Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 620/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 3 pkt 6, pkt 8, pkt 7a, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant: St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu odwołania B. K. - reprezentowanego przez radcę prawnego U. R., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] o czym orzekł w pkt 1, nakazał B. K., na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – w skrócie "Prawo budowlane" lub "P.b. z 1994 r.") - rozbiórkę części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129, tj. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części zawierającej w poziomie parteru: sień, kuchnię i łazienkę z wc i w poziomie poddasza: pokój (rozbudowa o nieregularnym kształcie i wymiarach w rzucie poziomym: ściana południowa - 5,54 m, ściana wschodnia - 2,5 m, ściana zachodnia - 2,68 m oraz część północna - 6,38 m) oraz rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części o wymiarach w rzucie poziomym 6,44 x 6,14 m i wysokości powyżej 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P. F., o czym orzekł w pkt 2.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał B. K., rozbiórkę części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129, tj. pkt 1 - rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części zawierającej w poziomie parteru: sień, kuchnię i łazienkę z wc i w poziomie piętra: pokój (rozbudowa o nieregularnym kształcie i wymiarach w rzucie poziomym: ściana południowa - 5,54 m, ściana wschodnia - 2,5 m, ściana zachodnia - 2,68 m oraz część północna - 6,38 m) oraz pkt 2 - rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części o wymiarach w rzucie poziomym 6,44 x 6,14 m i wysokości powyżej 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P. F..

Od powyższej decyzji odwołał się B. K. - reprezentowany przez radcę prawnego U.R., wskazując, że organ I instancji, zgodnie z wyrokiem WSA w Łodzi w pierwszej kolejności winien przeprowadzić postępowanie w trybie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wprawdzie zostało ono wszczęte przez wydanie postanowienia nr [...], jednakże nie zakończono go wydaniem stosownego aktu administracyjnego. Organ I instancji z pogwałceniem prawa połączył dwa postępowania, które winny być prowadzone w dwóch odmiennych stanach prawnych i wydał zaskarżoną decyzję, nakazując de facto rozbiórkę całego budynku. Przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny nie został wybudowany samowolnie. Budynek ten został zrealizowany w latach 30-tych ubiegłego wieku. Do chwili obecnej organy orzekające w tej sprawie nie wykazały, że jest to samowola budowlana. Istnieje jedynie przypuszczenie, że w latach 1960-1970 lub 80-tych, ubiegłego wieku ówcześni właściciele tej nieruchomości dopuścili się samowolnego wykonania pewnych robót budowlanych, polegających na rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ prowadzi postępowanie od ponad 5-ciu lat, nakazując odwołującemu składanie różnego rodzaju dokumentów. Pomimo złożenia dokumentów, organ I instancji, nie przeprowadził ich analizy. Oczywistym jest, że skoro nie miała miejsca nadbudowa i rozbudowa w obecnym stanie prawnym, to organ nie może, co do zasady, rozszerzająco stosować przepisów prawa, bowiem do samowolnie wykonanych robót budowlanych przed 1 stycznia 1995 r. mają zastosowanie, w związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W tej sprawie złożone dokumenty - ocena techniczna, inwentaryzacja, protokoły badań i sprawdzeń (...) potwierdzają, że przedmiotowy budynek w stanie, w jakim się znajduje, nie wymaga dokonania zmian i przeróbek do jego doprowadzenia, do stanu zgodnego z prawem. Wskazano również, że budynek mieszkalny jednorodzinny położony w Ł. przy ul. A 129 jest budynkiem jednokondygnacyjnym z poddaszem użytkowym. Pomieszczenie na poddaszu o pow. 15,69 m2 i zmiennej wysokości od 2,00m do 2,42m nie jest pomieszczeniem mieszkalnym. Wysokość poddasza użytkowego świadczy jednoznacznie, iż przy robotach remontowych wykonanych przez B. K. nie miała miejsca nadbudowa budynku, a jedynie zmiana konstrukcji dachu spowodowała nieznacznie jego podwyższenie. Błędnie zinterpretowano także fakt całkowitego zakrycia kominów poprzez nadbudowę budynku, gdyż kominy zostały przy remoncie dachu rozebrane, co stwierdził PINB w protokole z oględzin robót budowlanych z dnia 8 listopada 2010 r. W protokole tym B. K. zobowiązał się do odbudowy rozebranych kominów. Interwencja PINB w Ł. spowodowana była pismem A.

