Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 277/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 55 ust. 3
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 633/19 w sprawie ze skargi P.N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 31 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 633/19 oddalił skargę P.N. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 31 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzją z dnia 31 stycznia 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych umorzył postępowanie w sprawie ze skargi P.N. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Prezesa Sądu Rejonowego [...]. Jako podstawę prawną wskazano art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096; dalej jako "k.p.a."), art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.; dalej "ustawa" albo "u.d.i.p."), w związku z art. 55 ust. 3 i art. 57 ust. 1 lit. a i f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1; dalej "rozporządzenie o ochronie danych osobowych").

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 17 lipca 2018 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga P.N. w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przetwarzania jego danych osobowych przez Prezesa Sądu Rejonowego [...], zwanego dalej "Prezesem Sądu". Skarżący wskazał, iż w aktach sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym [...] (sygn. akt [...]) umieszczono wydruk ze strony internetowej kancelarii adwokackiej, na którym znajduje się fotografia odzwierciedlająca dane osobowe w postaci wizerunku Skarżącego. Skarżący wskazał nadto, iż dane te są zbędne dla celów postępowania sądowego, bowiem opisany wydruk, stanowiący załącznik do pisma procesowego nie został dopuszczony jako dowód w sprawie i nie stanowi materiału dowodowego sprawy, na którym w jakimkolwiek stopniu oparte było rozstrzygnięcie. Skarżący wyjaśnił także, iż nigdy nie wyrażał zgody na wykorzystanie jego wizerunku w opisany sposób, w związku z tym brak jest przesłanki legalizującej przetwarzanie jego danych osobowych w sposób opisany w skardze.

Skarżący w treści skargi zażądał podjęcia przez Prezesa Sądu działań mających na celu ochronę jego danych osobowych poprzez usunięcie wydruku fotografii odzwierciedlającej daną osobową w postaci jego wizerunku i stanowiącej załącznik do pisma procesowego strony powodowej.

W postępowaniu zainicjowanym skargą, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych uzyskał wyjaśnienia odnośnie okoliczności sprawy, zapoznał się z materiałem dowodowym, a następnie poinformował Skarżącego oraz Prezesa Sądu o wszczęciu postępowania w sprawie oraz zwrócił się do Prezesa Sądu o ustosunkowanie się do treści skargi oraz złożenie pisemnych wyjaśnień.

W dniu 29 października 2018 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęło pismo Prezesa Sądu, w którym wyjaśnił, iż dane osobowe Skarżącego przetwarzane były przez Sąd Rejonowy [...] w celu prowadzonego postępowania sądowego w sprawie o sygn. [...]. Prezes Sądu wskazał nadto, iż podstawą przetwarzania danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c, e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1). Prezes Sądu wyjaśnił także, iż skarżący w postępowaniu prowadzonym przed ww. Sądem występował jako strona pozwana, a strona przeciwna złożyła wraz z pismem procesowym wydruk ze strony internetowej kancelarii skarżącego, na której znajdowała się fotografia odzwierciedlająca jego wizerunek. Prezes Sądu uszczegółowił, iż ww. dane osobowe w postaci fotografii znajdującej się na karcie 572 akt sądowych o sygn. akt [...] przechowywane są z zastosowaniem środków technicznych i organizacyjnych, przewidzianych przez art. 24 ust. 1 rozporządzenia o ochronie danych osobowych. Ponadto, Prezes Sądu w nadesłanych wyjaśnieniach zaznaczył, iż 27 lutego 2018 r. sędzia referent w sprawie sygn[...] wydała zarządzenie o wyłączeniu z akt sprawy karty nr 572. Wymieniona karta została umieszczona w kopercie i zabezpieczona w aktach sądowych poprzez zaklejenie koperty. Wobec tego, dostęp do danych osobowych w postaci fotografii znajdującej się na karcie 572 akt sądowych o sygn. akt [...], został w stopniu całkowitym zabezpieczony przed wszystkimi osobami mającymi dostęp do akt. Powyższe zarządzenie z 27 lutego 2018 r. zostało przekazane skarżącemu.

