Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 604/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2a, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 w zw. z art. 184 ust. 1 i art. 67
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 10 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1460
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych  w perspektywie finansowej 2014- 2020  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy, działając m.in. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: "K.p.a."), art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2a, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 w zw. z art. 184 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm., dalej: "u.f.p.") oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 (tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 1460 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa"), zobowiązał Spółkę A z siedzibą w I. do zwrotu środków na dofinansowanie projektu w kwocie 27.907,20 zł, wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy z którego wynika, że w wyniku przeprowadzonej w dniach 5 – 6 czerwca 2017 r. kontroli projektu stwierdzono nieprawidłowości w zakresie udzielania zamówień. Ustalono, że beneficjent na potrzeby realizacji wsparcia w postaci identyfikacji potrzeb uczestników projektu, poradnictwa zawodowego oraz szkoleń dla łącznie 100 uczestników projektu dokonał zakupu usług najmu sal szkoleniowych. Suma wartości zamówienia przekroczyła 50 tys. zł netto. W okresie od grudnia 2016 r. do maja 2017 r. w ramach rozeznania rynku wyłoniono dwóch wykonawców usługi: Spółki B (16 umów) oraz Spółki C (2 umowy). Ustalono, że Spółka B jest powiązany osobowo z beneficjentem. Członkiem zarządu Spółki B jest M.W., która jednocześnie została wskazana w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie projektu beneficjenta jako osoba do kontaktów roboczych. Ponadto na podstawie informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzono, że Spółka A była płatnikiem składek M.W. Zatem przy udzielaniu zamówienia nie mogła skorzystać z wyłączenia z zasady konkurencyjności.

W związku z powyższymi nieprawidłowościami nałożono korektę finansową w wysokości 100% wartości poniesionych wydatków. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy, działając jako Instytucja Pośrednicząca (dalej również jako: "IP"), pismem z dnia 24 października 2017 r. wezwał beneficjenta do zwrotu środków, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu doręczył beneficjentowi zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Wydaną w wyniku tego postępowania decyzją z dnia "[...]" zobowiązał beneficjenta do zwrotu środków na dofinansowanie projektu w kwocie 27.907,20 zł wraz z odsetkami.

Utrzymując tę decyzję w mocy, Zarząd Województwa ("Instytucja Zarządzająca", "IZ") w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia "[...]" wskazał, że według Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 września 2016 r. ("Wytyczne"), a także § 25 umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku zamówień o wartości szacunkowej przekraczającej 50 tys. zł netto, beneficjent zobligowany jest do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców. W przypadku podmiotów niezobowiązanych do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, spełnienie powyższych wymogów następuje w drodze zastosowania zasady konkurencyjności.

Z wniosku o dofinansowanie projektu wynika, iż na potrzeby realizacji zaplanowanych w projekcie form wsparcia beneficjent na wynajem sal szkoleniowych przewidział kwotę 120.000 zł brutto. Jednakże zgodnie z zapisami pkt 6.5.7 lit. a Wytycznych, zasady konkurencyjności nie stosuje się m.in. do udzielania zamówień, których przedmiotem jest nabycie własności lub innych praw do istniejących budynków lub nieruchomości, przy czym pominięcie zasady konkurencyjności jest możliwe w przypadku braku powiązań osobowych i kapitałowych (w celu uniknięcia konfliktu interesów). Tym samym, w ocenie IZ, beneficjent przy udzielaniu zamówienia na wynajem sal w ramach projektu mógł pominąć zasadę konkurencyjności, o ile nie był powiązany z wykonawcą osobowo lub kapitałowo.

Zgodnie z sekcją 6.5.2 pkt 3 Wytycznych przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:

uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ w wytycznych programowych,

c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,

d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

W toku postępowania ustalono, iż w ramach projektu beneficjent zawarł 16 umów ze Spółką B, której członkiem zarządu jest M.W.. Osoba ta jednocześnie została wskazana w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie projektu beneficjenta jako osoba do kontaktów roboczych. Ponadto członkowie zarządu beneficjenta: K.G. oraz S.K. figurowali jako płatnicy składek wobec M.W. (w ramach "[...]") w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 3 sierpnia 2017 r. Płatnikiem składek M.W. w okresie od 1 do 31 stycznia 2016 r. był również sam beneficjent.

