Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1658/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

. Sygn. akt I SA/Kr 1658/03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Asesor Protokolant: NSA Józef Michaldo WSA Stanisław Grzeszek WSA Anna Znamiec (spr) Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi S.M." w K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób prawnych za miesiąc październik 2002 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 5.715,00 zł (pięć tysięcy siedemset piętnaście złotych)


UZASADNIENIE

W dniu[...].10.2002 r. S.M." z siedzibą w Krakowie złożyła do Urzędu Skarbowego wniosek o zwolnienie TBS Spółka z o. o. z siedzibą w K. -jako płatnika - z obowiązku pobrania zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za październik 2002 r. w kwocie 105000,00 zł. S.M." jest wspólnikiem TBS Spółka z o. o., a w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki poprzez przeznaczenie na ten cel środków z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy powstał u Spółdzielni obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób prawnych od przychodu z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Wnioskodawca podkreślił, że obowiązek podatkowy w istocie powstał od przychodów wyłącznie księgowych, a nie faktycznie osiągniętych. Pobranie podatku jest w ocenie wnioskodawcy krzywdzące i stanowi poważne zagrożenie dla egzystencji podatnika ze względu na zachwianie równowagi płatniczej podatnika. Podatnik powołał się na przepis art. 22 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.).

Decyzją z dnia [...].04.2003 r. Urząd Skarbowy odmówił zwolnienia TBS Spółka z o. o. jako płatnika z obowiązku pobrania podatku dochodowego za październik 2002 r. w kwocie 105000,00 zł od przychodów z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych. Urząd Skarbowy stwierdził, że na podstawie złożonych dokumentów oraz oświadczenia o udzielonej pomocy oraz analizy dokumentów z lat ubiegłych (zeznań podatkowych CIT - 8) i sprawozdań finansowych wynika, że podatnik osiągnął dochód za 2001 r. - 95000 zł, za 2002 r. -1097000 zł. Ponadto podatnik dysponuje środkami pieniężnymi w 2001 r. -1488000 zł, w 2002 r. - 232000 zł i prowadzi na dużą skalę działalność inwestycyjną. Organ podatkowy przyjął, że sytuacja finansowa podatnika jest na tyle dobra, że zapłata podatku byłaby możliwa i nie zagrażała ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. W ocenie Urzędu Skarbowego brak jest przesłanek do zastosowania przepisu art. 22 par. 2 cyt. ustawy Ordynacja

podatkowa. Ponadto w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki

wzrósł majątek podatnika.

Od powyższej decyzji Urzędu Skarbowego S.M. wniosła odwołanie do Izby Skarbowej .W uzasadnieniu odwołania podatnik podniósł, że jako spółdzielnia mieszkaniowa ustawowo nie jest uprawniony do osiągania zysków z prowadzonej działalności inwestycyjnej. Spółdzielnia poza niezbędnymi kosztami utrzymania biura całość pozyskiwanych środków przeznacza na zapłatę za prowadzone roboty budowlane i inwestycyjne, a zatem w kosztach nie był uwzględniony podatek. Podatnik podnosi, że uzyskiwane od członków środki finansowe przeznacza na pokrycie kosztów związanych z eksploatacją budynków. W 2002 r. zaległości członków sięgały kwoty 493492,45 zł, co spowodowało trudności w regulowaniu należności za dostawę mediów. Sytuację finansową Spółdzielni należałoby zatem oceniać odmiennie niż to uczynił organ podatkowy.

Decyzją z dnia [...].07.2003 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego l instancji. Izba Skarbowa powołała się na przepis art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 z późn. zm.), na mocy którego spółdzielnia w przypadku osiągania dochodów, które nie zostają przeznaczone na cele wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. f cyt. ustawy ma prawo do odliczenia od podatku dochodowego od osób prawnych wpłaconego podatku zryczałtowanego z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego, w roku jego zapłaty, a także w latach następnych, bez ograniczenia czasowego aż do wyczerpania - co stanowi ulgę w spłacie zobowiązania oraz jest formą odzyskania zapłaconego podatku zryczałtowanego. W tej sytuacji w ocenie Izby Skarbowej zwolnienie płatnika z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego byłoby zdublowaniem udzielonej pomocy w spłacie zobowiązań podatkowych. Ponadto organ podatkowy II instancji podnosi, że zapłata podatku już nastąpiła w dniu [...].12.2002 r., i [...].12.2002 r., a ulga określona w przepisie art. 22 par. 2 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa ma zastosowanie tylko do niewygasłych zobowiązań podatkowych. Analiza osiąganych przez podatnika wyników finansowych wskazuje, że zapłata podatku nie pogorszy jego sytuacji i nie zagrozi jego bytowi. Spółdzielnia powinna szukać skutecznych sposobów windykacji należności od swoich dłużników, co pozwoli na poprawę jej sytuacji płatniczej.

