Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1295/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 45 § 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2103/12 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 2103/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. K., uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] września 2008 r., B. K. – jako jedna ze spadkobierców B.i J. M., wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez w/w osoby nieruchomości położonych w O. nad H., czyli poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączyła:

-) notarialny testament A. K. z dnia [...] marca 1938 r. Nr [...], w którym testator zapisał B. i J. M. - na wspólną własność i w równych częściach – cały jego majątek ruchomy i nieruchomy, a w szczególności należący do niego udział, stanowiący połowę nieruchomości położonej przy ul. T. w O., składającej się z dwóch parceli położonych obok siebie, o ogólnej powierzchni [...] m2, to jest: działki ziemi stanowiącej własność A. K. i B. D., o powierzchni [...] m² i działki ziemi należącej do wyżej wymienionych osób na prawie wieczysto-czynszowym, o powierzchni [...] m². Ponadto, A. K. zapisał także poprzednikom prawnym wnioskodawczyni przysługujące mu prawo do dzierżawy państwowej działki ziemi, o powierzchni [...] m²;

-) notarialną umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] marca 1938 r. Nr [...], świadczącą o tym, że J. i F. W. sprzedali B. i J. M. - na wspólną własność – połowę zabudowań, pobudowanych przy ul. T. w O. na - należącej do A. K. - ziemi własnej i wieczysto-czynszowej, to jest: domu drewnianego, krytego blachą, oficyny drewnianej, z czterema komorami, pod jednym dachem, krytej gontami i chlewu drewnianego;

-) zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego W. z dnia [...] lipca 1938 r. znak: [...], na podstawie którego B. i J. M. otrzymali zgodę na nabycie od J. i F. W. nieruchomości składającej się z domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych, położonej w miejscowości O. przy ul. T.;

-) "Umowę na drobne działki dzierżawne" z dnia [...] stycznia 1939 r., na mocy której zastępca Dyrektora Lasów Państwowych w Ł., działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, oddał J. M. w dzierżawę, stanowiącą własność Skarbu Państwa działkę ziemi, oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m², położoną w O. przy ul. T.;

-) orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] stycznia 1947r., [...], stwierdzające, że B. i J. M. pozostawili w miejscowości O. majątek nieruchomy w skład którego wchodził: dom mieszkalny, murowany, dziewięcioizbowy; dom mieszkalny, drewniany, czteroizbowy; budynek murowany o wymiarach 10 x 9 x 2,5 m mieszczący warsztat ślusarsko-mechaniczny; 2 budynki gospodarcze oraz plac o powierzchni [...] m², w tym [...] m² ogrodu.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Wojewoda Ł., decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. potwierdził B. K. prawo do [...] rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. i J. małżonków M. nieruchomości położonych przy ul. T. w miejscowości O. w powiecie Z. (obecnie Ukraina), w kwocie [...] zł, będącej odpowiednikiem jej udziału w spadku po w/w repatriantach. Powyższa kwota została wyliczona jako [...] z kwoty [...] zł, stanowiącej 20% ogólnej wartości mienia pozostawionego, która (po zwaloryzowaniu na datę wydania decyzji) wynosiła [...] zł.

W motywach decyzji Wojewoda podał, że jako mienie pozostawione przez małżonków M. należało uznać jedynie: połowę domu drewnianego, krytego blachą, połowę oficyny drewnianej z 4 komorami pod jednym dachem, krytej gontem i połowę chlewu drewnianego oraz działkę o powierzchni [...] m² (połowę działki o powierzchni [...] m²), bo – zdaniem organu – własność tylko tych składników mienia wynikała z treści: testamentu notarialnego A. K. z dnia [...] marca 1938 r., notarialnego aktu umowy kupna-sprzedaży zawartej w tej samej dacie i zezwolenia Urzędu Wojewódzkiego W. z dnia [...] lipca 1938 r.

