Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 828/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1ai c w zw. z art. 135, art. 200 i 209
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 78 ust. 1, art. 9 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 187 par.1, art. 191, art. 210 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego R.N. kwotę 5100 (pięć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 27 lipca 2009 r. "A" Sp. z o. o. działając w ramach udzielonego upoważnienia w imieniu R. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "B"‘ R. N. zgłosiła w Urzędzie Celnym do procedury dopuszczenia do obrotu towar - krzem metaliczny, importowany z Tajwanu wg faktury [...] z dnia 18 czerwca 2009 r. Eksporterem przedmiotowego towaru była firma "C".

Zgłoszenie zostało przyjęte i zaewidencjonowane według SAD nr [...].

W dniu 20 września 2011 r. do Urzędu Celnego wpłynął sporządzony przez przedstawicieli Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) Raport nr [...]z przeprowadzonego przy współpracy tajwańskich władz dochodzenia dotyczącego eksportu krzemu metalicznego. Dochodzenie OLAF przeprowadzone zostało w związku z podejrzeniem, iż towar deklarowany jako pochodzący z Tajwanu faktycznie pochodzi z Chińskiej Republiki Ludowej.

W nadesłanym raporcie stwierdzono, iż na podstawie zebranych na Tajwanie danych można wyciągnąć wniosek, iż tajwańskie firmy objęte dochodzeniem (m. in. "C") importowały krzem z Chińskiej Republiki Ludowej do Tajwanu oraz ponownie eksportowały chiński krzem do Unii Europejskiej, deklarując jego tajwańskie pochodzenie. Stwierdzono także, iż badane spółki zajmowały się handlem, a nie produkcją krzemu. W celu ustalenia związków miedzy importowanym, a następnie eksportowanym krzemem, ustalenia rzeczywistego pochodzenia eksportowanego krzemu oraz zebrania dodatkowych informacji Zarząd Generalny ds. Ceł (Generalny Dyrektoriat Ceł) - Ministerstwo Finansów - Wydział Dochodzeń zobowiązał się do przeprowadzenia wizytacji w objętych dochodzeniem spółkach. Tajwańskie Biuro Handlu Zagranicznego zobowiązało się natomiast do przeprowadzenia wizytacji w spółkach celem zebrania informacji o wnioskach o wydanie świadectw pochodzenia oraz ustalenia rzeczywistego pochodzenia krzemu.

Ponadto w dniu 9 stycznia 2012 r. do Urzędu Celnego wpłynął suplement do Raportu OLAF nr [...] zawierający wyniki kontroli przeprowadzonych przez Tajwańskie Biuro Handlu Zagranicznego i Zarząd Generalny ds. Ceł (Generalny Dyrektoriat Ceł) - Ministerstwo Finansów - Wydział Dochodzeń w wytypowanych spółkach.

Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie kontroli ww. zgłoszenia celnego, co uczyniono postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 18 stycznia 2012 r.

Decyzją z dnia 30 marca 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego:

- określił dla towarów objętych ww. zgłoszeniem celnym - kraj pochodzenia – Chiny;

- określił stawkę cła antydumpingowego w wysokości 49%;

- określił niezaksięgowaną kwotę cła antydumpingowego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 53.684 zł;

- odstąpił od poboru odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne, od kwoty określonej w pkt 3 wydanej decyzji.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej przywołał art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 65 ust. 5, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 20 ust. 1, ust. 3 lit. c i g, art. 24, art. 67, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 214 ust. 1, art. 201 ust. 2, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992r. ze zm.) – dalej: "WKC", rozporządzenie Komisji (WE) nr 948/2009 z dnia 30 września 2009 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L Nr 287) oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 398/2004 z dnia 2 marca 2004 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz krzemu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L 66).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że Raport OLAF nr [...] powstał po odbytej misji, której celem było wspólne zbadanie, wraz z właściwymi organami tajwańskimi (Ministerstwem Spraw Gospodarczych - Tajwańskim Biurem Handlu Zagranicznego oraz Zarządem Generalnym ds. Ceł (Generalny Dyrektoriat Ceł) - Ministerstwo Finansów - Wydział Dochodzeń - podejrzewanego przeładunku krzemu metalicznego pochodzącego z Chin zadeklarowanego jako pochodzący z Tajwanu celem importu do Unii Europejskiej i uniknięcia środków antydumpingowych nakładanych na produkty chińskie. Misja prowadzona była w odniesieniu do przesyłek zgłoszonych przez kraje członkowskie, eksportowanych przez wytypowane tajwańskie spółki, m. in. przez "C". W celu ustalenia związków między importowanym, a następnie eksportowanym krzemem, ustalenia rzeczywistego pochodzenia eksportowanego krzemu oraz zebrania dodatkowych informacji Zarząd Generalny ds. Ceł (Generalny Dyrektoriat Ceł) - Ministerstwo Finansów - Wydział Dochodzeń zobowiązał się do przeprowadzenia wizytacji w objętych dochodzeniem spółkach. Tajwańskie Biuro Handlu Zagranicznego zobowiązało się natomiast do przeprowadzenia wizytacji w spółkach celem zebrania informacji o wnioskach o wydanie świadectw pochodzenia oraz ustalenia rzeczywistego pochodzenia krzemu.

