Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 908/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "organ odwoławczy", "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w L. (dalej również jako: "skarżąca spółka") od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2016 r, nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (pkt 1); umorzyło postępowanie w części wymierzenia skarżącej kary administracyjnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 110 szt. drzew, w tym: 96 sztuk gatunku jarząb, 11 sztuk gatunku brzoza brodawkowata, 3 sztuk gatunku modrzew europejski, rosnących we wsi [...], z nieruchomości nr [...], [...] i [...] (pkt 2); wymierzyło skarżącej spółce karę administracyjną w wysokości 2640 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku modrzew europejski, rosnącego we wsi [...], z nieruchomości nr [...] (pkt 3); orzekło, że uiszczenie akry następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi spółki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu [...] sierpnia 2014 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynęła notatka urzędowa Komendy Policji Powiatowej w W. datowana na dzień [...] lipca 2014 r., dotycząca wycięcia przez pracowników firmy W. S., który jest podwykonawcą dla skarżącej, bez zezwolenia kilkudziesięciu drzew gatunku brzoza, jarząb i modrzew na działce rolnej we wsi [...]. Z protokołu oględzin dokonanych w dniu [...] sierpnia 2014 r. wynikało, że z działek o nr ew. [...],[...] i [...] położonych we wsi [...] zostały wycięte 142 drzewa, w tym: 122 sztuki gatunku jarząb, 16 sztuk gatunku brzoza i 4 sztuki gatunku modrzew. Liczbę drzew ustalono na podstawie pozostałych pni. Ponadto ustalono obwody pni dla 8 sztuk drzew gatunku brzoza: 35 cm, 32 cm, 45 cm, 42 cm, 50 cm, 54 cm, 49 cm, 48 cm, natomiast dla 4 sztuk drzew gatunku modrzew 35- 46 cm. Organ dopuścił również dowód z opinii biegłego z dziedziny leśnictwa i ochrony przyrody na okoliczność ustalenia obwodu i wieku wyciętych drzew. Wójt Gminy [...] (organ I instancji) decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. wymierzył skarżącej Spółce karę administracyjną w wysokości 483.660,64 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 111 sztuk drzew, w tym 96 sztuk gatunku jarząb, 11 sztuk gatunku brzoza brodawkowata, 4 sztuk gatunku modrzew, rosnących na przedmiotowych działkach. Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. poz. 926) orzekający o niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art, 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (u.o.p.) z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. organ I instancji wymierzył skarżącej Spółce karę administracyjną w wysokości 326.908,11 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 111 sztuk drzew, w tym 96 sztuk gatunku jarząb, 11 sztuk gatunku brzoza brodawkowata, 4 sztuk gatunku modrzew.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał na nowe regulacje prawne zawarte w u.o.p. oraz na nowe rozporządzenie Ministra Środowiska z 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów.

