Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1091/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 art. 3 ust. 2 art. 5 ust. 3a
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par. 1 par. 3 par. 4 par. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 10 art. 11 art. 12 art. 35 art. 37
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1  art. 93 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Dnia 21 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. odmówił R. C. przyznania renty strukturalnej. Powyższą decyzję wydano na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191).

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie renty strukturalnej został przez skarżącego złożony w dniu 10 sierpnia 2004 roku, natomiast przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło w dniu 24 maja 2004 roku, zatem w dniu składania wniosku R. C. nie był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, ani współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie był małżonek rolnika. Z przedstawionych powyżej okoliczności organ odwoławczy wysnuł wniosek, że strona nie spełniła warunków do uzyskania renty strukturalnej w świetle przepisów wskazanego rozporządzenia, bowiem zgodnie z treścią § 20 ust. 3 pkt 2 tegoż rozporządzenia, jeżeli wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej. Ponadto organ wyjaśnił, że przekazanie gospodarstwa rolnego powinno nastąpić zgodnie z treścią § 20 ust. 4 oraz ust. 7 rozporządzenia w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia.

Wyrokiem wydanym w dniu 6 lipca 2005 roku, w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 155/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie wskazane wyżej decyzje.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2006 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1341/05 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podał, że kwestia rent strukturalnych została uregulowana w sposób wyczerpujący w przepisach art. 10 - 12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 roku ze zm.). W polskim systemie prawnym warunki przyznania renty strukturalnej zostały określone w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Nadto wskazano, że fakt przekazania gospodarstwa rolnego po dniu 1 maja 2004 roku ale przed dniem złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie może stanowić samodzielnej przesłanki do odmowy przyznania tego świadczenia.

Następnie decyzją nr [...], z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. odmówił przyznania stronie renty strukturalnej, zaś Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją nr [...], z dnia [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że R. C. od dnia 1 lipca 2004 roku nie prowadził działalności rolniczej - podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu jako domownik. Nie prowadził w sposób nieprzerwany działalności rolniczej w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Nadto skarżący przekazał gospodarstwo rolne dwóm osobom, z których żadna nie prowadzi działalności rolniczej, a przekazanie nie było połączone z zalesieniem. Wobec tego zdaniem organu drugiej instancji R. C. ponownie nie spełniał warunków przyznania renty strukturalnej ustanowionych w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999, gdyż jego syn P. C. nie przejął gospodarstwa ojca w całości.

Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 433/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zarówno decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], nr [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...], nr [...].