i W. F. złożonym w tym organie 7 października 2010 r. Z tą samą datą została wydana opinia nr 350/10 prywatnego zakładu usług kominiarskich, w której to użyto sformułowania "wylot przewodów kominowych ponad dachem zakryty od góry przez połać dachową przylegającego budynku. Na tym sformułowaniu organy orzekające w sprawie wywiodły tezę, że jest to dowód na nadbudowę budynku.

O niefortunnym sformułowaniu kominiarza świadczy zapis pracownika nadzoru budowlanego przeprowadzającego oględziny przedmiotowej nieruchomości zawarty

w protokole z 8 listopada 2010 r.: "Inwestor i współwłaściciel p. B. K.

w miesiącu czerwiec/lipiec 2010 roku wymienił zgniłe fragmenty krokwi dachowych oraz poszycie z desek, wykonał nowe pokrycie z papy termozgrzewalnej". Przedmiotowe kominy zostały odbudowane, co potwierdzono opinią kominiarską z 17 lutego 2011 r. Kuriozalnym, zdaniem odwołującego, jest orzeczenie organu I instancji, gdzie w pkt 1 zaskarżonej decyzji organ nakazuje rozbiórkę całego parteru oraz piętra zaś w pkt 2 rozbiórkę nadbudowanej części o wymiarach w rzucie poziomym 6,44m x 6,14m i wysokości powyżej 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P. F., z tych względów, że budynek ten jest obiektem, jak wskazano wyżej, jednokondygnacyjnym z poddaszem użytkowym, a nie dwukondygnacyjnym z poddaszem użytkowym, nadto, że wykonanie rozbiórki tak określonej części budynku, bez wskazania przez organ sposobu przeprowadzenia rozbiórki spowoduje to, że budynek straci swój charakter, ale jednocześnie ulegnie katastrofie budowlanej. Jak wynika z orzeczenia przedmiotowej decyzji jedna ze ścian, która ma zostać rozebrana, jest ścianą konstrukcyjną budynku, a to również oznacza, że jest to część, która musiała być wykonana w trakcie budowy tego budynku (ok. 1933 r. ubiegłego wieku), czego organ II instancji nie zauważył. Nieznaczne zwiększenie szerokości, czy długości istniejącego obiektu jest spowodowane w tym przypadku przeprowadzeniem robót budowlanych polegających na wykonaniu ocieplenia budynku. Nie rozbudowano i nie nadbudowano tego obiektu o nowe odrębne pomieszczenia. W świetle użytych w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane sformułowań "część obiektu budowlanego" należy rozumieć jako samodzielny element, który funkcjonuje niezależnie od pozostałej części budynku. Nie dosyć, że PINB w Ł. nakazał rozbiórkę znacznej części budynku powstałego w latach trzydziestych ubiegłego wieku (w tym ścianę konstrukcyjną), a najprawdopodobniej rozbudowanego i nadbudowanego w latach siedemdziesiątych także ubiegłego wieku, to zaskarżoną decyzją, w przypadku jej wykonania, doprowadziłby do rozbiórki praktycznie całego budynku.

Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł jak wskazano na wstępie.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 55/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję [...]WINB z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, zaś PINB kontynuując postępowanie w omawianej sprawie w dniu [...] podjął zaskarżoną decyzję o nakazie rozbiórki.

