Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2278/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i § 2, art. 174, art. 176, art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 7 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 4, art. 16, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: § 4 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 125
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych  na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 3149/13 w sprawie ze skargi N.L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3149/13 po rozpoznaniu skargi N.L., dalej także: skarżąca, na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej: uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej N.L. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd Wojewódzki wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...] orzekającej o przejęciu od A.J. i jej syna G.J. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,424 ha, w skład którego wchodziły działki oznaczone numerami 2, 1, 3 i 4, położone na terenie wsi M. oraz udział 108602/14846370 we wspólnocie pastwiskowej położonej na terenie wsi M., gmina Hajnówka.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. wystąpiła następczyni prawna A.J. oraz G.J. – N.L..

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części, w której decyzja ta została skierowana do G.J. – niebędącego stroną w sprawie oraz stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części, w której została skierowana do G.J. została wydana z naruszeniem prawa oraz utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. w pozostałej części.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że z decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. wynika, iż podstawę prawną przejęcia od A.J. i G.J. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,424 ha stanowił art. 9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Dyspozycja zawarta w tym przepisie przewidywała możliwość przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę z dwóch powodów. Pierwszy z nich obejmował swym zakresem sytuację, gdy przejęcia domagał się właściciel gospodarstwa (art. 9 ust. 1 ustawy), natomiast drugi dotyczył sytuacji, w której wszczęcie postępowania w sprawie przejęcia następowało z urzędu z uwagi na wykazywanie przez gospodarstwo niskiego poziomu produkcji rolnej (art. 9 ust. 2 ustawy). W sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. podstawę prawną wszczęcia postępowania stanowił art. 9 ust. 2 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, gospodarstwo rolne obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych mogło być z urzędu przejęte na własność państwa za rentę, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Przejęcie gospodarstwa w tym trybie wymagało zatem ustalenia, czy gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej oraz czy rolnik spełnia ustawowe warunki pozwalające na przejęcie jego gospodarstwa z urzędu na własność Państwa w zamian za rentę.

Naczelnik Gminy w Hajnówce prowadząc postępowanie w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego uznał, że jego właścicielami są A.J. i jej syn G.J. Powyższe ustalenia nie znajdują jednak potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z informacji udzielonych przez Starostwo Powiatowe w Hajnówce wynika bowiem, że gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziły nieruchomości oznaczone numerami ewidencyjnymi działek 2, 1, 3 i 4 o łącznej pow. 3,69 ha oraz udział w wysokości 108602/14846370 części we wspólnocie pastwiskowej wsi M., stanowiło wyłączną własność A.J. Ten stan prawny potwierdza także nadesłany przez Starostwo akt własności ziemi Nr [...] z dnia [...] maja 1973 r.

W materiale dowodowym, którym dysponował Naczelnik Gminy w Hajnówce, znajdował się sporządzony odręcznie odpis ww. aktu własności ziemi. Dokument ten nie mógł jednak stanowić podstawy do uznania, że tytuł prawny do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa przysługiwał także G.J., ponieważ osoba ta w pierwotnej wersji tego odpisu nie figurowała. Została dopisana w nieokreślonych okolicznościach w miejscu przeznaczonym na wykazanie danych personalnych współwłaściciela, w którym to miejscu uprzednio figurowały skreślenia. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby wobec istniejących skreśleń na posiadanym odpisie aktu własności ziemi Naczelnik Gminy w Hajnówce podejmował czynności zmierzające do ustalenia faktycznego stanu prawnego przejmowanego gospodarstwa.

Wskutek powyższych zaniechań w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 1975 r. doszło zdaniem organu do nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania i w konsekwencji skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Mając na uwadze, że tego rodzaju sytuacja została wskazana w pkt 4 art. 156 § 1 K.p.a. jako podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, zasadnym jest zdaniem organu, uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. w części, w której odmówił on stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. skierowanej do G.J. – niebędącego stroną w sprawie.