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 marca 2008 roku, wydanym w sprawie sygn. akt II GSK 403/07 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA ponownie podkreślił, że z uwagi na przekazanie przez R. C. gospodarstwa umową darowizny sporządzoną dnia 24 maja 2004 roku w formie aktu notarialnego, w przedmiotowej sprawie należało zastosować przepisy § 10-12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999, określające przesłanki uzyskania wcześniejszej emerytury, czyli renty strukturalnej, a zwłaszcza jego § 11 dotyczący warunków, jakie musi spełnić osoba przekazująca gospodarstwo rolne, jak i przejmująca to gospodarstwo. W okresie od dnia 1 maja do dnia 31 lipca 2004 roku obowiązywały bowiem w/w przepisy unijne i zgodnie z nimi należało w tej sprawie stosować rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku, które weszło w życie dopiero z dniem 1 sierpnia 2004 roku. Ponadto w § 4-6 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 roku nie ma wymogu, aby osoba ubiegająca się o rentę strukturalną była w dacie złożenia wniosku właścicielem przekazywanego gospodarstwa rolnego. Skoro przekazanie gospodarstwa następcy nastąpiło w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, to w rozumieniu wymienionych przepisów warunek przekazania gospodarstwa został w rozpoznawanej sprawie spełniony, a rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku winno być interpretowane w zakresie zdarzeń powstałych od dnia 1 maja do dnia 31 lipca 2004 roku zgodnie z prawem unijnym. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady dopuścił możliwość ustanowienia przez Państwa Członkowskie dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich pod warunkiem ich zgodności z celami i wymaganiami tego rozporządzenia. Skorzystano z niej w rozporządzeniu z dnia 30 kwietnia 2004 roku, ale zastosowanie tych rozwiązań było możliwe dopiero po ich wejściu w życie z dniem 1 sierpnia 2004 roku. Tak więc do zdarzenia, którym było przekazanie w dniu 24 maja 2004 roku gospodarstwa rolnego następcy za rentę strukturalną, winny mieć zastosowanie obowiązujące wówczas przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 tj. unormowania zawarte w art. 10 i 11 rozporządzenia dotyczące celów i warunków, od których spełnienia jest uzależnione w rozpoznawanej sprawie przyznanie renty strukturalnej. Nie ulega wątpliwości, że przekazanie gospodarstwa rolnego przez R. C. miało na celu zapewnienie mu dochodu po zaprzestaniu gospodarowania i zastąpienia go przez następcę, który mógł poprawić rentowność przejętego gospodarstwa. R. C. przekazał swoje gospodarstwo w całości, posiadając wymagany limit wieku i okresu prowadzenia gospodarstwa, a stosownie do art. 11 ust. 2 nie musiało być ono w całości przekazane jednemu następcy przy spełnieniu warunku poprawy rentowności tego gospodarstwa, w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu 24 maja 2004 roku, których nie mogły zmienić ani wnioski w pierwotnej i skorygowanej wersji o przyznanie renty strukturalnej, ani później obowiązujące przepisy prawa krajowego. Wniosek o przyznanie renty był więc konsekwencją wcześniejszego przekazania gospodarstwa w celu uzyskania tego świadczenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej R. C. W uzasadnieniu organ podał, iż limit środków finansowych określony w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 – 2006, zgodnie z danymi uzyskanymi z Centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie został ostatecznie wyczerpany w listopadzie 2007 roku. W związku z tym, mimo wyroku sądu mówiącego o spełnieniu przez R. C. warunków do przyznania renty strukturalnej, obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku dają podstawę do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. C., w jego treści wyrażając pogląd, iż urzędnicy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stoją ponad prawem, bowiem pomimo korzystnych dla niego wyroków sądów administracyjnych i spełnienia przez niego wszystkich kryteriów przyznania renty strukturalnej, nadal jej nie otrzymał.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., decyzją wydaną w dniu [...], nr [...], utrzymał w mocy wymieniona wyżej decyzję nr [...], wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że dokonując oceny spełnienia przez R. C. przesłanek warunkujących przyznanie renty strukturalnej stwierdzić należy, że strona miała ukończone 55 lat i nie osiągnęła wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991 roku do 30 czerwca 2004 roku w zakresie emerytalno-rentowym, jako rolnik, a w okresie od 1 lipca 2004 roku do 29 września 2004 roku jako domownik. Ponadto przekazanie gospodarstwa nastąpiło w dniu 24 maja 2004 roku, zatem R. C. nieprzerwanie prowadził gospodarstwo rolne przez okres 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto przekazanie gospodarstwa nastąpiło na rzecz syna strony P. C. oraz na rzecz córki M. M. Przekazane zostały wszystkie grunty mające znaczenie dla oceny rentowności i produktywności gospodarstwa rolnego. Przekazanie to nastąpiło z jednoczesnym zobowiązaniem się współwłaścicieli, iż tylko jeden z nich użytkował będzie całość gruntów przez okres pięciu lat. Wobec powyższego organ drugiej instancji stwierdził, że strona spełniła warunki konieczne do przyznania renty strukturalnej.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 28 lipca 2006 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał komunikat prasowy o tym, że dzień 31 lipca 2006 roku jest ostatnim dniem przyjmowania wniosków o przyznanie rent strukturalnych w ramach PROW 2004-2006. Limit środków finansowych został zaś wyczerpany w listopadzie 2007 roku. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej – pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 roku. W konsekwencji przyznanie pomocy po dniu 30 czerwca 2008 r. nie jest możliwe.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył R. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, z uwagi na zastosowanie przez organ art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej, pomimo faktu, że przepis ten nie obowiązywał w chwili złożenia przez niego wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Ponadto zdaniem skarżącego organ nie zastosował art. 22 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, mimo że ów przepis nadal obowiązuje. Prócz powyższego strona zarzuciła naruszenie zasad postępowania wyrażonych w art. 6 art. 7 i art. 8 K.p.a., w związku z art. 77 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w skrócie: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art.151 p.p.s.a.).

