Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 195/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 7 ust. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2012 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z siedzibą w C wpłynął wniosek K K (rolnik) o przyznanie płatności na rok 2012. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano do płatności 14 działek rolnych znajdującą się na 14 działkach ewidencyjnych położonych w gminie C, obrębie ewidencyjnym R o nr [...][...][...], oraz obrębie ewidencyjnym G o nr [...][...]. W części VIII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, zadeklarowano:

• do jednolitej płatności obszarowej (JPO) - [...] ha,

• do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO)- [...] ha.

Do wniosku rolnik dołączył oświadczenie o uprawie zbóż, wskazując na poszczególnych działkach rolnych uprawę pszenicy na działkach o identyfikatorach A, B, G, N, I oraz owsa na działce o identyfikatorze F.

Dnia 27 sierpnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do rolnika wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...][...][...] zadeklarowanych we wniosku. Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, że ww. działki ewidencyjne zostały zadeklarowane przez innych producentów, tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej. W odpowiedzi na wezwanie dnia 28 sierpnia 2012 r. rolnik złożył korektę wniosku, podtrzymując swoją pierwotną deklarację względem poszczególnych działek oraz oświadczył, że jest faktycznym użytkownikiem działek oraz ich posiadaczem.

Dnia 21 września 2012 r. organ I instancji wystosował do rolnika pismo o wskazanie osób mogących potwierdzić posiadanie działek oraz złożenie dokumentów i innych dowodów potwierdzających posiadanie działek ewidencyjnych nr [...][...][...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 28 września 2012 r. rolnik przedłożył adresy świadków mogących potwierdzić użytkowanie oraz posiadanie przez niego ww. działek oraz dokumenty: akt notarialny Repertorium "A" Nr [...] z dnia 16.06.2011 r. umowa darowizny; akt notarialny Repertorium "A" Nr [...] z dnia 2.09.2011 r. zmiana umowy darowizny; nakazy płatnicze z dnia 16.02.2012 r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 oraz dowody wpłaty dokonane przez rolnika i jego matkę G K; umowa dzierżawy zawarta w dniu 1.06.2005 r. pomiędzy J K i G K (osoby wydzierżawiające) a S K (dzierżawca) na okres 10 lat względem działek [...][...][...] ; zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków z dnia 6.03.2012 r.; pismo Starosty Powiatu C z dnia 20.08.2012 r. wskazujące na własność rolnika co do dz. ew. [...][...][...] oraz [...]; umowa dzierżawy gruntów rolnych zawarta w dniu 15 września 2011 r. pomiędzy G K (wydzierżawiająca) a rolnikiem (dzierżawca) dotycząca działek ew. nr [...][...][...] wraz ze zgodą współwłaścicieli na zawarcie w/w umowy dzierżawy; wypis z rejestru gruntów nr [...] dla działki ewidencyjnej nr [...].

W dniu 9 października 2012 r. rolnik poinformował organ I instancji, że R K (druga strona konfliktu-[...]) wraz z [...] P K w dniu 2 października 2012 r. dokonali zniszczenia zasiewów rzepaku ozimego na działce nr [...], obręb ewidencyjny G. Rolnik wskazał dodatkowo, że jest posiadaczem oraz użytkownikiem tego gruntu i w dalszym ciągu zamierza dokonać obsiewu.

W dniu 22 października 2012 r. organ I instancji na podstawie art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.), dalej "Kpa" wydał postanowienie, w którym połączył toczące się postępowania w sprawach o przyznanie płatności na rok 2012 rolnika oraz R K o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2012 r.

