Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 155/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5 i art. 87 i 89
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi T. W. P. F. H. – U. w S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 pkt 2 i 6a, art.5 ust. 1, art. 12 ust.2, art. 87 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 89 ust. 1 pkt 3 oraz art. 92a ust. 1 i 6 oraz art. 93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] sierpnia 2012r. nakładającą na firmę H.– U.T. W. P. w S. W. karę pieniężną w kwocie 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 31 maja 2012r. na drodze krajowej nr [...] w punkcie kontrolnym

w B. funkcjonariusze Izby Celnej w B. dokonali kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem przewozu drogowego środkiem transportowym maki MAN o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą Marki LAMBERET o numerze rejestracyjnym [...]. W trakcie kontroli kierowca kontrolowanego pojazdu Ł. W. przedstawił m.in. wypis nr [...] z licencji nr [...]uprawniającej Firmę H. U. T. W. P. S. W. [...],[...] K. do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. W wyniku oględzin okazanego wypisu licencji stwierdzono, że przedstawiony przez kierowcę wypis nie posiada cech dokumentu oryginalnego, tj. nie posiada znaków wodnych.

Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzono w dniu 31 maja 2012r. protokół kontroli potwierdzający wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Na podstawie powyższych ustaleń Naczelnik Urzędu Celnego w S. pismem z dnia 12 czerwca 2012r. zawiadomił Firmę H.– U. T. W. P. S. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wykonywania w dniu 31 maja 2012r. transportu drogowego środkami transportu o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej.[...].

W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Naczelnik Urzędu Celnego

w S. decyzją z [...] sierpnia 2012r. nr [...] nałożył na firmę Handlowo – Usługową T. W. P. karę pieniężną w wysokości 8000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik T. W. P. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przy ustalaniu stanu faktycznego organ oparł się o dokumenty, które nie odpowiadają wymogom kpa, dopuszczając je jako dowody w sprawie. Przykładem takim było dopuszczenie jako dowodu protokołu przesłuchania kierowcy, jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia, który został sporządzony podczas kontroli. Pełnomocnik odwołującego wskazał również na brak właściwego protokołu potwierdzającego stwierdzenie w toku kontroli drogowej autentyczności okazanego do kontroli wypisu z licencji. Zaakcentowany został też brak protokołu zatrzymania przedmiotowego wypisu z licencji i przekazania go policji, co podważa moc dowodową tego wypisu, jako tożsamego z okazanym przez kierowcę do kontroli. Końcowo pełnomocnik strony odwołującej wskazał na naruszenie przez organ

I instancji przepisów procesowych, tj. art. 7, 77 i art. 107 kpa.

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wyjaśnił pojęcia przewozu drogowego, procedurę udzielania licencji, oraz konsekwencje wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, powołując w tym zakresie stosowne przepisy ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ przypomniał, że podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego dokonuje się na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, co oznacza, że poruszanie się pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony podporządkowane jest regułom ustanowionym

w tym akcie prawnym.

Dalej organ wyjaśnił, że protokół przesłuchania kierowcy jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia został sporządzony w związku ze stwierdzonym w trakcie przeprowadzonej kontroli naruszeniem przez kierującego obowiązku wykonywania przewozu drogowego i związaną z tym odpowiedzialnością kierowcy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego ponoszoną na zasadach określonych w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Protokół ten został zaś dopuszczony jako dowód w przedmiotowym postępowaniu, albowiem możliwość taką daje art. 75 § 1 kpa, który jako dowód umożliwia dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie mógł natomiast mieć zastosowania art. 83 kpa, jak wywodzi to autor odwołania, albowiem przepis ten może być stosowany jedynie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Tymczasem przeprowadzenie kontroli drogowej nie wszczyna takiego postępowania.

Odnosząc się z kolei do zarzutu braku w aktach sprawy protokołu zatrzymania wypisu z licencji i przekazania go Policji, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do kontroli dokumentów związanych

z wykonywaniem przewozu drogowego uprawniony jest organ celny, a dowodem jej przeprowadzenia jest protokół kontroli. Ponadto, co podkreślił organ, zapis

w protokole kontroli wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że miejscem kontroli był Punkt Kontrolny B., a pojazd poruszał się w kierunku Polski po drodze krajowej nr [...].

