Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1013/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Oddalono skargę w części
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 151,  art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 6o ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1289
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Adam Nita, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla punkt 2 tired 2 i 3 zaskarżonej decyzji (dotyczący określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy od 1 lipca 2016r. do 31 stycznia 2017r. oraz od 1 lutego 2017r. do 31 stycznia 2018r.), 2) w pozostałej części oddala skargę, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 3715 zł (słownie: trzy tysiące siedemset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – SKO, Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. – dalej o.p.) w związku z art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1289 z późn. zm. – dalej u.c.p.g.), po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. w C. (dalej – Skarżąca, Spółka, Strona), uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej – organ I instancji) z dnia [...] nr [...] i określiło Skarżącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości niezamieszkanej położonej w C. przy ul. [...]:

– w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 października 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. - odpowiadającej opłacie za kontener na odpady komunalne zmieszane, wytworzone w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. jeden kontener o pojemności 7 m3 oraz pojemnik o pojemności 120 litrów, odbierane z częstotliwością jeden raz w miesiącu;

– w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 lipca 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. - odpowiadającej opłacie za kontener o pojemności 5 m3 - odbierany z częstotliwością trzy razy w miesiącu, kontener o pojemności 2,5 m3 oraz pojemnik o pojemności 660 litrów, odbierane z częstotliwością jeden raz w miesiącu, przeznaczone do gromadzenia odpadów komunalnych zmieszanych powstających w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej;

– w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 lutego 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. odpowiadającej opłacie za kontener o pojemności 5 m3 - odbierany z częstotliwością trzy razy w miesiącu, kontener o pojemności 2,5 m3 oraz pojemnik o pojemności 660 litrów, odbierane z częstotliwością jeden raz w miesiącu, przeznaczone do gromadzenia odpadów komunalnych zmieszanych powstających w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Spółka w dniu 5 czerwca 2013 r., jako właściciel nieruchomości niezamieszkałej - na której prowadzona jest działalność gospodarcza - złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wskazując zapotrzebowanie na jeden pojemnik o pojemności 7 m3 przeznaczony do gromadzenia odpadów komunalnych zmieszanych, odbierany z częstotliwością jeden raz w miesiącu.

W dniu 5 października 2015 r. Spółka złożyła korektę wspomnianej deklaracji określając zapotrzebowanie na jeden pojemnik o pojemności 120 l na odpady zbierane i odbierane w sposób nieselektywny, odbierany z częstotliwością jeden raz w miesiącu.

Z dniem 1 lipca 2016 r. na mocy uchwały nr 302.XXIV.2016 Rady Miasta Częstochowy z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C., wprowadzono nowe zasady dotyczące minimalnych pojemności pojemników dla nieruchomości niezamieszkanych w zależności od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazany akt prawa miejscowego nakazał wyposażenie nieruchomości, na których znajdują się: zakłady produkcyjne lub magazynowe w pojemnik niemniejszy niż 120 l na każde 20 m2 powierzchni całkowitej zakładu, przy czym musi to być co najmniej pojemnik 1100 l.

Wobec powziętych wątpliwości co do faktycznej ilości wytwarzanych odpadów na nieruchomości, organ I instancji wszczął postępowanie w celu określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres począwszy od dnia 1 października 2015 r.

W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, tj. w dniu 30 sierpnia 2016 r. (obowiązująca od 1 lipca 2016 r.) Spółka złożyła kolejną korektę deklaracji zgłaszając zapotrzebowanie na pojemnik o pojemności 1100 l odbierany jeden raz w miesiącu.

Decyzją z dnia [...] nr [...] B Sp. z o.o. określiło Stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z przedmiotowej nieruchomości za okres począwszy od 1 października 2015 r. w kwocie [...] zł za każdy miesiąc, odpowiadającą opłacie za jeden pojemnik o pojemności 7 m3, opróżniany z częstotliwością jeden raz w miesiącu. Na skutek wniesionego odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Na wezwanie organu I instancji Spółka pismem z dnia 19 maja 2017 r. poinformowała, że całkowita powierzchnia użytkowa budynków położonych na nieruchomości wynosi [...] m2, z czego:

– powierzchnia biurowa - [...] m2,

– powierzchnia produkcyjna – [...] m2,

– powierzchnia magazynowa – [...] m2,

– powierzchnia komunikacyjna - [...] m2.

Z pisma tego wynika także, iż zatrudnienie na ostatni dzień 2015 r. wynosiło [...] osób, natomiast na ostatni dzień 2016 r. Spółka zatrudniała [...] osoby i liczba ta aktualna była również w momencie złożenia pisma.

W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 27 czerwca 2017 r. ustalono, że na nieruchomości znajduje się kontener o pojemności 7 m3 dostarczony zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] zawartą z C Sp. z o.o. Kontener ten przeznaczony był do gromadzenia odpadów poprodukcyjnych takich jak: worki foliowe po granulacie, worki typu big-bag, rolki kartonowe po folii stretch. Odbierany był on raz w miesiącu, zgodnie ze wspomnianą umową. W dniu oględzin na nieruchomości stwierdzono również pojemnik o pojemności 240 l, przeznaczony do gromadzenia zmieszanych odpadów komunalnych, który według oświadczenia przedstawiciela Spółki, odbierany był nie częściej niż raz w tygodniu. Przedstawiciel ten oznajmił ponadto, że pojemnik 1100 l wskazany w korekcie deklaracji z dnia 30 sierpnia 2016 r. nie został dostarczony na nieruchomość. W czasie oględzin przedstawiciel Spółki poinformował, iż od lipca 2013 r. nie uległa zmianie liczba zatrudnionych osób i kształtuje się średnio na poziomie [...] etatów. Praca w zakładzie odbywa się w systemie trzyzmianowym. Powierzchnia zakładu, na której odbywa się produkcja zagospodarowana jest pod maszyny produkcyjne, tj. wtryskarki oraz surowce niezbędne do produkcji. Druga część hali zajęta jest na składowanie form oraz części do serwisowania maszyn. Znajdują się tam również maszyny wyłączone z produkcji. Przedstawiciel Spółki oznajmił także, iż powierzchnia budynku produkcyjnego, na którym wytwarzane są odpady komunalne wynosi ok. [...] m2.

Kolejną decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] zł za okres od 1 października 2015 r. do 31 stycznia 2017 r. oraz w wysokości [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 lutego 2017 r., odpowiadającej opłacie za jeden kontener o pojemności 7 m3, przeznaczony do gromadzenia zmieszanych odpadów komunalnych. Również i ta decyzja po rozpoznaniu odwołania Skarżącej została decyzją Kolegium z dnia [...] nr [...] uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Uzupełniając postępowanie dowodowe organ I instancji postanowieniem z dnia [...] wezwał Stronę do przedłożenia Kart Przekazania Odpadów potwierdzających odbiór odpadów niebędących odpadami komunalnymi przez firmę C Sp. z o.o., zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] za okres począwszy od października 2015 r.