Pismem z dnia 13 listopada 2012 r. organ I instancji zawiadomił rolnika i R K o przeprowadzeniu w siedzibie organu w dniu 22 listopada 2012r. o godz. 10:00 dowodu z "informacyjnego słuchania stron". W dniu 22 listopada 2012r. organ I instancji dokonał przesłuchania R K, który podtrzymał swoją deklarację co do posiadania i użytkowania gruntów od 2007 r. do października 2012 r. na podstawie ustnej umowy użyczenia zawartej z S K. Zeznał, że działka nr [...] nadal jest w jego posiadaniu. Wymienił poszczególne prace polowe wykonywane na działkach ewidencyjnych tj.: siew, opryski, nawożenie oraz zabiegi ochronne. Podał, że zabiegi w postaci siewu rozpoczął w okresie jesiennym 2011 r. Wskazał dane świadków mogących potwierdzić jego zeznania i złożył faktury dotyczące prowadzonych upraw. W związku z odebraniem zawiadomienia z dnia 13 listopada 2012 r. przez rolnika dopiero w dniu 23 listopada 2012 r., tj. po dacie przeprowadzenia przesłuchania, pracownik organu I instancji sporządził notatkę służbową z rozmowy telefonicznej z rolnikiem, w trakcie której ustalono, że strona może przyjść w innym terminie (bez wskazania konkretnej daty).

W dniu 11 grudnia 2012 r. w organie I instancji został spisany protokół ze składanych wyjaśnień przez rolnika. Rolnik podtrzymał swoją deklarację co do posiadania i użytkowania gruntów, wskazując na poszczególne prace polowe wykonywane na działkach ewidencyjnych, tj.: siew, opryski, nawożenie. Potwierdzeniem wykonywanych zabiegów jest prowadzona przez producenta ewidencja, którą zobowiązał się donieść do 21 grudnia 2012 r. Złożył wyjaśnienia co do uprawy wszystkich działek i wskazał na świadków mogących potwierdzić jego zeznania. Rolnik podał, że faktury dotyczące zakupu nasion, oprysków i nawozów posiada J. Ś. (wuj rolnika), na którego wstawiane są wszystkie faktury.

W dniu 21 grudnia 2012 r. w organie I instancji stawił się rolnik, który przedłożył dokumenty w postaci: ewidencji zabiegów ochrony roślin oraz faktur związanych z prowadzonymi uprawami wystawionymi na J Ś.

Organ I instancji dokonał przesłuchania świadków W S, T K oraz J Ś w drodze pomocy prawnej. Świadkowie ci zeznali, że oświadczyli, że to rolnik w 2012 r. był posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych położonych w obrębie R i G. Wspólnie, na przełomie marca i kwietnia pomagali rolnikowi w ponownym zasiewie pól, pszenicą jarą oraz pszenżytem jarym z uwagi na wymarznięcie zboża ozimego. Rolnik wspólnie z T K siali pszenicę i pszenżyto jare, natomiast W S oraz JŚ dosypywali nawóz do siewnika. W ponownym obsianiu działek posługiwali się sprzętem który był własnością J Ś. Nawozy i opryski były zakupione przez J Ś, na którego też były wystawione wszystkie faktury, a zakupione środki zostały wykorzystane w gospodarstwie rolnika. Wszystkie prace związane z opryskami wykonywał J R. Odnosząc się do trwałych użytków zielonych, T K oraz J Ś, że z informacji jakie posiadają część łąk była wypasana a z części zbierano siano. W S wskazał, iż prawdopodobnie rolnik kosił łąki i wypasał, ponieważ ma w gospodarstwie bydło. Zeznali także, że plon z wiosennych zasiewów nie został zebrany przez rolnika tylko przez R K.

W dniu 28 marca 2013 r. do organu I instancji wpłynęły następujące dokumenty: postanowienie sygn. akt II Cz 1942/12 z dnia 24 stycznia 2013 r. (z powództwa R K przeciwko rolnikowi); odpowiedź na pozew z dnia 18 października 2011 r. do sprawy sygn. akt I C 195/11; wezwanie do wydania nieruchomości z dnia 11 sierpnia 2011 r. (pismo G K do R K) dot. działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...]; pismo z dnia 14 września 2011 r. z Kancelarii Adwokackiej (dotyczy poinformowania R K, że rolnik od 10 października 2011 r. chciałby objąć w posiadanie nieruchomości oraz przystąpić do uprawy ziemi).