Odpowiadając z kolei na zarzut odwołania jakoby kierowca nie był zobowiązany do okazania dokumentu CMR, albowiem w momencie kontroli towar nie był przewożony na pojeździe, organ wskazał na przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, wymieniający wprost dokumenty, jakie kierowca zobowiązany jest mieć przy sobie wykonując przewóz drogowy (rozumiany jako przejazd z miejsca rozpoczęcia podroży do jej zakończenia), a wśród nich Międzynarodowy Samochodowy List Przewozowy CMR. Zdaniem organu II instancji funkcjonariusze celni przeprowadzający kontrolę pojazdu wjeżdżającego do Polski mieli zatem pełne prawo poddać kontroli wszelkie dokumenty związane z wykonywaniem kontrolowanego przewozu, w tym dokument przewozowy CMR, tym bardziej, że w protokole kontroli kierowca wyraźnie oświadczył, że wraca na pusto po rozładunku towaru.

Dalej organ II instancji podkreślił, że wzywał stronę odwołującą się do przedłożenia dokumentów mogących potwierdzić zawarte w odwołaniu stanowisko, jakoby przewoźnikiem faktycznie wykonującym kontrolowany przewóz drogowy była firma T. P. a nie Firma Handlowo – Usługowa T. P. W związku z tym, iż strona nie przedłożyła na tą okoliczność żądnych dowodów, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do przyjęcia, że firma odwołującego się była jedynie przewoźnikiem umownym, stąd też organ I instancji prawidłowo uznał ją za przewoźnika faktycznego wykonującego kontrolowany przewóz.

Za niezasadny organ II instancji uznał też zarzut naruszenia art. 10 § kpa, argumentując, że pismami z dnia 29 czerwca 2012r. i 13 lipca 2012r. skarżący został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów

i materiałów, ponadto pełnomocnik skarżącego z tegoż prawa skorzystał. Końcowo organ też podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, wbrew poglądom skarżącego, nie doszło też do przekroczenia terminu załatwienia sprawy wynikającego z art. 36 kpa.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku T. W. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie ustawy o transporcie drogowym, poprzez przyjęcie dowolnej, nieobiektywnej i stronniczej interpretacji jej przepisów oraz art. 10 § 1 kpa poprzez nie poinformowanie strony o nowym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył w całości argumentację powołaną w odwołaniu od skarżonej decyzji. Dodał, że obecnie wystawienie listu przewozowego nie stanowi warunku zawarcia umowy przewozu, co oznacza, że możliwa jest realizacja przewozu bez wystawienia takiego listu. Autor skargi jeszcze raz podkreślił, że firma skarżącego była tylko przewoźnikiem umownym, a przewoźnikiem faktycznym była firma T. P.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wydaną decyzję organ wyjaśnił, że w liście przewozowym CMR nr [...] z dnia [...] maja 2012r. w rubrykach 17 lub 23 brak jest informacji o jakimkolwiek innym przewoźniku niż firma skarżącego, a kierowca zatrzymanego pojazdu okazał wypis z licencji wystawionej właśnie na rzecz skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe oraz brak innych dowodów wskazujących na wykonywanie kontrolowanego przewozu przez innego przewoźnika, organ uznał, że przewoźnikiem faktycznie wykonującym kontrolowany przewóz drogowy była firma Handlowo – Usługowa T. P. Końcowo organ podkreślił, że autor skargi pominął istotną w przedmiotowej sprawie okoliczność, a mianowicie ustalenie, że okazany przez kierowcę wykonującego kontrolowany przewóz wypis z licencji był sfałszowany. Wypis ten został przekazany funkcjonariuszom Komendy Miejskiej Policji w S. celem rozważenia wszczęcia postępowania karnego z art. 270 Kodeksu karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.), cytowanej dalej jako: u.t.d., transport drogowy jest to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy. Przepis art. 4 pkt 2 tej ustawy stanowi zaś, że międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy, przy czym jazda pomiędzy miejscem docelowym a początkowym odbywa się z przekroczeniem granicy RP. Na podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego, jako gospodarczej działalności usługowej, stosownie do art. 5 ust. 1 u.t.d., wymagane jest uzyskanie odpowiedniej licencji. Przy czym jako stanowi art. 11 ust. 3 cytowanej ustawy organ udzielający licencji wydaje jej wypis lub wypisy w liczbie odpowiadającej liczbie pojazdów samochodowych określonych we wniosku o udzielenie licencji.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. wypis z licencji, a wykonując przewóz drogowy rzeczy – dokumenty związane z przewożonym ładunkiem. Do kontroli opisanych dokumentów uprawniony jest organ celny (art. 89 ust.1 pkt u.t.d.). W myśl zaś art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy, która sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji karą pieniężną w wysokości 8.000 zł.

Z powołanych przepisów wynika, że podstawowym warunkiem wykonywania przewozu drogowego w ramach transportu drogowego jest uzyskanie licencji transportowej. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w trakcie przeprowadzonej w dniu 31 maja 2012r. kontroli kierowca zespołu pojazdów o nr rejestracyjnych [...] i [...] Ł. W. okazał do kontroli wypis [...] z licencji nr [...] uprawniającej Firmę Handlowo – Usługową T. W. P. do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, a okazany wypis nie posiadał cech dokumentu oryginalnego. Ustalono bowiem, że udzielona skarżącemu przedsiębiorcy licencja na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy o nr [...] ważna była do dnia 23 maja 2012r., tymczasem ważność okazanego w trakcie kontroli wypisu z tej samej licencji oznaczona była do dnia 23 lipca 2012r.

Jak wynika też jednoznacznie z akt administracyjnych okazany w trakcie kontroli sfałszowany wypis z licencji został przekazany funkcjonariuszom Komendy Miejskiej Policji w S. celem rozważenia wszczęcia postępowania karnego z art. 270 kodeksu karnego.

W związku z tym, iż w trakcie kontroli kierowca nie okazał żadnego innego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, a okazany wypis, czego nie zakwestionowała strona skarżąca, nie był autentyczny, zasadne było stanowisko organów celnych uznające, że kontrolowany transport był wykonywany bez wymaganej licencji. W ocenie Sądu organy celne trafnie też uznały za faktycznego przewoźnika firmę skarżącego i słusznie obciążyły ją odpowiedzialnością z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Dla prawidłowości ustaleń w tym zakresie nie miały też wpływu podnoszone w skardze zarzuty jakoby organy celne dopuściły jako dowody w sprawie dokumenty, które nie odpowiadają wymogom kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Organy celne miały zatem pełne prawo dopuścić w prowadzonym przez siebie postępowaniu protokół przesłuchania kierowcy Ł. W. jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia. Ustosunkowując się zaś do zarzutu skargi, że w opisanym przypadku właściwym byłoby sporządzenie protokołu przesłuchania świadka na podstawie art. 83 kpa, zgodzić się należy z organem II instancji, że przepis ten może być stosowany jedynie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Przeprowadzenie zaś kontroli drogowej nie stanowi wszczęcia postępowania administracyjnego.

Odnosząc się z kolei do braku w aktach administracyjnych protokołu zatrzymania wypisu z licencji i przekazania go Policji, co zdaniem skarżącego, podważa moc dowodową tego wypisu jako tożsamego z okazanym przez kierowcę do kontroli, wskazać należy na art. 89 ust.1 pkt 3 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem do kontroli dokumentów związanych w wykonywaniem przewozu drogowego uprawniony jest organ celny, a dowodem przeprowadzenia kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem przewozu i dokonanych w trakcie kontroli ustaleń jest protokół kontroli. W przedmiotowej sprawie taki protokół został sporządzony w dniu 31 maja 2012r., a kierowca kontrolowanego pojazdu podpisał go nie wnosząc żadnych uwag. Przedmiotowy protokół stwierdza zatem stan faktyczny istniejący w momencie kontroli i stanowi dowód tego, co zostało w nim zapisane – zgodnie z art. 76 § 1 kpa. Ponadto wbrew stanowisku skarżącego zapis w protokole kontroli wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że miejscem kontroli był Punkt Kontrolny B., a pojazd poruszał się w kierunku Polski po drodze krajowej nr [...].

