Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 337/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 7
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A." na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazania wypłaty należnych świadczeń oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" we W. jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...]r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Inspektora Pracy OIP we W. z dnia [...]r. nr [...].

Decyzja organu I instancji nakazywała:

1. Wypłacić 2 pracownikom należne świadczenia z tytułu wykonywania pracy w miesiącu marcu 2008 r. (składające się m.in. z wynagrodzenia zasadniczego, dodatku za pracę w porze nocnej) w następujących kwotach:

R. B. - 1000,00 złotych (netto)

A. B. - 679,56 złotych (netto).

Podstawa prawna:

- art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589), PIP,

- art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz.U. z 1998r., nr 21, poz. 94 ze zm.),

- art. 85 § 2 i art. 86 § 1 Kodeksu pracy.

2. Wypłacić pracownicy W. G. należne wynagrodzenie zasadnicze z tytułu wykonywania pracy w miesiącu kwietniu 2008 r. w kwocie 1500,00 złotych (netto).

Podstawa prawna:

- art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o PIP,

- art. 94 pkt 5 oraz art. 85 § 2 i art. 86 § 1 Kodeksu pracy.

3. Wypłacić 3 pracownikom należne świadczenia z tytułu wykonywania pracy w miesiącu maju 2008 r. (składające się m.in. z wynagrodzenia zasadniczego, wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy) w następujących kwotach:

K. C. - 269,59 złotych (netto)

J. L. - 648,62 złotych (netto)

T. M. - 1015,00 złotych (netto).

Podstawa prawna:

- art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o PIP,

- art. 94 pkt 5 oraz art. 85 § 2 i art. 86 § 1 Kodeksu pracy.

4. Wypłacić pracownikowi S. S. należne wynagrodzenie zasadnicze z tytułu wykonywania pracy w miesiącu sierpniu 2008 r. w kwocie 283,03 złotych (netto).

Podstawa prawna:

- art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o PIP,

- art. 94 pkt 5 oraz art. 85 § 2 i art. 86 § 1 Kodeksu pracy,

5. Wypłacić pracownikowi J. M. należne świadczenia z tytułu wykonywania pracy w miesiącu listopadzie 2008 r. (składające się m.in. z wynagrodzenia zasadniczego, dodatku funkcyjnego, wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy) w kwocie 562,80 złotych (netto).

Podstawa prawna:

- art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o PIP,

- art. 94 pkt 5 oraz art. 85 § 2 i art. 86 § 1 Kodeksu pracy.

6. Wypłacić 11 pracownikom należne świadczenia z tytułu wykonywania pracy w miesiącu grudniu 2008 r. (składające się m.in. z wynagrodzenia zasadniczego, premii uznaniowej, dodatku funkcyjnego, dodatku za pracę w porze nocnej, wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, ekwiwalentu za pranie odzieży) w następujących kwotach:

|[...] |- | 899,21 złotych (netto) |

| |- |1508,13 złotych (netto) |

| |- |74,43 złotych (netto) |

| |- |2047,67 złotych (netto) |

| |- |900,54 złotych (netto) |

| |- |349,53 złotych (netto) |

| |- |2102,07 złotych (netto) |

| |- |1300,07 złotych (netto) |

| |- |704,84 złotych (netto) |

| |- |792,33 złotych (netto) |

| |- |1217,27 złotych (netto) |

Podstawa prawna:

- art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o PIP,

- art. 94 pkt 5 oraz art. 85 § 2 i art. 86 § 1 Kodeksu pracy.

Wszystkie orzeczone nakazy zostały zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności na mocy art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o PIP.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w dniach 28 stycznia oraz 3 i 5 lutego 2009 r. przeprowadzono kontrolę pracodawcy "[...]" D. A. z siedzibą we W. ul. [...]. Kontrolą objęto między innymi, prawidłowość wypłacania świadczeń ze stosunku pracy. W wyniku podjętych czynności inspektor pracy stwierdził między innymi cyt: "...w dniu 3 lutego 2009 r. przedłożono zestawienie stanowiące załącznik numer 5 do niniejszego protokołu (dwie kartki), w którym umieszczone zostały dane dotyczące nie wypłaconych pracownikom należności za pracę oraz składników tych należności. Z załącznika numer 5 wynika, że według stanu na dzień 28 stycznia 2009 r. pracodawca nie zapewnił, aby 18 pracownikom wypłacone zostały należne świadczenia wynikające ze stosunku pracy za miesiąc grudzień 2008 roku dla 11 byłych i obecnych pracowników zakładu w sumarycznej kwocie 11896,09 zł (wyrażona wartością netto). Ponadto stwierdzono, że pracodawca zalega z wypłatą należnych świadczeń także: za listopad 2008 r. J. M. (kwota 562,80 zł netto), za sierpień 2008 r. S. S. (kwota 283,03 zł netto), za maj 2008 r. K. C., J. L. i T. M. (odpowiednio kwoty 269,59, 648,62 i 1015,00 zł netto), za kwiecień 2008 r. W. G. (kwota 1500,00 zł netto) oraz za marzec 2008 r. R. B. i A. B. (odpowiednio kwoty 1000,00 i 679,56 zł netto). Ogółem kwota nie wypłaconych należnych pracownikom wynagrodzeń ze stosunku pracy za okres od marca 2008 r. do grudnia 2008 r. wynosiła 17854,69 zł (netto), a na kwotę tę złożyły się wynagrodzenia zasadnicze, premie uznaniowe, wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego, ekwiwalenty za pranie odzieży roboczej, dodatek funkcyjny, dodatkowe wynagrodzenie za pracę w porze nocnej, wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (dane te wynikają z zawartości drugiej kartki załącznika numer 5). Pracodawca A. D., nie kwestionuje należności przedstawionych w załączniku numer 5 i przyznaje, że przysługują one pracownikom, a do ich nie wypłacenia doszło na skutek trudnej sytuacji ekonomicznej pracodawcy." Powyższe ustalenia zostały potwierdzone w protokole kontroli nr [...]. Inspektor pracy, w oparciu o ustalony stan faktyczny oraz sporządzone przez pracodawcę zestawienie niewypłaconych należności pracowniczych (stanowiące załącznik nr 5 powołanego protokołu), nakazał wypłacenie wyżej wymienionych świadczeń. Decyzje zawarte w nakazie inspektora pracy zostały wydane zgodnie z art. 11 pkt. 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o PIP, opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny, tj. interes pracowników, wyrażający się w prawie do otrzymania należności wynikających ze stosunku pracy bez zbędnej zwłoki, z chwilą ich wymagalności, a w przedmiotowej sprawie termin wypłaty należnych świadczeń pieniężnych upłynął wcześniej.

W dniu 16 marca 2009 r., strona odwołując się od decyzji inspektora pracy, wniosła o ich uchylenie i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonych decyzji. Zarzuciła między innymi, iż nakazy wydano z rażącym naruszeniem prawa ponieważ zostały wydane z pominięciem strony postępowania. Ustanowiony przez stronę pełnomocnik został pominięty przez inspektora pracy w toku postępowania kontrolnego, mimo, iż reprezentował pracodawcę w trakcie wcześniejszych kontroli prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy, cyt. "W aktach PIP znajdują się przecież poprzednie pełnomocnictwa udzielone przez A. D. W. W. Przy wszczęciu postępowania wobec zignorowania pełnomocnika, strona postępowania wręczyła kolejne pełnomocnictwo udzielone W. W......naruszono uprawnienia strony określone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Uniemożliwiono czynne uczestnictwo w prowadzonym postępowaniu tak stronie jak i jej pełnomocnikowi".

Wydane nakazy dotyczą wypłaty świadczeń z tytułu zawartych umów o pracę z pracownikami - wskazują, że sytuacja ta wystąpiła bez winy pracodawcy, i jest konsekwencją niewłaściwego realizowania kontraktów przez Przedsiębiorstwo "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w M., przy ul. [...]. Wydanie w tym zakresie nakazów nie zmieni tej sytuacji w żaden sposób - ponieważ pracodawca wskutek niekompetencji i nierzetelności kontrahentów - nie otrzymał należnych mu świadczeń z tytułu wykonanych usług i zawartych umów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - co spowodowało trudną sytuację finansową przedsiębiorcy i pracodawcy. Wobec powyższego wydane nakazy nic w sytuacji majątkowej pracodawcy nie zmienią - a sytuacja, w której pracodawca nie wypłacił części wynagrodzeń swoim pracownikom jest tylko konsekwencją zaistniałych zdarzeń. Przy czym pracodawca nie kwestionuje naganności takiego stanu spraw - zalegania z należnymi wynagrodzeniami dla pracowników.

Nadanie wydanym nakazom rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji gdy najprawdopodobniej nakazy te zostaną uchylone najdalej w toku sądowo-administracyjnej kontroli wydanych nakazów - jest niezgodne z treścią art. 108 § 1 kpa wskazującej przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Pozbawienie nakazów rygoru natychmiastowej wykonalności jest także uzasadnione z powodu istnienia ważnego interesu strony i istnienia ważnego interesu społecznego - ponieważ nakazy wydano z rażącym naruszeniem prawa."

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w związku z wniesionym odwołaniem oraz odnosząc się do przedstawionych zarzutów, Okręgowy Inspektor Pracy zważył, co następuje:

W odniesieniu do zarzutów dotyczących pominięcia strony postępowania w trakcie wszczęcia i prowadzenia postępowania kontrolnego, Okręgowy Inspektor Pracy wskazuje, iż zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4034/06 pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy (sprawa wcześniej prowadzona przez organ) nie może zobligować organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika tym pełnomocnictwem ustanowionego. Ponadto w odpowiedzi na zarzut dotyczący pominięcia pełnomocnika w trakcie wszczęcia postępowania należy zauważyć, iż zgodnie z tym wyrokiem sądu "Przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może być uznany za jego stronę, tym samym nie jest możliwe aby mógł działać przez pełnomocnika. Oznacza to, że organ nie mógł doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi zobowiązanego, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów".

Zarzut dotyczący pominięcia pełnomocnika w trakcie czynności kontrolnych należy uznać za bezzasadny. Strona miała zapewniony czynny udział w trakcie kontroli oraz całego postępowania administracyjnego, a który do czasu ustanowienia w dniu 3 lutego 2009 r. pełnomocnika realizowany był osobiście przez pracodawcę oraz osoby przez niego upoważnione. Ustalenia zawarte w protokole kontroli nr [...] wskazują, iż "pracodawca w dniu 3 lutego 2009 r. doręczył inspektorowi pracy dokument udzielający pełnomocnictwa do reprezentowania go przez osobę spoza zakładu. Na czas trwania kontroli udzielone zostało W. W. pełnomocnictwo do reprezentowania pracodawcy w postępowaniach prowadzonych przez Państwową Inspekcję Pracy. Dokument tego dotyczący stanowi załącznik nr 1 do niniejszego protokołu. Pełnomocnik pracodawcy nie wziął udziału w czynnościach kontrolnych, mimo tego, iż o terminie kolejnego dnia kontrolnego (5 lutego 2009) pracodawca został poinformowany, jak też na jego ręce przekazano zaproszenie dla pełnomocnika do wzięcia udziału w czynnościach kontrolnych. Inspektorowi pracy nie przekazano danych dotyczących numeru telefonu lub numeru faksu do pełnomocnika W. W.".

Okręgowy Inspektor Pracy rozpatrując odwołanie stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji prowadzone było z udziałem pełnomocnika strony. Inspektor pracy sporządzając protokół kontroli w 3 egzemplarzach z których jeden przeznaczony był dla pełnomocnika (wysłany następnie listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru), kolejny dla pracodawcy a trzeci dla inspektora pracy.

