Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 59/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 247 par. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2018r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017r. Z. G. (skarżący) zwrócił się do Burmistrza M. A. K. o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji podatkowych dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...] w A. K. ustalających zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości jako nie skierowanych do wszystkich podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy. Wskazał, iż wszystkie wydane decyzje podatkowe zostały skierowane tylko do jednego ze współwłaścicieli – T. G..

W wyniku złożonego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji za poszczególne lata podatkowe. Odnośnie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza A. K. w sprawie wymiaru podatku za 2016r. organ ustalił, że decyzja została wydana na podstawie informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez T. G. oraz w oparciu o informacje z rejestru gruntów i budynków. Decyzje doręczono T. G. zamieszkałemu na nieruchomości, od której wymierzono podatek. W treści decyzji wskazano, iż pozostali spadkobiercy części nieruchomości nie zostali ustaleni.

Decyzją z dnia [...] września 2017r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza M. A. K. z dnia [...] lutego 2016r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2016 w kwocie 475 zł.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2017r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2017r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ocenie skarżącego decyzja została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na brak wydania

i doręczenia decyzji wszystkim współwłaścicielom nieruchomości, w szczególności spadkobiercom I. K., która figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaścicielka nieruchomości. Decyzję wydano jedynie w stosunku do T. G..

W tym kontekście organ wyjaśnił, że T. G. w złożonej w dniu [...] lutego 2008r. informacji w sprawie podatku od nieruchomości w rubryce podmiot zobowiązany do złożenia informacji zaznaczył kwadrat pierwszy, z którego wynika, iż osoba składająca deklaracje traktowała siebie jako jedynego właściciela nieruchomości. T. G. zamieszkiwał na wskazanej nieruchomości i do stycznia 2012r., wynajmował niektóre budynki na działalność gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego nie można zatem wykluczyć, iż zachowanie współwłaściciela wskazywało na samoistne posiadanie nieruchomości. W wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli z zamiarem władania, jak właściciel całą nieruchomością z wyzuciem z własności pozostałych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającemu współwłaścicielowi. W takiej sytuacji możliwe jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w stosunku do jednej i tej samej osoby, która w części będzie podatnikiem, jako właściciel (współwłaściciel) posiadanego udziału, a w części, jako samoistny posiadacz pozostałej części nieruchomości.

Organ wyjaśnił, że skierowanie decyzji organu pierwszej instancji tylko do T. G. jako podatnika podatku od nieruchomości, w sytuacji gdy

z wypisu z ewidencji gruntów wynikało, że drugim współwłaścicielem jest I. K., która w dacie wydania decyzji nie żyła może być podstawą wznowienia postępowania z uwagi na fakt, że strona nie brała udziału w postępowaniu, a nie podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

Dalej organ wskazał, że solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli, będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości, określony w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U.

z 2016r., poz. 716, dalej: "u.p.o.l.") zobowiązuje organ do objęcia postępowaniem podatkowym wszystkich współwłaścicieli (posiadaczy) i skierowania do nich decyzji.

W związku z tym organ podatkowy przed ustaleniem zobowiązania podatkowego konkretnym osobom, winien dołożyć wszelkich starań w celu ustalenia tożsamości wszystkich właścicieli nieruchomości, na których ciąży obowiązek podatkowy, a w miarę możliwości przeprowadzić postępowanie podatkowe z udziałem wszystkich współwłaścicieli. W sytuacji jednak, gdy przy zachowaniu należytej staranności, przedsięwzięte środki nie doprowadziły do efektywnego ustalenia kręgu podatników - może zrealizować uprawnienie do ustalenia zobowiązania podatkowego jedynie wobec osób, których tożsamość udało się ustalić w toku postępowania, a postępowanie takie nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

W konsekwencji w ocenie SKO nie doszło do naruszenia treści art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Decyzja w sprawie wymiaru podatku za 2016r. została prawidłowo skierowana do T. G.. Z treści decyzji za wcześniejsze lata wynika, iż organ miał świadomość, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków odnośnie drugiego współwłaściciela nieruchomości są nieaktualne z powodu jego zgonu. Świadczy o tym zapis figurujący w decyzjach podatkowych za lata 2012 i 2013 przy oznaczeniu drugiego adresata decyzji: "nieustaleni spadkobiercy części nieruchomości w A. K.". Stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie.

