Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 390/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1 i 2, 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par.3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant p.o. specjalisty Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 września 2012r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł / dwieście czterdzieści zł/ powiększoną o należny podatek od towarów i usług, na rzecz radcy prawnego, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 390/12

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 20.02. 2012 r. J. G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek i wykorzystanie dokumentów złożonych w poprzednim postępowaniu tj. z dnia 16.01.2012 r. oraz 6. 02.2012 r. W ww. dniach do Zakładu wpłynęły m.in.: kserokopia pisma Komornika Sądowego z dnia 16.01.2012r. informujące o postępowaniach egzekucyjnych; kserokopia zaświadczenia z dnia 16.06.1997r. o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej, kserokopia potwierdzenia zgłoszenia rejestracyjnego podatnika podatku od

towarów i usług oraz podatku akcyzowego, kserokopia zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 16.01.2012r. o udzielonej stronie pomocy; kserokopia zaświadczenia z dnia 24.11.2010r. o zawieszeniu wykonywania

działalności gospodarczej, kserokopia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15.02.2011r. zaliczające schorzenie strony do lekkiego stopnia niepełnosprawności; kserokopie zaświadczeń Urzędu Pracy Powiatu z dnia 27.07.2011r. oraz 29.11.2011r. poświadczające status strony jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku,

Ponadto w dniu 22.02.2012r. strona złożyła w Zakładzie m.in. następujące dokumenty: kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]". o przyznaniu świadczenia pieniężnego stronie na zakup żywności w kwocie 80,00 zł od 01.01.2012r. do 31.03.2012r.; kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" o przyznaniu pomocy w postaci zakupu posiłków dla córki strony A. G. od 01.01.2012r. do 30.06.2012r.; kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" o przyznaniu Panu zasiłku okresowego od 01.01.2012r. do 29.02.2012r. w wysokości 70,30 zł.

W oświadczeniu strona wskazała, że jedynym źródłem utrzymania czteroosobowego gospodarstwa domowego jest jej świadczenie emerytalne. Wskazała również, iż syn R. pomaga finansowo. Strona poinformowała, że jest współwłaścicielem nieruchomości opisanej w Księdze Wieczystej "[...]" oraz że nie jest właścicielem wartościowego majątku ruchomego. Dodatkowo wskazała, iż posiada zobowiązania alimentacyjne, które reguluje w łącznej wysokości 150,00 zł miesięcznie. Ma miesięczne zobowiązania wynikające z opłat czynszowych - 650,00 zł, koszty związane z dojazdem córki do szkoły - 100,00 zł oraz koszt zakupu książek i odzieży - 100,00 zł. W dniu 8.03. 2012 r. strona uzupełniła wniosek o oświadczenie o nie otrzymaniu pomocy "de minimis".

Zakład rozpatrując wniosek wskazał, że strona prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą A.. Organ ustalił, że strona korzysta z pomocy finansowej Ośrodka oraz produktów żywnościowych z programu "[...]". Pismem z dnia 16.02.2012r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował, iż strona figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą od dnia "[...]" 1990r, a ostatnie rozliczenie podatkowe PIT-36 za 2010r. zostało złożone w dniu 02.05.2011r. Z bazy danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynikało, że strona jest właścicielem przyczepy lekkiej o numerze rejestracyjnym "[...]’. Ponadto w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych figuruje jako współwłaściciel nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,7400 ha, która opisana jest w Księdze Wieczystej "[...]" oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 726,00 m2, która opisana jest w Księdze Wieczystej "[...]". Z informacji znajdujących się w posiadaniu ZUS wynika, iż od dnia 05.08.2011r. strona ma przyznane na stałe świadczenie emerytalne w kwocie 1.034,53 zł miesięcznie netto.

W dniu 11.04.2012r. strona złożyła do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego Wydział V Gospodarczy oddalające wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ogłoszenie upadłości obejmującego likwidację majątku. Podstawą oddalenia przedmiotowego wniosku był art. 13 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego, zgodnie z którym, Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

W dniu 19.04.2012r. wpłynęło do ZUS oświadczenie, w którym strona poinformowała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami A. i R. oraz córką A. Jednocześnie wskazała, iż osiągane dochody nie wystarczają na podstawowe utrzymanie i koszta związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Zakład stwierdził, iż w przypadku strony wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż właściwy organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek oraz wobec tego, iż strona pobiera świadczenie emerytalne, a ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości i nadal posiada status przedsiębiorcy, pomimo zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, ZUS decyzją z dnia "[...]" odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek:

- na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), w łącznej kwocie 159.604,06 zł;

- na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy w łącznej kwocie 130.274,36 zł.

