Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 77/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-12-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 3 w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7, art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2003 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.


UZASADNIENIE

A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego podając,

iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką. Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej. Stwierdził, iż nie posiada także przedmiotów, które mógłby spieniężyć, bowiem dom o powierzchni [...] m2, w którym zamieszkuje wraz z żoną i dziećmi został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych. Ponadto nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż nie byłby w stanie spłacić ewentualnie zaciągniętego kredytu. Rodzina skarżącego aktualnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.165,55 zł (po odliczeniu kwoty potrącanej z tytułu zobowiązań podatkowych), a także emerytury żony w wysokości 1.348,06 zł. Wyszczególnione wydatki miesięczne stanowią: energia elektryczna – 185,64 zł; opłata za wodę – 139.62 zł kwartalnie; wywóz śmieci – 96,90 zł, ogrzewanie – 380 zł; żywność – około 300 zł na osobę; ubrania i środki czystości – około 200 zł na osobę. Ponadto wnioskodawca jest osobą schorowaną i leczy się w Poradni C. oraz K. w Ł., a koszt miesięczny zakupu leków wynosi około 130 zł. Dodatkowo żona skarżącego leczy się w Poradni Onkologicznej w Łomży, co wiąże się z dodatkowymi kosztami dojazdu i leków. Nadto częściowo na utrzymaniu skarżącego pozostaje córka, która odbywa studia doktoranckie i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł, przeznaczane w całości na swoje bieżące utrzymanie tj. wyżywienie, zakup książek oraz materiałów potrzebnych do nauki. Wnioskodawca natomiast pokrywa opłatę za akademik w kwocie 345 zł.

Końcowo skarżący podkreślił, iż posiada dwa garaże w użytkowaniu wieczystym o powierzchni [...] m2 i [...] m2, a poza tym nie ma żadnego innego majątku czy też zgromadzonych oszczędności. Dom zaś, w którym zamieszkuje stanowi ½ jego własności. W pozostałej części stanowi własność syna i jego rodziny. Prowadzone są jednak oddzielne gospodarstwa domowe (k. 182-186).

Do wniosku A. S. dołączył ponadto: kserokopie dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki, w tym koszty leczenia (k. 187-188,192-240), zaświadczenia o stanie zdrowia (k.189-191).

Na wstępnie należy podnieść – mając na uwadze wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie doradcy podatkowego – iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Tymczasem jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy skarżący jest już reprezentowany przez adwokata S. E. Pełnomocnictwo z sierpnia 2010 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane (k. 120). W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy.

Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego adwokata należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 roku, w sprawie sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 roku, w sprawie sygn. akt I GZ 228/07).

Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dodać należy, że w niniejszej sprawie był już złożony przez stronę wniosek

o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, a postępowanie w tej kwestii zostało zakończone prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 21 czerwca 2010 r. oddalającym zażalenie strony na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (sygn. akt I FZ 193/10). Przy ponownym złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należało zatem ustalić, czy sytuacja majątkowa lub rodzinna na tyle uległa zmianie, aby uzasadnione było uwzględnienie wniosku.

W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 3.513,61 zł tj. emerytura skarżącego w kwocie 1.165,55 zł (kwota, która zostaje po potrącenia na poczet zaległości podatkowych - k. 185), emerytura żony wnioskodawcy w wysokości 1.348,06 zł (k. 185) oraz wynagrodzenie córki z tytułu odbywania studiów doktoranckich w wysokości około 1.000 zł. Poprzednio rodzina skarżącego uzyskiwała dochody w wysokości 3.406,34 zł (k. 36). Wykazane wydatki miesięczne są tożsame jak we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 09 marca 2010 r. (k. 34), a jedynie ogólna kwota uległa nieznacznej zmianie. Obecnie wynoszą łącznie około 2.785,72 zł (k.183), natomiast poprzednio wynosiły 2.690,54 zł (k. 34).

W skład majątku rodziny wchodzi ½ udziału w domu jednorodzinnym o powierzchni [.] m2, drugą część domu zajmuje syn wraz ze swoją rodziną. Obie rodziny prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, zaś przedmiotowy dom został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych. Ponadto wnioskodawca posiada dwa garaże w użytkowaniu wieczystym o powierzchni [...] m2 i [...] m2, które obecnie są pustostanami, gdyż skarżący nie ma samochodu osobowego. Rodzina skarżącego poza tym nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych.

W tym miejscu należy podkreślić, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16.10.2008 r. , sygn. akt I SA/Po 1433/06, LEX 507290).

W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna A. S. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej mimo, iż aktualnie uzyskiwane dochody są stosunkowo nieduże i odpowiadają wykazanym wydatkom. Podkreślić przy tym należy, iż w postanowieniu z dnia 21 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska tutejszego sądu, iż ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej nie może być dokonana bez uwzględnienia okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej skarżącego. Skarżący do [...] kwietnia 2008 roku był osobą prowadzącą działalność gospodarczą w postaci stacji paliw. Skarżący z dniem [...] maja 2008 r. przekazał na rzecz syna darowiznę w postaci przysługującego mu ogółu praw i obowiązków w spółce "S. P. S. i W. Spółka jawna" z siedzibą w K., wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem [...] o wartości [...] zł. Znamiennym jest przy tym to, iż w okresie dokonania darowizny znacznej wartości wobec skarżącego toczyły się liczne postępowania podatkowe wynikające z rozliczeń działalności stacji paliw. Wszystkie postępowania znajdujących się w sądzie administracyjnym w dacie rozpoznawania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały wszczęte przez organy kontroli skarbowej na przełomie marca – maja 2007 roku. Powyższe wskazuje, iż skarżący przekazując synowi działalność gospodarczą w okresie prowadzonych postępowań kontrolnych, w istocie wyzbył się zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Działalność ta nadal jest prowadzona przez syna.

Należy mieć na uwadze, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trzeba mieć na uwadze dwa elementy tj. wysokość kosztów, które ma ponieść strona oraz aktualną jej kondycję finansową. Niemniej jednak dokonując takiej oceny w niniejszym stanie faktycznym nie można dokonywać w oderwaniu od okoliczności, które wpłynęły na sytuację finansową skarżącego. Okoliczność ta rzutuje bowiem na odmowne rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy A.S.

Końcowo wskazać także należy, iż zestawienie osiąganych obecnie dochodów i ponoszonych wydatków, w porównaniu do okresu, w którym rozpoznawano poprzedni wniosek wskazuje, iż zarówno dochody jak i wydatki wzrosły nieznacznie, o kwotę około 100 zł. Oznacza to, iż sytuacja rodzinna i majątkowa faktycznie nie uległa żadnej zmianie. Ponadto fakt ustanowienia adwokata z wyboru oraz uiszczenia wpisów od skargi w innych sprawach potwierdza, iż skarżący dysponuje środkami, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 1.000 zł (k. 149 wpis od skargi kasacyjnej).

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji