Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 781/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 18; art. 19
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
article: art. 21
journal: Dz.U. 2009 nr 3 poz 11
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 283 poz 51 art. 2 ust. 4
law: Dyrektywa Rady Nr 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących  opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w D. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. w D. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w K. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku akcyzowego w zakresie opodatkowania energii elektrycznej zużywanej w procesach metalurgicznych.

We wniosku Spółka przedstawiła następujący stan faktyczny;

Spółka jest producentem żeliwnym tarcz hamulcowych wykorzystywanych w przemyśle samochodowym.

Pierwszym etapem produkcji tarcz jest przygotowanie żeliwa o wymaganym przez nabywców tarcz składzie chemicznym z odpowiednich składników stopowych. Żeliwo przygotowane jest w piecach indukcyjnych, w których przebiega kluczowy dla produkcji tarcz proces metalurgiczny topienia zaczynu metalowego segregowanego (zimny wsad) wraz z dodatkami żelazostopów. Piece indukcyjne zasilane są energią elektryczną i są wykorzystywane wyłącznie w opisanym powyżej procesie metalurgicznym, tj. w celu przetwarzania materiału wsadowego wraz z żelazostopami w żeliwo. Otrzymane ciekłe żeliwo przechowywane jest w piecu zalewowym, a następnie zostaje umieszczone w specjalistycznych formach. Po zastygnięciu forma trafia na linię automatycznego czyszczenia (rafinacji), gdzie usuwane są śrutem wszelkie pozostałości mas formierskich. Powstały produkt w postaci odlewu tarczy hamulcowej trafia do zakładu obróbki mechanicznej, gdzie przyjmuje postać produktu gotowego. Wszystkie procesy mają miejsce na terenie zakładu Spółki.

Piece indukcyjne zasilane są energią elektryczną, Spółka kupuje energię elektryczną z zapłaconą akcyzą. Kwota zapłaconej akcyzy wykazana jest na fakturach VAT dokumentujących ilość zakupionej przez Spółkę energii. Wnioskodawca planuje zainstalować liczniki energii elektrycznej dostarczanej bezpośrednio do pieców indukcyjnych. Układ pomiarowy, który zostanie zainstalowany, będzie spełniał wymagania opisane w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej Spółki Dystrybucyjnej, na której obszarze działania prowadzi działalność produkcyjną Wnioskodawca. Na podstawie dokonanych odczytów, Spółka będzie w stanie precyzyjne określić ilość energii elektrycznej zużytej przez piece indukcyjne, a tym samym jej ilość zużytą w procesach metalurgicznych.

W związku z tym zadano następujące pytania:

1. Czy energia elektryczna zużywana w opisanych procesach metalurgicznych związanych z produkcją odlewów tarcz hamulcowych podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym?

2. Czy wnioskodawca może ubiegać się o zwrot akcyzy od energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych związanych z produkcją odlewów tarcz hamulcowych?

3. Jaki organ podatkowy jest właściwy dla rozpatrzenia wniosku Spółki o zwrot akcyzy zapłaconej od energii elektrycznej zużywanej w procesach metalurgicznych?

We wniosku Spółka stwierdziła, że podatek nakładany na energię elektryczną wykorzystywaną w procesach metalurgicznych jest niezgodny z przepisami wspólnotowymi. Brak możliwości nałożenia na te wyroby zharmonizowanej akcyzy wprost wyłącza bowiem art. 2 ust. 4 lit. b Dyrektywy Energetycznej. Podatek nie spełnia również przesłanek dotyczących opodatkowania wyrobów innych niż akcyzowe, o ktorych mowa w art. 1 ust. 3 Dyrektywy Horyzontalnej.

Zdaniem Spółki, zwolnienie z akcyzy energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych powinno zostać zrealizowane w analizowanej sytuacji poprzez zwrot akcyzy w wysokości wynikającej z odczytu liczników energii elektrycznej zużytej w piecach indukcyjnych.

Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym, zwolnienia od akcyzy mogą być:

a) całkowite albo częściowe,

b) realizowane przez zwrot zapłaconej akcyzy,

c) wprowadzane ze względu na przeznaczenie, ilość lub sposób produkcji.

Ponadto Spółka zaznaczyła, że nie jest podatnikiem podatku akcyzowego, tylko podmiotem, ktory wykorzystuje energię elektryczną na cele wyłączające je z katalogu wyrobów akcyzowych. W związku z tym Spółka uznała, że nie byłoby prawidłowe zastosowanie zwolnienia z akcyzy dla energii elektrycznej w momencie jej dostawy do Spółki przez dostawcę energii. Dostawca nie wie na jakie cele jest zużywana dostarczana przez niego energia elektryczna. Dodatkowo wskazała, że to podmiot zużywający energię elektryczną ponosi ekonomiczny ciężar zapłaconej akcyzy, a nie dostawca enrgii. I dlatego dokonanie zwrotu podatku na rzecz sprzedawcy energii byłoby nieuzasadnione. Zwolnienie mogłoby być zastosowane już po dokonaniu zapłaty akcyzy przez dostawcę, kiedy spełniony zostaje warunek zwolnienia, tj. zużycie energii w procesach metalurgicznych. Wskazany przepis art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym przewiduje bowiem możliwość zwolnienia od akcyzy przez zwrot zapłaconej akcyzy.

Na koniec Spółka stwierdziła, że energia elektryczna wykorzystywana w procesach metalurgicznych jest zwolniona od podatku akcyzowego na podstawie przepisów wspólnotowych. Oznacza to, że podatek akcyzowy który został zapłacony jest nienależny w zakresie, w jakim energia została wykorzystana na cele metalurgiczne. Ekonomiczny ciężar tego podatku został poniesiony przez podmiot zużywający tę energię, tj. w przypadku podmiotów dostarczających wewnątrzwspólnotowo lub dokonujących eksportu wyrobów akcyzowych, od których podatek został zapłacony na terytorium kraju, np. pośrednicy handlowi, którzy kupili towar z zapłaconą akcyzą i następnie zdecydowali się go sprzedać do podmiotu z innego kraju.

Wysokość zwrotu powinna być wyliczona na podstawie faktur vat wystawionych przez sprzedawcę energii elektrycznej, jako określony procent akcyzy wykazanej na tych fakturach, odpowiadający udziałowi energii elektrycznej zużytej w piecach indukcyjnych do ogółu energii zużytej przez Spółkę.

Zdaniem Spółki, organem własciwym do dokonania zwrotu od energii elektrycznej zużytej przez spółkę do celów metalurgicznych jest Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor wydał [...] r. znak [...] indywidualną interpretację w przedmiocie podatku akcyzowego, w której uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe i stwierdził, że w sytuacji przedstawionej we wniosku przedmiotem interpretacji winny być przepisy ustawy o podatku akcyzowym, a nie kwestia zgodności przepisów krajowych z przepisami Dyrektywy Horyzontalnej i Dyrektywy Energetycznej. Dodatkowo zdaniem Dyrektora, zgodnie z krajowymi przepisami o podatku akcyzowym, energia elektryczna wykorzystywana w procesach metalurgicznych nie podlega zwolnieniu z akcyzy na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.

Krajowy ustawodawca na podstawie art. 1 ust. 3 Dyrektywy 2008/118/WE miał prawo do opodatkowania na terytorium kraju (wyłączonej z ujednoliconego podatku akcyzowego na podstawie Dyrektywy Energetycznej) energii elektrycznej, wykorzy-stywanej do procesów metalurgicznych.

Dyrektor wyraził stanowisko, że krajowy ustawodawca na podstawie przepisów wspólnotowych miał prawo do opodatkowania energii elektrycznej zużywanej w powyższych procesach.

Natomiast organ zgodził się z wnioskującą Spółką, że “wszystkie wyroby, które nie są objęte Dyrektywą Horyzontalną (np. energia elektryczna zużywana w procesach metalurgicznych), są wyłączone z zakresu wyrobów akcyzowych w rozumieniu Dyrektywy Horyzontalnej. W konsekwencji, nie mają do nich zastosowania zasady opodatkowania akcyzą określone przepisami wspólnotowymi".

Organ stwierdził, że zapis Dyrektywy Energetycznej nie ma zastosowania do energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych, nie oznacza, że istnieje zakaz jej opodatkowania podatkiem akcyzowym, lecz, że pozostaje ona poza systemem zharmonizowanego podatku akcyzowego.

W podsumowaniu organ stwierdził, że energia elektryczna zużywana do procesów objętych wnioskiem podlega opodatkowaniu krajowym podatkiem akcyzowym jest to zgodne z uregulowaniami prawa wspólnotowego.

Pismem z dnia [...]r. Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.

Pismem z dnia [...]r. znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając w imieniu Ministra Finansów udzielił odpowiedzi na to wezwanie i w wyniku ponownej analizy sprawy, z uwzględnieniem zarzutów przytoczonych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany kwestionowanej indywidualnej interpretacji.

Pismem z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka “A" zlożyła skargę na interpretację indywidualną, w której wniosła o:

- uchylenie interpretacji w całości i uznanie stanowiska zawartego we wniosku Skarżącej za prawidłowe,

- orzeczenie na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Spółka odwołała się do faktów i okoliczności podniesionych wcześniej we wniosku o wydanie interpretacji oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi, uznając, że wydana przez niego interpretacja indywidulana jest prawidlowa i w związku z tym brak było podstaw do zmiany zawartego w niej stanowiska.

Ponownie organ przypomniał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009r. Nr 3, poz. 11 ze zm.) zwanej dalej ustawą, Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić zwolnienia od akcyzy w przypadku, gdy wynika to z przepisów prawa Unii Europejskiej.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 23 sierpnia 2010r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 159, poz. 1070).

Powołane rozporządzenie nie zawiera zwolnienia od akcyzy energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych.

Ponadto organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia w zaskarżonej interpretacji art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy, poprzez brak ustosunkowania się do stanowiska Skarżącej w zakresie prawa do zwrotu akcyzy oraz w kwestii ustalenia organu podatkowego właściwego dla rozpatrzenia wniosku o zwrot akcyzy.

W sytuacji bowiem braku możliwości zastosowania zwolnienia od akcyzy energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych, nie sposób dokonywać hipotetycznych rozważań na temat prawa do zwrotu akcyzy czy też w kwestii ustalenia organu podatkowego właściwego dla rozpatrzenia wniosku o zwrot akcyzy.

W zaskarżonej interpretacji zasadnie odstąpiono od oceny stanowiska Skarżącej w kwestii prawa do zwrotu akcyzy od energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych oraz w kwestii ustalenia organu podatkowego właściwego dla rozpatrzenia wniosku o zwrot akcyzy zapłaconej od energii elektrycznej zużywanej w procesach metalurgicznych, bowiem organ ustalił, że nie było podstaw do zwrotu akcyzy.

Odnosząc się natomiast do tezy Skarżącej, iż rzekomo dyrektywa 2003/96/WE zakazuje nakładania na energię elektryczną wykorzystywaną do procesów metalurgicznych akcyzy, organ powołal się na orzeczenie WSA w Krakowie z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 865/09, gdzie, według organu, Sąd analizował analogiczną sytuację.

Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2008r., sygn. akt I FSK 1315/07, że w tym ujęciu podatek akcyzowy w krajowych regulacjach jest podatkiem konsumpcyjnym, który w zakresie stosowanych procedur oraz zasad opodatkowania wyrobów akcyzowych zharmonizowanych podlega regułom wynikającym z dyrektywy horyzontalnej oraz poszczególnych dyrektyw odnoszących się do danego rodzaju wyrobów akcyzowych (tzw. dyrektyw strukturalnych), w tym między innymi dyrektywy energetycznej, a z drugiej strony realizuje opodatkowanie tym podatkiem wyrobów, które plasują się w art. 3 ust. 3 dyrektywy horyzontalnej [art. 1 ust. 3 Dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG (Dz. U. UE L z 2009r. Nr 9 str. 12 ze zm. - nowa dyrektywa Horyzontalna), a więc chodzi tu o wyroby inne niż wymienione w art. 3 ust. 1 tej dyrektywy.

W tym kontekście stwierdzenie, że dany wyrób w świetle przepisów wspólnotowych nie podlega akcyzie zharmonizowanej, pomimo iż został on zakwalifikowany na gruncie przepisów ustawy o podatku akcyzowym do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, może mieć znaczenie dla wykazania, iż nie powinien on podlegać wynikającym z prawa wspólnotowego szczególnym procedurom związanym z jego produkcją, przechowywaniem, przemieszczeniem, itd. Nie oznacza to automatycznie, iż nie może on w ogóle podlegać opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.

Mając powyższe na uwadze, za nieuzasadnione należy uznać stanowisko skarżącej, że oleje objęte jej wnioskiem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem akcyzowym".

WSA zauważył przy tym, że zwolnienie od podatku jest rzeczą wtórną do kwestii podlegania podatkowi. Aby można było zwolnić od podatku, należy wcześniej ustalić, czy określony wyrób podlega opodatkowaniu.

Poadto organ podkreślił, iż przepisy Dyrektyw 2008/118/WE (a wcześniej 92/12/EWG) oraz Rady 2003/96/WE nie zabraniają państwom członkowskim wprowadzenia systemów opodatkowania zbieżnych z ujednoliconym systemem opodatkowania funkcjonującym w ramach Wspólnoty w tym zakresie, który nie podlega harmonizacji.

Nie ma przy tym znaczenia, w ocenie organu, nazwa tego podatku, ani ujęcie go w jednym akcie prawnym regulującym także zharmonizowany (podatek akcyzowy.

W myśl powyższego, krajowy ustawodawca mógł opodatkować energię elektryczną wykorzystywaną do procesów metalurgicznych podatkiem akcyzowym (konsumpcyjnym), który w tym zakresie nie podlega harmonizacji (ujednoliceniu) na poziomie wspólnotowym.

Według organu, rozstrzygnięcie sporu w tej sprawie wymagało przede wszystkim wnikliwej analizy, co jest przedmiotem opodatkowania akcyzą na gruncie dyrektywy energetycznej i nowej dyrektywy horyzontalnej, czy też innymi słowy, jakie produkty uznawane są przez prawodawcę wspólnotowego za wyroby akcyzowe.

Ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio lub pośrednio na konsumpcję wyrobów akcyzowych określa dyrektywa horyzontalna. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej dyrektywy "wyrobami akcyzowymi" są:

a) produkty energetyczne i energia elektryczna objęte Dyrektywą Energetyczną;

b) alkohol i napoje alkoholowe objęte dyrektywami 92/83/EWG i 92/84/EWG;

c) wyroby tytoniowe objęte dyrektywami 95/59/WE, 92/79/EWG i 92/80/EWG.

Jak wskazuje zatem art. 1 ust. 1 lit. a nowej dyrektywy horyzontalnej, wyroby akcyzowe są to m.in. produkty energetyczne i energia elektryczna objęte dyrektywą 2003/96/WE.

Szczegółowe odniesienie się do określonych towarów w kwestii zakresu opodatkowania wymaga dodatkowego ustalenia jakie wyroby są produktami energetycznymi i energią elektryczną.

Takiego przyporządkowania należy dokonać na gruncie właściwych przepisów prawa wspólnotowego, tj. dyrektywy Rady 2003/96/WE - dyrektywy energetycznej. Stosownie do art. 1 ww. dyrektywy, Państwa Członkowskie nakładają podatki na produkty energetyczne i energię elektryczną zgodnie z niniejszą dyrektywą. Art. 2 ust. 2 tej dyrektywy stanowi, iż dyrektywa ta ma również zastosowanie do energii elektrycznej objętej kodem CN 2716.

Energia elektryczna jest więc wskazanym w tych przepisach dyrektyw horyzontalnych wyrobem akcyzowym.

To z kolei prowadzi do oczywistego wniosku, iż wymienione w art. 2 ust. 1 i ust. 2 tej dyrektywy wyroby akcyzowe są na gruncie prawa wspólnotowego wyrobami podlegającymi ujednoliconemu podatkowi akcyzowemu. Oznacza to, iż dalsze uregulowania ww. dyrektyw np. co do stawek tego podatku, ich przemieszczania jak i zwolnienia od akcyzy muszą w Państwach Członkowskich odpowiadać regułom zawartym w ww. dyrektywach.

Jednocześnie w ramach wspólnotowych (ujednoliconych) przepisów prawa akcyzowego prawodawca uznał, iż dyrektywa energetyczna nie ma zastosowania do wyrobów akcyzowych o określonym przeznaczeniu, oraz w innych przepisach dyrektywy wymienił, które z wyrobów akcyzowych podlegają obligatoryjnym lub fakultatywnym zwolnieniom.

W związki z tym, opodatkowanie na podstawie krajowych przepisów dotyczących podatku akcyzowego energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych, wbrew wywodom Skarżącej, nie stoi w sprzeczności z zasadami prawa wspólnotowego określonymi w dyrektywie 2003/96/WE oraz 2008/118/WE.

Wyłączenie z zakresu działania Dyrektywy Energetycznej energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych nie oznacza, że energia ta obligatoryjnie ma być zwolniona z opodatkowania. Przepis art. 1 ust. 3 lit. a dyrektywy 2008/118/WE daje państwom członkowskim możliwość opodatkowania jej na terytorium kraju podatkiem konsumpcyjnym, do których zalicza się również podatek akcyzowy.

Skoro zatem państwo członkowskie ma prawo opodatkowania energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych to niezasadne jest stanowisko, iż zwolnienie takie jest obligatoryjnym zwolnieniem wynikającym z przepisów prawa wspólnotowego.

W tym miejscu należy wskazać, iż obligatoryjne zwolnienia od akcyzy dotyczące energii elektrycznej zostały zawarte w art. 14 ust. 1 lit. a dyrektywy energetycznej. W myśl tego przepisu, implementowanego do krajowego porządku prawnego w § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2004r. (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 72, poz. 500) oraz w art. 30 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 6 grudnia 2008r., obligatoryjnemu zwolnieniu od podatku podlega energia elektryczna wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej oraz energia elektryczna wykorzystywana do utrzymania zdolności do produkcji energii elektrycznej.

W przepisie tym nie występuje zwolnienie energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych.

Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. zwolnienie od akcyzy stosowało się również gdy wynikało to z przepisów prawa Wspólnoty Europejskiej. Szczegółowy zakres zwolnień wynikających m.in. z przepisów prawa wspólnotowego, oraz warunki i tryb ich stosowania, uwzględniający specyfikę obrotu wyrobami akcyzowymi został określony w wydanym, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 5 cyt. ustawy, ww. rozporządzeniu ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego.

Na podstawie § 3 ust. 2 tego rozporządzenia zwalniało się również od akcyzy energię elektryczną zużywaną w procesie produkcji energii elektrycznej, energię elektryczną zużywaną w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu lub energię elektryczną wykorzystywaną do podtrzymywania tych procesów produkcyjnych.

W świetle powyższych przepisów zwolniona była od akcyzy do dnia 28 lutego 2009r., energia elektryczna w zakresie wskazanym w cyt. powyżej § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia.

Analizując przepisy w tym zakresie, należy wskazać, iż w kolejnym stanie prawnym, w myśl art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. właściwy minister do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić zwolnienia od akcyzy w przypadku, gdy wynika to z przepisów prawa Wspólnoty Europejskiej. Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 24 lutego 2009r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. nr 32, poz. 228). Przepisem § 9 tego rozporządzenia zwolnione zostało od akcyzy zużycie energii elektrycznej wyprodukowanej z generatora o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, niedostarczonej do instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania energii elektrycznej, pod warunkiem że do wyrobów energetycznych wykorzystywanych do produkcji tej energii elektrycznej została zapłacona akcyza w należytej wysokości.

Stosownie do art. 30 ust. 6 zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesach produkcji energii elektrycznej, jak również zużycie tej energii w celu podtrzymania tych procesów produkcyjnych.

Na podstawie zaś art. 30 ust. 7 zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu w elektrociepłowniach.

W świetle powyższego od dnia 1 marca 2009r. zwolniona od podatku akcyzowego była energia w zakresie wskazanym w cyt. powyżej art. 30 ust. 6 i ust. 7 ustawy oraz § 9 ww. rozporządzenia.

Następnie na podstawie powyżej przywołanej delegacji ustawowej zawartej w art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 23 sierpnia 2010 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 159, poz. 1070).

Jak wskazano na wstępie niniejszej odpowiedzi na skargę, powołane rozporządzenie nie zawiera zwolnienia od akcyzy energii elektrycznej wykorzystywanej do procesów metalurgicznych.

Na gruncie obowiązujących przepisów, warunki i tryb stosowania zwolnień od podatku akcyzowego w przypadkach określonych w art. 39 ust. 1 (innych niż zwolnienia określone bezpośrednio w ustawie, w tym realizowane poprzez zwrot w przypadkach wymienionych w ustawie), oraz określenie czy w danym przypadku zwolnienie przysługuje przez zwrot podatku, zostały szczegółowe wymienione w rozporządzeniu w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego. Art. 39 ust. 2 ustawy określa zatem tylko w jaki sposób mogą być realizowane zwolnienia od akcyzy określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy. Powyższe oznacza, że zastosowanie zwolnienia od akcyzy poprzez zwrot (które nie zostały bezpośrednio wymienione w ustawie) może być realizowane wyłącznie w określonych przypadkach wymienionych w tym rozporządzeniu.

I w związku z tym organ ponownie zwrócił uwagę, że przepisy rozporządzenia w sprawie zwolnień nie przewidują zwolnienia od akcyzy poprzez zwrot podatku od energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych, powyższy przepis nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie może być stosowany w stosunku do Skarżącej nabywającej energię elektryczną z zapłaconą akcyzą.

W tym miejscu zauważyć również należy, iż w świetle powyżej przywołanych przepisów chybiony jest zarzut Spółki naruszenia artykułu 68 i 69 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony z dnia 16 grudnia 1991r. (Dz. U. z 1994r. Nr 11, poz. 38 ze zm.).

Przepisy obu tych artykułów, uznając, że istotnym warunkiem wstępnym integracji gospodarczej Polski ze Wspólnotami jest zbliżanie istniejącego i przyszłego ustawodawstwa Polski do ustawodawstwa istniejącego we Wspólnotach, nakładały na Polskę obowiązek podjęcia wszelkich starań w celu zapewnienia zgodności jej przyszłego ustawodawstwa z ustawodawstwem Wspólnot, jak również określały dziedziny w jakich ma to nastąpić. Artykuł 69 określał je, wymieniając jako jedną z takich dziedzin pośredni system opodatkowania.

Tymczasem analiza polskich przepisów podatkowych w zakresie podatku akcyzowego wskazuje, iż polski ustawodawca dokonuje prawidłowej implementacji właściwych przepisów.

Jak wskazano powyżej, energia elektryczna podlega opodatkowaniu ujednoliconym podatkiem akcyzowym na poziomie wspólnotowym jedynie wówczas gdy jest objęta zakresem działania dyrektywy energetycznej. W takim przypadku do takiej energii elektrycznej ma zastosowanie dyrektywa horyzontalna - art. 1 ust. 1 tej dyrektywy.

W sytuacji natomiast, gdy energia elektryczna nie jest objęta zakresem działania dyrektywy energetycznej, nie jest ona wyrobem, o którym mowa w art. 1 ust. 1 dyrektywy horyzontalnej.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że energia elektryczna wy-korzystywana przez Skarżącą została wyłączona z zakresu działania dyrektywy energetycznej na podstawie art. 2 ust. 4 lit. b tiret trzeci. To zaś sprawia, że energia ta, zgodnie z przepisami ww. powołanej dyrektywy, nie jest objęta akcyzą w ramach zharmonizowanego (ujednoliconego) na poziomie wspólnotowym systemu. Przepisów dyrektywy energetycznej nie stosuje się bowiem do energii elektrycznej wykorzystywanej zasadniczo do celów redukcji chemicznej oraz w procesach elektrolitycznych i metalurgicznych. Tym samym przedmiotowe wyroby nie są również wyrobami objętymi regulacją art. 1 ust. 1 lit. a pierwsze dyrektywy horyzontalnej.

W tym miejscu zauważyć należy, iż dyrektywa energetyczna nie stanowi przeszkody w ustanowieniu przez państwo członkowskie przepisów krajowych, które przewidują pobieranie podatku konsumpcyjnego od energii elektrycznej wyłączonej z zakresu działania tej dyrektywy. Wyłączenie energii elektrycznej, na podstawie art. 2 ust. 4 lit. b tiret trzeci, nie jest bowiem równoznaczne z zakazem jej opodatkowania przez państwo członkowskie w ramach krajowego systemu. Wyłączenie to nie oznacza także, że ww. energia podlega obowiązkowemu zwolnienia z opodatkowania. Wyłączenie to oznacza jedynie, że państwo członkowskie przy opodatkowaniu energii elektrycznej takich produktów nie jest związane z regułami harmonizacyjnymi na poziomie wspólnotowym.

Tym samym należy uznać, że państwo członkowskie nie związane regułami ustalonymi w przepisach dyrektywy energetycznej co do energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych nie stosuje do nich art. 1 ust. 1 dyrektywy 2008/118/EWG.

Jednocześnie zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. a dyrektywy 92/118/EWG, Państwa członkowskie mogą nakładać podatki na produkty inne niż wyroby akcyzowe. Nakładanie takich podatków nie może jednak powodować zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami członkowskimi.

