Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1560/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz P. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. M. złożył skargę na decyzję Ministra Zdrowa z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. wydaną w związku z wnioskiem Rektora [...] Uniwersytetu [...] o przyznanie stypendium ministra właściwego do spraw zdrowia, organ przyznał P. M. stypendium ministra w roku akademickim 2019/2020.

W dniu [...] lipca 2020 r. organ postanowił o wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z uwagi na fakt, iż pojawiły się nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi.

Pismem z dnia [...] maja 2020 r. Rektor [...] Uniwersytetu [...] złożył oświadczenie w sprawie weryfikacji warunków do otrzymania stypendium ministra, o których mowa w art. 93 ust: 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r: - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Uczelnia była bowiem zobowiązana zweryfikować, czy w dacie wydania decyzji P. M. spełniał ww. warunki. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego terminu uprawniającego do przyznania stypendium przez studenta, przekroczenia okresu 6 lat studiowania.

P. M. jest absolwentem studiów I stopnia, które rozpoczął [...].10.2013 r. i ukończył [...]12.2016 r. Jednocześnie w toku studiów I stopnia, od dnia [...]10.2014 r. podjął naukę na drugim kierunku studiów - na studiach jednolitych magisterskich. Te kontynuuje nadal. W związku z powyższym łączny okres odbywania przez Studenta nauki przekroczył 6 lat już w dniu [...] września 2019 r., przed skierowaniem przez Rektora [...] Uniwersytetu [...] wniosku do Ministra Zdrowia o przyznanie stypendium ministra.

Organ wskazał, iż powyższa informacja ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., bowiem zgodnie z art. 93 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, świadczenia o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa wyższego "oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sześcioletni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia 2 listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wlicza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy -Prawo o szkolnictwie wyższymi nauce sprzed 1 października 2018 r.). Sposób ustalania 6-letniego okresu przyznawania świadczeń był przedmiotem wyjaśnień Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego już w oficjalnym piśmie urzędowym z dnia 6 lutego 2019 roku. Powyższy sposób liczenia 6-cio letniego okresu odbywania studiów jest zasadą generalną i odnosi się nie tylko do stypendium ministra, ale do pozostałych świadczeń pomocy materialnej wypłacanych studentowi przez uczelnię, w tym stypendium socjalnego, czy stypendium rektora.

P. M. złożył skargę na decyzję Ministra Zdrowa z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium.

Powyższej decyzji skarżący zarzucał:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 93 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez przyjęcie, że wskazany w ustawie 6 letni termin uprawniający do przyznania stypendium ministra upłynął w dniu [...] września 2019 r., podczas gdy prawidłowa wykładania przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że ww. termin upłynie dopiero w dniu [...] września 2020 r.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, które miało wypływ na wynik sprawy tj. art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania.

Wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący podnosił, iż weryfikując przesłankę przyznania stypendium z art. 93 ust. 1-3 Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, organ winien pozyskać informacje od Rektora Uczelni, pozwalające mu na zweryfikowanie kryteriów pozwalających na przyznanie przedmiotowego stypendium. Powyższe mogło zostać zweryfikowanie jedynie na podstawie oświadczenia uczestnika P. M. lub Rektora [...] Uniwersytetu [...]. Organ wydając decyzję w przedmiocie przyznania stypendium był zobligowany do zbadania powyższej przesłanki, czego nie uczynił, choć miał możliwość pozyskania powyższych informacji w wyniku swojego działania, bowiem żądane dokumenty pozostawały w jego dyspozycji.

W związku z powyższym, w ocenie skarżącego brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną.

W ocenie skarżącego P. M. zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko organu, który argumentując postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania, wskazuje że 6 letni termin liczy się od pierwszego dnia podjęcia studiów na jakimkolwiek kierunku studiów, Zgodnie z literalnym brzmieniem przedmiotowego artykuły stypendium przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat. Z takiego brzmienia omawianej regulacji, można wyprowadzić jeden wniosek - a mianowicie, że student powinien mieć możliwość sześciokrotnie aplikować o stypendium i w wyniku spełnienia wymogów je uzyskać. Prawdą jest, że pozostałe stypendia objęte regulacją art. 93 można uzyskać już na pierwszym roku studiów, choćby stypendium socjalne czy rektora dla najlepszych studentów. Jednakże zgodnie z § 6 rozporządzenia z dnia 13 sierpnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw zdrowia dla studentów: stypendium na dany rok akademicki może zostać przyznane studentowi, który: (1) w poprzednim roku akademickim zaliczył rok studiów oraz (2) uzyskał wpis na kolejny rok studiów w danym roku akademickim W związku z powyższym, z uwagi na specyfikę regulacji dotyczących przedmiotowego stypendium – nie jest możliwym uzyskanie go podczas pierwszego roku studiów, skoro warunkiem ubiegania się o nie jest "uzyskanie wpisu na kolejny rok. Pierwszym rokiem przysługiwania stypendium ministra za znaczące osiągnięcia jest więc drugi rok studiów, zaś rokiem szóstym, o którym mowa w rozporządzeniu - siódmy rok kształcenia na uczelni wyższej.

Wskazywał, iż w związku z tym, iż organ administracji uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi przeprowadzenia postępowania dowodowego i zweryfikowania kryteriów przyznania świadczenia, a następnie wznowił postępowanie odwołując się do podstawy prawnej niemającej zastosowania w niniejszej sprawie, a nadto forsuje interpretację przysługiwania stypendium ministra przez okres 5 lat przy okresie 6-letnim zapisanym w ustawie, aż w końcu uchyla decyzję w wyniku błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego nie może liczyć na uznanie i akceptację.

