Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1911/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. b; art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 par 1 pkt 5; art. 127 par 3; art. 145 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon /spr./ Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 270/07 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 października 2007 r., II SA/Rz 270/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na skutek skargi M. B. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] lutego 2007 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, po rozpatrzeniu wniosku M. B. odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych z dnia [...] sierpnia 1955 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego po jej rodzicach – W. i S. Ł., położonego we wsi G.

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, po rozpatrzeniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2005 r.

Wyrokiem z dnia 19 września 2006r. II SA/Rz 1033/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] września 2005 r. wskazując między innymi na potrzebę wyjaśnienia treści żądania skarżącej, publikacji orzeczenia, a także oceny, czy kwestionowane orzeczenie spełnia warunki określone w przepisach prawnych stanowiących podstawę jego wydania.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie po rozpatrzeniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyliło w całości własną decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych z dnia [...] sierpnia 1955r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego i umorzyło postępowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, mając na uwadze zalecenia Sądu, Kolegium zwróciło się do Wojewody Podkarpackiego o udzielenie informacji, co do publikacji w Dzienniku Urzędowym WRN w Rzeszowie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych z dnia [...] sierpnia 1955r. znak: [...] o przejęciu nieruchomości we wsi G. Z pisma Wojewody Podkarpackiego z dnia 2 stycznia 2007r. nr [...] wynika, że przedmiotowe orzeczenie nie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. Z treści zalegającej w aktach uwierzytelnionej kopii odpisu orzeczenia PPRN w Ustrzykach Dolnych z dnia 11 sierpnia 1955 r. nie wynika, by było ono kierowane do jakiejkolwiek oznaczonej strony. Orzeczenie to zawiera pouczenia, że jego ogłoszenie następuje poprzez publikację w Dzienniku Urzędowym WRN w Rzeszowie. Kolegium wystąpiło też do Starosty Bieszczadzkiego o udostępnienie dokumentacji związanej z wymienionym wyżej orzeczeniem, ale żadne dokumenty nie zostały odnalezione.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności regulują przepisy zwarte w art. 156 - 159 K.p.a. i wynika z nich, że przedmiotem stwierdzenia nieważności może być konkretnie oznaczona decyzja administracyjna (postanowienie). Instytucja stwierdzenia nieważności może dotyczyć jednak tylko aktów administracyjnych (decyzji postanowień) będących w obrocie prawnym. Kierowanie podania o stwierdzenie nieważności decyzji, która w ogóle nie weszła do obrotu prawnego powoduje, że brak jest przedmiotu postępowania i obliguje organ do podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. (wyr. WSA w Warszawie z dnia 14.12.2005r. II SA/Wa 1616/05 LEX nr 187383).

Organ ustalił, że orzeczenie PPRN z 11 sierpnia 1955r., którego stwierdzenia nieważności w części domaga się skarżąca nie zostało doręczona stronom, ani też opublikowane w dzienniku urzędowym stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950r. (Dz. U. nr 45, poz. 416 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Skarbu i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948r. (Dz. U. nr 37, poz. 271).

Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie i doktrynie prawa poglądami (np. postanowienie NSA z dnia 27.07.1999r. I SA 1509/98 - LEX nr 48728; wyrok NSA z dnia 22.01.1999r. I S.A. 117/99 - LEX nr 47962; wyrok NSA z dnia 26.03.2001r. V SA/ 90/00 -LEX nr 51328), decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia adresatowi). Decyzja nawet prawidłowo sporządzona, ale niedoręczona żadnej ze stron nie załatwia sprawy administracyjne i nie wywiera skutków prawnych. Byt prawny decyzji rozpoczyna się od ujawnienia woli organu na zewnątrz przez skuteczne ogłoszenie lub doręczenie decyzji. Decyzje niedoręczona i nieogłoszone uznać, więc należy za nieistniejące (M. Kamiński w "Nieważność decyzji administracyjnej. Studium teoretyczne" Zakamycze 2006r.). Kolegium uznało, że nie istnieje przedmiot do prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności postępowania, zatem postępowanie nie powinno się toczyć, co uzasadniałoby wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności zostało jednak wszczęte, a wobec wykazania bezprzedmiotowości tego postępowania to na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. orzeczono jak w sentencji decyzji.

M. B. w skardze na powyższą decyzję wniosła o stwierdzenie jej nieważności. Zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz art. 21 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. stanowiącego, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

W uzasadnieniu skargi podała, że uznanie wywodów Kolegium za niebudzące wątpliwości prowadziłoby do wniosku, że wszelkie prowadzone po dniu 11 sierpnia 1955r. przez organy Państwa w ramach Akcji Wisła działania wywłaszczeniowe we wsi G. byłyby działaniami bezprawnymi (podejmowane bez podstawy prawnej). Bezspornym jest, że działania polegające na wywożeniu ludności ze wsi G. miały miejsce, a jej mieszkańcy nie czynili tego dobrowolnie. Zarzuciła błędną interpretacje § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950r. (Dz. U. nr 45, poz. 416), gdyż procedura wywieszenia orzeczenia dotyczy właścicieli nieruchomości nieznanych z miejsca zamieszkania, a fakty i dowody przytoczone przez skarżącą wykluczają, że właściciele nieruchomości, której domaga się zwrotu byli nieznani w dacie dokonywania przejęcia. Powołała się też na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego np. wyrok z dnia 29.11.1999r. sygn. akt IV SA 1632/97; z dnia 25.02.2000 sygn. akt IV SA 146/98 ; z dnia 16.05. 2000r. sygn. akt IV SA 856/98 i z dnia 01.10.2001r. sygn. akt IV Sa/835/01).