Rozpatrując sprawę po raz kolejny, organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. wymierzył skarżącej spółce karę administracyjną w wysokości 27.397,74 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 14 sztuk drzew, w tym 10 sztuk gatunku brzoza brodawkowata, 4 sztuk gatunku modrzew europejski, rosnących na przedmiotowych działkach.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca Spółka.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i wymierzył skarżącej spółce karę administracyjną w wysokości 26.400 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku modrzew europejski z działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że dokonując analizy przepisów u.o.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r., stwierdził, że zgodnie z art. 83 f ust. 1 pkt 3 ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza 100 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesienolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego oraz 50 cm - w przypadku pozostałych drzew. Stosownie do treści art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było. Jak wynika natomiast z art. 85, opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty (ust. 1). Rada gminy, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, określa wysokość stawek opłat, o których mowa w ust. 1 i 3, jednolicie dla wszystkich drzew lub krzewów albo różnicuje je ze względu na: rodzaj lub gatunek drzew lub krzewów; obwód pnia drzewa lub powierzchnię krzewu albo krzewów rosnących w skupisku (ust. 4a). Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać 500 zł (ust. 5). W przypadku, gdy rada gminy nie określi zgodnie z ust. 4a wysokości i stawek opłat, o których mowa w ust. 1 i 3, do ustalania opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu stosuje się maksymalne stawki, o których mowa w ust. 5 i 6 (ust. 7). Mając na uwadze treść art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r., organ odwoławczy dokonał oceny treści przepisów u.o.p. obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2017 r. i uznał, iż należy zastosować przepisy u.o.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r., gdyż kara administracyjna wymierzona na podstawie ustawy "starej" nie byłaby względniejsza. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2017 r., bez wymaganego zezwolenia zostało wycięte jedynie jedno drzewo (modrzew europejski) z działki o nr ew. [...] o obwodzie pnia na wysokości 130 cm - 52,8 cm. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, drzewo to zostało wycięte w związku z zagrożeniem funkcjonowania linii energetycznej. Stosownie do art. 89 ust. 1 u.o.p. w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było. W ocenie organu odwoławczego takie zwolnienie przysługiwałoby na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p., zgodnie z którym nie nalicza się opłat za usunięcie: drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art, 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Mając na uwadze powyższe, karę administracyjną w wysokości opłaty za przedmiotowe drzewo organ odwoławczy obliczył w sposób następujący (art. 85 ust. 1, ust. 4a, ust. 5 i ust. 7): wartość obwodu pnia drzewa mierzonego na wys. 130 cm pomnożona przez stawkę opłaty. Skoro Rada Gminy [...] nie podjęła uchwały określającej wysokość stawek opłat za usunięcie drzewa to organ uznał, że należy zastosować stawkę maksymalną w wysokości 500 zł. Zatem administracyjna kara pieniężna za wycięcie modrzewia europejskiego będzie wyniosła: 28.400 zł (52,8 cm x 500 zł).

Ze wskazaną wyżej decyzją organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca Spółka, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skargi, które zmierzają do wykazania, że organ odwoławczy winien zastosować równocześnie przepisy ustawy nowej (tj. co do ustalenia, za wycięcie jakich drzew winna być ustalona kara administracyjna - w niniejszej sprawie chodzi o jednego modrzewia europejskiego o obwodzie 52,30 cm) oraz ustawy dotychczasowej (tj. co do ustalenia wysokości kary administracyjnej). Sąd nie podzielił również zarzutów skargi, które zmierzały do wykazania, że to nie na skarżącą Spółkę, a na jej podwykonawcę winna być nałożona przedmiotowa administracyjna kara pieniężna.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do dwóch zagadnień. Po pierwsze, ustalenia, które przepisy u.o.p. (w aspekcie ich zmian w latach 2014 - 2016) winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z treścią art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Zgodnie z tym przepisem, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z 2 grudnia 2016 r. (tj. 1 stycznia 2017 r.), stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Po drugie, skarżąca Spółka kwestionuje swoją legitymację do poniesienia odpowiedzialności administracyjnej za wycięcie drzew bez zezwolenia. Zdaniem skarżącej Spółki, przedmiotowa kara administracyjna winna być nałożona na podwykonawcę Spółki, tj. W. S. Przechodząc do pierwszego z wyżej wymienionych zagadnień Sąd I instancji, doszedł do przekonania, że wykładnia językowa art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. jednoznacznie wskazuje, że chodzi o przepisy u.o.p. obowiązujące w danej dacie, a nie jedynie wybrane regulacje tej ustawy (lege non distinguente). Konkludując