Wyżej zacytowany przepis Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie może wprowadzić na produkty inne niż produkty akcyzowe (w rozumieniu dyrektywy horyzontalnej tj. inne niż określone w art. 1 ust. 1 tej dyrektywy) podatek konsumpcyjny. Kwestia nazwy tego podatku, jego konstrukcji oraz zasad opodatkowani pozostawiona jest decyzji państwa członkowskiego, zaś jedynym ograniczeniem przy wprowadzeniu takiego podatku jest to, aby nie powodował on zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami członkowskimi oraz generalnie nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym.

Dodatkowo organ zauważył, że opodatkowanie na terytorium Polski energii elektrycznej podatkiem akcyzowym nie powodowało i nie powoduje zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy handlu z innymi państwami członkowskimi.

Nie ulega wątpliwości, że w przypadku energii elektrycznej, z uwagi na właściwości tego towaru, nie sposób wskazać formalności stosowanych przy przepływie energii (przekraczaniu granicy) siecią energetyczną do Polski z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Z uwagi na naturę energii jej przepływ kierunkowy może być zmienny w zależności od sytuacji energetycznej danego kraju i nie sposób ustanowić administracyjnego nadzoru nad jej fizycznym przepływem.

Należy wskazać, iż kwestia jak należy rozumieć okoliczności, które powodują zwiększenie formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami członkowskimi była przedmiotem rozważań ETS. Trybunał w uzasadnieniu do wyroku C- 313/05 w pkt 42-53 wyjaśnił, że niedopuszczalne są formalności związane z faktem przekroczenia granicy powodujące nałożenie podatku. Natomiast w sytuacji opisanej we wniosku, podobnie jak kwestii będącej przedmiotem rozważań Trybunału, obowiązki określone w przepisach ustawy o podatku akcyzowym i związane z nabyciem energii elektrycznej zużywanej w procesach metalurgicznych nie mają związku z faktem przekroczenia granicy przez tę energię.

W związku z tym energia elektryczna wyłączona z zakresu działania dyrektywy energetycznej na podstawie art. 2 ust. 4 lit. b tiret trzeci, nie podlega obligatoryjnemu zwolnieniu z opodatkowania podatkiem konsumpcyjnym jakim jest krajowy podatek akcyzowy. Oznacza to, że krajowy prawodawca nie był zobligowany przez prawo wspólnotowe do zwolnienia z podatku akcyzowego energii elektrycznej wyłączonej z zakresu dyrektywy energetycznej. Zgodnie z przepisami krajowymi o podatku akcyzowym przedmiotowa energia elektryczna podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.

Na koniec ponownie organ stwierdził, że krajowe przepisy dotyczące opodatkowania energii elektrycznej wyłączonej z zakresu działania dyrektywy energetycznej nie stoją w sprzeczności z przepisami wspólnotowymi i Polska jako państwo członkowskie miało prawo do opodatkowania krajowym podatkiem akcyzowym tej energii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią ina-czej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Według art. 146 § 1 tej ustawy sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Z kolei, art. 134 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Mając na uwadze tę regulację prawną należy rozważyć, czy ostateczna interpretacja przepisów prawa podatkowego Ministra Finansów została wydana po uprzednim wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie, czy też jest to jedynie akt tylko z pozoru będący interpretacją tj. taki, który został wydany poza prawidłowo wszczętym i przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie.

Według art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast według art. 146 § 1 tej ustawy sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Z kolei, art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja po-datkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.) stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Przypadki gdy decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa mają miejsce zawsze wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 806 i 813).

Z kolei, art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.) stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona interpretacja podatkowa jest nieważna z przyczyn określonych w tych przepisach.

Skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w tej sprawie nastąpiło wobec naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej: Rozdział 1a Interpretacje przepisów prawa podatkowego (art. 14a - art.14p).

Według regulacji prawnej zawartej w tym rozdziale, Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (inter-pretację indywidualną). Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Wnioskujący o wydanie interpretacji indywidualnej składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz, że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. W razie złożenia fałszywego oświadczenia wydana interpretacja indywidualna nie wywołuje skutków prawnych. Nie wydaje się interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego, które w dniu złożenia wniosku o interpretację są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej albo gdy w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. W sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio przepisy wymienione w art. 14 h, w tym art. 165a Ordynacji podatkowej. Zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Zastosowanie się do interpretacji ogólnej przed jej zmianą nie może szkodzić temu, kto się do niej zastosował, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. W zakresie związanym z zastosowaniem się do interpretacji, która uległa zmianie, lub interpretacji nieuwzględnionej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej, nie wszczyna się postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, a postępowanie wszczęte w tych sprawach umarza się oraz nie nalicza się odsetek za zwłokę. W razie niewydania interpretacji indywidualnej w terminie trzymiesięcznym uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie.

Należy przypomnieć, że według art. 165 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. Z kolei w/w art. 165a stanowi o tym, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Według art. 14 b Ordynacji podatkowej, postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej zostaje wszczęte na pisemny wniosek zainteresowanego, czyli w rozumieniu art. 165 a strony. O tym kto jest stroną w sprawie wydania interpretacji indywidualnej stanowi zatem poprzez bezpośrednie stosowanie przepisu art. 165 a w sprawie o wydanie interpretacji - art. 133 § 1 tej ustawy, według którego stroną jest osoba, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Mający bezpośrednie zastosowanie w sprawie interpretacji indywidualnej art. 135 Ordynacji podatkowej mówi o tym, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej.

Omawiana regulacja prawna stanowi zatem o tym, że dla skutecznego wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wydania interpretacji indywidualnej koniecznym jest, aby wniosek o jej wydanie złożył podmiot zainteresowany, którym może być tylko i wyłącznie strona w rozumieniu wskazanych już przepisów.

Osobą, która z uwagi na swój interes prawny może żądać wydania interpretacji indywidualnej jest między innymi podatnik, który składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. W ramach interesu prawnego podatnika mieści się nabyta na skutek uzyskania interpretacji gwarancja, że zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy. W ramach tego interesu mieści się również uzyskana w trybie art. 14 o Ordynacji podatkowej tzw. milcząca interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie, w sytuacji kiedy Minister Finansów nie wyda interpretacji w terminie trzymiesięcznym.

Z tych przepisów wynika zatem, że wnioskodawca zużywający energię elektryczną w procesach mineralogicznych może pytać tylko o własną sytuację prawnopodatkową, a nie o sytuację prawnopodatkową swojego kontrahenta - zarejestrowanego podatnika podatku akcyzowego, w tym wypadku podmiotu posiadającego koncesję na przesyłanie, dystrybucję oraz obrót energią (art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym), który podatek akcyzowy uiścił.

Skoro "A" Sp. z o.o. w D. nie był i nie jest podatnikiem podatku akcyzowego, a jedynie odbiorcą końcowym energii elektrycznej nabytej i nabywanej od dystrybutora (redystrybutora), od której została zapłacona akcyza, to tym samym nie może być stroną w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego regulujących podatek akcyzowy. W ramach interesu prawnego wnioskodawcy nie będącego podatnikiem podatku akcyzowego nie mieści się bowiem prawo do kwestionowania w przedstawionym stanowisku opodatkowania podatkiem akcyzowym zużycia energii w procesach mineralogicznych z powoływaniem się na niezgodność regulacji krajowej z prawem wspólnotowym.

Powyższe stanowisko Sądu wynika z następujących przepisów:

Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, podatnicy są obowiązani składać w urzędzie celnym deklaracje dla podatku akcyzowego, zwane dalej "deklaracjami podatkowymi", za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Podatnicy są obowiązani do obliczenia i zapłaty akcyzy za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek właściwej izby celnej, chyba że z przepisów ustawy wynika inny termin płatności. W przypadku wyrobów akcyzowych zharmonizowanych podatnicy są również obowiązani do obliczenia i zapłaty akcyzy wstępnie za okresy dzienne. Wstępnych wpłat akcyzy za okresy dzienne dokonuje się nie później niż 25 dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Wpłaty dzienne dokonywane za miesiąc rozliczeniowy są uwzględniane przy rozliczeniu akcyzy, o której mowa w ust. 1, za dany miesiąc rozliczeniowy.

Z kolei, nowa ustawa z dnia 6 grudnia 2008 o podatku akcyzowym obowiązująca od 1 marca 2009 r. omawianą kwestię reguluje w art. 21 ust. 1 i 5 następująco:

Podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego:

1) składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru,

2) obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej

- za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Zobowiązanie podatkowe przyjmuje się w wysokości wynikającej z deklaracji podatkowej lub z deklaracji uproszczonej, chyba że organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi inną wysokość tego zobowiązania.

W przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania akcyzą jest sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, w tym przez podmiot nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną (art. 9 ust. 1 pkt 2).

W przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z momentem wydania energii elektrycznej nabywcy końcowemu, w przypadku sprzedaży energii elektrycznej na terytorium kraju (art. 11 ust. 1 pkt 2).

"A" Sp. z o.o. w D. nie była i nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku akcyzowego, nie składała i nie składa deklaracji podatkowych, nie obliczała i nie wpłacała akcyzy na rachunek właściwej izby celnej.

Z kolei, art. 1 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. U. UE.L.03.283.51) stanowi o tym, ze Państwa Członkowskie nakładają podatki na produkty energetyczne i energię elektryczną zgodnie z niniejszą dyrektywą. Według art. 2 ust. 4 pkt. b łącznik (dywiz, tiret – Nowy słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN pod redakcją Andrzeja Markowskiego, Warszawa 1999) piąty tej Dyrektywy, nie ma ona zastosowania do zużycia energii elektrycznej w procesach mineralogicznych.

Zastosowana technika legislacyjna staje się bardziej zrozumiała w związku z treścią art. 30, który stanowi, że od dnia 31 grudnia 2003 r. tracą moc dyrektywy 92/81/EWG i 92/82/EWG, a odesłanie do dyrektyw, które utraciły moc, należy rozumieć jako odesłania do niniejszej dyrektywy.

Z kolei, w art. 18a pkt. 9 tej Dyrektywy określono Polsce różne okresy przejściowe w celu dostosowania krajowego poziomu opodatkowania różnych wyrobów, najdłuższy okres – do 1 stycznia 2012 r. dotyczy węgla i koksu. We wskazanej jednostce redakcyjnej dotyczącej wyłącznie Polski jest również zapis:

Rzeczpospolita Polska może stosować okres przejściowy do dnia 1 stycznia 2006 r. w celu dostosowania swojego systemu opodatkowania energii elektrycznej do ram wspólnotowych.

Zastosowaniu tego okresu przejściowego w celu dostosowania prawa krajowego do ram wspólnotowych dotyczy również opodatkowania podatkiem akcyzowym energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach mineralogicznych.

We wskazanym okresie przejściowym, kiedy to obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, zwolnienia były uregulowane w art. 23, art. 24 i art. 25, który w ust. 5 zawierał następującą delegację ustawową: Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres zwolnień od akcyzy oraz warunki i tryb ich stosowania, uwzględniając specyfikę obrotu wyrobami akcyzowymi, przeznaczenie tych wyrobów oraz możliwość sprawowania szczególnego nadzoru podatkowego, a także wpływ czynników losowych i sił wyższych na powstawanie ubytków wyrobów akcyzowych zharmonizowanych.

W tych ramach Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966) nie zwolnił z obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym podatników (a takim z mocy art. 6 ust. 5 ustawy był wydający energię elektryczną jej producent) sprzedających wskazany wyrób akcyzowy (wprowadzenie energii elektrycznej do sieci przez producenta) opodatkowując jednocześnie dostawę dokonaną przez dystrybutora lub dystrybutora do końcowego zużycia. Natomiast w § 4 zwolnił od akcyzy energię elektryczną wykorzystywaną do produkcji towarów przez podmioty eksportujące lub dostarczające do innego państwa członkowskiego te towary na warunkach tam określonych. Następnie Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 27 listopada 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 210, poz. 1323) obowiązującym od dnia 1 grudnia 2008 r. zmienił zakres obowiązujących zwolnień. Rozporządzenie z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego utraciło swoją moc obowiązującą 1 marca 2009 r. z mocy art. 168 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 3, poz. 11 ze zm.), kiedy ta ostatnia weszła w życie.

W nowej ustawie o podatku akcyzowym przewidziano zwolnienia w art. 30 ust. 6 i 7 zgodnie z którymi: Zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej, jak również zużycie tej energii w celu podtrzymywania tych procesów produkcyjnych; Zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu – w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2010 r. Z kolei, art. 39 tej ustawy upoważnia Ministra Finansów do wprowadzenia innych zwolnień od akcyzy, które mogą być całkowite albo częściowe; realizowane przez zwrot zapłaconej kwoty akcyzy.

Należy podkreślić, że z istniejących już zwolnień od podatku akcyzowego oraz tych, które mogą zostać wprowadzone mogą korzystać jedynie podatnicy podatku akcyzowego, a nie nabywcy końcowi energii elektrycznej wykorzystywanej również w sposób wskazany w art. 2 ust. 4 pkt. b Dyrektywy Energetycznej.

Rozpoznając tę sprawę nie można również pominąć innych przepisów prawa wspólnotowego.

Dyrektywa Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U.UE.L.09.9.12; zm.: art. 4 Dyrektywa Rady 210/12/UE z dnia 16 lutego 2010 r. zmieniająca dyrektywy 92/79/EWG, 92/80/EWG i 95/59/WE w zakresie struktury oraz stawek podatku akcyzowego stosowanego do wyrobów tytoniowych oraz dyrektywę 2008/118/WE (Dz.U.UE.L.10.50.1) obowiązująca od 15 stycznia 2009 r. w art. 1 stanowi:

1. Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio lub pośrednio na konsumpcję poniższych wyrobów, zwanych dalej "wyrobami akcyzowymi":

a) produkty energetyczne i energia elektryczna objęte dyrektywą 2003/96/WE;

b) alkohol i napoje alkoholowe objęte dyrektywami 92/83/EWG i 92/84/EWG;

c) wyroby tytoniowe objęte dyrektywami 95/59/WE, 92/79/EWG i 92/80/EWG.

2. Dla szczególnych celów państwa członkowskie mogą nakładać na wyroby akcyzowe inne podatki pośrednie pod warunkiem, że podatki te są zgodne ze wspólnotowymi przepisami podatkowymi dotyczącymi podatku akcyzowego lub podatku od wartości dodanej w zakresie określenia podstawy opodatkowania, obliczania podatku, wymagalności i monitorowania podatku, z wyłączeniem przepisów dotyczących zwolnień.

3. Państwa członkowskie mogą nakładać podatki na:

a) produkty inne niż wyroby akcyzowe;

b) świadczenie usług, w tym związanych z wyrobami akcyzowymi, które to podatki nie mają charakteru podatków obrotowych.

Nakładanie takich podatków nie może jednak powodować zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami członkowskimi.

W art. 47 ust. 1 tej Dyrektywy znajduje się zapis: Dyrektywa 92/12/EWG traci moc ze skutkiem od dnia 1 kwietnia 2010 r.

Z kolei, według art. 3 Dyrektywy, która utraciła moc:

1. Niniejszą dyrektywę stosuje się, na poziomie wspólnotowym, do następujących wyrobów, jak określono w stosownych dyrektywach:

– olejów mineralnych,

– alkoholu i napojów alkoholowych,

– wyrobów tytoniowych.

2. Wyroby wymienione w ust. 1 mogą podlegać innym podatkom pośrednim do szczególnych celów pod warunkiem że podatki te są zgodne z przepisami podatkowymi stosowanymi odnośnie do podatku akcyzowego oraz VAT, jeżeli chodzi o określenie podstawy opodatkowania, obliczenie podatku, ściągalność i kontrolowanie podatku.

3. Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w ust. 1 pod warunkiem jednak, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi.

Z zastrzeżeniem poszanowania tego samego warunku, Państwa Członkowskie zachowują także prawo do pobierania podatków od świadczenia usług nie mających charakteru podatku obrotowego, włączając w to podatki odnoszące się do wyrobów objętych podatkiem akcyzowym.

Od 1 kwietnia 2010 r. według art. 1 ust. 1 lit. a Dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylająca dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U.UE.L.09.9.12), energia elektryczna jest wyrobem akcyzowym, który w zakresie podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio lub pośrednio na konsumpcję tego wyrobu podlega ogólnym zasadom ustanowionym w tej dyrektywie.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej Dyrektywy, podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji w państwie członkowskim dopuszczenia do konsumpcji.

Prawodawca wspólnotowy wskazał zatem, że dostawcą (sprzedawcą) energii elektrycznej do odbiorców końcowych jest producent tej energii, jeśli sprzedaje ją bezpośrednio odbiorcy końcowemu, lub podmiot, który uprawniony jest do obrotu energią, to znaczy właściciel energii elektrycznej. Dostawa oznacza w tym wypadku etap sprzedaży energii elektrycznej do jej końcowego zużycia, dystrybutor i redystrybutor są dostawcami energii elektrycznej do jej końcowego zużycia.

