Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 862/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. P. jest decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] wydana w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W podstawie prawnej organ wskazał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm. – zwana dalej "u.g.n.").

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia

2015 r. K. P. zwrócił się do Starosty [...] o zwrot nieruchomości położonej w T., oznaczonej w chwili wywłaszczenia jako działka nr 1447/2.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w T., gm. [...] oznaczonej jako część działki nr 1588/176 o pow. 12,3335 ha obj. KW [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa – Agencji [...], odpowiadającej dawnej działce nr 1447/2.

Organ wskazał, że cel wywłaszczenia jakim była budowa kombinatu szklarniowego w T. wraz z niezbędną infrastrukturą został zrealizowany

a zatem nie zachodzą przesłanki umożliwiające uznanie części działki nr 1588/176 ze zbędna na cel wywłaszczenia.

W odwołaniu od ww. decyzji K. P. – zastępowany przez pełnomocnika adw. M. S. zawnioskował o zmianę decyzji i uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości, ewentualnie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz dopuszczenie dowodu z zapisu wideo oględzin nieruchomości na okoliczność braku realizacji celu wywłaszczenia. Odwołujący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i zaniechanie ustalenia jakie przyłącza, przejazdy, ogrodzenia były planowane na wywłaszczonej działce nr 1447/2 oraz naruszenie art. 137 u.g.n. poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, w sytuacji gdy cel ten nie został zrealizowany. Podał, że z oględzin nieruchomości wynika, że teren kombinatu jest w całości ogrodzony, natomiast część dawnej działki nr 1447/2, której dotyczy przedmiotowe postępowanie, znajduje się poza terenem ogrodzenia. prowadzi to do wniosku, że na tej części nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie wskazał, że w całości podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji i uznaje za zasadną argumentację prawną wyrażoną

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyjaśnił, że umową sprzedaży z dnia [...] marca 1978 r. rep. A Nr [...] W. P. i Z. P. zbyli na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nieruchomość położoną w T., oznaczoną jako działki 1447/2 o pow. 0,15 ha i nr 1447/3 o pow. 0,02 ha. Nieruchomość ta niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę kombinatu szklarniowego w T., którego lokalizację ustalono decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...] (uzupełnioną postanowieniami z dnia [...] stycznia 1980 r. i [...] czerwca 1981 r.). Z tytułu zbycia nieruchomości W. P. i Z. P. otrzymali odszkodowanie. Organ wskazał także, że uprawnieni do żądania zwrotu nieruchomości na mocy postanowień spadkowych następcy prawni po wyżej wymienionych byłych właścicielach, dokonali cesji praw do zwrotu nieruchomości na rzecz K. P., który złożył wniosek o zwrot dawnej działki nr 1447/2. Działka ta (1447/2 o pow. 0,15 ha w T.) odpowiada obecnie części działki nr 1588/174 o pow. 12,3335 ha.

Wojewoda wyjaśnił, że problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje art. 136 ust. 3 u.g.n., który stanowi, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

W art. 137 ust. 1 wskazane są przesłanki zbędności nieruchomości, a mianowicie pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Art. 216 u.g.n. poszerza zakres stosowania wyżej wymienionych przepisów do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule, w tym między innymi, nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.).

Wojewoda podał, że w wyniku przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin ustalono, że od strony południowej na przedmiotowej działce znajduje się żelbetonowa rampa zjazdowa oraz podziemna infrastruktura techniczna. Od strony wschodniej posadowiony jest fragment budynku warsztatu o szerokości od 4 do 6 metrów oraz prowizoryczne ogrodzenie metalowe z siatki, bez podmurówki.

W południowej części działka porośnięta jest trawą oraz utwardzona płytami betonowymi. Na budynku warsztatu znajduje się data oddania do użytku: 24 stycznia 1985 r. Północna granica działki przebiega po ogrodzeniu z siatki metalowej

w odległości 2m od zewnętrznej krawędzi drogi. W północnej części działka porośnięta jest trawą. Teren w całości ogrodzony jest metalową siatką.

