Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1232/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1, 53 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16, 20, 33 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1318
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecznik Praw Pacjenta.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. W. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie naruszenia praw pacjenta uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], Rzecznik Praw Pacjenta (zwany dalej także "Rzecznikiem" bądź "Organem"), działając na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1127 z późn. zm., dalej: "ustawa"), nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta – Pana P. W. – do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 16 ustawy, przez podmiot leczniczy - Krajowy Ośrodek [...] w [...] (dalej jako: "Ośrodek" lub "podmiot leczniczy").

Do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało wszczęte na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy, tj. w związku z informacjami przekazanymi przez P. W. (zwanego dalej także "Pacjentem" bądź "Skarżącym"). W skierowanym do Rzecznika Praw Pacjenta wniosku P. W. wskazał, że w związku z trwającą cztery tygodnie głodówką został w dniu [...] grudnia 2018 r., wbrew swojej woli, przewieziony do Zakładu Karnego Nr [...]w [...] w celu wykonania niezbędnych procedur medycznych.

Według informacji od pacjenta, około godziny 8.00 został On obudzony i poinformowany, że ma zabrać potrzebne rzeczy, gdyż zostanie z powodu protestu głodowego przewieziony do Zakładu Karnego Nr [...] w [...]i na Oddział Internistyczny celem poddania przymusowemu dokarmianiu.

W toku prowadzonego postępowania Rzecznik Praw Pacjenta zgromadził następujący materiał dowodowy:

1. pismo do P. W. w sprawie;

2. pismo od podmiotu leczniczego wraz z dokumentacją medyczną;

3. pismo z Zakładu Karnego Nr [...] w [...] wraz z dokumentacją medyczną.

Na podstawie zebranego materiału organ ustalił, że Pacjent hospitalizowany w podmiocie leczniczym od listopada 2018 r. prowadził protest głodowy, nie przyjmował zleconych leków kardiologicznych, nie wyrażał zgody na okresowe pomiary ciśnienia tętniczego oraz badania laboratoryjne. Wobec powyższego, w dniu [...] grudnia 2018 r. Kierownik Ośrodka zwrócił się do Sądu Okręgowego w [...] o wydanie postanowienia dotyczącego przymusowego karmienia Pacjenta oraz wykonywania niezbędnych procedur medycznych wobec niego z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia. Ww. Sąd stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu [...] w [...]. Ostatecznie wniosek o wydanie przedmiotowego postanowienia został jednak wycofany z uwagi na przerwanie głodówki przez Pacjenta.

W dniu [...] grudnia 2018 r. lekarz internista podmiotu leczniczego wystawił skierowanie do szpitala z podejrzeniem zaburzeń wodno-elektrolitowych. Jak wynikało z dokumentacji medycznej z podmiotu leczniczego z [...] grudnia 2018 r., "(...) O godziny 8.00 został poinformowany przez pielęgniarkę koordynującą, że zostanie przewieziony do szpitala w [...] i poproszony o spakowanie i zabranie ze sobą dowodu osobistego oraz najpotrzebniejszych rzeczy. Pacjent zignorował kilkukrotnie prośby personelu, przedłużał godziny wyjazdu (...) W związku z powyższym został poinformowany o doprowadzeniu go do samochodu. O godzinie 8.20 pacjent został przytrzymany i doprowadzony do samochodu celem przewiezienia do szpitala w [...]w asyście pracowników ochrony. (...)"

Tego samego dnia Pacjent został przewieziony do Szpitala Zakładu Karnego [...] w [...]. Tam Pacjent wyraził pisemną zgodę na badania stanu somatycznego, nie wyraził natomiast zgody na wykonanie badań laboratoryjnych. Zgodnie z wpisem z dnia [...] grudnia 2018 r. w Księdze odmów i przyjęć do Szpitala: (...) Po wyrażeniu zgody przez pacjenta na zbadanie stanu somatycznego, został on zbadany. Potwierdza, że głoduje od 6 tygodni, ale przyjmuje płyny, w tym soki 1,5-2 litrów dziennie. Stan ogólny dobry. Pełny kontakt słowno-logiczny. Skarg nie zgłasza. Bez widocznych obrażeń zewnętrznych w chwili badania. (...) Nie stwierdzono oznak odwodnienia. RR 110/70 mmHg, HR 90/min. Wydolny krążeniowo i oddechowo. Na badanie laboratoryjne nie wyraża zgody. (...) Brak bezwzględnych wskazań do hospitalizacji (...)".

