Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 813/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 roku sprawy ze skargi E. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 813/18

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] r. (znak [...]), wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i ust. 3b i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) [dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił E. W. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą równocześnie płatnikiem składek.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan prawny i faktyczny:

Pismem z [...] r. E. W. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. We wniosku wskazała, że w okresie od lutego 2017 r. do maja 2017 r. prowadziła działalność gospodarczą, którą zakończyła, albowiem okazało się, że jest w ciąży i nie mogła dłużej pracować zgodnie z zawartymi warunkami umowy (przedstawiciel firmy ubezpieczeniowej). Opisując swoją sytuację materialną wskazała, że sama wychowuje córkę, obciążenie finansowe wobec ZUS to bardzo duża kwota dla jej budżetu. W związku z tym zwróciła się o umorzenie naliczonych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne wraz z ustawowymi odsetkami.

W kolejnym piśmie dodatkowo wyjaśniła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wykazała rodziców, ponieważ mieszkają w jednym domu. Wyjaśniła jednocześnie, że wykazane zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów jest to zadłużenie w A Banku, a w instytucjach - są to należności z B oraz z Kancelarii C.

Ustalając stan faktyczny sprawy organ stwierdził, że aktualnie skarżąca figuruje w bazie KSI ZUS jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku, pobiera świadczenia związane z rodzicielstwem z pomocy społecznej w łącznej kwocie 1.595,00 zł w skład, których wchodzą: świadczenie wychowawcze - 500,00 zł miesięcznie na okres 01.12.2017 r. -30.09.2018 r., świadczenie rodzicielskie – 1.000,00 zł miesięcznie na okres 01.12.2017 r .- 31.10.2018 r. (w okresie od 22.11.2017 r. do 30.11.2017 r. wyniosło 300,00 zł, a od 01.11.2018 r. - 21.11.2018 r. wyniesie 700,00 zł), zasiłek rodzinny na dziecko w wieku do 5 lat - 95,00 zł na okres 01.12.2017 -31.10.2018 r. Jak dalej wskazał organ z oświadczenia z [...] r. wynika, że skarżąca wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z ojcem D. W., który uzyskuje dochód w wysokości 2.798,00 zł netto oraz z matką H. W., która uzyskuje dochód w wysokości 2.030,00 zł netto. Z kolei z wskazywanego wcześniej oświadczenia z [...] r. wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wykazała rodziców, ponieważ mieszkają w jednym domu.

Wydatki związane z utrzymaniem skarżąca określiła na kwoty: opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda, węgiel, itp.) - 250,00 zł, koszty związane z leczeniem - 60,00 zł, co daje łączna kwotę 310,00 zł.

W złożonym oświadczeniu wykazała zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych kredytów za okres 2015-2022 w kwocie 15.310,80 zł miesięcznie po 350,00 zł (zadłużenie w A Banku), w instytucjach za okres 2016-2019 w kwocie 3.758,94 zł miesięcznie po 200,00zł (należności z B oraz z Kancelarii C). Powyższe zobowiązania są spłacane w układzie ratalnym po 550,00 zł.

Skarżąca nie posiada żadnego majątku nieruchomego lub ruchomego, co potwierdzone zostało w bazie danych Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych i Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Z przedstawionej dokumentacji medycznej z 2016 r. wynika, że oprócz dolegliwości żołądkowych skarżąca ma również problemy laryngologiczne, w związku z czym wskazała w oświadczeniu, że na marzec 2019 r. jest umówiona na konsultację nosa z możliwością jego operacji.

W stosunku do skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W tym stanie faktycznym, zaskarżoną decyzją ZUS stwierdził, że w sytuacji wnioskodawczyni nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Organ wskazał, że w stosunku do działalności skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, pkt 4 i pkt 4b nie zachodzą. Nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1.

Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie ma zastosowania.

Dalej organ podkreślił, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, aktualnie uzyskuje dochody ze świadczeń związanych z rodzicielstwem. Nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z uwagi na niniejsze wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 i pkt 6.

Zakład ocenił sytuację skarżącej przez pryzmat przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne figurujących na koncie płatnika.

Zakład rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez skarżącą zadłużenia pozbawiałaby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

W związku z tym stwierdził, że łączna kwota środków finansowych uzyskiwanych przez skarżącą i jej rodzinę jest nieznacznie niższa niż minimum socjalne dla 2-osobowego gospodarstwa pracowniczego, które wg danych na 13.04.2018 r. wynosi 1.874,67 zł, jednakże stanowi znacznie wyższą kwotę niż minimum egzystencji określone dla w/w gospodarstwa domowego - tj. 966,79 zł, zatem nie można jednoznacznie stwierdzić, że w rodzinie skarżącej występuje ubóstwo. Skarżąca mieszka z rodzicami, którzy posiadają własne dochody (łącznie 4.828,00 zł netto). Co prawda prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ale jak wskazała w oświadczeniu rodzice pomagają w miarę możliwości. Oświadczyła, że sama wychowuje 7 miesięczną córkę, nie wyjaśniła jednak czy otrzymuje alimenty od ojca dziecka. Wykazała miesięczne wydatki w wysokości 310,00 zł (opłaty eksploatacyjne - 250,00 zł, koszty związane z leczeniem - 60,00 zł). Z przedstawionej dokumentacji wynika, że poza zadłużeniem względem Zakładu skarżąca posiada również inne zobowiązania finansowe (z tytułu kredytów, w instytucjach), które są regulowane w formie comiesięcznych wpłat po 550,00 zł.

W ocenie Zakładu umorzenie zobowiązań składkowych w sytuacji, gdy skarżąca spłaca należności cywilnoprawne, stanowiłoby w istocie preferowanie spłaty tych ostatnich zobowiązań względem nieuregulowanych składek. Zobowiązania wobec Zakładu nie mogą być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym, ze względu na ich szczególny charakter, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może rezygnować z możliwości odzyskania należności dając pierwszeństwo zaspokojenia wierzycielom cywilnoprawnym.

Ponadto, w sprawie nie jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, zatem nie można stwierdzić, aby przymusowe ściągnięcie należności zagroziło egzystencji rodziny. Należy przy tym zauważyć, że postępowanie egzekucyjne w administracji prowadzi się zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, co wyraża się w ograniczeniach, które mają na celu ochronę dłużnika w procesie dochodzenia należności, nie dyskwalifikując przy tym wierzyciela. Istniejąca zaległość nie jest w chwili obecnej w żaden sposób zaspokajana, a sam fakt jej istnienia nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych skarżącej.

Organ zauważył ponadto, że poza umorzeniem przepisy przewidują także możliwość spłaty zobowiązania w ratach. Zakład - na uzasadniony wniosek dłużnika - może wyrazić zgodę na spłatę zobowiązania w ratach dostosowanych do jego możliwości płatniczych.

Zdaniem organu, w przypadku skarżącej nie wystąpiły również okoliczności o których mowa w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia, które to zdarzenia miałyby negatywny wpływ na jej możliwości płatnicze i możliwość uzyskiwania dochodów.

Przesłanka dotycząca choroby dłużnika miałaby zastosowanie w sytuacji, gdy wspomniana choroba pozbawiałaby możliwości uzyskania dochodu. Zakład nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej, niemniej jednak zauważyć należy, że przedstawiony materiał dowodowy nie wykazał orzeczonej niezdolności do pracy, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia skarżącej uniemożliwia uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę należności względem ZUS. Co prawda w tej chwili nie może ona podjąć zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad małym dzieckiem - otrzymuje z tego tytułu świadczenie - lecz nie jest to wykluczone w przyszłości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżąca kwestionowała decyzję Zakładu i zarzucała nieprawidłowości w prowadzonym postepowaniu dowodowym. Podniosła argumenty uprzednio już wskazane we wniosku o umorzenie należności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Rozpoznawana sprawa dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Podstawę materialno – prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) [dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych] oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) [dalej: rozporządzenie].

