Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1271/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. A Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej: NUS) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych z [...] r. o nr [...] (kod kreskowy: [...]) i [...] (kod kreskowy: [...]).

W dniu [...] r. NUS nadał powyższym tytułom klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej.

Zawiadomieniem z [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności spółki z rachunku bankowego w B S.A.

W aktach organu znajduje się potwierdzenie odbioru przysyłki, w którym w miejscu przeznaczonym do oznaczenia rodzaju doręczanego pisma wskazano "zaj + [...], [...]). Odbiór przesyłki został potwierdzony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez D. C. - likwidatora spółki, w dniu [...] r.

Następnie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej spółki względem D. C. i C Sp. z o.o. Zajęcie wierzytelności spółki względem D. C. dokonane zostało zawiadomieniem z [...] r., które doręczone zostało spółce [...] r. i dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. D. C. w dniu [...] r. Z kolei zajęcie wierzytelności spółki względem C Sp. z o.o. dokonane zostało zawiadomieniem z [...] r., które doręczone zostało spółce w dniu [...] r., a w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności, po dwukrotnej awizacji i niepodjęciu w terminie, pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia.

2.2. W dniu 7 maja 2018 r. (data prezentaty) skarżąca spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i jednocześnie wniosła zarzuty.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu spółka podała, że w [...] r. zostało jej doręczone zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Spółka wskazała, że zgodnie z zawartym w zawiadomieniu pouczeniem zobowiązanemu przysługuje skarga na zajęcie egzekucyjne, którą wnosi się w terminie 14 dni, na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm. - dalej: u.p.e.a.). Nie było natomiast pouczenia o innych środkach prawnych. Do zawiadomienia o zajęciu nie dołączono tytułów wykonawczych, co stanowi podstawę wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. Zobowiązana o takim uprawnieniu nie została jednak przez organ pouczona. W ocenie spółki brak pouczenia o środku prawnym z art. 33 u.p.e.a. stanowić ma uprawdopodobnienie braku winy w zakresie niedochowania 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów. Niedoręczenie odpisów tytułów wykonawczych jest równoznaczne z niedopuszczalnością egzekucji, a środkiem prawnym umożliwiającym obronę są zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., które zobowiązany może wnieść w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Dalej zobowiązana wyjaśniła, że możliwość wniesienia zarzutów ustaliła opracowując skargę na czynność egzekucyjną, tj. w okresie 14 dni pomiędzy doręczeniem zawiadomienia o zajęciu, a upływem 14 dniowego terminu z art. 54 u.p.e.a. W tej skardze zamierzała podnieść niedoręczenie tytułów. Natychmiast po ustaleniu właściwego do tej okoliczności środka prawnego wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.

2.3. NUS postanowieniami z dnia [...] r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów (nr [...]) oraz odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego (nr [...]).

W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu NUS powołał art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. – dalej: k.p.a.). Wskazał, że zgodnie z potwierdzeniem odbioru, które jest w posiadaniu organu, tytuły wykonawcze będące podstawą postępowania egzekucyjnego zostały doręczone spółce wraz z zajęciem rachunku bankowego z dnia [...] r. w dniu [...] r., a odbiór potwierdził D. C. w siedzibie spółki. Wobec tego termin wniesienia zarzutów upłynął w dniu [...] r. Organ egzekucyjny wskazał, że nie znalazł argumentów na uznanie argumentów spółki za zasadne i stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło z jej winy.

2.4. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie:

- art. 77 i 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału zebranego w sprawie i wynikające z tego konsekwencje w postaci poczynienia niewłaściwych ustaleń faktycznych w zakresie doręczenia podatnikowi tytułów egzekucyjnych stanowiących podstawę do zajęcia wierzytelności, o którym mowa w zawiadomieniu z dnia [...] r.;

- art. 58 § 1 k.p.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego pomimo uprawdopodobnienia braku winy podatnika w uchybieniu terminu.

W uzasadnieniu zakwestionowała fakt doręczenia tytułów wykonawczych. Skarżąca wskazała, że przesyłka pocztowa odebrana w siedzibie spółki przez D. C. zawierała wyłącznie zawiadomienie o zajęciu. Co prawda w aktach postępowania egzekucyjnego znajduje się potwierdzenie odbioru, na którym odręcznie wpisano identyfikatory dokumentów, w tym numery tytułów egzekucyjnych. Jednak w rzeczywistości nie zostały one do tej korespondencji załączone. Znaczącym wydaje się fakt, że rzeczone potwierdzenie dopięte jest wyłącznie do zawiadomienia, a same tytuły obecne są w aktach jako odrębne dokumenty. Jedynym odpisem tytułu egzekucyjnego jaki doręczono podatnikowi jest tytuł stanowiący podstawę do zajęcia rachunku bankowego w B S.A. w pozostałym zakresie nie doręczono żadnych odpisów tytułów wykonawczych.

