Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 388/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 2  ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Maria Czapska-Górnikiewicz ( spr. ) Sędziowie Andrzej Jurkiewicz Anna Łuczaj Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Ke 134/05 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 388 / 06

UZASADNIENIE.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] stycznia 2004r. w przedmiocie nie stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż M. K. od 20.02.1957r. do 11.01.1973r. był zatrudniony jako brygadzista w hartowni Zakładów "M." w S., a od 15.01.1973r. do 30.09.1990r. jako hartownik w Fabryce U. w S. W orzeczeniach lekarskich: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach nr PMLO-437/03 z dnia 30.06.2003r. i orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu nr CHZ/381/03 z dnia 6.11.2003r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Stwierdzono, iż nie zachowała się wprawdzie dokumentacja medyczna z okresu zatrudnienia M. K., ale z dokumentacji leczenia od 1999r. nie wynika, by pacjent cierpiał na przewlekłe zapalenie oskrzeli z utrwaloną niewydolnością oddechową. M. K. do leczenia w Poradni Pulmonologicznej został zarejestrowany dopiero w marcu 2003 r., po pierwszej konsultacji w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Kielcach. Przeprowadzone badania lekarskie nie ujawniły trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem FEV1 poniżej 50%, stanowiącym warunek konieczny do rozpoznania choroby zawodowej.

Z dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. w dniach 31.07.2003r. i 11.08.2003r. wynika, iż w okresie zatrudnienia w latach 1957 - 1990 (łącznie 33 lata) M. K. pracując na stanowisku hartownika był narażony na pył przemysłowy, przy czym pomiary zapylenia nie były wykonywane, oraz na tlenek węgla, tlenki azotu i opary węglowodorów - pomiary wykonywane w latach 1970 - 1990 przez Centralne Laboratorium Zakładowe przy Zakładach "M." w S. oraz Laboratorium Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. wykazywały ich śladowe ilości. Zatem wyniki pomiarów z ostatnich 10 lat pracy M. K. na stanowisku hartownika nie wykazały przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń par węglowodorów, tlenku węgla i tlenków azotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, iż powyższe okoliczności tj. brak rozpoznania choroby zawodowej, brak przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych na stanowisku pracy oraz przeprowadzenie postępowania w pełnym zakresie zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), w szczególności przeprowadzona ocena narażenia zawodowego obejmująca okresy zatrudnienia skarżącego w Fabryce U. w S., nie wykazała przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń par węglowodorów, tlenku węgla i tlenków azotu.

Nie bez znaczenia dla oceny zasadności zaskarżonej decyzji co zostało podniesione w orzeczeniu z dnia 6.11.2003r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu jest okoliczność, że okres czasu jaki upłynął od ustania narażenia (13 lat) oraz brak potwierdzenia w dokumentacji lekarskiej istnienia objawów trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej do roku od zakończenia pracy, stosownie do kryteriów określonych w pozycji 5 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie daje podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia.

W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja o braku podstaw do uznania schorzeń M. K. za chorobę zawodową - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jest zgodna z prawem, zaś podnoszone w skardze okoliczności nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia.

Z przedstawionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. –dalej zwanej p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną wniósł M. K. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art.174 pkt.2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a). art.141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w przedmiocie nie stwierdzenia choroby zawodowej ze względu na obustronne trwałe uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem ujętej w pkt.21 wykazu chorób rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 (Dz. U. Nr 132 poz.1115) w sytuacji, gdy u skarżącego takie schorzenie występuje ;

b). naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115) w szczególności § 2 ust.3 pkt.4 i ust.5 pkt.3, § 6 ust. l oraz § 8 przez przyjęcie że tryb postępowania w rozpoznawanej sprawie był zgodny z trybem określonym w tych przepisach, podczas gdy ocena narażenia zawodowego jest niepełna.

Wskazując na powyższe narzuty wnoszący kasację domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż wprawdzie istotne znaczenie w sprawie ma orzeczenie lekarskie, jednakże Sąd oceniając prawidłowość wydanej decyzji winien ocenić czy zapadła ona także w oparciu o prawidłowo dokonaną ocenę narażenia zawodowego oraz czy wspomniane orzeczenie zapadło po wyczerpaniu drogi przewidzianej rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002 roku. Lekarz zgodnie z § 6 ust. l cyt. rozporządzenia wydaje orzeczenie m.in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Oceny tej zaś dokonuje się zgodnie z § 2 ust.3 pkt.4 w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy, który może spowodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie ocenę narażenia zawodowego sporządzono jedynie w odniesieniu do okresu zatrudnienia skarżącego w Zakładach M. w S., który przypadał na lata 1953-1973, podczas gdy w latach następnych tj. od 1973-1990 roku zatrudniony był także na stanowisku hartownika w Fabryce U. w S. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uzupełniał postępowanie dowodowe jedynie co do warunków pracy w M. Organ jednakże zaniechał tego rodzaju postępowania w odniesieniu do warunków pracy skarżącego w Zakładach U. w S. Zakład ten wprawdzie obecnie nie funkcjonuje, ale został zlikwidowany stosunkowo niedawno i nie było żadnych przeszkód, aby w oparciu o relacje zatrudnionych tam pracowników odtworzyć warunki pracy skarżącego, tym bardziej , że podjęto taką próbę w odniesieniu do dużo wcześniejszej pracy skarżącego w M. Było to tym bardziej uzasadnione, że w przeciwieństwie do wyników pomiarów dokonywanych w M. wyniki pomiarów w U. w S. są nieczytelne i nieprofesjonalne. Nie zawierają też pomiarów hałasu i zapylenia. Brak tych analiz nie oznacza przecież, że tego rodzaju szkodliwe zjawiska tam nie występowały, zwłaszcza że zwracał na nie uwagę skarżący Brak odpowiedniego materiału zaważył na treści orzeczeń lekarskich, w szczególności opinii lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpitala w Sosnowcu, którzy stwierdzili u skarżącego niedosłuch obustronny, ale z uwagi na brak udokumentowania narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy nie przyjęli zawodowej etiologii choroby narządu słuchu.