Co istotne, firma "C" będąca eksporterem towaru została rozwiązana z dniem 8 lutego 2011 r., w rezultacie czego Tajwańskie Biuro Handlu Zagranicznego nie mógł przedstawić wyników dochodzenia dla tej spółki. Niemniej jednak Zarząd Generalny ds. Ceł (Generalny Dyrektoriat Ceł) - Ministerstwo Finansów - Wydział Dochodzeń odwiedził ww. spółkę w ramach audytu administracyjnego, a wyniki ich dochodzenia przedstawione w suplemencie do Raportu OLAF nr [...]jednoznacznie potwierdzają, iż wszystkie partie eksportowanego przez ww. tajwańską firmę krzemu pochodzą z Chińskiej Republiki Ludowej i nie nabyły pochodzenia na Tajwanie.

Wizytacja w spółce "C", która odbyła się w dniu 19 lipca 2011 r. potwierdziła, że spółka została rozwiązana i podlega procedurze likwidacji. Jednakże Pan L., który pełni funkcję dyrektora ww. spółki podczas dochodzenia oświadczył, że spółka importowała krzem z Chińskiej Republiki Ludowej i składowała go w magazynie. Następnie, zgodnie z otrzymanym zleceniem, dokonywała ona wysyłek reeksportowych do swoich klientów w UE bez jakiegokolwiek przetwarzania, bądź po kruszeniu oraz/lub oczyszczaniu krzemu.

Mając na uwadze treść art. 24 WKC Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Dla przedmiotowego towaru, pochodzącego z Chin, klasyfikowanego do kodu Taric 2804 69 00 90 stawka cła erga omnes nie uległa zmianie, natomiast stawka cła antydumpingowego ostatecznego, zgodnie z art. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 398/2004 z dnia 2 marca 2004 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz krzemu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej wynosi 49% od wartości celnej towaru. Ponadto, zgodnie z art. 11 pkt. 2 rozporządzenia Rady WE nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej ostateczny środek antydumpingowy wygasa pięć lat po jego nałożeniu lub pięć lat od daty zakończenia ostatniego postępowania przeprowadzonego po nałożeniu środków w odniesieniu do dumpingu i szkody, chyba że podczas postępowania stwierdzono, że wygaśnięcie doprowadzi do kontynuacji lub powrotu dumpingu i szkody. Takie postępowanie przeglądowe wszczyna się z inicjatywy Komisji lub na wniosek złożony w imieniu producentów wspólnotowych, a środek pozostaje w mocy do czasu zakończenia tego postępowania. Zawiadomienie o wszczęciu przeglądu wygaśnięcia i częściowego przeglądu okresowego środków antydumpingowych stosowanych względem przywozu krzemu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej opublikowane zostało w Dzienniku Urzędowym C 51 w dniu 4 marca 2009 r., zatem środek ten obowiązywał faktycznie do dnia 29 maja 2010 r.

W konsekwencji organ uznał, że zadeklarowanie tajwańskiego pochodzenia towarów objętych ww. zgłoszeniem celnym, w istocie pochodzących z Chin, spowodowało ominięcie nałożonego na przedmiotowy towar cła antydumpingowego, a tym samym zaniżenie należności celnych.