Organ dokonał przy tym analizy wniosku strony pod katem zastosowania umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy. Stosownie do zapisów w/w przepisu prawnego, należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z postanowieniami wymienionego rozporządzenia ZUS może umorzyć przedmiotowe należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną nie jest ona w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W takim przypadku na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia.

Porównując dochody i wydatki strony organ stwierdził, że opłacenie należności pozbawiłoby rodzinę strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednakże Zakład wyjaśnił, iż w kontekście obowiązujących przepisów prawa zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec ZUS nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w zakresie umorzenia.

ZUS zaznaczył, iż w złożonym wniosku strona nie podniosła istnienia innych okoliczności wymienionych w z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek, a w szczególności poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, iż opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Ponadto Zakład zaznaczył, iż strona nie wykazała istnienia przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tzn. nie udowodniła, iż przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z dokonanej analizy dokumentacji wynikało, iż orzeczeniem z dnia "[...]" Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności postanowił zaliczyć schorzenie strony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Powyższe orzeczenie zostało wydane do dnia 29.02.2012r. Jednakże Zakład zauważył, że strona posiada dochody niezależne od stanu zdrowia, tj. świadczenie emerytalne.

Organ podkreślił również, iż pomimo uznania że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) ZUS nie ma obowiązku umorzenia przedmiotowych należności, gdyż należy podkreślić, iż decyzje w zakresie umorzeń, podejmowane w oparciu o powołane przepisy, mają charakter uznaniowy.

ZUS zaznaczył ponadto, iż każdy płatnik prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko, które powinien wkalkulować w prowadzoną działalność. Przedsiębiorcy samodzielnie muszą ponosić ciężar prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym są zobowiązani do opłacania należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że ze względu na bardzo trudną sytuację nie była i nadal nie jest w stanie spłacać ciążących zaległości, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Podniosła, że fakt, iż nadal jest przedsiębiorcą w stanie zawieszenia nie ma wpływu na umorzenie wszelkich składek. We wniosku wskazała również, że przedstawiła wszelkie dowody świadczące o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiające uregulowanie zadłużenia. Wskazała ponadto, że w jej przypadku zaistniały nadzwyczajne okoliczności "w tym losowe, jak zgon "[...]", utrata rynku, tym samym dochodów i wiele innych, m.in. stale pogarszający się stan zdrowia". Dodała również, że pozbawiona została uzyskiwania dochodów, a jedynym dochodem jest emerytura i pomoc społeczna, dlatego uznała, iż nie musi udowadniać tych okoliczności, skoro dowody znajdują się w aktach sprawy. Dodała również, iż spełnia wszelkie przesłanki do całkowitego umorzenia należności z tytułu składek, również ze względu na ważny interes publiczny, gdyż trudna sytuacja nie powstała w związku ze świadomym uchylaniem się od spłacania powstałych zaległości,

lecz w wyniku różnych wydarzeń losowych, w tym zgonu "[...]’, utraty dochodów, pogorszenia stanu zdrowia itp." Strona zarzuciła dowolność w działaniu urzędników i podejmowanych przez nich decyzji ze szkodą dla osób ubiegających się o tego typu . pomoc.

Po rozpatrzeniu wniosku, zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]". Jako podstawę prawną organ wskazał art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W ust. 3 powołanego artykułu ściśle określono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt l ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.);

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przy czym, jak stanowi art. 28 ust. 3a wskazanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl § 3 niniejszego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jednakże nawet wystąpienie takich przesłanek, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych, nie obliguje Zakładu do podjęcia pozytywnej decyzji w zakresie umarzania należności z tytułu składek.

Należnościami z tytułu składek, zgodnie z art. 24 ust. 2 tej samej ustawy, są: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia, a także dodatkowa opłata.

W myśl zaś art. 32 powoływanej ustawy do składek na ubezpieczenie zdrowotne

i Fundusz Pracy w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Odnosząc się do sytuacji strony organ wskazał, iż źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne w kwocie 1034,53zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę w wymiarze 1/2 etatu w kwocie 750,00zł brutto syna A. Strona ponadto pobiera zasiłek rodzinny na córkę A. w kwocie 91,00zł miesięcznie, otrzymuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla A. G. w kwocie 170,00zł miesięcznie przyznane na okres od 01.11.2011r. do 31.10.2012r. oraz dodatek na pokrycie wydatków na dojazdy do szkoły dla A. G. w wysokości 50,00zł miesięcznie przyznany na okres od 01.11.2011r. do 30.06.2012r. oraz od 01.09.2012r. do 31.10.2012r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej strona wskazała, że córka otrzymuje pomoc w postaci zasiłku na zakup obiadu lub żywności w kwocie 80,00zł miesięcznie przyznaną na okres od 01.01.2012r. do 30.06.2012r., natomiast syn R. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem strony określił na kwotę 600,00zł miesięcznie, koszty związane z leczeniem na kwotę 150,00zł miesięcznie.