Według [...]WINB błędny jest zarzut odwołania, że w tej sprawie nie doszło do nadbudowy i rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 55/14, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwoliła na jednoznaczne ustalenie, iż nadbudowa budynku należącego do skarżącego nastąpiła po raz pierwszy w latach 70 ubiegłego wieku i wówczas w tej części poddasza powstało pomieszczenie mieszkalne. Następnie około 2009 r. nastąpiła kolejna nadbudowa tej części budynku. O ile pierwsze podwyższenie tegoż budynku nie jest sporne, bowiem fakt jego wykonania akcentuje także strona skarżąca, o tyle analiza dokumentacji fotograficznej, jak i dokumentów wytworzonych w związku z faktem zakrycia przez okap dachu na budynku skarżącego przewodu kominowego znajdującego się na dachu budynku użytkowanego przez uczestnika postępowania nie pozostawia wątpliwości, iż mamy do czynienia z kolejnym podwyższeniem przedmiotowego obiektu. Sąd stwierdził jednoznacznie, że ustalenie okoliczności wykonania nadbudowy nie stanowi wyłącznie domniemania - jak chce tego strona skarżąca - lecz jest logicznym wnioskiem, wyprowadzonym ze wszechstronnej analizy wskazanych powyżej okoliczności sprawy, a nadto podkreślił, że czas wykonania owych robót budowlanych został przez organy ustalony w sposób dostatecznie precyzyjny (około 2009 r., a przed 2010 r., kiedy nastąpiło ujawnienie i zgłoszenie do nadzoru budowlanego faktu zakrycia przewodu kominowego na dachu uczestnika postępowania, pozwalający dokonać właściwej subsumcji. W powołanym orzeczeniu sądowym wyjaśnione ostatecznie zostało także zagadnienie dotyczące realizacji przez skarżącego rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego w Ł. przy ul. A 129. I tak, sąd administracyjny podniósł, iż podobnie precyzyjne są ustalenia organów odnoszące się faktu rozbudowy przedmiotowego obiektu. Analiza dokumentacji fotograficznej, ale także ortofotomap

z lat 2005, 2007, 2009 i inwentaryzacji obiektu przedstawionej przez skarżącego wskazuje jednoznacznie, iż od 2005 r. obiekt użytkowany przez skarżącego uległ zasadniczym zmianom. O ile ortofotomapa z 2005 r. nie przedstawia części rozbudowanej, o tyle ortofotomapa z 2009 r. obrazuje kształt części dobudowanej zgodny z tym, co zostało ustalone podczas oględzin obiektu w toku niniejszego postępowania i co wynika z inwentaryzacji tegoż obiektu opracowanej na zlecenie skarżącego. Ponadto organy dokonały także umiejscowienia w czasie owej rozbudowy, dokonując porównania dokumentacji fotograficznej z okresami realizacji inwestycji budowlanych na działkach sąsiednich, a to z uwagi na to, że poddane analizie fotografie przedmiotowego obiektu przedstawiały także budynki na działkach sąsiednich. Dokumentacja budowlana dotycząca inwestycji na dwóch działkach sąsiednich, położonych przy ul. A 127 i 142, jednoznacznie wykazała, iż rozbudowa budynku skarżącego musiała mieć miejsce po dniu 1 stycznia 1995 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wniosek ten potwierdza także dokonana przez organ odwoławczy analiza mapy terenu z 1993 r. i jej porównanie z inwentaryzacją pochodzącą z 2010 r. Konkludując, WSA w Łodzi stanął na stanowisku, że powyższe ustalenia uprawniały organy obu instancji do przyjęcia, iż w wyniku wykonania robót budowlanych istniejący obiekt został rozbudowany i w następstwie tych prac powstała część budynku mieszkalnego: na poziomie parteru aktualnie wykorzystywana jako WC, łazienka, kuchnia oraz sień, zaś na poziomie poddasza jako pokój.

Organ II instancji wskazał na treść art. 153 p.p.s.a. i wyjaśnił, iż skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z przyszłych postępowań administracyjnych czy sądowoadministracyjnych jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Uwzględniając powyższe [...]WINB stwierdził, że organy nadzoru budowlanego orzekające w tej sprawie związane są niewątpliwie oceną prawną wyrażoną

w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 55/14. Przyjęcie natomiast przez organ odwoławczy odmiennej kwalifikacji robót budowlanych wykonanych przy spornym obiekcie, a więc uznania, że roboty te polegały na wykonaniu ocieplenia budynku, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, jak również pomalowaniu elewacji (zob. str. 6 odwołania), godziłoby bezspornie w orzeczenie sądu.