Skarżąca spółka wywiodła skargę kasacyjna od powyższego wyroku i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3169/17 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. NSA wskazał, że postępowanie w sprawie nielegalnego usunięcia 111 drzew zostało wszczęte 12 sierpnia 2014 r. i trwało do dnia wydania przez organ odwoławczy kontrolowanej decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, w toku postępowania, liczba drzew, których nielegalne usunięcie podlegało sankcjonowaniu, uległa redukcji najpierw do 14 sztuk, a następnie do 1 sztuki (drzewo gatunku modrzew europejski na działce nr [...]). Ostatecznie zatem administracyjna kara pieniężna wymierzona decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. została wymierzona za usunięcie tylko jednego drzewa. Organ odwoławczy oraz Sąd pierwszej instancji błędnie jednak uznały, że nie jest dopuszczalne jednoczesne zastosowanie w ramach jednego postępowania reżimów prawa dawnego i nowego w zakresie sankcjonowania nielegalnego usunięcia w odniesieniu do pojedynczych drzew. W sprawie, której dotyczy skarga, możliwość równoległego zastosowania art. 89 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz art. 84 ust. 1 i art. 85 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2016 r. oraz w dniu orzekania wynika bezpośrednio z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach. Ten ostatni przepis jako regulacja intertemporalna stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (a więc przed dniem 1 stycznia 2017 r.), stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Jeśli uwzględni się, że przedmiotem postępowania były w istocie sprawy wymierzenia administracyjnych kar pieniężnych za każde pojedyncze drzewo, to – zgodnie z zasadą stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy deliktu administracyjnego lub podmiotu odpowiedzialnego administracyjno-karnie (zasadą lex mitior) – trzeba będzie przyjąć, że obowiązkiem organu odwoławczego oraz Sądu pierwszej instancji było zastosowanie w odniesieniu do każdego przedmiotu oceny prawnej (pojedynczego drzewa) tego reżimu prawnego (dawnego albo nowego), który okazałby się najbardziej korzystny z punktu widzenia minimalizacji lub wyłączenia sankcji administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że organ nie dokonał umorzenia postępowania w części odnoszącej się do drzew, co do których karalność ich nielegalnego usunięcia została zniesiona. Brak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie oznacza, że sprawa administracyjna dotycząca tych drzew nie została formalnie załatwiona.

NSA wskazał również, że rozpoznając ponownie odwołanie organ odwoławczy zastosuje się do prawomocnie i ostatecznie wiążącej oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego i przystąpi niezwłocznie do ponownego rozpoznania sprawy, mając na względzie treść art. 89 ust. 10 u.o.p.

W decyzji wydanej po wyroku NSA, będącej przedmiotem niniejszej skargi, ponownie rozpatrując sprawę SKO wskazało, że po wydaniu decyzji przez organ I instancji, w toku postępowania odwoławczego z dniem 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134). Zgodnie z art. 1 tej ustawy, w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wprowadzono zmiany w brzemieniu art. 83a. art. 83f, art. 86, art. 89. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, do postępowań, o których w art. 88 i 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym byłaby względniejsza.

SKO w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, ustaliło że bez wymaganego zezwolenia zostało usunięte jedynie jedno drzewo, to jest modrzew europejski z działki o nr ew. [...] o obwodzie pnia na wysokości 130 cm – 52,8 cm (obwód pnia na wysokości 5 cm – 58,1cm).

Odnosząc się do wskazań NSA, organ odwoławczy stwierdził, że jest obowiązany do stosowania tych przepisów, które będą względniejsze dla danego deliktu administracyjnego. SKO podniosło także, że w dniu 17 lipca 2017 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330) i przepisy tego rozporządzenia przewidują obecnie karę względniejszą dla strony postępowania, zatem to one winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. W obecnie obowiązującym porządku prawnym, w myśl art. 85 ust. 5 omawianej ustawy, stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać 500 zł. Organ wyliczył – opierając się na stawkach określonych w cyt. wyżej rozporządzeniu – opłatę za usunięcie przedmiotowego drzewa wysokości 1320 zł. Zatem kara – mając na uwadze treść art. 89 ust. u.o.p., nakazującego podwojenie opłaty – wynosi 2 640 zł.

SKO, wskazując na wytyczne zawarte w wyroku NSA, umorzyło postępowanie w części, tj. w przedmiocie wymienienia skarżącej spółce kary za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 110 sztuk drzew, w tym: 69 sztuk gatunku jarząb, 11 sztuk gatunku brzoza brodawkowata, 3 sztuk gatunku modrzew europejski, rosnących we wsi [...], z nieruchomości nr [...],[...] i [...].

