Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1379/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 61 par. 1 w zw. z art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skarg Gminy i Miasta R. oraz Nadleśnictwa [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz: 1. skarżącej Gminy i Miasta R. kwotę 200 (dwieście) złotych 2. skarżącego Nadleśnictwa [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez (1) [...] i oraz (2) [...] jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r., nr: [...] (sprostowana postanowieniem tego organu z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr: [...]), uchylająca w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej: "k.p.a."]

1) stwierdzająca nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. nr [...], w części dotyczącej działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni [...] ha tj. działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, nr [....] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [....] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, część działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [....] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha.

2) stwierdzająca, iż powyższe orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni [...] ha, tj. działki ewidencyjnej nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...] ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie stwierdził nieważności ww. orzeczenia w części określonej w pkt 2) z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ naczelny przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Orzeczeniem z dnia 16 grudnia 1945 r. Wojewódzki Urząd Ziemski w W. stwierdził, że nieruchomość ziemska "[...]" nr hip. [...] i [...] gminy R. powiatu g., stanowiąca własność S. C.o ogólnym obszarze 33,2347 ha, w tym 29,3804 ha użytków rolnych, nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1. lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, iż skoro powierzchnia użytków rolnych nie przekraczała 50 ha, a powierzchnia ogólna 100 ha, to należało uznać, iż majątek ten nie przeszedł na własność Państwa na podstawie art 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu.

Z postępowania dowodowego w sprawie z wniosku S. C. prowadzonego przez Wojewódzki Urząd Ziemski w W. wynika, że S. C. był właścicielem części majątku "[...]" o pow. [...]ha [...]m2 oraz części majątku "[...]" o pow. [...]ha [...]m2 (wg pomiaru sporządzonego przez powiatowego mierniczego przysięgłego). Własność powyższych nieruchomości nabył w drodze dziedziczenia po swojej matce K. C. oraz poprzez umowy działowe zawarte z bratem J., dotyczące majątków "[...]" oraz "[...]".

Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1948 r., Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, działając na podstawie § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (Dz. U. nr 10, poz. 51), art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341) oraz art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej: uchylił z urzędu powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w

W. oraz orzekł, iż dobra ziemskie pod nazwą "[...] Nr Kolejny [...]" powiatu g. o powierzchni około [...] mg. [...] pr. oraz dobra ziemskie pod nazwą "[...]" Nr kolejny [...] powiatu g., stanowiące współwłasność J. C. w 3/4 częściach i S. C. w 1/4 części podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Wojewódzki Urząd Ziemski w W., wydając orzeczenie z dnia [...] grudnia 1945 r., oparł się na umowach działowych z dnia 29 grudnia 1929 r. i 25 listopada 1931 r., na mocy których bracia J. C. i S. C.mieli podzielić między siebie - nabyte w drodze dziedziczenia po rodzicach J. i K. małż. C. - nieruchomości ziemskie oraz - nabyte przez J. C. - części tych dóbr od K. D., stanowiące uprzednio współwłasność J. C. i jego żony K.. Zdaniem organu powyższa umowa działowa z dnia 25 listopada 1931 r., korygująca umowę z dnia 27 grudnia 1929 r. - jako umowa prywatna - nie mogła rodzić żadnych skutków prawnych, gdyż nie posiadała pewnej daty, a nawet gdyby pewną datę posiadała, to wobec braku zezwolenia na jej dokonanie władz ziemskich, jest nieważna.

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1957 r., znak: [...]Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania S.C.od decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] kwietnia 1957r. oddalającej wniosek S. C. o uznanie go za właściciela gruntów we wsi Z., działając w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 11 i 18 ust. 3 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 18, poz. 107), uchyliło zaskarżoną decyzję oraz uznało S. C.za właściciela gruntów o pow. [...]ha położnych we wsi Z., gr. R., pow. R., wskazanych na planie sporządzonym w dniu 2 lipca 1945 r. przez mierniczego przysięgłego, z których dział I wydzielony został z nieruchomości dobra ziemskie "[...]" i zawiera powierzchni [...] ha, a dział II wydzielony został z nieruchomości dobra ziemskie "[...]" i zawiera powierzchni [...]ha.

W wykonaniu ww. orzeczenia w dniu 27 sierpnia 1957 r. spisano protokół zdawczo-odbiorczy zdania - przejęcia majątku [...]. S. C. otrzymał w posiadanie grunt o pow. [...]ha, natomiast część gruntów należąca do S. C. została rozparcelowana i nadana osobom trzecim.

Decyzją z dnia [...]września 1962 r. znak: [...]Minister Rolnictwa, na podstawie art. 137 § 1 pkt 2 i art. 138 k.p.a., uchylił z urzędu ww. orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1957 r. jako nieważne, wskazując w uzasadnieniu, że wydane zostało bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Następnie organ wskazał, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. w części dotyczącej uchylenia orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] grudnia 1945 r., zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi B. J.. Legitymację procesową do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem wnioskodawczyni udokumentowała przedkładając do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] czerwca 1990 r. (sygn. akt [...]), z którego wynika, iż spadek po S. C. nabyła B. J. w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż majątek S.C. posiadał powierzchnię, która nie kwalifikowała go do przejęcia na rzecz Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W dniu [...] listopada 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję:

-pkt 1) stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]sierpnia 1948 r. w części dotyczącej działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni [...] ha, tj. działki ewidencyjnej nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, część działki nr [...] o pow. [...]ha,

- pkt 2) stwierdzającą, iż powyższe orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni [...]ha, tj. działki ewidencyjnej nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...], nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, [...] o pow. [...]ha. Minister nie stwierdził nieważności wymienionego powyżej orzeczenia w tej części z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła (1) Gmina i Miasto R. oraz (2) Nadleśnictwo P. w P..

Gmina i Miasto R. podniosła, iż w wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji nastąpił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że działka nr [...]o pow. [...]ha stanowi własność Skarbu Państwa, podczas gdy działka ta z dniem [...] maja 1990 r., stała się z mocy prawa własnością Gminy R., co potwierdza ostateczna decyzja Wojewody L. z dnia[...]kwietnia 1995 r. Nadto wskazał, iż w zaskarżonej decyzji zachodzi sprzeczność pomiędzy sentencją, a uzasadnieniem decyzji, gdyż w sentencji działka nr [...] o pow. [...] ha ujęta została w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r., zaś w uzasadnieniu została ujęta w części dotyczącej stwierdzenia wydania ww. orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa i niestwierdzenia jego nieważności z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych. W ocenie Gminy R. zarówno w odniesieniu do działki nr [...], jak i do działki nr [...], doszło do nieodwracalnych skutków prawnych uniemożliwiających w tej części stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w związku z nabyciem prawa własności wskazanych działek przez osoby trzecie.

Z kolei Nadleśnictwo P. wniosło o stwierdzenie, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948r., w części dotyczącej działek ewidencyjnych o "łącznej powierzchni [...] ha tj. działki ewidencyjnej nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, część działki nr [...] o pow. [...]ha" wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie Nadleśnictwa P. zaskarżona decyzja utrzymuje - z pokrzywdzeniem interesu społecznego - w obrocie prawnym wadliwe orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] grudnia 1945 r. oparte na skutkach bezprawnej umowy działowej zawartej w dniu [...] listopada 1931 r. między J. C. oraz S. C. i została wydana z naruszeniem art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Orzekając ponownie w sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał w pierwszej kolejności, iż zawarte we wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy zarzuty Nadleśnictwa P. nie zasługują na uwzględnienie, natomiast rację ma Gmina i Miasto R. w kwestii zaistniałej rozbieżności między sentencją zaskarżonej decyzji a jej uzasadnieniem odnośnie działki nr [...]o pow. [...]ha oraz w kwestii statusu prawnego działki nr [...]o pow. [...]ha, stanowiącej w istocie własność Gminy R..

Minister podkreślił, iż dla poprawności decyzji administracyjnej niezbędnym jest, aby pomiędzy jej osnową oraz uzasadnieniem prawnym i faktycznym istniała wewnętrzna spójność. Brak tejże spójności świadczy o wadliwości decyzji.

Nadto Minister zauważył, iż zaskarżona decyzja obejmowała tylko działki faktycznie przejęte na cele reformy rolnej (parcelacji podlegała bowiem tylko część gospodarstwa), nie uwzględniała zaś działek o łącznej pow. [...]ha, których prawo własności S. C. zbył umowami notarialnymi na rzecz osób trzecich (dz. [...] Z powyższych względów, zdaniem Ministra, zaskarżoną decyzję należało w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić w całości i ponownie orzec co do istoty sprawy.

Dalej Minister stwierdził, iż prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ nadzorczy jest zobowiązany do zbadania, czy kwestionowane przez stronę orzeczenie nie naruszało przepisów prawa materialnego oraz przepisów procesowych, obwiązujących w dniu jego wydania.

Następnie wskazał, iż Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1948 r., wydanym na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 101 ust 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, uchylił z urzędu orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...]grudnia 1945r. oraz uznał, że dobra ziemskie pod nazwą "[...] Nr kolejny [...]" oraz dobra ziemskie pod nazwą "[...]" Nr kolejny [...], stanowiące współwłasność J. C. i S.C. podpadają pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Art. 101 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym przyznawał władzy nadzorczej, a gdy chodziło o decyzję władzy nadzorczej - tej władzy - uprawnienie do uchylenia z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, jako nieważnej decyzji, która wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Przepis ten wskazuje, że w niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, działając jako organ nadzoru uchylił z urzędu jako nieważne ostateczne orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] grudnia 1945 r. uznając, że zostało ono wydane bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Tymczasem z uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1948 r. wynika, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych uznał za nieważną umowę działową z dnia [...] listopada 1931 r. zawartą pomiędzy J. C.i jego bratem S. C., na mocy której S.C. stał się właścicielem majątku o pow. [...] ha. W konsekwencji tego organ uznał, iż majątek " [...] Nr kolejny [...] " oraz majątek "[...] " Nr kolejny [...] stanowią współwłasność J. C. w ¾ części oraz S. C. w 1/4 części i z uwagi na powierzchnię spełniają normy obszarowe zawarte w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Zdaniem Ministra z powyższego wynika, że nie brak podstawy prawnej, ale nowe ustalenia w zakresie stanu prawnego nieruchomości stanowiły podstawę uchylenia rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] grudnia 1945 r. Tymczasem ww. przepis art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta RP przyznawał władzy nadzorczej prawo uchylenia z urzędu decyzji wydanej bez jakiejkolwiek podstawy prawnej (a nie z uwagi na odmienne ustalenia stanu prawnego nieruchomości). Przepis ten dotyczył jedynie decyzji, które były całkowicie pozbawione podstawy prawnej. Niedopuszczalnym było rozciąganie wynikających z art. 101 uprawnień władzy nadzorczej na takie decyzje, które opierały się na przepisach obowiązujących, nawet błędnie stosowanych.

Następnie Minister wskazał, iż art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia nie mógł stanowić podstawy do wydania nowego rozstrzygnięcia co do meritum, bowiem takiego upoważnienia w swej treści nie zawierał. Uchylając orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. i stwierdzając, że opisana wyżej nieruchomość ziemska podpada pod działanie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydał orzeczenie rozstrzygające sprawę co do istoty, nie mając przy tym oparcia w przepisach prawa procesowego i materialnego. Naruszył przy tym również § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym uprawnienie do orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu należało do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich, przy czym postępowanie to było inicjowane wyłącznie na wniosek strony. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji przy równoczesnym wydaniu orzeczenia w przedmiocie podpadania majątku pod działanie dekretu o reformie rolnej oznacza, że Minister orzekł de facto jako organ pierwszej instancji, do czego nie posiadał ustawowego umocowania.

Z powyższych względów, zdaniem Ministra, będące przedmiotem postępowania orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych jest dotknięte, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wadą powodującą jego nieważność. Orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia oraz bez podstawy prawnej umocowującej ówczesny organ naczelny do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, iż ustalenie ww. okoliczności prowadzi do konieczności zbadania skutków prawnych wywołanych orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, bowiem stosownie do postanowień art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne. Decyzja dotknięta wadą nieważności nie jest bowiem aktem pozornym i bezskutecznym, ale pozostając w obrocie prawnym mogła wywołać skutki prawne, a niektóre z tych skutków należy zachować, chociażby nawet były dotknięte ułomnościami. Minister zauważył, iż dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji.