Dalej [...]WINB przywołał regulację art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że legalna rozbudowa i nadbudowa wymagały uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, skoro zatem B. Ko. nie posiada takiego dokumentu, jak również brak go w dokumentacji przekazanej przez Urząd Miasta

w Ł. przy piśmie z dnia 5 października 2011 r., tym samym organy nadzoru budowlanego zobligowane były do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane.

PINB w Ł., po uprzednim wykluczeniu przesłanek uniemożliwiających skuteczne przeprowadzenie procedury legalizacyjnej w odniesieniu do spornych robót, postanowieniem z dnia [...] nr [...], nakazał B. K. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129 oraz przedłożenie - w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r. - następujących dokumentów: pkt 1 - zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pkt 2 - dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane - aktualnym na dzień opracowywania projektu oraz pkt 3 - oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, dotyczących budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129, samowolnie rozbudowanego o część zawierającą w poziomie parteru: sień, kuchnię, łazienkę z wc i w poziomie piętra: pokój (rozbudowa o nieregularnym kształcie i wymiarach w rzucie poziomym: ściana południowa - 5,54 m, ściana wschodnia - 2,5 m, ściana zachodnia - 2,68 m oraz część północna - 6,38 m) oraz samowolnie nadbudowanego (nadbudowa o wymiarach w rzucie poziomym 6,44 x 6,14 m i wysokości powyżej 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P. F.. [...]WINB podniósł, że organ I instancji wśród dokumentów, jakie zobowiązany winien był złożyć w toku postępowania legalizacyjnego, obok zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalania warunków zabudowy podał także ostateczną decyzję o warunkach zabudowy. Zdaniem [...]WINB organ I instancji winien był zażądać przedłożenia jedynie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, bowiem z pisma Prezydenta Miasta Ł. z dnia 14 października 2014 r. wynika, że na spornym terenie nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego - zatem niemożliwe byłoby uzyskanie takiego zaświadczenia. Wskazane uchybienie nie jest jednak na tyle istotne, że powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego aktu administracyjnego. Termin dostarczenia do PINB w Ł. wymaganej dokumentacji upływał w dniu 30 września 2015 r. Zakreślony pierwotnie termin wykonania wskazanego obowiązku, zmieniony został na prośbę zobowiązanego postanowieniem z dnia [...] Przy piśmie z dnia 30 września 2015 r. B. K. złożył 2 egzemplarze opracowania pod nazwą: "Inwentaryzacja i ocena techniczna konstrukcji części budynku mieszkalnego, jednorodzinnego zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 129", autorstwa dr inż. D. Z. i mgr inż. A. Z., sporządzonego we wrześniu 2015 r. oraz 2 egzemplarze opracowania pod nazwą: "Inwentaryzacja zagospodarowania terenu dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 129", autorstwa dr inż. D.Z. i mgr inż. A. Z., sporządzonego we wrześniu 2015 r. Powyższe pismo nie zawierało jakiegokolwiek odniesienia się do pozostałych dokumentów wymaganych do zalegalizowania spornej inwestycji. B. K. nie wniósł także o ponowne przedłużenie terminu przedłożenia żądanej dokumentacji, ani o zawieszenie tego postępowania do czasu wydania decyzji o warunkach zabudowy przez Prezydenta Miasta Ł. W następstwie powyższego, organ I instancji pismem z dnia 30 października 2015 r. wezwał B. K. do przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego pisma, dokumentacji, o której mowa w postanowieniu z dnia [...] Doręczenie tego pisma nastąpiło B. K. w dniu 4 listopada 2015 r., w sposób określony w art. 40 § 2 k.p.a. Pomimo skutecznego doręczenia pisma z dnia 30 października 2015 r. inwestor nie wywiązał się z ciążącego nań obowiązku dostarczenia ściśle określonych dokumentów, niezbędnych do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej.

