Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 571/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku odmówił "A" Spółce z o.o. z siedzibą w G., przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] określił "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.

Decyzja powyższa została przesłana za pośrednictwem poczty na adres biura pełnomocnika podatnika A.T..

Z powodu nieobecności adresata nie doszło do doręczenia przedmiotowej decyzji przez pracownika poczty i przesyłkę złożono na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o tym fakcie (awizo) w dniu 26.10.2004 r. umieszczono w pocztowej skrzynce oddawczej adresata, o czym świadczy adnotacja dokonana przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pełnomocnik spółki odebrał przedmiotową decyzję z Urzędu Pocztowego w dniu 27.10.2004 r.

Decyzja z dnia [...] zawierała stosowne pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania, jednakże spółka takiego odwołania w ustawowym terminie nie złożyła, w związku z czym decyzja ta stała się decyzją ostateczną.

W dniu 24 marca 2005 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - załączając do niego odwołanie.

We wniosku tym spółka wyjaśniła, iż uchybienie terminowi odwołania nastąpiło przy braku winy strony, w imieniu której działał profesjonalny pełnomocnik, który cierpiał na poważne schorzenia uniemożliwiające mu świadome działanie.

Na poparcie swojego stanowiska spółka przedłożyła przy piśmie złożonym przez pełnomocnika ustanowionego przez stronę dr. J. N. (pismo bez daty - nadane w urzędzie pocztowym w dniu 15.04.2005r.) dokumentację lekarską A.T. oraz pismo Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 08.04.2005 r. wyjaśniające przyczynę jego śmierci.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdził, że instytucję przywrócenia terminu reguluje art. 162 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

- zainteresowany wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu,

- uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy,

- podanie (wniosek) o przywrócenie terminu wniesie w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,

- jednocześnie z wniesieniem podania dopełni czynności, dla której był określony termin.

Z powołanych wyżej przepisów prawa procesowego wynika, iż to na osobie, która uchybiła terminowi ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, iż uchybienie to nastąpiło bez jej winy, tzn. że pomimo swojej staranności nie mogła dokonać w terminie danej czynności, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, przy czym wykazać należy, iż była to przeszkoda nie do przezwyciężenia. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, np. jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec.

W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć.

Ponieważ skutki działań pełnomocnika odnoszą się bezpośrednio do mocodawcy, to udzielając pełnomocnictwa do działania w swoim imieniu mocodawca powinien dołożyć wszelkiej staranności w doborze pełnomocnika tak, aby wybrana przez niego osoba cieszyła się jej zaufaniem, odznaczała się rzetelnością, kompetencjami, odpowiedzialnością i starannością w działaniu.

Zdaniem Dyrektora Izby takim zaufaniem ze strony Spółki cieszył się A.T., jak bowiem wynika z pisma Spółki z 24.03.2005 r. - Zarząd Spółki nie miał podstaw do uznania informacji (że odwołanie od decyzji zostało wniesione w terminie i sprawa rozpatrywana jest przez Izbę Skarbowa) pochodzących od pełnomocnika za niewiarygodne.

Jednocześnie jednak zarówno we wniosku z 23.03.2005 r., jaki i w piśmie uzupełniającym strona wskazała, że w okresie, gdy była reprezentowana przez A. T., cierpiał on na przewlekłą chorobę, a zażywane przez niego leki oraz stany psychiczne uniemożliwiały mu świadome działanie i swobodę w zakresie podejmowanych decyzji. Było to zdaniem spółki przyczyną nie dotrzymania przez pełnomocnika terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Okoliczności te, w ocenie podatnika stanowią podstawę do przywrócenia Spółce terminu do wniesienia tego odwołania.

W wyniku odwołania organ podatkowy II instancji stwierdził, iż poza sporem pozostaje, że pełnomocnik Spółki "A" nie złożył odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].

Jednocześnie podkreślił, iż jak wynika z akt sprawy A.T. już w dniu 17.11.2004 r., a więc nie czekając na rozpatrzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej odwołania stawił się w Urzędzie Skarbowym i poinformował kierownika Działu Podatku Dochodowego od Osób Prawnych, iż w związku z nie dotrzymaniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, podejmie inne działania mające na celu likwidację zaległości Spółki z o.o. "A".

Tymi innymi podjętymi działaniami było:

1. wystąpienie przez pełnomocnika Spółki do Naczelnika Urzędu Skarbowego (pisma z 17.11.2004 r.) z wnioskami o:

- o umorzenie Spółce "A" odsetek za zwłokę od zniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 1998r. i luty/marzec 1999 r.,

- o umorzenie odsetek i opłaty prolongacyjnej Spółki "A" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.04.1998 r. do 31.03.1999 r. w kwocie określonej decyzją Naczelnika [...],

- o rozłożenie na raty zaległości Spółki "A" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.04.1998r. do 31.03.1999 r. w kwocie 256.422,00 zł,

2. przeprowadzenie w dniu 24.11.2004 r. przez A. T. rozmowy z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w sprawie zaległości podatkowej Spółki "A" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w związku ze złożonymi wnioskami o umorzenie odsetek i rozłożenie zaległości głównej na raty,

3. wystąpienie w imieniu Spółki "A" do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem (pismo z 20.12.2004 r.) o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu l instancji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, tj. wskazując jako podstawę swojego wniosku art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Dyrektora Izby z powyższego wynika, że pełnomocnik Spółki był świadomy, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], stała się decyzją ostateczną.

Ponadto pracownicy Urzędu Skarbowego, z którymi w grudniu 2004 r. kilkakrotnie kontaktował się A.T., nie potwierdzają, aby zachowywał się on w sposób wskazujący na jego niezdolność do pełnienia funkcji zawodowych.

W nawiązaniu do powyższego, w świetle pisma pełnomocnika spółki z dnia 18.05.2005 r., w którym wypowiedział się on co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie, organ odwoławczy zauważył, że w przypadku gdyby stan zdrowia A.T. powodował okresowe stany wyłączające jego aktywność zawodową, to w tym czasie byłby on na zwolnieniu lekarskim i lekarz prowadzący stwierdziłby u niego okres niezdolności do pracy.

W świetle całego zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przewlekła choroba pełnomocnika strony A.T. pozostawała - w ocenie organu - bez wpływu na świadome działanie i swobodę w zakresie podejmowanych przez niego decyzji, a 2-dniowe opóźnienie w złożeniu odwołania przez pełnomocnika było raczej skutkiem omyłki, a nie przewlekłej choroby.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Spółka z o.o. "A" wniosła o jego uchylenie.

Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie wniosek o przywrócenie terminu spełnia warunki określone w art. 162 Ordynacji podatkowej, kwestią sporną, co wynika z uzasadnienia postanowienia, pozostaje tylko kwestia winy. Strona skarżąca stwierdziła, iż dołożyła należytej staranności w wyborze pełnomocnika, który był wpisany na listę doradców podatkowych i tym samym posiadał kompetencje do reprezentowania strony przed organami podatkowymi, a nawet sądami administracyjnymi. Trudno w takiej sytuacji mówić o winie w wyborze, którą ma ponosić strona. Podstawowe znaczenie w sprawie ma treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepisy prawa mówią o uprawdopodobnieniu, a nie o udowodnieniu, jest to zasadnicza różnica. Zdaniem skarżącej przedstawione dowody w zakresie stanu zdrowia A.T. tj. dokumentacja lekarska, pismo Prokuratury Rejonowej w S. wyjaśniające przyczynę śmierci pełnomocnika oraz opinia lekarska wydana przez lekarza medycyny D. L. w sposób wiarygodny uprawdopodabniają okoliczność, iż stan zdrowia A.T. spowodowany prawdopodobnie nadużywaniem alkoholu mógł powodować okresową niezdolność zmarłego spełniania swych funkcji zawodowych. W szczególności twierdzenie takie wynika z opinii lekarza medycyny D.L., który wydał opinię po zbadaniu dokumentacji lekarskiej A.T..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota niniejszego postępowania incydentalnego sprowadzała się do oceny winy pełnomocnika skarżącej A.T., który nie dochował terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].

Kwestię przywrócenia terminu w postępowaniach objętych regulacją ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) reguluje przepis art. 162 tej ustawy. W świetle § 1 tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto kolejnym warunkiem przywrócenia terminu jest aby, podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz jednocześnie z wniesieniem podania koniecznym jest dopełnienie czynności, dla której był określony termin (§ 2).

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej, występujący jako organ podatkowy II instancji prawidłowo wydał w dniu [...]decyzję w której odmówił "A" Spółce z o.o. z siedzibą w G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], uzasadniając to nie uprawdopodobnieniem przez skarżącą, że przedmiotowe uchybienie nastąpiło bez winy jej pełnomocnika.

Podkreślić należy, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Organ podatkowy dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Choroba strony, bądź jej pełnomocnika, poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności w tym wypadku odwołania oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób przy jej dokonaniu.

Zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona (pełnomocników, pracowników kancelaryjnych) powoduje, że nie można uznać braku jej winy w uchybieniu terminowi (tak np. Sąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z dnia 12 marca 1999 r., I PKN 76/99).

W niniejszej sprawie decydującą okolicznością przemawiającą za odmówieniem przywrócenia terminu jest zdaniem Sądu fakt, który słusznie podkreślił też organ podatkowy w swojej decyzji, że pełnomocnik "A" Spółki z o.o. A.T. już w dniu 17.11.2004 r. tj. nie czekając na rozpatrzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej złożonego z dwu dniowym opóźnieniem odwołania, poinformował kierownika Działu Podatku Dochodowego od Osób Prawnych, iż w związku z nie dotrzymaniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, podejmie inne działania mające na celu likwidację zaległości Spółki "A". Po czym wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskami o:

- o umorzenie Spółce "A" odsetek za zwłokę od zniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 1998 r. i luty/marzec 1999 r.,

- o umorzenie odsetek i opłaty prolongacyjnej Spółki "A" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.04.1998 r. do 31.03.1999 r. w kwocie określonej decyzją Naczelnika z [...],

- o rozłożenie na raty zaległości Spółki "A" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.04.1998 r. do 31.03.1999 r. w kwocie 256.422,00 zł.

A ponadto przeprowadził w dniu 24.11.2004 r. rozmowę z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w sprawie zaległości podatkowej Spółki "A" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w związku ze złożonymi wnioskami o umorzenie odsetek i rozłożenie zaległości głównej na raty, jak i wystąpił w imieniu Spółki "A" do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem (pismo z 20.12.2004r.) o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu l instancji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu powyższe czynności oraz ich charakter wskazują, iż pełnomocnik pomimo swojej choroby był świadomy uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, jego czynności zmierzały natomiast do zapobieżenia ujemnym skutkom nie wniesienia odwołania w terminie. Wszystkie pisma i wnioski w nim zawarte zostały sformułowane logiczne i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a także w sposób odpowiadający sztuce prawniczej. Ponadto o profesjonalnym reprezentowaniu skarżącej spółki świadczą również uprawnienia doradcy podatkowego, jakie posiadał A.T..

Dlatego też zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie skarżąca pomimo dokonania wyboru pełnomocnika we właściwy sposób, ponosi ujemne skutki jego zawinienia co wiąże się z ryzykiem funkcjonowania spółki.

Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i orzekł jak w sentencji wyroku.