Odnosząc się do stanowiska skarżącej spółki co do konieczności umorzenia postepowania administracyjnego w związku z treścią art. 89 ust. 10 u.o.p., SKO, stwierdziło, że brak jest ku temu podstaw. Analizując to zagadnienie, organ odwoławczy wskazał, że przewidziana w art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody możliwość umorzenia postepowania została wprowadzona przepisem art. 29 pkt 11 ustawy z 25 czerwca 2015 r o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. za 2015 r. poz. 1045). Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 27 sierpnia 2015 r. W art. 53 ust. 3 tej ustawy zmieniającej ustawodawca postanowił jednocześnie, ze do postepowań, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu dotychczasowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29 w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą, byłaby względniejsza. W ocenie SKO tak sformułowana zasada dotyczy jednak samego wymiaru wysokości kary za usunięcie drzew i nie obejmuje kwestii dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie jej wymierzenia. Konsekwencją takiej sytuacji, jest zdaniem SKO powinność stosowania w sprawie przepisów obowiązujących do dnia 27 sierpnia 2015 r., które nie przewidziały możliwości umorzenia postępowania w sprawie (w tym zakresie SKO powołało się na orzecznictwo sądowoadministracyjne – wyrok NSA z 12 grudnia 2015 r. II OSK 408/18; wyrok WSA we Wrocławiu z 19 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 447/17; wyrok NSA z 22 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 35/18).

[...] S.A z siedzibą w L. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie punktu 3 i 4, zarzucając jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 89 ust. 10 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zw. z art. 53 ust. 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w niczym nieuzasadnionym przyjęciu, że przedawnienia nie stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3 i 4;

- naruszenie przepisów praw procesowego, tj. 153 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3 i 4, podczas gdy NSA w wyroku z 7 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3169/17 wskazał, że organ odwoławczy przy rozpoznawaniu sprawy winien mieć na względzie treść art. 89 ust. 10 u.o.p.

Skarżąca spóła z uwagi na powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w kwestionowanej części oraz umorzenie postepowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów prawem przepisanych, ewentualnie o uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w kwestionowanej części oraz przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu spółka podała, że organ odwoławczy błędnie przyjął, że art. 89 ust. 10 u.o.p. nie miał zastosowania w rozpatrywanej sprawie, podczas gdy z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że powinien zostać zastosowany. Spółka wskazała także, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3169/17. Sąd wskazał bowiem, że organ odwoławczy ma przystąpić do niezwłocznego ponownego rozpoznania sprawy, mając na względzie treść art. 89 ust. 10 u.o.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej - ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, z uwagi na to, że sprawa była przedmiotem kontroli NSA, należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Oceniając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] według wskazanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącej spółki, naruszenia art. 89 ust. 10 u.o.p poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji w zakresie pkt 3 i 4, zamiast umorzenia postępowania w tym zakresie, z powodu przedawnienia. Ponadto, zdaniem skarżącej spółki niezastosowanie ww. przepisu stanowi również naruszenie art. 153 p.p.s.a., tj. niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku NSA z 7 listopada 2019 r. II OSK 3169/17, w którym Sąd ten nakazał przy ponownym rozpatrywaniu sprawy mieć na względzie treść art. 89 ust. 10 u.o.p.

Zgodnie z art. 89 ust. 10 u.o.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat.

Rozpatrując kwestię możliwości zastosowania w rozpatrywanej sprawie analizowanego przepisu wskazać należy, że w art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody możliwość umorzenia postępowania została wprowadzona przepisem art. 29 pkt 11 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. pod. 1045). Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 27 sierpnia 2015 r. W przepisie art. 53 ust. 3 tej ustawy zmieniającej ustawodawca postanowił jednocześnie, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienionej w art. 29 (tj. ustawy o ochronie przyrody) stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (tzn. ustawy zmieniającą z dnia 25 czerwca 2015 r.) byłaby względniejsza. W świetle przywołanych powyżej przepisów przejściowych kryterium ograniczenia dla stosowania przepisów dotychczasowych, czyli obowiązujących do dnia 27 sierpnia 2015 r. jest stosowanie względniejszej dla sprawcy kary pieniężnej. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że tak sformułowana zasada dotyczy jednak samego wymiaru wysokości kary za usunięcie drzew i nie obejmuje kwestii dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie jej wymierzenia. Konsekwencją takiej sytuacji jest powinność stosowania w sprawie - zgodnie z treścią powołanego wcześniej art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw - przepisów obowiązujących do dnia 27 sierpnia 2015 r., które nie przewidywały możliwości umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

