaniem Sądu nie można do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulować w zakresie standardów decyzji. Sam fakt zagospodarowania działki w ramach osiedla [...] zamiast osiedla [...], które wynikało z dokumentów przywołanych w akcie wywłaszczenia nie oznacza zbędności wywłaszczenia. Nie ma tu bowiem zmiany celu wywłaszczenia. Jak zasadnie wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 13.06.2018r.,( sygn.. I OSK 1862/16, CBOSA) "O zmianie celu wywłaszczenia można zatem mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały. Pogląd ten konsekwentnie podtrzymywany jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki z dnia: 21 lutego 2008r. I OSK 180/07, 17 listopada 2011r. I OSK 2052/10 i z 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1842/15). W tym świetle dla oceny, czy rzeczywiście doszło do zmiany celu nie może mieć znaczenia, że wywłaszczona działka została zabudowana w ramach innego osiedla mieszkaniowego, niż wskazanego w samej decyzji wywłaszczeniowej. Decydującym jest bowiem fakt ich użytkowania zgodnie z celem wywłaszczenia (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2011r. I OSK 697/2010 Lex Polonica, 7 września 2007 r. I OSK 1324/2006, 17 czerwca 2011 r. I OSK 1433/10, 3 września 2010r. I OSK 1537/09, 5 lutego 2009 r. I OSK 300/08, 23 lutego 2010 r. I OSK 600/09)". Zarzut Skarżących w tym zakresie okazał się więc bezzasadny.

Jak słusznie wskazały organy przeznaczenie terenów na budowę osiedla mieszkaniowego dotyczy nie tylko zabudowy stricte mieszkaniowej ale całej infrastruktury osiedla, takiej jak m.in. tereny zieleni zorganizowanej.

W sytuacji takiej jaka miała miejsce w niniejszej sprawie sporne było ustalenie, czy na terenie wnioskowanym do zwrotu, czyli działce nr [...] obręb 15 w dacie wywłaszczenia określony został jego cel i czy w istocie został zrealizowany.

Jak przyjmuje się słusznie w orzecznictwie określenie celu wywłaszczenia następuje na datę wywłaszczenia. Jeżeli cel ten był określony ogólnie, badane są szczegółowe uregulowania tej kwestii, z dopuszczeniem możliwości doprecyzowania celu w planach szczegółowych wydanych również w okresie późniejszym o ile nie są sprzeczne z celem ogólnym z daty wywłaszczenia. I tak – w przypadku gdy w dacie wywłaszczenia wywłaszczenie następowało na cel budowy osiedla mieszkaniowego, bez konkretyzacji poszczególnych jego składowych, to badanie celu szczegółowego może nastąpić w oparciu o wydane później plany szczegółowe. Interpretacja celu wywłaszczenia musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym wiąże się niniejsze postępowanie i co wynika z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji niniejszego celu. Często kwestie – co konkretnie miało być realizowane na danym obszarze wywłaszczonym, określane były już po wywłaszczeniu w planach realizacyjnych, które zresztą także legalnie były zmieniane bądź korygowane, co miało miejsce w odniesieniu do osiedli budowanych na [...]

W ocenie sądu, jeżeli ustalono, iż celem wywłaszczenia miała być budowa osiedla mieszkaniowego na R. organ nie musiał ustalać czy wywłaszczona działka miała podlegać jakiemuś szczególnemu, konkretnemu zagospodarowaniu. Wystarcza ustalenie, iż wywłaszczony teren został zagospodarowany jako fragment tego osiedla czy to pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy pod tereny zielone. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. ( I OSK 2600/14) w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (tak samo w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. I OSK 1519/14). Poglądy wyżej przytoczonych orzeczeniach sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

Budowa dzielnicy R. w P. była ogromną inwestycją przeprowadzaną latami w trakcie której zmieniano koncepcje urbanistyczne. W niniejszej sprawie w dniu wywłaszczenia obowiązywał plan ogólny M. P. z 1975r., w którym przedmiotowa działka znajdowała się na terenie intensywnej zabudowy mieszkaniowej.