Minister Zdrowia wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności analizy wymagały przesłanki wznowieniowe ujęte w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności, które w ocenie skarżącego wskazywały na naruszenie przepisów z zakresie wznowienia postępowania zostały powołane w skardze. Jak słusznie skarżący wskazuje postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania nie podlegało bowiem samoistnemu zaskarżeniu.

W dniu [...] lipca 2020 r. organ postanowił o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną z uwagi na fakt, iż pojawiły się nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi. Zgodnie z oświadczeniem Rektora [...] Uniwersytetu [...], P. M. jest absolwentem studiów I stopnia, które rozpoczął [...]10.2013 r. i ukończył [...]12.2016 r. Jednocześnie w toku studiów I stopnia, od dnia [...]10.2014 r. podjął naukę na drugim kierunku studiów - na studiach jednolitych magisterskich. Te kontynuuje nadal. W związku z powyższym, organ przyjął, iż łączny okres odbywania przez studenta nauki przekroczył 6 lat już w dniu [...] września 2019 r., przed skierowaniem przez Rektora [...] Uniwersytetu [...] wniosku do Ministra Zdrowia o przyznanie stypendium ministra.

Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako przesłanka wznowienia dotyczą nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów muszą istnieć w dniu wydania decyzji i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję. Bez znaczenia pozostaje natomiast, czy brak wiedzy organu o tych faktach (dowodach) nastąpił w wyniku jego zaniedbań, czy też bez jego winy (tak m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17.04.2019 r., II SA/Kr 132/19, LEX nr 2655678, NSA w wyroku z dnia 25.01.2017 r., I OSK 1724/15, LEX nr 2231508). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27.01.1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1, poz. 7 podkreślił, iż przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów.

Organem, który wydawał decyzję z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...] był Minister Zdrowia. Natomiast dane dotyczące kierunków studiów skarżącego oraz ich czasookresu znajdują się w zasobach [...] Uniwersytetu [...]. Trudno zatem przyjąć aby Minister Zdrowia z urzędu dysponował ww. danymi i mógł poddać je weryfikacji w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2020r.

W ocenie Sądu istniała zatem podstawa do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2020r. uchylająca decyzję własną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...] w całości w sprawie przyznania P. M., Studentowi [...] Uniwersytetu [...] stypendium Ministra Zdrowa za znaczące osiągniecia naukowe na roku akademickim 2019/2020, oraz po ponownym rozpatrzeniu wniosku odmawiająca przyznania ww. stypendium ministra na rok akademicki 2019/2020.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020r., poz. 85 z późn. zm., dalej "p.s.w.n.") oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 sierpnia 2019r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw zdrowia dla studentów (Dz.U. z 2019r., poz. 1600).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do prawidłowości wykładni prawa materialnego określającego możliwość przyznania skarżącemu świadczenia, a ściślej mówiąc art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 359 ust. 1 i 2 p.s.w.n.

Artykuł 359 ust. 1 i 2 ww. ustawy stanowi, że: Stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami, lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi (ust.1). Stypendium przyznaje minister na wniosek rektora (ust. 2). Stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenie to przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

P. M. jest absolwentem studiów I stopnia, które rozpoczął [...]10.2013 r. i ukończył [...]12.2016 r. Jednocześnie w toku studiów I stopnia, od dnia [...]10.2014 r. podjął naukę na drugim kierunku studiów - na studiach jednolitych magisterskich. Te kontynuuje nadal. W związku z powyższym organ przyjął, że okres odbywania przez studenta nauki przekroczył 6 lat już w dniu [...] września 2019 r., przed skierowaniem przez Rektora [...] Uniwersytetu [...] wniosku do Ministra Zdrowia o przyznanie stypendium ministra. Powyższe implikowało w ocenie organu potrzebę wznowienia postępowania i odmowę przyznania stypendium ministra na rok akademicki 2019/2020.

Organ rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że w przypadku skarżącego upłynął okres 6 lat. Z takim stanowiskiem w świetle stanu faktycznego sprawy nie sposób się zgodzić.

Podkreślić należy, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak art. 87 p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 p.s.w.n warunki stypendium rektora, a art. 359 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowany wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Przedstawione powyżej rozumienie przepisów wynika z uzasadnienia projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które odnosi się do pobierania stypendiów czy zapomóg, czyli do stypendiów (zapomóg) przyznanych. Jak wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg (...) nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, wszystkie powołane:orzezeniansa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., należało odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni, nie jak przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne, okres ten każdorazowo liczyć od momentu rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Podkreślić ponownie należało, że skoro z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, otrzymywania świadczeń pomocowych, to bezpodstawne było uznanie, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec 6-letni termin.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja organu nie mogła się ostać, a jej rozstrzygnięcie należało uznać za wadliwe i wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy (np. wyroki WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20, WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 105/20, WSA w Gliwicach z 15 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 248/20).

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, żeby studia podejmowane przez skarżącego wyłączały go z grona osób, którym świadczenie przysługuje.

Podsumowując, organ orzekający w sprawie stypendium wadliwie zinterpretowały przepis art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie stypendium socjalnego organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wynikająca z uzasadnienia orzeczenia, którym jest związany na mocy art. 153 p.p.s.a.