Kwestia stosowania art. 89 ust. 10 do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw była już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażanego w niektórych orzeczeniach sądowych, wedle którego przepis art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody powinien być, jako względniejszy, stosowany do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 25 czerwca 2015 r. (tak np. powołany w skardze wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt. II SA/Gl 774/16). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko odmienne w tym zakresie, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i przyjmuje za swoje. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r. ustawodawca w art. 53 ust. 3 ustawy nowelizującej z 25 czerwca 2015 r. w odniesieniu do sprawy wszczętej i niezakończonej przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów jednoznacznie unormował, obowiązek stosowania przepisów obowiązujących do dnia 27 sierpnia 2015 r., które nie przewidywały możliwości umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Podzielić także należy stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt. II SA/Wr 447/17, wedle którego względy praworządności i ładu konstytucyjnego, postrzegane m.in. poprzez treść art. 74, art. 86 i art. 167 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nakazują uznać, że przepis art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym przepisem art. 29 pkt 11 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, uprawniający do odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i umorzenia postępowania wszczętego w sprawie o takim przedmiocie, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat, ma zastosowania do postępowań wszczętych i deliktów ujawnionych nie wcześniej niż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. zmieniającej ustawę o ochronie przyrody tj. w dniu 28 sierpnia 2015 r.

W ocenie Sądu, SKO prawidłowo uznało, że art. 89 ust. 10 ustawy nie mógł zostać zastosowany w przedmiotowej sprawie jako przesłanka uzasadniającą umorzenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa, ponieważ w świetle art. 53 ust. 3 ustawy nowelizującej z 25 czerwca 2015 r. w odniesieniu do sprawy wszczętej i niezakończonej przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów stosuje się przepisy dotychczasowe, w których ustawodawca nie przewidział przedawnienia karalności usunięcia drzew bez zezwolenia. Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. NSA nakazując mieć na względzie treść art. 89 ust. 10 u.o.p. nie wskazał jednocześnie, że postępowanie powinno zostać umorzone, jak również nie dokonał wykładni wskazanego przepisu. SKO w [...] rozpatrując sprawę po wyroku NSA przeanalizowało treść art. 89 ust. 10 u.o.p., dokonało jego wykładni i wyjaśniło, dlaczego w tej sprawie nie może on mieć zastosowania.

Skoro zatem nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania, SKO prawidłowo orzekło o wymierzeniu skarżącej spółce grzywny w wysokości 2640 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku modrzew europejski z nieruchomości nr [...].

W wyroku z 7 listopada 2019 r. NSA wskazało, że postępowanie w sprawie nielegalnego usunięcia 111 drzew zostało wszczęte 12 sierpnia 2014 r. i trwało do dnia wydania przez organ odwoławczy kontrolowanej decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, w toku postępowania, liczba drzew, których nielegalne usunięcie podlegało sankcjonowaniu, uległa redukcji najpierw do 14 sztuk, a następnie do 1 sztuki (drzewo gatunku modrzew europejski na działce nr [...]). NSA wskazało, że w sprawie, której dotyczy skarga, możliwość równoległego zastosowania art. 89 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz art. 84 ust. 1 i art. 85 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2016 r. oraz w dniu orzekania wynika bezpośrednio z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach. Ten ostatni przepis jako regulacja intertemporalna stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (a więc przed dniem 1 stycznia 2017 r.), stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. NSA po przeanalizowaniu sprawy doszedł do wniosku, że niewątpliwie kara wymierzona na podstawie przepisów dotychczasowych (prawa dawnego) byłaby względniejsza, a zatem zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach właśnie te przepisy należało zastosować.

SKO ponownie rozpatrując sprawę prawidłowo stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330), które weszło w życie w dniu 17 lipca 2017 r., bowiem przepisy te przewidują obecnie karę względniejszą dla strony postępowania. Nie nasuwa wątpliwości prawidłowość wyliczenia kary pieniężnej oparta na pomiarze pnia drzewa i zastosowaniu stawki wynikającej w przepisów ww. rozporządzenia. Tym samym organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę, zastosował przepisy ustawy o ochronie przyrody i przepisy wykonawcze w takim zakresie, w jakim są one względniejsze dla skarżącej spółki.

W tej sytuacji należało stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Sąd dokonując z urzędu kontroli prawidłowości zaskarżonego aktu, również nie dostrzegł uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z tych względów na podstawie art.151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.