Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1140/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 11 lutego 2021 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy w [...] wpłynął wniosek J. L. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem S. L.

W toku wszczętego postępowania organ ustalił, że wnioskodawczyni nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej, nie otrzymuje i nie miała nigdy ustalanego prawa do zasiłku dla opiekuna ani specjalnego zasiłku opiekuńczego, natomiast jest uprawniona do pobierania emerytury. Stwierdzono ponadto, że S. L. jest po udarze mózgu, leczeniu onkologicznym, w domu porusza się przy pomocy laski, natomiast na zewnątrz konieczne jest korzystanie z wózka inwalidzkiego. Niepełnosprawny znajduje się pod kontrolą lekarza onkologa i lekarza pierwszego kontaktu. Niepełnosprawność i stan zdrowia S. L. powodują konieczność stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu poprzez pomoc w higienie osobistej, pomoc przy ubieraniu, dawkowanie leków, przygotowanie posiłków, zamawianie leków i ich realizację, towarzyszenie podczas wizyt kontrolnych u lekarza oraz pilnowanie terminów wizyt, pomoc w rehabilitacji wykonywanej w domu, wychodzenie na spacer, palenie w piecu, pranie, sprzątanie, mierzenie temperatury i ciśnienia oraz załatwianie spraw urzędowych.

Na skutek przeprowadzonego postępowania Burmistrz [...] wydał w dniu 12 marca 2021 r. decyzję nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji, jako główną negatywną przesłankę odmowy organ wskazał na okoliczność pobierania przez wnioskodawczynię emerytury. Ponadto organ wskazał na fakt, że S. L. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, w którym ustalono, iż jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od 20 sierpnia 2019 r., przy czym niepełnosprawność męża nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Nie został więc spełniony ustawowy warunek zawarty w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej w skrócie także "u.ś.r." lub "ustawą") Ponadto art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy stwierdza wprost, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W wyniku rozpoznania odwołania J. L., decyzją z dnia 5 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zawarł zalecenie przeprowadzenia postępowania uzupełniającego i pouczenia strony o konieczności zawieszenia pobierania emerytury w celu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Na skutek ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 9 sierpnia 2021 r.

nr [...], na podstawie art. 17, art. 23, art. 23b i art. 32 ust. 2 ustawy oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie: "k.p.a."), Burmistrz [...] odmówił J. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad mężem S. L.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 8 lipca 2021 r. pełnomocnik wnioskodawczyni udzielił odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 21 czerwca 2021 r. wskazując, że strona sprawuje opiekę na mężem od około 6 lat. Zakres tej opieki zmienił się ze względu na pogarszający się jego stanu zdrowia. Wnioskodawczyni świadczyła pracę przed przejściem na emeryturę do 2009 r. Zakres opieki był na tyle szeroki, że wykluczał świadczenie pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu.

Po przejściu na emeryturę strona podejmowała prace dorywcze ze względu na niską kwotę emerytury. Zaprzestanie tych prac nastąpiło ze względu na pogarszający się stan zdrowia męża. S. L. wymaga stałej opieki, a jej szeroki zakres uniemożliwia świadczenie pracy nawet w niepełnym wymiarze. Strona byłaby w stanie podjąć zatrudnienie ale stan męża to wyklucza. Pełnomocnik wyjaśnił, że strona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani nigdy wcześniej

nie starała się o przyznanie świadczeń z tytułu opieki nad mężem.

W ocenie organu, przedstawione wyjaśnienia podparte są oświadczeniem strony przedstawionym w sposób bardzo uogólniony. Strona nie wykazała, że po przejściu na emeryturę była aktywna zawodowo i musiała z tej aktywności rezygnować w związku z opieką nad mężem. Nie podano żadnych przykładów podejmowanym prac dorywczych, czy konkretnych miejsc zatrudnienia, mimo pytań o charakter wykonywanych aktywności po przejściu na emeryturę. W opinii organu rezygnacja z aktywności zawodowej podyktowana jest przejściem na emeryturę a nie koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

W wyniku rozpoznania odwołania J. L., na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r., zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia nie mogło być ustalenie, iż powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki miało miejsce w wieku powyżej 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Przy rozważaniu tej kwestii konieczne było wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.,

sygn. akt K 38/13 dla określenia ich wpływu na sytuację prawną odwołującej.