Odpowiadając na wezwanie Skarżąca przy piśmie z dnia 8 grudnia 2017 r. przesłała jedynie 7 szt. Kart Przekazania Odpadów za rok 2017, które potwierdzają fakt odbierania przez firmę C zmieszanych odpadów opakowaniowych. W pozostałym zakresie Strona wniosła o przedłużenie terminu na przedstawienie kart za okres 2015-2016.

Kolejnym pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. Spółka przedłożyła dokumenty wystawione przez firmę C zatytułowane "zamówienie/potwierdzenie usługi". Z dokumentów tych wynika, iż w roku 2016 w miesiącach: luty i czerwiec odbierane były z nieruchomości odpady komunalne, natomiast w miesiącach: marzec, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad nastąpił odbiór odpadów określonych jako "inne".

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji decyzją z dnia [...] określić wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości niezamieszkanej:

– w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 października 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. - odpowiadającej opłacie za kontener na odpady komunalne zmieszane, wytworzone w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. jeden kontener o pojemności 7 m3 oraz pojemnik o pojemności 120 l, odbierane z częstotliwością jeden raz w miesiącu,

– w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 lipca 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. - odpowiadającej opłacie za kontener o pojemności 5 m3 - odbierany z częstotliwością trzy razy w miesiącu, kontener o pojemności 2,5 m3, pojemnik o pojemności 660 I oraz pojemnik o pojemności 1100 l, odbierane z częstotliwością jeden raz w miesiącu, przeznaczone do gromadzenia odpadów komunalnych zmieszanych powstających w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej,

– w kwocie [...] zł za każdy miesiąc począwszy od 1 lutego 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. odpowiadającej opłacie za kontener o pojemności 5 m3 - odbierany z częstotliwością trzy razy w miesiącu, kontener o pojemności 2,5 m3, pojemnik o pojemności 660 l oraz pojemnik o pojemności 1100 l, odbierane z częstotliwością jeden raz w miesiącu, przeznaczone do gromadzenia odpadów komunalnych zmieszanych powstających w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że poza sporem jest okoliczność prowadzenia na nieruchomości działalności produkcyjnej polegającej na wytwarzaniu detali z tworzyw sztucznych metodą wtrysku, tj. pojemników na odpady medyczne oraz artykułów AGD (różnego rodzaju miski oraz wiadra).

Następnie organ I instancji podniósł, że Spółka w październiku 2015 r. złożyła korektę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi drastycznie zmniejszając zapotrzebowanie na pojemnik przeznaczony do gromadzenia odpadów komunalnych powstających w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej, z kontenera 7 m3 odbieranego jeden raz w miesiącu, na jeden pojemnik 120 l odbierany również raz w miesiącu. W tym samym czasie, tj. [...] Spółka zawarła umowę na odbiór odpadów innych niż odpady komunalne o kodzie 15 01 06. Odpady te zgodnie z umową miały być odbierane raz w miesiącu z kontenera o pojemności 7 m3.

W dalszej kolejności organ I instancji zwrócił uwagę na art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 poz. 21 z późn. zm.), zgodnie z którym odbiorca oraz wytwórca odpadów innych niż komunalne winien posiadać stosowne dokumenty poświadczające ilość oraz rodzaj wytworzonych i odebranych odpadów. Według organu I instancji Spółka nie wywiązała się z tego obowiązku. Otóż nie przedstawiła ona żadnych dokumentów poświadczających wystąpienia obioru takich odpadów za 2015 r. Natomiast przedłożone za rok 2016 "zamówienia/potwierdzenia usługi" wystawione przez spółkę C wskazują tylko, że we wspomnianym roku w miesiącach: luty i czerwiec odbierane były z nieruchomości odpady komunalne, natomiast w miesiącach: marzec, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad nastąpił odbiór odpadów określonych jako "inne". Oznacza to, że nie potwierdzają one odbioru odpadów o kodzie 15 01 06, a więc zmieszanych opadów opakowaniowych, zgodnie z zawartą umową ze spółka C.

W ocenie organu I instancji, Spółka w okresie od 1 października 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. oddawała odpady komunalne poza systemem gospodarowania odpadami istniejącym na terenie Gminy Miasta C. Odpady bowiem odbierane były przez spółkę C na podstawie zawartej z nią umowy. Organ I instancji przyjął, że zatrudnianie ok. [...] pracowników w systemie trzyzmianowym wiąże się z wytwarzaniem znacznych ilości zmieszanych odpadów komunalnych, co pozwala na stwierdzenie, że dwukrotny odbiór kontenera o pojemności 7 m3 w lutym i czerwcu 2016 r. nie mogło sprostać faktycznemu zapotrzebowaniu. Wskazano przy tym dla uzasadnienia tego twierdzenia na uregulowania prawne obowiązujące na terenie właściwości organu I instancji, gdzie dla nieruchomości zamieszkałych wymaga się jej wyposażenie w pojemnik 120 l na każdego mieszkańca. Ponadto zauważono, że Spółka w dniu 23 stycznia 2018 r. dokonała kolejnej korekty deklaracji zgłaszając zapotrzebowanie na kontener o pojemności 7 m3 przeznaczony do gromadzenia zmieszanych odpadów komunalnych powstających w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej. Z tych też względów organ I instancji uznał, że odbiór odpadów oznaczonych jako "inne" obejmował zmieszane odpady opakowaniowe oraz odpady komunalne. Z tych też względów uznano, że w powyższym okresie na nieruchomości wytworzona ilość odpadów komunalnych zmieszanych odpowiadała pojemnikowi o pojemności 120 l oraz kontenerowi o pojemności 7 m3, odbieranym raz w miesiącu.

Następne organ I instancji wskazał, że z dniem 1 lipca 2016 r. weszła w życie uchwała nr 302.XXIV.2016 Rady Miasta Częstochowy z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie zmiany Uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C., która wprowadziła nowe zasady dotyczące minimalnych pojemności pojemników dla nieruchomości niezamieszkanych w zależności od rodzaju prowadzonej na jej terenie działalności gospodarczej, niezależnie od odpadów opakowaniowych oraz odpadów innych niż komunalne. Wspomniana uchwała dla zakładów produkcyjnych wymaga pojemnika, którego pojemność uzależniona jest od całkowitej powierzchni zakładu. Zauważono przy tym, że z powierzchni tej nie są wyłączone, np. budynki, gdzie przechowywane są maszyny lub składowany surowiec do produkcji. Wyliczając wielkość pojemnika, jak podniósł organ I instancji, wykorzystano dane zawarte w piśmie Spółki z dnia 22 maja 2017 r., z którego wynika, że całkowita powierzchnia zakładu wynosi [...] m2. Z tych też względu wielkość pojemnika ustalono na [...] l ([...] m2 x 120 l : [...] m2 = [...] l). Jak wyjaśnił organ I instancji, wysokość opłaty za usuwanie odpadów we wskazanej ilości pomiędzy okresami wskazanymi w tired drugim i trzecim sentencji decyzji wynika, ze zmiany wysokości stawki opłaty za odbierane odpady komunalne.

W odwołaniu z dnia 19 kwietnia 2018 r. pełnomocnik Spółki zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa polegającym na:

1) Błędnym, ustaleniu stanu faktycznego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, który stanowi jednocześnie naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 122 o.p. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez:

– pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy poprzez nieuwzględnienie, że Spółka prowadząc głównie działalność produkcyjną wytwarza w przeważającej mierze odpady poprodukcyjne, a odpady komunalne stanowią niewielki udział. Tym samym błędne przyjęcie, iż wynajmując firmę zewnętrzną do odprowadzania odpadów poprodukcyjnych Spółka nie uargumentowała zmiany zapotrzebowania na pojemnik dla składowania odpadów komunalnych, pomimo faktu, iż organ sam dostrzegł, iż wraz ze zmianą zapotrzebowania na pojemnik dla odpadów komunalnych i zmianą deklaracji zawarł umowę z C Sp. z o.o. na odprowadzanie odpadów poprodukcyjnych, dzięki czemu zapotrzebowanie na pojemnik dla samodzielnych odpadów komunalnych drastycznie spadło. Jednocześnie organ niewłaściwie przypisał zmianie deklaracji ze stycznia 2018 r. na zapotrzebowania na pojemnik o pojemności 7 m3, jakoby stanowił on zapotrzebowanie wyłącznie na odpady komunalne, przy czym pominął fakt, iż wraz ze zmianą deklaracji rozwiązano umowę z C wskazując, iż pojemnik o pojemności 7 m3 odbierany raz w miesiącu jest wystarczający dla wszystkich odpadów - komunalnych i poprodukcyjnych łącznie;

– błędne przyjęcie jakoby w pojemnikach C Sp. z o.o. znajdowały się odpady komunalne, przy czym podczas kontroli w 2017 r. nie stwierdzono takiej okoliczności, a wręcz przeciwnie, podczas kontroli potwierdzono, iż w pojemniku C znajdowały się wyłącznie odpady poprodukcyjne. Ponadto organ bezprawnie przyjął, iż odpady odbierane przez C w okresie od października 2015 r. do stycznia 2018 r. stanowiły odpady komunalne z pominięciem okoliczności, iż podmiot ten w tamtym okresie nie był uprawniony do odbioru na terenie miasta C. takich odpadów, co jest sankcjonowane wysokimi karami w stosunku do podmiotu zajmującego się zbieraniem takich odpadów bez umowy z gminą, przez co C kontrolował skład odpadów, aby uniknąć odpowiedzialności za przekazania odpadów taki stan rzeczy. Ponadto organ bezpodstawnie przyjął jakoby odpady określane w zamówieniu jako "inne" i w oderwaniu od pozostałych dokumentów (tj. kart przekazania odpadów i innych), wskazujących, iż są to odpady poprodukcyjne o kodzie 15 01 06, przyjął jakoby oznaczało to, iż są to odpady komunalne, co jest sprzeczne z umową z firmą C, deklaracjami, oraz ustaleniami faktycznymi samego organu poczynionymi w dniu 27 czerwca 2017 r.;

– błąd w ustaleniach wynikający z tego, iż organ zobowiązany do wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego - nie wyjaśnił szczegółowo dlaczego, pomimo deklaracji z dnia 30 sierpnia 2016 r. gmina do końca 2017 r. nie dostarczyła deklarowanych pojemników, pomimo wielokrotnych wezwań, nie dostarczyła Skarżącej jednego pojemnika zgodnego z ówczesną deklaracją o litrażu 1100 l, a pomimo tego chce obciążyć skarżącego kosztami znacznie większego pojemnika, również za okres wstecz. Organ nie wziął również pod uwagę okoliczności, iż zgodnie z przeprowadzonymi oględzinami pojemniki o łącznej pojemności 240 l były wystarczające dla przedmiotowej nieruchomości. Organ pomija również okoliczność, iż co prawda w październiku 2016 r. dostarczono i odebrano odpady z pojemnika o pojemności 1100 l, to jednak w dniu 7 grudnia 2016 r. ów pojemnik został zabrany przez przedsiębiorstwo komunalne, które chciało go zmienić na pojemnik o pojemności 7 m3 wbrew ówczesnej deklaracji i bez prawomocnej decyzji. Pojemnik został dostarczony dopiero w 2018 r. Co jednak ważniejsze, organ nie wziął pod uwagę również korespondencji prowadzonej w tej sprawie, przyjmując, iż pojemnik znajdował się na posesji Skarżącej, co było wbrew ustaleniom samego organu z czerwca 2017 r.;

– błędne wyliczenia opłaty i to za okres, który upłynął i nie mógł być przedmiotem kontroli, gdyż wobec braku uchylenia poprzednich decyzji, braku sprzecznych z wyjaśnieniami Skarżącej ustaleń opłata została zdublowana, przez co nie uwzględniono, że Skarżąca posiadała przez ten okres pojemnik na odpady komunalne i uiszczała za niego opłatę, w dodatku w większej wysokości niż dostarczone jej pojemniki (organ zgodnie z deklaracją zobligowany był i jest dostarczyć pojemnik o pojemności 1100 l, a faktycznie do dnia dzisiejszego Skarżąca dysponuje wyłącznie pojemnikami o łącznej pojemności 240 l), więc nawet przy założeniu (co Spółka kwestionuje, i co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, a nawet ustaleniami z dnia 27 czerwca 2017 r.), że potrzebny był większy pojemnik, opłata za okres od sierpnia 2015 r. powinna być obliczona od różnicy między domniemanym większym pojemnikiem, a tym posiadanym, a decyzja sugeruje jakby w ogóle w tym okresie Skarżąca nie posiadała pojemnika i wstecznie jest naliczana cała opłata, a nie różnica tzw. ewentualna dopłata, której istnienie i tak jest kwestionowane, ale nawet gdyby uznać, iż winna ona nastąpić, nieprawidłowym jest pominiecie, iż część tej opłaty była uiszczana na podstawie deklaracji;

2) Naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wszystkie odpady na przedmiotowej nieruchomości stanowią odpady komunalne, tj. odpady podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych, podczas gdy cały kontekst sprawy, a w szczególności fakt, że przedmiotowa nieruchomość ma charakter handlowy i produkcyjny, wskazują, że większość gromadzonych na niej odpadów ma charakter niekomunalny (przemysłowy). Co więcej, przedmiotowe stanowisko jest o tyle niezrozumiałe, o ile sam organ potwierdził tą okoliczność w oględzinach z dnia 27 czerwca 2017 r., tj. że odpady gromadzone w pojemnikach C o pojemności 7 m3 "w którym są gromadzone odpady produkcyjne, tj. folie po granulacie, worki typu big bag, rolki kartonowe po folii stretch", które nie stanowią odpadów komunalnych;