Organ wyjaśnił, że celem wywłaszczenia była budowa kombinatu szklarniowego. Z zalegających w aktach sprawy kopii map inwentaryzacyjnych

z operatu technicznego dotyczącego inwentaryzacji powykonawczej kombinatu szklarniowego w T. wynika, że linie ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacja deszczowa i sanitarna oraz linie energetyczne WN i NN zostały wykonane w latach 1980-1984, zaś budynek został zainwentaryzowany w 1985 r.

Te ustalenia jednoznacznie wskazują, że wnioskowana do zwrotu część działki nr 1588/176 stanowi teren zagospodarowany, który jest niezbędny do funkcjonowania kombinatu szklarniowego, nadto cel wywłaszczenia został zrealizowany w ustawowych terminach.

Jako niezasadne Wojewoda uznał zarzuty dotyczące niedostatecznego zebrania materiału dowodowego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że cel wywłaszczenia jakim była budowa kombinatu szklarniowego w T. wraz z niezbędną infrastrukturą został zrealizowany w ciągu siedmiu lat od daty wywłaszczenia i nie zachodzą przesłanki umożliwiające uznanie części działki nr 1588/176 za zbędną na cel wywłaszczenia.

Końcowo Wojewoda jako nieprawidłowe ocenił stanowisko organu I instancji

o dopuszczalności cesji uprawnień do zwracanej nieruchomości między spadkobiercami właścicieli nieruchomości. Przepisy u.g.n. nie przewidują bowiem żadnych przekształceń podmiotowych czy możliwości scedowania swoich uprawnień na współwłaścicieli czy spadkobierców. Niemniej jednak Wojewoda stanął na stanowisku, że z uwagi na odmowę zwrotu nieruchomości jak i wyrok TK z dnia 14 lipca 2015 r., SK 26/14 uchybienie to nie powoduje rozstrzygnięcia organu I instancji wadliwym.

W skardze na opisaną wyżej K. P. – zastępowany przez pełnomocnika adw. M. S. zarzucił :

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia materiału dowodowego i brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez:

- zaniechanie ustalenia budowę jakich urządzeń budowalnych na części dawnej działki 1447/2, stanowiącej obecnie teren zielony przewidywał plan realizacyjny kombinatu, w szczególności jakie przyłącza, przejazdy, ogrodzenia były planowane na tej części działki,

- zaniechanie ustalenia dokładnej daty oddania do użytku planowanej inwestycji,

- niedopuszczenie jako dowodu zapisu wideo z oględzin nieruchomości na okoliczność wykazania braku realizacji celu wywłaszczenia,

- oparcie ustaleń odnośnie wywłaszczenia na dokumentach urzędowych wydanych po dokonaniu wywłaszczenia,

- zaniechanie dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa (lub innego) na okoliczność ustalenia czy zamierzony cel wywłaszczenia został zrealizowany i jakie urządzenia miały być na tej nieruchomości wykonane.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 15 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. i błąd

w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że teren działki 1588/176 (odpowiadający dawnej działce nr 1447/2) stanowi w całości teren zagospodarowany i jest niezbędny do funkcjonowania kombinatu, że teren zielony pomiędzy budynkami stanowi integralną część obiektu szklarniowo-ogrodniczego i jest używany w ramach tego kompleksu oraz, że na całości działki 1588/176 doszło do realizacji celu wywłaszczenia. W rzeczywistości teren ten zagospodarowany jest jedynie

w nieznacznej części (na pozostałej nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia). Objęta postępowaniem część działki nr 1447/2 znajduje się poza terenem ogrodzenia i stanowi niezabudowany nieużytek rolny. Skarżący podał, że z planu realizacji kombinatu wynika, że na wnioskowanej do zwrotu części nieruchomości powinno znajdować się ogrodzenie, które jednak nie zostało wzniesione.

Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia, art. 137 ust. 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy

z okoliczności sprawy wynika, że cel wywłaszczenia zrealizowano tylko na części dawnej działki nr 1447/2, art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie (akcie notarialnym).

