Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 915/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 5  pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

II SA/Bd 915/20

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] Burmistrz [...] – D., działając na podstawie art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 4, pkt 5, pkt 11, pkt 15, pkt 21 lit. a, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20 ust. 2, ust. 3, art. 23 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, ust. 2, ust. 3, art. 24 ust. 1, ust. 4, art. 25 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 61 § 1, § 3, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...].07.2020 r., orzekł o odmowie przyznania W. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna - A. K..

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji wskazał, że w dniu [...].07.2020 r. wpłynął wniosek W. K. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem A. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bowiem zgodnie z orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Niepełnosprawności w G.-D. z dnia [...].04.2020 r., A. K. zaliczony został na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z przedstawionym orzeczeniem ustalono, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia.

Ponadto ustalono, że W. K. od [...].04.2015 r. pobiera emeryturę, natomiast zgodnie z orzeczeniem z dnia [...].05.2019 r. Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...].05.2023 r. Nie jest rolnikiem, ani małżonkiem rolnika. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. - D. z dnia [...].03.2017 r., sygn. akt III RNs 97/16 pobiera z MOPS wynagrodzenie za sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym synem A. K. w kwocie [...]zł.

Na tle ustalonego stanu faktycznego oraz przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych organ stwierdził, iż występujące w niniejszej sprawie przeszkody prawne, określone w przepisie art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, nie pozwalają na przyznanie W. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem A. K..

W odwołaniu od powyższej decyzji W. K. stwierdziła, że wydana w sprawie decyzją jest dla niej krzywdząca, ponieważ została wydana z naruszeniem Konstytucji i z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].10.2014 r. sygn. akt. K 38/13.

Strona wniosła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością pobieranej emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium zwróciło uwagę, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest legitymowanie się przez syna strony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Tym samym przesłanka legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę wymagającą opieki, jest w przedmiotowej sprawie spełniona, jak również przesłanka sprawowania opieki nad tą osobą przez wnioskodawcę.

Jednakże Kolegium stwierdziło, że zgodnie z ust. 5 pkt 1 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę:

. ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Kolegium zauważyło, że przepis art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (Dz.U. z 2019 r., poz. 1257) z dniem 9 stycznia 2020 r. Jednakże, zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Zdaniem organu odwoławczego, w obecnym stanie prawnym, organ właściwy nie ma również podstaw prawnych do wypłaty kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobieraną emeryturą albo wypłatą pełnej kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku ustalonego prawa do emerytury. Organ właściwy ma przede wszystkim obowiązek stosowania art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Orzeczenia sądowe (np. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19 oraz wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 lutego 2019 r., II SA/Go 833/18, z 16 października 2019 r., II SA/Go 521/19, WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 137/19, wyroku WSA w Rzeszowie z 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, WSA w Olsztynie z 5 listopada 2019 r., II SA/Ol 714/19, WSA w Gliwicach z 6 listopada 2019 r., II SA/G1 950/19, WSA w Gorzowie Wlkp. z 19.12.2019 r., II SA/Go 774/19), na podstawie których przyznano niektórym osobom prawo do części świadczenia pielęgnacyjnego - w wysokości różnicy między jego ustawową wysokością, a wysokością emerytury nie są dla Kolegium w omawianej sprawie źródłem powszechnie obowiązującego prawa i tylko odnośnie osób z rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy istnieje możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

W skardze do Sądu W. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością pobieranej emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca zwróciła uwagę, że wychowała dwójkę chorych od urodzenia dzieci z wadą genetyczną i z tego powodu wykonywała pracę chałupniczą, aby zapewnić całodobową opiekę dzieciom.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 365) w zw. z art. 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy podjęte w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji odpowiadają prawu i zasadnie orzekające organy odmówiły skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - co skarżąca kwestionuje - przede wszystkim poprzestając na wykładni językowej normy zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. I tak, zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1lit.a).