3) Konsekwencją naruszenia zasad postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy jest naruszenie m.in. zasady ustalania prawdy obiektywnej przez organ administracji, w tym art. 122 o.p., poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz ustalenie wyżej wymienionego stanu w oderwaniu od przeprowadzonych ustaleń na miejscu. Ustawa o otrzymywaniu czystości i porządku w gminach wyraźnie określa kryteria jakim organ winien się kierować przy ustalaniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tych kryteriów organ nie zastosował, co skutkowała obarczeniem Spółki znacznie zawyżoną opłatą za gospodarowanie odpadami;

4) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6c u.c.p.g. poprzez niedostarczenie Skarżącej zadeklarowanego pojemnika na odbiór odpadów komunalnych. Zgodnie z dyspozycją przedmiotowego przepisu gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Powyższa dyspozycja nie ogranicza się wyłącznie do nałożenia na właściciela nieruchomości stosownej opłaty miesięcznej, ale również do dostarczenia niezbędnych pojemników w celu gromadzenia odpadów w celu ich następczego odbioru. Pomimo, iż w dniu 30 sierpnia 2016 r. Skarżąca zadeklarowała zapotrzebowanie na pojemnik o pojemności 1100 l - zgodnie z uchwałami gminy, pomimo faktu, iż ponosiła z tego tytułu właściwe opłaty, to do końca 2017 r., pomimo wielokrotnych wezwań nie otrzymał zadeklarowanego pojemnika i dysponował jedynie pojemnikami o pojemności 240 l, które swoją drogą okazały się wystarczające. Niemniej jednak, pomimo iż gmina wbrew obowiązkowi nie dostarczyła zadeklarowanego pojemnika, to obecnie stara się nałożyć większą opłatę na Skarżącą niż wynika z zadeklarowanego pojemnika, a który i tak jest za duży na potrzeby Skarżącej. Mając na uwadze powyższe, skoro gmina, wbrew wezwaniom Skarżącej nie wywiązała się ze swojego obowiązku, to nie jest uprawniona do poboru z tego tytułu zawyżonych opłat;

5) Naruszenie przepisu art. 6r u.c.p.g. poprzez naliczenie Skarżącej nadmiernej opłaty i przymuszenie jej do ponoszenia opłaty za niewykorzystywane pojemniki, które faktycznie pozostają puste, a tym samym uczynienie z pozyskanej opłaty nieuprawnionego dochodu gminy niezwiązanego z celami pozyskania tej opłaty. Ilość pojemników wskazanych w decyzji znacznie przewyższa zapotrzebowanie Skarżącej, skutkiem czego pozostają one puste, a gmina nie ponosi kosztów utylizacji odpadów w ilości określonej w decyzji, skutkiem czego nadwyżka w określonej opłacie stanowi nieuprawniony zysk gminy. Należy wskazać, iż organ sam w decyzji wskazał, iż maksymalne zapotrzebowanie Skarżącej na pojemniki wynosi jeden pojemnik o pojemności 1100 l i jeden pojemnik o pojemności 120 litrów odbierane raz w miesiącu (co w ocenie Skarżącej we wcześniejszym okresie, kiedy odpady poprodukcyjne odbierane były przez inną firmę stanowiło wartość nadmierną), ostatecznie nakazano jednak uwzględnienie opłaty za pojemnik o pojemności 5 m3 odbierany trzy razy w miesiącu - co daje 15 m3 oraz pojemniki o pojemności 2,5 m3 i jeden o pojemności 660 l i 1100 l odbierane raz w miesiącu, co łącznie daje opłatę za pojemnik przekraczający 18 m3 miesięcznie przy jednoczesnym wskazaniu, iż jest to zapotrzebowanie zawyżone. Tym samym nadwyżka w opłacie, która nie zostanie spożytkowana na realizacje celów ustawy stanowi nieuprawniony zysk organu. Wiąże się to z tym, że uwzględniając ustalenia decyzji, faktycznie Spółka posiadałaby co najmniej comiesięcznie 2 puste pojemniki 5 m3 i jeden 2,5 m3, a tym samym, pomimo iż gmina nie ponosiłaby kosztów ich utylizacji, faktycznie pobierałaby z tego tytułu dodatkowy zysk na co ustawa nie zezwala.

Pełnomocnik Spółki w odwołaniu zawarł wnioski o przeprowadzenie dowodu z:

– pisma Skarżącej z dnia 8 grudnia 2016 r. na okoliczność pozbawienia jej zgodnego z deklaracją pojemnika o pojemności 1100 l i prób pozyskania właściwego pojemnika;

– odpowiedzi B z dnia 11 stycznia 2017 r. na okoliczność przymuszenia Skarżącej bez prawomocnej decyzji do przyjęcia pojemnika większego nią wskazano w deklaracji, jak również odbioru pojemnika o pojemności 1100 l;

– wypowiedzenia umowy z C Sp. z o.o. na okoliczność zwiększenia zapotrzebowania na kontener, z uwagi na konieczność pomieszczenia w nim również odpadów komunalnych i poprodukcyjnych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał uregulowania znajdujące zastosowanie w sprawie, tj. art. 5 ust. 1 pkt 3b, art. 6c ust. 1 i 2, art. 6h, art. 6m ust. 1, art. 6i ust. 1 pkt 2, art. 6j ust. 3, art. 6o i art. 6q u.c.p.g., a także art. 2 § 1 o.p. Przywołał również ustalenia poczynione w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego. Dokonując ich oceny w pełni zaakceptował wnioski, jakie na ich podstawie wywiódł organ I instancji. Mianowicie Kolegium przychyliło się do stanowiska, że skoro w okresie od października 2015 r. do czerwca 2016 r. Spółka, oprócz zadeklarowanego pojemnika 120 l, korzystała także z kontenera o pojemności 7 m3 (udostępnianego Skarżącej przez spółkę C), to zasadnym jest twierdzenie, że właśnie wskazane pojemniki odpowiadały ilości wytwarzanych na nieruchomości odpadów, objętych obowiązkowym odbiorem w trybie przewidzianym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. SKO podkreśliło przy tym, że właściciel nieruchomości nie może sam dokonać wyboru, czy powierzy odbiór swoich odpadów komunalnych gminie i wybranemu przez organy gminy przedsiębiorcy, czy też sam zajmie się zawarciem umowy z przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne. Ustawodawca wyraźnie preferuje odbieranie odpadów komunalnych (nazywając to gospodarowaniem tymi odpadami) przez gminę, a tylko wówczas, gdy gmina tego obowiązku nie wykonuje - obliguje do tego samych właścicieli nieruchomości.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że aktem prawa miejscowego od 1 lipca 2016 r. wprowadzono nowe zasad określania wielkości pojemników na odpady. Dokonano tego uchwałą nr 302.XXIV.2016 z dnia 28 kwietnia 2016 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2016 r. poz. 2496), którą znowelizowano Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C. Organ I instancji, jak wskazało Kolegium, stosując tam wskazane reguły wyliczył wielkość pojemników, w jakie winna być wyposażona nieruchomość niezamieszkała, na której prowadzona jest działalność gospodarcza. Zawyżył jednak ich wielkość, a w konsekwencji i wysokość należnej opłaty. Otóż, zdaniem Kolegium, organ I instancji niezasadnie doliczył dodatkowo opłatę za pojemnik o pojemności 1100 l, co nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Brak jest bowiem podstaw doliczania do wyliczonej wielkości pojemników dodatkowo pojemnika 1100 l, który wymagany jest we wspomnianym akcie prawnym jako pewne minimum. Z tych też względów, jak wskazało SKO, uchylono rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i orzeczono prawidłową wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Końcowo Kolegium zasygnalizowało, że decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że zobowiązanie do wniesienia tej opłaty powstaje z mocy prawa. Jeżeli organ kwestionuje wysokość samodzielnie wyliczonej opłaty, to wydaje decyzję określającą inną jej kwotę. Zatem decyzja określająca sama w sobie nie tworzy zobowiązania, a jedynie stwierdza fakt jego niedopełnienia w należytej wysokości i istnienie wynikających z tego zaległości podatkowych.

W skardze z dnia 29 sierpnia 2018 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zakwestionował decyzję SKO w części dotyczącej pkt 2, tj. określającej Spółce wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

1) Organowi odwoławczemu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj.:

a) Naruszenie art. 124 o.p., tj. zasady przekonywania strony w postępowaniu podatkowym, zgodnie z którą organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Na tle przedmiotowej sprawy organ nie odniósł się do faktu, iż w toku postępowania przygotowawczego jednoznacznie wykazano, iż zapotrzebowanie Skarżącej na pojemniki dla odpadów zmieszanych dotyczy maksymalnie jednego pojemnika o pojemności 7 m3 i jednego pojemnika o pojemności 120 litrów odbieranych raz miesiącu (co zdaniem, Skarżącej w owym, okresie również stanowiło nadmierne zaopatrzenie) - tak m.in. w decyzji organu I instancji z dnia [...], i jak powyższe ma się do decyzji organu I instancji, jak również zaskarżonej decyzji SKO, gdzie ostatecznie domiar podatku obliczono ponad miarę na łączną pojemność pojemników przekraczającą 19.260 litrów - ponad 19 m3 (pojemnik 5 m3 x 3 w miesiącu, pojemnik 2,5 m3 raz w miesiącu, pojemnik 660 l raz w miesiącu oraz pojemnik 1100 l raz w miesiącu). Należy wskazać, iż organ w ogóle się do tej kwestii nie odniósł, a ponadto powoływanie się na treść uchwały gminy narzucającej takie zapotrzebowanie jest niezgodna z dyspozycją ustawy, o czym będzie mowa poniżej. Niemniej jednak, należy wskazać, iż pomimo potwierdzenia, iż zapotrzebowanie na pojemniki jest znacznie niższe, ostatecznie obciążono Skarżącą nadmierną opłatą już nawet nie za pojemnik o pojemności 7 m3 miesięcznie, a za łączną objętość pojemników na ponad 19 m3, a tym samym obciążono Skarżącą opłatą trzykrotnie wyższą, niż poziom ustalony przez organy. Argumentacja zawarta w decyzji w żadnym wypadku nie próbowała nawet rozwiać przedmiotowych wątpliwości.

b) Naruszenie art. 191 o.p. poprzez pominięcie zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych potwierdzających charakter gromadzonych w spornym okresie w pojemnikach Cu odpadów poprodukcyjnych, tj. oględzin organu z dnia 27 czerwca 2017 r., podczas których stwierdzono, iż w pojemniku C znajdują się odpady poprodukcyjne w postaci: folii po granulacie, worków typu big bag, rolek kartonowych po folii stretch. Ponadto organ całkowicie pominął, iż powyższe w połączeniu z charakterem działalności Skarżącej, na którą organ sam się powołuje w uzasadnieniu decyzji potwierdza, iż tego typu odpady są ściśle związane z prowadzoną działalnością i potwierdzają charakter poprodukcyjny, a nie komunalny składowanych w odrębnym pojemniku odpadów.

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) Naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach poprzez nieuzasadnione przyjęcie, ze wszystkie odpady na przedmiotowej nieruchomości stanowią odpady komunalne, tj. odpady podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych, podczas gdy cały kontekst sprawy, a w szczególności fakt, że przedmiotowa nieruchomość ma charakter handlowy i produkcyjny, wskazują, że większość gromadzonych na niej odpadów ma charakter niekomunalny (przemysłowy). Co więcej, przedmiotowe stanowisko jest o tyle niezrozumiałe, o ile sam organ potwierdził tą okoliczność w oględzinach z dnia 27 czerwca 2017 r., tj. że odpady gromadzone w pojemnikach C o pojemności 7 m3, "w którym są gromadzone odpady produkcyjne, tj. folie po granulacie, worki typu big bag, rolki kartonowe po folii stretch", które nie stanowią odpadów komunalnych.

b) Naruszenie art. 6c u.c.p.g. poprzez niedostarczenie Skarżącej zadeklarowanego pojemnika na odbiór odpadów komunalnych. Zgodnie z dyspozycją przedmiotowego przepisu gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Powyższa dyspozycja nie ogranicza się wyłącznie do nałożenia na właściciela nieruchomości stosownej opłaty miesięcznej, ale również do dostarczenia niezbędnych pojemników w celu gromadzenia odpadów w celu ich następczego odbioru. Pomimo, iż w dniu 30 sierpnia 2016 r. Skarżąca zadeklarowała zapotrzebowanie na pojemnik o pojemności 1100 l - zgodnie z uchwałami gminy, pomimo faktu, iż ponosiła z tego tytułu właściwe opłaty, to do końca 2017 r., pomimo wielokrotnych wezwań nie otrzymał zadeklarowanego pojemnika i dysponowała jedynie pojemnikami o pojemności 240 l, które swoją drogą okazały się wystarczające. Niemniej jednak, pomimo, iż gmina wbrew obowiązkowi nie dostarczyła zadeklarowanego pojemnika, to obecnie stara się nałożyć większą opłatę na Skarżącą, niż wynika z to ze złożonej deklaracji, który i tak jest za duży na potrzeby Skarżącej. Mając na uwadze powyższe, skoro gmina, wbrew wezwaniom Skarżącej nie wywiązała się ze swojego obowiązku, to nie jest uprawniona do poboru z tego tytułu zawyżonych opłat.

c) Naruszenie przepisu art. 6r ust 1, 1aa i 2 u.c.p.g. poprzez naliczenie Skarżącej nadmiernej opłaty, nieuzasadnionej celem nałożonej daniny i przymuszenie jej do przyjęcia opłaty za niewykorzystywane pojemniki, które faktycznie pozostają puste. Należy wskazać, iż co prawda opłata za gospodarowanie odpadami ma charakter daniny publicznej, którą należy opłacać, niemniej jednak jej naliczanie i wykorzystanie nie podlega pełnej swobodzie organu. Należy wskazać, iż zgodnie z dyspozycją przedmiotowego przepisu opłata za gospodarowanie odpadami stanowi dochód gminy. Niemniej jednak gmina nie może wykorzystywać tych środków swobodnie, a jest zobowiązana do ich przeznaczenia wyłącznie na cele związane z pokrywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. W konsekwencji pozyskane środki mogą być przeznaczone wyłącznie na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, które obejmują wyliczone enumeratywnie koszty:

– odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych;

– tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych;

– obsługi administracyjnej tego systemu;

– edukacji ekologicznej w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi.

Reasumując, przy przyjęciu, iż zapotrzebowanie Skarżącej obejmuje maksymalnie jeden pojemnik 7 m3 i jeden pojemnik 120 l (zdaniem Skarżącej, w spornym okresie nie było aż tak dużego zapotrzebowania), to należy wskazać, iż tylko w tym zakresie ta opłata byłaby zasadna, natomiast pozostała kwota naliczana od pojemności pozostałych 12 m3 nie zostanie przeznaczona, ani na transport odpadów, ani na zapewnienie ich selektywnego przechowywania, ani na administracyjną obsługę formalności z nimi związanymi, gdyż Skarżąca nie generuje takiej ilości odpadów. Natomiast finansowanie edukacji ekologicznej została już uwzględniona przy opłacie za pojemnik 7 m3. Tak więc należy przyjąć, iż powstała nadwyżka stanowi nieuzasadniony zysk gminy, co jest sprzeczne z ustawą.

Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu dodatkowo podkreślono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który odpady związane z działalnością gospodarczą kwalifikuje do odpadów komunalnych. W tym zakresie przywołano wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia [...] w sprawie o sygn. [...], w którym stwierdzono, że "jak wynika z definicji art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z 2012 r. o odpadach kryterium decydującym o zaliczeniu danego odpadu do odpadów komunalnych jest źródło ich powstawania". W tym kontekście pełnomocnik podniósł, że odpady powstające w zakładzie Skarżącej nie są typowe dla gospodarstwa domowego.

Pełnomocnik podniósł również, iż faktycznie od 7 grudnia 2016 r. do końca 2017 r. Skarżąca nie miała żadnego pojemnika od gminy, gdyż ta, wbrew deklaracji i braku innego rozstrzygnięcia podważającego wówczas informacje zawarte w deklaracji nie dość, iż odebrała od Skarżącej zadeklarowany wówczas pojemnik 1100 litrów, to nie dostarczyła innego pojemnika, i nie świadczyła dalszej usługi, pomimo, iż Skarżąca w dalszym ciągu ponosiła opłaty za zadeklarowany pojemnik 1100 litrów.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa dotyczy określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na nieruchomości, na której Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Spór pomiędzy stronami związany jest z ustaleniem ilości odpadów komunalnych wytwarzanych przez Spółkę, które na mocy art. 6c ust. 1 u.c.p.g. objęte są organizowanym przez gminę systemem obierania odpadów komunalnych, co w dalszej kolejności przekłada się na wielkość pojemników, w które wyposaża się nieruchomości, a finalnie wpływa na wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Według Spółki, w toku postępowania dowiedziono, że zapotrzebowanie Spółki na pojemniki na odpady komunalne zmieszane sprowadzała się do jednego kontenera o pojemności 7 m3 i pojemnika pojemności 120 l odbieranych jeden raz w miesiącu, przy czym, jak twierdzi Spółka, także i ta wielkość jest powyżej jej potrzeb. Dlatego też, w opinii Skarżącej, określenie zapotrzebowania Spółki na pojemniki o pojemności 19 m3 od 1 czerwca 2016 r. jest nieprawidłowe. Spółka podniosła także w skardze, że organ odwoławczy niezasadnie zakwalifikował odpady związane z działalnością produkcyjną (worki foliowe po granulacie, worki typu big-bag, rolki kartonowe po folii stretch) do odpadów komunalnych. Podkreśliła bowiem, że okolicznością decydującą o zaliczeniu danych odpadów do określonej grupy jest źródło ich pochodzenia. Zatem skoro odpady są wytwarzane w procesie produkcyjnym to nie można ich traktować jako odpadów komunalnych.

Kolegium z kolei stoi na stanowisku, że organ I instancji prawidłowo określił wielkość pojemników za okres od października 2015 r. do czerwca 2016 r. przyjmując faktycznie wykorzystywaną w tym czasie przez Spółkę pojemność pojemników na odpady, co ustalono w trakcie oględzin nieruchomości. Natomiast w ocenie SKO, błędnie ustalono zapotrzebowanie Spółki na pojemniki za okres od lipca 2016 r. W tym zakresie organ odwoławczy przyznał, że wielkość pojemników dla nieruchomości niezamieszkałych, na których prowadzona jest produkcja ustalana jest poprzez uwzględnienie danych zawartych w § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C. (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2016 r.). Stosując to uregulowanie, w ocenie Kolegium, organ I instancji niezasadnie doliczył do tak ustalonej pojemności pojemników, wspomniany w § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu pojemnika 1100 l. Jak bowiem zauważyło Kolegium, pojemnik ten stanowi jedynie pewne minimum dla wspomnianego rodzaju nieruchomości. Ponadto w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że odpady komunalne to nie tylko odpady z grupy 20 określonej w katalogu odpadów, lecz także, np. niektóre opakowania.

Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych przytoczyć należy uregulowania prawne znajdujące zastosowanie w sprawie. Wskazać zatem należy, że w myśl art. 5 ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku między innymi przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie i przepisach wydanych na podstawie art. 4a u.c.p.g. (pkt 3) oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnym (pkt 3b). Korelatem ostatnio wspomnianego obowiązku jest ciążący na gminie obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Ponadto na mocy uchwały rady gminy systemem odbierania odpadów komunalnych mogą być objęte także nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają wspomniane odpady (art. 6c ust. 2 u.c.p.g.). Taki akt prawa miejscowego został przyjęty przez Radę Miasta Częstochowy w formie uchwały z dnia 28 grudnia 2012 r. nr 541/XXX/2012 w sprawie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, położonych na terenie Gminy Miasta C., na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2013 r. poz. 741).

Właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, jak również właściciele nieruchomości niezamieszkałych (w sytuacji określonej w art. 6c ust. 2 u.c.p.g.) są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h u.c.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: 1) w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.); w przypadku nieruchomości niezamieszkałych - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.). Wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości niezamieszkałych, a na których powstają odpady komunalne, zgodnie z art. 6j ust. 3 u..p.g. ustalana jest jako iloczyn zadeklarowanej liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstającymi na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.

Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.).

Natomiast w myśl art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Zajmując się wysokością opłaty za okres od października 2015 r. do czerwca 2016 r. stwierdzić należy, że co do zasady Skarżąca zgodziła się z jej wysokością. Wprawdzie w odwołaniu i skardze Spółka sygnalizuje, że kontener o pojemności 7 m3 i pojemnik 120 l przekraczał jej potrzeby, to uznała, że postępowanie administracyjne, a w szczególności oględziny jej nieruchomości, które miały miejsce w dniu 27 czerwca 2017 r., dowiodło tej okoliczności.

Sąd w pełni podziela stanowisko organów obu instancji, co do prawidłowości naliczenia wspomnianej opłaty za okres od października 2015 r. do czerwca 2016 r. W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że Spółka w dniu 5 czerwca 2013 r. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wskazała zapotrzebowanie na pojemnik do gromadzenia odpadów komunalnych o pojemności 7 m3, odbieranego jeden raz w miesiącu. Następnie Spółka skorygowała ową deklarację w dniu 5 października 2015 r. zmniejszając do 120 l pojemność pojemnika, w który ma być wyposażona jej nieruchomość. Nadmienić należy, że wielkość ta odpowiadała minimum jakie wynikało z § 6 ust. 3 pkt 1 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C. (w brzmieniu obowiązującym do końca czerwca 2016 r. – dalej Regulamin), stanowiącego załącznik do uchwały Rady Miasta Częstochowy z dnia 19 marca 2015 r. nr 72.IX.2015 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2015 r. poz. 1734 z późn. zm.). W tym samym miesiącu, w którym dokonano korekty deklaracji, tj. w dniu [...], Spółka podpisała z C Sp. z o.o. umowę nr [...] na comiesięczny odbiór kontenera na odpady o pojemności 7 m3. Wspomniana umowa dotyczyła odpadów o kodzie 15 01 06 (zmieszane odpady opakowaniowe). Odpowiadając na wezwanie organu I instancji Spółka nie przedstawiła za omawiany okres "Kart przekazania odpadów" (przekazane zostały jedynie "Karty przekazania odpadów" za rok 2017). Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, iż w myśl art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 992 z późn. zm.) posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów. Tymczasem Skarżąca nadesłała do organu I instancji dokumenty nazwane "zamówienie/potwierdzenie usługi za rok 2016" wystawione przez spółkę C. Z dokumentów tych wynika, że w miesiącach lutym i czerwcu 2016 r. z przedmiotowej nieruchomości odebrane zostały odpady komunalne, a w miesiącach marcu, lipcu, sierpniu, wrześniu i listopadzie 2016 r. odebrane zostały odpady określone jako "inne". Oznacza to, jak słusznie zauważyło Kolegium, że dokumenty te nie potwierdzają odbioru odpadów o kodzie 15 01 06, a więc zmieszanych opadów opakowaniowych, zgodnie z zawartą umową ze spółka C.

W świetle tych ustaleń stwierdzić należy, że w okresie od października 2015 r. do czerwca 2016 r. wytwarzane przez Spółkę odpady objęte systemem odbioru organizowanego przez gminę mieściły się w pojemnikach, w które została wyposażona nieruchomość, tj. kontener o pojemności 7 m3 podstawiany przez firmę C w ramach podpisanej umowy oraz pojemnik wskazany w korekcie deklaracji z dnia 5 października 2015 r. Niezasadnym byłoby natomiast przyjęcie odmiennego twierdzenia chociażby z racji na to, że Spółka zatrudnia ok. [...] osób w systemie trzyzmianowym, gdzie stan zatrudnienia od lipca 2013 r. nie ulega większym zmianom. Już tylko ta okoliczność pozwala na stwierdzenie, że zadeklarowany pojemnik 120 l nie mieścił całości odpadów wytworzonych przez pracowników. Nie można przy tym się zgodzić, że na tego rodzaju odpady składają się tylko odpady po posiłkach. Trzeba zauważyć, że nieruchomości znajdują się biura generujące odpady, które należy zakwalifikować do odpadów komunalnych. "Pod pojęciem, zawartym w art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z 2012 r. o odpadach należy rozumieć nie tylko odpady powstające w gospodarstwach domowych, ale także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych, pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Ustawodawca konstruując we wskazanej ustawie pojęcie "odpadów komunalnych" skupił się w głównej mierze na wskazaniu źródeł ich pochodzenia, niezależnych jednak od charakteru podmiotu, odpowiedzialnego za ich wytworzenie i posiadanie. W konsekwencji nie można przyjąć, aby na gruncie obowiązującej w/w ustawy, odpady powstałe w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej mogły a priori zostać uznane za odpady nie mieszczące się w zakresie odpadów komunalnych" (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt V ACa 131/17, Lex nr 2531587).

Ponieważ, jak wykazano wyżej, wspomniany pojemnik 120 l nie był w stanie pomieścić całości wytwarzanych odpadów, gromadzone musiały być także w kontenerze 7 m3, który dostarczany i odbierany był przez firmę C. Spółka temu zaprzecza argumentując, że w owym czasie, tj. 2016 r., firma C nie mogła odbierać odpadów komunalnych, gdyż nie świadczyła usług na rzecz gminy w ramach organizowanego przez nią systemu odbierania odpadów komunalnych. Przeczą temu jednak dokumenty przedstawione przez samą Skarżącą w postaci "zamówienie/potwierdzenie usługi za rok 2016" wystawionych przez spółkę C, z których jasno wynika, że przynajmniej w lutym i czerwcu 2016 r. firma C odebrała od Skarżącej tego rodzaju odpady. Wobec tych okoliczności przyjąć również należy, że pod pojęciem odpadów "innych", które były przedmiotem odbioru przez firmę C w pozostałych miesiącach 2016 r., mieściły się nie tylko same odpady opakowaniowe, ale także odpady komunalne.

Podsumowując tą cześć rozważań przyjąć należy, że prawidłowo ustalono ilość odpadów powstających na nieruchomości Spółki w okresie od października 2015 r. do czerwca 2016 r., co w dalszej kolejności przełożyło się na określenie wielkości pojemników (kontener o pojemności 7 m3 i pojemnik 120 l) i wysokość należnej gminie opłaty z tytułu zagospodarowania odpadów.

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres począwszy od 1 lipca 2016 r. ustalona została zgodnie z art. 6o u.c.p.g., tj. przy uwzględnieniu dostępnych danych właściwych dla wybranej przez radę gminy metody. Punktem wyjścia dla jej ustalenia było określenie pojemności pojemników wymaganych dla danej kategorii nieruchomości. Jak natomiast wykazano wyżej i co jest bezsporne, na nieruchomości, której dotyczy sprawa, znajduje się zakład produkcyjny. Wobec tego wspomnianą pojemność pojemników ustalono w oparciu o § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2016 r.). Zgodnie z nim ustala się minimalną pojemność odpowiedniego pojemnika do zbierania odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy w okresie miesiąca niezależnie od odpadów opakowaniowych i odpadów innych niż komunalne dla produkcyjnych, magazynowych, nie mniej niż 120 litrów na każde 20 m2 powierzchni całkowitej zakładu, przy czym co najmniej 1100 litrów.

Stosując metodę wyrażoną w przepisie prawa miejscowego oraz biorąc pod uwagę podaną przez Spółkę całkowitą powierzchnię zakładu, organ I instancji określił pojemność pojemników na odpady dla nieruchomości na [...] l ([...] m2 x 120 l : [...] m2 = [...] l). W dalszej kolejności stosując stawki wynikające z uchwały nr 54.VIII.2015 Rady Miasta Częstochowy z dnia 19 lutego 2015 r. w sprawie stawki opłat za pojemnik na odpady o określonej pojemności (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2015 r. poz. 943), zmienionej uchwałą Rady Miasta Częstochowy Nr 426/XXXII/2016 z dnia 1 grudnia 2016 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie stawki opłat za pojemnik na odpady o określonej pojemności (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2016 r. poz. 6735), ustalono wysokość opłaty za poszczególne okresy. Wyższa kwota opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od 1 lutego 2017 r. wynika z wprowadzonej zmiany stawki opłaty za pojemnik wynikającej z wymienionej wyżej uchwały Rady Miasta Częstochowy Nr 426/XXXII/2016 z dnia 1 grudnia 2016 r., która weszła w życie z dniem 1 lutego 2017 r.

Wyrokiem z dnia 15 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1040/18 stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Częstochowy z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr 302.XXIV.2016 w sprawie zmiany Uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C. w części dotyczącej § 1 pkt 4 w zakresie dotyczącym zmiany § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta C. stanowiącego załącznik do uchwały nr 72.IX.2015 Rady Miasta Częstochowy z dnia 19 marca 2015 r. Innymi słowy, wskazanym orzeczeniem wyeliminowano z porządku prawnego przepis uchwały zmieniającej, na mocy którego nadano nowe brzmienie § 6 ust. 3 Regulaminu, ale tylko w takim zakresie w jakim odnosił się on do pkt 3. Oznacza to, że przestał obowiązywać przepis, który stanowił podstawę dla wyliczenia wielkości pojemników dla nieruchomości, co przekładało się z kolei na kwotę należnej opłaty za gospodarowanie odpadami.

Stwierdzenie nieważności uchwały jednostki samorządu terytorialnego lub jej części następuje ze skutkiem ex tunc, tj. wywołuje skutki od jej podjęcia. Ma to istotne znaczenie dla sprawy. Otóż stwierdzenie nieważności powyższej uchwały we wskazanym zakresie oznacza uznanie braku skuteczności § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2016 r.) od chwili jego uchwalenia. Nie istniała zatem podstawa do ustalenia pojemności pojemników wymaganych dla nieruchomości w oparciu o metodę wyrażoną w eliminowanym z obrotu § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu.

Konkludując stwierdzić należy, że określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy od 1 lipca 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. oraz od 1 lutego 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. nastąpiło z naruszeniem art. 6o ust. 1 u.c.p.g.

W tym miejscu należy także odnieść się do podnoszonego zarzutu niezasadności żądania opłaty w sytuacji, gdy Gmina zaniechała nie tylko dostarczenia pojemnika wynikającego z zadeklarowanego zapotrzebowania, ale również z uwagi na nie podjęcie realizacji obowiązku odbierania odpadów komunalnych. W tym zakresie stwierdzić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest daniną publiczną (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 344/17, Lex nr 2329922; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 853/15, Lex nr 1984838; wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 1212/14, Lex nr 1775990). Skoro opłata ta jest daniną publiczną, to ma ona charakter obowiązkowy i mieszkaniec gminy nie jest zwolniony od jej płacenia nawet wtedy, gdy gmina niewłaściwie organizuje odbiór opadów. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie uzależniają bowiem obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami od wykonania, częściowego wykonania, bądź niewykonania obowiązku odbioru odpadów od właściciela nieruchomości (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1427/16, Lex nr 2220967). Stanowisko to znalazło akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 16 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 1337/17 (Lex nr 2438583) uznał, że zaniedbania gminy w realizacji zadania określonego w art. 6c ust. 1 i 2 u.c.p.g. nie mają znaczenia dla obciążenia właściciela nieruchomości obowiązkiem zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto odnotowania wymaga, że w doktrynie prezentowany jest pogląd zbieżny z tym występującym w judykaturze. Otóż Eugenia Śleszyńska przyjęła, że: "Gdy gmina nie wykona w terminie wyznaczonym ustawowego obowiązku zorganizowania sytemu gospodarki odpadami komunalnymi, właściciel nieruchomości powinien odbiór odpadów komunalnych zorganizować we własnym zakresie, zatrudniając koncesjonowaną firmę wywozową, poniesie w związku z tym koszty wywozu, ale będzie to wydatek poniesiony na koszt gminy, dlatego właściciel nieruchomości powinien ten wydatek refakturować na gminę. Jednocześnie właściciel nieruchomości powinien zapłacić na rzecz gminy należną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi" (Działanie właściciela nieruchomości, gdy gmina nie realizuje obowiązku (art. 6s u.c.p.g.). W: Gospodarka, rachunkowość, podatki oraz rozrachunki wspólnoty mieszkaniowej. LEX, 2013). W świetle tych uwag przedstawiony zarzut Spółki należy zatem uznać za bezzasadny.

Pismem, które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 14 czerwca 2019 r. pełnomocnik Spółki wniósł o przeprowadzenie dowodu z wyroku tut. Sądu, o którym mowa była wcześniej, tj. z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1040/18. Sąd postanowieniem, które wpisane zostało do protokołu rozprawy, nie uwzględnił powyższego wniosku. Argumentując ową odmowe zauważyć należy, iż zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie wspomniane orzeczenie było znane składowi orzekającemu, ale nade wszystko zobligowany był do jego uwzględnienia z urzędu.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie:

– art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w części określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 października 2015 r. do 30 czerwca 2016 r;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy od 1 lipca 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. oraz od 1 lutego 2017 r. do 31 stycznia 2018 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 3.715 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (1.315 zł), koszty zastępstwa procesowego (2.400 zł).

Stosownie do art. 206 p.p.s.a. Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Ta regulacja stanowi zatem wyjątek od zasady wyrażonej w art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Ustawodawca w art. 206 p.p.s.a. wskazał, że sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu całości kosztów postępowania w uzasadnionych przypadkach. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do takiego uzasadnionego przypadku należy do sądu rozpatrującego indywidualną sprawę (zob. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1870/15, CBOSA). W tym przypadku Sąd orzekający stwierdza, że zaskarżona decyzja została uchylona w tej części w jakiej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została ustalona na podstawie przepisu, którego nieważność została stwierdzona wyrokiem z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1040/18. Z tych powodów, Sąd uznał za odpowiednie przyznanie stronie zwrotu 2/3 kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez radcę prawnego wynoszącego 3.600 zł zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265), czyli 2.400 zł.