W ocenie organu, wystąpienie ww. wadliwości winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części dotkniętej wadą. Organ wskazał, że art. 156 § 2 K.p.a. ogranicza jednak możliwość zastosowania tego rodzaju sankcji w odniesieniu do wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 K.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat. W niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce została doręczona G.J. w dniu 3 grudnia 1975 r. W tej sytuacji, wobec upływu dziesięciu lat od dnia doręczenia ww. decyzji G.J., organ ten, na podstawie art. 158 § 2 K.p.a. stwierdził, że decyzja ta, w części, w której była skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, została wydana z naruszeniem prawa.

W ocenie organu, brak jest równocześnie podstaw do uznania, aby wskazana wada mogła sama w sobie stanowić podstawę do stwierdzenia naruszenia prawa w odniesieniu do całej decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r., ponieważ art. 156 K.p.a. nie wyłącza możliwości zastosowania wskazanej w tym przepisie sankcji tylko w odniesieniu do tej części decyzji, która została obarczona wadą. W konsekwencji, dla oceny legalności pozostałej części decyzji niezbędnym było przeanalizowanie materiału dowodowego celem ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki do przejęcia z urzędu na własność Państwa należącego do A.J. gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że A.J. pod względem wieku spełniała przesłankę określoną w art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne. Miała bowiem ukończone 59 lat. Powierzchnia posiadanego przez nią gospodarstwa przekraczała przewidzianą w tym przepisie normę 2 ha.

Przechodząc do zbadania, czy została spełniona druga z przesłanek przejęcia, tj. niski poziomu produkcji, Minister zauważył, że wyrażenie "niski poziom produkcji rolnej" nie zostało określone zarówno w przepisach ustawy z dnia 29 maja 1974 r., jak i w przepisach wydanego na jej podstawie rozporządzenia z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 125). Ww. ustawa oraz rozporządzenie nie zawierały równocześnie uregulowania, które nakazywałoby stosowanie w zakresie dokonywanej kwalifikacji przepisów (albo definicji) zawartych w odrębnych aktach normatywnych. Dyspozycja zawarta w § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 31 maja 1974 r. przewidywała jedynie, że poziom produkcji danego gospodarstwa ustalał naczelnik gminy po zasięgnięciu opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej. Z powyższego wynika, że ocena gospodarstwa należała do naczelnika gminy oraz komisji gminnej rady narodowej.

Organ wskazał, że podstawę wydania przez Naczelnika Gminy w Hajnówce decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. stanowiły protokoły lustracyjne z dnia 5 listopada 1974 r., 10 sierpnia 1975 r. oraz 25 listopada 1975 r. Z ustaleń zawartych w tych protokołach wynika, że A.J. mieszkała w przedmiotowym gospodarstwie wyłącznie z niepełnosprawnym synem G.J., utrzymując się z renty po mężu. Wchodzące w skład gospodarstwa grunty nie były przez nią uprawiane. Wykorzystywali je w sposób niewłaściwy inni rolnicy, przez co uzyskiwane z tych gruntów plony były niższe od przeciętnych plonów uzyskiwanych we wsi na podobnych glebach. W gospodarstwie nie odnawiano materiału siewnego i sadzeniaków, nie stosowano nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, nie konserwowano urządzeń melioracyjnych. Gospodarstwo posiadało również bardzo niską obsadę inwentarza żywego – w 1974 r. hodowano w nim tylko 1 sztukę bydła, natomiast w 1975 r. inwentarza żywego w ogóle nie hodowano.

Stan faktyczny gospodarstwa potwierdza zdaniem organu, że istniały podstawy do jego przejęcia z urzędu w trybie art. 9 ust. 2 omawianej ustawy. Jeśli przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne, jak i przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego, nie uzależniały faktu zakwalifikowania danego gospodarstwa do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji od spełniania przez to gospodarstwo szczególnych kryteriów, to uznać należy, że ustalenia dokonane przez komisje lustracyjne potwierdzające, że poziom produkcji w gospodarstwie A.J. od wielu lat odbiegał od średniej w gminie (był niższy) i gospodarstwo to nie rokowało podniesienia poziomu produkcji, mogły stanowić podstawę do jego przejęcia z urzędu we wskazanym wyżej trybie.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podniosła, że ani z treści wydanej przez Naczelnika Gminy w Hajnówce decyzji, ani ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, jaki poziom produkcji gospodarstwa A.J. stwierdzono w wyniku postępowania, jaki był w owym czasie średni poziom w gminie oraz w których konkretnie miejscach znajdowały się gospodarstwa o podobnych glebach i jaką wykazywały produkcję.