Z powyżej opisanych przyczyn K. P. zawnioskował o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – określanej dalej jako "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod względem kryterium ich legalności Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi K. P. jest decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r., wydana w przedmiocie odmowy zwrotu na rzecz wyżej wymienionego nieruchomości położonej w T., gm. T. oznaczonej jako część działki nr 1588/176 o pow. 12,3335 ha obj. KW [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa – Agencji [...], odpowiadającej dawnej działce nr 1447/2. Orzekające w sprawie organy obu instancji uznały za zasadne wydanie decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na fakt, że na wyżej wskazanej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że podstawę prawną żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 zwanej dalej "u.g.n."),

w szczególności jej przepis art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. Według art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu, jeżeli:

pkt 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

pkt 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie natomiast z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy o zwrocie nieruchomości (tj. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n.) stosuje się odpowiednio również m. in. do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na postawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zwraca również uwagę a co wynika

z ugruntowanego już w tym zakresie stanowiska sądów administracyjnych, że w toku postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, właściwy organ winien zbadać, czy dana wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie (por. wyrok NSA

z 24.04.2003 r., sygn., akt I SA 2374/01, Lex nr 148971 – teza 1).

Analiza akt sprawy, w tym złożonej skargi, wskazuje, że główny zarzut strony skarżącej sprowadza się do zarzucanego organom błędnego ustalenia stanu faktycznego a w zasadzie braku należytego wyjaśnienia sprawy i błędnego przyjęcia przez organy, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co jest niesporne

w sprawie wynika, że umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego nr Rep. [...] z dnia [...] marca 1978 r. W. P. i Z. P. zbyli na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nieruchomość położoną w T., gm. T., oznaczoną jako działki nr 1447/2 o pow. 0,15ha i nr 1447/3 o pow. 0,02ha. Z treści ww. aktu notarialnego wynika, że przedmiotowa nieruchomość niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę kombinatu szklarniowego w T. Lokalizację ww. inwestycji wraz z drogą dojazdową ustalono decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 1976 r. nr. [...], uzupełnioną następnie postanowieniami z dnia [...] stycznia 1980 r. i [...] czerwca

1981 r.

Niesporne jest również, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożył K. P. Jak wskazał organ I instancji uprawnieni do żądania zwrotu nieruchomości na mocy postanowień spadkowych następcy prawni po wyżej wymienionych byłych właścicielach, dokonali cesji praw do zwrotu nieruchomości na rzecz K. P.. Takie stanowisko o dopuszczalności cesji uprawnień do zwracanej nieruchomości między spadkobiercami właścicieli nieruchomości, słusznie uznał Wojewoda za nieprawidłowe. Zauważyć należy bowiem, że przepisy u.g.n. nie przewidują bowiem żadnych przekształceń podmiotowych czy możliwości scedowania swoich uprawnień na współwłaścicieli czy spadkobierców. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Powołany przepis nie tylko wskazuje na dziedziczny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ale zawiera także zamknięty katalog podmiotów, którym przysługuje prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Są to poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Żadna inna osoba nie może skorzystać z prawa określonego

w art. 136 ust. 3 u.g.n. Bezpośrednie wskazanie osób, którym przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyklucza możliwość przejścia roszczenia na inne osoby. Słusznie zatem Wojewoda zauważył, że niedopuszczalna jest cesja praw pomiędzy osobami, które złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uprawnieniem podmiotowym ściśle powiązanym z wywłaszczeniem. Obecnie obowiązujące przepisy wykluczają możliwość przenoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości w drodze sukcesji generalnej innej niż spadkobranie (E. Bończak – Kucharczyk ustawa o gospodarce nieruchomościami komentarz wyd. 2 Lex Warszawa 2013 str. 792 ).

Niemniej jednak Sąd podziela stanowisko Wojewody, że z uwagi na odmowny charakter kwestionowanej decyzji, jak i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 14 lipca 2015 r., SK 26/14, którym uznano, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uchybienie to nie przesądza o wadliwości postępowania, skutkującej uchyleniem objętych skargą rozstrzygnięć.

