Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1105/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.),, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu B. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w B., z dnia [...]r. nr [...]o odmowie przyznania [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (zw. dalej: Spółką, Stroną, Skarżącą), pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 17 marca 2014 r. Spółka złożyła do Biura Powiatowego w B., wniosek o przyznanie płatności na rok 2014.

W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatu B. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydał ww. decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W dniu 17 kwietnia 2015 r. do Biura Powiatu B. wpłynęło odwołanie Spółki reprezentowanej przez pełnomocnika, w którym decyzji Kierownika Biura Powiatu B. zarzucono:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżąca sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, zw. dalej: rozporządzeniem nr 65/2011),

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że celem skarżącej było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia,

w szczególności określonych w art. 33 (obecnie 39) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i że w przypadku Spółki, nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego;

3. naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zw. dalej: kpa), poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nie żądanie od Spółki złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez pominięcie i nieprzeprowadzenie oględzin gospodarstwa rolnego prowadzonego i należącego do Spółki oraz niezebranie odpowiedniej dokumentacji dotyczącej Spółki, jej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej jej gospodarstwa w Polsce, której analiza potwierdziłaby autonomiczny charakter prowadzonej działalności rolniczej przez Spółkę, a także pozwoliłaby ustalić czy przyznanie Spółce dopłat, realizuje cele poszczególnych systemów wsparcia.

Podnosząc powyższe zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa i orzeczenie co do istoty.

W dniu [...]r. postanowieniem nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowił o włączeniu do materiału dowodowego sprawy, dokumentów z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych (...), a także dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla [...] oraz członków [...] sp. z o.o. tj: [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] 1 Sp.k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Sp. k., [...] Spółka z o.o., [...] sp. k., [...] Spółka z o. o. [...] Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. P. Sp. k. oraz przesłał informację w trybie art. 10 § 1 oraz 73 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa, Spółkę niniejszego postępowania należy traktować jako niezależny podmiot który prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu przepisów art. 2 lit c rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009), jako odrębny podmiot, czy występujące powiązania kapitałowo-osobowe, wskazują na sztuczny podział jednego "gospodarstwa" na wiele mniejszych jednostek produkcyjnych, dyskwalifikując Spółkę z możliwości ubiegania się o płatności.

Powołując treść przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, organ odwoławczy wskazał, że wszelkie przypadki w których zostanie stwierdzone, iż podmiot wnioskuje o uzyskanie odrębnej płatności na grunty pomimo,

iż w rzeczywistości stanowią ono jedno gospodarstwo w ramach istniejących powiązań funkcjonalnych, technicznych czy strategicznych, powinny być zakwalifikowane jako nadużycie przepisów wspólnotowych w celu uzyskania korzyści w sposób sprzeczny z ich celami.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przepisów

art. 7 i 77 § 1 kpa, organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 3 ustawy z dnia

26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

(Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.), na gruncie postępowań w zakresie przyznania płatności bezpośrednich, modyfikuje zasady ogólne określone przepisami kpa.

Jak wskazał organ odwoławczy, rozstrzygając niniejszą sprawę organ I instancji w decyzji, oparł się o materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania dotyczącego uchylenia czynności materialno-technicznej, polegającej na wpisaniu do ewidencji producentów (...)" oraz dokumenty i dowody, które Spółka przedłożyła w tym postępowaniu. Nadto, w ramach prowadzonego postępowania, organ wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień w trybie art. 50 § kpa i wykazania, że na dzień złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów, tj. 21 sierpnia 2008 r. oraz w okresie późniejszym, spełniała warunki określone w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów to znaczy podmiot spełniał warunki określone w definicji producenta rolnego, jest jedynym i niezależnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu przepisów art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009, jako odrębny podmiot na gruntach zarządzanych przez siebie oraz w zakresie samodzielności technicznej i ekonomicznej gospodarstwa prowadzonego przez spółkę. Wezwano także Spółę do dostarczenia aktów utworzenia Spółki i ew. zmian, dostarczenia dokumentów potwierdzających prawo użytkowania wnioskowanych gruntów, dokumentów potwierdzających zakup środków do produkcji, sprzedaży płodów rolnych jak również posiadanego parku maszynowego.

Zdaniem organu odwoławczego, nie jest usprawiedliwione twierdzenie Spółki,

że organ nie zebrał odpowiedniej dokumentacji jej dotyczącej, w tym jej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej jej gospodarstwa. Jak wskazał organ II instancji, dokumentację taką mogła przedłożyć Spółka, ponieważ jest ona w jej posiadaniu

a biorąc pod uwagę przepis art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.), to na Spółce ciążył obowiązek wykazania określonych faktów, z których wywodzi skutki prawne.

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji,

iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki z przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 czyli sztucznie stworzono warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy dokonał analizy prowadzonej przez Spółkę działalności pod kątem samodzielności funkcjonalnej oraz zbadał powiązania osobowe i kapitałowe. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że Spółka posiada siedzibę w miejscowości: P., [...]: przy czym pod tym adresem, działają także inne podmioty:

1) [...] Sp. z o.o.,

2) [...] Sp. z o.o.,

3) [...] spółka z o.o. Sp. komandytowa,

4) [...] Sp. z o.o. [...] spółka komandytowa,

5) [...] Sp. z o.o.

6) [...] Sp. z o.o. [...] Sp. komandytowa,

7) [...] Sp. z o.o. [...] Sp. komandytowa,

8) [...] Sp. z o.o. [...] Sp. komandytowa,

9) [...] Sp. z o.o. [...] Sp. komandytowa,

10) [...] Sp. z o.o. [...] Sp. komandytowa,

11) [...] Sp z o.o. [...] Sp. komandytowa

12) [...] Sp. z o.o.,

13) "[...]" Sp. z o.o.,

oraz osoby fizyczne wskazujące ten adres zamieszkania:

14) [...]

15) [...]

16) [...]

Wszystkie wymienione wyżej Spółki, są zarządzane lub kontrolowane przez A. N.

Organ odwoławczy przedstawił także stan prawny i faktyczny ww. podmiotów, wskazując odpowiednio na - wspólników spółek, skład osobowy ich zarządu, datę utworzenia i wpisania do KRS, a także składane przez ww. podmioty wnioski do uzyskania płatności i działki ewidencyjne zgłaszane w tych wnioskach (w tym podał przypadki wycofywania wniosków z uwagi na jednoczesne zgłaszanie do płatności tych samych działek przez kilka z ww. podmiotów).

Z dokonanych ustaleń wynikało, iż w ramach prowadzonej działalności wydzielono w 2012 r., z "[...]" Sp. z o.o., jednostki produkcyjne poprzez wydzierżawienie gruntów. Uprzednio grunty te były zgłaszane wcześniej przez jeszcze inną spółkę kontrolowaną przez A. N. mianowicie [...] Sp. z o.o.

Organ odwoławczy wskazał, że od 2012 roku, mamy do czynienia z jedenastoma dodatkowymi jednostkami produkcyjnymi, wydzielonymi w obrębie jednego gospodarstwa, przy czym, biorąc pod uwagę łączące podmioty mające siedzibę w P., zarówno stosunki cywilnoprawne, jak i wykazywane powiązania kapitałowo-osobowe, trudno mówić o trwałym i pełnym wydzieleniu gospodarstw zgłaszanych do płatności.

Ponadto Spółkę (jak i inne podmioty – ww. spółki komandytowe oraz osoby fizyczne, działające pod adresem P.) łączy z [...]Sp. z o.o. (pierwotna spółka "[...]" Sp. z o.o. na podstawie uchwały z 8 grudnia 2014 r. została przejęta przez grupę producentów rolnych w kategorii ziarna zbóż i nasion oleistych - [...] Sp. z o.o., która to spółka po dokonaniu przejęcia, zmieniła nazwę na [...]Sp. z o.o.) - Umowa o Gospodarowaniu Gruntem Rolnym zawarta w dniu 1 marca 2012 r., w ramach której podmioty zlecają wykonanie usług rolniczych obejmujących kompleksową uprawę roślin na terenie działek ewidencyjnych będących we władaniu Zleceniodawców, przy czym kompleksowa uprawa roślin obejmuje m.in.: wykonanie usługi uprawy roli, siewu, oprysku, rozsiewania nawozów, usług na użytkach zielonych oraz zbioru plonów, dostawę na działkę rolną środków do produkcji rolnej takich jak materiał siewny, nawozy, ośrodki ochrony roślin. Zgodnie zaś z § 4 zawartych umów o gospodarowanie gruntem, w celu zabezpieczenia należności z tytułu wykonywanych usług, płody rolne pochodzące z pól, które są przedmiotem umowy, pod warunkiem ich zebrania przez zleceniobiorcę, zostają z tym dniem przywłaszczone na zabezpieczenie roszczeń do czasu zapłaty wynagrodzenia z umowy; strony dopuszczają możliwość rozliczenia wzajemnych zobowiązań i należności w formie kompensaty wzajemnych rozrachunków.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że poszczególne jednostki gospodarują na gruntach dzierżawionych od spółki [...] Sp. z o.o., przy czym wszelkie zabiegi wykonywane są przez Spółkę [...] Sp. z o.o. Zapłata za usługi zabezpieczona jest płodami rolnymi i jednostki te, jako zrzeszone w grupie obowiązane są sprzedawać płody do spółki [...], która jest jednocześnie grupą producentów.

Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na sposób, w jaki kształtuje się struktura własnościowa tej spółki, tj.: [...] Sp. z o.o., N. A., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...]Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...]Sp. k., [...] Sp. z o.o. Sp. k.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe wskazuje na istnienie istotnych więzi między ww. podmiotami. Stąd organ odwoławczy nie uznał twierdzeń Spółki,

że dokonanie takiego wyodrębnienia kilkunastu spółek miało na celu wyłącznie decentralizację produkcji, aby nie dopuszczać do zwiększania tzw. strat stałych. Organ wskazał, że choć z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa, to z drugiej –koncentruje się produkcję i obrót towarem w celu maksymalizowania zysku ze sprzedaży płodów w ramach grupy producentów. Zdaniem organu, oznacza to,

że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych a także z budżetu krajowego.

Organ odwoławczy wskazał także, że analiza powiązań osobowych w ramach ww. kilkunastu spółek kapitałowych prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia

z grupą osób fizycznych (A. N., Ch. V., A. H. O. i Ch. B.), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne, poprzez wydzielenie gruntów, na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez A. N., Ch. V., Ch. B. oraz A.H. O. umiejscowionych pod adresem P., trzeba przyjąć, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego, lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne (A. N., Ch. B., Ch. V., A.H. O.).

Organ odwoławczy dokonał również weryfikacji spełniania przez Spółkę, podstawowych kryteriów do przyznania wnioskowanej płatności, w oparciu m.in.

o przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). Wskazał, iż wynikający z przepisów ww. ustawy, warunek posiadania gruntów rolnych należy rozumieć, jako ich rolnicze użytkowanie. Dokonując następnie analizy pojęcia "posiadania" i " prowadzenia gospodarstwa rolnego", organ odwoławczy wskazał, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy, być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować, dokonywać nakładów i czerpać ewentualne korzyści.

Odwołując się do definicji zawartych w przepisach unijnych organ odwoławczy wskazał, że gospodarstwo rolne określane jest jako samodzielnie zarządzana oraz technicznie i ekonomicznie samodzielna jednostka wytwarzająca produkty rolne, które może dodatkowo dostarczać inne nierolnicze produkty i usługi. Gospodarstwo rolne definiowane jest również jako wyodrębniona jednostka, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą (...) i na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowym postępowaniu trudno uznać, iż gospodarstwo Strony, spełnia kryteria odrębnego gospodarstwa. Nawet, jeśli podmiot posiada odrębne środki produkcji, wyposażenie i nieruchomości (co ma miejsce w niniejszym przypadku), a zarządzany jest przez to samo kierownictwo, nie powinien zostać uznany za odrębnego rolnika, a jednostki, którymi zarządza, za odrębne gospodarstwo.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie mamy do czynienia

z jednym gospodarstwem i jednym podmiotem spełniającym definicję rolnika (w postaci zmultiplikowanych spółek z ograniczona odpowiedzialnością i komandytowych i osób fizycznych z P.). Wykazane powiązania Strony kapitałowe i personalne (a także innych spółek prawa handlowego, czy osób fizycznych) charakterystyczne są dla holdingu, rozumianego jako organizacja grupująca podmioty gospodarcze (np. spółki), samodzielne pod względem prawnym i organizacyjnym, ale pod względem finansowym uzależnione od jednego z nich (podmiotu dominującego).

Organ odwoławczy przedstawił także analizę celu ukształtowania podmiotów

i struktury gospodarstwa. Odwołując się do odpowiednich regulacji prawa krajowego

i unijnego, wskazał na wprowadzenie w 2012 r. mechanizmu tzw. modulacji płatności bezpośrednich, natomiast dla płatności z tytułu ONW (wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania)- na degresywność kwot płatności które skutkowałyby tym, że w przypadku jednego dużego gospodarstwa należałaby się płatność tylko i wyłącznie do 300 ha, przy czym stawka pełna tylko do powierzchni 50 ha ([...] zł), za kolejne 50 ha tylko 50% stawki (czyli [...] zł) a za kolejne 200 ha tylko 25% stawki ([...]zł), a to oznacza, że maksymalna kwota płatności ONW na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I wyniosłaby [...] zł na gospodarstwo. Natomiast w momencie wydzielenia z dużego gospodarstwa kolejnych, mniejszych gospodarstw z powierzchnią gruntów zgłaszanych w granicach [...] ha, kwota ta uległaby multiplikowaniu dokładnie o liczbę wydzielonych gospodarstw.

Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie, z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, iż formalnie spełniane są warunki do przyznania pomocy jednakże z ogółu zebranego materiału, wynika też, że warunki zostały te stworzone sztucznie celem tylko pozyskania środków, niezgodnie z założeniami i zasadami udzielania wsparcia w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Reasumując w ocenie organu odwoławczego, ustalony w sprawie stan faktyczny dokonany poprzez analizę powiązań kapitałowych i personalnych pomiędzy podmiotami, okres wyodrębnienia znacznej części gospodarstw w 2012 roku (w momencie objęcia modulacja płatności bezpośrednich, oraz zastosowaniem współczynnika korygującego), sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy oraz łączące je stosunki cywilnoprawne, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te wynikają z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez wiele podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Tworzenie tak wielu podmiotów prowadzących działalność o tym samym profilu rolniczym, zarządzanych przez tą samą grupę osób, które wymieniały się między sobą posiadanymi gruntami, wskazuje, że sensem ekonomicznym utworzenia wielu powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) naruszenia przepisu art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca

2007 r.. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm.), poprzez dokonanie jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego wniosku jakoby Spółka nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartą w przepisie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

w postaci:

1) art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez:

a) błędną wykładnię rozszerzającą, a w konsekwencji błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że Spółka stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości;

b) niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy organ pod pozorem stosowania tego przepisu, w istocie uzależnił przyznanie wnioskowanego wsparcia od spełnienia dodatkowych, niewynikających z przepisów prawa przesłanek.

W uzasadnieniu skargi, Spółka podniosła, że okoliczności występowania określonych powiązań w postaci identycznego adresu do korespondencji, powierzenia jednej osobie zarządzania różnymi spółkami czy powiązania kapitałowe pomiędzy spółkami nie stanowią dowodu "sztucznego spełnienia" warunków wsparcia.

W ocenie Spółki, wnioski organu w tym zakresie oparte są na jednostronnej

i dowolnej interpretacji zebranego w sprawie materiału dowodowego. Spółka powołała się na wyrok TSUE z dnia 12 września 2013 r. C-434/12, wydanego na gruncie przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011 stanowiącego odpowiednik art. 30 rozporządzenia 73/2009 gdzie wskazano, iż "nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW" (teza 42).

Spółka wskazała, że w decyzji brak jest odniesienia poczynionych ustaleń do deklarowanego we wniosku profilu produkcji w kontekście jej argumentacji

w zakresie autonomicznego charakteru prowadzonej działalności rolniczej. Dodała przy tym, iż najnowsze badania wskazują, iż im większe gospodarstwa tym mniej efektywne.

Spółka podniosła, że organ nie analizuje jej deklaracji zawartej we wniosku (wnioskach za inne lata), w kontekście deklaracji zawartych w innych wnioskach,

-innych, powiązanych ze Spółką podmiotów w różnych latach.

Zdaniem Spółki, organ wymaga od niej nie tylko posiadania gruntów, ale także osobistego prowadzenia gospodarstwa, w taki sposób jak to definiuje np. ustawa

z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 803 ze zm.) w jej art. 6 ust. 2 pkt 1, przy czym, warunki takie nie wynikają z przepisów prawa, a organ próbuje pod pozorem stosowania przepisu art. 4 ust.8 rozporządzenia 65/2011, uzależnić przyznanie wsparcia od przesłanek nieznanych przepisom prawa.

W ocenie Spółki, próba zastosowania przez organ przepisu art. 4 ust.8 rozporządzenia 65/2011 w odniesieniu do niej, jest nieuzasadnioną i niedopuszczalną wykładnią rozszerzającą prowadzącą do jego niewłaściwego zastosowania, również z tego powodu, że wymieniony przepis mówi wyraźnie o spełnieniu "warunków wymaganych do otrzymania takich płatności" w ogóle, a nie odnosi się do wskaźników, od których zależy wysokość należnego wsparcia. Wynika to przede wszystkim z samego brzmienia omawianego przepisu.

Spółka podkreśliła, że polska wersja językowa dokładnie odzwierciedla też brzmienie tego przepisu w innych językach oficjalnych i wyraźnie odnosi się do warunków uzyskania wsparcia, a nie do ilościowych warunków uzyskania wsparcia

w określonej wysokości. Wniosek taki wynika także z argumentów wykładni systemowej, wedle których przepis ten - jako wyjątek - nie podlega wykładni rozszerzającej.

