Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3272/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 145  par. 1  pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący, W. K. wnioskiem z 7 marca 2008 r. zwrócił się do Starosty O. o wypłatę odszkodowania za teren zajęty pod ulicę [...]. Z uwagi na przekroczenie terminu do zgłoszenia powyższego roszczenia, wynikającego z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm. dalej "przepisy wprowadzające"), Starostwa O. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz Skarżącego. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody [...] (Wojewoda) z dnia [...] września 2008 r.

Pismem z 30 grudnia 2009 r., sprecyzowanym pismem z dnia 29 grudnia 2010 r., Skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z [...] września 2008 r., wskazując jako podstawę wznowienia wyjście na jaw nowych okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, to jest fakt wpisu w ewidencji gruntów i budynków prawa własności działki nr [...] na rzecz Skarżącego.

Postanowienie Wojewody z [...] czerwca 2011 r. odmawiające wznowienia postępowania uchylone zostało postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazane zostało, że skoro strona dowiedziała się o nowej okoliczności faktycznej, mającej być podstawą wznowienia postępowania 8 grudnia 2009 r. zatem wniosek o wznowienie postępowania datowany na 30 grudnia 2009 r. został złożony w terminie.

Po wznowieniu postępowania postanowieniem z [...] maja 2013 r. Wojewoda decyzją z [...] lipca 2013 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] września 2008 r. wskazując, że po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z [...] września 2008 r. Podkreślił, że przepisy wprowadzające jednoznacznie wskazują, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie która złożyła wniosek po 31 grudnia 2005 r.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że o fakcie zajęcia części gruntów stanowiących jego własność pod drogę publiczną dowiedział sią dopiero z zawiadomienia Starosty Powiatu O. z dnia 20 listopada 2009 r., które doręczone mu zostało w dniu 8 grudnia 2009 r. Wyjaśnił, że z mapy sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, że na skutek rażących błędów w ewidencji gruntów stan jego posiadania został uszczuplony o [...] m2. W tej sytuacji obciążanie go skutkami błędów organu administracji terenowej i odmawianie mu prawa do odszkodowania za teren zajęty pod drogę publiczną jest sprzeczne z powszechnym pojmowaniem porządku prawnego i zasadami sprawiedliwości społecznej.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania, Minister Infrastruktury i Rozwoju (Minister) decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody .

W uzasadnieniu wskazał, że w pierwszej kolejności należało ustalić czy w sprawie wystąpiła powołana przez Skarżącego przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to jest czy w postępowaniu wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne. Organ wyjaśnił następnie, że postawą wystąpienia Skarżącego jest przekonanie, że nową istotną okolicznością faktyczną istniejącą w dacie wydania decyzji było dokonanie zmiany wpisu właściciela działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Ministra powołana okoliczność nie może być uznana za przesłankę wznowienia postępowania sprawie, Zmiana zapisu właściciela, dokonana w ewidencji gruntów i budynków nie ma istotnego znaczenia dla zapadłego rozstrzygnięcia w kwestii odmowy ustalenia wysokości odszkodowania za grunt zajęty pod drogą publiczną – ul. [...].

Minister wskazał następnie, że podstawą odmownej decyzji Starosty O. z dnia [...] czerwca 2008 r. był fakt złożenia wniosku o odszkodowanie po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających. Tym samym wobec nie wystąpienia w sprawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należało odmówić uchylenia decyzji Wojewody z [...] września 2008 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że zapisy w ewidencji gruntów nie stanowią dowodu nabycia prawa własności nieruchomości. Dodatkowo z akt sprawy nie wynika przy tym, aby doszło do zmiany właściciela działki nr [...] czy to w drodze odpowiedniego postępowania administracyjnego czy też w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Organ podniósł następnie, że warunkiem wypłaty odszkodowania jest wydanie decyzji wywłaszczeniowej w trybie art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających oraz złożenie wniosku w terminu określonym w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie żaden z powyższych warunków nie został spełniony.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że odmowa odszkodowania jest sprzeczna z powszechnym pojmowaniem porządku prawa i zasadami sprawiedliwości społecznej organ zwrócił uwagę, że Trybunał Konstytucyjny badał zgodność art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających z Konstytucją i w wyroku z 15 września 2009 r. P 33/07 orzekł, że przepis ten, w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że rozstrzygnięcie to jest sprzeczne z postanowieniem Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. w którym zaznaczono, że skoro dowiedział się o nowej okoliczności faktycznej mającej być podstawą wznowienia postępowania w dniu 8 grudnia 2009 r., to jego wniosek o wznowienie jest złożony w terminie. Tym samym Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że Skarżący zasadnie wskazał na nowe okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji.

Z uwagi na powyższe Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra, że wpis do ewidencji nie może być uznany za przesłankę wznowienia postępowania.

Podkreślił, że właściciel terenu nie może ponosić odpowiedzialności za błędy w ewidencji gruntów prowadzonej przez organ administracji publicznej, tym bardzie, że ich istnienie wykazał dokumentem sporządzonym z własnej inicjatywy i na własny koszt.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W toku rozprawy Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się przed Starostą Powiatowym w O. w sprawie sprostowania błędów w ewidencji gruntów i uznania Skarżącego za właściciela działki [...] obręb [...]. Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie oddalił wniosek Skarżącego o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że nie jest prawidłowe stanowisko Skarżącego, iż Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w postanowieniu z [...] lipca 2012 r. przesądził, że okoliczność wskazana przez Skarżącego w piśmie z 30 grudnia 2009 r. stanowi w realiach sprawy okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Postanowienie z [...] lipca 2012 r. wydane zostało na skutek rozpoznania zażalenia od postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98 (orzeczenie dostępne w bazie LEX nr 47857) przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję (w obecnym stanie prawnym - postanowienie) odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a.

Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wszczęciu lub o odmowie wszczęcia postępowania organ bada, czy strona powołała się na jedną z przesłanek wznowienia postępowania, przewidzianą przepisami k.p.a. Natomiast badanie, czy przesłanka ta rzeczywiście zaistniała oraz czy jej zaistnienie miało wpływ na treść decyzji następuje już po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Z postanowienia z [...] lipca 2012 r. wynika, że w ocenie organu Skarżący powołał się na nową okoliczność faktyczną to jest na fakt wpisania go w ewidencji gruntów i budynków, przy czym o okoliczności tej Skarżący dowiedział się w dniu 8 grudnia 2009 r. Uznanie, że Skarżący powołał się na przesłankę wznowienia przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz, że fakt, wniosek o wznowienie złożony został przez Skarżącego przed upływem miesiąca od daty powzięcia wiadomości o zaistnieniu przesłanki wznowienia postępowania skutkowały wydaniem przez Wojewodę w dniu [...] maja 2013 r. postanowienia o wznowieniu postępowania.

Następnie w toku wznowionego postępowania organ badał, czy przesłanka wskazana we wniosku o wznowienie postępowania mogła być uznana w realiach tej konkretnej sprawy za nową, istotną dla sprawy okoliczność faktyczną lub też nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję.

Ustalenie, czy okoliczność przywołana przez Skarżącego, to jest fakt wpisania go w listopadzie 2009 r. do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela działki ewidencyjnej [...] może być traktowana jako nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna nieznana organowi, który wydał decyzję wymagała ustalenia, z jakiego powodu odmówiono Skarżącemu ustalenia prawa do odszkodowania.

Jak wynika z decyzji Wojewody z [...] września 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, przyczyną odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ul. [...] był fakt zgłoszenia wniosku po upływie terminu z art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy ustawodawca określił termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania i przyjął, że po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W konsekwencji przyjąć należy, że ustalenie odszkodowania nie następuje z urzędu, lecz jedynie na wniosek złożony najpóźniej w dniu 31 grudnia 2005 r. Ustalony w art. 73 ust. 4 przywołanej ustawy okres na złożenie wniosku jest terminem materialnym. Wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 terminu do składania wniosków ma takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 394/06, LEX nr 348011; z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1410/09, 8 maja 2013 r. I OSK 2258/11).

W konsekwencji, data powzięcia wiadomości o fakcie wpisania Skarżącego do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela działki [...] jest okolicznością prawnie obojętną dla rozstrzygnięcia czy przysługiwało mu roszczenie o wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 przepisów wprowadzających.

Oznacza to, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że przywołana przez Skarżącego okoliczność nie stanowi w realiach niniejszej sprawy przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. a w konsekwencji postąpiły prawidłowo odmawiając na podstawie art. 151 §1 pkt 1 k.p.a. uchylenia decyzji dotychczasowej.

Okoliczność ta mogłaby ewentualnie mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyby termin przewidziany w art. 73 ust. 4 miał charakter terminu procesowego, który podlega przywróceniu. Tym niemniej z uwagi na materialny charakter terminu do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, okoliczność kiedy i na podstawie jakich dokumentów zainteresowany dowiedział się, że stanowiąca jego własność nieruchomość zajęta została pod drogę publiczną nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie. W konsekwencji okoliczność ta nie może być uznana za przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Sąd przypomina w tym miejscu (na co zwrócił uwagę organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji), że charakter terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających przesądzony został również wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. P 33/07. W tezie powyższego wyroku wskazane zostało, że art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego kwestia nie wydania do dnia dzisiejszego decyzji wywłaszczeniowej również pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

W tym miejscu, przypomnieć należy, że w toku postępowania wznowieniowego organ zobligowany jest wyłącznie do zbadania, czy decyzja, której dotyczy postępowanie, dotknięta jest uchybieniami wskazanymi przez wnioskodawcę we wniosku o wznowienie postępowania. Oznacza to, że jeżeli nawet organ dojdzie do wniosku, że przesłanki wznowienia wskazane we wniosku nie występując, natomiast decyzja dotknięta jest innymi uchybieniami, nie będzie mógł wyeliminować takiej decyzji z obrotu.

Sąd przypomina, że w wyroku z 20 lipca 2004 r., w sprawie SK 11/02, Trybunał Konstytucyjny uznał także za zgodne z Konstytucją ograniczenie do 31 grudnia 2005 r. możliwości zgłaszania wniosków o odszkodowanie za nieruchomości wywłaszczone w trybie przepisów wprowadzających, wskazując w uzasadnieniu m.in. że obowiązkiem ustawodawcy było wyważenie ochrony interesu osoby wywłaszczonej oraz możliwości władz publicznych co do spełnienia wymagań regulacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Trybunał zwrócił również uwagę, że osoby wywłaszczone miały w czasie faktycznego odjęcia własności możliwość dochodzenia swych praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie uczyniły, a zgodnie z zasadą Ius civile vigilantibus scriptum est powinny wykazać się dbałością o swe prawa.

Końcowo sąd wskazuje, że postępowania administracyjne dotyczące innych nieruchomości stanowiących własność Skarżącego pozostawały bez związku z przedmiotowym postępowaniem, stąd brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się przed Starostą Powiatowym w O. w sprawie sprostowania błędów w ewidencji gruntów i uznania Skarżącego za właściciela działki [...] obręb [...].

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.