Po wykonaniu niezbędnych badań w Izbie Przyjęć Szpitala i Ambulatorium Zakładu Karnego [...] w [...] Pacjent został ponownie przywieziony do podmiotu leczniczego.

Rzecznik wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody po uzyskaniu informacji określonych w art. 9 ustawy. Zgoda oraz sprzeciw mogą być wyrażone ustnie albo poprzez takie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym czynnościom lub brak takiej woli. Stosownie do art. 32-34 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz może przeprowadzić badanie, udzielić innych świadczeń zdrowotnych, wykonać zabieg operację lub stosować metodę leczniczą lub diagnostykę stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjentów po wyrażeniu zgody przez pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego; w przypadku braku takiej zgody wymagane jest zezwolenie sądu opiekuńczego. Ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób, nie reguluje kwestii związanej z leczeniem osoby zaburzonej bez jej zgody. Wobec powyższego mają zastosowanie przepisy dotyczące udzielania świadczeń zdrowotnych.

Po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie Organ przyjął, że w dniu [...] grudnia 2018 r. Pacjent został wbrew swojej woli przewieziony do Szpitala Zakładu Karnego [...] w [...] oraz, że wobec Pacjenta zastosowano chwilowe przytrzymanie (co odnotowano odpowiednio w dokumentacji medycznej). Niemniej jednak w Szpitalu w Zakładzie Karnym [...] w [...] Pacjent wyraził pisemną zgodę na badania stanu somatycznego, nie wyraził natomiast zgody na wykonanie badań laboratoryjnych. Decyzja Pacjenta została uszanowana przez ww. podmiot leczniczy i przeprowadzono tylko te badania, na które wyraził zgodę. Po wykonaniu niezbędnych procedur medycznych Pacjent został ponownie przewieziony do podmiotu leczniczego.

Wobec powyższego Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że nie udzielono Pacjentowi świadczeń zdrowotnych bez jego zgody.

Niejako na marginesie Organ nadmienił, że nie odnosi się do kwestii, czy Pacjent wyraził zgodę na przewiezienie do Szpitala w [...], czy też nie, gdyż w przedmiotowym rozstrzygnięciu oceniał wyłącznie kwestię świadczeń zdrowotnych, a te zostały wykonane tylko w zakresie, w jakim Pacjent wyraził na nie zgodę.

Z powyższym rozstrzygnięciem Rzecznika Praw Pacjenta nie zgodził się P. W., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący podniósł, że Organ ani słowem nie odniósł się w uzasadnieniu swojego orzeczenia do – w jego ocenie – bezprawnych czynów podejmowanych wobec pacjenta przez Dyrektora Krajowego Ośrodka [...] w [...]. Skarżący we wniosku do Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2018 r. jasno określił zakres naruszeń, jak również wskazał ich sprawców. Zarzucił organowi "manipulowanie faktami, co wskazuje na próbę ochrony przed poniesieniem odpowiedzialności sprawców czynów, które przepisami prawa określane są czynami przestępnymi." Skarżący wskazał, że Dyrektor Ośrodka spowodował podjęcie przez niego głodówki. Dodał jednak, że działanie Dyrektora podmiotu leczniczego miało również na celu doprowadzanie do przerwania tej głodówki. Jego zdaniem Dyrektor wraz ze swoimi podwładnymi dopuścili się naruszenia dóbr osobistych Skarżącego oraz naruszenia przepisów prawa karnego w związku z doprowadzeniem Go do pojazdu, którym został przewieziony do Szpitala Zakładu Karnego [...] w [...]. Powyższe działanie miało na celu uniemożliwienie mu zaplanowanego na dzień [...] grudnia 2018 r. spotkania z przedstawicielem Rzecznika Praw Obywatelskich. Skarżący zarzucił także, że Rzecznik Praw Pacjenta nie uwzględnił w postępowaniu nagrań z monitoringu na Oddziale [...] z godzin 8:00-9:00 oraz 12:00-14:00 z dnia [...] grudnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę, Rzecznik Praw Pacjenta podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W myśl wskazanego przepisu, uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia [...] kwietnia 2020 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ rozstrzygnięcie wydane przez Rzecznika Praw Pacjenta narusza prawo w stopniu nakazującym jego uchylenie.

Przypomnieć trzeba, że przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta, w którym Organ nie stwierdził naruszenia praw Pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przez podmiot leczniczy – Krajowy Ośrodek [...] w [...].

