Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 275/96
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1997-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Oświata
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 5, art. 5a ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 95 poz. 425
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
Teza: 1. Zapewnienie środków na utrzymanie publicznych szkół podstawowych w gminach należy do obowiązków państwa, jednakże brak gwarancji wykonania tego obowiązku nie stwarza podstawy do odmowy podjęcia wykonywania obowiązkowych zadań własnych przez gminę.

2. Roszczenie o wypłatę ustalonych w budżecie subwencji i odsetki za opóźnienie w przekazaniu poszczególnych rat subwencji stanowią przewidziane ustawą środki prawne służące gminie do wyegzekwowania subwencji na obowiązkowe zadania własne.

TEZY

1. Zapewnienie środków na utrzymanie publicznych szkół podstawowych w gminach należy do obowiązków państwa, jednakże brak gwarancji wykonania tego obowiązku nie stwarza podstawy do odmowy podjęcia wykonywania obowiązkowych zadań własnych przez gminę.

2. Roszczenie o wypłatę ustalonych w budżecie subwencji i odsetki za opóźnienie w przekazaniu poszczególnych rat subwencji stanowią przewidziane ustawą środki prawne służące gminie do wyegzekwowania subwencji na obowiązkowe zadania własne.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej (...) w sprawie odmowy przejęcia prowadzenia szkół podstawowych.


UZASADNIENIE

Wojewoda Ł. rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 29 stycznia 1996 r., wydanym na podstawie art. 86 i art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, orzekł o nieważności uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia 29 grudnia 1995 r. w sprawie odmowy przejęcia z dniem 1 stycznia 1996 r. prowadzenia szkół podstawowych na terenie gminy w ramach zadań własnych. Zdaniem Wojewody uchwała ta jest sprzeczna z prawem, ponieważ narusza przepisy art. 5 ust. 5 i art. 104 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Z przepisów tych wynika wprost, że prowadzenie szkół podstawowych przeszło do obowiązkowych zadań gminy z dniem 1 stycznia 1996 r. Przepisy ustawowe nie mogą być zmienione aktami prawnymi niższego rzędu, a do takich należy uchwała Rady Miejskiej w R.

Rada Miejska w R. uchwałą z dnia 31 stycznia 1996 r., podjętą na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, zadecydowała o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącej nie można wymagać przestrzegania przepisów prawa tylko od samorządów; prawo powinny respektować też jednostki wyższego szczebla. Rada w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie nie przejmowania szkół, gdyż w sytuacji zbyt niskiej subwencji oświatowej nie może wziąć na siebie odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie oświaty na terenie gminy.

W odpowiedzi na skargą Wojewoda ł.. wniósł o jej oddalenie podkreślając, że przepisy nie dopuszczają możliwości uzależniania przejęcia szkół przez gminę od otrzymania subwencji w żądanej przez nią wysokości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zakładanie, prowadzenie i utrzymywanie szkół publicznych należy do obowiązkowych zadań własnych gminy, z tym że zapewnienie środków na utrzymanie prowadzonych przez gminy publicznych szkół podstawowych, w tym na wynagrodzenie nauczycieli, należy do obowiązków państwa. Środki te przekazywane są gminom w formie subwencji i dotacji, których sposób naliczania określony jest w odrębnej ustawie /art. 5a ust. 1 ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty - Dz.U. nr 101, poz. 504/.

"Odrębną ustawą", o której mowa w przytoczonym przepisie, jest ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin. Zgodnie z postanowieniem art. 20 ust. 1 tej ustawy, gminy otrzymują z budżetu państwa subwencję oświatową na prowadzenie szkół podstawowych przekazanych gminom jako zadanie własne. Do subwencji oświatowej - na podstawie art. 20 ust. 7 ustawy - mają zastosowanie:

1/ przepis art. 13 ust. 2 Prawa budżetowego,

2/ przepis art. 17 ust. 2 ustawy o finansowaniu gmin. Oznacza to, że gminom przysługuje roszczenie o wypłatę ustalonych w budżecie subwencji na prowadzenie szkół podstawowych, a w przypadku, jeżeli subwencja oświatowa nie zostanie przekazana w terminie /Minister Edukacji Narodowej przekazuje subwencje oświatowe w dwunastu równych ratach miesięcznych, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca/, gminie przysługują odsetki w wysokości ustalonej dla zaległości podatkowych.

Roszczenia o wypłatę ustalonych w budżecie subwencji i odsetki za opóźnienie w przekazaniu poszczególnych rat subwencji stanowią przewidziane ustawą środki prawne przyznane gminie do wyegzekwowania subwencji na obowiązkowe zadania własne. Przepisy prawa nie przewidują możliwości odmowy podjęcia obowiązkowych zadań własnych, ani też uwarunkowania, czy uzależnienia podjęcia tych zadań od przyznania gwarancji finansowych ze strony Ministra Finansów. Zapewnienie środków na utrzymanie publicznych szkół podstawowych w gminach należy do obowiązków państwa, jednakże brak gwarancji wykonania tego obowiązku nie stwarza podstawy do odmowy podjęcia wykonania obowiązkowych zadań własnych przez gminę.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, iż uchwała Rady o odmowie przejęcia prowadzenia z dniem 1 stycznia 1996 r. publicznych szkół podstawowych, z powodu braku przyznanych gwarancji finansowych ze strony Ministra Finansów, jest sprzeczna z prawem, a w szczególności z przepisem art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty.

Rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z przepisem art. 91 ustawy o samorządzie terytorialnym, dlatego też skarga podlega oddaleniu.