Zdaniem organu, zarzuty te nie mogą skutkować uznaniem, że przy przejęciu od A.J. na własność Państwa gospodarstwa rolnego doszło do rażącego naruszenia prawa. Wynika to z faktu, że przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. oraz przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego nie przewidywały, aby w rozstrzygnięciach wydawanych w trybie art. 9 ust. 2 zachodziła konieczność wyszczególniania danych dotyczących średniego poziomu produkcji w gminie albo wymieniania miejsc, gdzie znajdowały się gospodarstwa o podobnych glebach i precyzowania w sposób szczegółowy, jaką produkcję wykazywały. Przepisy tych aktów prawnych wskazywały jedynie, że poziom taki ustala naczelnik po zasięgnięciu opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej. Minister zgodził się ze skarżącą, że wykazanie tego rodzaju danych umożliwiłoby obecnie dokładne określenie kryteriów, którymi kierował się Naczelnik Gminy w Hajnówce, wydając decyzję z dnia [...] listopada 1975 r. Jednak normy prawne, na podstawie których decyzja została wydana, tego rodzaju powinności nie przewidywały. Nieuwzględnienie informacji, o których mowa wyżej, nie może obecnie zostać potraktowane jako przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji. Brak jest również podstaw do zaaprobowania stanowiska skarżącej, że w decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. nie określono, jaki poziom produkcji wykazywało gospodarstwo A.J., ponieważ w treści tej decyzji jednoznacznie stwierdzono, że poziom ten jest niższy, niż średnia w gminie na podobnych glebach. Posłużenie się przez organ orzekający w sprawie sformułowaniem "niższy", zamiast "niski", nie może przy tym zostać potraktowane, zdaniem organu, jako podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji (z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Brak szczegółowych przesłanek dotyczących kwalifikowania gospodarstw do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji rolnej wyłącza bowiem możliwość uznania wspomnianej kwalifikacji za oczywiście wadliwą.

W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki świadczące w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa gospodarstwa A.J. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji wobec braku pewności co do rażącej wadliwości tej decyzji, stwierdzenie nieważności tej części decyzji należy uznać zdaniem organu za niedopuszczalne. Wobec powyższego, wyrażone w decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. stanowisko, co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa gospodarstwa A.J. nie zawiera zdaniem organu wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje również, aby w sprawie zaistniały inne podstawy do stwierdzenia nieważności omawianej części decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r.

Skargę na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła N.L. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że przy wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, które by skutkowało stwierdzeniem jej nieważności oraz naruszenie art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. Zdaniem skarżącej, decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi narusza także prawo materialne – art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) poprzez przyjęcie, że gospodarstwo A.J. wykazywało niski poziom produkcji rolnej.

Powołując się na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego A.J. została wydana w całości z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że jest ona zasadna. Wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r., którą Minister uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części, w której decyzja ta została skierowana do G.J. – niebędącego stroną w sprawie oraz stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w części, w której została skierowana do G.J. została wydana z naruszeniem prawa, a także utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. w pozostałej części. Będąca natomiast przedmiotem postępowania nadzorczego prowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. (dalej: decyzja z dnia [...] listopada 1975 r.), orzekała o przejęciu od A.J. i jej syna G.J. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,424 ha, w skład którego wchodziły działki oznaczone numerami 2, 1, 3 i 4, położone we wsi M. oraz udział 108602/14846370 we wspólnocie pastwiskowej. Z decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. jednoznacznie wynika, że Naczelnik Gminy w Hajnówce przyjął, że przejmowane gospodarstwo rolne stanowiło współwłasność A.J. i G.J. w udziałach po 1/2, co nie odpowiadało prawdzie, gdyż w rzeczywistości gospodarstwo w całości stanowiło własność A.J., o czym świadczy znajdujący się w aktach nadzorczych odpis aktu własności ziemi i pismo Starostwa Powiatowego w Hajnówce z dnia 3 października 2012 r., stanowiące odpowiedź na zapytanie Ministra.