Mając powyższe na względzie Minister przeprowadził analizę skutków prawnych orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1948 r., biorąc za podstawę badania operat techniczny M. P. z dnia [...] lutego 2008 r. sporządzony na zlecenie Starosty R. w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości pochodzących z majątku ziemskiego położonego we wsi Z., R., gromada R., stanowiącego byłą własność Szczęsnego C., przejętego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i porównania z obecnym stanem prawnym.

Ustalenia geodety uprawnionego wskazują, że na cele reformy rolnej została przejęta nieruchomość należąca do S. C. o pow. [...] ha składająca się z działek o numerach: [...][...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Zgodnie z obecnie obowiązującą ewidencją gruntów ogólny obszar tej nieruchomości wynosi [...] ha, a w jej skład wchodzą działki położone:

- w obrębie Z.: dz. nr [...] o pow. [...] ha - stanowiąca własność Skarbu Państwa przekazana w zarząd Nadleśnictwu P.

- w obrębie Kolonia Z.: cz. dz. nr [...], o pow. [...] ha - stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa P., dz. nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha - stanowiące własność Skarbu Państwa, dz. nr [...] o pow. [...] ha - stanowiąca własność Gminy R., dz. nr [...] o pow. [...] ha - stanowiąca własność Gminy R. w użytkowaniu wieczystym Gminnej Spółdzielni "[...] " w R., dz. nr [...] o pow. [...] ha - stanowiąca własność OSP, dz. nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow[...] ha i nr [...] o pow. [...] ha - stanowiące drogi gminne powszechnego użytku, dz. nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, [...] o pow.

[...] ha, nr [...] ha o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha - stanowiące własność osób trzecich.

Z kolei w skład działek nr [...],[...],[...], 4[...] o łącznej powierzchni [...] ha (zbytych przez S. C. na rzecz osób trzecich) wchodzą obecnie działki położone w Z. oznaczone: nr [...] o pow. [...] ha - stanowiąca własność Skarbu Państwa (Państwowy Fundusz Ziemi), nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha - stanowiące własność Skarbu Państwa w zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha - stanowiące własność Gminy R., nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow[...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha , nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha - stanowiące własność osób trzecich.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister wskazał, iż w odniesieniu do części przedmiotowej nieruchomości nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające w tej części stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 17 sierpnia 1948 r. Dotyczy to gruntów o łącznej powierzchni 21,798 ha, w skład których wchodzą działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] nr [...], nr [...] nr [...] [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] - trwale rozdysponowane na rzecz osób trzecich i stanowiące własność tych osób, działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność OSP, działki nr [...] i [...] - stanowiące drogi gminne powszechnego użytku, jak również działki nr v o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha - stanowiące własność osób trzecich.

Zdaniem Ministra brak jest natomiast przeciwwskazań do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. w odniesieniu do pozostałych przejętych gruntów o pow. [...]ha, w skład których wchodzą działki: nr [...], nr [...], nr [...], cz. dz. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]nr [...], nr [...]oraz dz. nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow[...]ha, nr [...]o pow. [...]01 ha, nr [...]o pow. [...] ha.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej przez Gminę i Miasto R. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister stwierdził, iż nie można przyjąć, że w odniesieniu do działek nr [...]oraz nr [...]wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające w tej części stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1995 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym - Gmina R. z dniem [...] maja 1990 r. nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości położonej w obrębie Kol. Z., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 1995r. znak: [...]wydaną na tej samej podstawie prawnej - Gmina R. nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości gruntowej położonej w obrębie Kol. Z., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Nadto, z aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1996 r. (Nr Rep. [...]) wynika, że działka nr [...]została oddana w użytkowanie wieczyste Gminnej Spółdzielni "[...]" w R. wraz z nieodpłatnym przeniesieniem na rzecz tej spółdzielni własności budynków znajdujących się na tej działce. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego - Wydział Ksiąg Wieczystych w P. wynika, iż w dniu [...] lutego 1996r. w dziale [...] księgi wieczystej nr [...]w dniu [...] lutego 1996 r., jako właściciel została wpisana Gmina R. zaś Gminna Spółdzielnia [...] jako użytkownik wieczysty gruntów i właściciel budynków.