Ponieważ w tej sprawie ustalono, że Spółka była jedynie odbiorcą końcowym energii elektrycznej, a nie jej dystrybutorem lub redystrybutorem, dostawcą do jej końcowego zużycia, to na poziomie wspólnotowym taka dostawa była objęta podatkiem akcyzowym, bez względu na to, czy prawo krajowe prawidłowo określiło wymagalność podatku akcyzowego uiszczonego przez dostawcę energii elektrycznej. W przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania akcyzą jest sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, a obowiązek podatkowy powstaje z momentem wydania energii elektrycznej nabywcy końcowemu, w przypadku sprzedaży energii elektrycznej na terytorium kraju.

Wobec tego, że strona skarżąca przedstawiając własne stanowisko w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego powołała się na orzecznictwo ETS, należy wskazać wyrok ETS (trzecia izba) z dnia 12 lutego 2009 r. Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego - Podatek od energii elektrycznej - Dyrektywa 2003/96/WE - Artykuł 21 ust. 5 akapit pierwszy - Moment, w którym podatek staje się wymagalny w sprawie C-475/07 mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 25 października 2007 r., którym Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) orzekł, że poprzez zaniechanie dostosowania do dnia 1 stycznia 2006 r. swojego systemu opodatkowania energii elektrycznej do wymogów art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, zmienionej dyrektywą Rady 2004/74/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w zakresie określenia momentu, w którym podatek od energii elektrycznej staje się wymagalny, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej z mocy tej dyrektywy.

(© European Communities (Wspólnoty Europejskie), http://eur-lex.europa.eu)

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 13 lipca 2009 r., sygn. FPS 4/09 stwierdził:

"Przepis art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) nie stoi na przeszkodzie zwrotowi nadpłaty w podatku akcyzowym także wtedy, gdy ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowanego towaru.", w uzasadnieniu której wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny przedstawiający do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wyraził pogląd, iż regulacja krajowa dotycząca obowiązku podatkowego producenta energii elektrycznej w podatku akcyzowym zawarta w art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym była niewłaściwa ze względu na nieprawidłową wykładnię art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, co powoduje, że przepis ten jest sprzeczny z prawem wspólnotowym, ponieważ narusza zakaz wprowadzenia przez państwo członkowskie do swego porządku prawnego innych niż wymienione w art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej momentów powstania obowiązku podatkowego i innego kręgu podatników. Z kolei, w uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że osiągnięcie zgodności z wymogami dyrektywy rady może przyjmować formy zwrotu zapłaconego podatku, ponieważ to nie zwrot podatku pobranego od producentów energii elektrycznej stanowi dostosowanie polskiego prawa do wymogów Dyrektywy w zakresie obowiązku opodatkowania akcyzą tej energii. Zwrot podatku jest jedynie konsekwencją niedostosowania polskiego prawa do określonego Dyrektywą momentu powstania obowiązku podatkowego."

Przed wydaniem postanowienia z dnia 29 listopada 2010 r. (P 45/09) Trybunał Konstytucyjny zwrócił się o przedstawienie opinii w sprawie skierowanego do niego przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prawnego uzyskując od Ministra Finansów następujące stanowisko:

"(...) niniejsza sprawa dotyczy co prawda nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu importu aromatów do napojów, trzeba mieć jednak na uwadze, że rozstrzygnięcie Trybunału będzie miało znaczenie również w innych sprawach dotyczących nadpłaty, w szczególności w podatku akcyzowym za energię elektryczną. Zdaniem Ministra, ewentualne orzeczenie przez Trybunał, że kwestionowana regulacja rozumiana w ten sposób, iż stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot nie są zależne od tego, kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku, jest zgodna z Konstytucją, może spowodować konieczność wypłacenia z budżetu państwa kwoty około 10 mld złotych z tytułu akcyzy zapłaconej przez producentów energii elektrycznej."

Z kolei, we wskazanym już postanowieniu Trybunał Konstytucyjny wyraził następujące stanowisko:

"Nadpłata powstaje również w razie zapłaty podatku na podstawie przepisów, które następnie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją albo prawem Unii Europejskiej. Zgodnie z treścią art. 74 Ordynacji podatkowej nadpłata powstaje w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości."

"(...) Z tej przyczyny należy uznać, że obecnie obowiązujące przepisy ordynacji podatkowej regulujące instytucję nadpłaty nie przewidują przesłanki poniesienia przez podatnika ciężaru ekonomicznego nienależnego lub nadpłaconego podatku. Przyjęte zostało rozwiązanie, w ramach którego podstawową przesłanką zwrotu nadpłaty jest sam fakt zapłaty nienależnego podatku lub nadpłacenia podatku. Konkluzji tej nie kwestionuje sąd kierujący pytanie prawne; uważa natomiast, że obowiązująca regulacja ustawowa jest niesprawiedliwa."

"5. Modele nadpłaty podatku.

5.1. Instytucja prawna nadpłaty podatku, a w szczególności warunki jej zwrotu mogą być uregulowane w ramach poszczególnych państw w różny sposób. Z uwagi na złożoność systemów podatkowych, niejednakowe zasady prawa podatkowego oraz odrębności poszczególnych rodzajów podatków, regulacje prawne w poszczególnych państwach oparte są na różnych modelach nadpłaty.

5.2. W państwach europejskich występują dwa podstawowe modele regulacji zwrotu nadpłaty podatku. Pierwszy przewiduje, że podstawowym warunkiem zwrotu nadpłaty podatku jest sam fakt zapłaty nienależnego podatku lub nadpłacenia podatku. Z kolei drugi model zawiera jeszcze jeden warunek zwrotu nadpłaty: poniesienie ciężaru ekonomicznego podatku.

Pierwszy model nadpłaty podatku obowiązuje w niemieckim systemie prawnym. Zgodnie z ogólnym przepisem niemieckiej ordynacji podatkowej, jeśli podatek został zapłacony lub zwrócony bez podstawy prawnej, wówczas temu, na koszt kogo dokonano zapłaty, przysługuje uprawnienie względem odbiorcy świadczenia o zwrot zapłaconej lub zwróconej kwoty; również wtedy, gdy podstawa prawna zapłaty lub zwrotu przestanie obowiązywać w terminie późniejszym (§ 37 ust. 2 Abgabenordung). Poniesienie rzeczywistego ciężaru ekonomicznego podatku nie stanowi przesłanki zwrotu nadpłaconego podatku.

Taki sam model został przyjęty w polskiej ordynacji podatkowej.

Z kolei drugi model nadpłaty został przyjęty m.in. w Austrii, Francji i Wielkiej Brytanii. Prawo austriackie przewiduje wyłączenie możliwości zwrotu nadpłaty podatku, w sytuacji gdyby zwrot ten prowadził do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika (§ 239a Bundesabgabenordung). Zgodnie z przepisami prawa francuskiego dotyczącymi podatków pośrednich, jeśli osoba nienależnie uiściła opłaty pośrednie, uregulowane w kodeksie podatkowym, może ona otrzymać ich zwrot, o ile opłaty te nie zostały przerzucone na nabywcę (art. 1965 FA Code général des impos). Podobne rozwiązanie przewiduje również francuski kodeks celny (art. 352 bis Code des douanes). Z kolei przepisy brytyjskiej ustawy o podatku od towarów i usług stanowią, że jeśli osoba zapłaciła kwotę komisarzom z tytułu poboru podatku VAT, który nie był im należny, wówczas komisarze będą zobowiązani do zwrotu tej kwoty na wniosek tej osoby. Komisarze mogą przy tym podnieść zarzut, że zwrot kwoty bezpodstawnie wzbogaciłby wnioskodawcę (art. 80 Value Added Tax Act 1994)."

Z treści pytania prawnego NSA i przedstawionego w nim opisu stanu faktycznego oraz prawnego, na tle którego powstała wątpliwość konstytucyjna, wynika, że niniejsza sprawa nie jest związana z prawem Unii Europejskiej.

Mimo to celowe jest przedstawienie judykatury Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dawniej: Wspólnot Europejskich) w omawianej materii. Jest to uzasadnione tym, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłaty podatku i jej zwrotu mają szeroki zakres zastosowania. Jak już była o tym mowa, stosownie do art. 74 Ordynacji podatkowej powstanie nadpłaty podatku może być również związane z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał Sprawiedliwości, TS) i szerzej: z naruszeniem prawa unijnego. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości podkreśla się, że zasady postępowania w sprawach służących zapewnieniu ochrony uprawnień podmiotów prawa wynikających z prawa UE nie mogą być mniej korzystne od zasad obowiązujących w podobnych postępowaniach wewnętrznych (por. np. wyrok TS z 2 października 2003 r. w sprawie o sygn. C-147/01, Weber's Wine World i inni przeciwko Abgabenberufungskommission Wien).

Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie zajmował się kwestią odmowy zwrotu podatku pobranego w sposób sprzeczny z prawem unijnym (wcześniej: prawem wspólnotowym) z uwagi na brak poniesienia ciężaru ekonomicznego podatku przez podatnika. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości pozostawia państwom członkowskim swobodę w kwestii przyjęcia w systemie prawa krajowego określonego modelu zwrotu opłaty (podatku) pobranej niezgodnie z prawem UE. Początkowo z orzecznictwa TS wynikało, że wobec braku właściwych regulacji w prawie wspólnotowym kwestia zwrotu opłat pobranych nienależnie w świetle prawa wspólnotowego musi być regulowana przez przepisy prawa krajowego (zob. wyroki z 16 grudnia 1976 r., sygn. 33/76, Rewe-Zentralfinanz przeciwko Landwirtschaftskammer für das Saarland oraz o sygn. 45/76, Comet BV przeciwko Produktschap voor Siergewassen). W późniejszym wyroku z 9 listopada 1983 r., sygn. 199/82, Amministrazione delle Finanze dello Stato przeciwko SpA San Giorgio TS wskazał już jednak, że uprawnienie do zwrotu opłat pobranych przez państwa w sposób niezgodny z prawem wspólnotowym stanowi "konsekwencję i dodatek do praw przyznanych jednostkom przez przepisy wspólnotowe". Trybunał po raz pierwszy uznał, że prawo do zwrotu nienależnych opłat musi być wywodzone z prawa wspólnotowego (zob. N. Półtorak, Roszczenia o zwrot opłat pobranych przez państwo niezgodnie z prawem wspólnotowym, "Europejski Przegląd Sądowy" nr 4/2006, s. 11-13).

Ważniejsze z punktu widzenia niniejszej sprawy jest jednak uznanie przez Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu San Giorgio, że prawo wspólnotowe nie zabrania ograniczenia, a nawet wyłączenia zwrotu podatnikowi opłat, w sytuacji, gdy zostały one poniesione nie przez podatnika, lecz przez osoby trzecie. Dla uznania dopuszczalności wprowadzenia takiego rozwiązania konieczne jest jednak spełnienie przez państwa członkowskie określonych wymagań proceduralnych. TS uznał za niezgodne z prawem wspólnotowym rozwiązania prawa krajowego przewidujące: 1) przerzucenie na przedsiębiorcę (podatnika) ciężaru dowodu co do poniesienia ciężaru ekonomicznego podatku; 2) ograniczenie środków dowodowych (do dowodów z dokumentów); 3) domniemanie, że opłata została przerzucona przez podatnika na osoby trzecie. Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że sąd krajowy powinien dysponować swobodą oceny co do tego, czy podatek został przeniesiony przez podatnika na osoby trzecie. Domniemania przerzucenia podatku przez podatnika na osoby trzecie nie można stosować również w przypadku regulacji podatków pośrednich, których konstrukcja przewiduje, że podatki te wliczane są do ceny (zob. wyrok z 25 lutego 1988 r. w sprawach połączonych o sygn. 331/85, 376/85, 378/85 Bianco i Girard; zob. szerzej: N. Półtorak, Roszczenia..., s. 14-16).

Tym samym rozwiązania prawa krajowego, stosownie do którego państwo członkowskie może odmówić zwrotu podatku nienależnego w świetle prawa Unii Europejskiej w sytuacji, gdyby w wyniku tego zwrotu miało dojść do bezpodstawnego wzbogacenia osób uprawnionych, dopuszczalne jest tylko pod warunkiem spełnienia wskazanych powyżej warunków (zob. też wyroki TS z: 24 marca 1988 r. w sprawie nr 104/86, Komisja przeciwko Włochom; 9 lutego 1999 r. w sprawie o sygn. akt C-343/96, Dilexport; 21 września 2000 r. w sprawie o sygn. akt C-441/98 i C-442/98, Michaïlidis; z 9 grudnia 2003 r., w sprawie o sygn. akt C 129/00, Komisja przeciwko Włochom; 10 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt C-309/06, Marks&Spencer). Trybunał w swoim orzecznictwie wskazywał również, że unikanie wystąpienia bezpodstawnego wzbogacenia zależy m.in. od ustalenia, czy kwota podatku pobrana nienależnie z punktu widzenia prawa wspólnotowego została w całości przerzucona na inne podmioty. W sytuacji, gdy została przerzucona jedynie część podatku, organy podatkowe obowiązane są do zwrotu pozostałej nieprzerzuconej kwoty podatku (zob. wyrok TS z 14 stycznia 1997 r. w sprawach połączonych o sygn. akt od C-192/95 do C-218/95, Comateb i inni). Dodatkowo, TS stwierdził, że nawet w sytuacji, gdy cały podatek został zawarty w cenie, podatnik mógł i tak ponieść szkodę spowodowaną zmniejszeniem sprzedaży (zob. wyrok w sprawie o sygn. C-309/06, Marks&Spencer). Ze wskazanych przyczyn, w ocenie Trybunału Sprawiedliwości, istnienie i rozmiar bezpodstawnego wzbogacenia po stronie podatnika, które mogłoby powstać w związku ze zwrotem podatku pobranego niezgodnie z prawem Unii Europejskiej, mogą zostać ustalone jedynie na podstawie oceny ekonomicznej, w ramach której należy uwzględnić wszystkie mogące mieć znaczenie okoliczności. Ocena ta należy do właściwości sądu krajowego (zob. wyrok w sprawie o sygn. C-309/06, Marks&Spencer oraz wyrok TS z 2 października 2003 r. w sprawie o sygn. C-147/01, Weber's Wine World i inni)."

"9.5. Mając na uwadze przedstawione powyżej dotychczasowe orzecznictwo dotyczące sposobu rozumienia pominięcia ustawodawczego, Trybunał Konstytucyjny nie podziela poglądu wyrażonego przez sąd występujący z pytaniem prawnym, że sformułowany w pytaniu prawnym zarzut niekonstytucyjności dotyczy właśnie pominięcia ustawodawczego (zaniechania względnego) i może zostać rozpoznany przez Trybunał Konstytucyjny w ramach jego jurysdykcji.

W Ordynacji podatkowej został przyjęty określony model nadpłaty podatku i przesłanki jej zwrotu. W ustawie nie została przewidziana przesłanka poniesienia ciężaru ekonomicznego podatku jako warunku zwrotu nadpłaty.

W treści zarzutu sformułowanego w petitum pytania prawnego NSA nie kwestionuje braków w ramach regulacji obecnego mechanizmu nadpłaty, lecz wnosi o uznanie niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów z uwagi na przyjęcie w ordynacji podatkowej tego właśnie modelu. Sąd wnioskuje w istocie o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że zgodny z Konstytucją byłby inny, alternatywny, model nadpłaty podatku, występujący zresztą w prawie niektórych państw europejskich. Sąd nie stawia zarzutu, że obecny mechanizm, z uwagi na to, że nie przewiduje przesłanki poniesienia ciężaru ekonomicznego jako warunku zwrotu nadpłaty, powoduje naruszenie obowiązku ustawodawcy zapewnienia realizacji określonych wolności i praw danej kategorii podmiotów.

Nie występuje zatem brak jakiegoś elementu w ramach obecnej regulacji prawnej, co jest charakterystyczne dla pominięcia ustawodawczego. Obowiązujące przepisy dotyczące nadpłaty realizują jeden z możliwych modeli tej instytucji. Ponadto, należy zauważyć, że ewentualne uwzględnienie zarzutu sądu występującego z pytaniem prawnym wywierałoby wpływ na kształt instytucji nadpłaty wszystkich podatków, a nie tylko podatku akcyzowego, który stanowi przedmiot sprawy, w ramach której powstała przedstawiona wątpliwość konstytucyjna. Wyrok taki oznaczałby zatem zmianę modelu nadpłaty jako instytucji uregulowanej w ordynacji podatkowej znajdującej zastosowanie do wszystkich rodzajów podatków (zob. art. 2 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 O.p.) albo przyjęcie dwóch trybów zwrotu nadpłaty w zależności od rodzaju podatku, w ramach którego powstała by nadpłaty."

