Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 119/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 100 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 59, art. 82 i nast.
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia [...] nr [...] sprawa [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/E. Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

Dyrektor Zakładu Karnego w K. decyzją personalną nr [...] z dnia [...] odmówił mł. chor. S.P. naliczenia do wysługi lat w Służbie Więziennej okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej w dniach od 11 kwietnia 1995 do 30 kwietnia 1997 r.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu 02 stycznia 2008 roku mł. chor. S.P. złożył wniosek do Dyrektora Zakładu Karnego w K., w którym wniósł o zaliczenie okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej, w okresie od 11.04.1995r do 30.04.1997r. jako okres równorzędny z pełnieniem zasadniczej służby wojskowej, który to okres na mocy art.100 ust. 2 ustawy z dnia 26.04.1996r. o Służbie Więziennej wliczany jest do dodatku za wysługę lat. W uzasadnieniu wniosku powołał się na wytyczne Dyrektora Generalnego zawarte w piśmie z dnia 23.05.2007r. syg. BKS - 127-222/07/790, oraz wyrok NSA z dnia 25.10.2006r. syg.akt I OSK 283/06 wydany w przedmiocie dodatku za wysługę lat do uposażenia zasadniczego. Do wniosku załączył zaświadczenie Nr [...] pracy Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z dnia 18.12.2007r., zaświadczenie Jednostki Wojskowej [...] w P. z dnia 14.05.1997r. oraz kserokopię książeczki wojskowej z wpisem potwierdzającym okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od 27.10.1993r. do 11.04.1995r. oraz okres odbywania nadterminowej służby wojskowej od 11.04.1995r. do 30.04.1997r.

Było niespornym w toku postępowania, że funkcjonariusz, za okres pełnienia nadterminowej służby więziennej pobierał wynagrodzenie.

Dyrektor Zakładu Karnego w K. uzasadniając odmowę spełnienia żądania funkcjonariusza zawartego we wniosku, wskazał na treść art.100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r o Służbie Więziennej ( Dz.U. z 2002r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.), stosownie do którego, przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organu odbywanie służby wojskowej zostało uregulowane w ustawie z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz. 2414 ze zm). Zgodnie z art. 59 ustawy, żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które odbywają zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe, okresową służbę wojskową oraz pełnią służbę w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą ją pełnić nadterminowo na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, gdy w pozostałych przypadkach następuje powołanie, co jest równoznaczne z poddaniem się wypełnieniu obowiązku.

Organ I instancji uznał, że z treści art. 59 pkt.1 lit. a i b oraz art. 86 ust. 1 należy wyprowadzić twierdzenie że, ustawodawca rozróżnił zasadniczą służbę wojskową i służbę nadterminową, chociaż obie służby traktuje jako "czynną służbę wojskową". Ponieważ przepis art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej ani akt wykonawczy jakim jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 14, poz. 137), nie wyjaśniają pojęcia "zasadnicza służba wojskowa" w ocenie organu należało odwołać się do pojęcia określonego w ustawie o powszechnym obowiązku obrony RP. Sformułowania zawarte we wskazanej ustawie nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że w rozumieniu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej chodzi wyłącznie o zasadniczą służbę wojskową i nie obejmuje on "nadterminowej służby wojskowej". Dalej organ I instancji stwierdził, że dodatkowym argumentem przemawiającym za zaliczeniem zasadniczej służby wojskowej, do wysługi lat można uznać wolę Państwa gwarantującą osobom spełniającym obowiązek jej odbycia zaliczenia tego okresu do uprawnień pracowniczych, i to niezależnie od nawiązania stosunku pracy czy służby.

Odbywanie natomiast nadterminowej służby wojskowej nie ma charakteru obowiązku, gdyż jej pełnienie odbywa się na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do jej pełnienia, za które żołnierz otrzymuje wynagrodzenie podobnie jak żołnierz zawodowy.

Organ I instancji podkreślił, że przywołany przez funkcjonariusza wyrok NSA był orzeczeniem w indywidualnej sprawie i nie ma charakteru zasady prawnej. Podobnie pismo Dyrektora Generalnego Służby Więziennej było wyjaśnieniem w indywidualnej sprawie, a jego adresatem był Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K.

S.P. składając odwołanie od powyższej decyzji zarzucił organowi wadliwą interpretację przepisu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przytaczając część uzasadnienia wyroku NSA sygn. I OSK 283/06 wskazywał na brak racjonalnych przesłanek aby zasadniczą służbę wojskową i nadterminową służbę wojskową traktować odmiennie. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podzielił w pełni argumentację organu I instancji. Należy jedynie zauważyć, że w uzasadnieniu decyzji wadliwie odnotowano, że odwołujący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej. Otóż to sformułowanie jest wadliwe, gdyż S.P. jak to już przywołano wyżej, wnosił o uchylenie decyzji, a nie o stwierdzenie jej nieważności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S.P. zarzucił organom administracji:

- naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 nr 207, poz. 1761) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. nr 14, poz. 137);

- naruszenie zasady równości wobec prawa zawartej w art. 32 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi zarzucono błędną interpretację przywołanych wyżej przepisów, a także wadliwą wykładnię przepisów art. 59, art. 82 i następnych rozdziału trzeciego, działu III ustawy z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004, nr. 241, poz. 2416). Skarżący odwoływał się także do powołanego zarówno we wniosku jak i w odwołaniu wyroku NSA o sygn. OSK 283/06.