W art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowana została zasada, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Z kolei w ust. 3 art. 28 ustawodawca zdefiniował sytuacje, w których organ może uznać, że zachodzi całkowita nieściągalność należności wskazanych w ust. 2. I tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Równocześnie w art. 28 ust. 3a ustawy przewidziana została także możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego miał określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie "biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych"

Przepis § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. stanowi, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Użycie przez ustawodawcę zarówno w ust. 2 jak i w ust. 3a art. 28 zwrotu "mogą być umarzane" oznacza dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu składek, przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w tym akcie prawnym. Dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu należności nie oznacza, że wystąpienie okoliczności mogących stanowić przesłankę orzeczenia o umorzeniu należności obliguje organ do wydania decyzji orzekającej umorzenie zaległych, należnych składek. Przez użycie sformułowania "mogą być umarzane" ustawodawca usankcjonował możliwość wydawania decyzji tzw. "uznaniowych". Oznacza to, że pomimo zaistnienia przesłanek, które pozwoliłyby na ewentualne umorzenie zaległości, organ nie musi tych zaległości umorzyć. Jest natomiast zobligowany do wykazania dlaczego orzekł o odmowie umorzenia zaległych należności, co wymaga należytego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy.

Z uwagi na uwarunkowania prowadzące do możliwości orzeczenia o umorzeniu należności wymienione w powołanych wyżej aktach prawnych w pierwszej kolejności ocenić należało, czy organ przeprowadził postępowanie w sposób pozwalający na dokonanie poprawnych ustaleń faktycznych i czy te ustalenia faktyczne zostały prawidłowo ocenione.

Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek są bowiem – jak wskazano wyżej – podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego. Podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma ograniczony zakres. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

Z akt administracyjnych wynika, że organ podejmował działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przy czynnym udziale wnioskodawczyni, m.in. analizował szczegółowo dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną z punktu widzenia możliwości podjęcia zatrudnienia i osiągnięcia w związku z tym dochodów, jej sytuację rodzinną. Informacje uzyskane odnośnie stanu majątkowego skarżącej legły u podstaw dokonania przez organ ustaleń faktycznych, a stan majątkowy był przedmiotem szczegółowych rozważań organu.

Z zestawienia akt administracyjnych z uzasadnieniami decyzji wynika, że przedmiotem ustaleń faktycznych i rozważań organu był cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. W uzasadnieniach decyzji wskazano podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia.

W takim stanie rzeczy stwierdzić należało, że postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, organ działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a przyjęte stanowisko zostało szczegółowo uzasadnione.

Sąd nie stwierdził także, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Organ odniósł się do uzyskanych dowodów. Dokonana została ocena dowodów dotyczących stanu majątkowego, możliwości zarobkowych i zdrowia skarżącej i po ich analizie organ stwierdził, iż w stosunku do E. W. nie istnieją uzasadnione powody do stwierdzenia, że nie jest lub nie będzie ona w przyszłości w stanie spłacić zaległości wobec ZUS. Ocenie tej nie można postawić w świetle poczynionych ustaleń zarzutu dowolności. Organ rozważając sytuację majątkową i rodzinną skarżącej miał podstawy do uznania, że sytuacja finansowa skarżącej choć jest trudna, nie nosi znamion wyjątkowej. Organ miał podstawy do uznania, że trudności finansowe skarżącej nie muszą mieć charakteru trwałego i możliwa jest w przyszłości poprawa jej sytuacji finansowej i uregulowanie powstałych zaległości chociażby w ratach.

Zakład w pierwszej kolejności rozważył przesłanki z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W tym zakresie organ słusznie wskazał, że nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej, a zatem brak jest potwierdzenia nieściągalności zobowiązań. Nie spełniona została zatem przesłanka do umorzenia.