Wojewoda odmówił natomiast mocy dowodowej orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] stycznia 1947 r., gdyż orzeczenie to zostało wydane jedynie w oparciu o oświadczenie B. i J. M., zawarte w podaniu repatriantów oraz protokół z przesłuchania świadków z dnia [...] stycznia 1947r. Organ I instancji uznał, że było bardzo prawdopodobne, iż świadkowie, składający zeznania w urzędzie repatriacyjnym, wypowiadali się jedynie na okoliczność rodzaju i powierzchni mienia znajdującego się na całej nieruchomości położonej w O. przy ul. T., nie mając wiedzy na temat faktycznego stanu własności tej nieruchomości. Orzeczenie PUR nie mogło zatem - zdaniem Wojewody - podważać wiarygodności takich dowodów, jakimi były akty notarialne z 1938 r. Z dokumentów tych wynikało natomiast, że budynki położone w O. przy ul. T. stanowiły współwłasność kilku osób i położone były na gruntach, które w części stanowiły własność a w części działkę użytkowaną na prawie wieczysto-czynszowym i prawie dzierżawy.

Wojewoda wyjaśnił przy tym, iż za majątki nieruchome uznawano na Kresach, obok gruntów także: domy, zakłady przemysłowe, fabryki, sklepy i wszelkie budynki (art. 384 Księgi drugiej "O sposobie nabywania i utwierdzania praw do majątków w ogólności"). Zatem ówcześnie obowiązujące unormowania prawne dopuszczały możliwość traktowania budynku jako przedmiotu odrębnej własności.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] września 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ł.

W uzasadnieniu decyzji organ naczelny wskazał, że Wojewoda Ł., odmawiając mocy dowodowej orzeczeniu PUR i opierając swoją decyzję na składnikach mienia zabużańskiego, wymienionych w dokumentach przedwojennych, nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Minister podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu nie udało się wyjaśnić różnic, dotyczących opisu nieruchomości pozostawionej, gdyż prowadzone w tym celu poszukiwania w archiwach polskich i zagranicznych (vide: pisma z dnia [...] czerwca 2010 r. i [...] lutego 2011 r.) nie dały rezultatu, a skarżąca nie była w stanie przedstawić świadków mogących, wyjaśnić te rozbieżności. Zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda słusznie uznał akty notarialne z 1938 r. jako dowody bardziej wiarygodne niż orzeczenie PUR, które wydano wyłącznie w oparciu o wniosek B. i J. M. i zeznania, nieznanych z imienia i nazwiska, świadków. Orzeczenie PUR nie odzwierciedlało – w ocenie Ministra - wiarygodnego stanu prawnego mienia pozostawionego, gdyż dokument ten wskazywał, że pozostawiona nieruchomość gruntowa (plac) miała powierzchnię [...] m², w sytuacji, gdy bezspornym było, iż część placu o powierzchni [...] m² była użytkowana wyłącznie na prawie wieczysto – czynszowym, czyli bez posiadania tytułu własności.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2013 r. B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której w szczególności twierdziła, że powoływanie się przez Ministra na twierdzenie, że orzeczenie PUR wydane było jedynie w oparciu o oświadczenia małżonków M. oraz protokół z przesłuchań nieznanych z imienia i nazwiska świadków nie było zgodne z prawdą i świadczyło o braku rzetelności w ocenie materiału dowodowego. Skarżąca wskazywała na protokół z badania świadków z dnia [...] stycznia 1947r., z którego wynikały ich dane personalne oraz adresy. Ponadto akcentowała, iż - zgodnie z przedwojennym prawem - własność budynków mogła być oddzielona od prawa własności gruntu, czego Minister Skarbu również nie wziął pod uwagę.

Odpowiadając na skargę, Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uchylając – na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga była zasadna.

Sąd podkreślił, że - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności - organ odwoławczy obowiązany był w tym przypadku ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę zakończoną decyzją Wojewody a więc nie mógł ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Tymczasem, analiza decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. prowadziła do wniosku, że decyzja ta nie odpowiadała powyższym wymogom, bowiem w zaskarżonej decyzji nie było mowy o budynkach, które niewątpliwie wchodziły w skład mienia pozostawionego przez poprzedników prawnych skarżącej i które stanowić mogły oddzielne od gruntu prawo własności. Powyższe – zdaniem Sądu - wynikało chociażby z umowy kupna – sprzedaży z dnia [...] marca 1938 r., której przedmiotem był udział do połowy zabudowań usytuowanych przy ul T. w O. na W., a pobudowanych na, należącej do A. K., ziemi własnej i wieczysto-czynszowej. Sąd podkreślił w tym miejscu, że w stanie prawnym, obowiązującym w 1939 i 1945 r. na terenie dawnego zaboru rosyjskiego, ówcześnie obowiązujące ustawodawstwo II Rzeczypospolitej dopuszczało możliwość, aby nieruchomością były nie tylko grunty, ale i budynki (art. 384 t. X cz. I Zwodu praw rosyjskich – patrz Z. Rymowicz, W. Święcicki. Prawo cywilne ziem wschodnich. Warszawa 1933; art. 1 ust. 3 dekretu Prezydenta RP z dnia 14 stycznia 1936 r. o podatku od nieruchomości – Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.).

Odnosząc powyższe do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), Sąd wyraził pogląd, że nieruchomością pozostawioną mógł być sam budynek.

Ponadto, zdaniem Sądu, wypisy z aktów notarialnych, będących podstawą ustaleń składu majątku poprzedników prawnych skarżącej, datowane były na rok 1938, choć, istotnym było ustalenie stanu majątkowego, istniejącego w dniu opuszczenia lub wypędzenia repatriantów z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie opuszczenie Kresów Wschodnich przez B. M. miało zaś miejsce w dniu [...] marca 1945 r. a zatem należało odnieść się do zarzutów skarżącej, zawartych w odwołaniu, a dotyczących nie uwzględnienia przez organ okresu siedmiu lat, jakie zachodziły pomiędzy datą wymienioną w dokumentach w oparciu, o które ustalano stan faktyczny, a datą opuszczania przez małżonków M. byłego terytorium RP, kiedy to mógł zmienić się stan prawny i faktyczny nieruchomości, o jakich mowa w oświadczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego.

W ocenie Sądu, Minister nie odniósł się też do zarzutu odwołania, że orzeczenie PUR nie powinno być traktowane, jako dokument, który miałby podważać wiarygodność wypisów z aktów notarialnych, ale jako dokument, który te wypisy uzupełniał i ewentualnie, w jakim zakresie. Sąd nadmienił w tym miejscu, iż brak dania wiary treści orzeczeniu PUR z dnia [...] stycznia 1947r., z uwagi m. in. na wydanie go w oparciu o zeznania, nieznanych z imienia i nazwiska, świadków pozostawał w sprzeczności z protokołem z badania świadków z dnia [...] stycznia 1947r. Z protokołu tego wynikało bowiem, iż świadkami tymi byli: S. M. zamieszkały w Ł. przy ulicy W. [...] i J. R. zamieszkały w Ł. przy ulicy L. ( kserokopia protokołu k. 26 akt administracyjnych).

W związku z tym, Sąd ostatecznie uznał, że nieuwzględnienie przez organ w toku postępowania dowodowego w/w protokołu stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło ustalenia wysokości należnej rekompensaty. Z tej przyczyny Sąd polecił, aby w ponownie przeprowadzonym postępowaniu Minister rozpoznał i rozstrzygnął sprawę, odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów skarżącej i z uwzględnieniem uwag zawartych wyżej.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Minister Skarbu Państwa zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej, bezzasadnie zarzucił naruszenie przez organ przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. uznając, iż organ niedostatecznie ustalił stan faktyczny sprawy poprzez:

a) brak merytorycznej analizy sprawy i odniesienia się przez organ odwoławczy do zabudowy, która wchodziła w skład mienia pozostawionego, a która zgodnie ze stanowiskiem Sądu wskazana była w umowie kupna-sprzedaży z [...] marca 1938 r. w sytuacji, gdy organ uznał ww. umowę za wiarygodną i jednocześnie utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego potwierdzającą prawo do rekompensaty za nabyte w drodze tej umowy udziały w nieruchomości budynkowej pomimo tego, iż sporna zabudowa znajdowała się również na placu na prawie wieczysto-czynszowym,

b) nieuwzględnienie przez organ protokołu z "badania świadków" S. M. i J. R. z [...] stycznia 1947 r., potwierdzających fakt pozostawienia przez B. i J. M. nieruchomości opisanych orzeczeniu PUR z dnia [...].01.1947 r., w sytuacji gdy:

-) postępowanie w zakresie weryfikacji różnicy stanu prawnego nieruchomości, opisanego w aktach notarialnych z 1938 r. oraz w orzeczeniu PUR z 1947 r. było prowadzone wnikliwie (wystąpienia do archiwów polskich i zagranicznych z dnia [...] czerwca 2010 r. i [...] lutego 201.1 r., informacja strony od braku dowodów z oświadczeń świadków spełniających wymogi z art. 6 ust 5 ustawy ,,zabużańskiej") oraz nie doprowadziło do uzyskania dowodów potwierdzających przekształcenie prawa wieczysto-czynszowego w odrębną własność gruntu, ani istnienie zabudowy nie wymienionej w aktach notarialnych z 1938 r.,

-) organ, w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów, miał prawo uznać, iż przy braku dokumentów urzędowych lub oświadczeń świadków (złożonych zgodnie z wymogami z art. 6 ust 5 ustawy " zabużańskiej"), potwierdzających zmianę stanu pranego spornego mienia, bardziej wiarygodnym dowodem w sprawie są akty notarialne z 1938 r. aniżeli orzeczenie PUR z 1947r.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej bezzasadnie zarzucił naruszenie przez organ przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. uznając, iż organ niedostatecznie ustalił stan faktyczny sprawy w sytuacji, gdy ciężar dowodu spoczywa również na stronie (art. 6 ustawy "zabużańskiej") i to ją obciążają negatywne konsekwencje nieudowodnienia konkretnych przesłanek

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Minister Skarbu Państwa wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślał, że zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Wojewody Ł., potwierdzająca uczestniczce postępowania prawo do rekompensaty "zabużańskiej" za udział jej poprzedników prawnych w zabudowaniach usytuowanych przy ul T. w O. na W. (w tym znajdujących się także na ziemi użytkowanej na prawie wieczysto-czynszowym). Z tego powodu zarzut Sądu Wojewódzkiego, iż Minister nie dokonał analizy materiału dowodowego pod kątem budynków które " (...) niewątpliwie wchodziły w skład mienia pozostawionego przez poprzedników prawnych skarżącej i które stanowić mogły oddzielne od gruntu prawo własności, co wynika chociażby z umowy kupna-sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z [...] marca 1938 r. (...)" nie był zasadny.

Podnoszono również, że Sąd nie powołał się w swoim wyroku na zakres postępowania dowodowego, które winno być jeszcze przeprowadzone, tymczasem postępowanie dowodowe, w zakresie weryfikacji różnic pomiędzy opisem mienia pozostawionego wskazanym w orzeczeniu PUR oraz w aktach notarialnych z 1938 r. było przeprowadzone należycie. Organ wojewódzki występował do polskich i zagranicznych jednostek archiwalnych o dowody w zakresie pozostawionego mienia i mimo tego nie udało się jednak wykazać, na podstawie dokumentów urzędowych lub oświadczeń świadków (spełniających wymogi z art. 6 ust 5 ustawy "zabużańskiej"), że nastąpiła zmiana tytułu prawnego do części gruntu, który w 1938 r. posiadany był na prawie wieczysto-czynszowym, oraz, że w skład pozostawionego mienia wchodziła również zabudowa, nie wymieniona w umowie kupna-sprzedaży z 1938 r. a wskazana w orzeczeniu PUR. Minister akcentował w tym miejscu, iż – zgodnie z orzecznictwem - w sprawach zabużańskich ciężar dowodu spoczywa na stronie.

W rezultacie, zdaniem organu, w sytuacji, gdy Państwowy Urząd Repatriacyjny, wydając swoje orzeczenie w dniu [...] stycznia 1947r., nie dysponował zgromadzonymi w niniejszym postępowaniu aktami notarialnymi, a postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do zebrania dowodów (dokumentów lub oświadczeń świadków, o których mowa w art. 6 ust 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej potwierdzających zmianę stanu prawnego do spornego mienia) organ odwoławczy zasadnie uznał, iż orzeczenie PUR nie było w pełni wiarygodnym dokumentem w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. K. wnosiła o jej oddalenie. Do pisma dołączyła notarialnie poświadczony wypis z tłumaczenia z języka rosyjskiego protokołu nr [...] z posiedzenia Komisji przy O. Rejonowym (miejskim) Komitecie Wykonawczym w sprawie przyznania zasiłków rodzinom wojskowych, które odbyło się w dniu [...].VI.1944 r. a który to dokument potwierdzał, że B. i J. M. zamieszkiwali w O. przy ul. T. w dniu [...] czerwca 1944 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te jednak okazały się nieuzasadnione w tym sensie, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia, odpowiadał prawu.

Analizowana sprawa dotyczyła potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. i J. M. nieruchomości w O. nad H., czyli obecnie na terytorium Ukrainy. Wniosek w tym przedmiocie złożyła jedna ze spadkobierczyń w/w osób (B. K.), dołączając doń szereg dokumentów urzędowych. Ponieważ treść przedłożonych przez stronę dokumentów nie była zbieżna, Wojewoda Ł. wystąpił do polskich i zagranicznych jednostek archiwalnych o nadesłanie dowodów, dotyczących pozostawionego mienia, ale ostatecznie, pomimo starań organu, nie udało się jednak bezspornie wykazać, że nastąpiła zmiana tytułu prawnego repatriantów do części posiadanego gruntu, który w 1938 r. był użytkowany tylko na prawie wieczysto-czynszowym.

W związku z powyższym, należy w tym miejscu wyjaśnić, że – spośród wszystkich dokumentów przedłożonych organowi wojewódzkiemu przez B. K. – jedynie testament notarialny A. K. z dnia [...] marca 1938 r. (Nr [...]) mógł dowodzić prawa własności małżonków M. do gruntu o powierzchni [...] m² (1/2 działki o powierzchni [...] m²). Prawa repatriantów do gruntu położonego przy ul. T. w O. na W., o łącznej powierzchni [...]m kw., nie były bowiem jednolite. Z treści wskazanego wyżej testamentu wynikało, że jedynie w stosunku do działki o powierzchni [...] m² testatorowi przysługiwał tytuł własności, wynoszący ½ części tej działki (druga połowa przysługiwała jego żonie).W stosunku zaś do pozostałej części placu repatrianci nabyli jedynie prawo do jego użytkowania na prawie wieczysto-czynszowym i na podstawie umów dzierżawy.

Tym ustaleniom faktycznym nie przeczyła przy tym treść orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Ł. z dnia [...] stycznia 1947r. W orzeczeniu tym stwierdzono bowiem jedynie, że B. i J. M. "pozostawili" w miejscowości O. plac o powierzchni [...] m². Orzeczenie to nie przesądzało więc o tytule własności repatriantów do całego placu a potwierdzało jedynie, że repatrianci mieli do niego pewne prawa. Podkreślenia wymaga, iż w samym oświadczeniu z dnia [...] stycznia 1947 r. repatrianci też nie twierdzili, że przysługiwało im do całego placu prawo własności a jedynie oświadczyli, że (cyt.): "posiadali ziemi [...] m kw". Wydaje się przy tym, że zarówno świadkowie, jaki i sami małżonkowie M. nie widzieli różnicy pomiędzy prawem własności a prawem wieczysto-czynszowym do gruntu, zwłaszcza, że – w świetle treści art. 384 Zwodu Praw t. X cz. I Księga druga "O sposobie nabywania i utwierdzania praw do majątków w ogólności" – budynek mógł stanowić odrębną nieruchomość i w związku z tym mógł być pobudowany na gruncie stanowiącym przedmiot cudzej własności. W rezultacie zatem w rzeczywistości nie występowała sprzeczność pomiędzy treścią testamentu A. K. a treścią orzeczenia PUR.

Zaakcentować w tym miejscu też wypada, że powyższy testament został sporządzony w 1938 r. a zatem zaledwie na rok przed wybuchem II Wojny Światowej a swoją skuteczność mógł zyskać dopiero po śmierci testatora. Z tej przyczyny wydaje się mocno wątpliwe by do dnia 17 września 1939 r. (data zajęcia Kresów Wschodnich przez swojska radzieckie) małżonkowie M. mogli nabyć na własność owe, użytkowane jedynie przez nich grunty. Prawo radzieckie bowiem wykluczało obrót prywatny ziemią. W każdym jednak razie dowód na okoliczność, że repatriantom przysługiwało prawo własności do całego placu przy ul. T. w O. obciążał wnioskodawczynię.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest ustawą szczególną i z tej racji, zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo, przed przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, choć omawiana ustawa nie ogranicza obowiązków, które – na zasadzie kodeksu postępowania administracyjnego - obciążają organ, tym niemniej wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy zaś dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie (art. 6 ustawy).

Z tego powodu wadliwie w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki zarzucił Ministrowi, niedostatecznie odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nierozważnie możliwości, że do dnia repatriacji małżonkowie M. mogli jednak nabyć na własność resztę placu przy ul T. w O. W tym zakresie bowiem, to jest w zakresie, dotyczącym prawa własności do gruntu, organy dokonały prawidłowych ustaleń.