Wskazała ponadto, że w wyniku wojny została sierotą, a po wojnie pozbawiono bezprawnie nieruchomości, a przepisy prawa przewidywały i nadal przewidują odszkodowanie za nieruchomości przejmowane na rzecz Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylając zaskarżoną decyzję zaznaczył w uzasadnieniu, że uznał skargę za zasadną, jednakże z przyczyn, które uwzględnił z urzędu. Sąd wskazał, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/06 stwierdził, że art.24 § 1 pkt 5 w zw. z art.27 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego kodeksu. W uchwale wywiedziono, ze w sukcesywnie budowanym stanie prawnym i doktrynie istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 K.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. Zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 K.p.a.) trzeba bezwzględnie ocenić, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Dokonując tego należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowanego do wydania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa. Przepisy o wyłączeniu pracownika maja również zastosowanie do osoby piastującej funkcję organu. Te same przepisy o wyłączeniu pracownika i pracownika organu kolegialnego (art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 zdanie pierwsze K.p.a.) mają zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, który wcześniej brał udział w wydaniu pierwszoinstancyjnej decyzji w tej sprawie.

Członek składu orzekającego M. Z., wymieniony w zaskarżonej decyzji brał udział przy wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Okoliczność tę na rozprawie podniósł pełnomocnik skarżącej.

Stwierdzona okoliczność stanowi po myśli art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu przy ustalaniu składu orzekającego rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy ustalić inny skład personalny niż w poprzedzającej decyzji pierwszoinstancyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniosło o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej "p.p.s.a."), w związku z art. 145 § 1 pkt 3 oaz art. 24 § 1 pkt 5, art. 27 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a., poprzez błędne uznanie, że w sprawie zachodzi przesłanka wyłączenia członków Kolegium od udziału w wydaniu decyzji na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu wywołanym wnioskiem, o którym mowa wart. 127 § 3 K.p.a.,

naruszenie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nie uwzględnienie w kwestionowanym wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania zawartych we wcześniejszym orzeczeniu sądowym zapadłym w sprawie.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że przedmiotowa sprawa była już wcześniej przedmiotem analizy WSA w Rzeszowie (wyrok z 19 września 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 1033/05), którym co prawda uchylono kwestionowaną przez stronę decyzję dotyczącą rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a lecz w uzasadnieniu wyroku nie wskazano na naruszenie przez Kolegium przepisów procedury administracyjnej tj. wystąpienie przesłanki wznowieniowej zawartej art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., mimo iż w toku postępowania Kolegium orzekało już dwukrotnie w tym samym składzie osobowym. Sąd nie będąc związany zarzutami skargi - art. 134 § 1 p.p.s.a. - zobligowany jest do całościowego rozpoznania sprawy, zaś wydane w wyniku takiego rozpoznania orzeczenie sądowe jest wiążące. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.). W ocenie Kolegium w przypadku kolejnego rozpoznania sprawy przez ten sam Sąd, zarówno on jak i organ administracji, związany jest oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu sądowym. W kwestionowanym wyroku powyższych zasad Sąd nie uwzględnił, dokonując naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. zaś uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż naruszenie przepisów o wyłączeniu było jedyną wadą wskazaną przez Sąd. Stąd już ta przesłanka przemawia za zasadnością wniesionej skargi kasacyjnej.

Kwestia wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego od udziału w postępowaniu wszczętym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadzie art. 127 § 3 K.p.a., była przedmiotem szerokiej polemiki teoretyków jak i praktyków prawa. Ostatecznie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, na którą powołał się WSA w Rzeszowie w kwestionowanym przez Kolegium wyroku rzeczywiście wskazuje na konieczność "wymiany" w przypadku kolegium, wszystkich członków orzekających w postępowaniu z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.), z uwagi na występowanie przesłanki wyłączenia zawartej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., która ma zastosowanie do członków kolegium na podstawie art. 27 § 1 K.p.a.

Pogląd wyrażony powyższą uchwałą składu 7 sędziów NSA z 22.02.2007 r. (sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61), nie jest jednak wiążący dla Sądu jak i organów orzekających w innej sprawie. Kwesta wyłączenia członków Kolegium od udziału w sprawie rozpatrywanej w trybie art. 127 § 3 K.p.a. budzi wątpliwość, czego przykładem niech będzie postanowienie składu 7 sędziów NSA z listopada 2007r. (sygn. akt II OPS 3/07, niepublikowane), w którym to Sąd nie podzielił argumentacji zawartej w cytowanej uchwale z 22.02.2007 r. i postanowił na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: czy art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 90, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 27 § 1 K.p.a. i art. 127 § 3 K.p.a. w zakresie w jakim ogranicza wyłączenie członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do członka kolegium, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji jest zgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?

Stanowisko zaprezentowane w powyższym postanowieniu NSA jest w pełni za zasadne i celowe, zaś zaprezentowana tam argumentację słuszna. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie spełnia podstawowego warunku środka odwoławczego jakim jest zmiana organu właściwego do rozpoznania sprawy - dewolutywności. Zatem to ten sam organ ponownie, mając na uwadze całość zgromadzonych akt oraz wskazania niezadowolonej strony, orzeka i może w stosunku do wcześniejszego rozstrzygnięcia orzec w sposób wskazany w art. 138 § 1 K.p.a. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się jedynie odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, zatem przepisy te należy stosować z uwzględnieniem różnic między wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy a trybem odwoławczym. W postępowaniu przed kolegium jak i ministrem mamy do czynienia z sytuacją kiedy to sprawa jest rozpatrywana w toku postępowania dwa razy przez ten sam organ, nie można więc wskazać tu na modelowe postępowanie instancyjne, kiedy to po złożeniu klasycznego środka odwoławczego (odwołania, zażalenia) sprawa jest rozpoznawana w całokształcie przez organ wyższego stopnia. Wobec powyższego w przypadku rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być mowy o istnieniu dwóch instancji, gdyż instancja ta ciągle jest jedna (ten sam minister, to samo kolegium) i na tym polega specyfika tego typu postępowania. Natomiast instytucja wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.), ma zastosowanie jedynie w przypadku uruchomienia postępowania instancyjnego, co w postępowaniu przez Kolegium nie ma miejsca.

Zdaniem Kolegium nie było podstaw do zastosowania w sprawie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. i tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę w granicach określonych zarzutami skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej zauważyć należy, że przepisy art. 24 oraz art. 25 K.p.a. regulujące instytucję wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu, mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pracownika organu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania" (W. Chróścielewski: Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r., s. 137).

Nie mogą być zatem powyższe zasady pomijane w procesie stosowania prawa. Podobnie jak nie jest właściwym przyjęcie ich zawężającej wykładni.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Bezspornie celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu.

W zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki zgodnie z poglądami doktryny oraz dominującą linią orzecznictwa przyjął, że reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z art. 127 § 3 K.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (tak m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, wyd. II, s. 221; tak również: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61).

Zgodzić się jednak trzeba z autorem skargi kasacyjnej, że omawiane zagadnienie mimo uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r. nadal budziło wątpliwości co znalazło wyraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r. (sygn. akt II OSK 886/06), w którym przedstawiono do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następujące zagadnienie prawne: "czy art. 24 § 1 pkt 5 w zw.

z art. 27 § 2 K.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego kodeksu".

Następnie rozpoznający przedstawione zagadnienie prawne Naczelny Sąd Administracyjny postanowił przedstawić stosowne pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2009 r. sformułował tezę, zgodnie z którą: "Członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem

o ponowne rozpoznanie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu

z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07" (sygn. akt

II OPS 2/09).

Powyższy wyrok potwierdził zatem wcześniejsze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z 22 lutego 2007 r., do której odwołał się Sąd Wojewódzki rozpoznający niniejszą sprawę.

W tych okolicznościach za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 oraz art. 24 § 1 pkt 5, art. 27 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a.

Sąd Wojewódzki dokonał bowiem prawidłowej wykładni wymienionych przepisów

i w rezultacie prawidłowo uznał, że w sprawie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co z kolei warunkowało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że przy ocenie skargi kasacyjnej złożonej w dniu 14 grudnia 2007 r. zasadne było uwzględnienie stanu prawnego zaistniałego po dacie w jakiej miało miejsce orzekanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu cyt. wyżej wyroku z dnia 10 marca 2009 r. wskazano, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2008 r. jest możliwość wznowienia postępowań administracyjnych, w których brali udział członkowie SKO orzekający zarówno po raz pierwszy w danej sprawie, jak

i zasiadający w składzie SKO przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy kontroli legalności zaskarżonego aktu konieczne jest stosowanie przepisu objętego wyrokiem Trybunału z uwzględnieniem treści tego wyroku. W orzecznictwie NSA przyjmowane jest bowiem stanowisko, że stwierdzana przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego oznacza, iż wyrok Trybunału powinien być uwzględniony przy ocenie prawnych podstaw kontrolowanej decyzji. W takim przypadku mają bezpośrednie zastosowanie przepisy Konstytucji oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, które powodują określoną zmianę stanu prawnego (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego i NSA powołane

w uzasadnieniu wyroku II OPS 2/09).

Za niezasadny należało również uznać zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 p.p.s.a. stanowiącego, iż ocena prawna i wskazana co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę po raz pierwszy w wyroku z dnia

19 września 2006 r. nie zawarł oceny co do prawidłowości składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w kontekście przepisów dotyczących wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.

W rezultacie Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę po raz drugi uprawniony był przy kontroli legalności kolejnej decyzji Samorządu Kolegium Odwoławczego zbadać, czy została ona wydana we właściwym składzie.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.