Z tych powodów wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 nr 207, poz. 1761) funkcjonariuszom przysługują do uposażenia zasadniczego dodatki o charakterze stałym, tj. dodatek za wysługę lat, dodatek za stopień i dodatek służbowy.

Zgodnie z art. 100 ust. 2 tej ustawy przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie art. 100 ust. 3 tej ustawy zostało wydane wspomniane rozporządzenie w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, które określa tryb i warunki przyznawania funkcjonariuszom tych dodatków. Z treści § 2 ust. 2 pkt 5 tego rozporządzenia wynika, że zaliczenie okresów służby lub zatrudnienia do okresu służby w Służbie Więziennej następuje m.in. na podstawie wyciągu z książeczki wojskowej.

Istotą sporu pomiędzy stronami jest to czy nadterminową zasadniczą służbę wojskową podobnie jak zasadniczą służbę wojskową należy zaliczyć do wysługi lat funkcjonariuszowi Służby Więziennej. Ponieważ ustawa o Służbie Więziennej nie definiuje pojęcia zasadnicza służba wojskowa, organy rozstrzygające niniejszą sprawę odniosły się do pojęć z ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416; dalej p.p.p. RP), w szczególności przepisu art. 59, który stanowi, że "żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, w rozumieniu niniejszej ustawy, są osoby, które:

1) odbywają

a) zasadniczą służbę wojskową,

b) nadterminową zasadniczą służbę wojskową,

c) przeszkolenie wojskowe,

d) ćwiczenia wojskowe,

e) okresową służbę wojskową;

2) pełnią służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny".

Rozróżnienie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej służby wojskowej uzasadnia zdaniem organu przyjęcie, że skoro ustawa o Służbie Więziennej mówi wyłącznie o zasadniczej służbie wojskowej, to nie można do wysługi lat funkcjonariusza wliczać nadterminowej służby wojskowej.

Sąd rozstrzygający mniejszą sprawę nie podziela tego poglądu. Wybrana przez organy wykładnia opiera się na wykładni językowej i w sposób wybiórczy nie wyjaśnia dlaczego wyłącznie przepisy art. 59 mają decydować o takim, a nie innym, rozumieniu rodzaju służby.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie powinnością organu było rozważanie całości przepisów ustawy o p.o.o RP w szczególności przepisów Działu III rozdziału 3 ustawy poświęconego zasadniczej służby wojskowej.

Art. 86 ust 1 stanowi, że "żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat na podstawie zgłoszenia.

Ustęp 2 powyższego artykułu wyjaśnia, że żołnierze pozostawieni w zasadniczej służbie więziennej stosownie do ust 1 są obowiązani do nadterminowego pełnienia jej przez okres, na jaki się zgłosili. Z powyższych uregulowań wynika, że jedna i druga służba jest zasadniczą służbą wojskową, a ustawodawca nie wprowadza żadnych różnic co do sposobu, czy zasad odbywania służby poza tym, że jedna jest wykonywana nadterminowo. Powyższe sprowadza się do uznania, że zarówno jedna jak i druga służba, jest zasadniczą służbą wojskową.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd w identycznej materii wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.10.2006 r. sygn. OSK 283/06, który uznał, że "nie ma żadnych istotnych, racjonalnych przesłanek by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową".

Podobne poglądy wyrażone zostały także w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyrokach z 16.07.2008 r. – sygn. IV SA/Po 117/08 i z 15.10.2008 r. – sygn. IV SA/Po 237/08 przy czym w wyroku z 16 lipca 2008 r. sygn. IV SA/Po 117/08 Sąd dokonał szerokiej analizy problemu w odniesieniu do innych służb mundurowych (Policji, Straży Granicznej, Żołnierzy Zawodowych), gdzie nadterminowa zasadnicza służba wojskowa jest zaliczana do wysługi lat (vide: orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie uregulowania ustawowe wskazywałby na to, że przyjęta wykładnia przez organy rozstrzygające sprawę, stawiałaby w gorszej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej wśród służb mundurowych, a co uzasadniałoby twierdzenie naruszenia zasad wyrażonych w art. 32 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze i uznając, że organy rozstrzygające sprawę dokonały wadliwej wykładni prawa materialnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Art. 152 P.p.s.a nie stosowano, z uwagi na to, że skarżącemu odmówiono przyznania żądanego prawa.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz-Frymus

AT