W odwołaniu od ww. decyzji R. N. wnosząc o uchylenie wydanej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie podniósł zarzuty:

- naruszenia art. 122 i art. 187 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez brak zebrania wszystkich dowodów w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na spekulacji dokonanej przez OLAF w suplemencie do raportu z misji;

- naruszenia art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez całkowicie dowolną ocenę dowodów;

- naruszenia art. 210 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez brak uzasadnienia faktycznego w zakresie przyczyn, dla których dowodom istniejącym w sprawie, w tym w szczególności znajdującym się w aktach sprawy świadectwie pochodzenia partii towarów odmówiono wiarygodności.

Decyzją z dnia 18 października 2012 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa oraz art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że z nadesłanego raportu wynika, że objęta dochodzeniem spółka "C" handlowała krzemem metalicznym importowanym z Chin do Tajwanu , a następnie eksportem tego krzemu do krajów Unii Europejskiej (w tym Polski), natomiast nie zajmowała się produkcją krzemu metalicznego. Pomimo, iż sprzedany firmie "B" R. N. krzem (faktura [...]) krzem metaliczny nie został wyprodukowany w Tajwanie i nie nabył tajwańskiego niepreferencyjnego pochodzenia firma "C"wystąpiła do władz Tajwanu z wnioskiem o wydanie świadectwa pochodzenia na przedmiotowy towar, deklarując jego tajwańskie pochodzenie. Dnia 3 listopada 2009 r. Tajwańska Izba Handlu w Kaohsiung wydała świadectwo nr [...] potwierdzające tajwańskie pochodzenie krzemu dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie ww. SAD. Firma "C" świadomie wprowadziła zatem w błąd tajwańskie władze wnioskując o potwierdzenie tajwańskiego pochodzenia i wydanie świadectwa (dla polskiego importera) w celu uniknięcia antydumpingowej stawki celnej w wysokości 49% nałożonej przez Wspólnotę na krzem metaliczny pochodzący z Chin.

W istocie więc krzem pochodzący z Chin winien być obciążony cłem antydumpingowym według stawki 49%.

Odnosząc się do zarzutu polegającego na niedokonaniu weryfikacji ww. świadectwa z uwagi na fakt, iż spółka "C" w czasie prowadzenia dochodzenia przez OLAF była w trakcie likwidacji organ odwoławczy wskazał, że podczas wizytacji w "C" kontrolujący uzyskali informację, że firma nie zajmowała się produkcją krzemu a jedynie sprowadzała krzem z Chin do Tajwanu i dokonywała reeksportu tego towaru do krajów Unii Europejskiej. Ewentualnie sprowadzony z Chin towar był poddawany procesowi kruszenia lub oczyszczania. Zgodnie zaś z art. 24 WKC towar, w którego produkcję zaangażowany jest więcej niż jeden kraj, jest uznawany za pochodzący z kraju, w którym został poddany ostatniej istotnej ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu, które spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu. Proces przetwórczy lub obróbka może być uważana za istotną w rozumieniu cyt. przepisu o pochodzeniu towarów , jeżeli produkt będący jego rezultatem posiada swoje własne właściwości jak i własny skład, których nie posiadał przed poddaniem go temu procesowi lub obróbce. Z ww. raportu wiadomym jest, że krzem nie został poddany takiemu procesowi. Z kolei wymienione powyżej czynności wykonane na towarze tj. kruszenie, oczyszczanie, sortowanie, pakowanie są czynnościami prostymi, które nie wpływają i nie zmieniają zasadniczych cech tego produktu. Tym samym czynności te nie powodują zmiany pochodzenia towaru w rozumieniu art. 24 WKC. Ponadto z raportu wynika, że krzem metaliczny był sprowadzony z Chin do Tajwanu a następnie eksportowany do Unii Europejskiej z takim samym kodem taryfy celnej.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że Naczelnik Urzędu Celnego wbrew twierdzeniu strony nie miał podstaw do uznania przedmiotowego raportu jako niewiarygodnego. Z kolei wymiar cła antydumpingowego w zaskarżonej decyzji znajduje podstawę w obowiązujących przepisach prawa i został dokonany w granicach swobodnej oceny dowodów. Zgodnie bowiem z art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, iż w gromadzeniu materiału dowodowego organ nie jest związany wnioskami strony, lecz sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym rozeznaniem i przekonaniem, co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Organ ma zatem pełną swobodę w kształtowaniu postępowania wyjaśniającego ma jednak na uwadze, że zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Dowody gromadzi się na potwierdzenie lub zaprzeczenie określonych faktów.

Mając na uwadze powyższe zapatrywania organ odwoławczy zauważył, że w czasie sporządzania raportu oraz suplementu kontrolujący posiadali jedynie informacje o nieprawidłowym dokumentowaniu pochodzenia krzemu eksportowanego przez firmę "C" i o wprowadzeniu władz Tajwanu w błąd w celu ominięcia cła antydumpingowego nałożonego przez Wspólnotę na krzem metaliczny pochodzący z Chin. Kontrolujący nie dysponowali wówczas precyzyjnym zestawieniem i przyporządkowaniem konkretnych partii krzemu importowanych przez "C" z Chin, z partiami krzemu reeksportowanymi przez tą firmę do Polski w tym dla firmy "B" R. N..

W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Celnej włączył zaś do akt sprawy następujące dokumenty: pismo Departamentu Dochodzeń Dyrekcja Generalna DS. Ceł -Tajwan Republika Chińska z dnia 2 marca 2012 r. (sporządzone w języku angielskim wraz z urzędowym tłumaczeniem); notę Europejskiego Biura ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dotyczącą akt dochodzenia OLAF - Raport Thor nr [...] z dnia 21 marca 2012 r. prowadzonego wobec tajwańskiego eksportera "C" (sporządzoną w języku angielskim wraz urzędowym tłumaczeniem); wykaz deklaracji importowych firmy "C" z Chin do Tajwanu w latach 2008 - 2011 oraz wykaz deklaracji eksportowych firmy "C" z Chin do krajów Unii Europejskiej w tym do Polski w latach 2008 – 2011.

Z powyższego wynika, że ww. pismem Departament Dochodzeń Dyrekcja Generalna ds. Ceł, Tajpej Tajwan przekazał do Biura OLAF informacje odnośnie deklaracji importu z Chin a następnie eksportu do Unii (w tym do Polski) krzemu metalicznego przez firmę "C" w latach 2008 - 2010 (tj. do rozwiązania firmy). W związku z powyższą informacją władz Tajwanu Europejskie Biuro ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych w dniu 21 marca 2012 r. sporządziło notę dotyczącą akt raportu OLAF nr [...]z której wynika, że w okresie od 2008 do 2011 firma "C" dokonała importu na Tajwan 100 partii krzemu metalicznego deklarowanego jako pochodzący z Chińskiej Republiki Ludowej. Informacje te zostały zamieszczone w załączniku nr 2 do niniejszej noty. W tym samym okresie firma "C" wyeksportowała 95 partii krzemu metalicznego do krajów Unii Europejskiej (w tym do Polski) i nie tylko. Z kolei na podstawie informacji przekazanych przez Tajwańską Dyrekcję Generalną ds. Ceł, Biuro OLAF porównało dane szczegółowe przedstawione w załączniku 3 z bazą główną, w której figurują wszystkie partie towaru zgłoszone przez Państwa członkowskie, OLAF dodało dodatkowa kolumnę w załączniku 3 oznaczoną Ref.MDB, w której wymieniono powiązanie partii towaru sprowadzonego z Chin do Tajwanu z partią eksportowaną m. in. do Polski. Z niniejszej noty wynika, że nie wszystkie partie towaru importowane z Chin zostały dopasowane do partii towaru wyeksportowanych z Tajwanu, jednakże nie dotyczy to firmy "B" R. N., bowiem Biuro OLAF zidentyfikowało wszystkie eksporty "C" dla strony. Z powyższych danych wynika, że strona dokonała łącznie 7 importów krzemu metalicznego zakupionego w firmie "C" w tym 20.000 kg krzemu objętego ww. zgłoszeniem celnym.

Powyższe zestawienie deklaracji importowych i eksportowych jednoznacznie wskazuje, że we wszystkich przypadkach krzem eksportowany przez firmę "C" dla firmy "B" R. N. pochodził z Chin, a tym samym podlegał cłu antydumpingowemu nałożonemu przez Wspólnotę.

W skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. N. podniósł mające zasadniczy wpływ na wynik sprawy zarzuty naruszenia:

- art. 122 i art. 187 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez brak zebrania wszystkich dowodów w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na spekulacji dokonanej przez OLAF w suplemencie do raportu z misji;

- art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez całkowicie dowolną ocenę dowodów;

- art. 200 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego;

- art. 210 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez brak uzasadnienia faktycznego w zakresie przyczyn, dla których dowodom istniejącym w sprawie, w tym w szczególności znajdującym się w aktach sprawy świadectwie pochodzenia partii towarów odmówiono wiarygodności, a w konsekwencji bezzasadne określenie dla towarów objętych ww. zgłoszeniem celnym kraju pochodzenia – Chiny i przyjęcie zawyżonych należności celnych, tj. cła antydumpingowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że ustalenia zawarte w decyzjach organów obydwu instancji nie mogą być uznane za uprawnione. Organ celny dokonał w postępowaniu jedynie prostego powtórzenia wniosków dokonanych przez OLAF, które w odniesieniu do dostawcy skarżącego są wyłącznie spekulacjami. Następnie, bez jakiegokolwiek odniesienia się do dokumentu w postaci świadectwa pochodzenia oraz choćby prób jego weryfikacji, organ nałożył obowiązek zapłaty cła.

Zdaniem skarżącego - powołującego się na decyzję Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. - w postępowaniu celnym prowadzonym przez krajowe organy celne raport OLAF traktować należy tak samo, jak wszelkiego rodzaju protokoły z kontroli przeprowadzanych przez organy administracji polskiej. Tym samym jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 ustawy - Ordynacja podatkowa. Dokument ten winien więc podlegać obiektywnej i bezstronnej ocenie organu pierwszej instancji. Organ celny nie dostrzegł jednakże obiektywnie wydawałoby się oczywistych nieścisłości raportu: skoro bowiem z spółka znajduje się w stanie likwidacji (a nie została wykreślona z rejestru), to niezrozumiałym zaniechaniem jest nie zbadanie jej dokumentacji. Skoro istnieje dyrektor, który składa za spółkę oświadczenia, to możliwe być powinno także zweryfikowanie dokumentacji tej spółki i ustalenie, czy rzeczywiście jedynym dostawcą krzemu metalicznego dla "C" była ChRL (jest to surowiec produkowany w wielu krajach) na czym polegały operacje na tym towarze w oparciu o faktyczne możliwości przerobowe tej spółki (posiadany park maszynowy, licencje, czy technologie co można także ustalić w oparciu o dokumenty nawet po zaprzestaniu działalności). Nie dostrzeżono także, że Pan L. został wskazany wyraźnie jako dyrektor spółki w okresie prowadzonego postępowania, a nie w okresie, w którym skarżący nabywał towar. Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, czy jego oświadczenie oparte jest na rzeczywistej wiedzy, czy przypuszczeniach. Co oczywiste, zadaniem organu pierwszej instancji było wyjaśnienie tych wątpliwości.

Skarżący podniósł również, że z informacji, jakie otrzymał od firmy importującej krzem metaliczny z Tajwanu – [...] S.A. (CWB), wynika, że raport OLAF budzi wiele wątpliwości. Według Działu Handlu Zagranicznego Ministerstwa Gospodarki Tajwanu krzem dostarczany CWB przez tajwańskie firmy "D". oraz "E" był poddany na miejscu znaczącym procesom przetwórczym, które prowadziły m.in. do pond 80 % redukcji zawartości zanieczyszczeń. Procesy te miały złożoną naturę i obejmowały zarówno obróbkę mechaniczną, jak i chemiczną, przez co w zasadniczy sposób zmieniały właściwości krzemu. W efekcie wypełniały one dyspozycję art. 24 WKC. Z kontroli BOFT wynika zatem, że krzem metaliczny importowany przez CWB był faktycznie pochodzenia tajwańskiego, a nie chińskiego i powinien podlegać stawce celnej na import tego surowca na poziomie 5,5 %.

Co równie ważne, organy celne obu instancji nie podały w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn dla których odmówiły mocy dowodowej świadectwu pochodzenia, będącym z punktu widzenia wymiaru cła elementem kluczowym powołując się na BOFT. Jest to stwierdzenie co najmniej dziwne, gdyż BOFT wskazywał, że nie może przeprowadzić kontroli w "E" z uwagi na likwidację działalności. Jednocześnie nie wskazał w oparciu o jakie przepisy (polskie czy tajwańskie) unieważniono świadectwo pochodzenia. Nie wiadomo więc dlaczego informacji z niego pochodzących nie uznano za wiarygodne nawet w kontekście raportu OLAF. Ponadto, żadna z informacji z raportu OLAF nie dawała podstaw do zakwestionowania wiarygodności i rzetelności świadectwa pochodzenia towaru importowanego przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2013 r. skarżący dodatkowo wskazał, że uzasadnienie zastosowania art. 220 ust. 1 WKC (wskazanego w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji) powinno zawierać odniesienie się do negatywnych przesłanek zaksięgowania kwoty należności określonych w ust. 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie organy nie poczyniły żadnych ustaleń w tym zakresie. Podkreślił również, że posiadał informację, iż krzem był przetwarzany na Tajwanie.

