Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1174/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Daniela Kozłowska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2004 r. sprawy ze skarg J.K., Z.K. i M.O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargi


UZASADNIENIE

I SA 1174/02

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa po rozpatrzeniu odwołań M.O., Z.K. oraz J.K. od decyzji Starosty Powiatowego w M. z dnia [...].02.2002 r. Nr [...], orzekającej o odmowie zwrotu gruntów wywłaszczonych położonych we wsi B., stanowiących działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]o pow. [...] ha nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że rozstrzygnięcie Starosty Powiatowego w M. objęte rozpatrywanym odwołaniem, podjęte zostało w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2001 r. Sąd ten, rozpatrując skargę Nadleśnictwa P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] grudnia 1997 r. w sprawie zwrotu gruntów wywłaszczonych, położonych we wsi B. na rzecz Z.K. w 1/3 części, M.O. w 1/3 części oraz J.K. w 1/3 części, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W wyroku tym (Sygn. akt IV S.A. 350/98) Sąd stwierdził m. in. , iż w sprawie niniejszej niekwestionowany jest fakt, że wywłaszczona nieruchomość została zużyta i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, bowiem wywłaszczono ją na poligon wojskowy i taki poligon został urządzony na gruntach obejmujących tę nieruchomość. Poligon był wykorzystywany przez Ministerstwo Obrony Narodowej od daty wywłaszczenia aż do 1992 roku. Użycie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu wygasza ostatecznie prawo żądania jej zwrotu, zrywa bowiem więź pomiędzy poprzednim właścicielem wywłaszczonej nieruchomości a Skarbem Państwa, który odtąd może korzystać z tej nieruchomości i nią rozporządzać bez jakichkolwiek ograniczeń.

Starosta Powiatu M. rozpatrując ponownie sprawę w wyniku powołanego wyroku ustalił, że grunty których dotyczy żądanie zwrotu wywłaszczone zostały w celu pozyskania terenów dla potrzeb Ministerstwa Obrony Narodowej dla zorganizowania wojskowego poligonu [...] ,, [...]" na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz.U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r./, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nr [...] z dnia [...].05.1955 r..

Ministerstwo Obrony Narodowej wykorzystując wywłaszczone grunty dokonało zagospodarowania ich części dla wydzielenia ‘’ pól roboczych" będących celem działalności [...] oraz pozostałych jako zapewnienia strefy ochronnej zamkniętej. Taki stan trwał do 1991 r. z tym, że w ostatnim okresie Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w S. na podstawie stosownych porozumień, posiadał grunty w Zasobie Lasów Państwowych zarządzając nimi w imieniu Skarbu Państwa. Ministerstwo Obrony Narodowej w dniu 11.06.1991 r. zgłosiło rezygnację z dalszego korzystania z gruntów poligonu [...] "[...]", które stały się niepotrzebne , w dniu 16.11.1992 r. i dokonało faktycznego przekazania przedmiotowych gruntów na rzecz Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Art. 136 pkt 3 tej ustawy stanowi o możliwości żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednocześnie art. 137 pkt 1 ust. 1 stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia , w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, lub jak stanowi art. 137 pkt 1 ust. 2 utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu; a cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie organ I instancji udokumentował jednoznacznie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, poligon został urządzony na gruntach obejmujących nieruchomość i był wykorzystywany przez Ministerstwo Obrony Narodowej od daty wywłaszczenia aż do 1992 r.

Te okoliczności wykluczają możliwość zwrotu gruntu, co orzeczono w decyzji objętej odwołaniem i stanowisko to organ odwoławczy podzielił. Likwidacja poligonu zadeklarowana w 1991 r. wykonana w 1992 r. nie dawała podstaw do odmiennego stwierdzenia w oparciu o art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Naczelnego sądu Administracyjnego J.K., Z.K. i M.O. Skarżący podnieśli, iż w wyniku wcześniejszych decyzji o zwrocie nieruchomości praktycznie stali się ponownie użytkownikami działek leśnych, których dotyczy postępowanie, opłacali podatek leśny, a Starostwo w M. pobrało z tytułu zwrotu znaczne kwoty, których dotychczas nie rozliczono. Skarżący podnieśli, że mają duże poczucie krzywdy, bowiem sąsiadom zwrócono wywłaszczone grunty, natomiast jedynie w ich przypadku sprawa nie została załatwiona z uwagi na to, że nie mieszkają we wsi B. i Nadleśnictwo zaniedbało formalnego przekazania gruntu. Takie działanie narusza art. 32 Konstytucji, że ,, wszyscy wobec prawa są równi". Poza tym Konstytucja gwarantuje, że obywatel nie może ponosić konsekwencji za błędy urzędników. W sprawie został też złamany art. 64 Konstytucji.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w zaskarżonej decyzji uwzględniono stanowisko i zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r. , sygn. akt IV SA 350/98. Zarzuty podnoszone w skardze pozostają poza sferą zarzutów merytorycznych. Skarżący po orzeczonym wcześniej zwrocie nieruchomości nieformalnie przejęli grunty i zwrócili ustalone kwoty odszkodowawcze, stąd bardziej dotkliwie odczuli odmowę zwrotu.

Starosta Powiatu M. i Nadleśnictwo P. nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Przepis ten miał w sprawie niniejszej zastosowanie . Sąd nie uwzględnił skarg na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., bowiem nie stwierdzono, by zachodziły w sprawie przesłanki wskazane w art. 145 § 1 powołanej ustawy, których wystąpienie uzasadnia uwzględnienie skargi. Dokonana zaskarżoną w sprawie decyzją odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie narusza przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami(Dz.U. z 2000 r. Nr 46 , poz. 543 ze zm.), której art. 136 ust.3 stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia , w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2001 r. (sygn. akt IV SA 350/98) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną orzekającą o zwrocie na rzecz skarżących przedmiotowej nieruchomości, bowiem stwierdził m.in. , że nieruchomość ta po wywłaszczeniu w 1955 r. została użyta i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i na cel ten była wykorzystywana aż do 1991 r.. Jak zaznaczono w motywach wyroku fakt ten jest niekwestionowany i sytuacja taka wykluczała możliwość przyjęcia, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze. zm.) Stwierdzono ponadto, powołując się na poglądy utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że użycie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu wygasza ostatecznie prawo żądania zwrotu tej nieruchomości na podstawie powołanego przepisu, choćby następnie nieruchomość była wykorzystana na inne cele lub choćby nastąpiło rozporządzenie tą nieruchomością.

Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnymi (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z.zm.), który to przepis obowiązywał w dniu wydania zaskarżonej decyzji ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia . W art. 99 obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjęte zostało uregulowanie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydany przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W świetle treści powołanych przepisów uznać należało, że zarówno organy, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny są związane oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r. Jakkolwiek bowiem pogląd wyrażony przez sąd w tym orzeczeniu, że wobec wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczania nie stała się ona zbędna i brak jest możliwości jej zwrotu wyrażony został w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości , to stwierdzić należało, że wejście w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie pozbawiło tej oceny aktualności. Bezsporna okoliczność ,że przedmiotowa nieruchomość po jej wywłaszczeniu została zużyta na cel tego wywłaszczenia i stan taki trwał do 1991r., również w świetle regulacji zawartej w art. 137 powołanej ustawy, w którym zdefiniowane zostało pojęcie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nadal uzasadnia odmowę zwrotu nieruchomości, skoro przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel wywłaszczenia zrealizowano ( art. 137 ust. 1 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 powołanych Przepisów wprowadzających, (...) skargi podlegały oddaleniu .