Zakład był zatem w pełni uprawniony do odmowy umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i co za tym idzie rozważenia przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Również na gruncie tych przepisów organ zasadnie nie dopatrzył się okoliczności, które byłyby przesłanką wystarczającą do orzeczenia o umorzeniu należności.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Norma § 3 ust. 1 wymaga od dłużnika wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną zapaść bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy osoba zobowiązana wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie należności, problemy w znalezieniu pracy, czy brak w chwili obecnej stałego wynagrodzenia. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Trzeba mieć w takim przypadku na uwadze całokształt okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej podmiotu ubiegającego się o umorzenie zaległych należności. Aktualnie trudna sytuacja osoby zobowiązanej nie wyklucza bowiem możliwości jej poprawy w przyszłości, natomiast umorzenie należności zwalnia ostatecznie osobę zobowiązaną z obowiązku spłaty zadłużenia. Uwzględnienie wniosku o umorzenie należności w zasadzie powinno być możliwe dopiero wówczas, gdy polepszenie sytuacji umożliwiające spłatę nawet części zobowiązań będzie mało prawdopodobne. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Zgodzić się należy z organem, że fakt uzyskiwania obecnie dochodów jedynie ze świadczeń społecznych ma charakter przejściowy, a sama skarżąca jest osobą młodą, nie ma orzeczonej niezdolności do pracy i w przyszłości może skutecznie zadłużenie spłacić chociażby w ratach. Nie ma przeszkód do podjęcia zatrudnienia w przyszłości, już po zakończeniu okresu pobierania świadczeń związanych z rodzicielstwem.

Zasadnie też Zakład podniósł fakt bieżącego regulowania przez skarżącą rat zaciągniętego kredytu bankowego. Organ słusznie uwzględnił fakt spłacania przez skarżącą rat kredytu i trafnie zauważył, że regulowanie tych rat oznacza, iż skarżąca dysponuje możliwościami finansowymi w ramach swojego budżetu domowego, pozwalającymi na takie obciążenie. Podnieść w związku z tym należy, że spłata rat kredytu nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych tym bardziej, że niniejsza sprawa dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, z którego skarżąca sama korzysta. Ponadto, niewątpliwie decyzja o zaciągnięciu kredytu w momencie jej podejmowania uwzględniała rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Zauważyć poza tym należy, że po zakończeniu spłaty przedmiotowego kredytu kwota regulowanych rat pozostanie do dyspozycji skarżącej zwiększając jej możliwości finansowe, które będzie mogła przeznaczyć na spłatę swoich zobowiązań wobec ZUS.

Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły także okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia. Skarżąca nie poniosła bowiem strat materialnych wywołanych klęską żywiołową lub wskutek innego nadzwyczajnego zdarzenia, których efektem byłby brak funduszy na opłacenie składek. Sama skarżąca nie powoływała się też we wniosku o umorzenie na nadzwyczajne zdarzenia losowe wywołane przez czynniki zewnętrzne.

Zasadnie również organ wykluczył możliwość zastosowania przesłanek umorzenia zaległości określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Norma ta stanowi o możliwości umorzenia należności w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, iż sytuacja taka jest spowodowana przewlekłą chorobą zobowiązanego lub koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ prawidłowo ustalił, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby którykolwiek z członków jej rodziny legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Mając zatem na względzie fakt, że decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jest decyzją o charakterze uznaniowym, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ wydając obie decyzje rozważył sytuację rodzinną i majątkową skarżącej wynikającą z zebranego w sprawie materiału i ocenił ją w aspekcie art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. W ocenie Sądu organ właściwie wyważył słuszny interes strony i interes społeczny, dając w okolicznościach rozpatrywanej sprawy pierwszeństwo temu drugiemu. Zdaniem Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania zgodności z prawem tej oceny, wyrażonej w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącej drogi do złożenia nowego wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w przypadku zmiany okoliczności faktycznych (np. niemożności wykonywania pracy, stwierdzenia konieczności stałej opieki nad członkiem rodziny), czy też możliwości wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie zaległych należności na raty.

Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.

P.K.