Odnosząc się do kwestii związanej z budynkami zauważyć należy, że stanowisko Sądu Wojewódzkiego również i w tym przypadku nie było w pełni zasadne. Sąd stwierdził bowiem, że (cyt.): " w (zaskarżonej) decyzji nie było mowy o budynkach, które niewątpliwie wchodziły w skład mienia pozostawionego przez poprzedników prawnych skarżącej i które stanowić mogły oddzielne od gruntu prawo własności". Tymczasem, zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Wojewody Ł., potwierdzająca uczestniczce postępowania prawo do rekompensaty "zabużańskiej" m. in. za udział w wysokości 1/2 w zabudowaniach usytuowanych przy ul T. w O. na W. Zatem organy obu instancji częściowo uwzględniły prawa repatriantów do w/w budynków.

Tym niemniej zaskarżony wyrok odpowiadał jednak prawu, zarzucając organom niedostateczne wyjaśnienie sprawy. Z treści notarialnej umowy sprzedaży, zawartej w dniu [...] marca 1938 r. wynika bowiem, że J. i F. W. sprzedali B. i J. M. - na wspólną własność – połowę zabudowań usytuowanych przy ul T. w O., pobudowanych na, należącej do A. K. ziemi własnej i wieczysto-czynszowej, a którą to połowę zabudowań stanowiły: dom drewniany, kryty blachą, oficyna drewniana, z czterema komorami, pod jednym dachem, kryta gontem i chlew drewniany. Wojewoda oraz Minister przyjęli zaś, że przedmiotem umowy z 1938 r. był tylko udział ½ w prawie własności do poszczególnych obiektów i z tego względu, jako mienie pozostawione przez małżonków M. organy przyjęły jedynie ½ części: budynku, oficyny i chlewu.

Pogląd ten nie był jednak trafny, co wyraźnie wynika z treści umowy, a zwłaszcza z jej dalszej części, w której jest mowa np. o tym, że (cyt.): "W posiadanie prawne "nabytych budynków" kupujący wchodzą z chwilą podpisania niniejszej umowy, w faktyczne zaś posiadanie "budynki te" sprzedający winni przekazać kupującym ..." (pkt V umowy), "Wszelkie podatki, czynsz i świadczenia, obciążające "sprzedawane budynki", ponoszą kupujący ...(pkt VI umowy), " Wyżej opisane "budynki sprzedają się" wolnymi od wszelkich długów ...(pkt VII umowy).

Fakt, że powyższa sprzedaż dotyczyła wspomnianych wyżej obiektów w całości (a nie w połowie) pośrednio potwierdza również treść zezwolenia Urzędu Wojewódzkiego W. z dnia [...] lipca 1938 r. znak: [...], na podstawie którego B. i J. M. otrzymali zgodę na nabycie od J. i F. W. nieruchomości składającej się z: domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych położonych w O. ul. T. ( a nie połowy domu i połowy zabudowań gospodarczych). Ostatecznie fakt ten potwierdza też wspomniane wyżej orzeczenie PUR, wydane na podstawie zgodnego oświadczenia samych zainteresowanych jak i dwóch świadków. W orzeczeniu tym także jest bowiem mowa o: domu, budynku, budynkach gospodarczych ( a nie o ich połowach). Sformułowanie zawarte w umowie z 1938 r., dotyczące sprzedaży "połowy zabudowań" znajdujących się przy ul. T. w O. należy więc rozumieć w ten sposób, że wspomniane wyżej obiekty stanowiły (fizycznie) połowę zabudowań pobudowanych w tym miejscu.

W zaistniałej sytuacji, należało zatem przyjąć, że pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, prawidłowe jednak było stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak bowiem dokładnego ustalenia składu majątku pozostawionego przez małżonków M. na W., (w zakresie nieruchomości budynkowych), przekładał się w oczywisty sposób na wysokość prawa do rekompensaty, jaka przysługiwała ich spadkobierczyni.

Przy ponownym więc rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić rzeczywistą treść umowy sprzedaży budynków z 1938 r. to jest rozumianą w sposób wyżej przedstawiony.

Uznając zatem skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, bo – jak wyżej wspomniano - zaskarżony wyrok, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia, odpowiadał jednak prawu, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.