Jego zdaniem naruszono art. 127 ustawy – Ordynacja podatkowa, gdyż organ odwoławczy rozstrzygał w oparciu o materiał dowodowy, który nie był znany organowi pierwszej instancji (włączony do akt postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Zwrócić należy uwagę, że głównym instrumentem unijnej polityki ochrony rynku wspólnotowego przed praktykami polegającymi na obchodzeniu przepisów rozporządzeń antydumpingowych są akty prawne – rozporządzenia Rady wydawane na podstawie art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. UE.L. Nr 343 str. 51). Procedura przewidziana powołanym przepisem gwarantuje uczestnikom obrotu handlowego z krajami nie należącymi do Wspólnoty zabezpieczenie ich interesów - czyniąc jawnymi podejrzenia o obchodzenie przepisów antydumpingowych w odniesieniu do praktyki handlowej podmiotów działających w konkretnych Państwach i stwarzając możliwość dostosowania swej działalności do tej sytuacji.

W okresie, gdy skarżący dokonał importu krzemu z Tajwanu nie toczyło się postępowania oparte na art. 13 Rozporządzenia antydumpingowego. W tej sytuacji, w postępowaniu indywidualnym – toczącym się wobec skarżącego w związku z raportem Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), dalej zwany "OLAF" - wykazującym istnienie po stronie podmiotów tajwańskich praktyk wskazujących na obchodzenie przepisów antydumpingowych, należy szczególną wagę przypisać dbałości właściwych organów o zapewnienie importerowi wszelkich gwarancji procesowych. Z uwzględnieniem tych gwarancji powinny zostać w szczególności dokonane wszelkie ustalenia faktyczne mogące mieć wpływ na wymiar należności celnych, których wysokość niejednokrotnie może mieć wpływ na byt podmiotu gospodarczego, działającego w oparciu o wiedzę na temat pochodzenia towaru pochodzącą z prawidłowo wystawionego świadectwa pochodzenia. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę raport OLAF, na podstawie którego organy celne ustaliły wysokość długu celnego, obciążającego stronę skarżącą nie sprostał powyższym wymogom.

Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowi w rozpatrywanej sprawie art. 78 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej w skrócie WKC), w myśl którego po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia, natomiast ust. 3 ww. artykułu stanowi, że jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują zgodnie z wydanymi przepisami niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Mając powyższe na uwadze, po uzyskaniu informacji o sporządzeniu przez OLAF raportu nr [...] z kontroli w sprawie : " Metal krzemowy z Tajwanu. Misja w Tajwanie" i zapoznaniu się z zawartymi tam wnioskami kontroli, organ celny dokonał weryfikacji dokonanego przez skarżącego w dniu 27 lipca 2009 r. zgłoszenia celnego. Zauważyć przy tym trzeba, że takie działanie organu celnego należy uznać, za prawidłowe, bowiem treść raportu - w części znajdującej się w aktach sprawy – dawała podstawy do wszczęcia kontroli postimportowej, w sytuacji, gdy istniało uzasadnione podejrzenie, że objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym krzem nie był pochodzenia tajwańskiego, pomimo, że do zgłoszenia dołączono tajwańskie świadectwo pochodzenia.

OLAF prowadzi postępowanie w oparciu w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (Dz. Urz. WE L 136 z 31 maja 1999 r.).

W myśl art. 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia na zakończenie dochodzenia prowadzonego przez OLAF, sporządza on z upoważnienia dyrektora raport określający m.in. wyniki dochodzenia, włącznie z zaleceniami dyrektora Urzędu na temat działań, jakie należy podjąć. Raport taki stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym Państwa Członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzone przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Wynika z powyższego, że raport OLAF należy w postępowaniu traktować tak samo jak wszelkiego rodzaju protokoły kontroli przeprowadzanych przez polskie organy administracji.

Zauważyć należy, że w sytuacji, gdy organ administracji dysponuje sprzecznymi dokumentami urzędowymi – tutaj świadectwo pochodzenia i raport OLAF - to dostrzegając wady co najmniej jednego z nich, zobligowany jest wyjaśnić sprawę w sposób niebudzący wątpliwości. Fakt wydania przez OLAF raportu, z takiego obowiązku organów celnych nie zwalnia. Wynika to wprost z treści art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, który nakłada na organ celny obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei art. 191 Ordynacji podatkowej wyraża zasadę swobodniej oceny dowodów, według której organ celny prowadzący postępowanie podatkowe, przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych dowodów i dokonuje tej oceny w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na zebranym materiale dowodowym.

W ocenie Sądu znajdujący w aktach raport OLAF nr [...] w zakresie, w jakim odnosi się do objętego przedmiotowym zgłoszeniem towaru, zawiera ustalenia, które budzą wątpliwości nie dające się - w oparciu o materiał dowodowy sprawy - usunąć.

Brak wyjaśnienia na jakiej podstawie zostały przyporządkowane partie krzemu z ChRL skierowane na Tajwan, które następnie były eksportowane do Polski do firmy skarżącego. Wskazać bowiem trzeba, że w suplemencie do raportu OLAF nr akt [...] podano, iż zgodnie z oświadczeniem Ministerstwa Finansów Tajwanu - Departamentu Dochodzeń (DOI), nie było możliwe ustalenie bezpośredniego powiązania między importowanymi a reeksportowanymi partiami towaru ponieważ metal krzemowy, którego sprawa dotyczy poddany został kruszeniu, przesiewowi oraz przepakowaniu przed reeksportem. Powyższe stoi w sprzeczności z ustaleniami DOI, opartych na oświadczeniu dyr. Firmy "C" w likwidacji p. L., który podał, że spółka importowała krzem z ChRL i składowała go w magazynie a następnie zgodnie z otrzymanym zleceniem dokonywała wysyłek reeksportowych do swoich klientów w UE bez jakiegokolwiek przetwarzania, kruszenia lub oczyszczania krzemu. Ta rozbieżność w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń rodzi wątpliwość na jakiej podstawie przyporządkowano konkretne partie towaru sprowadzonego z Chin a następnie wysyłanych z Tajwanu do skarżącego. Zwłaszcza, że był on wysyłany do wielu firm na terenie UE przez "C" W świetle powyższego wątpliwości tych nie usuwa nota dotycząca w/w raportu, zawierająca w załączniku 3 deklaracje importowe firmy "C" do których zostały przyporządkowane deklaracje eksportowe tej firmy m.in. do firmy skarżącego. Podkreślić w tym miejscu wypada, że stosownie do art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (Euratom) nr 1074/1999 z dnia 25 maja 1999 roku dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych - raport Olaf stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym, podlegającym takim samym regułom oceny jak reguły mające zastosowanie w zakresie dowodów zgromadzonych w prowadzonym przez krajowe organy celne postępowaniu. Innymi słowy, aby na podstawie dowodu poczynić ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia musi on być wiarygodny i weryfikowalny na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie odpowiada wymogom art. art. 210 § 1 pkt 6 ustawy Ordynacja podatkowa. Zauważyć należy, że uzasadnienie faktyczne decyzji organu pierwszej instancji nie dało podstaw do podjętego rozstrzygnięcia. Jak wynika bowiem z wyjaśnień organu odwoławczego, zasadnicze ustalenia dla podjętego rozstrzygnięcia nastąpiły dopiero na etapie postępowania przed tym organem. Na tym etapie wszakże nastąpiło dołączenie noty do raportu Olaf wraz z załącznikiem nr 3. Z kolei uzasadnienie organu drugiej instancji odnosi się wprawdzie do powyższej noty, jednak sam proces przyporządkowania przesyłek zawarty w załączniku nr 3 a mający wykazać reeksport krzemu metalicznego z Chin na Tajwan i następnie do firmy skarżącego nie jest czytelny. W sytuacji zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń, rzeczą organu było wyjaśnienie powołanego dowodu w sposób możliwy do jego weryfikacji. Za taki nie sposób uznać znajdującej się w aktach administracyjnych płyty CD zawierającej przedstawione w sposób chaotyczny materiały dotyczące prowadzonego przez Olaf dochodzenia.

W reasumpcji Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje podstawę w art. 200 i 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji celnej wynikają z powyższych rozważań.