Rozważania na temat oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie rozpocząć należy od stwierdzenia, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wydane zostało na podstawie przepisu art.3 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz.2273 ze zm.).

Wskazany przepis stanowi, iż po przyjęciu przez Komisję Europejską planu rozwoju obszarów wiejskich, określonego w przepisach Unii Europejskiej, Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską.

Zaznaczyć wypada, że omawiane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w przepisie § 1 wskazuje, iż określa ono szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), o których mowa w art.10 - 12 rozporządzenia 1257/1999, objętych Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania.

Instytucja rent strukturalnych w rolnictwie stanowi formę wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Zasady przyznawania rent strukturalnych, zwanych w prawie wspólnotowym wcześniejszymi emeryturami, uregulowano w Rozdziale IV rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999. Powyższe rozporządzenie mocą art. 93 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.05.277.1) zostało z dniem 1 stycznia 2007 roku uchylone, przy czym funkcjonuje jeszcze w ograniczonym zakresie w obrocie prawnym. Na podstawie art. 93 ust. 1 zdanie trzecie rozporządzenia nr 1698/2005 roku przepisy dawnego prawa stosuje się bowiem do działań zatwierdzonych przez Komisję na mocy rozporządzenia nr 1257/1999 przed dniem 1 stycznia 2007 roku. Niewątpliwie do działań tych zalicza się wsparcie udzielane na podstawie opracowanego - w oparciu o art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej - Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006.

Podkreślić należy, iż co do zasady rozporządzenia wspólnotowe mają przymiot bezpośredniej skuteczności i nie jest dopuszczalne normowanie tego samego przedmiotu przez krajowe organy prawodawcze (art. 249 zdanie drugie Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dz. U. z 2004 roku, 90 Nr 864/2 ze zm.). Niniejszy wspólnotowy akt prawny stanowi jednak wyjątek, bowiem jego charakter jest ramowy (art. 1 ust. 1). Niektóre jego przepisy raczej wyznaczają ogólne zasady udzielania pomocy w rolnictwie, niźli wprost szczegółowo regulują przesłanki i tryb przyznawania wszelkich form tego wsparcia. W związku z powyższym, w niektórych kwestiach prawodawca wspólnotowy dopuszcza ustanowienie odmiennych uregulowań prawnych przez Państwa Członkowskie. W szczególności w art. 37 zarezerwowano Państwom Członkowskim możliwość ustalenia bardziej restrykcyjnych warunków dla przyznawania przedmiotowych emerytur.

Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 roku, również polscy rolnicy stali się beneficjentami wcześniejszych emerytur. Zgodnie z art. 10 i 11 rozporządzenia nr 1257/1999 wcześniejszą emeryturę mogła otrzymać osoba przekazująca gospodarstwo rolne, która zaprzestała całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej, ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa oraz prowadziła gospodarstwo rolne przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa. Odnośnie przejmującego gospodarstwo postawiono wymaganie, by zastąpił przekazującego i stał się kierownikiem tego gospodarstwa lub przejął całość lub część przekazywanego gruntu, nadto posiadał odpowiednią wiedzę i umiejętności zawodowe oraz podjął się prowadzić działalność rolniczą w gospodarstwie przez co najmniej 5 lat. Dodatkowo zaznaczono, że rentowność przekazywanego gospodarstwa musi ulec poprawie w czasie i zgodnie z warunkami, które zostaną określone, uwzględniając w szczególności wiedzę, zależnie od regionu i rodzaju produkcji. Rozporządzenie wspólnotowe nie obligowało przy tym rolnika do przekazania gospodarstwa wyłącznie innemu rolnikowi, ani nie nakładało obowiązku przekazania całości gospodarstwa jednej tylko osobie, nie nakazywało też konieczności zapewnienia ciągłości w użytkowaniu ziemi jedynie na cele rolnicze. W myśl art. 11 ust. 4 przejąć ziemię mogła osoba dowolna lub organ, który nie jest rolnikiem, w całości lub w części pod warunkiem, że będzie je użytkował do celów nierolniczych, takich jak leśnictwo, tworzenie rezerwatów ekologicznych w sposób zgodny z zasadami ochrony i poprawy środowiska naturalnego terenów wiejskich.

Dla rozpoznawanej sprawy analiza europejskiej regulacji prawnej jest jednak niewystarczająca. Polski Rząd skorzystał bowiem z przewidzianej w art. 37 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 możliwości wprowadzenia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków w zakresie przyznawania wcześniejszych emerytur. Przepis § 4 przywołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stanowi, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników;

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalnorentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat;

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalnorentowemu;

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha;

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;

6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Ponadto w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 roku przewidziano, że przekazanie powinno dotyczyć wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa i nastąpić przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego lub na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat umowy.

Z zestawienia przesłanek ustanowionych w prawie wspólnotowym oraz w prawie krajowym widać wyraźnie, że uprawnienie do uzyskania renty strukturalnej na terenie RP zostało ujęte bardziej restrykcyjnie. Przede wszystkim, zwrócić uwagę należy na konieczność spełnienia przez polskiego rolnika wymagania, co do przekazania całości gospodarstwa następcy, czyli osobie, która kontynuować będzie działalność rolniczą. Unormowanie to, biorąc pod uwagę stosunkowo niewielkie powierzchnie rodzinnych gospodarstw rolnych w Polsce, zapobiegać ma dalszemu ich rozdrobnieniu, co niewątpliwie stoi w zgodności z celem wspólnotowej (pkt 17 i 18 preambuły rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999) i krajowej (punkty: 9.3.2 i 9.3.3 Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich) polityki rolnej. Do założeń tych zaliczyć w szczególności trzeba zwiększenie rentowności i żywotności gospodarstw rolnych, poprawa ich struktury i produktywności, zachęcanie rolników w wieku przedemerytalnym do przekazywania gospodarstw innym rolnikom lub następcy, jeżeli żywotność ekonomiczna gospodarstwa ulegnie poprawie.

Jednocześnie na uwadze mieć należy fakt, iż rozporządzenie Rady Ministrów nie weszło w życie z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, lecz dopiero z dniem 1 sierpnia 2004 roku. Tym samym prawodawca krajowy zdecydował o wprowadzeniu powyższych ograniczeń dopiero od tej daty. A zatem do dnia 1 sierpnia 2004 roku polscy rolnicy korzystać mogli z regulacji wspólnotowej bez żadnych ograniczeń, ponieważ takowe nie istniały, a ponadto, mimo ramowego charakteru wymienionego wyżej rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999, jego postanowienia były na tyle jednoznaczne, że wyłącznie na ich podstawie można było rozstrzygnąć wniosek w przedmiocie renty strukturalnej.