Zdaniem Ministra, nieodwracalne skutki prawne nie występują tam, gdzie osoba trzecia (nabywca) nie korzysta z ochrony wynikającej z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.), gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do odpłatnego nabycia nieruchomości. Tylko odpłatne zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. Nabycie nieodpłatne nie może zostać ocenione jako powodujące nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Pogląd ten, jak zauważył Minister, jest zgodny ze stanowiskiem NSA zawartym w wyroku z dnia 16 października 1995 r., sygn. akt IV SA 747/94.

Końcowo Minister wskazał, iż należy odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub zdarzeniami prawnymi, które również wywołały dalsze skutki prawne i mogą być przedmiotem oceny w zakresie nieodwracalności tych skutków w innych postępowaniach.

Skargi na ww. decyzję wniosła (1) Gmina i Miasto R. oraz (2) Nadleśnictwo P..

Gmina i Miasto R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy:

1) art. 107 § 1 k.p.a. - poprzez sprzeczność rozstrzygnięcia z pkt 1 i 2 sentencji decyzji w części dotyczącej działek nr [...]o pow. [...]ha oraz nr [...]o pow. [...]ha,

2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez błędne zastosowanie w stosunku do działek nr [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow[...]ha, [...]o pow. [...]ha w sytuacji, gdy zastosowanie ma art. 156 § 2 k.p.a.,

3) art. 156 § 2 k.p.a. - poprzez nie zastosowanie w stosunku do działek nr [...]o pow[...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha.

W motywach skargi skarżąca podkreśliła, iż w stosunku do działek nr [...]o pow. [...]ha oraz nr [...]o pow. [...]ha zachodzi sprzeczność rozstrzygnięcia bowiem działki te wymienione są zarówno w pkt 1 sentencji (stwierdzenie nieważności orzeczenia), jak i w pkt 2 sentencji (stwierdzenie wydania orzeczenia z naruszeniem prawa i wobec wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych niestwierdzenie nieważności orzeczenia). W części dotyczącej ww. działek decyzja nie tylko narusza art. 107 § 1 k.p.a., ale również staje się niewykonalna, bowiem w pkt 1 na skutek stwierdzenia nieważności orzeczenia pozbawia Gminę R. prawa własności działek, a w pkt 2, w związku z niestwierdzeniem nieważności orzeczenia, prawo własności pozostawia Gminie R.

Nadto skarżąca wskazała, iż zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez błędne zastosowanie w stosunku do działek nr [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow[...]ha[...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha. Do ww. działek, wobec nieodwracalnych skutków prawnych, winien mieć zastosowanie art. 156 § 2 k.p.a.. Działki te stanowią jedną drogę, która wprawdzie nie została jeszcze zaliczona do kategorii dróg gminnych, ale ma charakter drogi publicznej - drogi powszechnego użytku (droga utwardzona asfaltem). W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest oznaczona jako droga gminna (droga publiczna).

Skarżąca podniosła również, że działki nr [...]oraz [...]stanowią własność Gminy R.Jest to okoliczność mająca charakter nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. - nieruchomości te nie stanowią własności Skarbu Państwa, lecz są trwale rozdysponowane. Ponadto działka nr [...]znajduje się w użytkowaniu wieczystym Gminnej Spółdzielni "[...]" w R.. Do chwili rozwiązania, bądź wygaszenia użytkowania wieczystego, nie jest możliwe stwierdzenie nieważności orzeczenia w części dotyczącej ww. działki.

Nadleśnictwo P. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1 sentencji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, art. 101 ust 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym oraz art. 7 k.p.a.