IZ wskazała, że Spółka, składając wniosek o dofinansowanie, oświadczyła, iż informacje zawarte we wniosku są zgodne z prawdą, jest świadoma odpowiedzialności karnej za podanie fałszywych danych lub złożenie fałszywych oświadczeń oraz że jest w posiadaniu oświadczeń o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych osób wskazanych we wniosku o dofinansowanie, w tym osób do kontaktu. Beneficjent przedłożył treść niniejszego oświadczenia w każdej z 7 przedłożonych wersji wniosku o dofinansowanie, w których jako osoba do kontaktów roboczych widniała M.W.. Tym samym IZ poddała w wątpliwość zawarte w odwołaniu stwierdzenie, że M.W. została przez pomyłkę wpisana we wniosku o dofinansowanie, a także stwierdzenie, iż zostało to dokonane przypadkowo bez wiedzy i świadomości M.W.. M.W., jako osoba wskazana we wniosku o dofinansowanie projektu zarówno przed rozpoczęciem realizacji projektu a także w trakcie jego trwania, miała pełną wiedzę na temat wszystkich istotnych okoliczności, kształtujących ewentualne postępowania o udzielanie zamówienia, w szczególności kwoty środków, jakimi dysponuje beneficjent. Posiadanie wiedzy w tym zakresie ma istotne znaczenie w procesie kalkulowania ceny oferty. Bezspornie stanowi to o uprzywilejowanej pozycji Spółki B wobec innych potencjalnych oferentów usług. Tym samym w sposób nieuprawniony skorzystano z możliwości wyboru wykonawcy z pominięciem zasady konkurencyjności.

Zdaniem organu II instancji, dowody w postaci informacji ZUS o płatnikach składek na rzecz M.W., a także złożony przez beneficjenta dowód w postaci umowy zlecenia nr "[...]" nie stanowi jednoznacznej podstawy do uznania, że istniały powiązania osobowe. Przesądziła o tym natomiast okoliczność wskazania M.W. w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych.

W ocenie IZ, w sprawie doszło do naruszenia § 25 ust. 1 i § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu w związku z pkt 7 lit. a sekcji 6.5.2 Wytycznych oraz § 6 ust. 1 umowy o dofinansowanie w związku z sekcją 6.6.2 pkt 5 lit. c Wytycznych.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że beneficjent nie naruszył procedur obowiązujących przy wykorzystaniu dofinansowania, IZ podniosła, że przepisy u.f.p. w sposób jasny i przejrzysty określają zasady gospodarowania środkami publicznymi. Beneficjent na mocy § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie oświadczył, że zapoznał się z treścią wytycznych horyzontalnych oraz wytycznych programowych, a także zobowiązał się do ich stosowania. W sekcji 6.5 ww. Wytycznych wskazano szczegółowe warunki realizacji zamówień oraz wyboru wykonawców do realizacji przedmiotowych zamówień, które zostały w niniejszej sprawie naruszone, co w konsekwencji doprowadziło do wypełnienia normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

IZ nie uwzględniła ponadto zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 K.p.a. Wskazała, że odniosła się do zarzutów beneficjenta, który na każdym etapie postępowania był informowany o okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Spółka, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, zarzuciła naruszenie:

I przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5.2 Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu przez niewłaściwą ich wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

II przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji I instancji pomimo udzielenia przez organ II instancji pouczeń w piśmie z 14 lipca 2017 r., czym naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania;

2) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wybiórczy, niewyczerpujący i bezzasadne uznanie, że istnieją powiązania osobowe, w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn błędnego wskazania M.W. jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych we wniosku o dofinansowanie projektu i zakresu dotychczasowej współpracy M.W. ze Spółką oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w związku z przedstawionymi przez Spółkę w odwołaniu okolicznościami;

3) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie bądź wskazanie w sposób niewyczerpujący przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej umowie zlecenia między Spółką a M.W. oraz oświadczeniom Spółki i M.W.;

4) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez odniesienia się do zarzutów odwołania i nienależytą kontrolę instancyjną decyzji organu I instancji.