[...]WINB, odnosząc się w tym miejscu do dokumentacji złożonej do akt sprawy przy piśmie z dnia 30 września 2015 r. B. K., stwierdził, iż nie sposób uznać, by stanowiła ona wypełnienie obowiązku nałożonego postanowieniem PINB

z dnia [...] W sentencji tego rozstrzygnięcia w sposób wyraźny wskazano, jakiego rodzaju dokumentacja winna być przez zobowiązanego przedłożona, aby organ I instancji mógł przystąpić do dalszych czynności legalizacyjnych. Według organu odwoławczego proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W tej sprawie umożliwiono B. K. zalegalizowanie wykonanych samowolnie robót budowlanych, wzywając go do przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. Zobowiązany nie wypełnił nałożonych postanowieniem z dnia [...] obowiązków, nadto wymagane dokumenty nie zostały przedłożone w toku postępowania drugoinstancyjnego, dlatego też rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe.

Jednocześnie [...]WINB zwrócił uwagę na regulację § 72 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t.: Dz. U. z dnia 17 lipca 2015 r., poz. 1422) i stwierdził, że przedmiotowy obiekt w części użytkowanej przez B. K. jest budynkiem jednokondygnacyjnym: parter i poddasze. Stąd koniecznym stało się skorzystanie przez organ II instancji z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

i prawidłowe skonstruowanie zakresu obowiązku orzeczonego wobec B. K. w odniesieniu do samowolnie wykonanych robót w kondygnacji poddasza spornego obiektu.

Jednocześnie [...]WINB wskazał, że w wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 55/14 WSA w Łodzi wyraził pogląd, iż z okoliczności sprawy wynika, że mamy do czynienia z dwoma samowolami budowlanymi, z których pierwsza miała miejsce pod rządami ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., zaś kolejna pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. W takiej sytuacji - z punktu widzenia kryterium legalności - nie jest możliwe zaakceptowanie działań organów ujednolicających skutki obu samowolnych działań poprzez zastosowanie wyłącznie regulacji art. 48 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji nie jest możliwe zaakceptowanie samej treści decyzji nakazującej usunięcie - na podstawie wskazanego powyżej przepisu - samowolnie wykonanej nadbudowy do wysokości równej obiektowi użytkowanemu przez uczestnika postępowania. W ten sposób usunięte zostałyby skutki samowolnej nadbudowy, wobec której nakaz rozbiórki mógłby zostać orzeczony wyłącznie po spełnieniu warunków, o których mowa w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Analiza akt sprawy wykazała, że PINB zgodnie z wytycznymi i wskazaniami zawartymi w powyższym orzeczeniu, rozdzielił przedmiotowe postępowanie na dwa odrębne, czego wyrazem było podjęcie przez ten organ w dniu [...] postanowienia nr [...], którym w oparciu o przepis art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.) – dalej w skrócie "P.b. z 1974 r." nakazano B. K. oraz P. F. przedłożenie - w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r.: pkt 1 - inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem o stanie technicznym i prawidłowości wykonania robot budowlanych; pkt 2 - inwentaryzacji zagospodarowania terenu sporządzonej na aktualnej mapie do celów projektowych (z załączeniem inwentaryzacji geodezyjnej); pkt 3 - projektu budowlanego ewentualnych zmian i przeróbek, które pozwolą na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem - dotyczących samowolnie nadbudowanego budynku mieszkalnego (o wym. w rzucie poziomym) 6,44 x 614 m i wys. 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P.F., zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129, i postanowienia nr [...].

Z tej racji, nie znajduje uzasadnienia podniesiony w odwołaniu zarzut, że organ

I instancji działając z pogwałceniem prawa, połączył dwa postępowania, które winny być prowadzone w dwóch odmiennych stanach prawnych i wydał zaskarżoną decyzję, nakazując de facto rozbiórkę całego budynku. Z uwagi na fakt, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest samowola budowlana, która miała miejsce pod rządami obowiązującej ustawy - Prawo budowlane, organ odwoławczy nie ustosunkował się do argumentacji odwołania odnoszącej się do robót budowlanych wykonanych przed 1 stycznia 1995 r. Jednocześnie wskazał, że [...]WINB nigdy nie stał na stanowisku, iż budynek mieszkalny jednorodzinny położony w Ł. przy ul. A 129, wzniesiony został w warunkach samowoli budowlanej. Podkreślił także, iż rolą organów nadzoru budowlanego nie jest wskazanie sposobu przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany prac rozbiórkowych, co wynika z brzmienia art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zauważył przy tym, że zaskarżoną decyzją orzeczono nakaz rozbiórki "nie całego piętra", jak twierdzi odwołujący, lecz tylko tej części budynku, która zrealizowana została bez wymaganej zgody właściwego organu. Co więcej, nie może ujść uwadze, iż przedmiotowy budynek w części należącej do B. K. jest budynkiem jednokondygnacyjnym, co wynika wprost ze złożonej do akt sprawy inwentaryzacji tego obiektu (zob. rysunek nr 4). Z inwentaryzacji tej wynika również, że w kondygnacji poddasza znajdują się: pokój - 10,91 m2, pokój 15,69 m2, łazienka i wc 2,55 m2, korytarz 5,95 m2 (zob. rysunek nr 3).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. K. reprezentowany przez radcę prawnego U. R. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7, art. 67, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., art. 153 p.p.s.a., art. 48 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że roboty budowlane zrealizowane przez skarżącego zostały zdefiniowane jako budowa (nadbudowa, rozbudowa - art. 3 pkt 6 ww. ustawy ), a nie jako przebudowa, remont (art. 3 pkt 8 i pkt 7a ww. ustawy), art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane - poprzez nie zastosowanie. W motywach skargi przedstawiono dotychczasowy stan faktyczny sprawy i powtórzono co do zasady argumenty z odwołania od decyzji organu I instancji.

Odpowiadając na skargę [...]WINB w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 6 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł

o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów – odpisów dwóch map dla celów projektowych z 1993 r. i 2004 r. na okoliczność, że organ wadliwie ustalił, iż pomieszczenia: sień, kuchnia, łazienka (zaznaczone na mapie kolorem zielonym), czyli część nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 129 zostały samowolnie rozbudowane i nadbudowane przez skarżącego. Z map tych, jak podnosi, jednoznacznie wynika, że zmiana układu budynku miała miejsce przed 22 marca

1993 r. Mapa z 22 marca 1993 r. została sporządzona dla celów projektowych obiektu budowlanego na nieruchomości sąsiedniej położonej w Ł. przy ul. A127, natomiast mapa z 2004 r. została sporządzona dla celów projektowych przyłącza wodnokanalizacyjnego nieruchomości sąsiedniej położonej przy ul. A 127

w Ł.. Na obu mapach zaznaczone są obiekty względem których organ nakazał rozbiórkę.

W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2016 r. pełnomocnik P. F. – adwokat J. Z. wniosła o oddalenie skargi i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podzielając w całości prawidłowość ustaleń poczynionych przez organy obu instancji.

Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że odpis pisma z dnia 19 grudnia 2016 r. otrzymała bezpośrednio od pełnomocnika uczestnika postępowania.

Pełnomocnik skarżącego poparł skargę, natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] o nakazie rozbiórki części budynku mieszkalnego stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego, w związku z czym brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Tytułem wstępu przypomnieć należy, że tutejszy sąd, jak i organy orzekające

w sprawie związane są oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 55/14, mocą którego uchylono decyzję [...]WINB z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] o nakazie rozbiórki części budynku.