Plan ten w odniesieniu do różnych części poznańskich R. przewidywał odrębne plany szczegółowe i plany realizacyjne. W akcie notarialnym powołano się na decyzję decyzje Prezydium Rady N. M. P. – Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Infrastruktury z dnia 29 lipca 1972r. nr [...], w której zatwierdzono plan realizacyjny inwestycji górny taras [...], który dotyczył osiedla [...]. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że w odniesieniu do osiedla [...] koncepcje realizacyjne ulegały zmianom. Wydana były decyzja lokalizacyjna osiedla z 1966r. (k. 202 tom I), miejscowy plan szczegółowy z 19.03.1971, w którym przedmiotowa działka znajdowała się na górnym T. R. jako jednostka J – przeznaczona pod zabudowę szkoły średniej zawodowej i ulicy ruchu normalnego (k. 249, 232), decyzja z 14 czerwca 1971r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla C6 (k. 204 tom I) z załącznikiem do tej decyzji – mapą (k. 618 tom II), na której przedmiotowa działka [...] znajdowała się poza planem oraz plan dogęszczenia osiedla C6 z 22.10.1981r. (k. 206 tom I), w którym na mapie dogęszczenia (k. 153 tom I, k. 472 tom II) działka [...] znajduje się na terenie osiedla (obecnie [...]) jako teren zielony. Przedmiotowa nieruchomość na rysunku stanowiącym załącznik do tej decyzji stanowiła tereny publicznej zieleni urządzonej bez zabudowy mieszkaniowej. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] podała, że nie prowadziła inwestycji na działce [...], gdyż znajdowała się ona poza obszarem zatwierdzonym planem realizacyjnym z 14 czerwca 1971r. (k. 167 tom I akt, mapa k. 165 0 164 akt). Na działce nr [...] zlokalizowano niewielki amfiteatr, a w 1986 r. podjęto decyzję, że powstanie tam górka saneczkowa. W ww. decyzji nie odwołano się do planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego w 1971 r., co przemawia, że plan realizacyjny z 1981 r. uszczegóławia ogólny plan zagospodarowania przestrzennego z 1975 r.

Z dokumentów związanych z samym wywłaszczeniem, tj. z pism (k. 597 tom II i k. 385 tom II) wynika, że wykupiono całą nieruchomość nr [...] pod budowę [...] część południową (k. 385)

Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że w dacie wywłaszczenia osiedle [...] wraz ze sporną działka przeznaczone było na budowę osiedla mieszkaniowego, co do którego szczegółowego zrealizowania zachodziły zmiany. Na dzień wywłaszczenia ta konkretna działka była wskazana w planie ogólnym, nie była wskazana jednak w żadnym z planów realizacyjnych. Plany te doprecyzowane co do szczegółowych celów zostały dopiero w 1981 i 1982. Od tego czasu bez wątpienia teren działki [...] został przeznaczony na zieleń miejską bez możliwości zabudowy. Należy wskazać, że jeszcze w 1981r. osiedle było budowane, wydane zostało pozwolenie na budowę budynków mieszkalnych (k. 206 tom I) i przewidziano wówczas, że osiedle ma mieć dużo zieleni, w tym zieleń stanowiącą izolację od zanieczyszczeń i hałasu arterii komunikacyjnej. Teren przedmiotowej działki położony jest pomiędzy stanowiącymi całość terenami zielonymi oddzielającymi zabudową mieszkaniową osiedla [...] od ulic H. i I..

W dokumentach przy zawarciu aktu wskazano, że budowa osiedla przewidziana jest na lata 77 – 80, była więc realizowana etapami. Z tych względów nie można uznać, że obecnie od lat 80 - tych zieleń zwana parkiem nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, określonego ogólnie jako przeznaczenie na budowę osiedla mieszkaniowego. Teren ten nie posiada infrastruktury technicznej, pokryty jest koszoną trawą, nasadzeniami, znajduje się na nim również spad służący jako górka saneczkowa. To, że nie ma na nim urządzonych alejek, ławek, ścieżek etc , charakterystycznych dla typowego parku nie oznacza, że cel jakim było stworzeniem zieleni oddzielającej osiedle od ulicy [...] i I. nie został zrealizowany.

Zdaniem sądu dokumentacja wytworzona później tj. plan dogęszczenia określiła cel szczegółowy planowanego wcześniej celu ogólnego jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Określony w planie ogólnym z 1975r. cel ogólny stanowiła budowa osiedla wielomieszkaniowego. Cel ten odpowiadał funkcji terenów zabudowy mieszkaniowej o wysokiej intensywności wyznaczonej w tym planie. Jest tez bezsporne, że w ówczesnym stanie prawnym realizacja budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego stanowiła cel użyteczności publicznej dający podstawę do wywłaszczenia (art. 3 ust. 2 ustawy z 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości). Co do celu szczegółowego teren był przeznaczony do realizacji publicznej zieleni urządzonej bez zabudowy mieszkaniowej.

Zdaniem Sądu ocena w zakresie zbędności nieruchomości dla celów wywłaszczenia nie może w żadnym wypadku pomijać funkcjonalnego i przestrzennego związku, w jakim objęta żądaniem zwrotu nieruchomość pozostawać miała z realizacją celu publicznego. Jest to szczególnie istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie przedmiotem inwestycji publicznej było duże osiedle budynków wielomieszkaniowych wraz z kompleksem infrastruktury towarzyszącej i ciągów komunikacyjnych. Realizowany w takim przypadku miał być zespół obiektów mieszkaniowych, usługowych i infrastrukturalnych tworzący zintegrowaną całość urbanistyczną (osiedle), zaś przejmowane nieruchomości miały tak rozumianą całość tworzyć. W niniejszej sprawie Istotne było zidentyfikowanie celu publicznego w takim kształcie, w jakim był on rozumiany i realizowany w ówczesnych uwarunkowaniach normatywnych i społecznych. Celem postępowania z art. 137 ugn, jak już wyżej podano, nie jest bowiem weryfikacja zasadności wywłaszczenia określonych terenów przez pryzmat obecnych standardów dotyczących zabudowy wielorodzinnej, ale zwrot tych terenów, które nie zostały wykorzystane na cel publiczny. Cel publiczny musi być przy tym rozumiany tak, jak był on rozumiany w chwili wywłaszczenia czy nabycia nieruchomości do zasobu własności publicznej. Nie ma więc znaczenia, że teren objęty w niniejszej sprawie żądaniem zwrotu to tylko zieleń, jak podnoszą skarżący. Jest okolicznością znaną powszechnie, że realizowane w tamtych latach inwestycje dotyczące osiedli wielomieszkaniowych miały zdecydowanie większy rozmach od inwestycji obecnych. Projektowane były na znacznych obszarach, zabudowa wielorodzinna miała charakter rozstrzelony, projektowana była wraz z jednoczesnym zapewnieniem potrzebnej infrastruktury technicznej i usługowej oraz przewidywała spore obszary zieleni, nie tylko tej rekreacyjnej, ale też izolacyjnej, rozciągającej się na obrzeżach osiedla zwłaszcza wzdłuż ruchliwych ulic, co miało miejsce i w niniejszej sprawie. Okoliczność więc, że jakiś teren stanowi spory obszar zieleni (w tym nieurządzonej) nie oznacza, że należy ocenić ten stan rzeczy jako przejaw zbędności terenu dla celów zabudowy osiedlowej, o ile z materiału dowodowego wynika, że teren ten miał w chwili wywłaszczenia czy nabycia przypisaną taką właśnie funkcję.

W niniejszej sprawie inwestycja osiedla przewidziana w planie ogólnym i planach realizacyjnych była realizowana w latach 70 – tych i 80 – tych. Doprecyzowanie celu szczegółowego odnośnie spornej działki nastąpiło w planie dogęszczenia z 1981r. Osiedla A. K. funkcjonuje jako wyodrębniona jednostka urbanistyczna, której granice stanowią ulice, w tym [...]. Działka [...] stanowi niewątpliwie integralną część tego osiedla bowiem została, zgodnie z planem dogęszczenia wraz z innymi działkami wkomponowana w układ przestrzenny osiedla oddzielając teren zabudowany od ruchliwych ulic. Nie sposób więc uznać, że działkę nr [...] na etapie wykonawczym tego osiedla ( do lat 80 – tych) uznano za zbędną do realizacji celu publicznego przewidzianego w planie ogólnym. Koncepcje związane z wykorzystaniem tego terenu na m.in. amfiteatrzyk, park osiedlowy czy górkę saneczkową nie były zmiana celu wywłaszczenia a modyfikacją celu określonego jako teren zielony bez zabudowy. Teren ten, jak wyżej podano stanowi i stanowił integralną część osiedla. Na etapie realizacyjnym – w latach 80 – tych działka była objęta granicami osiedla i wraz z innymi działkami stanowi całość zieleni oddzielającej osiedle od ruchliwych ulic. Pod względem urbanistycznym stanowi integralną część osiedla.