Z zapisów ewidencji gruntów i budynków wynika, iż ustalenie bliższych danych osoby zmarłej było co najmniej utrudnione. Dane tej osoby ograniczały się do imienia

i nazwiska (brak szczegółowych danych osobowych takich jak: imiona rodziców, daty urodzenia, zgonów, adresy). Z informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez podatnika wynika, iż nieruchomość nie miała założonej księgi wieczystej.

W związku z powyższym w ocenie Kolegium w tak ustalonym stanie faktycznym to, że decyzji nie skierowano do spadkobierców I. K., ponieważ nie zostali ustaleni nie oznacza, że jest ona nieprawidłowa, i że należało ją wyeliminować z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. W przedmiotowej sprawie ustalenie wszystkich współwłaścicieli działki i doręczenia im decyzji podatkowej było, co najmniej utrudnione.

Konkludując Kolegium stwierdziło, że kwestionowana decyzja nie jest dotknięta

w sposób niewątpliwy żadną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.").

W skardze do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] września 2017r. oraz zobowiązanie organu do:

1. bezwzględnego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza M. A. K. z dnia [...] lutego 2016r. jako wydanej bez jakiejkolwiek podstawy prawnej,

2. wydania decyzji stwierdzających wydanie wszystkich decyzji podatkowych, wydanych przez Burmistrza M. A. K. z naruszeniem prawa, od chwili wpisania do rejestru gruntów współposiadaczki samoistnej Z. M. do 2011 roku,

3. doręczenia aktu zgonu I. K.,

4. zgromadzenia dowodów z zaświadczenia Starosty [...] dotyczącego danych i dokumentów znajdujących się w rejestrze gruntów dla jednostki rejestrowej [...] w postaci: odpisu wniosku Z. M. o dokonanie wpisu w charakterze współposiadaczki samoistnej lub posiadaczki samoistnej całej nieruchomości; daty wpisu i charakteru posiadania całości lub współposiadania, wraz odpisem dowodu stanowiącego podstawę prawną wpisu; daty wykreślenia Z. M. jako posiadaczki lub współposiadaczki samoistnej, wraz z odpisem dowodu podstawy prawnej i odpisem zawiadomienia o wykreśleniu; daty wpisu I. K. jako współwłaścicielki 1/2 udziału we współwłasności, wraz odpisami: wniosku o dokonanie wpisu, podstawy prawnej wpisu oraz zawiadomienia o dokonanym wpisie; odpisu: aktu urodzenia i aktu zgonu I. K. lub prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych zastępujących te akty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2018r. skarżący poinformował, że Starosta [...] ponownie odmówił mu wglądu w dokumentację ewidencyjną dla jednostki rejestrowej [...]. Ponadto podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację

i wnioski przedstawione w skardze.

W kolejnym piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. skarżący wniósł o przyjęcie jako dowodu uwierzytelnionego odpisu z informacji zawartych w ewidencji gruntów

i budynków dla nieruchomości, jednostki rejestrowej [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Z akt sprawy wynika, w decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Burmistrz M. A. K. ustalił T. G. podatek od nieruchomości za 2016 r. w wysokości 475 zł. W decyzji tej wskazano, że obciążona podatkiem nieruchomość jest przedmiotem współwłasności T. G. oraz nieustalonych spadkobierców. Z "Informacji do celów podatkowych z rejestru gruntów" (według stanu na [...] stycznia 2016 r.) wynika, że T. G.

