Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 341/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...].10.2015 r., nr [...] na podstawie art. 2, art. 3 ust. 1, 3 i 4 ,art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt. 1,art. 11, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 Ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: DZ.U. z 2015r. poz. 163 z późn. zmianami) dalej u.p.s. oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jed. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późniejszymi zmianami) § 1 ust. 3 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] lipca 2014 r. zmieniająca uchwałę w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy (Dz. Urz. Woj. Wlkp., poz. 4204) i § 1 uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (Dz. Urz. Woj. Wlkp. poz. 1046), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.07.2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku z dnia 05.10.2015 r. W.P. zam. w P. przy ul. P. [...], odmówił przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności zgodnie z dietą cukrzycową na miesiąc październik 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono co następuje:

W.P. w dniu 05.10.2015 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej między innymi na zakup żywności zgodnie z dietą cukrzycową na październik 2015 r. Podczas aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 06.10.2015 r. wnioskodawczyni sprecyzowała swoje potrzeby i wniosła między innymi

o pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup żywności zgodnie z dietą cukrzycową na październik 2015 r., nie podając jednak wysokości o jaką wnosi, zostawiając decyzję Kierownikowi Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego organ ustalił, że wnioskodawczyni choruje na szereg schorzeń układu narządów wewnętrznych, co powoduje potrzebę zażywania leków na stałe. Dochodem wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy była renta rodzinna w miesięcznej wysokości [...] zł.

Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu czteropokojowym o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2. Lokal znajduje się na trzecim piętrze starej, nieocieplonej kamienicy. Ww. zajmuje 2 pokoje. Jeden pokój zajmuje syn D.P., który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i ponosi ½ wszystkich świadczeń mieszkaniowych. Na lokal nie ma przyznanego dodatku mieszkaniowego z uwagi na nadmetraż.

Organ I instancji wskazał, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz zgodnie z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), które dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 634,00 zł Jeżeli wnioskodawczyni spełnia w/w. przesłankę dochodową, kwalifikuje się do pomocy jak w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Przesłanki tej nie spełniała jednak wnioskodawczyni.

Zgodnie z uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2014 r.,

nr [...] w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności istnieje możliwość udzielania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy

o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. § 1 w/w uchwały stanowi, iż pomoc ta przysługuje osobom, które nie przekraczają 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy

o pomocy społecznej tj. dla jednoosobowego gospodarstwa domowego kwoty 951 zł, zatem wnioskodawczyni nie posiada także uprawnień do pomocy finansowej na zakup żywności w ramach uchwały Rady Miasta P.

Organ I instancji podkreślił, że uwzględniając trudną sytuację wnioskodawczyni, w celu zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych przyznał jej pomoc i to:

- decyzją z dnia [...].07.2015 r., nr [...] specjalny zasiłek celowy w miesiącu lipcu na zakup leków, suplementów diety i środków opatrunkowych na miesiąc VII, VIII i IX 2015 r. w wysokości [...] zł,

- decyzją z dnia [...].09.2015.2015 r. nr [...] zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup 1 tony opału, jednocześnie odstępując od żądania zwrotu wydatków,

- decyzja z dnia [...].10 2015 r., nr [...] specjalny zasiłek celowy w miesiącu lipcu na zakup leków, suplementów diety i środków opatrunkowych na miesiąc X,XI, XII 2015 r. w wysokości [...] zł.

Dalej w uzasadnieniu decyzji organ I instancji omówił zasady jakimi kieruje się przy udzielaniu pomocy społecznej i wyjaśnił, że jako podstawę przyjmuje, że obowiązkowym zadaniem gminy z zakresu udzielania świadczeń pomocy społecznej jest przyznanie pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie, osobom które własnymi staraniami nie są w stanie go sobie zapewnić. Organ przyjął za wytyczną

w ustalaniu wysokości środków pieniężnych niezbędnych do zaspokojenia potrzeb wyżywienia kwotę [...] zł miesięcznie (bon obiadowy o wartości dziennej [...] zł)

Organ wskazał, że miesięczne wydatki wnioskodawczyni stanowią opłaty za czynsz w wys. [...] zł, energię elektryczną w wys. [...] zł, leki i środki opatrunkowe w wys. [...] zł (średnia z 6 miesięcy, tj. od IV do IX 2015 r, w tym suplementy diety

i środki do higieny osobistej). Łącznie wydatki stanowią kwotę [...] zł. Zatem na zakup żywności i środków czystości, oraz zabezpieczenie innych potrzeb pozostaje wnioskodawczyni kwota [...] zł.

Po zbilansowaniu dochodu i wydatków wnioskodawczyni, oraz uwzględniając przyznane przez ośrodek wsparcie finansowe w wys. [...] zł miesięcznie na zakup leków i środków opatrunkowych, na zabezpieczenie wspomnianych potrzeb pozostaje wnioskodawczyni kwota [...] zł. Z tych powodów w ocenie organu I instancji wniosek W.P. nie mógł być uwzględniony.

Odwołanie od decyzji złożyła W.P. zarzucając, że decyzja rażąco narusza prawo bowiem nie bierze pod uwagę jej wniosku i potrzeb związanych ze stanem zdrowia.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w P. decyzja z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] utrzymała

w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni ustalenia faktyczne i prawne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podobnie jak w odwołaniu kwestionowała zasadność zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Ugruntowany jest już pogląd, że poddana kontroli decyzja organu administracji

w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Taki charakter decyzji oznacza, że jakkolwiek organ jest związany przesłankami wskazanymi w przepisach, to jednak ma on swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną

z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego I instancji, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności,

a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej k.p.a.) oraz czy organ

w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne

i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego

w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji.

Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak

i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Uwzględniając uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego należy stwierdzić ,ze przyznanie stronie pomocy (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi kierować się ogólnymi zasadami, wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., tzn. koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2006 r., I SA/Wa 445/06, LEX nr 197469).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy I i II instancji, prawidłowo opisały sytuację finansową skarżącej (co nie jest kwestionowane), wskazując na art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. wyjaśniły cel przyznawania zasiłku celowego oraz zasady uzależniające wysokość przyznanego świadczenia od uzasadnionych potrzeb

i sytuacji życiowej wnioskodawczyni. Nadto, w uzasadnieniu decyzji organu II instancji przywołano całkowitą pomoc uzyskaną 2015 r. przez skarżącą. Jak wynika bowiem

z akt sprawy skarżąca decyzją z dnia [...].07.2015 r., nr [...] otrzymała specjalny zasiłek celowy na zakup leków, suplementów diety i środków opatrunkowych w wysokości [...] zł, a decyzją z dnia [...].09.2015 r., nr [...] otrzymała zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup opalu. Uwzględniając trudną sytuację zdrowotną i materialną skarżącej w dacie wydania zaskarżonej decyzji przyznano jej również pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków, suplementów diety i środków opatrunkowych w wysokości [...] zł (decyzja z dnia [...].10.2015 r., nr [...]).

Należy również podkreślić, na co zwrócił również uwagę organ odwoławczy, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc społeczna nie jest jednak instytucją mającą na celu wyręczenie, czy też zastąpienie osób korzystających z pomocy w ich własnych staraniach mających na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej.

Powyższe oznacza, iż organy obu instancji oceniając sytuację materialną skarżącej w świetle przesłanek z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie przekroczyły granic uznaniowości uznając, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego

z przeznaczeniem na zakup żywności zgodnie z dietą cukrzycową na miesiąc październik 2015 r.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718) skargę należało oddalić.