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wskazany wyżej Ośrodek został utworzony na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2203). Zgodnie z art. 4 ust. 3 tej ustawy, zadaniem Ośrodka jest prowadzenie postępowania terapeutycznego wobec osób stwarzających zagrożenie umieszczonych w Ośrodku. W myśl art. 5 ust. 2 cyt. ustawy, Ośrodek jest podmiotem leczniczym, niebędącym przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Jednocześnie przepis art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, że do ochrony praw osób stwarzających zagrożenie umieszczonych w Ośrodku stosuje się odpowiednio m.in. art. 10b ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1690). Zgodnie z tymże art. 10b ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, ochrona praw osób, o których mowa w art. 10a ust. 1, jest zadaniem Rzecznika Praw Pacjenta, które realizuje w szczególności przy pomocy Rzeczników Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego. Z kolei w myśl art. 10b ust. 2, do zadań Rzecznika Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego należy w szczególności:

1) pomoc w dochodzeniu praw w sprawach związanych z przyjęciem, leczeniem, warunkami pobytu i wypisaniem ze szpitala psychiatrycznego;

2) wyjaśnianie lub pomoc w wyjaśnianiu ustnych i pisemnych skarg tych osób;

3) współpraca z rodziną, przedstawicielem ustawowym, opiekunem prawnym lub faktycznym tych osób;

4) inicjowanie i prowadzenie działalności edukacyjno-informacyjnej w zakresie praw osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez szpital psychiatryczny.

Podstawę prawną zaskarżonego do tutejszego Sądu rozstrzygnięcia Organu stanowił natomiast art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta jest zobowiązany wyjaśnić pacjentowi, którego sprawa dotyczy, brak stwierdzenia naruszenia praw pacjenta. W myśl art. 54 ww. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co powoduje, że wydane przez organ rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy powinno co do zasady spełniać zasadnicze wymagania przewidziane dla rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela formułowane w dotychczasowym orzecznictwie zapatrywanie, zgodnie z którym przedmiot postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta i instrumenty, które ustawodawca temu organowi przyznał w art. 52 ust. 1-3 cyt. ustawy, świadczą o tym, że działania Rzecznika powinny zostać nakierowane na zebranie dostępnych informacji i wyjaśnienie wszystkich okoliczności pozwalających stwierdzić, czy prawa określonego pacjenta doznały uszczerbku. Specyfika podejmowanych przez ww. organ działań w tym kierunku, zbiorczo określonych mianem "postępowania wyjaśniającego", stanowi o tym, że szczególna waga przy odpowiednim stosowaniu przez Rzecznika przepisów k.p.a. powinna zostać przyznana ustaleniom faktycznym przyjmowanym w zainicjowanej przez pacjenta sprawie i kryteriom prawnym ich oceny zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a.") (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 977/18).

Postępowanie wyjaśniające powinno zatem odpowiadać kodeksowym zasadom ogólnym, a rozstrzygnięcie organu swoją formalną konstrukcją i merytoryczną argumentacją powinno spełniać wymagania przewidziane w art. 107 § 1-3 k.p.a.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Na podstawie art. 80 k.p.a. organ zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Jest zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody w ich wzajemnej łączności.

W realiach kontrolowanej sprawy istotna była ocena zarzutów formułowanych przez Pacjenta względem podejmowanych wobec niego działań w podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych, tj. w Ośrodku w [...]

W ocenie Sądu, Rzecznik Praw Pacjenta, pomimo trwającego kilkanaście miesięcy postępowania wyjaśniającego nie podołał jednak zadaniu obiektywnego i wszechstronnego zbadania zarzutów skargi Pacjenta złożonej w dniu [...] grudnia 2018 r.

Stwierdzić wypada, że z niewyjaśnionych przez Organ powodów, Rzecznik nie uznał za konieczne poddanie ocenie i odniesienie się do jakichkolwiek innych zagadnień wynikających ze skargi Pacjenta, poza kwestią świadczeń zdrowotnych, które zostały udzielone przez Szpital i Ambulatorium Zakładu Karnego [...] w [...]. Organ objął więc badaniem tylko to, czy nie doszło do naruszenia prawa Skarżącego jako pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie mu przez personel medyczny ww. Szpitala świadczeń zdrowotnych, stosownie do art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W tym zakresie ocena Organu zdaje się nie budzić poważniejszych wątpliwości (takowych nie zgłaszał zresztą sam Pacjent), z uwagi na fakt, że w świetle analizowanej przez Organ dokumentacji medycznej, w przedmiotowej placówce poddano Skarżącego jedynie tym świadczeniom, na które wyraził On zgodę.

