Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 308/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 4a
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska -Wasilewicz sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. S. E. Operator S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/BD 308/10

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2010r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] 2009r. Nr [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2006r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżąca spółka w okresie od 1 stycznia 2006r. była posiadaczem zależnym gruntów położonych pod liniami energetycznymi na terenie gminy N., które były w zarządzie Lasów Państwowych, a następnie zostały udostępnione umową podatnikowi w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii energetycznych.

Mając na uwadze powyższy fakt oraz kierując się postanowieniami przepisu

art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, organ I instancji uznał, że skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości, przyjmując jednocześnie, iż przez pojęcie "tytuł prawny" należy rozumieć, nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale także zarząd, użytkowanie wieczyste, użytkowanie oraz inne szczególne formy prawne korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez niewłaściwą ocenę okoliczności faktycznych sprawy, polegającą na uznaniu, że odwołująca się strona jest posiadaczem przedmiotowych gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w zarządzie gospodarstwa leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] i [...], a udostępnionych skarżącej na mocy czasowej umowy,

którą Nadleśnictwo zezwoliło jedynie na wejście i wjazd na grunty celem wykonania czynności związanych z eksploatacją i utrzymaniem linii energetycznych.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując

w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że istota sporu sprowadza się do zagadnienia,

czy na skarżącej, która zawarła z nadleśnictwem umowę o czasowe udostępnienie gruntów, ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od gruntów pod słupami i liniami energetycznymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na stanowisko wyrażone

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008r. sygn. akt II FSK 1101/07, uznało za niezasadny zarzut naruszenia przepisów

art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 2 wym. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zgodnie

z którym podatnikami podatku od nieruchomości są posiadacze nieruchomości

lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego. Podkreślono, że przez pojęcie "tytuł prawny", o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również

inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa

lub jednostki samorządu terytorialnego.

Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 2 ust. 2 czasowych umów udostępnienia gruntów z dnia 01 grudnia 2005r., organ stwierdził, że odpłatne udostępnienie spółce opisanych w załączniku do umowy gruntów leśnych pod liniami energetycznymi, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania

i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakiekolwiek z określeń

"o posiadaniu, czy użytkowaniu". Wskazano, że z opisywanej umowy o udostępnieniu gruntów leśnych (na których posadowione są słupy elektroenergetyczne wraz z liniami)

nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Zdaniem organu spółka w żaden sposób nie wykazała, na czym polegało jej ograniczanie w korzystaniu z gruntów leśnych. Zawarcie przez podatnika umów z nadleśnictwami z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczenie go z roślin i krzewów) nie wyklucza faktycznego władztwa Polskich Sieci Elektroenergetycznych Operator S.A. w rozumieniu art. 336 k.c. w stosunku do gruntów leśnych, na których posadowiono słupy elektroenergetyczne wraz z liniami tego rodzaju i na nim, jako posiadaczu ciąży obowiązek podatkowy w rozumieniu cytowanego przepisu.

Na poparcia swego stanowiska organ przywołał poglądy literatury

oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie, iż spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości

z tytułu posiadania gruntów położonych pod liniami energetycznymi;

2. art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów;

3. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne skarżonej decyzji.

W uzasadnieniu autor skargi szeroko przedstawił stan faktyczny sprawy. Uzasadniając podniesione zarzuty strona wskazała, iż z treści zapisów umów z dnia

01 grudnia 2005r. o czasowe udostępnienie gruntów oraz postanowień umowy ramowej wynika, że faktyczna wola stron było ustanowienie służebności gruntowych,

a nie przeniesienie posiadania spornych gruntów.

Ponadto Spółka wskazała, że udostępnienie spornych gruntów ograniczało

się wyłącznie do udostępnienia w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznej, w tym oczyszczenia z roślinności drzewiastej i krzewiastej. Oznacza to, że faktyczne czynności, jakich w wyniku umów o czasowe udostępnienie gruntów mogła podjąć spółka, zostały mocno ograniczone ze względu na cel, jaki miał przyświecać ich wykonaniu tj. zapewnienie utrzymania i eksploatacji sieci elektroenergetycznej. Skarżąca tym samym nie mogła w dowolny sposób korzystać z tych nieruchomości.

W ocenie strony skarżącej zakres czynności określony na podstawie umów czasowych był na tyle wąski , iż można twierdzić, że odpowiadał on w swojej treści jedynie służebności gruntowej o której mowa w art. 305¹ - 3054 Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje

się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał,

że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób,

który mógłby implikować jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione jest w zasadzie od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca Spółka była w 2006 r. posiadaczem gruntów

pod liniami elektroenergetycznymi i w konsekwencji tego faktu była podatnikiem podatku od nieruchomości z tego tytułu.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach

i opłatach lokalnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), zwanej dalej ustawą o p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa(11) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 1 grudnia 2005 r. Nadleśnictwo zawarło ze Spółką umowę o nazwie "Czasowa Umowa Udostępnienia Gruntów". Z treści

§ 2 ust. 1 i 2 tej umowy wynika, że w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznych Nadleśnictwo ustanowi na rzecz Spółki odpłatną służebność gruntową, a do czasu ustanowienia służebności gruntowej Nadleśnictwo udostępnia

na rzecz Spółki w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznej grunty leśne o powierzchni 815964 m2. Za udostępnienie gruntów Spółka jest zobowiązana zapłacić miesięczne wynagrodzenie określone w § 3 umowy.