i I. K. są w ˝ właścicielami powyższej nieruchomości. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. Burmistrz M. A. K. wskazał, że I. K. zmarła poza granicami kraju, a po jej śmierci nie przeprowadzono postępowania spadkowego. We wcześniejszym piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. Burmistrz poinformował, że I. K. zmarła na emigracji w Londynie, a za życia nie wykonywała władztwa od czasu zakończenia wojny. Jednocześnie wskazał, że nie posiada umocowań prawnych do ostatecznego uregulowania stanu prawnego nieruchomości i że jedyną drogą, która może doprowadzić do ustanowienia jednego właściciela nieruchomości jest droga cywilnoprawna. Wobec tego Burmistrz zwrócił się do T. G. o skierowanie stosownego wniosku do sądu celem uregulowania stanu prawnego. Ponadto, z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. wynika, że organ ten podejmował próby znalezienia drugiego współwłaściciela nieruchomości – I. K., które jednak nie przyniosły efektu. Zauważyć należy, że od wydawanych decyzji podatkowych, w tym za 2016 r., T. G. nie odwoływał się. Płacił podatek od całej nieruchomości. W "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości" złożonej w dniu [...] lutego 2014 r. T. G., w części dotyczącej danych identyfikacyjnych zaznaczył kwadrat "właściciel". Wskazał, że "moja nieruchomość jest też niepodzielną całością i do dzisiaj jestem jej jedynym właścicielem, gdyż nikomu nic nie zabrałem czy ukradłem z jego własności i nikomu nic nie podarowałem czy sprzedałem z mojej własności". Jednocześnie podkreślił, że jego nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej. T. G. zmarł w dniu [...] grudnia 2016 r. Jego spadkobiercami na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia jest rodzeństwo. Z. G. – brat zmarłego, w pismach adresowanych do organu podatkowego domaga się stwierdzenia nieważności wszystkich decyzji podatkowych wydawanych wobec T. G., w związku z kierowaniem ich tylko do jednego z współwłaścicieli. Te sam zarzut Z. G. sformułował w skardze.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości zostały określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z treścią tego przepisu podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3, oraz posiadacze samoistni nieruchomości lub obiektów budowlanych. Art. 3 ust. 3 u.p.o.l. stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Z kolei stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Podatek od nieruchomości od osób fizycznych ustala, w drodze decyzji, wójt (burmistrz, prezydent) właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.).

Rozpatrując przedmiotową sprawę należy mieć na względzie, iż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli taka decyzja zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności) określoną w art. 247 § 1 O.p.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie rozstrzyga się jednak sprawy na nowo, przeprowadzając kolejne pełne postępowanie wyjaśniające, jak ma to miejsce

w trybie odwoławczym, a jedynie bada, czy w dacie wydania kontrolowanej decyzji nie doszło do kwalifikowanego naruszenia obowiązujących wówczas przepisów prawa. Dlatego stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić jedynie w razie wystąpienia przesłanki określonej art. 247 § 1 O.p. Powyższe wynika z obowiązku respektowania zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 O.p.

Domagając się stwierdzenia nieważności skarżący wskazuje, że decyzja

w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Są to dwie odrębne podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 O.p. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej, oznacza wydanie decyzji, pomimo braku przepisu prawnego dopuszczającego działanie organu administracji publicznej w danej sprawie w formie indywidualnego aktu administracyjnego albo wydanie decyzji na podstawie przepisu, który nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego (por. wyroki NSA: z dnia 11 marca 2014 r., II FSK 879/13; z dnia 3 lipca 2013 r., I FSK 256/12; z dnia 29 stycznia 2010 r., I FSK 1952/08). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, bowiem podstawą wymierzeniu T. G. podatku od nieruchomości za 2016 r. były powszechnie obowiązujące przepisy prawne.

Z kolei warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1998 r., II SA 1202/98). Wiąże się to z gramatyczną, językowa wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według Słownika Języka Polskiego (pod red. M. Szymczaka, t. III, Warszawa 1981, s.24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży.

W rezultacie jako rażące naruszenia prawa należy traktować przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W wyroku z dnia 21 listopada 2012 r., II FSK 1802/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy określić jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce wtedy, gdy w stanie prawnym, który nie budzi wątpliwości, co do jego rozumienia zostanie wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1998 r., II SA 1379/97; wyrok z dnia 7 kwietnia 2008 r.,

I SA/Wr 1402/07). Innymi słowy, naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek (por. wyroki NSA: z 22 października 1999 r., III SA 7539/98; z 10 maja 2000 r., III SA 1524/99; z 13 lutego 2002 r., III SA 2027/01; z 12 listopada 2002 r., III SA 3630/00; z 13 marca 2003 r., III SA 1473/01; z 28 stycznia 2005 r., FSK 1371/04; z 2 kwietnia 2008 r., II FSK 285/07; z [...] lipca 2008 r., II FSK 636/07; wyrok WSA w Poznaniu z 8 lipca 2009 r., III SA/Po 303/09). Jako rażącego naruszenie prawa nie należy natomiast traktować błędów w wykładni prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu

z dnia 4 grudnia 2013 r., I SA/Po 1102/13).

Rażącego naruszenia prawa skarżący upatruje w wydaniu decyzji podatkowej tylko wobec T. G., z pominięciem drugiego z współwłaścicieli.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli, będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości, określony w art. 3 ust. 4 u.p.o.l., zobowiązuje organ do objęcia postępowaniem podatkowym wszystkich współwłaścicieli (posiadaczy) i skierowania do nich decyzji. Tak więc organ podatkowy przed ustaleniem zobowiązania podatkowego konkretnym osobom, winien dołożyć wszelkich starań w celu ustalenia tożsamości wszystkich właścicieli nieruchomości, na których ciąży obowiązek podatkowy, a w miarę możliwości przeprowadzić postępowanie podatkowe z udziałem wszystkich współwłaścicieli. W sytuacji jednak gdy, przy zachowaniu należytej staranności, przedsięwzięte środki nie doprowadziły do efektywnego ustalenia kręgu podatników - może zrealizować uprawnienie do ustalenia zobowiązania podatkowego jedynie wobec osób, których tożsamość udało się ustalić

w toku postępowania, a postępowanie takie nie narusza obowiązujących przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., II FSK 3146/14).

W tym kontekście należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie brak było szczegółowych danych dotyczące drugiego we współwłaścicieli - I. K.: daty jej urodzenia, zgonu, adresu, imion rodziców. Z akt sprawy wynika, że podejmowano próby odnalezienia I. K., jednak nie przyniosły one efektu. Burmistrz A. K. zwracał się także do T. G. o to, aby uregulował stan prawny nieruchomości. Po śmierci I. K. za granicą, do czasu wydania decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016r., nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe i nie byli znani jej spadkobiercy. Dodatkowym utrudnieniem był fakt, że powyższa nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej. Stąd w decyzjach podatkowych jako współwłaściciele nieruchomości byli wskazywani, obok T. G., nieustaleni spadkobiercy. Można się zastanawiać, czy organ podatkowy podjął wystarczające działania w celu ustalenia spadkobierców, czy też nie, w szczególności gdy weźmie się pod uwagę pisma Starosta [...] w A. K. z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z dnia [...] lutego 2018 r. (k. 18 i 34 akt sądowych), w którym poinformowano, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego we W. wpisano do rejestru ewidencji gruntów i budynków spadkobierców po zmarłej I. K., jednakże nie można powiedzieć, że ewentualne uchybienia organu miały charakter rażący i spowodowały wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto podkreślenia wymaga, że T. G. nie odwoływał się od kierowanych tylko do niego decyzji podatkowych i płacił podatek od całej nieruchomości. W istocie uważał się za posiadacz całej nieruchomości. Wskutek niewykonywania faktycznego władztwa wobec nieruchomości przez I. K. od czasu zakończenia wojny, władał całą rzeczą dla siebie, we własnym interesie, np. wynajmował nieruchomość na działalność gospodarczą. Dobitnie o jego zamiarze władania całą nieruchomością świadczy fakt, że w "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości" złożonej w dniu [...] lutego 2014 r. T. G. określił siebie jako jedynego właściciela nieruchomości. Podobnie w złożonej wcześniej, w dniu [...] lutego 2008 r. informacji na podatek od nieruchomości, w rubryce podmiot zobowiązany wyżej wymieniony zakreślił kwadrat - "właściciel". W tym kontekście należy zauważyć, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są także posiadacze samoistni nieruchomości, natomiast art. 3 ust. 3 u.p.o.l. stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Instytucja posiadania samoistnego nie jest instytucją prawa podatkowego, lecz cywilnego. Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie SN z dnia 7 października 2011 r., II CSK 17/11). Powołany przepis wymaga, aby w takim przypadku podmiot korzystający z nieruchomości faktycznie używał jej, pobierał pożytki, dokonywał dyspozycji faktycznych. Oznacza to brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. postanowienia SN z dnia: 29 września 2005 r., III CK 332/05; 29 września 2004 r., II CK 550/03; 18 września 2003 r., I CK 74/02).

W judykaturze przyjmuje się także, że jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji może znaleźć zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 577/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2016 r., I SA/Gd 600/16). Także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 lutego 2012 r., VIII SA/Wa 1019/11 wskazał, że co do zasady nie można wykluczyć, że w przypadku współwłasności rzeczy (w tym nieruchomości) tylko niektórzy współwłaściciele są posiadaczami (współposiadaczami) samoistnymi, wykonując faktyczne władztwo nad rzeczą ("corpus possessionis"), aspirując do wyłącznego wykonywania praw (i obowiązków) związanych z władztwem nad rzeczą, z wyłączeniem innych współwłaścicieli ("animus rem sibi habendi").

W sytuacji zatem gdy tylko jeden ze współwłaścicieli wykonuje pełnię władztwa nad nieruchomością, wówczas w odniesieniu do udziałów pozostałych współwłaścicieli może być uznany za posiadacza samoistnego. Ocena, czy podmiot prawa jest posiadaczem samoistnym powinna opierać się na ustaleniu faktycznego władania rzeczą i stwierdzeniu woli wykonywania władztwa dla siebie odpowiadającego prawu własności (por. B. Pahl, E. Bieniek, Posiadacz samoistny jako podatnik podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego, Finanse Komunalne 2011, nr 11, str. 36).

W realiach rozpatrywanej sprawy T. G. w sposób samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli drugiego z współwłaścicieli wykonywał władztwo nad rzeczą, uważając siebie za jedynego właściciela nieruchomości. Zachowanie zatem współwłaściciela wskazywało – jak to trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji – na samoistne posiadanie nieruchomości. Oznacza to, że był on podatnikiem w odniesieniu do całej nieruchomości. W rezultacie, także z powyższych względów, skierowanie decyzji podatkowej tylko wobec T. G. nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.

Pozostałe kwestie podnoszone w skardze – odmówienia skarżącemu wglądu do rejestru gruntów, czy daty ujawnienia w rejestrze Z. M., nie mają związku

z niniejszą sprawą i nie mogą być przedmiotem rozpoznania przez Sąd w tym postępowaniu. Niezasadne jest także żądanie skarżącego zgromadzenia przez Sąd dokumentów wskazanych w skardze i w pismach procesowych. Sąd administracyjny orzeka na podstawie dowodów zgromadzanych w aktach sprawy przez organ administracji (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego nie znajdując, w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., podstaw do ich przeprowadzenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie, art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

s. L. Kleczkowski s. U. Wiśniewska s. M. Łent