W motywach skargi wskazano m.in., iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi czyni niesłusznie zarzut orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1948 r., że wprowadzało ono nowe ustalenia w zakresie stanu prawnego dla nacjonalizowanego majątku S. C.. Majątek ten, w świetle dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, ze względu a swoją wielkość podlegał ex lege nacjonalizacji. W ówczesnym stanie prawnym Wojewódzki Urząd Ziemski nie miał podstaw do uznania skutków prawnych nieformalnych umów działowych pomiędzy J. i S. C.. W tym sensie orzeczenie Wojewódzkiego

Urzędu Ziemskiego z 1945 r. zapadło bez podstawy prawnej, co uzasadniało jego uchylenie w trybie art. 101 ust. 1 lit. bww. rozporządzenia.

Nadto wskazano, iż w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym skarżący reprezentował interes społeczny w związku ze sprawowanym zarządem w stosunku do działek nr [...] i [...]. Zaskarżona decyzja nie reprezentuje i nie chroni w sposób należyty interesu społecznego wynikającego z prowadzenia przez Lasy Państwowe wieloletniej gospodarki leśnej na ww. działkach.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kierując się ww. przesłankami Sąd doszedł do przekonania o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2009 r. niezależnie od zarzutów podniesionych w skargach.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, iż zaskarżona decyzja została sprostowana postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]utrzymanym następnie w mocy postanowieniem tego organu z dnia [...]października 2010 r. nr: [...].

Wobec złożenia skargi do Sądu na ww. postanowienie ostateczne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 28 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2138/10, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez niezapewnienie czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym wszystkim jego stronom. Zaniechanie organu skutkowało stworzeniem podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przede wszystkim jednak Sąd uznał, iż - orzekając w trybie art. 113 § 1 k.p.a. - organ przekroczył uprawnienia wynikające z powołanego przepisu. Zauważył, iż celem postanowienia o sprostowaniu nie może być korygowanie rozstrzygnięcia skutkujące ingerencją w merytoryczną stronę decyzji, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w omawianym postępowaniu.

W podlegającej sprostowaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r., w pkt 1) oraz w pkt 2) sentencji, wskazano bowiem te same działki, tj. nr [...]o pow. [...]oraz nr [...]o pow. [...]ha. Oznacza to, że działki te objęto jednocześnie rozstrzygnięciem o stwierdzeniu nieważności - w części - orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz rozstrzygnięciem o wydaniu - w części - ww. orzeczenia z naruszeniem prawa wobec wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych (art. 158 § 2 k.p.a.). Również w uzasadnieniu ww. decyzji przedmiotowe działki wskazano jako stanowiące część nieruchomości ziemskiej przejętej na cele reformy rolnej, w odniesieniu do której wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające w tej części stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia oraz jako te, w stosunku do których można stwierdzić nieważność ww. orzeczenia. Nadto działki te w uzasadnieniu decyzji zostały opisane jako "stanowiące drogi gminne powszechnego użytku" (str. 15), a także jako "stanowiące własność Gminy R." (str. 16).

Z powyższego wynika, że te same działki (nr [...]o pow. [...]oraz nr [...]o pow. [...]ha) objęto odmiennym (sprzecznym) - co do meritum - rozstrzygnięciem, przy czym sprzeczność ta tkwi zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu ww.

decyzji. W tej sytuacji wykreślenie ww. działek z pkt 2) sentencji decyzji oraz z odpowiedniej części jego uzasadnienia prowadzi do zmiany tej decyzji, a tym samym wykracza poza granice sprostowania w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Wadliwość ww. decyzji polegająca na sprzeczności jej merytorycznego rozstrzygnięcia stanowi wadę istotną, której nie można usunąć w trybie sprostowania.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że konsekwencją uchylenia przez Sąd ww. postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r., oraz z dnia [...]października 2010 r., wydanych w przedmiocie sprostowania ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r., jest uchylenie tejże decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W decyzji tej - jak wyżej wskazano - zawarto sprzeczne co do meritum rozstrzygnięcie w stosunku do działek nr [...]o pow. [...]oraz nr [...]o pow[...]ha, czym naruszono art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że kontrolowane postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2010r., dotknięte jest wadliwością, skutkującą uchyleniem obydwu wydanych w sprawie decyzji.