Uzasadniając zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, Spółka podniosła, że organ II instancji udzielił w piśmie z 14 lipca 2017 r. organowi I instancji wskazań co do subsumpcji ustalonego stanu faktycznego, ukierunkowując postępowanie organu I instancji w pożądanym przez siebie kierunku.

W ocenie strony, błędne było przyjęcie założenia o rzekomej stałej współpracy pomiędzy Spółką a M.W., które miało przesądzać o istnieniu powiązań osobowych. Po pierwsze Wytyczne nie traktują jako przejawu powiązań osobowych i kapitałowych nawet faktu posiadania przez jeden podmiot w drugim podmiocie do 10% udziałów lub akcji. Zatem Wytyczne dopuszczają, iż pomiędzy zamawiającym, a wykonawcą może istnieć faktyczna, dalej idąca więź aniżeli współpraca w obrocie gospodarczym. Nielogiczne jest zatem stwierdzenie, jakoby fakt dłuższej współpracy gospodarczej pomiędzy podmiotami działającymi na tym samym rynku konkurencyjnym stanowił rzekome istnienie powiązań, a fakt możliwości posiadania wzajemnie udziałów i akcji na poziomie do 10%, czy też możliwość korzystania z uprawnień kontrolnych, jakie w stosunku do spółek kapitałowych przyznaje Kodeks spółek handlowych udziałowcom i wspólnikom, już nie. Przyjmując tę argumentację, Spółka winna wykluczać podmioty z którymi dotychczas współpracowała lub podmioty, w których organach zasiadają osoby, z którymi współpracowała. Definicja powiązań osobowych i kapitałowych w sposób jednoznaczny wskazuje, że dotyczą one beneficjenta (Spółka), osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta (członkowie zarządu Spółki), osób wykonujących w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem wyboru wykonawcy (pracownicy Spółki) oraz wykonawcy (Spółka B, a nie M.W. jako członek organu tej Spółki).

Zdaniem skarżącej Spółki, w sprawie nie wystąpiły także tzw. "inne powiązania", na które powołuje się IZ w decyzji. Zapisy Rozdziału 6.5.2 pkt 3 Wytycznych dotyczące "innych powiązań" odnoszą się jedynie do innych, dodatkowych aspektów (przejawów) przedmiotowych tych powiązań (dodatkowe zdarzenie, które można zakwalifikować jako powiązanie), nie zaś do aspektów podmiotowych (dodatkowe osoby/podmioty, pomiędzy którymi może istnieć powiązanie). W katalogu tym po stronie przeciwnej do strony zamawiającej jest tylko i wyłączne wykonawca, a nie członek jego organu. Na dowód powyższego Spółka przedłożyła oświadczenie M.W. o braku powiązań osobowych, kapitałowych i innych powiązań w rozumieniu Wytycznych. Ponadto, w ocenie skarżącej, organy pominęły tak istotne okoliczności jak okres współpracy M.W. oraz jej zakres merytoryczny i obowiązki wynikające z zawartych umów.

Strona podniosła, że fakt zgłoszenia M.W. do ubezpieczenia przez Spółkę nie przemawia, że istniały nieuprawnione powiązania mające wpływ na kwalifikowalność wydatków. Dowodzi jedynie nawiązania współpracy, nie świadczy nawet o stałym charakterze tej współpracy. M.W. nie była i nie jest zatrudniona w Spółce oraz w żadnym innym powiązanym podmiocie. Współpraca ustała przed dniem ogłoszenia konkursu. Zatem M.W. nie mogła mieć (i nie miała) informacji o projekcie. Została jedynie przez pomyłkę wpisana we wniosku o dofinansowanie projektu jako osoba uprawniona do kontaktów roboczych, bez jej wiedzy, a tym bardziej bez jej zgody. Nie miała styczności z projektem, w tym w zakresie opracowywania dokumentacji aplikacyjnej oraz realizacji projektu. Za bezzasadną Spółka uznała odmowę wiarygodności przedłożonemu przez nią materiałowi dowodowemu na podstawie tej okoliczności, iż siedem wersji wniosku o dofinansowanie projektu wskazywało M.W. jako osobę do kontaktów roboczych. Jak wskazała, było to wyłącznie efektem powielenia błędu poczynionego w pierwszej złożonej wersji wniosku.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, skarżąca podniosła, że IZ w sposób sprzeczny z zasadami logiki uznała, że istniały powiązania osobowe pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego, które w sposób wiarygodny mogłoby podważyć twierdzenia Spółki. Nie odniosła się do okoliczności dotychczasowej współpracy M.W. ze Spółką i przedłożonej na tę okoliczność umowy zlecenia. Wydanie decyzji bez odniesienia się do zarzutów strony, powoduje, że decyzja ta wymyka się kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. Nie ma możliwości miarodajnej oceny postępowania organu administracji wobec faktu, iż nie ustosunkował się on do wszystkich twierdzeń Spółki zawartych w odwołaniu, a w szczególności nie ustosunkował się do wyjaśnień o błędnym wskazaniu M.W. jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych we wniosku o dofinansowanie oraz o zakresie dotychczasowej współpracy z M.W..