Z treści skargi z [...] grudnia 2018 r. oraz kolejnych pism w sprawie można jednak wnioskować, że Pacjent żalił się przede wszystkim na postępowanie personelu medycznego Ośrodka w [...], jeszcze na etapie ustalenia rzeczywistych przesłanek podjęcia decyzji lekarskiej dotyczącej jego stanu zdrowia i konieczności przewiezienia go na badania do ww. Szpitala w [...] oraz okoliczności, w jakich został poinformowany i przymuszony do przejazdu do tego podmiotu leczniczego, celem poddania go przedmiotowym badaniom.

Problematyka stosowania wobec pacjentów Ośrodka środków przymusu bezpośredniego została w sposób szczególny uregulowana w przepisach przywołanej wyżej ustawy z 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (zob. Rozdział 6). Przepisy tego aktu bez wątpienia stanowią lex specialis względem unormowań ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Tym niemniej, nie można w żadnym razie przyjąć, ażeby w stosunku do osób przebywających w Ośrodku wyłączone zostały podstawowe prawa pacjenta przyznane na mocy tej ostatniej ustawy. Jedną z takich właśnie norm jest wyrażone w art. 16 ustawy prawo pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Obowiązywanie ww. uprawnienia pacjenta musi uwzględniać także postępowanie personelu Ośrodka w [...].

Jak podkreśla się w literaturze i orzecznictwie, jednym z przejawów wolności jednostki jest "prawo do decydowania o swoim życiu osobistym", o którym mowa w art. 47 Konstytucji RP. Przepis ten gwarantuje każdemu prawo do ochrony prawnej życia prywatnego. Prawo do prywatności jest w najkrótszym ujęciu "prawem do bycia pozostawionym w spokoju", do życia własnym życiem, układanym według własnej woli, z ograniczeniem do niezbędnego minimum wszelkiej ingerencji zewnętrznej. Art. 47 Konstytucji RP w zakresie prawa do poszanowania życia prywatnego jest repliką art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jak zaważył Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, pojęcie życia prywatnego obejmuje integralność fizyczną i psychiczną osoby ludzkiej, czego wyrazem jest m.in. prawo do decyzji w sprawie zgody na określony zabieg medyczny (por. D. Karkowska, Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, wyd. III, Opublikowano: LEX 2016; zob. też m.in. decyzję ETPC z dnia 10 października 1984 r. w sprawie 10435/83, Acmanne i inni v. Belgia, DR 40/251, s. 258). Prawo do decydowania o sobie samym nie ma charakteru absolutnego i podlega ograniczeniom, ale tylko wtedy gdy przemawia za tym inna norma, zasada lub wartość konstytucyjna, a stopień tego ograniczenia pozostaje w odpowiedniej proporcji do rangi interesu, któremu ograniczenie ma służyć. Brak zgody uprzedzonej informacją, znosi legalność przeprowadzonej czynności medycznej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 692/20).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że Rzecznik Praw Pacjenta zbytnio zawęził przedmiot swojej kontroli, nie wyjaśniając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia motywów, dla których uznał, że działania podejmowane wobec Skarżącego w Ośrodku w [...], pomimo jego wyraźnego sprzeciwu, nie były świadczeniami zdrowotnymi i z tego powodu nie podlegały ocenie Organu. Jak się zdaje, Rzecznik pominął przy tym okoliczność, że w dniu podejmowania określonych czynności wobec Pacjenta, nie został jeszcze rozpatrzony przez właściwy Sąd wniosek Dyrektora Ośrodka o wydanie postanowienia dotyczącego wykonywania niezbędnych zabiegów medycznych wobec Skarżącego.

Poza tym, zdaniem Sądu Organ nie wziął pod uwagę także innych praw przysługujących pensjonariuszom Ośrodka, a przyznanym w drodze ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Znaczenie cytowanej normy należy w kontrolowanej sprawie odnieść do dwóch jej aspektów. Po pierwsze, wobec zarzutów zgłaszanych przez Skarżącego, Organ zobowiązany był zweryfikować, czy działania podejmowane przez personel Ośrodka w stosunku do Pacjenta nie naruszały powyższej regulacji. Warto odnotować, że jak wskazał Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzji z dnia 26 marca 2013 r., w sprawie nr 73175/10 Rappaz przeciwko Szwajcarii (zob. LEX nr 1295089), niedozwolone traktowanie, aby wejść w zakres stosowania art. 3 Konwencji (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania), musi osiągnąć określone minimum dolegliwości. Ocena tego minimum jest relatywna. Zależy od wszystkich okoliczności danej sprawy, włącznie z długością traktowania i jego skutkami fizycznymi lub psychicznymi, a czasami od płci, wieku i stanu zdrowia ofiary. W przypadku interwencji medycznych, którym poddawana jest osoba osadzona wbrew swej woli, trzeba przypomnieć, iż art. 3 Konwencji nakłada na Państwo obowiązek ochrony nienaruszalności fizycznej osób pozbawionych wolności, wraz ze stosowaniem opieki medycznej wymaganej w ich stanie zdrowia. Zainteresowane osoby nie są w związku z tym mniej chronione przez sam art. 3, którego wymogi nie podlegają żadnym odstępstwom. Zwłaszcza w przypadku osadzonych prowadzących strajk głodowy należy przypomnieć, iż bez względu na krzywdę, jaką wyrządzają sobie takie osoby przystępując do strajku głodowego, Państwo nie zostaje zwolnione ze swych obowiązków wynikających z art. 3.