Po pierwsze, zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu z zastosowaniem art. 61 § 1 k.p.a. Rozwiązanie przyjęte w tym ostatnim przepisie nie oznacza dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania na żądanie strony, ale wyznacza granice zasady skargowości przyjmując, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić zgodnie z treścią stosunku materialnoprawnego i w zakresie objętym wnioskiem. Zatem prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie zgodnie ze złożonym wnioskiem. Obowiązkiem organu administracyjnego, w myśl art. 7, 77 § 1 i 9 k.p.a., jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a organ związany jest tym żądaniem. W przypadku braku wyszczególnienia we wniosku strony decyzji, której ma dotyczyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, do wszczęcia tego postępowania na wniosek nie

powinno dojść.

Z wydanych w niniejszej sprawie decyzji wynika, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadził postępowanie nieważnościowe wszczęte na wniosek B. J. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r., nr. [...], w części uchylającej orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] grudnia 1945 r., nr L.dz. [...] (nie wskazano daty złożenia ww. wniosku).

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, aby B. J. występowała do organu nadzorczego z wnioskiem o wskazanej wyżej treści. Pisma z dnia [...] kwietnia 1997 r. oraz z dnia [...] lipca 2004 r., kierowane do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zawierają odpowiednio żądanie:

- rozpatrzenia w trybie nadzoru sprawy zakończonej ostatecznie decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 1962 r. o przejęciu - wywłaszczeniu w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej - nieruchomości stanowiącej w dacie jej przejęcia własność S. C.; uchylenia ww. decyzji i jej zmiany; wydania decyzji o zwrocie lub przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie wieczyste pozostałych z majątku terenów stanowiących własność Skarbu Państwa, dotyczących działek położonych w Gminie R. (...),

- stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w dniu [...] września 1962 r., nr [...] w części dotyczącej przejęcia od S. C. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsiach Kolonia Z., Z.

- uchylenia za zgodą stron decyzji Ministra Rolnictwa wydanej [...] września 1962 r., nr [...]w części dotyczącej przejęcia od S. C. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi Kolonia Z. (...).

W aktach sprawy znajdują się również pisma B. J. z dnia [...] maja 1997 r. oraz z dnia [...] czerwca 2004 r., skierowane do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zawierające wniosek o zwrot majątku, tj. zwrot gruntów pozostałych z resztówki byłego majątku ziemskiego położonego w Z., pow. R..

O ile w treści niektórych z ww. pism wnioskodawczyni powołuje orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r., to jednak w żadnym z nich nie formułuje żądania w zakresie określonym przez organ nadzorczy.

Z tego względu uznać należy, że organ orzekający wadliwie (przedwcześnie) zakwalifikował wystąpienie wnioskodawczyni jako wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] sierpnia 1948 r. Dopuścił się tym samym istotnego naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Minister w ogóle nie badał treści wniosku B. J. i objął postępowaniem decyzję, która w istocie nie została przez nią wskazana.

Zdaniem Sądu w sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, rozstrzygnięcia organu nadzorczego zapadły z obrazą art. 9 oraz art. 61 § 1 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Rozpatrując sprawę ponownie, na skutek uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pierwszej kolejności zobligowany będzie do ustalenia rzeczywistej treści żądania wnioskodawczyni. W tym celu, w myśl zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.), udzieli wnioskodawczyni niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, na podstawie których będzie mogła dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach.

W następstwie sprecyzowania treści żądania wnioskodawczyni organ orzekający zobowiązany będzie do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.) i zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 k.p.a.). Zauważyć bowiem należy, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji lub jej następcy prawni, ale również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji, a więc również osoby (lub inne podmioty), którym obecnie służy prawo własności lub użytkowania wieczystego gruntów wchodzących wówczas w skład przejętej nieruchomości.

Uwzględniając wszystko powyższe Sąd stwierdza, iż na obecnym etapie przedwczesnym byłoby dokonywanie merytorycznej kontroli wywodów organu orzekającego dotyczących oceny, czy wystąpiły w sprawie wady kwalifikowane, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Przedwczesna byłaby również ocena zawartych w skargach zarzutów oraz analiza w tym zakresie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

W punkcie II orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. - jak w pkt III sentencji.