Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1086/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a,  art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 czerwca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1493/2022/7538 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta R. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 3, ust. 3a-d i ust. 4, art. 24, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 1d i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."), art. 104, art. 127a, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a."),

- w pkt 1 decyzji – odmówił w okresie od 8 września 2021 r. do 26 marca 2022 r. H.K. (dalej: "Strona" "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką M.G. (dalej: "osoba wymagająca opieki"),

- w pkt 2 decyzji – przyznał Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką:

- w okresie od 27 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie 341,80 zł,

- w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 2.119,00 zł.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2a oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., następnie wskazał, iż w sprawie został zachowany termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. bowiem Strona w dniu 8 września 2022 r. złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności córki, które zostało wydane dnia [...] r. (na skutek odwołania Strony zmienione orzeczeniem z dnia [...] r.), natomiast wniosek w niniejszej sprawie został złożony w dniu 6 kwietnia 2022 r., zatem wnioskowane świadczenie rozpatrywane jest od września 2021 r. Organ wyjaśnił, że odmówił przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia w okresie od 8 września 2021 r. do 26 marca 2022 r., ponieważ w okresie od dnia 1 sierpnia 2021 r. do 26 marca 2022 r. Strona była uprawniona do świadczenia rodzicielskiego. Zbieg uprawnień w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. uniemożliwia jednoczesne uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w w/w okresie. Natomiast w okresie od dnia 27 marca 2022 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. z uwagi na spełnienie przesłanek przyznania świadczenia organ orzekł jak w pkt 2 decyzji.

Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji co do jej pkt 1, w treści którego podkreśliła, że w sprawie doszło do zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego, a organ powinien umożliwić Stronie dokonanie wyboru świadczenia. Zdaniem Strony skoro przepisy ustawy pozwalają na ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia wstecz w stosunku do daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności podopiecznego, to nie mogą jednocześnie stać na przeszkodzie realizacji uprawnienia Strony do wyboru świadczenia korzystniejszego, w sytuacji określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosła, iż w chwili złożenia orzeczenia o niepełnosprawności oraz winien wyjaśnić czy intencją Strony jest dokonanie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego i umożliwić jej dokonanie takiego wyboru, a wypłacone za ten okres świadczenie rodzicielskie powinno zostać zaliczone na poczet świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 540) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzją nr SKO.PSŚ/41.5/1493/2022/7538 z dnia 15 czerwca 2022 r., uchyliło decyzję w zaskarżonej części i odmówiło Stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką w okresie od 1 września 2021 r. do 26 marca 2022 r.

Na wstępnie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, następnie przywołał brzmienie art. 17 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r. stwierdzając, iż organ I instancji słusznie uznał, że Strona spełniła warunek, o którym mowa w art. 24 ust. 2a. Kolegium zwróciło jednak uwagę, że decyzją z dnia 10 sierpnia 2021 r. przyznano Stronie prawo do świadczenia rodzicielskiego od dnia 1 września 2021 r. do dnia 28 lutego 2022 r. w kwocie 1.000 zł miesięcznie, oraz od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 26 marca 2022 r. w kwocie 838,80 zł, zatem w okresie od 1 września 2021 r. do 26 marca 2022 r. zachodzi zbieg uprawnień do w/w świadczeń. Strona nie może skutecznie żądać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy w spornym okresie pobierała świadczenie rodzicielskie. W dniu złożenia wniosku tj. w dniu 6 kwietnia 2022 r. decyzja z dnia 10 sierpnia 2021 r. została już zrealizowana i tym samym brak jest podstaw do jej uchylenia z mocą wsteczną i przyznania za ten okres świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto w ocenie Kolegium organ I instancji winien odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia nie od daty dziennej złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności tj. od 8 września 201921 r., lecz "począwszy od miesiąca w którym złożono wniosek" - od 1 września 2021 r., co stanowi rażące naruszenie art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 września 2021 r. do 26 marca 2022 r. poprzez ustalenie uprawnień do wnioskowanego świadczenia w tym okresie, uchylenie uprawnień do świadczenia rodzicielskiego w tożsamym okresie i wypłacenie kwoty różnicy pomiędzy pobranym świadczeniem rodzicielskim a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu przedstawiła argumentację jak w treści odwołania. Ponadto wskazała, iż w grudniu 2021 r. po otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności córki wypełniła dwa wnioski: o zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne z zamiarem ich łącznego złożenia wraz z prośbą o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania odwołania od wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. Pracownik organu odmówił jednak przyjęcia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne oraz prośby o zawieszenie postępowania informując, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne należy złożyć dopiero po otrzymaniu orzeczenia, a świadczenie pielęgnacyjne zostanie nadpłacane. Natomiast z uzasadnienia organu odwoławczego wynika, że istotna pozostaje data złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zaakcentowała, że z powodu działania pracownika organu poniosła szkodę, a stan zdrowia i leczenie dziecka uniemożliwia podjęcie pracy oraz wymaga ponoszenia znacznych kosztów. Do skargi przedłożono kserokopię dokumentacji medycznej (karta nr 4-77 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Odnosząc się do sformułowanego wniosku skargi, konieczne staje się odnotowanie, iż wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniało zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione na wstępie kryteria, została objęta decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr SKO.PSŚ/41.5/1493/2022/7538 z dnia 15 czerwca 2022 r., mocą której Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] w zaskarżonej części (tj. pkt 1 decyzji w przedmiocie odmowy przyznania Stronie prawa do wnioskowanego świadczenia w okresie od 8 września 2021 r. do 26 marca 2022 r.) i odmówiło Stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką w okresie od 1 września 2021 r. do 26 marca 2022 r.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Regulacje szczególna zawiera natomiast ust. 2a przywołanego przepisu stanowiąc, iż jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy zmienił decyzję organu I instancji w zaskarżonej części i odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2021 r. do 26 marca 2022 r. Przyczyna odmowy została oparta o zbieg prawa do wnioskowanego świadczenia oraz świadczenia rodzicielskiego przyznanego od dnia 1 września 2021 r. do 26 marca 2022 r. W ocenie organów orzekających w sprawie brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia rodzicielskiego z mocą wsteczną.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 4 kwietnia 2022 r. (karta nr 11 akt administracyjnych). W treści wniosku Skarżąca poddała, iż "wnosi o nadpłatę świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności". Osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia [...] r. Nr [...] uchylającym orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej ustaleń zawartych w pkt 7 i orzekające, że małoletnia M.G. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (karta nr 13 i 32 akt administracyjnych). Decyzją Burmistrza Miasta R. z dnia 10 sierpnia 2021 r. Nr [...] przyznano Skarżącej prawo do świadczenia rodzicielskiego: w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 28 lutego 2022 r. w kwocie 1.000,00 zł miesięcznie oraz od 1 marca 2022 r. do 26 marca 2022 r. w kwocie 838,80 zł (karta nr 30 akt administracyjnych)

Stan faktyczny sprawy został w ocenie Sądu ustalony przez organy w sposób prawidłowy.

W sprawie poza sporem pozostawało to, że Skarżąca spełnia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego

Istota problemu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy istnieje prawna możliwość przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy pobierała ona świadczenie rodzicielskie.

Negatywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, która stała się, na gruncie rozpatrywanej sprawy, przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego przez Stronę świadczenia, regulowana jest treścią art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobą uprawnioną, także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Uwagi w tym zakresie wymaga również przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r., którego treść została przywołana przy okazji wskazania podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia.

Sąd, nie podziela przedstawionych przez organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie skutków, jakie zostały przez organy wyprowadzone z ustalonej okoliczności przysługiwania Skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego. Co do zasady, Sąd zgadza się z organem odwoławczym, że nie jest możliwe jednoczesne pobieranie świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego. Do wskazanego wniosku prowadzi bowiem wykładnia przepisu art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 u.ś.r., jednak nie sposób przyjąć, że pobieranie świadczenia w związku z wcześniej ustalonym prawem do świadczenia rodzicielskiego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe pomijałoby w istocie możliwość wyboru przez osobę uprawnioną jednego z pozostających w zbiegu świadczeń. Na gruncie niniejszej sprawy przywołana regulacja art. 27 ust. 5 winna być nadto odczytywana przy uwzględnieniu treści art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Zaproponowana natomiast przez organy wykładnia nie zyskuje akceptacji w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. I OSK 775/21, decyzja, mocą której nastąpi skrócenie okresu, na który przyznano świadczenie rodzicielskie, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2a u.ś.r. - od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Fakt uzyskiwania przez stronę świadczenia rodzicielskiego nie może być bowiem przeszkodą do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. Taka wykładnia uwzględnia funkcję świadczeń rodzinnych, które związane są z opieką nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji.

Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza natomiast konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18).

Stanowisko to podziela Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.

Podobnie na gruncie niniejszej sprawy, Skarżąca mogła oczekiwać, podjęcia przez organ administracji publicznej działań zmierzających do przyznania wnioskowanego świadczenia bez oczekiwania na odrębny wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego. Jak wynika bowiem z prezentowanego przez Skarżącą stanowiska, już od dnia złożenia wniosku w niniejszej sprawie, miała świadomość, że powyższe świadczenia pozostają w zbiegu i wykluczone jest jednoczesne pobieranie tych świadczeń, wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego "od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności (karta nr 4 akt administracyjnych).

Zgodnie z brzmieniem art. 32 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń (ust. 1). Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody (ust. 1a)

Z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że organ prowadzący postępowanie jest uprawniony do podejmowania również z urzędu działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sytuacji, gdy uległa zmianie sytuacja strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2021 r. I OSK 775/21).

Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r. II GSK 153/09; A. Mączyński, Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151). Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2012 r. I OSK 993/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2021 r. I OSK 775/21 i przywołane tam orzecznictwo).

Na możliwość wyboru między zbiegającymi się świadczeniami rodzinnymi wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, wyjaśniając przy tym, iż sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do świadczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2022 r. I OSK 1263/21, tak też m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2021 r. I OSK 832/21). Nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji przez uprawnionego z pobieranego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Natomiast wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego uprzednio decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego, wprowadza stan zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2022 r. I OSK 866/21, także m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r. IV SA/Gl 985/18, z dnia 19 września 2019 r. II SA/Gl 639/19).

Sąd w pełni podziela przywołane wyżej poglądy wyrażane w orzecznictwie oraz ich argumentację.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy mieć na uwadze, że Skarżąca konsekwentnie wskazywała na wolę pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przy uwzględnieniu regulacji art. 24 ust. 2a u.ś.r. tj. od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Dokonała zatem wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego (art. 27 ust. 5 u.ś.r.). Organy orzekające w sprawie również nie miały wątpliwości, że rozstrzygnięcie sprawy zależne jest w spornym okresie od ewentualnego uchylenia decyzji w przedmiocie pozostającego w zbiegu świadczenia, przyznanego wcześniejszą decyzją.

Skarżąca złożyła wniosek z zachowaniem terminu 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności określonym w art. 24 ust. 2a u.ś.r., stąd też ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia, należało ustalić zgodnie z tym przepisem począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. W sytuacji, gdy Strona spełnia wszelkie przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, nie powinna zostać pozbawiona prawa do tego świadczenia za okres od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, skoro dochowała terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r.

W rezultacie kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia naruszenia art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy.

Powyższe stało się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 32 ust. 1 i 1a u.ś.r., art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r., podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

Konieczne pozostaje również dokonanie wzajemnej kompensacji świadczeń za wskazany okres.

Na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd z urzędu poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącej niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.