Przywołane orzeczenie wskazuje zatem na obowiązek uprawnionych władz danego państwa (tu Rzecznika Praw Pacjenta) do zbadania, czy w okolicznościach konkretnego przypadku, postępowanie personelu sprawującego pieczę nad pacjentem, w istocie pozbawionym wolności, było adekwatne i odpowiadało potrzebie sytuacji spowodowanej jego zachowaniem, z uwzględnieniem prawa do godności i nienaruszalności fizycznej pacjenta. Tak rozumianej kontroli z całą pewnością zabrakło w postępowaniu prowadzonym przez Rzecznika w kontrolowanej sprawie.

Ponadto w zakresie prawa do świadczeń zdrowotnych oraz prawa do poszanowania intymności i godności pacjenta Sąd dostrzegł, że poza obszarem zainteresowania Rzecznika Praw Pacjenta pozostały twierdzenia Skarżącego, w których sygnalizował On ograniczenie możliwości skorzystania z konsultacji psychiatrycznej bez obecności pracowników ochrony Ośrodka i funkcjonariuszy Służby Więziennej. Potrzeba udzielenia tego rodzaju świadczenia zdrowotnego została zgłoszona przez Pacjenta m.in. podczas konsultacji w Izbie Przyjęć Szpitala i Ambulatorium Zakładu Karnego [...] w [...], co potwierdza wpis w adnotacji z wywiadu lekarskiego i notatce służbowej z [...] grudnia 2018 r. (k. 298-299 - akt sprawy administracyjnej). W dokumentacji tej wskazano również, że Pacjent może być skonsultowany psychiatrycznie w Wojewódzkim Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej im. [...] w [...]. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby Skarżącemu umożliwiono dostęp do ww. świadczenia zdrowotnego.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu Organu zabrakło także odniesienia się do tych zarzutów skargi, w których Pacjent wskazywał na sposób traktowania przez personel medyczny, w tym przez kierownictwo Ośrodka, w kwestii ograniczania kontaktów z bliskimi oraz osobami spoza podmiotu leczniczego, w tym w szczególności pozbawienia w czasie protestu głodowego możliwości korzystania z telefonu.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, Pacjent podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami. O ile pewne ograniczenia w tej materii mogą zostać podjęte w drodze zarządzenia kierownika ośrodka, podejmowanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (art. 28-29), na które służy zażalenie do właściwego sądu, to jednak nie oznacza to, że zapewnienie poszanowania prawa z art. 33 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta nie może być przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta. Przepisy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi nie wyłączają bowiem kompetencji Organu do kontroli przestrzegania praw pacjenta zagwarantowanych ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Z przedstawionych względów, tutejszy Sąd nie przesądzając ponownej oceny zarzutów formułowanych przez Skarżącego uznał, że Organ nie rozpatrzył sprawy zainicjowanej skargą Pacjenta w jej całokształcie i nie odniósł się do okoliczności, które sugerują naruszenie praw pacjenta wynikających nie tylko z art. 16 ww. ustawy, ale również chronionych na podstawie art. 20 ust. 1 i art. 33 ust. 1 tego aktu.

W konsekwencji powyższego, Rzecznik Praw Pacjenta wydając zaskarżone rozstrzygnięcie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak dostatecznego uzasadnienia podjętej decyzji. Braki i lakoniczność wyrażonych ocen i stwierdzeń wartościujących powoduje, że rozstrzygnięcie nie spełnia wymogów przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Organ uwzględni zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu ocenę Sądu i przy jej zastosowaniu wyda stosowne rozstrzygnięcie, które rzetelnie uzasadni.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.