W tej sytuacji, co już wyżej zaznaczono organ winien ustalić czy wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w wyżej opisanym akcie notarialnym.

Jak ustaliły organy, a Sąd ustalenia te uznaje za własne, wniosek dotyczy zwrotu dawnej działki nr 1447/2. Z dokumentacji geodezyjnej wynika, że działka ta - nr 1447/2 o pow. 0,15 ha w T. - odpowiada obecnie części działki nr 1588/174 o pow. 12,3335 ha (obj. KW nr [...]). Orzekające w sprawie organy badały zatem czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości zachodzą przesłanki o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Wbrew stanowisku skarżącego organy obu instancji niewadliwie ustaliły, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony

w umowie z [...] marca 1978 r. Wręcz przeciwnie stanowi teren zagospodarowany, który jest niezbędny do funkcjonowania kombinatu szklarniowego, a budowa którego stanowiła cel wywłaszczenia.

W ocenie Sądu organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i należycie na jego podstawie ustaliły, a co wynika z protokołu oględzin z [...] stycznia 2016 r., że od strony południowej na przedmiotowej działce znajduje się żelbetonowa rampa zjazdowa oraz podziemna infrastruktura techniczna. Od strony wschodniej posadowiony jest fragment budynku warsztatu o szerokości od 4 do 6 metrów oraz prowizoryczne ogrodzenie metalowe z siatki, bez podmurówki. W południowej części działka porośnięta jest trawą oraz utwardzona płytami betonowymi. Na budynku warsztatu znajduje się data oddania do użytku: [...] stycznia 1985 r. Północna granica działki przebiega po ogrodzeniu z siatki metalowej w odległości 2m od zewnętrznej krawędzi drogi. W północnej części działka porośnięta jest trawą. Teren w całości ogrodzony jest metalową siatką.

Z zalegających w aktach sprawy kopii map inwentaryzacyjnych

z operatu technicznego dotyczącego inwentaryzacji powykonawczej kombinatu szklarniowego w T. wynika, że linie ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacja deszczowa i sanitarna oraz linie energetyczne WN i NN zostały wykonane w latach 1980-1984, zaś budynek został zainwentaryzowany w 1985 r.

Te ustalenia jednoznacznie wskazują, że wnioskowana do zwrotu część działki nr 1588/176 stanowi teren zagospodarowany, który jest niezbędny do funkcjonowania kombinatu szklarniowego, nadto cel wywłaszczenia został zrealizowany w ustawowych terminach. Nieruchomość wywłaszczona została na mocy aktu notarialnego – [...] marca 1978 r. oddanie zaś do użytku ww. inwestycji nastąpiło w 1985 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym, niebudzącym wątpliwości Sądu, organy prawidłowo uznały, że na części działki nr 1588/176 w T. został cel wywłaszczenia w postaci budowy kombinatu szklarniowego.

Odnośnie zarzutu skarżącego o błędnym ustaleniu, że teren działki 1588/176 (odpowiadający dawnej działce nr 1447/2) stanowi w całości teren zagospodarowany i jest niezbędny do funkcjonowania kombinatu, że teren zielony pomiędzy budynkami stanowi integralną część obiektu szklarniowo-ogrodniczego i jest używany w ramach tego kompleksu oraz, że na całości działki 1588/176 doszło do realizacji celu wywłaszczenia, wyjaśnić należy, że przesłanka o jakiem mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. zachodzi w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, przy czym warunek ten musi odnosić się do całej wywłaszczonej nieruchomości, a nie jej części. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się rozpoczęcie realizacji, choćby

w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji. Przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, w związku z czym o takiej zbędności nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu, na przykład w sytuacji, gdy chodzi o wielką inwestycję, która wymaga długotrwałego procesu realizacji. Ważne jest, aby decyzja lokalizacyjna nie utraciła swej ważności, a plan realizacyjny był ważny do czasu zakończenia inwestycji.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki faktyczne, ani prawne określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n., a tym samym zasadnie organy orzekły o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Z tych przyczyn, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.