Zgodnie z zawartą umową obowiązek utrzymania linii elektroenergetycznych

i urządzeń z nimi związanych oraz gruntów pod tymi liniami, umożliwiających

ich prawidłową eksploatację, w tym oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej, spoczywa na Spółce. Przy czym, pozyskane sortymenty drzewne stanowią własność Lasów Państwowych (§ 4 ust. 1 umowy). Natomiast Nadleśnictwo, zgodnie z § 4 ust. 2 tej umowy, zobowiązało się do współpracy z wybranym przez Spółkę wykonawcą, realizującym oczyszczanie udostępnionych gruntów z drzew i krzewów.

Okoliczność, że grunt został udostępniony Spółce w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznej, w ocenie Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę, wskazuje, że grunt jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej, tj. działalności innej niż działalność leśna

i wykluczającej jej prowadzenie. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów podatkowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem

od nieruchomości nie podlegają lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Z postanowień powołanej umowy wynika, że działania Spółki odnośnie przedmiotowych gruntów nie ograniczają się wyłącznie do oczyszczania ich z roślinności drzewiastej i krzewiastej. Czynności te zostały bowiem wymienione w sposób przykładowy. Świadczy o tym w sposób niewątpliwy użyty przez strony kontraktu w § 4 ust. 1 umowy zwrot "w tym". Przyjąć zatem należy, że obowiązkiem Spółki było utrzymywanie gruntów pod liniami elektroenergetycznymi w stanie umożliwiającym ich prawidłową eksploatację. Zauważyć trzeba, że brak w tej umowie jakiegokolwiek ograniczenia działań skarżącej dotyczących utrzymywania gruntów we właściwym stanie. W ogóle brak w niej zapisów dotyczących ograniczenia jej posiadania. Obowiązek Nadleśnictwa sprowadza się jedynie do współpracy z wybranym przez Spółkę wykonawcą realizującym oczyszczanie udostępnionych gruntów z drzew i krzewów.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przez pojęcie "tytuł prawny", o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a, należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy

lub najmu, ale również inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (zob. L. Etel w: L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne, Podatek rolny, Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 150.). W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje status Nadleśnictwa, jako reprezentanta interesu Skarbu Państwa i jednostki podejmującej za niego czynności, również cywilnoprawne (stacio fisci), któremu przysługuje prawo własności. Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 2 ust. 2 tej umowy, należy stwierdzić, że odpłatne udostępnienie Spółce gruntów leśnych pod liniami energetycznymi opisanych w załączniku nr 2 do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakiekolwiek z określeń o posiadaniu, czy użytkowaniu. Nawet gdyby przyjąć, że w sprawie występuje element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa Spółki – woli posiadania w rozumieniu art. 336 k.c – gruntów leśnych na których przede wszystkim zlokalizowano pokaźnych rozmiarów słupy elektroenergetyczne wraz z liniami tego rodzaju. Udostępnienie Spółce gruntów uznać więc należy w stanie faktycznym sprawy za przekazanie ich w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 k.c.

Podobny pogląd w zakresie opodatkowania gruntów leśnych pod napowietrznymi liniami energetycznymi, przekazanych przedsiębiorcy czasową umową udostępnienia gruntów, wyrazili w piśmiennictwie L. Etel i K. Teszner (por. Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych nr 6(64)) oraz M. Unisk (por. Doradztwo Podatkowe 2005/4/27). Zajęte przez Sąd w niniejszej sprawie stanowisko jest również zgodne z jednolitą i utrwaloną linią orzeczniczą (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia

11 października 2007r., sygn. akt I SA/Wr 922/07, z dnia 15 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Wr 1564/07,; wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 12 kwietnia 2007r., sygn. akt I SA/Po 80/07, z dnia 19 grudnia 2007r., sygn. akt I SA/Po 1075/07, z dnia 15 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Po 1199/07, z dnia 29 stycznia 2009r., sygn. akt I SA/Gd 740/08; wyroki NSA z dnia 14 listopada 2008r., sygn. akt II FSK 482/08, sygn. akt II FSK 1101/07 i sygn. akt II FSK 936/08).

Godzi się także zauważyć, że przywołane orzeczenia NSA, zapadły w stanach faktycznych, na podstawie umów o treści tożsamej - w zakresie istotnym

dla rozstrzygnięcia - jak w niniejszej sprawie.

Wobec przedstawionej argumentacji wszystkie argumenty skargi należało uznać

za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić.