Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 658/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par 1 pkt 5, art. 121 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia długu celnego.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w S. uregulował sytuację towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...] w związku z jego nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny. W decyzji określono kwotę powstałego w dniu [...] r. długu celnego oraz odsetek. Za solidarnych dłużników celnych uznano [...] (któremu odpowiedzialność za powstały dług celny przypisano na podstawie art. 210 § 3 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm. ) dalej też zwanym "K.c." lub "Kodeks celny", tj. jako osobie, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru) oraz S. C. (któremu odpowiedzialność za powstały dług celny przypisano na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 K.c., tj. jako osobie, która nabyła/posiadała towar i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie).

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w S. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.

Pismem z dnia [...] r. S. C. (dalej jako "strona" bądź "skarżący") wystąpił o: 1) wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] r., którą Naczelnik Urzędu Celnego [...] w S. uregulował sytuację towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...] w związku z jego nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny, 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w L. o sygn. akt [...] oraz wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] r., gdyż okoliczności sprawy miałyby wskazywać na prawdopodobieństwo jej uchylenia.

Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił wznowienia postępowania z uwagi na upływ 3-letniego terminu określonego w art. 2652 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] r. nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, uznając decyzję organu I instancji za prawidłową.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na treść art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego i zasady obliczania terminów określone w przepisach ustawy z dnia [...] r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. dalej "O.p."), tj. art. 12 § 4, § 6 pkt 2 O.p. Następnie, stwierdził, odnosząc powyższe przepisy do stanu faktycznego sprawy, że termin 3 – letni na wznowienie postępowania upłynął z dniem [...] r., natomiast podanie o wznowienie postępowania zawarte w piśmie z dnia [...] r. zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu [...] r. i wpłynęło do organu w dniu [...] r.

Odnosząc się w dalszej części do zarzutów i argumentacji strony, organ odwoławczy wskazał, że w świetle obowiązującego do dnia [...] r. Kodeksu celnego, prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowiło przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów ww. Kodeksu. Oznacza to, że jeden uprawniony organ lub różne uprawnione organy mogły prowadzić odrębne postępowania, które mogły zakończyć się wydaniem odrębnych i różnych rozstrzygnięć: decyzji administracyjnej organu celnego oraz orzeczenia karnego właściwego Sądu. Wskazano także na odrębność przesłanek odpowiedzialności w tych postępowaniach. Ponadto wyjaśniono, że niezasadne są twierdzenia strony że została ona uznana za dłużnika celnego wbrew wyrokowi sądu powszechnego i nie doszło do powstania długu celnego, gdyż postępowanie celne było prowadzone właśnie w związku z przekazaniem przez ten sąd towaru do postępowania celnego celem uregulowania jego sytuacji.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, poprzez jego błędną wykładnię oraz zastosowanie, co skutkowało uznaniem, że ma zastosowanie trzyletni termin na złożenie wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania liczony od powstania długu celnego (w rozumieniu nadanym temu pojęciu przez Kodeks celny), co doprowadziło do wydania decyzji odmownej, podczas gdy w istocie nie doszło od powstania długu celnego i art 2652 pkt 2 Kodeksu celnego nie ma zastosowania w sprawie, a co za tym idzie należało wznowić postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej;

2. art. 210 § 1 Kodeksu celnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie pomimo, że nie zostały spełnione przesłanki zastosowania tego przepisu, nie doszło bowiem do spełnienia przesłanek z art 210 § 1, a co za tym idzie nie doszło do powstania długu celnego;

3. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 42 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] r., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej oraz naruszający zasadę wynikającą z art 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez uznanie decyzją administracyjną, że Skarżący dopuścił się nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, podczas gdy niezawisły Sąd orzekający w imieniu Rzeczpospolitej Polskiej orzekł, że nie dopuścił się on zarzucanego mu czynu.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania oraz argumentację na poparcie swoich zarzutów zmierzającą do wykazania, że dług celny nie powstał, gdyż nie dopuścił się zarzucanego nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał w całości zarzuty, twierdzenia oraz wnioski skargi oraz uzupełnił skargę dodatkowo zarzucając naruszenie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, poprzez niewłaściwe, bezpodstawne jego zastosowanie i uznanie przez organ odwoławczy, że po stronie skarżącego powstał dług celny i że w związku z tym organ I instancji słusznie odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 265 pkt 2 Kodeksu celnego z uwagi na upływ trzech lat od powstania długu celnego – pomimo, że w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały przewidziane w tym przepisie przesłanki do powstania długu celnego i dług ten nie powstał, które to naruszenie skutkowało niesłusznym utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu przedstawił stosowną argumentację

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając sprawę w tak określonym zakresie Sąd uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia długu celnego. Zdaniem Sądu wskazana decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Zasadniczą kwestią sporną było to czy organ był uprawniony do zastosowania art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego i odmowy wznowienia postępowania. Zdaniem Strony na zastosowanie tego przepisu nie pozwalał fakt, iż w sprawie w istocie nigdy nie doszło do powstania długu celnego.

Ze stanowiskiem Strony nie sposób się zgodzić.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że wniosek o wznowienie postępowania, dotyczył postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. Naczelnika Urzędu Celnego [...] w S.. W decyzji tej określono kwotę powstałego w dniu [...] r. długu celnego oraz odsetek. Za solidarnych dłużników celnych uznano [...] (któremu odpowiedzialność za powstały dług celny przypisano na podstawie art. 210 § 3 pkt 1 K.c., tj. jako osobie, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru) oraz S. C. (któremu odpowiedzialność za powstały dług celny przypisano na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 K.c., tj. jako osobie, która nabyła/posiadała towar i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie).

