Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1795/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8,9, 12 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) maja 2021 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta (...) nr (...) z dnia (...) marca 2021 r., 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz R. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2021 r. R.W. (Skarżący), wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną A.W..

Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] (organ I instancji), odmówił przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący posiada ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z [...] października 2020 r. nr [...] na okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] października 2021 r., a zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2018 r. poz. 2220), powoływanej dalej jako "ustawa" jest to przesłanka do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na skutek odwołania Skarżącego - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] września 2007 r. wynika, że żona Skarżącego została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Orzeczenie wydano na stałe, niepełnosprawność istnieje od urodzenia. W orzeczeniu zostało zawarte również wskazanie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością stałej egzystencji.

Reasumując Kolegium uznało, że mimo spełnienia przesłanek pozytywnych - organ I instancji prawidłowo uznał, że Skarżący nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pobiera już specjalny zasiłek opiekuńczy. W ocenie Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy stanowią kolidujące ze sobą świadczenia rodzinne w tym sensie, że ta sama osoba nie może w tym samym czasie otrzymywać obydwu świadczeń. Co prawda zgodnie z art. 27 ust. 5 ww. ustawy istnieje możliwość wyboru świadczenia, jednakże warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z przysługującego zasiłku, a zatem jednoznaczne zrzeczenie się prawa do tego świadczenia oraz uchylenie decyzji o jej przyznaniu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego M.M..

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ww. ustawy, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku Skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

b) naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji:

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącego.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w związku z art. 80 K.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że fakt pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Jednocześnie Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że Skarżący pobiera specjalny zasiłek dla opiekuna przyznany decyzją z [...] października 2020 r.

Zgodnie z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ww. ustawy - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z powyższego wynika, że strona pobierająca zasiłek dla opiekuna nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z unormowania zawartego w art. 17 ww. ustawy jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie – poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych – muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega – co do zasady – albo na niepodejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną – stosownie do art. 17 ust 1 ww. ustawy. Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w jej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a lub b ustawy.

Skarżący pobiera zasiłek dla opiekuna, czego nie kwestionuje ale zarówno organ I instancji, jak i Kolegium pominęły treść wniosku Skarżącego z [...] lutego 2021 r. o którym mowa w treści decyzji organu I i II instancji oraz treść odwołania od decyzji organu I instancji. W pismach tych Skarżący wskazał, że ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, z którego chce zrezygnować w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, Skarżący wskazuje wprost, że chce dokonać wyboru świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 ww. ustawy w celu spełnienia przesłanek do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym wnosi na podstawie art. 155 K.p.a. o uprzednie uchylenie aktualnie obowiązującej decyzji przyznającej Skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć w tym miejscu należy, że z treści art. 27 ust. 5 ww. ustawy wynika wprost, że Skarżący mógł dokonać wyboru przysługującego mu świadczenia. Sąd w tym miejscu podkreśla, że przepis ten nie stawia żadnej granicy czasowej do dokonania wyboru przysługującego stronie świadczenia. Regulacja ta dotyczy każdej sytuacji, w której istnieje zbieg uprawnień do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy. Organy wadliwie jednak oceniły te oświadczenia jako niewystarczające do przyjęcia rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna.

Zdaniem Sądu, wola Skarżącego, co do tego, jakie świadczenie chce pobierać, a więc które jest de facto dla niego bardziej korzystne, została przez Skarżącego jasno wyrażona. W ocenie Sądu nie do zaakceptowania jest więc stanowisko organów, że świadczenie pielęgnacyjne Skarżącemu nie przysługuje, ponieważ pobiera on specjalny zasiłek opiekuńczy. To właśnie rolą organów było umożliwienie Skarżącemu ostatecznego "zrezygnowania" z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym bardziej, że Skarżący miał świadomość, że aby otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego musi najpierw zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, o co też wnosił w swoim wniosku z [...] lutego 2021 r.

Organy wydały jednak niekorzystne dla Skarżącego decyzję podczas, gdy podkreślić wypada, że fakt uzyskiwania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być w okolicznościach tej sprawy przeszkodą do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże wymaga to wyeliminowania z obrotu prawnego w pierwszej kolejności decyzji przyznającej specjalny zasiłek dla opiekuna, a następnie rozpoznania wniosku Skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy z całą mocą podkreślić, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego statuujące ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego zamieszczone w Rozdziale 2 K.p.a. nie mogą być w żadnym wypadku pominięte przez organy. Zgodnie z tymi zasadami organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym – co wynika z art. 8 K.p.a. Nadto zgodnie z art. 9 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, organy czuwają nad tym, aby strony uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wreszcie zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że organy prowadząc postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego zasady te naruszyły.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię art. 17 i art. 27 ust. 5 ww. ustawy. Organ pierwszej instancji winien podjąć działania zmierzające do tego, aby dokonany przez Skarżącego wybór świadczenia został urzeczywistniony i sam w sobie nie stanowił przesłanki uniemożliwiającej skorzystanie właśnie z tego świadczenia, które Skarżący wybrał.

Uznając zatem zarzuty skargi za uzasadnione, oraz stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 5 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ww. ustawy oraz z naruszeniem 8, 9, 12 § 1 K.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.