Zdaniem Spółki, o ile nadzwyczaj surową sankcję w postaci "niedokonania żadnych płatności" można uznać za uzasadnioną w przypadku sztucznego spełnienia warunków uzyskania wsparcia w ogóle, to całkowite pozbawienie jej, jak i wszystkich podmiotów powiązanych ze Spółką w oparciu o wyliczenie, że w przypadku braku zarzucanego przez organ rzekomego "podziału gospodarstwa", suma przyznanego wsparcia byłaby niższa niż wnioskowane przez wszystkie podmioty powiązane, stoi w wyraźnej sprzeczności tak z literalnym brzmieniem tego przepisu, jak też pozajęzykowymi metodami jego wykładni. Ponadto interpretacja taka byłaby sprzeczna z zasadą proporcjonalności stanowiącą ogólną zasadę prawa wspólnotowego.

Nadto Spółka dodała, że zastosowanie tegoż przepisu winno się odnosić do stanu faktycznego z chwili powstania podmiotu ergo jego zorganizowania. Wskazany przepis odnosi się bowiem do pojęcia "tworzenia sztucznych warunków", które to tworzenie należy umiejscowić w czasookresie funkcjonowania podmiotu, tj. przesądzić czy z tworzeniem sztucznych warunków mamy do czynienia w chwili zawiązania podmiotu poprzez rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym, czy też tworzenie sztucznych warunków miało miejsce później.

Zdaniem Spółki, brak ustaleń w powyższym zakresie, skutkuje w praktyce niemożnością przypisania Jej woli działania zmierzającej do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Nadto podniosła, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu prowadzonym na skutek złożenia wniosków za 2014 rok, zaś uzasadnienie w części obejmującej analizę przesłanek tworzenia sztucznych warunków odnosi się do płatności za rok 2012.

Końcowa Spółka przytoczyła pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II GSK 689/15,

w którym podkreślono, iż okoliczność, że spółka z o. o. powiązana z wnioskodawcą zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był wnioskodawca, nie jest sama w sobie wystarczająca do uznania, że ta spółka nie prowadzi samodzielnej działalności rolniczej oraz, że nie jest w posiadaniu nieruchomości rolnych zgłoszonych do dopłat.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt I SA/Sz: 1104/16, 1105/16, 1106/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Jak ustalono Skarżąca została utworzona w dniu 30 stycznia 2008 r., wspólnikami Skarżącej w dniu objęcia udziałów byli [...] spółka z o.o, [...]spółka z o.o, [...] sp. z o.o., A. N., [...]sp. z o.o.

Z dokonanych ustaleń wynikało również, iż w okresie 2010 do 2014 roku, powierzchnia "gospodarstwa" Spółki, zmniejszyła się z [...] ha do powierzchni [...]ha (na rzecz [...] sp. z o.o. sp. k., [...]sp. z o.o. [...] sp. k. A. N.).

Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca zadeklarowała do płatności ONW na 2014 r. grunty o powierzchni [...]ha które to grunty zostały wydzierżawione przez Spółkę od [...]Sp. z o.o.

Spółka potwierdziła, co w efekcie nie jest przedmiotem sporu, że usługi gospodarowania gruntem rolnym świadczone były na jej rzecz przez [...]Sp. z o.o. której wspólnikami byli [...] Sp. z o.o., A. N., członkami zarządu – A. N. i Ch. B. [...] Sp. z o.o. świadczyła usługi, które obejmowały kompleksową uprawę roślin oraz skup plonów, była także grupą producentów rolnych, wydzierżawiała grunty. Takie umowy o gospodarowanie zawarły również inne podmioty mające wspólną siedzibę/adres, tj. P., [...].

Osoba A. N., Ch. B., A. H. O., Ch. V. figuruje w 14 utworzonych spółkach, których siedziba mieści się pod tym samym adresem P., [...]. Adres ten jest także adresem osób fizycznych A. N., Ch. B., A. H. O., Ch. V. Jako producenci rolni od 2004 r. pod adresem P., [...], funkcjonowała [...] Sp. z o.o., A. N., [...] Sp. z o.o., której wspólnikami i osobami zarządzającymi byli odpowiednio Ch. B., A. H. O., A.N.

Sporna w niniejszej sprawie jest ocena ustalonego stanu faktycznego poprzez dokonanie – jak wywodzi Skarżąca - jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło - zdaniem Skarżącej - do błędnego wniosku jakoby Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartej w przepisie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i jego rozszerzającą wykładnię przez uznanie, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym przez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości.

Wobec powyższego, wskazać należy, że w art. 4 ust. 8 rozporządzenia

nr 65/2011 wprowadzona została klauzula generalna przeciwdziałająca obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Przepis ten stanowi, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Interpretacja wskazanej regulacji rozporządzenia nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że zostały stworzone w sposób sztuczny i pozorny warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez Skarżącą pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329 ze zm.) – przy czym organ odwoławczy nieprawidłowo w podstawie prawnej przywołał jednostkę redakcyjną § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, ale z treści decyzji wynika, że chodzi o § 2 - art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych przedmiotu, zgodzić się należy z organem, że dla płatności ONW obowiązuje degresywność kwot płatności oraz powierzchnia maksymalna, do której przyznaje się płatności (300 ha) - zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Ponadto, z uwagi na ujęcie w jednym wniosku – wniosku o płatność rolnośrodowiskową oraz o płatności bezpośrednie, zasadne jest wskazanie, że dla płatności rolnośrodowiskowej obowiązuje degresywność kwot płatności, zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361). Z kolei, w odniesieniu do płatności bezpośrednich w 2012 r. wprowadzono instytucję modulacji bezpośrednich, zgodnie z którą wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przekracza 5.000 euro są objęte modulacją podstawową wynosząca 10%, a w przypadku kwot wyższych niż 300.000 euro - płatności bezpośrednie zmniejszane są o dodatkowe 4% (art. 7 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009). Nadto, zgodnie z przepisami obowiązującymi

w roku 2014, na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zgodnie

z rozporządzeniem wykonawczym Komisji w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich), w danym roku jest wyższa od równowartości 2.000 euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2.000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania w 2014 r. współczynnika korygującego o 1,302214%.

Nie jest sporne, że podział dużego gospodarstwa pomiędzy podmioty deklarujące do płatności mniejsze powierzchnie, prowadzi do uzyskania sumarycznej płatności większej niż wynika to z przepisów o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Niewątpliwie wartość modulacji w sytuacji występującego podziału gruntów i deklarowania [...]ha będzie niższa, niż gdyby grunt ten został zgłoszony do płatności w całości przez podmiot wydzierżawiający go Stronie i rzeczywiście prowadzący na nim działalność rolną.

Zebrany materiał wskazuje, że poczynając od 2012 r. wydzielonych zostało szereg jednostek produkcyjnych a podział gruntów dotyczy łącznie 18 podmiotów (spółek i osób fizycznych) – powiązanych kapitałowo i osobowo poprzez osoby A. N., Ch. B., Ch. V., A. H. O.. A. N. występuje jako współudziałowiec w 12 spółkach, pełniąc w 14 funkcje reprezentacyjne, Ch. B., A. H. O., Ch. V. odpowiednio jako wspólnicy i zarządzający 8 spółkami. Osoby te również występują jako wspólnicy i reprezentujący Skarżącą.

Z powyższych ustaleń wynika, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych (A. N., Ch.V., A. H. O. i Ch.B.), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy, podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne poprzez wydzielenie gruntów na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez A. N., Ch. V., Ch. B. oraz A. H. O. umiejscowionych pod adresem P., [...], zachodziła podstawa do przyjęcia, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego lub wykazywane jako zarządzane (administrowane) przez osoby fizyczne – A. N., Ch. B., Ch. V., A. H. O.

Skarżąca wskazała, że celem tworzenia kolejnych spółek, w tym Skarżącej jest unikanie koncentracji produkcji, powołując stanowisko Banku Światowego

w przedmiocie megafarm zawarte w pracy K. D., D. N.

i S. K. S.

Zauważyć zatem należy, że stosownie do obowiązujących przepisów -

w przypadku grupy producentów rolnych - celem jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży

i dostawy do odbiorców hurtowych; ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności, nie sposób zatem nie dostrzec, że więzi grupy to więzi strategiczne i służą koncentracji. Zatem skoro, jak wskazał organ odwoławczy, a czego nie kwestionowała Skarżąca, [...]Sp. z o.o. świadczyła usługi, które de facto obejmowały wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i to na rzecz innych podmiotów pod adresem P., [...], przeczy to wskazywanej intencji tworzenia kolejnych spółek ,w tym spółki Skarżącej, która miała służyć unikaniu koncentracji. Skoro z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa w celu decentralizacji produkcji (zysku, strat), a z drugiej strony, koncentruje się produkcję i obrót towarem w ramach grupy producentów, to zasadnie organ uznał, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych, a także z budżetu krajowego. Rozumowanie przeciwne w tym stanie sprawy, w świetle wyjaśnień Skarżącej, byłoby sprzeczne z zasadami logiki.

Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych, jak przez pojedyncze osoby fizyczne (reprezentowane przez tego samego pełnomocnika, który również reprezentuje jako członek zarządu spółki) należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Nie bez znaczenia jest również przy ocenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, fakt zmiany przepisów w zakresie przyznania płatności, który miał miejsce w 2012 r. Stąd uznanie, że znaczące zmniejszenie powierzchni dzierżawionej i zgłoszonej do płatności przez Skarżącą w 2012 r. i w latach następnych, miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia i że powyższe działanie wyczerpało przesłanki z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, uznać należało za zasadne. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Skarżącej, iż zastosowanie powyższego przepisu ogranicza się wyłącznie do stanu faktycznego z chwili powstawania podmiotu ergo jego zorganizowania. Zdaniem Sądu tworzenie sztucznych warunków jest procesem, który może mieć miejsce także po zarejestrowaniu podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym, a wyraża się tak jak w niniejszym przypadku szeregiem podejmowanych czynności, w tym przekazywaniem pomiędzy powiązanymi osobami określonych działek powierzchni gruntu celem ominięcia obowiązujących limitów dopłat.

W oparciu o niepodważone ustalenia, poczynione w toku postępowania, zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że Skarżąca ubiegająca się o płatności rolne, nie posiada odrębnego kierownictwa, a z pozostałymi podmiotami jest ściśle powiązana osobowo, kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Strona w skardze twierdzi, iż fakt, że zlecała [...] sp. z o.o. prowadzenie upraw na całym areale jaki wydzierżawiła nie przesądza o tym, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie jest jego faktycznym posiadaczem i użytkownikiem, albowiem zlecanie poszczególnych czynności innemu podmiotowi jest naturalną i powszechnie stosowaną praktyką w gospodarce wolnorynkowej. Z tym stanowiskiem Sąd nie może się zgodzić, albowiem powyższy fakt stanowił bardzo ważny, ale tylko jeden z elementów potwierdzający stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności. Istotne jest bowiem, na co wskazała Skarżąca, iż to [...] sp. z o.o. sama prowadziła uprawy na całym areale jaki wydzierżawiła wszystkim podmiotom, które co istotne wszystkie były z nią powiązane. Skarżąca nadto, na co wskazał organ, mimo takiej możliwości i leżącej po jej stronie w tym postępowaniu inicjatywie dowodowej, nie przedłożyła przekonujących dowodów potwierdzających iż mimo powyższego, jednak to ona w istocie prowadziła gospodarstwo rolne.

W niniejszej sprawie Skarżąca wnioskowała o płatności rolnośrodowiskowe w oparciu o przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.

"Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. "Gospodarstwo" zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009, oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Nie bez znaczenia dla poparcia rozstrzygnięcia są powołane przez organ odwoławczy przepisy rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz.U.UE.L.2002.216.1), rozporządzenie Komisji (WE)

nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.U.UEL.2009.329.1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14) odnośnie wyodrębnienia jednostki pod względem technicznym, ekonomicznym i skutków zarządzania przez to same kierownictwo.

Godzi się zauważyć, że organ nie kwestionuje formalnoprawnego wyodrębnienia podmiotów ubiegających się o płatności rolne. Przedmiot sporu sądowego trzeba jednak w tej sprawie umiejscowić na innej płaszczyźnie i tak też – słusznie – uczyniły organy obu instancji. Chodzi mianowicie o to – co wymaga ponownego, silnego zaakcentowania – czy materiał dowodowy sprawy pozwalał przyjąć, że owo formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe strony (na bazie gruntów, którymi wcześniej dysponował inny podmiot, i przy wskazanych wieloaspektowych powiązaniach) mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne, dokonane w celu uzyskania płatności nienależnych w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.

Organy, w tym organ I instancji, oparły rozstrzygnięcie o zapisy Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, akta rejestracji producenta i zawarte tam dokumenty, dane z KRS, dokumenty złożone przez Skarżącą na wezwanie organu, a organ odwoławczy, w związku z powołaniem się przez Skarżącą w odwołaniu na toczące się postępowanie w sprawie wpisu do ewidencji producentów, dodatkowo o dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentacji fotograficznej, stanowiącej załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla [...] oraz członków [...] Sp. z o.o.: [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Sp. k., [...] Spółka z o.o., [...] sp. k., [...] Spółka z o.o. [...] Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k.

Zdaniem Sądu, organy zebrały i oceniły materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące czasokresu powstania podmiotów, a w przypadku Skarżącej także znaczącego zmniejszenia od 2012 r. dzierżawionej powierzchni, składu osobowego podmiotów powiązanych, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, pełnione funkcje, powiązania kapitałowe, przeanalizowały deklarowanie działek do płatności - skąd wywiedziono trafną konkluzję, że Skarżąca, nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Nie jest bowiem jednostką wyodrębnioną pod względem technicznym (tożsama siedziba ), cechuje ją ta sama działalność (rolnicza), jedność ekonomiczna, czyli powiązania osobowe i kapitałowe, nie posiada odrębnego kierownictwa, wszak w rzeczywistości zarządzana (administrowana) jest przez te same osoby co pozostałe podmioty i co bardzo istotne, nawet nie uprawiała dzierżawionych gruntów, bowiem kompleksową uprawę roślin na wydzierżawionych gruntach świadczyła sama wydzierżawiająca, tj. [...] Sp. z o.o. na rzecz Skarżącej (dzierżawiącej grunty).

Wreszcie organy ustaliły cel, jaki zamierzano w wyniku tych praktyk osiągnąć. Celem tym bowiem było pobieranie zwiększonych dopłat do gruntów rolnych, poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej, na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne. Wnioski te Sąd podziela w całej rozciągłości.

Spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających, że była odrębną jednostką. Skarżąca pomimo znanej argumentacji organu w postępowaniu

w sprawie wpisu do ewidencji producentów, którego dokumenty włączono do niniejszego postępowania i które były podstawą rozstrzygnięcia, nie wykazała, iż istotne wątpliwości organu co do prowadzenia na działkach gruntu we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej są nieuzasadnione, a posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej rzeczywiście miało miejsce. Skarżąca nie wykazała zatem okoliczności które potwierdzałyby i uzasadniały odrębne gospodarowanie.

Ze zgromadzonego materiału nie wynika także powód podziału działek na mniejsze części.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazać należy, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Oznacza to w konsekwencji, że nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści (co wcześniej wykazano), prowadzą do nieprzyznania korzyści (wedle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 30 rozporządzenia nr 73/2009), przeto jest oczywiste, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co w zupełności, bez odwoływania się do pozostałych argumentów, w pełni uzasadniało odmowę przyznania Skarżącej spółce wsparcia, o które wnioskowała.

Sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie spółek kapitałowych miał na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi. Zadaniem organów jest każdorazowe badanie, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania.

Zdaniem Sądu, organy wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy wnioskująca o płatność Spółka, pomimo zarządzania przez kierownictwo, które zarządza 14 spółkami, jest samodzielną, odrębną jednostką, spełniającą kryteria odrębnego gospodarstwa prowadzącego działalność rolniczą. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

W tej materii trzeba przyznać, że organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli obejścia prawa – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W konsekwencji nie było podstawy do przyjęcia, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy regulujące przyznawanie przedmiotowych płatności.

W sprawie nie znajdują uzasadnienia zarzuty co do naruszenia - mającego istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia - przepisów prawa procesowego. Jak już wskazano, organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia na podstawie materiału dowodowego wystarczającego do merytorycznego rozstrzygnięcia i w sposób wszechstronny i wyczerpujący je ocenił. Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Tym samym w sprawie nie doszło do jednostronnej oceny ustalonego stanu faktycznego. Strona Skarżąca, zarzucając jego jednostronne rozważenie, nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałyby prawdziwość jej twierdzeń, a negowały stanowisko organu Agencji.

Nie sposób też zgodzić się z zarzutem, iż w niniejszej sprawie, która dotyczy dopłat za rok 2014, uzasadnienie w części dotyczącej analizy przesłanek tworzenia sztucznych warunków odnosi się do płatności za 2012 rok. Otóż naturalnym zdaniem Sądu jest odniesienie się przez organy do stanu z roku 2012, albowiem w tym właśnie roku nastąpiły zmiany przepisów skutkujące podjęciem czynności nakierowanych na ominięcie limitów, których skutki dotyczyły także roku 2014.

Jednocześnie słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że nie można pominąć faktu, iż złożony wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 przez Skarżącą wykazuje, oprócz wnioskowania Spółki o pomoc z tytułu ONW, także o płatność rolnośrodowiskową (PRŚ) oraz o jednolitą płatność obszarową. Pomimo odrębności tych programów i rozpatrywania każdego z nich na podstawie odrębnych przepisów prawa, mają one wpływ na uzyskaną pomoc.

Nie budzi wątpliwości, że zadaniem organów jest każdorazowe badanie przy wnioskowaniu o płatności na dany rok, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania. Organy dokonały niepodważonych ustaleń, że podmioty ze wspólną siedzibą/adresem stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne, działające w formie spółek prawa handlowego, wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne (A. N., Ch. B., Ch. V., A. H. O.).

Wbrew zarzutom skargi podjęte rozstrzygnięcie opiera się na istniejących wielorakich więziach pomiędzy kilkunastoma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, przejawiające się również w zbieżności ich adresów, a także w "wymianie" między nimi działek zgłaszanych do płatności, które to okoliczności świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu podzielonych gospodarstw o mniejszej powierzchni. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby istniały jakieś inne racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności.

Stwierdzić zatem wobec powyższego należy, że stworzenie sztucznych warunków, brak odrębności gospodarstwa, są wystarczające do odmowy przyznania płatności.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.