W odpowiedzi na skargę IZ wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

Podkreślić jednocześnie należy, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, stosownie do art. 151 p.p.s.a., sąd oddala skargę w całości albo w części.

Wskazania również wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt oraz w granicach sprawy determinowanych prawnymi podstawami wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji według wyżej wymienionych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z treścią skargi należało w pierwszej kolejności poddać ocenie jej najdalej idący zarzut, dotyczący rażącego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w oparciu o który strona skarżąca wywiodła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie tylko nie można mówić o rażącym naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, lecz przede wszystkim nie sposób stwierdzić jakiegokolwiek naruszenia tej zasady. Nie można bowiem podzielić stanowiska Spółki, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na stanowisku organu odwoławczego wyrażonym w piśmie z dnia 14 lipca 2017 r. Jak trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę, zasygnalizowana przez stronę wymiana korespondencji pomiędzy organami I i II instancji (k. 807 – 808, 812 – 913 akt adm.) nie miała miejsca w toku postępowania administracyjnego, lecz przed jego wszczęciem i dotyczyła interpretacji Wytycznych. Wypowiedź IZ nie miała charakteru wiążącego dla organu I instancji ani nie została sformułowana w ramach postępowania jurysdykcyjnego dotyczącego skarżącej. Jej przedmiotem nie była również kwestia powiązań osobowych wykonawcy z beneficjentem. W ramach pytań skierowanych do IZ, IP wniosła bowiem o udzielenie odpowiedzi na pytania w zakresie naruszenia zasady konkurencyjności. Organ I instancji, wydając decyzję w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu, był zobowiązany do samodzielnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wykładni przepisów prawa i ich subsumpcji.

Podkreślenia wymaga, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika, że istotą tej zasady jest prawo do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy w administracyjnym toku instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nakłada tym samym obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego oraz dwukrotnej wykładni przepisów prawa (wyroki NSA: z dnia 25 września 2001 r., sygn. akt III SA 913/00 oraz z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt III SA 1861/00, niepubl.).

W niniejszej sprawie istota analizowanej zasady została zachowana. Sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia istotnych dla sprawy okoliczności należał wyłącznie do kompetencji organu I instancji, przy czym organ ten, dokonując samodzielnej oceny zebranych dowodów, nie był związany opinią IZ wyrażoną w piśmie z dnia 14 lipca 2017 r.

Zdaniem Sądu, ustalony w sprawie stan faktyczny potwierdził też prawidłowość zajętego przez IZ stanowiska co do meritum sprawy. Dokonana przez organ ocena naruszenia przez beneficjenta art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5. Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu jest prawidłowa, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Organ wykazał bowiem, że w wyniku wyłaniania przez beneficjenta podmiotu wynajmującego sale konferencyjne, doszło do naruszenia zasady konkurencyjności, do stosowania której skarżąca Spółka była zobowiązana na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie projektu.

W myśl § 25 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania zasady konkurencyjności. Takie zobowiązanie do respektowania zasady konkurencyjności zawarte jest również we wniosku o dofinansowanie.

Należy zwrócić również uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania Wytycznych, które mają charakter wiążący.