Organ I instancji wyznaczył na dzień 10 kwietnia 2013 r. rozprawę administracyjną. Przed rozprawą rolnik zapoznawał się z aktami. Z czynności tej sporządzono notatkę, zawierającą wyjaśnienia rolnika i przez niego podpisaną. Rolnik podał, że prowadzenie działalności rolniczej rozpoczął wiosną 2012 r., zaś zasiewu jesienią 2011 r. dokonał R K na wszystkich działkach poza działkami [...][...][...]. Powyższe może potwierdzić J R (nazwisk innych osób rolnik nie podał, na ich prośbę). Rolnik wskazał, że posiadaczem gruntów stał się z chwilą wykreślenia z EGiB czyli od dnia 6 marca 2012 r.

Na rozprawie w obecności rolnika i R K przesłuchano S T, R Ś i E S, wnioskowanych przez R K. Świadkowi zeznali, że prac polowych na ww. działkach dokonywał R K ze swoim [...] P, a nie rolnik. R Ś zeznał, że widział rolnika jesienią, kiedy to, dokonywał oprysków środkami na perz. R K złożył umowy dostawy zbóż zawarte w dniu 28 lutego 2013 r. i faktury dotyczące upraw oraz oświadczenie z dnia 14 września 2012 r. podpisane przez S K (dotyczące rezygnacji z dzierżawy na rzecz rolnika).

W dniu 22 kwietnia 2013 r. rolnik przedłożył w organie I instancji dokumenty: zestawienie płatnicze wydane przez Burmistrza C z dnia 20 lutego 2012 r.; wniosek o wykreślenie umowy dzierżawy z dnia 28 lutego 2012 r.; raport z czynności kontrolnych dotyczy działania- Ułatwianie startu młodym rolnikom; wniosek skierowany do Prokuratury Rejonowej w C z dnia 7 sierpnia 2012 r. dotyczący wydania zakazu wstępu na nieruchomości; pismo z dnia 1 lipca 2011 r. oraz odpowiedź na to pismo z dnia 14 lipca 2011 r.; postanowienie o nabyciu spadku z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt: I Ns 144/11; pisma z dnia 11 lipca 2011 r. kierowane do S K oraz R K; pismo z dnia 7 sierpnia 2012 r. kierowane do R K; pozew o zapłatę z tytułu korzystania z nieruchomości bez tytułu prawnego z dnia 24 lipca 2011 r.; pismo Starostwa Powiatowego w C na okoliczność własności spornych gruntów wynikającej z prowadzonej przez starostwo ewidencji gruntów i budynków z dnia 20 sierpnia 2012 r.; pismo z dnia 14 września 2011 r., skierowane do S K.