Powodu odmownego rozpatrzenia sprawy nie można było upatrywać więc w wieku (momencie), w którym wystąpiła niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

Uzasadniając utrzymanie decyzji organu I instancji Kolegium wskazało na fakt pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego.

Organ stwierdził, że co do zasady podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić sam fakt pobierania emerytury. Jakkolwiek językowa wykładnia art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. może prowadzić do wniosku, że jeżeli uprawniona strona ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, to jednak zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że nie wyłącza on wprost prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem intencją ustawodawcy wprowadzającego wyłączenie możliwości pobierania świadczenia w przypadku prawa do emerytury było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji,

gdy otrzymuje świadczenie wyższe, bądź równocześnie obu tych świadczeń.

Dlatego też, w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy. Stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej

i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. W tym celu organ powołał się na stanowisko orzecznictwa. Kolegium zwróciło uwagę, że odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2015 r. sygn. akt K 38/13. Zgodnie z wypracowanym na tym tle orzecznictwem NSA, całkowite wyłączenie opiekunów - emerytów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości. Kolegium stwierdziło w konsekwencji, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, należy, zgodnie z konstytucyjną zasadą równości interpretować w taki sposób, że wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w sytuacji, gdy osoba mająca ustalone prawo do emerytury, pobiera emeryturę i ze świadczenia tego nie chce zrezygnować.

Podsumowując, organ wskazał, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do emerytury, z którego to uprawnienia skarżąca nie zrezygnowała, wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku.

W skardze na decyzję organu odwoławczego J. L. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Nadto z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła organowi w kontekście tak postawionego zarzutu:

- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło

do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego

a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, pomimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;

- naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości emerytury w stosunku

do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia,

czy różnica wysokości emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu, w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca podniosła także określony jako ewentualny zarzut naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 w zw. z art. 79a oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej, o uznaniu okoliczności pobierania emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że mimo, iż literalna treść przepisu art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może sugerować, że fakt pobierania przez osobę wnioskującą o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego emerytury (lub renty) stanowi przeszkodę trwale uniemożliwiającą przyznanie takiego świadczenia, to jednak na gruncie licznych postępowań sądowo-administracyjnych utrwaliła się linia orzecznicza, która rozstrzyga te wątpliwości.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca podniosła,

że normy prawnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie należy stosować w oderwaniu

od zasad wykładni systemowej i celowościowej. Wskazała ona, że niesprawiedliwe

i sprzeczne z założeniami ustawodawcy byłoby zabranie osobom, na rzecz których ustalono prawo do emerytury, możliwości otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, zrównującego poziom ich zabezpieczenia społecznego z osobami nie posiadającymi ustalonego prawa do emerytury.

Skarżąca stwierdziła, że stanowiący przeszkodę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego fakt pobierania emerytury nie jest negatywną przesłanką, której nie można usunąć w toku postępowania. Skarżąca pozostaje bowiem uprawniona do zawieszenia prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym kontekście skarżąca wskazała na zaniechanie organów, które powinny poinformować skarżącą o uznaniu okoliczności pobierania emerytury za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązać ją do usunięcia tego stanu poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, jak też przedstawioną w jej uzasadnieniu argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329) powoływanej

w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organy nie kwestionowały, że sprawie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest świadczenie opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a skarżąca jako małżonka osoby wymagającej opieki należy do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.

Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że kwestia wieku w jakim powstała niepełnosprawność męża skarżącej nie mogła być podstawą odmowy przyznania świadczenia.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności stosowania unormowań ustawy z pominięciem niekonstytucyjnego zapisu art. 17 ust. 1b ustawy (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15).

W aktualnym stanie prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje zatem bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej. Stanowisko to wielokrotnie było wyrażane w orzecznictwie tutejszego Sądu z obszerną argumentacją. Stanowisko to w swoim orzecznictwie od dawna podzielają także organy drugiej instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].

Stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie nietrafne. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo dokonał oceny w tym zakresie.

Prawidłowo także organ odwoławczy ocenił kwestię zbiegu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem emerytalnym.

Organ ten nie wykluczył możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego mimo uzyskania przez skarżącą prawa do emerytury, natomiast wyłączył możliwość jego przyznania w sytuacji w jakiej skarżąca nie zrezygnowała z uprawnień emerytalnych. Organ wskazał także, że brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego i kwotą świadczenia emerytalnego.

Stanowisko to jest zgodne z prawem.

Wskazać należy, że w odniesieniu do świadczenia emerytalnego w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, że brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości. Naczelny Sąd Administracyjny początkowo opowiadał się za wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powoływano się na wykładnię językową przywołanego przepisu, wskazując także na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno - rentowych i świadczeń rodzinnych (np. w wyrokach z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18, z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15, z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3269/15). Linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie wykładni tego przepisu uległa jednak zasadniczej zmianie. W wyrokach sądów administracyjnych wskazano na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej oraz na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, dokonującej wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia (por.wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19, wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Go 833/18 i z 30 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Go 1045/18, WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19, WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 472/19, WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 676/19).

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 uznano za celowe odstąpienie od rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej, które prowadzą do wniosku, że prawo do świadczenia emerytalnego nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd wskazał, że konieczność przyjęcia takiej wykładni wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podziela stanowisko przedstawione w tym wyroku oraz całą szczegółowo przytoczoną w nim obszerną argumentację.

Fakt przejścia na emeryturę nie wyklucza zatem możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie stanowisko zawarte w skardze jest słuszne i spójne ze stanowiskiem wyrażonym z zaskarżonej decyzji.

W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 650/20 oraz z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, wyrażono stanowisko, zgodnie z którym wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r., sygn. akt IVSA/Po 824/19, w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1265/19).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela przedstawiony wyżej sposób rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno-rentowego. Sąd, biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej argumentację nie podziela natomiast stanowiska, zgodnie z którym osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym (por. wyroki NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19). Stanowisko to od dawna jest wyrażane w orzecznictwie tutejszego Sądu.

Powyższe przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Zasadne jest wyrażone w skardze stanowisko, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązek ten został w niniejszej sprawie spełniony.

Skarżąca uzyskała wiedzę o konieczności rezygnacji ze świadczenia emerytalnego w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność ta w sposób jednoznaczny została skarżącej, reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazana w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 maja 2021 r. uchylającej poprzednio wydaną decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania przez stronę emerytury. Organ wykluczył także możliwości warunkowego przyznania świadczenia z obowiązkiem późniejszego zawieszenia przez stronę wypłaty emerytury. Z uzasadnienia decyzji wyraźnie wynikało, ze świadczenie pielęgnacyjne mogłoby zostać skarżącej przyznane jedynie w przypadku zawieszenia przez nią prawa do pobierania emerytury.

Niezależnie od powyższego, organ I instancji ponownie rozpatrujący sprawę, w zawiadomieniu z dnia 26 lipca 2021 r. poinformował skarżącą na podstawie art. 79a k.p.a, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia jest między innymi fakt pobierania świadczenia emerytalnego i pouczył o możliwości złożenia wniosku do organu emerytalnego o zawieszenie emerytury. Skarżąca mimo wiedzy w tym zakresie nie zrezygnowała z pobierania świadczenia emerytalnego. Organy nie mogły zatem wydać decyzji uwzgledniającej złożony wniosek.

Podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).