Wobec powyższego, R. C. był w pełni uprawniony do wystąpienia w oparciu o przepisy wymienionego aktu o przyznanie renty i miał prawo sądzić, iż jego żądanie zostanie rozpatrzone z uwzględnieniem wyłącznie przesłanek ustanowionych w prawie wspólnotowym. Szczególnie jeśli się weźmie pod uwagę fakt, że przekazanie przez skarżącego gospodarstwa nastąpiło umową darowizny sporządzoną dnia 24 maja 2004 roku w formie aktu notarialnego, zatem zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy § 10-12 rozporządzenia Rady określające przesłanki uzyskania wcześniejszej emerytury, czyli renty strukturalnej, a zwłaszcza jego § 11 dotyczący warunków, jakie musi spełnić osoba przekazująca gospodarstwo rolne, jak i przejmująca to gospodarstwo. W okresie od dnia 1 maja do dnia 31 lipca 2004 roku obowiązywały powyższe przepisy unijne i zgodnie z nimi należało w tej sprawie stosować rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku, które weszło w życie dopiero z dniem 1 sierpnia 2004 roku. W treści przepisów § 4-6 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 roku nie ma bowiem wymogu, aby osoba ubiegająca się o rentę strukturalną była w dacie złożenia wniosku właścicielem przekazywanego gospodarstwa rolnego. Skoro przekazanie gospodarstwa następcy nastąpiło w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, to w rozumieniu wymienionych przepisów warunek przekazania gospodarstwa został w rozpoznawanej prawie spełniony. Ponadto rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku winno być interpretowane w zakresie zdarzeń powstałych od dnia 1 maja do dnia 31 lipca 2004 r. zgodnie z prawem unijnym.

Otóż art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady dopuścił możliwość ustanowienia przez Państwa Członkowskie dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich pod warunkiem ich zgodności z celami i wymaganiami tego rozporządzenia. Skorzystano z niej w rozporządzeniu z dnia 30 kwietnia 2004 roku, ale zastosowanie tych rozwiązań było możliwe dopiero po ich wejściu w życie z dniem 1 sierpnia 2004 roku. Tak więc do zdarzenia, którym było przekazanie w dniu 24 maja 2004 roku gospodarstwa rolnego następcy za rentę strukturalną, miały w dalszym ciągu zastosowanie obowiązujące wówczas przepisy rozporządzenia Rady na podstawie art. 93 ust. 1 zdanie trzecie rozporządzenia Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich EFRROW. Chodzi oczywiście o podstawowe unormowania zawarte w art. 10 i 11 rozporządzenia Rady dotyczące celów i warunków, od których spełnienia jest uzależnione w rozpoznawanej sprawie przyznanie renty strukturalnej. Nie ulega wątpliwości, że przekazanie gospodarstwa rolnego przez R. C. miało na celu zapewnienie mu dochodu po zaprzestaniu gospodarowania i zastąpienia go przez następcę, który mógł poprawić rentowność przejętego gospodarstwa. R. C. przekazał swoje gospodarstwo w całości, posiadając wymagany limit wieku i okresu prowadzenia gospodarstwa. Chodzi o stany faktyczny i prawny istniejące w dniu 24 maja 2004 roku, których nie mogły zmienić ani wnioski o przyznanie renty strukturalnej w pierwotnej, ani skorygowanej wersji, ani później obowiązujące przepisy prawa krajowego. Wniosek o przyznanie renty był więc konsekwencją wcześniejszego przekazania gospodarstwa w celu uzyskania tego świadczenia. Zatem R. C. w momencie składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej spełniał wszystkie przesłanki warunkujące jej przyznanie.

Zgodnie z art. 42 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 plany rozwoju wsi obejmują okres siedmiu lat, począwszy od dnia 1 stycznia 2000 roku. Dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji plany rozwoju obszarów wiejskich obejmują okres trzech lat począwszy od 1 stycznia 2004 roku. Zgodnie z art. 35 tegoż rozporządzenia wsparcie finansowane było z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) Sekcji Gwarancji w całej Wspólnocie. Przepisy wykonawcze dotyczące w szczególności planowania finansowego, w tym zapewnienia dyscypliny budżetowej i udziału w finansowaniu zostały zgodnie z art. 50 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 uregulowane w rozporządzeniu (WE) nr 1260/1999. Szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 regulowało rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFGOR). W art. 48 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 wskazano, iż zatwierdzenie dokumentów programowania określonych w art. 44 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 określa ogólną kwotę wsparcia wspólnotowego.

Na podstawie art. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej został opracowany Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006, w którym określono limity dla poszczególnych działań wsparcia. Limit na działanie zatytułowane: renty strukturalne został określony dwojako poprzez wskazanie sumy beneficjentów (52.400 beneficjentów) oraz poprzez wskazanie kwoty (427.904.000 EURO). Po zatwierdzeniu planu w oparciu o ust. 2 art. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybów udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. Przepis § 3 rozporządzenia potwierdził okoliczność ustaloną w omawianych wyżej przepisach, że renty strukturalne z Planu na lata 2004 - 2006 są przyznawane do wysokości limitu wskazując dwie wielkości limitu z zaznaczeniem, że osiągnięcie jednej z nich jest podstawą do zaprzestania przyznawania rent. W dniu 28 lipca 2006 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał komunikat prasowy o tym, że dzień 31 lipca 2006 roku jest ostatnim dniem przyjmowania wniosków o przyznanie rent strukturalnych w ramach PROW 2004 -2006. Zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej - pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 roku.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że okres, w którym skarżący złożył wniosek o przyznanie mu renty strukturalnej był objęty planem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich na lata 2004 - 2006. Działania objęte programem wsparcia na ten czas, w tym, w przedmiocie przyznania rent strukturalnych, były i mogły być realizowane do czasu wyczerpania się puli środków finansowych na nie przeznaczonych. W dziedzinie działania - renty strukturalne, osiągnięto górną granicę limitu za cały okres objęty planem na lata 2004-2006 w lipcu 2006 roku. Tą granicą był limit określony sumą beneficjentów w wysokości 52.400, konsekwentnie limit środków finansowych został wyczerpany w listopadzie 2007 roku. Limity te zostały określony w Planie Rozwoju, o czym była mowa wyżej. Natomiast § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 roku tylko potwierdzał okoliczność ustaloną w omawianych wyżej przepisach, że renty strukturalne z Planu 2004 - 2006 są przyznawane do wysokości limitu. Wskazywał dwie wielkości limitu z zaznaczeniem, że osiągnięcie jednej z nich jest podstawą do zaprzestania przyznawania rent.

Wobec takiej sytuacji Prezes ARiMR wydał w dniu 28 lipca 2006 roku komunikat o tym, że 31 lipca 2006 roku jest ostatnim dniem przyjmowania wniosków o przyznanie rent strukturalnych.

Wniosek skarżącego pochodzi z 10 sierpnia 2004 roku, czyli z okresu, w którym istniała możliwości przyznawania rent z Planu na lata 2004 - 2006. Skarżący spełniał w momencie jego złożenia wszystkie przesłanki, aby otrzymać wnioskowaną rentę strukturalną. Jedynie opieszałe działanie organów administracji, a także prowadzenie postępowania w sposób nieprofesjonalny skutkowały faktem, iż w momencie wydawania zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej skarżący nie zmieścił się we wskazanych wyżej limitach, mimo iż gdyby jego wniosek został rozpoznany prawidłowo i bez zbędnej zwłoki powyższe limity nie dotyczyłyby osoby skarżącego.

Niezależnie jednak od zarzutów, jakie można postawić organom w zakresie terminowości załatwienia wniosku skarżącego o przyznanie renty strukturalnej, to nie budzi wątpliwości Sądu, iż słusznie organy obu instancji wskazały, że przyznanie renty strukturalnej po dniu 30 czerwca 2008 roku nie jest możliwe.

Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.

m.o.