W takim stanie faktycznym i prawnym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję, w której powołał się na art. 57 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, statuujący podstawowe zadania organu nadzorczego, jakim jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz określający ogólnie sposób realizacji tych zadań. Do ww. zadań, stanowiących istotę i najważniejszą część aktywności organu, zaliczyć można: monitorowanie i egzekwowanie stosowania przepisów rozporządzenia (ust. 1 lit. a) oraz rozpatrywanie skarg i prowadzenie postępowań w sprawach skarg (ust. 1 lit. f).

Dalej organ powołał przepis art. 55 ust. 3 ww. rozporządzenia, zawierający stwierdzenie o braku właściwości rzeczowej organów nadzorczych w zakresie przetwarzania danych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Podstawowym celem wyłączenia właściwości organu nadzorczego w tym zakresie jest ochrona niezawisłości sądów. Wykonywanie przez organ właściwy w sprawach ochrony danych nadzoru nad przetwarzaniem danych w zakresie orzekania mogłoby stanowić niedopuszczalną ingerencję w działalność orzeczniczą. Następnie organ dodał, że w motywie 20 preambuły wyjaśniono, że ww. rozporządzenie ma zastosowanie między innymi do działań sądów i innych organów wymiaru sprawiedliwości, niemniej jednak prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego może doprecyzować operacje i procedury przetwarzania danych osobowych przez sądy i inne organy wymiaru sprawiedliwości. Właściwość organów nadzorczych nie powinna dotyczyć przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości, by chronić niezawisłość sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Powinna istnieć możliwość powierzenia nadzoru nad takimi operacjami przetwarzania danych specjalnym organom w systemie wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego, organy te powinny w szczególności zapewnić przestrzeganie przepisów niniejszego rozporządzenia, zwiększać w wymiarze sprawiedliwości wiedzę o jego obowiązkach, wynikających z niniejszego rozporządzenia oraz rozpatrywać skargi związane z takimi operacjami przetwarzania danych.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych podkreślił, że w ramach kompetencji przyznanych mu ustawą nie może ingerować w tok ani w sposób postępowań prowadzonych przez inne, uprawnione na podstawie odrębnych przepisów organy, w szczególności w treść dokumentów zgromadzonych w aktach takich postępowań. Zatem nawet, gdyby wątpliwości budziło umieszczenie w aktach sprawy danych skarżącego, w postaci wydruku ze strony internetowej kancelarii skarżącego, na której znajdowała się fotografia odzwierciedlająca jego wizerunek, a nie będącego dowodem w sprawie, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie może podejmować czynności dotyczących postępowań prowadzonych przez inne organy na podstawie właściwych przepisów prawa.

P.N. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu wskazując, że podstawą wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania był brak właściwości Prezesa UODO do wydania merytorycznej decyzji w niniejszej sprawie. Sąd I instancji całkowicie podzielił stanowisko, że na przeszkodzie temu stoi art. 55 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO) (Dz. U. UE L 2016.119.1). Przepis ten stanowi, że organy nadzorcze nie są właściwe do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości. Nadto podkreślenia wymaga, że w motywie 20 preambuły do ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych podkreślono, że ma ono zastosowanie między innymi do działań sądów i innych organów wymiaru sprawiedliwości, niemniej jednak prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego może doprecyzować operacje i procedury przetwarzania danych osobowych przez sądy i inne organy wymiaru sprawiedliwości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.N., zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") – zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a to art. 55 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej jako "RODO") poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie wyłączona jest kontrola organu nadzorczego nad operacjami na danych osobowych dokonywanymi przez sąd powszechny, w sytuacji kiedy sam sąd uznał dane osobowe w postaci wizerunku skarżącego za zbędne, ale dokonał ich usunięcia w sposób nieznany przepisom RODO.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi z uwagi na dostateczne wyjaśnienie sprawy oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej według norm przepisanych i oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o odstąpienie od przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna oświadczyła, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej podstawie: naruszeniu przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzut skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że nie jest sporny ustalony w sprawie stan faktyczny. Nie budzi więc wątpliwości, że strona powodowa złożyła do akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym [...] (sygn. akt [...]) wraz z pismem procesowym wydruk ze strony internetowej kancelarii skarżącego kasacyjnie, na której znajdowała się fotografia odzwierciedlająca jego wizerunek. Dokumenty te były zatem przetwarzane przez Sąd Rejonowy [...] w celu prowadzonego postępowania sądowego w sprawie o sygn. III RC 439/15 i bez znaczenia jest to, czy zostały one dopuszczone jako dowód w sprawie oraz czy stanowiły materiał dowodowy sprawy, na którym w jakimkolwiek stopniu oparte było rozstrzygnięcie. W konsekwencji podmiotem, który przetwarzał dane osobowe zawarte na wydruku ze strony internetowej kancelarii skarżącego kasacyjnie był wyłącznie Sąd Rejonowy [...] (a nie Prezes tego Sądu) w ramach prowadzonego postępowania sądowego w sprawie o sygn. [...]. Umieszczenie dokumentów zawierających dane osobowe w aktach sprawy sądowej, niezależnie od tego jakie było źródło ich pochodzenia, czy też jakie miały wpływ na rozpoznanie sprawy i zapadłe orzeczenie, powoduje automatycznie związek z tą sprawą i sprawowaniem przez sąd wymiaru sprawiedliwości.

Podkreślić także należy, że skarżący kasacyjnie powołując się na zarzut z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. tj. naruszenia prawa materialnego, nie kwestionował jego błędnej wykładni, lecz tylko niewłaściwe zastosowanie.

Zgodnie z brzmieniem art. 55 ust.3 RODO "organy nadzorcze nie są właściwe do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości". Zatem Prezes UODO, stosownie do przyznanych mu kompetencji, nie może podejmować czynności dotyczących postępowań prowadzonych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości. Znajduje to także odzwierciedlenie w treści motywu 20 preambuły RODO, który wskazuje, że przepisy Rozporządzenia mają zastosowanie także do działań sądów i innych organów wymiaru sprawiedliwości, ale "właściwość organów nadzorczych nie powinna dotyczyć przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości - tak by chronić niezawisłość sprawowania wymiaru sprawiedliwości." Tym samym w dalszym ciągu zachowuje swoją aktualność pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2001 r., sygn. akt II SA 401/00, iż "Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, (...), nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami".

Katalog uprawnień organu nadzorczego w zakresie prowadzonych postępowań określny został w art. 58 ust. 1 RODO, natomiast przysługujące mu uprawnienia naprawcze sprecyzowane zostały w art. 58 ust. 2 RODO i są one dla tego organu wiążące. Prezes UODO uprawniony jest do dokonywania oceny legalności dysponowania danymi osobowymi - nie zaś nośnikami, na których dane te zostały utrwalone (np. dokumentami). Podejmowanie więc rozstrzygnięć, których przedmiotem byłby nakaz usunięcia dokumentu stanowiącego załącznik do pisma procesowego strony powodowej, pozostaje poza zakresem kompetencji Prezesa UODO. Zasadnie więc Prezes UODO podniósł, że nie może ingerować w tok, ani w sposób prowadzenia postępowań prowadzonych przez inne uprawnione organy, a tym samym nie może ingerować w treść dokumentów zgromadzonych w aktach postępowań. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 55 ust. 3 RODO nie jest zasadny, gdyż został on prawidłowo zastosowany w niniejszej sprawie.

Końcowo jedynie wskazać należy, że podstawę prawną decyzji Prezesa UODO z dnia 31 stycznia 2019 r. o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi P.N. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] stanowił art. 105 § 1 k.p.a., którego prawidłowość zastosowania w niniejszej sprawie nie była w żaden sposób kwestionowana przez stronę skarżącą kasacyjnie w toku postępowania sądowego.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.