Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 72/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 220 § 1, art. 228 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania Z. O., dalej: "skarżący", od decyzji Wójta Gminy, dalej: "Wójt Gminy", "organ pierwszej instancji", z dnia [...] określającej A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. S., dalej: "spółka", wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. na kwotę [...] zł stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, iż podatnik mimo wezwania z dnia [...] lutego 2016 r., skierowanego na adres spółki, nie złożył deklaracji na podatek od nieruchomości. Wezwanie pod adresem spółki odebrała G. O. W dniu [...] Wójt Gminy wydał postanowienie, skierowane do spółki, w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, postanowienie to zostało doręczone na adres spółki w dniu 11 marca 2016 r. W miejscu przeznaczonym na podpis odbiorcy znajduje się odcisk pieczęci firmowej spółki oraz podpisana jest G. O.

W dniu 9 maja 2016 r. do Urzędu Gminy wpłynęło pismo od skarżącego, przedstawiającego się jako właściciel udziałów w spółce, datowane na 30 kwietnia 2016 r., w którym informował on, że w chwili obecnej spółka nie ma obsadzonego stanowiska prezesa zarządu, nie ma kto jej reprezentować i postępowanie powinno zostać zawieszone. Wójt Gminy, pismem z dnia 14 czerwca 2016 r., zwrócił się do Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy o udzielenie informacji czy do Sądu wpłynęło jakiekolwiek zawiadomienie (uchwała, pismo) o fakcie braku obsadzenia stanowiska prezesa zarządu spółki, ponieważ z odpisu z KRS wynika, iż spółka ma jednego członka zarządu, którym jest skarżący, jednocześnie jedyny wspólnik. Pismem z tej samej daty Wójt Gminy zwrócił się do skarżącego, na adres wskazany w piśmie skarżącego z dnia 30 kwietnia 2016 r., z wezwaniem do przedstawienia oświadczenia skarżącego o rezygnacji lub dokumentu odwołania go ze stanowiska, a także o udzielenie informacji czy skarżący, jako jedyny wspólnik podjął czynności zmierzające do powołania zarządu. Pismo to zostało doręczone w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 4 lipca 2016 r.

W dniu 30 sierpnia do Urzędu Gminy wpłynęła korespondencja od Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy, zawierająca odpis prawomocnego zarządzenia z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...], o zwrocie wniosku wobec nieuiszczenia opłaty sądowej. W końcowej części uzasadnienia Sąd zwrócił wnioskodawcy uwagę, iż nie wykazał on, że złożył skutecznie oświadczenie o rezygnacji albo został odwołany.

W aktach sprawy znajduje się akt notarialny z dnia [...] grudnia 2015 r., zawierający umowę sprzedaży, w którym w imieniu spółki występuje skarżący jako prezes zarządu uprawniony do jednoosobowej reprezentacji spółki, zgodnie z aktualnym odpisem z Rejestru Przedsiębiorców, oświadczając, iż do chwili złożenia tego oświadczenia nie został odwołany, nie zaszły żadne okoliczności mogące spowodować jego wyłączenie ze składu zarządu, jest uprawniony do reprezentowania spółki w zakresie wymaganym do zawarcia umowy oraz nie zaszły żadne okoliczności mogące mieć wpływ na jego uprawnienia do reprezentowania spółki.

W dniu 25 września 2016 r. do Urzędu Gminy wpłynęło kolejne pismo od skarżącego, przedstawiającego się jako właściciel udziałów w spółce, o treści tak jak pismo z dnia 30 kwietnia 2016 r.

Decyzja Wójta Gminy z dnia [...] określająca spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. doręczona została w siedzibie spółki w dniu 7 października 2016 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru z pieczęcią placówki oddawczej w W. S. z datą 7 października 2016 r. w miejscu przeznaczonym na datę i podpis odbiorcy podpisana jest G. O. i odciśnięta jest pieczęć firmowa spółki.

W dniu 21 października 2016 r. do Urzędu Gminy wpłynęło odwołanie od tej decyzji wniesione przez skarżącego, przedstawiającego się jako właściciel udziałów w spółce. Wnosząc o uchylenie decyzji skarżący wyraził opinię, że nie jest stroną postępowania i nie ma obowiązku odpowiadać na wezwania. Wójt zaś, a także SKO, Sąd Administracyjny i Sąd Rejestrowy, nie posiada uprawień do rozstrzygania o rezygnacji skarżącego z funkcji prezesa spółki. K.p.a. i Ordynacja podatkowa przewidują taką sytuację, że strona postępowania straciła zdolność do czynności prawnych i nakazują organowi zawiesić postępowanie oraz podjąć działanie zmierzające do usunięcia tego problemu, co oznacza wystąpienie do Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla spółki, który trzeba opłacić.

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu wskazało, iż postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Organ odwoławczy nie może zatem działać z urzędu. Podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania jest strona. Skarżący w piśmie nazwanym odwołaniem i we wcześniejszych pismach podnosił, iż spółka nie ma odsadzonego stanowiska prezesa. Zgodnie z odpisem Krajowego Rejestru Sądowego zarząd spółki jest jednoosobowy i jako prezes zarządu wpisany tam jest skarżący. Odwołanie oraz wybór członka zarządu na stępuje na mocy uchwały zgromadzenia Spólników, której skuteczność nie zależy od dokonania odpowiedniego wpisu w rejestrze KRS. Zgodnie z art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Z uwagi na oświadczenie skarżącego, że nie jest obecnie prezesem zarządu, nie jest on uprawniony do wniesienia odwołania. Należało zatem stwierdzić niedopuszczalność odwołania.

W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 120 i 123 Ordynacji podatkowej poprzez działanie sprzecznie z obowiązującymi regulacjami prawnymi jak również zaakceptowanie sytuacji gdy strona była pozbawiona możliwości działania w sprawie niniejszej, a organ pomimo powyższego nie zawiesił prowadzonego postępowania podatkowego co w danych okolicznościach było działaniem z rażącym naruszeniem prawa wobec oczywistości stanu faktycznego i treści normy;

2) art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie jego dyspozycji podczas analizowania stanu faktycznego sprawy w kontekście art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy i pominięcie okoliczności, iż po uzyskaniu informacji o braku organu uprawnionego do reprezentowania spółki w postaci jej zarządu organ zaniechał wystąpienia o ustanowienie kuratora jak również prowadził postępowanie mając świadomość, iż brak ten nadal zachodzi, nie ponawiając tegoż wniosku;

3) art. 201 ust 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie odniesienia się do dyspozycji powołanego przepisu i rozważenia skutków jaki dla postępowania podatkowego miało zaniechanie przez organ podjęcia decyzji co do obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego w sytuacji ujawnienia się okoliczności wskazujących na utratę przez stronę zdolności do podejmowania czynności prawnych.

Formułując powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, jak również o zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu szeroko opisuje na czym polega, jakie ma znaczenie i jak powinna być realizowana zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Twierdzi, że strona nie była należycie reprezentowana gdyż skutecznie złożył rezygnację ze stanowiska prezesa. Wobec tego organ winien wystąpić do sądu o ustanowienie kuratora. Skarżący podkreślił jednocześnie, że taki kurator nie będzie uprawniony do reprezentowania spółki w postępowaniu podatkowym. Doręczanie zaś pism na adres spółki jest nieskuteczne bowiem nie istnieje osoba uprawniona do odbioru korespondencji. Skarżący wskazuje również, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowana wadą procesową (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji określającej wysokość zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2016 r. Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej: "P.p.s.a.", wprawdzie nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jest jednak związany granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Mówiąc inaczej, sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność. Granice te określa - w sprawie niniejszej - postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania.

Zgodnie z treścią art. 228 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.), dalej: "Ordynacja podatkowa", którego brzmienie nie zmieniło się od dnia 1 stycznia 2003 r., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:

1) niedopuszczalność odwołania;

2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania;

3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222.

Z kolei § 2 tego artykułu stanowi, iż postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne.

Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn o charakterze przedmiotowym obejmuje sytuacje, w których wystąpi brak przedmiotu zaskarżenia, jak również wypadki, w których decyzja organu pierwszej instancji z mocy przepisów prawa nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania. W sprawie poddanej kontroli Sądu sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący składając odwołanie wskazał jako jego przedmiot decyzję organu podatkowego gminy w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego spółki z tytułu podatku od nieruchomości. Zgodnie zaś z treścią art. 220 § 1 Ordynacji podatkowej od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie.

Z kolei niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych wystąpi w wypadku wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy podmiot wnoszący odwołanie nie będzie adresatem decyzji i gdy nie będzie twierdził w odwołaniu, że zaskarżona przez niego decyzja narusza jego interes prawny, jak również nie będzie żądał czynności organu ze względu na swój interes prawny. Przykładem niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych będzie także wniesienie odwołania osobiście przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. W piśmiennictwie wskazuje się również, że szczególna sytuacja ma miejsce wtedy, gdy wnoszący odwołanie nie jest adresatem decyzji, ale twierdzi, że jest stroną postępowania. Organ odwoławczy nie może w takim wypadku stwierdzić niedopuszczalności odwołania, lecz powinien je rozpoznać i dopiero w toku postępowania odwoławczego zbadać legitymację wnoszącego odwołanie.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, iż składane przez skarżącego w toku postępowania przed organami podatkowymi oświadczenia są niejednoznaczne i niespójne. Z jednej strony twierdzi, że stanowisko prezesa spółki nie jest obsadzone, a on jako wspólnik nie jest stroną postępowania i nie ma obowiązku odpowiadania na wezwania. Z drugiej strony, złożył odwołanie od decyzji Wójta Gminy, skierowanej do spółki, określającej wysokość zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości w 2016 r. Złożył je jednak– jak na to sam na to wyraźnie wskazał – nie jako prezes zarządu spółki, ale jako właściciel jej udziałów. Podkreślił przy tym, że jako wspólnik nie jest stroną i nie ma obowiązku odpowiadać na wezwania organu podatkowego w sprawach spółki.

Będąc prezesem spółki, niezależnie od tego czy i kiedy funkcję tę przestał pełnić, musiał wiedzieć, że spółkę reprezentować może m.in. w zakresie składania środków prawnych od rozstrzygnięć organów podatkowych wyłącznie prezes zarządu. Swoją wiedzę na temat reprezentacji spółki zamanifestował m.in. składając odpowiednie oświadczenie w treści aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2015 r.

Jeżeli zatem skarżący podkreśla, iż składając odwołanie działa nie jako prezes zarządu, a jako właściciel udziałów w spółce - i dodatkowo akcentuje, że jako taki nie jest stroną postępowania i nie ma obowiązku odpowiadania na wezwania - to niepodobna przypisać mu intencję działania w imieniu spółki jako prezes jej zarządu. Dodatkowo przemawia za tym wskazanie przez skarżącego w pismach kierowanych do organu podatkowego w toku postępowania adresu innego niż adres spółki oraz wskazanie jako adresu do doręczeń po wezwaniu go przez Sąd, innego adresu niż adres spółki, pod którym korespondencja do spółki w postępowaniu podatkowym była odbierana. Prawidłowe jest więc rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W ocenie Sądu ustalenia dokonane w toku postępowania nie pozwalają wprawdzie jednoznacznie stwierdzić czy w dniu, w którym złożone zostało odwołanie skarżący był czy nie był prezesem zarządu spółki. Treść informacji z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, zestawiona z odpowiedzią udzieloną organowi pierwszej instancji przez Sąd Rejonowy, wskazuje na to, że był. Natomiast składane w toku postępowania podatkowego oświadczenia skarżącego są niejednoznaczne. Zauważyć również należy, że nie przedstawił –mimo wezwania organu - oświadczenia o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu w formie pisemnej i twierdzi, że kwestia skuteczności rezygnacji z funkcji prezesa nie może być przedmiotem oceny organu, sądu administracyjnego i sądu rejestrowego.

Biorąc pod uwagę treść żądań formułowanych przez skarżącego w postępowaniu podatkowym (w których akcentował, że postępowanie podatkowe należy zawiesić i wystąpić o ustanowienie kuratora, który jednak nie będzie mógł reprezentować spółki w postępowaniu podatkowym) oraz argumentację skargi można zauważyć, iż skarżący podejmuje działania zmierzające do spowodowania przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. Zauważyć bowiem należy, że po raz pierwszy jednoznacznie wypowiedział się w sprawie rezygnacji z funkcji prezesa zarządu spółki dopiero w skardze na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Wcześniejsze jego wypowiedzi, oprócz tego, że nie są jednoznaczne, to również są zupełnie gołosłowne. Organ podatkowy pierwszej instancji podjął zaś działania zmierzające do ustalenia okoliczności pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. Ten jednak od współdziałania z organem podatkowym w wyjaśnieniu tej kwestii się uchylił.

Nie ulega jednak wątpliwości, co przesądza o oddaleniu skargi, że składając odwołanie skarżący nie działał jako prezes zarządu spółki (i w tym zakresie swoją wolę niedziałania jako prezes zarządu wyraźnie przejawił), a zatem słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego przez osobę wyraźnie wskazującą, że nie działa w imieniu strony postępowania, tj. w tym przypadku spółki.

Ze względu na związanie granicami sprawy, która dotyczy dopuszczalności odwołania, Sąd nie mógł odnieść się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących prawidłowości postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego spółki.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.