Dalej spółka wyjaśniła, że ma świadomość faktu, iż doręczenie odpisu tytułu egzekucyjnego stanowi normę, która niejako w sposób oczywisty wyklucza potrzebę pouczenia o treści art. 33 u.p.e.a., albowiem zasadą powinno być, że wraz zawiadomieniem o zajęciu doręczane są odpisy tytułów egzekucyjnych, które takie pouczenie zawierają. Ponadto brak doręczenia odpisu tytułu egzekucyjnego uniemożliwia podjęcie czynności egzekucyjnych, a taką jest zajęcie wierzytelności. Stąd nie budzi zdziwienia fakt, że urzędowy wzór zawiadomienia o zajęciu nie przewiduje obowiązku pouczenia w tym zakresie. Jeśli jednak organ dopuścił się uchybienia w tym zakresie, to w myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego wywodzących się z art. 6 i 8 k.p.a., które zgodnie z art. 18 u.p.e.a. znajdują w tym przypadku zastosowanie, winien był w tym zakresie pouczyć spółkę. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie w świetle okoliczności faktycznych, które wskazują na fakt, że w dniu [...] r. zostało doręczone spółce zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej, do którego to zawiadomienia nie załączono odpisu tytułów egzekucyjnych. Niedoręczenie zobowiązanej odpisu tytułu jest równoznaczne z niedopuszczalnością egzekucji. Jedynym środkiem prawnym umożliwiającym obronę przed niedopuszczalną egzekucją są zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., które zobowiązany może wnieść w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Odebranie podatnikowi tego prawa nie może zostać zaakceptowane, a twierdzenie organu, że w dniu [...] w trakcie sporządzania protokołu o stanie majątkowym spółki, co miało miejsce w siedzibie organu, doręczył odpisy tytułu do dokonania czynności zajęcia innych wierzytelności pieniężnych spółki, jest nieprawdziwe.

Na koniec spółka wskazała, że możliwość wniesienia zarzutów ustaliła opracowując skargę na czynność egzekucyjną, tj. w okresie 14 dni pomiędzy doręczeniem zawiadomienia o zajęciu, a upływem 14-dniowego terminu z art. 54 u.p.e.a. W tej skardze zamierzała podnieść niedoręczenie tytułów. Natychmiast po ustaleniu właściwego do tej okoliczności środka prawnego wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.

2.4. DIAS postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia [...] r o odmowie przywrócenia terminu.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił wynikające z art. 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia terminu. Następnie wskazał, że zarzuty na postępowanie egzekucyjne wnosi się zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

DIAS wskazał, że doręczenie likwidatorowi spółki odpisów tytułów wykonawczych nie budzi wątpliwości. Na każdy tytuł wykonawczy naklejany jest kod kreskowy z numerem odpowiadającym konkretnemu tytułowi wykonawczemu. Przedmiotowym tytułom nadano numery: [...] i [...]. Numery te umieszczone zostały oprócz numeru zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z [...] r. w zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w miejscu oznaczonym jako rodzaj przesyłki. W rezultacie nie sposób uznać za wiarygodne twierdzeń likwidatora spółki, że przesyłka, której odbiór potwierdził na zwrotce własnoręcznym podpisem w dniu [...] r. zawierała jedynie zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, zwłaszcza że tytuły wykonawcze załączone do akt sprawy nie zawierają egzemplarzy przeznaczonych dla zobowiązanego. W tej sytuacji, zdaniem DIAS, uznać należy, że nastąpiło skuteczne doręczenie spółce tytułów wykonawczych, zawierających pouczenie o trybie wniesienia zarzutów. To umożliwiało ich wniesienie w terminie przewidzianym dla tego środka zaskarżenia. Organ stwierdził, że sam zresztą likwidator spółki podniósł w zażaleniu, iż jedyne tytuły jakie otrzymał to te stanowiące podstawę do zajęcia rachunku bankowego w B S.A., a nimi są w/w tytuły wykonawcze załączone do zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] r., któremu przypisano numer [...] podany na kodzie kreskowym z nazwą adresata A sp. z o.o.

Powyższe okoliczności, w ocenie DIAS, uzasadniają przyjęcie, że w sprawie nie realizuje się przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu przez spółkę ustawowego terminu do wniesienia zarzutów, warunkująca przywrócenie terminu.

3.1. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca spółka zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału zebranego w sprawie i wynikające z tego konsekwencje w postaci poczynienia niewłaściwych ustaleń faktycznych w zakresie wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 26 § 5 u.p.e.a., tj. ustalenia doręczenia podatnikowi tytułów egzekucyjnych stanowiących podstawę do zajęcia wierzytelności, o którym mowa w zawiadomieniu z dnia [...] r. pomimo faktu, że doręczenie takie nie nastąpiło;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego pomimo uprawdopodobnienia braku winy podatnika w uchybieniu terminu;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zakwestionowała rozumowanie organu polegające na przyjęciu, że doręczenie skarżącej tytułów wykonawczych było skuteczne, a oparte o znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenie z odręcznie dopisanymi numerami tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącej takie odręczne dopiski nie są wiarygodne. Skoro organ jest w stanie zaopatrzyć sam tytuł wykonawczy w identyfikujący go kod kreskowy, to również jest w stanie takie kody wprowadzić do potwierdzenia nadania, które jest sporządzane przed wysyłką. Naniesienie odręcznych dopisków mogło nastąpić po ustaleniu, że do przesyłki nie załączono tytułów. Nie jest także, zdaniem skarżącej, przekonujący argument, że w aktach nie znajdują się odpisy tytułów przeznaczone dla skarżącej, bowiem mogły zostać usunięte z akt lub zgubione.

Skarżąca w pozostałym zakresie powtórzyła argumentację przedstawioną już w zażaleniu na postanowienie NUS, której istota sprowadza się do zarzutu, że organy nieprawidłowo ustaliły, że podatnikowi zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych.

3.2. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Zaznaczył jednak, że doręczenie skarżącej przedmiotowych tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu [...] r., kiedy to likwidator spółki własnoręcznym podpisem potwierdził odbiór przesyłki, zawierającej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności oraz odpisy tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, a zatem skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

5. Centralnym zagadnieniem w tej sprawie jest ustalenie, czy zachodzą podstawy do przyjęcia, że skarżącej nie zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych. Organy przeczą temu zarzutowi, zaś spółka twierdzi, że do przesyłek zawierających zawiadomienia o zajęciu wierzytelności (jedna doręczona [...] r., druga [...] r.) nie zostały dołączone odpisy tytułów wykonawczych.

6. Sąd stwierdza, że są podstawy ku temu, aby przyjąć, iż spółce zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych w dniu [...] r. wraz z zawiadomieniem z [...] r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A.

W aktach sprawy znajduje się bowiem odpis potwierdzenia odbioru tejże przesyłki (k. 4 akt administracyjnych). Sąd przed posiedzeniem niejawnym pozyskał oryginał tego dokumentu, który po wydaniu wyroku został zwrócony organowi (k. 37 i 41 akt sądowych). Oryginał był w pełni zgodny z odpisem znajdującym się w aktach administracyjnych.

Z tego dokumentu wynika, że w dniu [...] r. przesyłkę odebrał D. C. – likwidator spółki. Poza tym, awers zawiadomienia komunikuje, że oprócz dokumentu stanowiącego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności (czego skarżąca nie kwestionuje), przesyłka zawierała również inne dokumenty, którym przyporządkowano numery: [...] oraz [...]. Jak wynika z porównania załączonych do akt administracyjnych odpisów tytułów wykonawczych, przyporządkowane im numery na kodach kreskowych to właśnie: [...] oraz [...].

W tym miejscu Sąd podkreśla, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru przesyłki, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (postanowienie Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r., III CZ 51/98, Lex nr 33465).

Adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. Tak więc to w interesie odbierającego przesyłkę likwidatora spółki było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. W sytuacji, w której awers potwierdzenia odbioru ewidentnie świadczył o tym, że przesyłka zawiera dokumenty identyfikowane numerami [...] oraz [...], obowiązkiem odbierającego było ten fakt zweryfikować.

Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia skarżącej spółce przesyłki w dniu [...] r., zawierającej między innymi odpisy tytułów wykonawczych. Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłek. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2019 r., II OZ 533/19; z 21 listopada 2018 r., II OZ 1167/2018; z 28 czerwca 2018 r., I FZ 167/18).

7. W tym stanie rzeczy, zasadna jest konstatacja organów, że na gruncie tej sprawy można przyjąć, iż skarżącej zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych.

Przy tym, nastąpiło to [...] r., tak jak wynika z analizowanego potwierdzenia odbioru i jak wskazuje to DIAS w odpowiedzi na skargę. W zaskarżonym postanowieniu tego organu oraz w postanowieniu organu I instancji bezpodstawnie wskazano, że to doręczenie nastąpiło [...] r.

To uchybienie organów w postaci błędnego ustalenia daty doręczenia, co prawda świadczy o naruszeniu przez nie w postanowieniach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jednak nie w sposób, który mógł w jakikolwiek sposób wpłynąć na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Jak wyżej podniesiono, potwierdzenie odbioru przesyłki manifestujące, że zawiera ona m.in. odpisy tytułów wykonawczych, wskazuje, iż jej odbiór nastąpił w dniu [...]r. Nie zmienia to zatem faktu, że wniesienie zarzutów (w dniu 7 maja 2018 r.) nastąpiło po terminie 7 dni, wynikającym z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

8. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W opisanej sytuacji uchybienie terminowi nie nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez spółkę. Twierdzenie o braku doręczenia tytułów wykonawczych okazało się bezzasadne, a innych okoliczności rzutujących na opóźnione wniesienie zarzutów spółka nie przytoczyła.

Należy też zauważyć, że z załączonych do akt odpisów tytułów wykonawczych wynika, iż zawierają one pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia, do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Nieusprawiedliwione są zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 58 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - w zw. z art. 18 u.p.e.a.

9. Z tych wszystkich powodów na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.