Na powyższą decyzję Izby Skarbowej podatnik złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa - art. 156 par. 1 pkt 2 kpa polegające na uznaniu, że w sprawie brak było przesłanek z art. 22 par. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu l instancji. Skarżący twierdzi, że fakt, iż wynik finansowy jest dodatni nie świadczy o tym, że posiada zgromadzone środki finansowe wystarczające na pokrycie podatku. W związku z zaległościami członków Spółdzielni, boryka się ona ze znacznymi trudnościami finansowymi i wykonywaniem zobowiązań wobec dostawców mediów. Ponadto skarżący podnosi, że podwyższenie kapitału zakładowego Spółki nie łączy się z żadnymi korzyściami majątkowymi udziałowców, bowiem TBS Spółka z o. o. nie może wypłacać dywidendy.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podnosząc w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Izba Skarbowa podniosła, że organy podatkowe przeprowadziły dokładną analizę okoliczności powstania zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu l instancji została wydana w oparciu o przepis art. 22 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy na

wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku - gdy pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Zastosowanie dyspozycji powołanego przepisu ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 22 par. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy pobranie podatku przez płatnika w wyznaczonych terminach płatności zagroziłoby ważnym interesom podatnika a w szczególności jego egzystencji. Uwzględnienie wniosku podatnika o zwolnienie płatnika z obowiązku pobrania podatku co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji finansowo - ekonomicznej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.06.2003 r., sygn. l SA/Łd 1194/02, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.03.2002 r., sygn. III RN 51/01, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 06.02.2002 r., sygn. III RN 201/00 ).

Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. Podatnik stwierdził, że nie jest w stanie zapłacić zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, gdyż pomimo dodatnich wyników finansowych nie posiada zgromadzonych środków finansowych w związku z zaległościami we wpłatach przez członków Spółdzielni, a uzyskany przychód wystąpił w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki poprzez przeznaczenie - "przeksięgowanie" - kapitału zapasowego na kapitał zakładowy. Spółdzielnia zobowiązana jest pomimo nieściągalności wierzytelności od jej członków, dokonywać zapłaty na rzecz dostawców mediów. Podatnik ma trudności finansowe z zapłatą bieżących należności z tytułu dostawy gazu i innych mediów. Organy podatkowe powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej strony skarżącej, biorąc pod uwagę przedmiot i cel jej działalności oraz szczególną strukturę jej wierzytelności i długów.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 22 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu

administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego l instancji jest bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że Spółdzielnia w 2001 i 2002 r. osiągnęła dochód, posiada środki finansowe i prowadzi działalność inwestycyjną na dużą skalę, a zatem nie stwierdzono przesłanki przemawiającej za skorzystaniem z instytucji przewidzianej w art. 22 par. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazać również należy, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, na które powołuje się organ podatkowy l instancji w uzasadnieniu decyzji, a mianowicie sprawozdania F-01 na dzień [...].01.2003 r., oświadczenia o udzielonej pomocy w latach poprzednich, zeznań podatkowych CIT - 8 za lata 2001 i 2002. Uzasadnienie decyzji Izby Skarbowej jest nieco obszerniejsze, ale i z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując w mocy decyzję organu podatkowego l instancji. Organy podatkowe odniosły się w szczególności do określenia przesłanek powstania zobowiązania podatkowego, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 22 par. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy dysponuje całokształtem materiału dowodowego, pozwalającym mu na dokładne wyjaśnienie i ocenę stanu faktycznego.

Podnoszony przez Izbę Skarbową zarzut, że ze względu na dokonaną zapłatę podatku przepis art. 22 par. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa nie ma zastosowania w ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie płatnika z obowiązku pobrania podatku przed dokonaniem zapłaty podatku. Jedynie złożenie wniosku po dokonanej zapłacie podatku powodowałoby bezprzedmiotowość postępowania.

Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że warunki finansowo - ekonomiczne i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują że pobranie zryczałtowanego

podatku od przychodów z udziału w zyskach osób prawnych przez płatnika tego podatku zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 22 par. 2 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i zwolnieniem płatnika z obowiązku pobrania podatku.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).