" 9.7. Do parlamentu należy ewentualne wprowadzenie w ustawie, wzorem niektórych państw europejskich, modelu nadpłaty przewidującego przesłankę poniesienia przez podatnika ciężaru ekonomicznego podatku jako warunku zwrotu nadpłaty podatku (zob. uchwała NSA wydana w składzie 7 sędziów 13 lipca 2009 r., sygn. akt I FPS 4/09). Trybunał Konstytucyjny nie ma kompetencji do zastąpienia ustawodawcy albo wskazywania, który model zwrotu nadpłaty podatku byłby właściwy. Jak wynika z odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów z 30 września 2009 r. na interpelację poselską takie prace legislacyjne są prowadzone (zob. interpelacja nr 11315 w sprawie odebrania firmom prawa do zwrotu nadpłaconego podatku VAT i akcyzy z 2 września 2009 r., Sejm VI kadencji).

Należy zauważyć, że wprowadzenie przepisów ustawowych, przewidujących odmowę zwrotu nadpłaty podatku podmiotowi, który w następstwie tego zwrotu zostałby bezpodstawnie wzbogacony, wymagałoby unormowania wielu zagadnień proceduralnych. Wskazówką dla ustawodawcy mogłyby być m.in. wymagania sformułowane w powołanym wyżej orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. W razie wyboru innego modelu niż obecny nie można byłoby z góry zakładać, że ciężar ekonomiczny podatku akcyzowego jest zawsze i w pełni przerzucany przez podatnika na inny podmiot. Trybunał Sprawiedliwości wskazywał, że z samego faktu przerzucenia podatku przez podatnika na inne podmioty nie można wyprowadzać domniemania, iż ciężar ekonomiczny tego podatku został zneutralizowany dla podatnika, a ewentualny zwrot podatku stanowiłby dla niego bezpodstawne wzbogacenie (zob. wyrok TS o sygn. akt C-147/01, Weber's Wine World).

To, do jakiego stopnia ciężar ekonomiczny podatku jest przerzucony, zależy bowiem od wielu czynników ekonomicznych. W określonej sytuacji podatnik zamiast podnosić cenę w związku z podwyżką podatku akcyzowego, może zrezygnować ze swojej marży, napotykając na barierę popytu na dany towar (D. Mączyński, Glosa..., s. 454, M. Mrówczyński, Zwrot niekonstytucyjnie..., s. 153). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) podatek akcyzowy stanowi element ceny wyrobu akcyzowego. Uwzględnienie podatku akcyzowego w cenie określonego towaru nie zawsze oznacza jednak, że ciężar ekonomiczny tego podatku ponosi jedynie kupujący. W warunkach gospodarki rynkowej cena towaru zależy od kalkulacji sprzedającego, która uwzględnia takie elementy jak popyt i podaż na określony towar oraz koszty, które ponosi i jego zysk. Cena, poza szczególnymi sytuacjami (cena regulowana), ma charakter umowny i może być kształtowana, również ze stratą dla podatnika (zob. wyrok SN z 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt IV CK 88/05, Lex nr 521814).

Na marginesie można zauważyć, że w piśmiennictwie wskazuje się również rozwiązanie polegające na wprowadzeniu szczególnej procedury zwrotu równowartości podatku nabywcy towaru akcyzowego, czyli podmiotowi, który faktycznie poniósł ciężar ekonomiczny podatku w całości lub w części (zob. tak: B. Gruszczyński, Komentarz..., s. 423, N. Półtorak, Ochrona uprawnień wynikających z prawa Unii Europejskiej w postępowaniach krajowych, Warszawa 2010, s. 456, M. Mrówczyński, Zwrot niekonstytucyjnie..., s. 154, 155)."

W rozpoznawanej sprawie składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wyczerpująco przedstawił zaistniały stan faktyczny z którego wynika, że podatek akcyzowy stanowił element ceny wyrobu akcyzowego, którą "B" Sp. z o.o. w D. zapłaciła za towar akcyzowy, a tym samym jako kupujący poniosła ciężar ekonomiczny tego podatku. To oznacza, że w warunkach gospodarki rynkowej umowna cena towaru została skalkulowana przez sprzedającego, który uwzględnił takie elementy jak popyt i podaż na energię elektryczną oraz koszty, które ponosi i zysk.

Z tych faktów wynika, że "B" Sp. z o.o. w D. będąca jedynie podmiotem, który faktycznie poniósł ciężar ekonomiczny podatku w całości lub w części jako nabywca towaru akcyzowego nie mógł być stroną postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej nieistniejących przepisów prawa podatkowego regulujących procedurę zwrotu równowartości podatku nabywcy towaru akcyzowego uiszczonego w cenie nabycia.

Tylko wniosek złożony przez uprawnionego zainteresowanego skutecznie wszczyna postępowanie w sprawie interpretacji podatkowej w ściśle określonym dniu, co z kolei obliguje upoważnionego przez Ministra Finansów właściwego miejscowo Dyrektora Izby Skarbowej do wydania w terminie trzech miesięcy rozstrzygnięcia w sprawie. Wszczęte na wniosek postępowanie musi zakończyć się rozstrzygnięciem merytorycznym, bądź też zostać umorzone jeśli w jego toku pojawi się przesłanka bezprzedmiotowości. Inaczej mówiąc, nie może zakończyć się wydaniem interpretacji podatkowej postępowanie, które nie zostało wszczęte przez uprawniony do tego podmiot, ponieważ w takiej sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Załatwienie tego postępowania wydaniem interpretacji indywidualnej stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, której nie ma. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, której nie ma lecz do jej kontratypu – sprawy, która za sprawę o wydanie interpretacji indywidualnej została z naruszeniem prawa uznana. Czynności dokonywane w ramach tej sprawy nie wywołują zatem żadnych skutków prawnych (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt FSK 2113/2004, Lex 179008).

W rozpoznawanej sprawie "A" Sp. z o.o. w D. jako podmiot nieuprawniony wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej wskazanych przepisów prawa podatkowego w zakresie prawnopodatkowych skutków uiszczenia podatku akcyzowego przez podatnika podatku akcyzowego, który według prawa wspólnotowego był podatkiem nienależnym.

Podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wydanie interpretacji, co do stanu faktycznego zaprezentowanego we wniosku strony może być jedynie podmiot, który sprzedał i wydał energię elektryczną nabywcy końcowemu.

Reasumując:

1.Jeśli pisemny wniosek zainteresowanego o wydanie przez Ministra Finansów w jego indywidualnej sprawie interpretacji przepisów prawa podatkowego, o jakim mowa w art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) został wniesiony przez osobę niebędącą w rozumieniu art. 133 § 1 tej ustawy stroną, to działający z upoważnienia Ministra Finansów właściwy miejscowo Dyrektor Izby Skarbowej wydaje na podstawie jej art. 165a § 1 postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej;

2. W rozumieniu art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zainteresowanym wydaniem w jego indywidualnej sprawie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (stroną) może być tylko taki podatnik (podatku akcyzowego), który poprzez wydanie przez Ministra Finansów interpretacji indywidualnej uzyska potwierdzenie prawidłowości swojego stanowiska w pełnym zakresie lub też uzyska negatywną ocenę swojego stanowiska, co do zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego będącego elementem prawnopodatkowego stanu faktycznego sprawy tylko tego podatnika, a nie sprawy jego kontrahenta (podatnika podatku akcyzowego), do którego sytuacji prawnopodatkowej oceniane zdarzenia obecne albo przyszłe mogą się odnosić.

Inaczej mówiąc, konsument towaru akcyzowego nie będący podatnikiem podatku akcyzowego nie może pytać o sytuację prawnopodatkową sprzedawcy tego towaru, który uiszczoną akcyzę skalkulował w cenie towaru, ponieważ obowiązujące regulacje prawne nie przewidują zwrotu nienależnie uiszczonego podatku akcyzowego konsumentowi, który nie może w trybie Rozdziału 9 Nadpłata ustawy Ordynacja podatkowa skutecznie dochodzić kwoty uiszczonej w cenie towaru skalkulowanej przez podatnika nienależnie uiszczonego podatku akcyzowego.

Również ustawa z dnia 6 grudnia 2008 o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 3, poz. 11 ze zm.) nie przewiduje trybu zwrotu podatku akcyzowego konsumentowi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Finansów w trybie art. 165a Ordynacji podatkowej wyda postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, ponieważ żądanie (wniosek) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że ostateczna interpretacja podatkowa Ministra Finansów jest obarczona wadą nieważności, co oznacza, że musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez jej uchylenie.

Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 (200 zł - wpis, 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 240 zł - koszty zastępstwa przez doradcę podatkowego).