Na tle takiego stanu faktycznego i prawnego organ nadzoru (Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) uznał, że tylko część kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji wydana została z naruszeniem prawa (w zakresie, w jakim decyzja z [...] listopada 1975 r. skierowana została do G.J.), i w tym zakresie rozstrzygnięcie oparł na art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., pierwszego z tych przepisów w ogóle nie powołując w podstawie prawnej decyzji, a w pozostałej części kontrolowaną w nadzorze decyzję uznał za poprawną i w tej części utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., w podstawie prawnej powołując zarówno pkt 1 i jak i pkt 2 § 1 art. 138 K.p.a.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego takiego rozstrzygnięcia nie można zaakceptować. Pomijając oczywisty błąd w zakresie wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia – powołanie obok pkt 2 § 1 art. 138 K.p.a., także pkt 1 tego paragrafu, co zdaniem tego Sądu, może oznaczać wydanie dwóch rozstrzygnięć w jednym postępowaniu odwoławczym (w ocenie tego Sadu, w podstawie prawnej, poza innymi przepisami, wskazany powinien być tylko art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.), to również ocena decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. z punktu widzenia art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 K.p.a. nie jest poprawna. Sąd ten wskazał, że wbrew zarzutom skargi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest przepisem prawa materialnego, a nie przepisem postępowania, jako że stanowi podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu nadzorczym.

Sąd Wojewódzki wskazał, że przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), będący podstawą decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. stanowił, że: "Gospodarstwo rolne określone w ust. 1 może być przejęte na własność Państwa za rentę również z urzędu, jeżeli wykazuje niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów." Z treści ust. 1 tego przepisu wynika, że zwrot "Gospodarstwo rolne określone w ust. 1" oznacza wszystkie nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych. Przejęciu podlegać mogło więc tylko całe gospodarstwo, a nie udział w nim.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie jest wiadome, co Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał na myśli stwierdzając, że decyzja z dnia [...] listopada 1975 r. została wydana z naruszeniem prawa tylko w części, w której została skierowana do G.J., bowiem G.J. był adresatem całej decyzji, a co najwyżej część rozstrzygnięcia w niej zawartego odnosiła się do jego udziału, którego w rzeczywistości nie posiadał. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną jest w takiej sytuacji wadą całej decyzji, a nie jej części, co stanowi o naruszeniu przez Ministra art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Jeśli natomiast Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi chciał w ten sposób powiedzieć, że w istocie na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. doszło do przejęcia całego gospodarstwa rolnego, a tylko przez pomyłkę wymieniono w niej G.J. jako współwłaściciela, co nie oznacza jednak rażącego naruszenia prawa, to Sąd wskazał, że takiego poglądu nie akceptuje. Takie stanowisko kłóci się bowiem w sposób oczywisty z treścią decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. i ustaleniami (błędnymi) podjętymi przez Naczelnika Gminy w Hajnówce. Z korekty błędnych ustaleń faktycznych i prawnych tego organu nie można wyprowadzać wniosków, które pozostawałyby w sprzeczności z treścią kontrolowanego w trybie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia, które z kolei okazało się rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem prawnym przejmowanego gospodarstwa rolnego.

Jeśli zaś zaskarżona do Sądu decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miałaby oznaczać, że w sposób zgodny z prawem doszło do przejęcia tylko udziału w gospodarstwie rolnym przypisanego A.J., a w pozostałej części przejęcie, mimo że wadliwe, było skuteczne, to zdaniem tego Sądu, pogląd taki byłby akceptacją stanu rażąco sprzecznego z normą zawartą w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., która zakładała, że przejęciu podlegać mogło tylko całe gospodarstwo, a nie udział w nim. W ocenie tego Sądu, orzeczenie o przejęciu nieistniejącego udziału w gospodarstwie G.J. oznacza w takiej sytuacji rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), oprócz skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.), gdyż "niepodzielność" przedmiotu przejęcia (w znaczeniu całości udziałów w gospodarstwie) powoduje, że cała decyzja w takiej sytuacji jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Nie da się bowiem rozstrzygnięcia w niej zawartego podzielić na niezależne od siebie części, które mogłyby samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. A stwierdzenie na podstawie art. 158 § 2 K.p.a., że część decyzji została wydana z naruszeniem prawa zakłada, że w tej części istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, tylko ocena Sądu jest różna od organu, co do owych podstaw.

Sąd Wojewódzki wskazał, że obydwa ewentualne założenia prowadzą do wniosku, że przejęcie gospodarstwa rolnego należącego do A.J. odbyło się w całości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a ponadto decyzja została skierowana do G.J., który nie był stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.).

Sąd ten wskazał, że orzekając ponownie, organ nadzoru będzie dodatkowo musiał ocenić skutki decyzji z [...] listopada 1975 r. z punktu widzenia art. 156 § 2 K.p.a. W tej sytuacji mniejsze znaczenie ma już ocena poziomu produkcji rolnej w przejętym gospodarstwie, gdyż błędne ustalenia co do jego stanu prawnego same w sobie stanowią już wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia sprawy na gruncie art. 156 § 1 K.p.a.

W kontekście poziomu produkcji rolnej Sąd Wojewódzki wskazał, że poważnym mankamentem postępowania prowadzonego przez Naczelnika Gminy w Hajnówce było pominięcie obligatoryjnej opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej. Przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 125), wydanego na podstawie art. 31 ust. 3 ustawy stanowił, że: "Poziom produkcji danego gospodarstwa ustala naczelnik gminy po zasięgnięciu opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej". W sprawie niniejszej takiej opinii nie zasięgnięto, a protokół z dnia 10 sierpnia 1975 r. w części przeznaczonej na opinię komisji gminnej rady narodowej nie został wypełniony. Z protokołu tego nie wynika ponadto, aby w czynnościach brała udział właścicielka gospodarstwa oraz, że umożliwiono jej składanie wyjaśnień. Również z protokołu z dnia 5 listopada 1974 r. nie wynika, aby przy jego spisywaniu brała udział właścicielka.

Sąd Wojewódzki stwierdził, że powyższych wad dotyczących trybu postępowania organ w ogóle nie uwzględnił przy ocenie decyzji z punktu widzenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., czym naruszył art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd jako podstawę prawną wyroku wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.) oraz art. 152 i art. 200 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. w wyniku błędnego uznania, że organ naruszył przepisy postępowania poprzez pominięcie, iż w postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. nie zasięgnięto opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej oraz tego, że podczas przeprowadzanej lustracji nie brała udziału właścicielka przejmowanego gospodarstwa, mimo że okoliczności te nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy;

oraz naruszenie prawa materialnego:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. w całości obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., podczas gdy wadą tą dotknięta była jedynie w części, w jakiej została skierowana do G.J.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że niezależnie od wady określonej w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. cała decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, podczas gdy w sprawie niniejszej brak było podstaw do stwierdzenia tego rodzaju kwalifikowanej wadliwości.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od N.L. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, brak w zgromadzonym materiale dowodowym opinii komisji gminnej rady narodowej nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, jak również przepisy samej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne nie przewidywały bowiem dla wyrażenia takiej opinii formy szczególnej (np. pisemnej). Wskazano, że w treści decyzji Naczelniku Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. została zawarta informacja, że w dniu 25 września 1975 r., przedmiotowe gospodarstwo zostało komisyjnie zakwalifikowane do grupy gospodarstw nierokujących podniesienia produkcji rolnej, co może wskazywać, że stosowna opinia została przez komisję wyrażona. Nie można zatem w sposób jednoznaczny stwierdzić, że naruszenie § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia z dnia 31 maja 1974 r. istotnie miało miejsce. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepis § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia jest przepisem o charakterze procesowym. Podniesiono, że procedura zasięgania opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej nie miała zasadniczego wpływu na wydawane przez naczelnika (w trybie art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne) rozstrzygnięcie, a tym samym nie mogła stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności wydanych w ww. trybie decyzji.

Skarżący kasacyjnie zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie wziął także pod uwagę, że okoliczność związana z uczestnictwem A.J. podczas lustracji należącego do niej gospodarstwa nie mogła być weryfikowana w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. zn. spr. [...], ponieważ stanowi ona przesłankę do ewentualnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Tryby stwierdzenia nieważności oraz wznowienia postępowania nie są natomiast względem siebie konkurencyjne.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w niniejszej sprawie nie można było przyjąć, iż decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce obarczona jest kwalifikowaną wadą w całości, bowiem niezależnie od faktu skierowania jej do G.J. (wskutek wadliwego założenia, iż jest on współwłaścicielem przejmowanego gospodarstwa) w postępowaniu zakończonym ww. decyzją uwzględniona została również A.J. — rzeczywista właścicielka tego gospodarstwa, a zarazem druga ze stron ww. decyzji. Istniały zatem podstawy do uznania, że ta część decyzji, która rozstrzygała o prawach i obowiązkach A.J. może zostać wyodrębniona z całości decyzji i stać się przedmiotem niezależnego rozstrzygnięcia samodzielnie funkcjonującego w obrocie prawnym. Skarżący kasacyjnie podniósł, że wbrew stanowisku Sądu, błędne skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sytuacji, gdy pozostałe strony postępowania zostały ustalone prawidłowo, uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji jedynie w części dotkniętej tą wadą. W pozostałym bowiem zakresie decyzja nie była dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Wskutek zaistnienia powyższej wady nie doszło do naruszenia stosowanego przez Naczelnika Gminy w Hajnówce prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne, stanowiącego podstawę prawną przejęcia. Mając zatem na względzie charakter przepisu, który został naruszony, tj. art. 5 obowiązującego ówcześnie K.p.a., w tym jego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie można było uznać ww. naruszenia za naruszenie rażące.

Dodatkowo wskazano, że Sąd pierwszej instancji nie mógł oceniać zaskarżonej decyzji, opierając się wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. z pominięciem okoliczności sprawy, w której przepis ten został zastosowany. W przeciwnym wypadku mogłoby to prowadzić do wniosku, że gdyby zachodziły podstawy do uchylenia jedynie części decyzji organu pierwszej instancji (zaskarżonej w całości), to każda z form rozstrzygnięć, które mógłby zastosować organ drugiej instancji (wskazanych w ww. punktach 1-3) byłaby wadliwa. Okoliczności tych Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił błędnie uznając, że powołanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi obok pkt 2 § 1 art. 138 K.p.a., także pkt 1 tego paragrafu, stanowiło naruszenie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną N.L. wniosła o jej oddalenie w całości i obciążenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kosztami postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Na wstępie zważyć należy, że zaskarżone do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie decyzje zostały podjęte w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny środek weryfikacji decyzji administracyjnej, będący wyjątkiem od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga jednoznacznego ustalenia, że decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które to wady, wyliczone w sposób wyczerpujący w ww. przepisie prawa, stanowią przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Przesłanki te należy interpretować w sposób ścisły. Wskazać należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności.

Dodać należy, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie rozstrzyga sprawy co do meritum. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji nie przeprowadza się nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania.

W wyroku z dnia 25.04.2013 r. sygn. akt I OSK 1822/11 (LEX nr 1336326) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do ponownego badania sprawy od strony faktycznej. Z tego względu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami, enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a."

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bierze się pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej decyzji. (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2013 r. sygn. akt I OSK 2073/11, LEX nr 1336365).

Wskazać należy, że w prawie administracyjnym zaczyna dominować reguła stabilizacji stosunków administracyjnoprawnych. Wyrazem tego stanowiska jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 (OTK-A 2015/5/62), zgodnie z którym, "Art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz.267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone decyzje są niewątpliwie wadliwe i podlegały uchyleniu ale z innymi motywami, niż to przyjął Sąd pierwszej instancji. Przede wszystkim bowiem, nie negując stanowiska tego Sądu, że z uwagi na wykładnię art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), będącego podstawą decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r., która zakładała, że przejęciu podlegać mogło tylko całe gospodarstwo, a nie udział w nim, należy w niniejszej sprawie rozważyć, czy rzeczywiście cała decyzja Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. jest dotknięta wadą nieważności. Szczegółowego rozważenia bowiem wymaga treść jej osnowy, która mówi o przejęciu całego gospodarstwa rolnego, a nie poszczególnych udziałów A.J. i G.J. Należy także rozważyć, czy zawarte w osnowie ww. decyzji sfomułowanie o przejęciu gospodarstwa rolnego "stanowiącego współwłasność po ½ w częściach Obywatela G.J. i Ob. A.J." godzi w istotę rozstrzygnięcia, czy jest tylko dodatkowym sformułowaniem, a istotą tego rozstrzygnięcia jest przejęcie całego gospodarstwa rolnego. Należy zatem rozważyć i ocenić, czy ww. stwierdzenie zawarte w osnowie decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. należy do istotnych elementów rozstrzygnięcia decyzji wydawanej na podstawie w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne, która zakładała, że przejęciu podlegać mogło tylko całe gospodarstwo, a nie udział w nim. Wątpliwości w tej sytuacji budzi, czy decyzja z dnia [...] listopada 1975 r. była rzeczywiście skierowana do G.J. i czy jest to rzeczywista wada tej decyzji, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w rozumieniu tego przepisu.

Zważyć należy, że jeżeli decyzja została jednocześnie skierowana do strony i do osoby niebędącej stroną, to istnieje możliwość stwierdzenia nieważności części decyzji, o ile nie ma między tymi prawami i obowiązkami wzajemnych powiązań (por. E. Śladkowska, Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym, LEX 2013, rozdz. IV, Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, pkt 2.2.3: "Zdarzyć się może sytuacja, że decyzja skierowana zostanie nie tylko do stron postępowania, ale i do podmiotów niebędących stronami. Wtedy należy stwierdzić nieważność decyzji w części dotyczącej osoby niebędącej stroną, o ile nie ma pomiędzy prawami i obowiązkami podmiotów wzajemnych powiązań, a więc kiedy pozostałe części decyzji mogą pozostać w obrocie prawnym jako samodzielne decyzje. Jest to jeden z tych przypadków, w których stwierdzenie nieważności części decyzji jest jak najbardziej zasadne").

Przesłanka nieważności postępowania określona w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. nie obejmuje także każdego przypadku nieprawidłowego określenia strony w decyzji (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2007 r., I OSK 350/06, LEX nr 291195: "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. można stosować tylko do kwalifikowanego naruszenia prawa przez skierowanie decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa nie jest stroną postępowania w danej sprawie. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów prawa należy uwzględnić zatem sytuację, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie. Jeżeli z materiałów dowodowych wynika, że całe postępowanie było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie w decyzji omyłkowo określono stronę, nie ma podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji". Podobnie wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., II GSK 400/06, LEX nr 351135: "Kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzić będzie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania".

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim w sposób niewątpliwy ustalić, kto był właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego w dacie jego przejęcia decyzją Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975r.

Rozpoznając sprawę organ nie wyjaśnił i nie ocenił ww. okoliczności w związku z czym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję wydaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. W świetle powyższego uznać należało, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu ale z innymi motywami.

Skoro nie ustalono w sposób niewątpliwy stanu faktycznego sprawy, za nieskuteczne uznać należy podniesione w skardze kasacyjnej zrzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.

W świetle powyższych rozważań nie ma znaczenia na tym etapie postępowania podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Na marginesie jedynie, odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt. 1 skargi kasacyjnej, należy zauważyć odnośnie do stwierdzonego przez Sąd pierwszej instancji braku opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej w przedmiocie poziomu produkcji przejętego gospodarstwa rolnego, o jakiej mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 125), że z uzasadnienia decyzji Naczelnika Gminy w Hajnówce z dnia [...] listopada 1975 r. wynika, że przejmowane gospodarstwo zostało komisyjnie zakwalifikowane do grupy gospodarstw nie rokujących podniesienia produkcji rolnej, co przy ponownym rozpatrzeniu sprawy także będzie wymagało rozważenia w kontekście treści wyżej powołanego § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r.

Skoro zatem zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a.