Powyższa decyzja wydana została m.in. na podstawie przepisów O.p.

Wobec tego trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Przepis ten wyraża zasadę trwałości decyzji podatkowych i wskazuje, że tylko w wyjątkowych, określonych ustawą przypadkach może nastąpić wzruszenie takich decyzji.

Podkreślić należy ponownie, że w powyższej, ostatecznej decyzji z dnia [...] r. organ stwierdził, że w dniu [...] r. powstał dług celny, którego dłużnikiem jest Skarżący.

Zgodzić należy się, że powyższa decyzja nie miała charakteru konstytutywnego tzn. iż sama z siebie nie tworzyła długu celnego, a miała charakter deklaratoryjny tzn. potwierdzała powstanie tego długu, które wynikało ze zdarzenia określonego na mocy przepisów prawa. Trafnie wskazał tu Skarżący na przepis art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, który stanowił kiedy powstaje dług celny.

Jednak tutaj wskazać należy ponownie na wzmiankowaną wyżej, wynikającą z art. 128 O.p. zasadę trwałości decyzji. Decyzją ostateczną z dnia [...] r. stwierdzono bowiem, że w dniu [...] r. powstał dług celny, którego dłużnikiem jest Skarżący. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych.

Zatem podważenie wynikającej z niej ustaleń (w tym właśnie podstawowej kwestii - powstania długu celnego) mogło nastąpić tylko i wyłącznie w takim przypadku (trybie).

Obecna polemika Skarżącego ze stwierdzonym w ostatecznej decyzji powstaniem długu celnego co do samego faktu jego powstania, w istocie podważa podstawy jej wydania i zasadniczą treść jej rozstrzygnięcia.

Twierdzenia zatem Strony, iż w sprawie nie powstał dług celny stoją w opozycji do treści zawartej w samym rozstrzygnięciu tejże ostatecznej decyzji, stwierdzającej iż dług celny powstał.

Podważenie natomiast rozstrzygnięcia tej decyzji, co do wskazanej kwestii powstania długu, wymaga zastosowania trybu nadzwyczajnego określonego w ustawie. Ten zaś tryb nie może być zastosowany z uwagi na treść art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego.

Jak trafnie bowiem zauważył organ, Kodeks celny z 1997 roku przestał obowiązywać z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. z dniem [...] r., jednak stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, które to poglądy Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela, ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" zawarte w art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne powinno być interpretowane poprzez zakres regulacji zawartych w Kodeksie celnym z 1997 roku zarówno w zakresie przepisów dotychczasowych mających charakter norm prawa materialnego, jak i prawa procesowego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: [...] r. sygn. akt I GSK [...], [...] r. sygn. akt I GSK [...], [...] r. sygn. akt I GSK [...], [...] r. sygn, akt I GSK [...], [...] r. sygn. akt I GSK [...]).

Tak więc w sprawie wniosku Skarżącego z dnia [...] r. zasadnie należało zastosować przepisy ww. Kodeksu celnego, w szczególności art. 2652 pkt 2, zgodnie z którym organ celny nie wznawia postępowania jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego. Stosownie zaś do art. 11 Kodeksu celnego, terminy określone w przepisach prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa.

Nie ma wątpliwości, że od ustalonej w decyzji ostatecznej daty powstania długu celnego tj. dnia [...] r. do dnia złożenia wniosku o wznowienie z dnia [...] r., upłynęło więcej niż 3 lata o których mówił art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego. Nawet gdyby liczyć początek biegu tego terminu od dnia wydania decyzji z dnia [...] r. to wskazany termin 3 letni również nie zostałby zachowany.

Orzecznictwo natomiast co do oceny skutków upływu powyższego terminu jest jednolite. Po pierwsze wskazuje się, że termin określony w art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego jest terminem nieprzywracalnym ( por. wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt I GSK [...]), po drugie, że jest regulacją szczególną, zawierającą samodzielne uregulowanie, wyłączające w tym zakresie stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej (por. np. wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt I GSK [...]) a także, że upływ trzyletniego okresu od dnia powstania długu celnego powoduje, iż organ nie może merytorycznie załatwić wniosku, ograniczając się jedynie do stwierdzenia niedopuszczalności wszczęcia objętego wnioskiem postępowania (por. wyrok z dnia [...] r. sygn. akt. I GSK [...]).

Końcowo należy też wskazać, że nie doszło do naruszenia wskazanych przez Stronę przepisów, w tym także przepisów postępowania. Postępowanie w sprawie zostało bowiem przeprowadzone prawidłowo. Nie doszło również do naruszenia przepisów Konstytucji. Zauważyć należy, że zarzut ten umotywowany faktem nierespektowania wyroku uniewinniającego mógłby być podniesiony w ramach postępowania dotyczącego określenia długu bądź ewentualnie postępowania wznowionego. Obecnie zaś, jak Sąd wyjaśnił powyżej, nie może być on rozpoznany w ramach wznowienia postępowania z uwagi na upływ terminu wynikającego z art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, który nie pozwala organowi na wznowienie postępowania. Sąd podkreśla, że prawo do wznowienia postępowania, poza przypadkiem o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, wynika z ustawy i to w ustawie ustawodawca decyduje na jakich zasadach jest ono przyznawane i jakim terminem ograniczone. Skoro w art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego zdecydował się je ograniczyć wskazanym 3 letnim terminem to Sąd nie ma podstaw aby tą regulację kwestionować.

Wobec tego Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w również internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]