W myśl art. 31 ust. 4 i 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przed podpisaniem protokołu kontroli, podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w tym protokole, w terminie 7 dni od dnia jego przedstawienia przez inspektora pracy dokonującego kontroli zakładu. Strona miała więc prawo i czas szczegółowo przeanalizować zapisy zawarte w protokole kontroli i ewentualnie zakwestionować ustalony przez inspektora pracy stan faktyczny. Jak wynika z dokumentacji kontroli, stronie (pełnomocnikowi) udostępniono protokół kontroli i skorzystała ona z prawa wniesienia zastrzeżeń. Fakt ten znajduje swoje potwierdzenie w piśmie pełnomocnika strony z dnia 17 lutego 2009 r., stanowiącym załącznik do protokołu kontroli nr [...] i w piśmie z dnia [...] r. nr [...], w którym inspektor pracy ustosunkował się do wniesionych zastrzeżeń.

Organ nadzoru stwierdził także, że decyzje wydane przez inspektora pracy zostały w tym samym dniu, tj. 6 marca 2009 r. przesłane na adres pełnomocnika oraz do wiadomości na adres strony. Dowodem powyższego stwierdzenia są zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach sprawy.

W świetle powyższego Okręgowy Inspektor Pracy uznał, iż inspektor pracy zapewnił stronie czynny udział strony w postępowaniu w sposób przewidziany w przepisach ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zatem, wszystkie twierdzenia strony dotyczące rażącego naruszenia prawa w związku z postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez inspektora pracy są bezzasadne.

Okręgowy Inspektor Pracy we W. rozpatrując odwołanie strony stwierdził, iż nakaz inspektora pracy został wydany zgodnie z prawem, bowiem w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, do zakresu jej działania należy w szczególności nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców prawa pracy, w tym przepisów dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Zgodnie zaś z art. 11 pkt. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, inspektor pracy, w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa pracy, jest uprawniony do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. W świetle art. 94 pkt. 5 K.p., do podstawowych obowiązków pracodawcy należy terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia za pracę, który to obowiązek dotyczy wszystkich należności przysługujących ze stosunku pracy.

Z tych względów, w ustalonym stanie faktycznym sprawy, w pełni prawidłowe było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji nakazujących wypłacenie należnych pracownikom świadczeń i opatrzenie tych decyzji (co wynika z obowiązku zawartego w art. 11 pkt. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy) rygorem natychmiastowej wykonalności, bowiem termin płatności tych świadczeń już upłynął, a w interesie społecznym leży, aby należności ze stosunku pracy były wypłacane pracownikom niezwłocznie, gdyż stanowią istotny element podstawy ich utrzymania.

W związku z wnioskiem zawartym w odwołaniu, dotyczącym wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności, którym zostały opatrzone decyzje organu pierwszej instancji, Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...], wstrzymał rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzjom nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, zawartym w nakazie z dnia [...] r. nr [...] do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy podkreślając, iż organy inspekcji pracy nie są dysponentem należności pracowniczych i nie są uprawnione do wyrażania w imieniu pracowników zgody na wypłatę tych świadczeń z opóźnieniem, uznał za konieczne wezwanie strony do uzupełnienia dowodów (dokumentów), które potwierdzałyby, iż pracownicy wskazani w decyzjach nr 1, 2, 3, 4, 5, 6 wyrazili zgodę na otrzymanie należnych im świadczeń w terminie innym niż, bez zbędnej zwłoki.

Z uwagi na powyższe Okręgowy Inspektor Pracy w dniu 7 kwietnia 2009 r. wystosował do pracodawcy oraz jego pełnomocnika (listami poleconymi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) wezwanie nr [...] o uzupełnienie tych dowodów, z pouczeniem, iż ich niedostarczenie w terminie 7 dni od otrzymania wezwania będzie skutkowało rozpatrzeniem odwołania w oparciu o posiadany materiał dowodowy i obowiązujące przepisy prawa, dotyczące wypłaty pracownikom wynagrodzeń i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy.

W związku z tym, iż strona pomimo wezwania do uzupełnienia tych dowodów nie przedstawiła ugód zawartych z pracownikami oraz innych dowodów dających podstawę do uchylenia w części lub zmiany terminu wykonania decyzji organu pierwszej instancji, Okręgowy Inspektor Pracy zobowiązany był rozpatrzyć odwołanie strony w oparciu o posiadany materiał dowodowy i obowiązujące przepisy prawa.