Ustosunkowując się zaś do stanowiska skarżącego, jakoby kierowca nie był zobowiązany w momencie kontroli do okazania dokumentu CMR, gdyż pojazd był po rozładunku towaru, wyjaśnić należy za organem, że zgodnie z art. 87 ust.1 pkt 3 u.t.d. kierowca pojazdu samochodowego wykonując przewóz drogowy rzeczy zobowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu dokumenty związane z przewożonym ładunkiem. Przy czym zwrot "podczas wykonywania przewozu drogowego", jak słusznie wywiódł organ II instancji, należy odnieść do całej podróży od jej rozpoczęcia w miejscu początkowym do jej zakończenia w miejscu docelowym, z towarem lub bez. Zatem w czasie wykonywania całego przewozu drogowego w każdym miejscu, gdzie organ kontrolny ma uprawnienia do przeprowadzenia kontroli, kierujący pojazdem zobowiązany jest posiadać przy sobie i okazywać do kontroli wymagane przepisami ustawy – dokumenty, odnoszące się do danego przewozu, w tym Międzynarodowy Samochodowy List Przewozowy CMR, wymagany do legalnego przewozu międzynarodowego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że funkcjonariusze celni przeprowadzający kontrolę pojazdu wjeżdżającego do Polski mieli pełne prawo poddać kontroli wszelkie dokumenty związane z wykonywaniem kontrolowanego przewozu, w tym dokument CMR. Tym bardziej, co zaakcentowano w zaskarżonej decyzji, że kierowca kontrolowanego pojazdu wprost oświadczył, iż wraca na pusto po rozładunku towaru w postaci arbuzów.

Analizując z kolei zarzut, jakoby firma skarżącego była w przedmiotowym postępowaniu jedynie przewoźnikiem umownym, zaś przewoźnikiem faktycznym była firma T. P., co potwierdza zawarta na czacie komputerowej giełdy samochodowej, umowa przewozu, przypomnieć należy, że do legalnego wykonywania transportu międzynarodowego wymagany jest list przewozowy. Stosownie do treści artykułu 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962, Nr 49, poz. 238), list przewozowy jest dowodem zawarcia umowy przewozu. Artykuł 6 Konwencji wymienia dane, które powinny lub mogą być zawarte w liście przewozowym, a art. 9 wprowadza domniemanie, że w braku przeciwnego dowodu, list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. W sytuacji zatem, gdy brak jest innych dowodów pozwalających na określenie stron umowy przewozu, tj. umowy zawartej w formie pisemnej, korespondencji mailowej, zapisów na komunikatorach internetowych, czy giełdach transportowych, można i należy, jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie, opierać się na danych zawartych w dokumencie CMR. Tym bardziej, że skarżący był wzywany do przedłożenia dokumentów potwierdzających, iż przewoźnikiem faktycznie wykonującym kontrolowany przewóz była firma T. P., ale nie przedłożył żadnych dowodów mogących potwierdzić tą okoliczność.

Uwzględnienie powyższych okoliczności prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przewoźnikiem faktycznie wykonującym kontrolowany w dniu 31 maja 2012r. przewóz drogowy była firma skarżącego i ją, jak uczyniły to organy celne, należało obciążyć odpowiedzialnością z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

W ocenie Sądu, również zarzuty natury procesowej dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 kpa). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 kpa w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Także zarzut naruszenia przez organy art. 10 kpa nie mógł zostać uwzględniony, albowiem zarówno organ I instancji (zawiadomieniami z dnia 29 czerwca 2012r. oraz z 13 lipca 2012r.), jak i organ odwoławczy (zawiadomieniem

z dnia 20 listopada 2012r.) pouczył wyraźnie skarżącego o treści tego przepisu,

a w szczególności o prawie wglądu w zgromadzone w toku postępowania dowody

i materiały oraz prawie wypowiedzenia się i złożenia wniosków w sprawie. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia stąd też oparte na tej podstawie zarzuty są całkowicie bezpodstawne.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku,

a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm.) skargę oddalił.