Według pkt 3 sekcji 6.5.2. Wytycznych przez powiązania osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:

a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,

b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ w wytycznych programowych,

c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,

d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Wskazane w tej regulacji przypadki powiązań, z uwagi na użycie zwrotu "w szczególności", nie stanowią katalogu zamkniętego, co pozwala zaliczyć do nich również przypadek, który wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem podzielić poglądu autora skargi, że wykazane przez organ zależności między beneficjentem a wykonawcą pozostają bez wpływu na wynik zapytania ofertowego, a tym samym są obojętne dla pomocy finansowej, o którą ubiegała się wnioskodawczyni. Brak jest też podstaw do wysnuwania ogólnych twierdzeń, że zajęte w tym zakresie stanowisko przez organ jest nieracjonalne i w szerszej perspektywie prowadziłoby do pozbawiania strony możliwości jakiejkolwiek współpracy gospodarczej z uwagi na wcześniejsze kontakty biznesowe.

Zdaniem Sądu, możliwość dokonania tego rodzaju oceny, wbrew twierdzeniom wnoszącej skargę, potwierdzają również inne unormowania wiążących beneficjenta Wytycznych, w których stwierdza się, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie. Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie beneficjenta. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność i w trakcie realizacji projektu, zostaną zrefundowane. Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa. Właściwa instytucja jest uprawniona do badania kwalifikowalności wydatków na każdym etapie postępowania o przyznanie dofinansowania.

W przypadku gdy instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie stwierdzi udzielenie zamówienia podmiotowi powiązanemu w inny sposób, niż wskazane w lit. a-d sekcji 6.5.2. pkt 3 Wytycznych, jest zobowiązana przez wezwaniem do zwrotu środków wykazać istnienie naruszenia zasady konkurencyjności poprzez istniejące powiązanie.

Z analizy dokumentów wynika, iż w ramach przedmiotowego projektu na wynajem sal szkoleniowych beneficjent zawarł umowę z podmiotem B, której członkiem zarządu jest M.W. uprawniona do samodzielnej reprezentacji podmiotu. Osoba ta została jednocześnie wskazana w pkt 2.12 wniosku beneficjenta o dofinansowanie projektu jako osoba do kontaktów roboczych. Z przedstawionego w uzasadnieniu skarżonej decyzji stanu faktycznego sprawy wynika, że z M.W. zawarto w ramach wniosku łącznie 16 z 18 z umów na wynajem sal szkoleniowych.

Ponadto z informacji udzielonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że beneficjent był płatnikiem składek wobec M.W..

Trafnie organ odwoławczy podniósł również, że M.W., uprawniona zgodnie z KRS do samodzielnej reprezentacji podmiotu oferującego wynajem sal beneficjentowi, pozostawała z beneficjentem lub innymi podmiotami, w których członkami zarządu byli K.G. i S.K. (członkowie zarządu skarżącej Spółki), w stałej współpracy co najmniej od początku 2012 r. do sierpnia 2017 r.

Powyższe ustalenia stanowiły jednoznaczną podstawę do przyjęcia, że między beneficjentem a M.W. istniały powiązania osobowe.

Podkreślić należy, że M.W. została wskazana we wniosku o dofinansowanie (łącznie w 7 wersjach wniosku) jako osoba do kontaktów roboczych. Wbrew twierdzeniem strony skarżącej, wskazanie tej osoby nie mogło mieć charakteru czysto technicznego czy administracyjnego. Nie sposób też podzielić stanowiska, że M.W. została zgłoszona do wniosku bez jej wiedzy we wszystkich kolejnych 7 wersjach wniosku o dofinansowanie składanych w okresie od 7 października 2016 r. do 14 marca 2017 r. Oznaczałoby to, że wnioskodawca w sposób oczywisty naruszył prawo i złożył wniosek nieodpowiadający prawdzie.

Wnioskodawca, składając wniosek o dofinansowanie, zobowiązał się do respektowania Instrukcji wypełniania wniosku w ramach RPO. Zgodnie z definicją legalną zawartą w tym dokumencie osoba do kontaktów roboczych: "musi to być osoba mająca możliwie pełną wiedzę na temat składanego wniosku o dofinansowanie" (w praktyce są to najczęściej osoby, które są albo autorami wniosków o dofinansowanie albo koordynatorami nadzorującymi realizację projektów).

W ocenie Sądu, trudno przyjąć, aby podmiot składający wniosek o dofinansowanie jako osobę do kontaktów roboczych wskazał osobę niemającą pojęcia o założeniach projektu, tym bardziej, że beneficjent w swoich wyjaśnieniach podkreślał szczególną i wzmożoną dbałość o wysoki poziom merytorycznego przygotowania zatrudnionych u siebie osób.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie w sposób oczywisty doszło do naruszenia zasady konkurencyjności. Posiadanie pełnej wiedzy w zakresie kluczowych założeń projektu, w tym precyzyjnych danych dotyczących kosztów zaplanowanych na realizację poszczególnych zadań w ramach projektu, ma bowiem istotne znaczenie w procesie kalkulowania ceny oferty. Osoba mająca dostęp do danych na temat środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych zamówień ma pełną informację co do możliwości finansowych beneficjenta. W niniejszej sprawie brak jest też pewności, że cena uzyskana w ramach postępowania odpowiadała cenie rynkowej usługi.

Podzielić więc należy stanowisko Instytucji Zarządzającej, że zawarcie umowy z M.W., która miała dostęp do wiedzy o założeniach projektu, w tym o jego budżecie, nastąpiło z pominięciem zasady konkurencyjności, co skutkowało naruszeniem procedur i koniecznością odzyskania środków wykorzystywanych z naruszeniem tych procedur. Nie budzi wątpliwości Sądu, że formą naruszenia zasady konkurencyjności jest występowanie powiązań osobowych pomiędzy zamawiającym a oferentem, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie istniejące w niniejszej sprawie powiązanie osobowe stanowiło naruszenie zasady konkurencyjności, w sytuacji gdy ta sama osoba reprezentowała skarżącą w toczącym się postępowaniu i jednocześnie pełniła funkcję członka zarządu Spółki, która realizowała częściowo projekt skarżącej. Bezspornie stanowi to o uprzywilejowanej pozycji B wobec innych potencjalnych oferentów usług.

Zdaniem Sądu, obowiązkiem skarżącej było takie przeprowadzenie procedury wyboru wykonawcy, aby bezwzględnie zapewnić zachowanie zasady przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania potencjalnych wykonawców. Tymczasem skarżąca naruszyła powyższą zasadę, faworyzując jeden z podmiotów, której przedstawicielem była ta sama osoba, która brała udział w procedurze konkursowej zainicjowanej przez skarżącą. W wyniku naruszenia zasady konkurencyjności, wskazane wydatki kwalifikowane nie były zgodne z zasadami finansowania projektów w ramach konkursu. Organ więc prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5. Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu.

Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych m.in. ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Te "inne procedury", to także procedury wskazane w ww. umowie o dofinansowanie projektu. Treść umowy stanowi regulację określającą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane, aby uznać je za tzw. koszty kwalifikowalne realizacji projektu. Zapisy te, stanowiąc o sposobie wydatkowania środków, są rodzajem procedury wiążącej strony umowy dotyczącej wykorzystania środków.

Zgodnie zaś z art. 207 ust. 1 pkt 1 – 3 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W ocenie Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala na przyjęcie, że wskazane wydatki zostały zakwestionowane przez IZ bez naruszenia przepisów prawa. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest – jak sugeruje skarżąca – dowolna, bowiem skrupulatnie odnosi się do przedłożonej dokumentacji projektowej i dokumentów dotyczących jej wykonania. Ponadto jest ona wyczerpująca i przekonywująca. Ocena organu odwoławczego jest spójna, wyczerpująca i logiczna, a przy tym uzasadniona zgodnie z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny oraz obiektywnymi regułami wiedzy.

Uznając tym samym za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., Sąd stwierdził, że wbrew argumentacji skargi organ II instancji rozważył wszystkie dowody, dokonał ich oceny, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. To, że wnioski wyprowadzone przez skarżącą są odmienne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury.

Reasumując, nie można również podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego praz przepisy postępowania. Organy dokonały prawidłowej wykładni i prawidłowo zastosowały przepisy prawa, skoro z poczynionych ustaleń faktycznych, które Sąd przyjmuje jako własne wynika, że objęte obowiązkiem zwrotu środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zarzuty skargi nie są zasadne, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.