W tym stanie faktycznym i prawnym należy stwierdzić, że podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia za pracę, który to obowiązek dotyczy również innych należności ze stosunku pracy. Termin wypłaty należnych świadczeń pieniężnych objętych decyzjami inspektora pracy upłynął wcześniej, zatem stały się one wymagalne. W odniesieniu do twierdzeń i zarzutów strony zawartych w odwołaniu, dotyczących złej kondycji finansowej pracodawcy, a tym samym uzasadniających nieterminowe wypłacanie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, należy wskazać, iż do podstawowych, niekwestionowanych, cech stosunku pracy, należy również ponoszenie przez pracodawcę ryzyka prowadzonej działalności, którego nie może przerzucać na pracowników. Znaczenie tej zasady podkreśla w swoim orzecznictwie również Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 4 kwietnia 2000 r. (I PKN 516/99, OSNP 2001/16/516) uznał, iż pracodawca nie wypłacający w terminie całości wynagrodzenia ciężko narusza swój podstawowy obowiązek, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia. Pracownika nie obciąża bowiem ryzyko gospodarcze, które ponosi pracodawca. Trudności finansowe pracodawcy, związane z sytuacją gospodarczą, nie usprawiedliwiają bezprawnego postępowania pracodawcy, tj. niewypłacania należnych pracownikom świadczeń ze stosunku pracy.

W skardze A. D. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) Naruszenie art. 32 kpa, oraz art. 40 § 2 kpa poprzez pominięcie pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu;

2) Naruszenie art. 77 § 1 kpa gdyż organ przed wydaniem decyzji nie zgromadził w sposób kompletny i zgodny z procedurą administracyjną materiału dowodowego uzasadniającego wydanie nakazów, co było skutkiem pominięcia przy przeprowadzaniu i gromadzeniu dowodów pełnomocnika strony postępowania;

3) naruszenie art. 6 kpa, art. 7 i art. 8 kpa - tj. naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, i zasady pogłębiania zaufania do organów administracji poprzez dokonanie rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie w sposób rażąco naruszający prawo, i dokonanie rozstrzygnięcia na podstawie materiału zebranego bez powiadomienia o czynnościach procesowych pełnomocnika, oraz tendencyjne przeprowadzenie właściwego postępowania w sprawie mającego na celu po raz kolejny zademonstrowanie siły i władzy organów PIP wobec pracodawcy.

Wskazując na te zarzuty wniósł o uchylenie obu omówionych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi A. D. podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu i podnosi, że nakaz wydany przez Inspektora Pracy w dniu 6 marca 2009 r. został wydany w wyniku przeprowadzonego postępowania obarczonego istotnymi wadami.

Po udzieleniu pełnomocnictwa inspektor PIP R. Ś. nie skontaktował się z pełnomocnikiem, ani nie powiadomił go o planowanych czynnościach procesowych. Czynności te nie były czynnościami, które musiały odbyć się natychmiast lub też niezwłocznie. Inspektor PIP tłumaczy własne postępowanie faktem, że nie otrzymał od pracodawcy numeru telefonu, ani numeru faksu pełnomocnika wskazując to w protokole kontroli. Takie lekceważenie przy prowadzonych czynnościach kontrolnych pełnomocnika strony jest stałą i ciągłą linią postępowania prezentowaną przez inspektorów PIP w toku prowadzonych czynności u pracodawcy A. D.. Ciągłe kontrole dokonywane przez PIP u A. D. trwają już od połowy roku 2007. W każdej kolejnej kontroli występują te same błędy proceduralne, mające początek jeszcze w roku 2007, kiedy to inspektor PIP oświadczył obecnemu przy czynnościach pełnomocnikowi, że ten jest dla niego "nikim", i że kontrolujący pracodawcę inspektor PIP wcale nie będzie z pełnomocnikiem rozmawiał, bo nie ma "na to ochoty". Złożone wówczas skargi na inspektora PIP oczywiście nie przyniosły absolutnie żadnego skutku. Okręgowy Inspektor Pracy - do którego skierowano skargi - nawet nie zadał sobie wówczas trudu aby przeprowadzić rzetelne postępowanie w tym zakresie. W skardze wskazano liczne dowody i załączono oświadczenia pracowników na dowód określonego w skardze zachowania inspektora PIP - ale Okręgowy Inspektor Pracy uznał, że nie zasługują te dowody nawet na próbę ich weryfikacji. A'priori nie dano tym dowodom wiary. Natomiast w kuluarach prowadzonych prawie nieustannie od dwóch lat czynności kontrolnych inspektorzy PIP powtarzają pracodawcy A. D., że te nieustające kontrole zawdzięcza on swojemu pełnomocnikowi, i wnoszeniem przez niego odwołań i skarg. Te okoliczności zdradzają specjalne nastawienie organów PIP do strony postępowania, a ponadto wskazują na brak obiektywizmu w podejmowanych czynnościach. Ciągłe kontrole mają również charakter nękania przedsiębiorcy przez organy PIP.

Prowadzenie postępowania kontrolnego, przeprowadzenie dowodów w sprawie zostało wykonane przez inspektora PIP z pominięciem pełnomocnika, co stanowi kwalifikowane i rażące uchybienie proceduralne. W szczególności w dniach 3 i 5 lutego 2009 r. bez powiadomienia o tym pełnomocnika, a w części również bez obecności pracodawcy inspektor PIP dokonywał czynności kontrolnych i gromadził dowody.

To nie obowiązkiem pracodawcy, lecz obowiązkiem inspektora PIP jest powiadomienie pełnomocnika o prowadzonych czynnościach procesowych o ich rodzaju, miejscu i terminie. Niewątpliwie w toku postępowania inspektor PIP, obowiązku tego nie wykonał. Uniemożliwiono tym samym czynne uczestnictwo w prowadzonym postępowaniu tak stronie jak i jej pełnomocnikowi.

Takie pogwałcenie procedury administracyjnej jest jednolicie oceniane zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prawnej (wyrok NSA z dnia 9 października 1986 r. o sygn. akt SA/Kr 799/86 opublikowany w: GAP, nr 22, poz. 43, odnoszący się do identycznej sytuacji faktycznej, w którym to NSA stwierdził, że dokonanie czynności procesowej bez obecności pełnomocnika, przy braku dowodu doręczenia mu zawiadomienia stanowi rażące naruszenie art. 40 § 2 kpa; por. też: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 295). Pominięcie zaś pełnomocnika strony postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony postępowania skutkującym wznowienie postępowania. To stanowisko zostało potwierdzone rozległą i ugruntowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych - choćby w wyroku NSA we Wrocławiu z dnia 10 lutego 1987 r., o sygn. akt SA/Wr 875/86, opublikowanym w: NSA 1978, nr 1, poz. 13. Prof. Janusz Borkowski wskazuje, że: "Od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną".

W aktach PIP znajdują się poprzednie pełnomocnictwa udzielone przez A. D. W. W.. Inspektor wspomina o tym w protokole kontroli. Inspektor PIP zignorował udzielone pełnomocnictwa tak przy wszczęciu postępowania kontrolnego, jak i w jego toku. Nawet nie rozważono ewentualnej ważności tych pełnomocnictw. Każda wizyta inspektorów PIP rozpoczyna się od tego, że inspektorzy PIP stwierdzają, że pełnomocnik nie jest im do niczego potrzebny, a inspektorzy PIP twierdzą, że nie muszą pełnomocnika powiadamiać o niczym i nie muszą pełnomocnikowi doręczać własnych rozstrzygnięć. Ignorowanie pełnomocnika w sprawie kontroli PIP było już podstawą złożenia skarg do WSA.

Przy wszczęciu przedmiotowego postępowania, wobec kolejnego już zignorowania pełnomocnika i udzielonego poprzednio pełnomocnictwa, strona postępowania - A. D. w dniu 3 lutego 2009 r. wręczył kolejne pełnomocnictwo udzielone Władysławowi Wolskiemu inspektorowi PIP - co jednak nie wpłynęło na fakt, że pełnomocnik był nadal pomijany przez prowadzącego postępowanie kontrolne inspektora PIP w prowadzonym postępowaniu. Doręczenie pełnomocnikowi nakazów z dnia 6 marca 2009 r. jak i decyzji z dnia 28 maja 2009 r. nie zmienia faktu, że pełnomocnik nie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu, i to nie ze swojej winy, ani z winy strony postępowania. Tym samym strona nie miała możliwości czynnego uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu. Zdaniem strony przeprowadzone postępowanie jest rażąco wadliwe - i to właśnie ze względu na fakt pogwałcenia procedury administracyjnej - wydane nakazy i decyzje nie mogą się ostać w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sprowadza się ona w istocie do kwestionowania czynności kontrolnych, jak i wyniku postępowania administracyjnego w sprawie, przez to, że w czynnościach tych nie brał udziału ustanowiony przez podmiot kontrolowany pełnomocnik.

Tymczasem akta sprawy zarzutowi temu przeczą. Wynika z nich bowiem przekonująco, że w czynnościach dokonywanych przez inspektora pracy uczestniczył pracodawca - A. D., a gdy ustanowił on pełnomocnika o kolejnych czynnościach kontrolnych zawiadamiano pełnomocnika poprzez pracodawcę. Organ odwoławczy zwraca w związku z tym uwagę, że kontrolującemu odmówiono udostępnienia nr telefonu lub faksu pełnomocnika. Nie zależnie od tego protokół kontroli doręczono nie tylko pracodawcy, ale i jego pełnomocnikowi, tak by firma mogła odnieść się do jego ustaleń i złożyć stosowne zastrzeżenia. Zastrzeżenia takie też wniesiono na piśmie z dnia 17 lutego 2009r. Wreszcie skarżącemu za pośrednictwem pełnomocnika, doręczono orzeczenia zapadające w sprawie, zaskarżone następnie do organu odwoławczego i sądu administracyjnego. W żadnym wypadku nie można więc stwierdzić, że kontrolujący lekceważył firmę A. D. nie zawiadamiając o przedsiębranych czynnościach jego pełnomocnika a tym bardziej, że w podejmowanych czynnościach przez organy kontroli "brak obiektywizmu".

Organ odwoławczy zasadnie wskazuje, że przeprowadzane u skarżącego kontrole inspekcji pracy wiązały się bezpośrednio ze skargami pracowników zatrudnionych przez A. D.

Istotne jest przy tym, że okoliczności ustalone w toku kontroli nie są skarżącemu nieznane. Przecież to przede wszystkim na podstawie jego dokumentacji inspektor pracy ustalił którym pracownikom i ile skarżący nie zapłacił tytułem wynagrodzenia i innych należności. Skarżący temu nie przeczył w toku postępowania. Usprawiedliwiał się jedynie trudną sytuacją ekonomiczną firmy, ale względem tej okoliczności trafnie stwierdził organ odwoławczy, że do podstawowych cech stosunku pracy należy również ponoszenie przez pracodawcę ryzyka prowadzonej działalności, którego nie może przerzucać na pracowników. Trudności finansowe pracodawcy, związane z sytuacją gospodarczą, nie usprawiedliwiają bezprawnego postępowania pracodawcy polegającego na nie wypłacaniu należnych pracownikom świadczeń wynikających ze stosunku pracy.

Okręgowy Inspektor Pracy słusznie do tego stwierdza, że należności wymienione w zaskarżonych decyzjach są bezsporne, czego nie kwestionuje sam skarżący potwierdzając to w zestawieniach zaległych należności pracowniczych. To pozwoliło orzec organom inspekcji pracy jak w rozstrzygnięciach obu decyzji. Rozstrzygnięcia te nie nasunęły wątpliwości Sądu w toku kontroli ich legalności.

Z tych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) jako że nie zasługiwała na uwzględnienie.

W związku z tym Sąd nie orzekł o zasądzeniu kosztów postępowania na rzecz skarżącego (por. art. 200 powyższego Prawa).