To, że w planie szczegółowym z 1971 działka przeznaczona miała być na budowę szkoły średniej i ulicy nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Koncepcje te bowiem były zmieniane i np. już w wydanym trzy miesiące później ( a 4 lata przed wywłaszczeniem) w planie realizacyjnym kwestii przeznaczenia działki pod budowę szkoły w ogólne nie rozważano, wyłączając działkę ze ścisłej osiedlowej zabudowy. Plany te miały miejsce 5 lat przed wywłaszczeniem i cztery lata przed uchwaleniem planu ogólnego z 1975, w którym bez wątpienia teren działki przeznaczono pod budowę osiedla mieszkaniowego. Słusznie więc organy podały, że ten cel ogólny doprecyzowany w planie dogęszczenia z 1981r. wskazywał na realizację celu wywłaszczenia.

Zarzuty podnoszone w skardze nie znajdowały uzasadnienia. To, że teren ten obecnie nie jest zadbany jak typowy park nie oznacza, że nie został na nim zrealizowany cel wywłaszczenia. Bez wątpienia nie jest to teren niezagospodarowany, znajduje się na nim trawnik, w części nasadzenia, reklama wielkoformatowa i górka saneczkowa. Przy wykazaniu, że był przeznaczony na tereny zielone osiedla mieszkaniowego jako infrastruktura funkcjonalnie z nim związana, fakt, że nie ma na nim dróżek, ławek, itp. nie oznacza, że cel nie został zrealizowany. Uszczegółowiający plan dogęszczenia 1 981r. nie daje podstaw do twierdzenia, że teren zielony w istocie o charakterze izolacyjnym miał być w określony sposób "urządzony". W żadnym z planów realizacyjnych nie przewidziano na nim realizacji zieleni szczególnego rodzaju, czy urządzeń drobnej architektury mające pełnić jakieś szczególne wymagania. Robocze ustalenia, że ma tam być amfiteatr, górka saneczkowa czy park osiedlowy pozostawały w ramach celu szczegółowego: teren zielony i dla zbędności wywłaszczenia nie musiały być po kolei realizowane. Przedmiotowy teren funkcje osiedlową ( teren zieleni bez zabudowy) pełnił zarówno w chwili realizowania osiedla ( lata 80 – te), w chwili złożenia wniosku o zwrot (16.01.2007r.) jak i pełni obecnie, jest pokryty pielęgnowanym trawnikiem, znajdują się na nim pojedyncze drzewa i krzewy oraz spad wykorzystywany jako górka saneczkowa.

Nie mieli również racji skarżący podnosząc, że upływ terminów z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn wskazuje, że winien nastąpić zwrot tej nieruchomości. Jak wynika z wyroku TK z 13 marca 2014r. P 38/11 a także orzecznictwa sądów administracyjnych dodanie tych przepisów w aktualnym brzmieniu w dniu wejścia w życie ustawy (1998r. pkt 1) i w 2004r. (pkt 2) wskazuje, że nie należy ich stosować do spraw nieruchomości wywłaszczonych przed 1.01.1998r. (pkt 1) oraz przed 22.09.2004r. (pkt 2), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Pogląd ten sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela. Obowiązkiem organów było zbadanie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany do 2004 i rozpoczęty do 1998r. a nie czy nastąpiło to w terminach 7 i 10 lat od wywłaszczenia. Jak wynika z powyższych rozważań Sądu określony wyżej cel wywłaszczenia został rozpoczęty i zrealizowany do wskazanych dat , wobec czego nie ma podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie znajdowały uzasadnienia. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania uznanie, że słuchany w sprawie świadek potwierdził ustalenia organów dokonane na podstawie również innych dowodów w tym z dokumentów ( protokół oględzin, zdjęcia archiwalne, protokoły z lat 80 – tych, plan dogęszczenia z 1981r.). Określenie przez świadka, że teren ma charakter niezagospodarowany stanowiło jego ocenę przez pryzmat oczekiwań co do wyglądu typowego parku osiedlowego a nie istotne z punku widzenia przedmiotu niniejszego postępowania stwierdzenie faktu. Brak mapy osiedla z 1969r nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Jak bowiem wyżej wskazano koncepcje urbanistyczne w trakcie budowanego do lat 80 – tych osiedla (vide: pozwolenia na budowę k. 206 akt adm.) ulegały zmianom i ustalenia w planie z końca lat 60 – tych nie oznaczało, że wywłaszczenie w 1976r. na funkcje osiedla nie miało miejsca. Uzasadnienia decyzji odpowiadały wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ II instancji dokonał własnej analizy materiału zgromadzonego w sprawie, opisał istotne dla rozpoznania sprawy etapy postępowania i dowody, zgodził się z ustaleniami organu I instancji, odniósł się do zarzutów odwołania uznając je za niezasadne.

Sumując Sąd uznał, że skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a