Zaskarżone decyzje nie stwierdzając choroby zawodowej u M. K., ograniczyły się jedynie do kwestii występowania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, pomijając całkowicie problem występowania obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem. Tymczasem jest to jednostka chorobowa objęta wykazem chorób zawodowych w pkt. 21 w załączniku do cyt. rozporządzenia. Pomimo braku takiego odniesienia się do stwierdzonego u skarżącego i przez niego podnoszonego schorzenia, Sąd w uzasadnieniu wyroku nie rozważył wcale tego zagadnienia, pomimo dyspozycji wynikającej z treści art.141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, o których jest mowa w art. 174 p.p.s.a.

Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115) w szczególności § 2 ust.3 pkt.4 i ust.5 pkt.3, § 6 ust. l oraz § 8.

Zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Jedną z chorób zamieszczonych w pkt. 5 tego wykazu stanowiącego załącznik powyższego rozporządzenia jest przewlekłe obturacyjne zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% o wartości należnej wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadku stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych. Istotny dla rozpoznania niniejszej sprawy jest przy tym fakt, aby wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do jej rozpoznania jako choroby zawodowej nastąpiło w okresie 1 roku od zakończenia narażenia zawodowego.

Konstrukcja przepisu § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji podzielił dokonane przez organy administracji ustalenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Powyższe ustalenie oparte zostało na przeprowadzonym dwuinstancyjnym postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym przez dwa upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych zakłady służby zdrowia i zakończone zostało ostatecznym orzeczeniem lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w dniu 06.11.2003 r.

Na podstawie obserwacji klinicznej i zgromadzonej dokumentacji medycznej nie stwierdzono u skarżącego trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc - warunku koniecznego do rozpoznania choroby zawodowej, a brak potwierdzenia w dokumentacji lekarskiej istnienia objawów trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej do roku od zakończenia pracy, w myśl aktualnie obowiązujących kryteriów nie pozwalał na rozpoznanie zawodowej etiologii schorzenia. Zauważyć też należy, iż w przedmiotowej sprawie zgłoszenie jako choroby zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego nastąpiło 13 lat od ustania narażenia na pyły i pary węglowodorów, tlenku węgla i tlenków azotu, co stanowi negatywną przesłankę uznania tegoż schorzenia za chorobę zawodową.

W myśl § 6 ust. 1 omawianego rozporządzenia lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Tak więc ani ten przepis, ani § 8 rozporządzenia nie stanowią dla organu upoważnienia do oceny orzeczeń lekarskich wydanych w przedmiocie choroby zawodowej, bowiem zgodnie z § 7 rozporządzenia skarżący był ponownie badany przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, co skutkowało tym, że orzeczenie lekarskie wydane w wyniku ponownego badania stało się ostateczne. W konsekwencji zarówno organ inspekcji sanitarnej jest związany tym orzeczeniem lekarskim, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie jest trafny zarzut naruszenia przepisu § 2 ust 3 pkt 4 i ust. 5 pkt 3 cyt. rozporządzenia. W niniejszej sprawie nie można ocenie narażenia zawodowego postawić zarzutu, iż jest ona niepełna, bowiem przeprowadzona oceny narażenia zawodowego objęła okres zatrudnienia skarżącego w latach 1957 - 1990 (łącznie 33 lata), a w tym zatrudnienia M. K. w Fabryce U. w S.

W związku z zarzutami kasacji należy też wyjaśnić, iż przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji było dokonanie oceny legalności decyzji zaskarżonej, której przedmiot stanowiło brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. W tej sytuacji bezzasadne są wywody kasacji zmierzające do wykazania uchybień w postępowaniu sądowo-administracyjnym z uwagi na pominięcie innych schorzeń na jakie cierpi skarżący, a które winny spowodować stwierdzenie u niego choroby zawodowej. Inne schorzenia skarżącego jak np. związane z ubytkiem słuchu nie były przedmiotem postępowania administracyjnego, a tym samym nie mogły też być przedmiotem kontroli Sądu. Zważywszy na powyższe nie można też podzielić zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a.

Z przytoczonych wyżej względów skargę kasacyjną należało oddalić na mocy art. 184 p.p.s.a.