Organ I instancji wyznaczył na rozprawie na dzień 7 maja 2013 r. przesłuchanie świadków J R i S K, zawiadamiając o tym terminie rolnika i R K. W dniu 22 kwietnia 2013 r. stawił się do organu I instancji S K i podał, że w terminie określonym w wezwaniu przebywać będzie poza granicami kraju. Organ I instancji dokonał przesłuchania świadka. S K zeznał, że był faktycznym dzierżawcą konfliktowych działek (oprócz działki nr 12). Umowa dzierżawy została rozwiązania przez rolnika, czego potwierdzeniem jest zawiadomienie Starostwa Powiatowego z dnia 6 marca 2012 r. Świadek wskazał, że działki były poddzierżawiane, a R K wykazywał je do dopłat obszarowych w zamian za świadczenie usług (na podstawie umowy ustnej trwającej do dnia rozwiązania umowy dzierżawy czyli do dnia 28 lutego 2012 r.) związanych z wykonywaniem zabiegów agrotechnicznych, tj. siew, orka, nawożenie oraz zbiór. W związku z posiadanym przez R K odpowiednim sprzętem, korzystał z jego usług, a wynagrodzeniem za świadczone usługi były dopłaty obszarowe. S K nie potrafił wskazać faktycznego użytkownika i posiadacza gruntów w roku 2012, gdyż, jak zeznał od momentu rozwiązania umowy dzierżawy nie był zainteresowany gruntami. W dniu 6 maja 2013 r. do organu I instancji stawił się J R, który podał, że w terminie określonym w wezwaniu nie może się wstawić ze względu na podjęte zobowiązania zawodowe. Świadek został przesłuchany przez organ I instancji. J R zeznał, że pomagał rolnikowi dokonywać zabiegów w postaci oprysków, gdyż działki były zaperzone, a których to zabiegów dokonano po żniwach w 2012 r. sierpień wrzesień, na działkach nr [...][...]...[...] nie będąc jednocześnie w stanie stwierdzić po zbiorze jakiej uprawy. J R zaprzeczył, że dokonał sprzedaży rolnikowi pszenżyta jarego w ilości 3 ton do wiosennego zasiewu. Świadek, odnosząc się do działki ew. nr [...], wskazał, iż na działce tej doszło do zniszczenia przez R K i jego syna rzepaku posianego po zbiorach przez rolnika. W ocenie świadka, posiadaczem działek był rolnik, lecz świadek nie potrafi wypowiedzieć się na temat dokonywanych siewów i zbiorów. W dniu 7 maja 2013 r. do organu I instancji przybył R K z pełnomocnikiem P K, rolnik nie stawił. R K oraz jego pełnomocnik zapoznali się z dowodami w sprawie, w tym z zeznaniami świadków W S, T K oraz J S. R K oświadczył, że zeznania ww. świadków są niewiarygodne, gdyż są oni spokrewnieni z rolnikiem. Według R K, przedstawione faktury przez rolnika dotyczyły działalności rolniczej innych osób i nie były związane z uprawami na spornych działkach. R K zeznał, że w okresie od marca do listopada 2012 r. żaden inny sprzęt oprócz jego nie pracował na tych działkach. W dniu 27 maja 2013 r. rolnik zapoznał się z aktami i wykonał zdjęcia dokumentów.

W dniu 13 czerwca 2013 r. organ I instancji wydał decyzję w stosunku do rolnika, któremu odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok. Rolnik złożył odwołanie od powyższej decyzji. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu 21 października 2013 r. decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. poinformował rolnika i R Ka o zaplanowanym przesłuchaniu świadków T K, W S oraz J S, w siedzibie biura powiatowego ARiMR w O, w dniu 3 lutego 2014 r. W dniu 3 lutego dokonano przesłuchania W S i J S w obecności pełnomocnika R K- P K. Świadkowie podtrzymali swoje zeznania, dodatkowo wskazali, że plony ze spornych działek zebrał R K. Rolnik i świadek T K nie stawili się.

W dniu 22 stycznia 2014 r. organ I instancji wystosował do M T wezwanie do wzięcia udziału w rozprawie w charakterze świadka, jak również zawiadomił rolnika i R K o przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 lutego 2014 r. w siedzibie biura powiatowego ARiMR w S. Przy przesłuchaniu świadka byli obecni rolnik i R K. Świadek zeznał, że nie ma wiedzy na temat wykonywanych prac, orientuje się jedynie gdzie zlokalizowane są wskazane grunty i domyśla się, że zbioru dokonał R K, ale samych czynności nie widział.

Na dzień 14 kwietnia 2014 r. wyznaczono termin rozprawy w celu przesłuchania świadków, powołanych R K: P K, C P oraz S K o czym zawiadomiono świadków, R K i rolnika. P K zeznał, że uczestniczył w zabiegach, tj. orce, siewie, opryskach, nawożeniu i zbiorze. Potwierdził wykonywanie ww. zabiegów na spornych działkach ([...] ... [...]) przez niego, R K i P K. Na działkach o nr [...], oraz [...] uprawę stanowiła łąka trwała, która koszona była kilka razy do roku, a zebrana słoma stanowiła pożywienie dla koni, które są w posiadaniu R K. Pomoc w wykonywaniu ww. prac była ekwiwalentem w zamian za pomoc w uprawie ziemi P K. Świadek potwierdził wystąpienie wymarznięć na pagórkach i wzniesieniach. C P zeznał, że widział najczęściej P K pracującego na polu. Znał lokalizację spornych działek i potwierdził rodzaje upraw oraz częściowe wymarznięcia pszenicy ozimej. Nie umiał jednak wskazać terminów zbiorów oraz przeznaczenia zbioru. Według świadka, mogły zostać sprzedane, a siano zebrane z łąk stanowiło paszę dla koni R K. S K zeznał, że był dzierżawcą wskazanych gruntów. Umowę zawarł z nieżyjącym już właścicielem gruntów - J K. Podał, że nikomu ich nie poddzierżawiał. Świadek zdał sporne grunty rolnikowi po pierwszej rozprawie sądowej w 2011 r. i zeznał, że nie ma wiedzy na temat użytkowania spornych gruntów w 2012 r. R K i rolnik zadawali pytania świadkom, jak i sobie wzajemnie.

W dniu 13 maja 2014 r. rolnik złożył w organie I instancji wyrok Sądu Rejonowego w C o sygn. akt I C 195/11 z dnia 10 września 2012 r. i protokół z rozprawy w tej sprawie zawierający przesłuchania świadków z dnia 7 grudnia 2011 r.

W dniu 21 maja 2014 r. do organu I instancji wpłynęły zdjęcia z kontroli na miejscu z dnia 9 maja 2012 r. wykonane w ramach działania - Ułatwianie startu młodym rolnikom, co do którego rolnik ubiegał się o przyznanie pomocy.

W dniu 30 czerwca 2014 r. organ I instancji wydał w stosunku do rolnika decyzję, w której odmówił mu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Rolnik złożył odwołanie od powyższej decyzji. Organ odwoławczy wydał w dniu 23 stycznia 2015 r. decyzję, w której uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 24 marca 2015 r. organ I instancji wyznaczył na dzień 23 kwietnia 2015 r. termin przesłuchania T K w charakterze świadka w siedzibie biura powiatowego ARiMR w O, zaś J R w dniu 17 kwietnia 2015 r. w siedzibie organu I instancji. O powyższym zawiadomiono rolnika. J R zeznał, że zna położenie działek o nr [...] ... [...], jednak nie potrafił wskazać upraw, ani wykonywanych zabiegów agrotechnicznych, pielęgnacyjnych oraz innych czynności wykonywanych na tych działkach, choć widział pracujący na nich sprzęt, lecz nie potrafi wskazać do kogo należał i kto nim wykonywał prace. Podał, że zna położenie działki nr [...], na której uprawę stanowił rzepak ozimy. Czynności na działce nr [...] w postaci zasiewu wykonano na przełomie lipiec/sierpień. Zabiegi agrotechniczne w postaci oprysków, ze względu na zaperzenie, wykonywał osobiście (na prośbę rolnika) w okresie sierpień, wrzesień 2012 r., lecz nie był w stanie stwierdzić po zbiorze jakiej uprawy. Zabiegi w postaci oprysków wykonywane były również na działkach [...] ... [...] oraz [...], w okresie po żniwach 2012 r. Widział jak rolnik wiózł na przyczepce drogą nawóz. Zabiegi na działkach rolnych wykonywał rolnik sprzętem, który należał do niego (opryskiwacz, ciągnik [...]). Zeznał, że samego zbioru nie było, ponieważ wszystko zostało zaorane przez R K. Odnosząc się do łąk trwałych leżących na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] zeznał, że nie widział kto kosił i zbierał skoszoną biomasę. Podał, że rolnik pożyczał od niego kosiarkę rotacyjną. Świadek nie potrafi wskazać faktycznego użytkownika oraz posiadacza gruntów na dzień 31 maja 2012 r. Podał, że działkę nr [...] uprawiała od kilku lat G K ([...] rolnik). Świadek potwierdził, że rolnik na wiosnę 2012 r. pożyczał od niego brony, kultywator, pług. T K zeznał, że zna położenie wszystkich działek ewidencyjnych. Na działkach o nr [...] ... [...], posiana była pszenica jara (na działce [...] ze względu na wymarznięcia pszenicy ozimej częściowo przesiano ją pszenicą jarą). Na działkach o nr [...] ... [...] oraz [...] uprawiane było pszenżyto jare. Świadek zakreślił obszar upraw w zakresie użytkowania, na załącznikach graficznych wskazał miejsca podmokłe. Podał, że zabiegi na ww. działkach wykonywał wraz z rolnikiem na przełomie marca, początkiem kwietnia 2012 r., agregatem uprawowo – siewnym, należącym do J S. Zbioru z tych działek dokonał R K, lecz świadek nie wiedział w jakim to było terminie i na co zbiór uprawy został przeznaczony. Podał, że działki o nr [...] oraz [...] to łąki trwałe, których koszenia dokonał rolnik, a zebrana biomasa została przeznaczona na paszę dla bydła. Świadek nie potrafił wskazać terminu wykonywanych tych prac, jakim sprzętem wykonywano koszenie i kiedy dokonano zbioru w postaci skoszonej biomasy. Świadek podał, że na dzień 31 maja 2012 r. użytkownikiem spornych gruntów był rolnik, któremu przy zabiegach pomagał J R. Ponadto, wskazał, że zasiew w miesiącach marzec/kwiecień wykonany był na całości ze względu na liczne wymarznięcia.

W dniu 6 maja 2015 r. rolnik przedłożył w organie I instancji wyrok o sygn. akt I C 20/15 z dnia 3 lutego 2015 r.

W dniu 2 czerwca 2015 r. organ I instancji wydał w stosunku do rolnika decyzję, w której odmówił mu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 rok.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na wykluczenie z płatności działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] ... [...], gdyż w świetle zebranego materiału dowodowego rolnik nie był ich faktycznym posiadaczem na dzień 31 maja 2012 r. oraz nie prowadził czynnie działalności rolniczej. Organ, jako powierzchnię stwierdzoną kwalifikującą się do płatności uznał jedynie działkę rolną M i N o łącznej powierzchni [...] ha, lecz na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164), dalej "ustawa z 2007 r.", nie było możliwe przyznanie tej płatności.

Rolnik złożył odwołanie od ww. decyzji i zarzucił organowi naruszenie art. 7, 70, 77 i 107 Kpa przez nieuwzględnienie całego materiału dowodowego, tj. nieuwzględnienie zeznań świadków W S, J Ś, T K i S K oraz wyroku o sygn. I C 20/15, znajdującego się w aktach sprawy, rozstrzygającego o oddaleniu powództwa o naruszenie posiadania.

Organ odwoławczy wydał w dniu 23 grudnia 2015 r. decyzję, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z 2007 r., art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji orasz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, str. 65, ze zm.), dalej "rozporządzenie Komisji nr 1122/2009".

Organ odwoławczy wskazał, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania zobowiązany jest do wyjaśnienia, kto użytkuje działki rolne objęte dwoma lub większą ilością wniosków. Nie rozstrzyga natomiast sporu o bezprawne użytkowanie działek ewidencyjnych. Sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sadami powszechnymi. Nie może to mieć natomiast wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności do gruntów rolnych. Organ odwoławczy podał, że zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że rolnik jest właścicielem działek ewidencyjnych nr: [...] ... [...]. Grunty orne, na których zadeklarowano uprawę zbóż, zostały w roku 2011 obsiane zbożem ozimym jesienią roku 2011 przez R K. Rolnik zeznał, że R K kontynuował działalność (wnioski składał od 2007 r., wykonując prace agrotechniczne na zlecenie S K) jesienią 2011 r., działając na własny rachunek i obsiewając działki rolne pszenżytem ozimym oraz pszenicą ozimą mimo, że był informowany o zamiarach, iż rolnik zamierza przystąpić do uprawy ziemi. Rolnik zeznał, że w wyniku wymarznięcia uprzednio obsianych gruntów przez R Ka przeprowadził on stosowne zabiegi, w tym siew formy jarej zboża, co potwierdzili powołani przez niego świadkowie. Organ odwoławczy wskazał, że nie sposób przyjąć, iż rolnik obsiał całość działek, gdyż jak zeznał w dniu 14 kwietnia 2014 r. dotyczyło to działek nr [...][...][...] oraz nr [...] (pozostałe w niewielkim stopniu). Potwierdzeniem powyższego był raport z czynności kontrolnych w ramach działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przeprowadzonej w dniu 7 maja 2015r., jak i w postaci sporządzonych na tę okoliczność zdjęć, wykonanych przez inspektorów terenowych, które obrazują zarówno formę jarą jak i ozimą. Według organu, powyższego nie podważyła również dokumentacja zdjęciowa przedstawiona przez rolnika. Bezsporne było, że R K dokonał zbiorów na spornych gruntach. Organ odwoławczy ustalił na podstawie akt, że osobą która wykonywała wszelkie prace agrotechniczne i ponosiła koszty finansowe - począwszy od zaorania gruntu, siew, nawożenie, zbiór i sprzedaż plonów był R K, a nie rolnik, który dokonał jednorazowego siewu formy jarej w miejsca wymarznięć. Czynności wykonywane na gruncie przez rolnika jako użytkownika gruntu miały miejsce dopiero po zbiorach przeprowadzonych przez R Ka, gdyż dopiero w tym momencie rolnik mógł decydować co będzie uprawiane, jaki zabiegi będzie wykonywał i kiedy będzie zbierał plon - przez fizyczne wykonywanie tych czynności. Zdaniem organu odwoławczego, rolnik nie wykazał, że spełnił przesłanki do przyznania mu wnioskowanych płatności za rok 2012, tj. bycia posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2012 r. Organ odwoławczy uznał, że w przypadku łąk trwałych (dz. ew. nr [...] oraz [...]) nie były one użytkowane przez rolnika w sposób rolniczy, polegający na koszeniu i zebraniu skoszonej biomasy, gdyż przesłuchiwani świadkowie jednoznacznie zeznali, iż przy tych czynnościach nie uczestniczyli i nie byli w stanie potwierdzić wykonanie tych czynności przez rolnika. Organ odwoławczy podkreślił, że rolnik nie miał wpływu na wykonywanie działań na gruncie przez R K, a zatem brakowało mu swobody zarówno w podejmowaniu decyzji związanych z uprawą gruntów, jak i w ich realizacji. Brak wpływu rolnika na działania R Ka mógł wiązać się również z brakiem własnego sprzętu po stronie rolnika do wykonywania poszczególnych zabiegów. Niezależnie od przyczyny, która spowodowała, że rolnik nie wykonywał czy też nie mógł wykonywać działalności rolniczej na spornych gruntach, według organu, spowodowało, że nie można przyznać rolnikowi pomocy do gruntów, które faktycznie nie były przez niego uprawiane, a która to okoliczność stanowiła przesłankę do odstąpienia od nakładania sankcji względem spornych działek. Organ odwoławczy podał, że rozważył całość zebranego materiału dowodowego, w tym orzeczenia sądów powszechnych i na podstawie wskazanych przepisów brak było przesłanek do przyznania rolnikowi wnioskowanej płatności. Organ wskazał na różnice powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku a uprawnionych do płatności oraz przedstawił wzory wyliczenia ww. różnic.

Rolnik złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił organom naruszenie art. 7, art. 70, art. 77, art. 107 § 3 Kpa przez pominięcie wpisów w rejestrze prowadzonym przez Starostwo Powiatowe w C, brak oceny zeznań S K, odmowy wiarygodności zeznań T K, J Ś i W S, nieuwzględnienie wyroku Sądu Rejonowego w C I Wydział Cywilny sygn. akt I C 20/15.

Zdaniem skarżącego, wnioskowane płatności winny być mu przez organ przyznane, gdyż spełnił on przesłanki do ich nabycia, o czym świadczy o tym zebrany materiał w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Sąd wskazał, co następuje:

W dniu 15 marca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 308), dalej "ustawa z 2015 r.", która zastąpiła ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), dalej "ustawa z 2007 r."

Zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy z 2015 r., do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy z 2007 r., wymienionej w art. 61 ustawy z 2015 r. o płatnościach bezpośrednich, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia lub pomocy:

1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

- stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie należy stosować przepisy ustawy z 2007 r.

Stosownie do art. 1 ustawy z 2007 r., ustawa reguluje, m.in. zasady i tryb przyznawania tych płatności oraz przeprowadzania kontroli.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy z 2007 r., w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z 2007 r., strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że art. 3 ust. 3 ww. ustawy zastąpił art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 Kpa.

Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art.8 Kpa), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 Kpa).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy z 2007 r., rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja r., w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony. Oznacza to, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności bezpośrednie.

Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 ustawy z 2007 r., rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z 2007 r. jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, i stawek płatności obszarowej na 1 ha tej powierzchni. Czynnikiem decydującym o przyznaniu płatności nie są jedynie zapisy w umowach, czy ewidencji gruntów i budynków, ale rzeczywisty sposób użytkowania działek.

Istotą przedmiotowych płatności jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej.

Jak wynikało z akt, posiadanie przedmiotowych działek było sporne między skarżącym a jego [...], czego dowodem były postępowania sądowe między stronami. Na konflikt ten wskazywały również zeznania świadków.

Zdaniem Sądu, organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, prawidłowo dokonały jego oceny i wywiodły z niego wnioski. Wskazać należy, że skarżący nie zarzuca organom braków w materiale dowodowym, lecz jedynie jego błędną ocenę. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów postępowania. Okoliczność, że z tego samego materiału dowodowego organy wywiodły inne wnioski niż skarżący nie świadczy o naruszeniu przepisów procesowych. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazywała na dowody i zawierała ich ocenę. Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ dokonał oceny zeznań wszystkich świadków w sprawie oraz dokumentów, w tym orzeczeń sądów cywilnych. Stan faktyczny dotyczący posiadania spornych działek ustalony przez organy nie stał w sprzeczności z ustaleniami sądu cywilnego. Podkreślić należy, że w toku obu postępowań przez sąd i organy administracyjne brane były pod uwagę inne aspekty posiadania. W postępowaniu o przyznanie płatności organy zobowiązane są ustalić nie tylko czy dany producent rolny posiada działki w rozumieniu kodeksu cywilnego, lecz również czy użytkuje je rolniczo. Sąd podzielił stanowisko organów, że materiał dowodowy nie wykazał, iż skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2012 r., a tym samym, że rolnik nie spełnił przesłanki do przyznania mu wnioskowanych płatności za rok 2012.

Stosownie do art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 utraciły moc z dniem 1 stycznia 2015 r., jednakże rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do:

a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz

c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Z akt wynikało, że stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2012 r. wynosiła 732,06 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2012, do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzona wynosiła 5330 % zgodnie ze wzorem zawartym w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, jeśli w odniesieniu dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeżeli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli zaś różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. W związku z zastosowaniem w niniejszej sprawie art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 organy odstąpiły od nałożenia sankcji, a co za tym idzie płatność w ww. zakresie mogła zostać przyznana do powierzchni stwierdzonej. Biorąc pod uwagę fakt, iż powierzchnia stwierdzona w niniejszym postępowaniu wynosiła [...] ha (suma działek rolnych M i N), tj. powierzchnia posiadanych działek rolnych, w ocenie Sądu, organy zasadnie odmówiły przyznania płatności w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2007 r. przez stwierdzenie braku posiadania przez rolnika w roku 2012 działek rolnych o powierzchni minimalnej, tj. 1 ha.

Stawka uzupełniającej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2012 r. wynosiła 211,80 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku prowadzonego postępowania wyniosła 0 ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzona wynosi 100 %. Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, jeśli w odniesieniu dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeżeli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli zaś różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. W związku z zastosowaniem w niniejszej sprawie art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 organy odstąpiły od nałożenia sankcji, a co za tym idzie płatność w ww. zakresie mogła zostać przyznana do powierzchni stwierdzonej, która w niniejszym przypadku wynosiła 0 ha. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z 2007 r. rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Z tych też względów płatność uzupełniająca została również rolnikowi odmówiona.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.