Bezsprzecznym w rozpatrywanej sprawie jest, jak ustaliły orzekające organy obu instancji, że skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym synem A. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bowiem zgodnie z orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Niepełnosprawności w G.-D. z dnia [...].04.2020 r., A. K. zaliczony został na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, z zapisem, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia. Ponadto, jak ustalono, skarżąca od [...].04.2015 r. pobiera emeryturę, natomiast zgodnie z orzeczeniem z dnia [...].05.2019 r. Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...].05.2023 r. Nie jest rolnikiem, ani małżonkiem rolnika, a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. - D. z dnia [...].03.2017 r., sygn. akt III RNs 97/16 pobiera z MOPS wynagrodzenie za sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym synem A. K. w kwocie [...]zł. Bezspornym w niniejszej sprawie jest zatem, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła, mając ustalone prawo do emerytury, która była jej faktycznie wypłacana.

W świetle tak ustalonego stanu faktycznego oraz wobec obowiązujących przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, zwrócić należy uwagę, że główna oś sporu w niniejszej sprawie dotyczy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jednak problem ten był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie – zgodnie ze stanowiskiem skarżącej - wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009r. sygn. akt I OPS 8/09-dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query; M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo.). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej, czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie.

W analizowanym przypadku potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynika zaś m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na [...] zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa, niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.

Ponadto, zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 – dostępne jw.).

Mając powyższe na uwadze zważyć należy zatem, iż w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Wobec tego, skoro w rozpatrywanej sprawie skarżąca w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, miała ustalone prawo do emerytury wypłacanej w wysokości niższej, niż świadczenie pielęgnacyjne - to tym samym uznać należy, iż organy obu instancji przedwcześnie zastosowały w sprawie wyłącznie literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i w konsekwencji odmówiły jedynie z tej przyczyny ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia, co w ocenie Sądu w okolicznościach sprawy stanowi o wadliwości wydanych w sprawie decyzji.

Wskazać należy jednocześnie na dostrzeżone przez NSA w wyrokach z dnia 27 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 2375/19 – dostępny jw.) oraz z dnia 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 254/20 – dostępny jw.) trudności odnośnie do niejednokrotnie przyjmowanego dotychczas przez sądy administracyjne sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i do świadczenia emerytalno - rentowego poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. W ww. wyrokach NSA wskazano w szczególności, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby bowiem dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe.

Wobec powyższego, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podzielił stanowisko NSA wyrażone w ww. wyrokach, przemawiające za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego.

Wyjaśnić należy zarazem, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, który regulowałby kwestię dotyczącą wyboru jednego z tych świadczeń. Sąd podziela jednak stanowisko, wyrażone w tym zakresie w powołanych wyrokach NSA, zgodnie z którym uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie - emerytury. W tym przypadku swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Przy czym ustawodawca nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r, tj. posiadania prawa do emerytury, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury.

W związku z powyższym należy zatem wskazać, że organ, rozpatrujący wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - mając na uwadze wolę skarżącej wyrażoną w tym wniosku - winien poinformować i wezwać do złożenia wymaganych dokumentów, tj. w tym przypadku decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury (o ile skarżąca taką wolę wyrazi), stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. - czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a. - zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania, albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

W realiach niniejszej sprawy organy zaniechały poinformowania skarżącej, że ma ona możliwość wyboru świadczenia, po spełnieniu opisanych warunków. Organy nie poinformowały strony o prawie do zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie oraz nie wezwały jej do złożenia brakujących dokumentów, co – w sytuacji spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych wymaganych dla przyznania przedmiotowego świadczenia - umożliwiłoby ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę fakt, że dla opiekunów pobierających emerytury złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia (wznowienie wypłaty zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS następuje nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty) bądź z obawą, czy świadczenie w ogóle zostanie przyznane, na organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia, czy w realiach danej sprawy wezwanie jest celowe. Organ musi więc w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury, spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia z art. 17 u.ś.r. W przypadku uznania, że przesłanek tych nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 u.ś.r., wezwanie nie powinno być do strony kierowane.

Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając przede wszystkim, że organy na skutek błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wadliwie uznały, że sama okoliczność prawa do emerytury wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji tego nie skorzystały z instrumentów prawnych (poinformowanie/pouczenie/wezwanie do przedłożenia odpowiednich dokumentów) umożliwiających skarżącej otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji stwierdzenia spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek wymaganych w art. 17 u.ś.r. do przyznania tego świadczenia.

Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.