W związku z treścią art. 153 p.p.s.a., stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, sądowa kontrola zaskarżonej obecnie decyzji [...]WINB z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] sprowadzała się do zweryfikowania, czy organy orzekające w sprawie wykonały zalecenia sądu określone we wspomnianym wyroku. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że niedopuszczalne jest

w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego formułowanie zarówno przez organ, jak i skład orzekający w tej sprawie ocen prawnych sprzecznych z tymi, które zaprezentowano we wspomnianym wyroku.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Przepis art. 153 p.p.s.a. dotyczy granic związania sądu i organu oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego toku postępowania, zawartą w wyroku sądowym wydanym poprzednio w danej sprawie. Przepis ten zatem mógłby być naruszony jedynie w przypadku przekroczenia tych granic albo nie wykonania owych wskazań. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 2 września 2016 r. sygn. akt II OSK 2971/14 - Lex nr 2119370, 28 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2137/14 - Lex nr 2100580, 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1464/14 – Lex nr 2114317, 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2743/13 – Lex nr 1982829).

Z akt sprawy wynika, że stan faktyczny i stan prawny sprawy nie uległy zmianie, zatem ocena prawa zawarta we wspomnianym na wstępie rozważań wyroku WSA

w Łodzi z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 55/14 jest bezwzględnie wiążąca. Analiza motywów orzeczenia sądowego pozwala stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy przesądzone zostały trzy zasadnicze kwestie rzutujące na wynik sprawy. Po pierwsze, kwalifikacja prawna i zakres wykonanych robót budowlanych przez poprzednich właścicieli budynku przy ul. A 129 jak i skarżącego. Po drugie, okres wykonania tychże robót i po trzecie, konieczność prowadzenia dwóch postępowań legalizacyjnych, jednego w trybie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. wobec robót związanych z nadbudową budynku w latach 70 i drugiego w trybie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. wobec robót dotyczących rozbudowy

i nadbudowy budynku pod rządami tej ustawy.

Wobec tego zarzuty skargi dotyczące kwalifikacji prawnej i zakresu wykonanych prac budowlanych nie podlegają jakiejkolwiek dyskusji, zostały one przesądzone prawomocnym wyrokiem sądu i jeśli – zdaniem skarżącego – ocena w tym zakresie była wadliwa, to przysługiwało mu prawo złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z czego skarżący w świetle akt sprawy nie skorzystał. Niezasadne w związku z powyższym są zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 pkt 6, pkt 8 i pkt 7a, art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r. W rezultacie nie zasługiwały na uwzględnienie także wnioski dowodowe pełnomocnika skarżącego zawarte w piśmie z dnia 6 grudnia 2016 r. o przeprowadzenie dowodów w oparciu o mapy znajdujące się w aktach sprawy.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego niespornym jest, że PINB wdrażając zalecenia sądu, w dniu [...] wydał dwa postanowienia. Mianowicie, pierwszym postanowieniem nr [...] organ I instancji w trybie art. 56 ust. 1 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r. nakazał obu współwłaścicielom nieruchomości, czyli skarżącemu B. K. i P. F. przedłożenie w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r.: pkt 1 - inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem o stanie technicznym i prawidłowości wykonania robót budowlanych, pkt 2 - inwentaryzacji zagospodarowania terenu sporządzonej na aktualnej mapie do celów projektowych (z załączeniem inwentaryzacji geodezyjnej), pkt 3 - projektu budowlanego ewentualnych zmian i przeróbek, które pozwolą na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem - dotyczących samowolnie nadbudowanego budynku mieszkalnego (o wym. w rzucie poziomym 6,44 x 6,14m i wys. 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P. F.), zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129.

Natomiast drugim postanowieniem nr [...], PINB w trybie art. 48 ust. 2 i 3 P.b.

z 1994 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nakazał skarżącemu – w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r., przedłużonym następnie do 30 września 2015 r. przedłożenie dokumentów: pkt 1 - zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pkt 2 - dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane - aktualnym na dzień opracowywania projektu oraz oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, dotyczących budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 129, samowolnie rozbudowanego o część zawierającą w poziomie parteru: sień, kuchnię, łazienkę z wc i w poziomie piętra: pokój (rozbudowa o nieregularnym kształcie i wymiarach w rzucie poziomym: ściana południowa - 5,54 m, ściana wschodnia - 2,5 m, ściana zachodnia - 2,68 m oraz część północna - 6,38 m) oraz samowolnie nadbudowanego (nadbudowa o wymiarach w rzucie poziomym 6,44 x 6,14 m i wysokości powyżej 70 cm ponad krawędzią części budynku użytkowanego przez P. F..