Uwzględniają powyższe organ uznał, iż pomimo uznania, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 28 oraz art. 28 ust. 3a wymienionej ustawy, Zakład nie ma obowiązku umorzenia przedmiotowych należności. Umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie, a nie zwalnianie płatników z tego obowiązku.

Ponadto organ poinformował stronę, że stosownie do art. 24 ust.5b ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W celu zapewnienia zabezpieczenia spłaty wierzytelności publicznoprawnych Zakład dokonał zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości. Ustanowienie hipoteki ma na celu ochronę interesów wierzyciela. Zakład wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności zabezpieczone hipoteką nie przedawniają się.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie został uwzględniony zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela. Organ w oparciu o zebrany i udostępniony przez stronę materiał dowodowy dokonał jasnej i precyzyjnej oceny przesłanek umożliwiających umorzenie. Zatem podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne. Podkreślił przy tym, że przepis art. 28 ust. 2 i 3 daje Zakładowi prawo umorzenia należności w pewnych określonych przepisami okolicznościach. Ustawodawca nie przewidział jednak żadnej okoliczności, w której ZUS miałby obowiązek umorzenia należności z tytułu składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji istotne uchybienia ;

- na podstawie art. 174 pkt. I i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi w związku z art. 120, art. 121 par. 1 i art. 122 oraz art. 124,180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 191, a także art. 194 par. l i 3, art. 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. , Ordynacja podatkowa poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji, naruszającej przepisy postępowania w sposób, który ma istotny wpływ na wynik postępowania,

- na podstawie art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak ustosunkowania się w treści uzasadnienia do zaskarżonej decyzji i przedłożonych dokumentów, jako wnoszącego skargę argumentów potwierdzających stan faktyczny,

- art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji, co naruszyło przepisy postępowania w sposób, mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego,

- art. 2, art.7, art. 45 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W związku z powyższym skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia "[...]" w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania,

- całkowite umorzenie zaległości na rzecz ZUS.

Zdaniem Skarżącego, jego egzystencja nadal jest zagrożona, strona żyje bowiem poniżej egzystencji społecznej, co zostało bezspornie udowodnione w przedmiotowej sprawie, a udzielane wsparcie przez "[...]"

umożliwia jedynie zapewnienie minimum egzystencji.

Zdaniem Skarżącego, twierdzenia organów podatkowych są wirtualne, a nie rzeczywiste i oparte na świadomym działaniu, niezgodnie z interesem podatnika. Zarzucił naruszenie zasady humanitaryzmu, jak też kryterium rodziny.

Strona zarzuciła także dowolność w ocenie stanu faktycznego.

Zaznaczyła ponadto, iż podejmowała próby aktywności zawodowej. Jej zdaniem, w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu nie tylko podatnika, ale także interesu publicznego. Strona wskazała, iż nie posiada żadnych realnych możliwości spłaty należności podatkowych. Poinformowała ponadto, że ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy.

Podkreśliła również, że przyczyny zaistnienia zaległości składek na rzecz ZUS powstały ze względów losowych, w tym zaprzestania działalności, oraz znacznego pogorszenia się stanu zdrowia .

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 11 września 2012 roku poparł skargę strony, wskazując że egzekucja należności ZUS spowoduje pozbawienie skarżącego środków do utrzymania rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,. - dalej jako "p.p.s.a..

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 19 stycznia 2012 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za okres od 1997 roku do 2012 roku, w łącznej wysokości 156.604 zł

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek - pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) - mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

W ocenie Sądu, organ orzekający w sprawie trafnie uznał, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ sytuacji innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle tego przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Skarżący jest właścicielem nieruchomości i firmy usługowej, której działalność została zawieszona, pobierając jednocześnie z ZUS emeryturę. Biorąc pod uwagę te okoliczności oraz fakt, że zobowiązany osiągał dochód z emerytury, Zakład zasadnie przyjął, że nie występują przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak jest podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż jest to sytuacja przejściowa.

W § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz.U.03.141.1365) z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określono, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący jest wdowcem posiada na utrzymaniu córkę A., uczennicę szkoły średniej, osiąga stałe dochody z emerytury. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej udziela rodzinie pomocy pieniężnej, szczególnie A. G.

Nie można też uznać, że świetle przedstawionej sytuacji osobistej i majątkowej, spłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, tym bardziej, że ZUS zabezpieczył hipoteką swoje długi na nieruchomości zobowiązanego.

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek, z uwagi na posiadanie przez skarżącego nieruchomości oraz możliwość osiągania dochodów, wobec zawieszenia działalności usługowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Zgodnie z treścią art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art.250 p.p.s.a zasądzono pełnomocnikowi z urzędu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej.