Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1663/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: art. 133, art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 9 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., zwanej dalej: "K.p.a.") w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.) Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., ustalającą R.P., zamieszkałemu w P., zwanemu dalej skarżącym, kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia [...] września 2004 r. skarżący zwrócił się o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2004 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał skarżącemu płatność w wysokości [...] zł, w tym pakiet S02 – rolnictwo ekologiczne w wariancie S02-a02 Trwałe użytki zielone bez certyfikatu we wskazanej wysokości do powierzchni [...] ha., przekazując w dniu [...] lutego 2005 r. środki na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego.

W dniach [...] marca 2005 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu, obejmująca działki rolne zadeklarowane przez skarżącego do płatności.

W dniu [...] lipca 2005 r. do BP ARiMR w W. wpłynęło pismo skarżącego z prośbą o dokonanie korekty do wydanej decyzji z dnia [...] lutego 2005 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji Kierownika BP ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2005 r., wskazując m.in., że organem właściwym jest Kierownik BP ARiMR w P.

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania skarżącemu R.P. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2004.

W związku z wniesionym odwołaniem od powyższej decyzji, w której zarzucono brak podstawy prawnej do jej wydania ze względu na to, iż decyzja o stwierdzeniu nieważności z [...].12.2006 r. nie została doręczona stronie, Dyrektor WOR wydał ją ponownie, tym razem datując na dzień [...] marca 2007 r., stwierdzając nieważność decyzji Kierownika BP ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2005 r.

Równolegle toczyło się w przedmiotowej sprawie postępowanie przed Kierownikiem BP ARiMR w P..

W dniu [...] kwietnia 2010 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora WOR z dnia [...] marca 2007 r. Ostatecznie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność powyższej decyzji.

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego stwierdził nieważność decyzji Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...] marca 2010 r. wskazując, iż w wyniku wydania wszystkich decyzji i postanowień przez różne organy (Kierownika BP ARiMR w W. oraz w P.) w obrocie znajdowały się dwie różne decyzje kończące tę samą sprawę administracyjną.

Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Kierownik BP ARiMR w P. przekazał wniosek skarżącego z dnia [...] września 2004 r. wraz z aktami sprawy Kierownikowi BP ARiMR w W. jako właściwemu do ich rozpatrzenia. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. (postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. oczywista omyłka w dacie została sprostowana na dzień [...] marca 2013 r.) Kierownik BP ARiMR w W. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2005 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik BP ARiMR w W. stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. z naruszeniem prawa i brakiem podstaw do jej uchylenia w związku z upływem czasu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że producent nie powinien otrzymać dopłaty w zw. z różnicą przekraczającą 20% pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną podczas kontroli na miejscu - różnica ta spowodowałaby, gdyby nie upływ terminu przedawnienia, wydanie decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu płatności. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym ([...] ha) a stwierdzonym po przeprowadzonej kontroli terenowej ([...] ha) wyniosła ponad 20% (wedle obliczeń organu – [...]%). W sprawie nie ma miejsca sytuacja przewidziana w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, zwanego dalej: rozporządzeniem 2419/2001, ani przewidziana przez art. 49 ust. 5, bowiem beneficjent działał w złej wierze (niedbalstwo), a pierwsze powiadomienie przez władze o nieuzasadnionym charakterze płatności miało miejsce w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013r., doręczonej [...] kwietnia 2013 r., a zatem przed upływem 10 lat od daty płatności.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ew. przekazanie sprawy do ponownego rozP., a nadto o przeprowadzenie dowodu z wyroków Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w P. oraz dokumentów przetargowych i umów dzierżawy zawartych przez skarżącego z Agencjami Nieruchomości Rolnych. Decyzji zarzucił naruszenie błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w związku z wydaniem decyzji, stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa skarżący utracił uprawnienie do uzyskania płatności, a tym samym zostały one pobrane nienależnie, art. 49 ust. 54 rozporządzenia 2491/2001 poprzez przyjęcie, że skarżący działał w złej wierze, naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, art. 7 i 8 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenie zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie do władzy.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny, ale stanowi podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przed sądem powszechnym i na zasadach określonych prawem cywilnym. Płatność na rzecz skarżącego nie jest zatem płatnością nienależną. Organ I instancji w sposób sprzeczny z materiałem zgromadzonym w sprawie uznał, że skarżący działał w złej wierze - przede wszystkim nieruchomości zostały objęte w dzierżawę od Agencji Nieruchomości Rolnych w krótkim okresie czasu przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności, natomiast zawarte umowy zawierają dokładne określenie wielkości całych nieruchomości rolnych, wraz z wyszczególnieniem dokładnych obszarów poszczególnych kategorii gruntów, a skarżący podchodząc do przetargu miał wiedzę o wielkościach tych nieruchomości i rodzajach gruntów pochodzącą wyłącznie z ogłoszeń o przetargu umieszczanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych i na ich podstawie podejmował decyzje o wzięciu udziału w przetargu. Skarżący cały czas płaci ANR czynsz dzierżawy na podstawie wielkości nieruchomości wskazanych w umowach zawartych z ANR - działał zatem w zaufaniu do przedłożonych przez organy dokumentów. Ponadto skarżący podniósł, że wyroki Sądu Okręgowego w P. i Sądu Apelacyjnego w P. uniewinniły skarżącego od zarzucanych mu czynów działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd co do wielkości powierzchni działek wykorzystywanych rolniczo, co doprowadziło Skarb Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci dopłat bezpośrednich oraz płatności. Postępowaniu skarżącego nie można zarzucić nieprawidłowości, zatem skarżący wypełniając wniosek działał w dobrej wierze. Skarżący dokonał również korekty wniosków o dopłaty po wskazaniu nieprawidłowości - pismem z dnia [...] lipca 2005 r. W związku z faktem, iż rok 2004 r. był pierwszym, w którym można było ubiegać się o dopłaty unijne - występowały w tym okresie pewne trudności, m.in. w zw. z brakiem ortofotomap. Na podstawie art. 49 ust. 5 rozporządzenia 2419/2001, z uwagi na upływ czteroletniego okresu przedawnienia, obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] wskazaną we wstępie, Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż art. 29 ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności niezależnie od przyczyny nienależnego pobrania tych środków. Skarżący zawyżył powierzchnię użytkowanych działek rolnych w znacznym stopniu – oświadczył bowiem, że realizuje program rolnośrodowiskowy na działkach o łącznej powierzchni [...] ha, natomiast w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, iż działalność rolniczą we wskazanym wariancie prowadzi jedynie na powierzchni działek wynoszącej łącznie [...] ha – różnica zatem wyniosła [...]% powierzchni stwierdzonej, co nie pozwala na przyznanie płatności – w związku z przekroczeniem różnicy o więcej niż 20%. Skarżący nie złożył odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., zatem zgodził się z tymi ustaleniami. Określenie, iż płatność została pobrana nienależnie nie odnosi się jedynie do sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego aktu stanowiącego podstawę przyznania płatności, lecz do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Odnośnie dobrej wiary skarżącego organ wskazał, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyłącza dobrą wiarę. Za rzetelność danych we wniosku odpowiada występujący z nim rolnik. Organ podkreślił, że w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. skarżący odwoływał się do nieaktualnych danych w wypisach o ewidencji gruntów, w oparciu o które został przygotowany wniosek i zwrócił się z prośbą o dokonanie korekty. Również w toku postępowań skarżący zarzucał jedynie nierzetelność i błędy kontroli, podnosząc, że dane we wniosku są prawidłowe. Organ podkreślił również znaczenie różnicy między działką ewidencyjną a rolną oraz brak możliwości odwoływania się rolnika na nieznajomość powyższych kwestii jako dotyczących jego działalności. Organ wskazał również, iż wyroki uniewinniające skarżącego od stawianych mu zarzutów w świetle przepisów kodeksu karnego nie zwalniają go z konsekwencji wynikających z nienależnego pobrania płatności w postępowaniu administracyjnym – są to bowiem dwa odrębne postępowania. Organ zaznaczył, iż z wyroków tych wynika, że sporządzone wnioski nie były rzetelne, a skarżący nie wykazał się brakiem zachowania należytej staranności.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 133 K.p.a. na skutek wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, mimo iż organ nie przesłał organowi odwoławczemu akt sprawy wraz z odwołaniem, a jedynie uwierzytelnione odbitki wybranych dokumentów, art. 73 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. na skutek uchylenia się od obowiązku udostępnienia akt sprawy pełnomocnikowi mimo prawidłowo złożonego wniosku, art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 10 ust. 3 ustawy o ARiMR na skutek bezpodstawnego przyjęcia, że skarżący zamieszkuje w W. (nagłówek zaskarżonej decyzji), a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 29 - 30 cytowanej ustawy, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. na skutek ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w związku z realizacją przedsięwzięć środowiskowych mimo niewykazania faktycznych i prawnych podstaw dla takiego rozstrzygnięcia, a nadto podtrzymano wszystkie nieuwzględnione zarzuty skarżącego, zawarte w odwołaniu i prosząc o ich kontrolne rozpoznanie w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż skarżący jest mieszkańcem P., a żadna z nieruchomości nie znajduje się na obszarze właściwości Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., a w decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2007 r. Dyrektor WOR ARiMR wskazał, że jedynie właściwym w sprawie jest Kierownik BP w P., ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego, nie ma żadnych podstaw dla wskazania nieprawdziwego adresu skarżącego w nagłówku decyzji. Organ pominął, że decyzja wydana po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego dotyczy decyzji, co do której orzeczono stwierdzenie nieważności już w 2007 r. O właściwości miejscowej decyduje położenie nieruchomości, a żadna nie leżała na obszarze właściwości Kierownika BP ARiMR w W., a nawet WOR. W ocenie pełnomocnika skarżącego, wobec stwierdzenia nieważności decyzji nie można mówić o braku pomyłki właściwej władzy w myśl art. 49 ust. 4 rozporządzenia 2419/2001. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że organ dysponował jedynie odbitkami dokumentów, a nie aktami sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że Kierownik BP ARiMR był właściwy do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie płatności PRŚ za rok 2004 w zw. z ówcześnie obowiązującymi przepisami i art. 21 § 2 K.p.a., a zdarzeniem o którym mowa we wskazanym przepisie było złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności PRŚ za rok 2004 do Kierownika BP ARiMR w W. Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR również obecną sprawę rozpatrzył właściwy organ. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, skarżący wniósł w dniu [...] listopada 2013 r. wniosek o zmianę danych w ewidencji producentów ze wskazanym adresem zamieszkania w W.. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP w W. decyzją Dyrektora WOR z dnia [...] marca 2007 r. było nieistotne, bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] marca 2007 r. Organ rozważył w swej decyzji możliwość zastosowania art. 49 ust. 4 rozporządzenia 2419/2001 wskazując, iż nie znajdzie on zastosowania, bowiem przyznanie płatności i przekazanie ich na rachunek bankowy skarżącego nie wynikało z błędu organu. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na całokształcie akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a podniesione w niej zarzuty są chybione.

Spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowego dotyczy zasadności ustalenia skarżącemu przez organ administracyjny kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. o przyznaniu stronie z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W ocenie strony skarżącej, organ nie był uprawniony do wydania tego orzeczenia, gdyż decyzja z dnia [...] lutego 2005 r. nie została wyeliminowana z obiegu prawnego. Niezależnie od tego skarżący wyraził przekonanie, że składając wniosek o wspomniane płatności działał w dobrej wierze, stąd w niniejszym przypadku zaistniała przesłanka warunkująca krótszy – czteroletni termin przedawnienia prawa do orzeczenia o obowiązku zwrotu płatności (art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001). Natomiast organ stwierdził, że samo stwierdzenie przez organ wydania decyzji z naruszeniem prawa, ze względu na upływ terminu z art. 146 § 1 K.p.a., upoważniało organ do ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto, w ocenie organu, w niniejszym przypadku skarżący działał w złej wierze, pobierając płatności pomimo przedeklarowania powierzchni działek rolnych i jednocześnie oświadczając we wniosku, że były mu znane zasady przyznawania płatności.

Sąd stwierdził, że ustalenia oraz ocena prawna organu odpowiadają obowiązującemu prawu.

Należy wyjaśnić, że kwestie związane ze zwrotem nienależnych płatności reguluje przepis art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W ust. 4 powołanego przepisu, określono przesłanki, których wystąpienie powoduje, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania. Z kolei w ust. 5 tego przepisu określono wyłączenie zastosowania obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności z uwagi na upływ czasu. W myśl art. 49 ust. 5 akapit 1 rozporządzenia nr 2419/2001 obowiązek zwrotu, określony w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. W akapicie drugim tej normy prawnej stwierdzono, że jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z przepisu tego wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkami sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze. W związku z powyższym uznać należy, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem (zob. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu zasadnie uznał, że zaistniały podstawy do ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności i jednocześnie prawidłowo przyjął, że nie powstały okoliczności, która warunkowałyby przyjęcie, że należało liczyć skrócony – czteroletni termin na wydanie orzeczenia nakładającego na beneficjenta obowiązek zwrotu pobranych płatności (art. 49 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia nr 2419/2001), a przyjęta przez niego argumentacja jest prawidłowa.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, bądź też – jak w niniejszej sprawie – zostanie stwierdzone, że została wydana z naruszeniem prawa. Zaznaczyć przy tym trzeba że w takim przypadku zadaniem organu ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, czy też stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja ta jest skuteczna tzn. czy została doręczona właściwemu podmiotowi oraz czy ma ona charakter ostateczny.

Sąd stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy powyższe dwie okoliczności miały miejsce. Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., doręczoną stronie w dniu [...] kwietnia 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. – w rezultacie wznowionego postępowania administracyjnego – stwierdził, że decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Natomiast odnosząc się do argumentacji skargi w zakresie zaistnienia przesłanki z art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001, warunkującej zastosowanie krótszego – czteroletniego terminu przedawnienia prawa do ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranej płatności, w postaci dobrej wiary skarżącego – należy stwierdzić, że nie znajduje ona oparcia w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy. Skarżący wskazał, że powierzchnie działek zadeklarował we wniosku o płatności w oparciu o powierzchnie zawarte w dokumentach przetargowych otrzymanych od Agencji Nieruchomości Rolnych – przyjmując je za wiarygodne. Organ odwoławczy słusznie jednak zauważył, że już sam wnioskodawca podważył wiarygodność tych danych, wskazując w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. konieczność korekty w związku z nieaktualnymi pomiarami powierzchni (k. [...] akt administracyjnych). Niezależnie od tego należy podkreślić, że ustalona przez organ niezgodność zadeklarowanych przez stronę działek ze stanem rzeczywistym była znacząca, gdyż różnica powierzchni stwierdzonej w czasie kontroli a powierzchni zadeklarowanej wynosiła [...]% powierzchni stwierdzonej. Organ trafnie uznał, że taki rozmiar niezgodności powierzchni deklarowanej i powierzchni faktycznie użytkowanej jednoznacznie świadczy o niedbalstwie skarżącego, co wyklucza uznanie działania strony w dobrej wierze. Za taką oceną tym bardziej przemawia to, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższej oceny, sprowadzającej się do stwierdzenia, że skarżący stając się beneficjentem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, nie działał w dobrej wierze, nie wyklucza fakt, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...] i utrzymującym go wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], skarżący został uniewinniony od postawionych mu zarzutów związanych z zadeklarowaniem zawyżonej powierzchni działek wykorzystywanych rolniczo w celu osiągnięcia korzyści majątkowej na szkodę Skarbu Państwa. Rację miał organ odwoławczy, który przyjął, że zachowaniu strony nie można co najwyżej zarzucić umyślności działania. Na ogół przyjmuje się bowiem, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć. Dobrą wiarę wyłącza ujawnienie takich okoliczności, które u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie. Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa (zob. wyrok SN z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II CSK 374/09, Lex nr 677771 oraz wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 16/11; wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1912/13 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustosunkowując się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, należy uznać, że są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów K.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że z uwagi na powtarzalność i liczbę wniosków o płatności, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom K.p.a., nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi tu również o niestosowanie art. 80 K.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona – jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 26 maja

2010 r., II GSK 609/09, http://orzecenia.nsa.gov.pl). Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej – na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli.

W związku z powyższymi ustaleniami należy również stwierdzić, że organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. zasadnie oddalił wniosek dowodowy strony, uznając, że przeprowadzenie wskazanych przez skarżącego dowodu nie będzie miało znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Z kolei odnosząc się do argumentacji opierającej się na twierdzeniu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 133 K.p.a. gdyż w aktach administracyjnych sprawy nie znajduje się ani jeden dokument w oryginale, a ponadto akta te są niewiarygodne i niekompletne – Sąd stwierdził, że zarzuty te nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Należy wyjaśnić, że odpis i kserokopia dokumentu stanowią odzwierciedlenie oryginału. Umieszczenie na odpisie lub kserokopii oświadczenia zaopatrzonego podpisem, zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem, stanowi uwierzytelnienie dokumentu (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1112/05, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którego może dokonać w sposób samodzielny organ administracji publicznej. Wbrew stanowisku strony, uwierzytelnienie dokumentów z akt sprawy nie świadczy w żaden sposób o tym, że organ odwoławczy nie zapoznał się z aktami sprawy, tym bardziej, że organ drugiej instancji odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów strony, opierając się o dokumentację zgromadzoną w toku postępowania administracyjnego.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia przez organ swojej właściwości. W myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych. W rozpoznawanym przypadku organem, który przyznał skarżącemu zakwestionowane płatności był Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Zgodnie więc z powołaną regulacją organ ten był właściwy również do wydania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.