Bezspornym jest również, że organ wobec nieprzedłożenia przez inwestora dokumentów określonych postanowieniem nr [...] i bezskutecznego ponaglenia inwestora w tym zakresie pismem z dnia 30 października 2015 r., zobligowany był zastosować przepis art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 P.b. z 1994 r. i nakazać rozbiórkę tej części budynku, która podlegała rozbudowie i nadbudowie pod rządami ustawy z 1994 r.

Zgodnie z treścią art. 48 Prawa budowlanego, właściwy organ nakazuje,

z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (ust. 1 ). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: pkt 1 - jest zgodna

z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: lit. a - ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo lit. b - ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pkt 2 - nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: pkt 1 - zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; pkt 2 - dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5).

Powyższy przepis określa poszczególne etapy procedury legalizacyjnej, dając inwestorowi prawną możliwość uniknięcia najsurowszej w skutkach sankcji, jaką jest rozbiórka obiektu budowlanego bądź jego części zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej. Skorzystanie z tej możliwości, o czym skarżący został prawidłowo pouczony w postanowieniu nr [...], zależało wyłącznie od jego woli, zatem skarżący nie powinien być obecnie zaskoczony wydaną w rezultacie decyzją administracyjną. Podkreślić trzeba, że o trybie prowadzonego postępowania legalizacyjnego i rodzaju dokumentów, które inwestor zobowiązany jest przedłożyć, celem kontynuowania procesu legalizacyjnego decyduje organ administracyjny na podstawie ustalonego stanu faktycznego i obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Zatem, nie jest rolą skarżącego decydowanie w zastępstwie organu, które

z dokumentów należy przedłożyć, a które - w jego ocenie - są zbędne. W realiach tej sprawy organ związany był oceną prawną zaprezentowaną w wyroku sądu sygn. akt II SA/Łd 55/14, co skutkowało - o czym była mowa wyżej - koniecznością prowadzenia dwóch odrębnych postępowań legalizacyjnych, a co za tym idzie - obowiązkiem inwestora było przedłożenie ściśle określonych postanowieniami PINB dokumentów.

Z obowiązku tego w ramach postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie P.b. z 1994 r. inwestor się ewidentnie nie wywiązał, pomimo ponagleń ze strony organu I instancji do przedłożenia dokumentacji. Niespornym zatem jest, że skarżący miał zagwarantowaną prawną możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej i z możliwości tej nie skorzystał, co prawidłowo skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji o nakazie rozbiórki części budynku mieszkalnego na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 P.b. z 1994 r.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że organ odwoławczy w świetle poczynionych ustaleń prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o nakazie rozbiórki części budynku uwzględniając, iż przedmiotowy budynek posiada poddasze użytkowe, a nie - jak błędnie przyjął organ I instancji - piętro.

Chybione są także zarzuty skargi o połączeniu dwóch odrębnych postępowań legalizacyjnych i wydaniu w trybie art. 48 ust. 1 P.b. z 1994 r. jednej decyzji nakazującej rozbiórkę praktycznie całego budynku. Pełnomocnik skarżącego zdaje się zapominać o regulacji art. 153 p.p.s.a. i wynikających zeń konsekwencjach prawnych dla poddanego kontroli sądu postępowania administracyjnego. Nie zauważa również, że jedno postępowanie dotyczyło nadbudowy budynku o wysokości 70 cm ponad cześć budynku użytkowanego przez P. F. - i tej części budynku ewidentnie nie obejmuje decyzja rozbiórkowa. Natomiast przedmiotem drugiego postępowania była rozbudowa i nadbudowa przedmiotowego budynku powyżej wysokości 70 cm, względem której orzeczono nakaz rozbiórki.

W związku z powyższym błędne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 67, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., ponieważ nie znajdują one oparcia w materiale dowodowym sprawy niniejszej. Zupełnie niezrozumiały w świetle poczynionych wyżej rozważań i załączonych akt administracyjnych jest także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

a.tp.