Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 634/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 130 a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. przy udziale ---- sprawy ze skargi A. Spółki Cywilnej T.O., H.Z., A.Z. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. OZ w W. z dnia 15 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenie za dozór pojazdu i odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że postanowienie wymienione w pkcie I) nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przed tutejszym Sądem, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 985/08 oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A" s.c. T. O., H. Z., A. Z. w K. (dalej: strona skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej, organ drugiej instancji) z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Zaskarżonym postanowieniem, po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego) z dnia [...]r. nr [...] określające wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu marki F. F. nr rej. [...] w okresie od 7 stycznia do 28 lutego 2008 r. (53 dni) w kwocie 175 zł oraz odmawiające przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w dniu 15 stycznia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa ww. pojazdu, usuniętego z drogi 6 lipca 2007 r. i umieszczonego na parkingu strony skarżącej, położonym w K. przy ul. S. [...], z uwagi na nieodebranie pojazdu przez właściciela w terminie zakreślonym w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. w Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. – zwanej dalej: "Prawo o ruchu drogowym"), tj. w okresie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzeczono o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Pismem z dnia 7 marca 2008 r. strona skarżąca wystąpiła o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], określił wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 7 stycznia do 28 lutego 2008 r. w kwocie 530,00 zł oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu.

W następstwie rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznał, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania co do wysokości należnego jednostce parkingowej wynagrodzenia za dozór pojazdu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] określił wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu za tożsamy okres w kwocie 175,00 zł oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu.

W zażaleniu na to postanowienie strona skarżąca zanegowała okres, za jaki przyznano jej wynagrodzenie za dozór pojazdu, jego wysokość, oraz fakt braku naliczenia wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi.

Postanowieniem z dnia [...]r. (nr [...]), Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji argumentował, że pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi po tym okresie na rzecz Skarbu Państwa, na mocy art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Mając na uwadze powyższe, stwierdził, iż skoro pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela, to jednostka prowadząca parking nie może skutecznie domagać się przyznania wynagrodzenia za dokonanie tej czynności od Skarbu Państwa. Wywiódł, że wyzbycie się prawa własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela następuje w momencie jego porzucenia, momentem tym zaś, w opinii organu, nie jest – jak podnosi strona – dzień usunięcia pojazdu z drogi, gdyż fakt ten nie stanowi o wyrażeniu przez właściciela zamiaru porzucenia pojazdu. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż ustawodawca przyznaje właścicielowi prawo do odbioru pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi, co oznacza, że w tym okresie pojazd jest nadal jego własnością. Uznał, że porzucenie pojazdu następuje dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia go z drogi. Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru nad pojazdem winna być zatem data, w której upłynął 6-miesięczny okres. Od tego bowiem momentu Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu. Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wynagrodzenie za dozór pojazdu przysługuje stronie skarżącej za okres od 7 stycznia do 28 lutego 2008 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 9 grudnia 2008 r., strona skarżąca zarzuciła ww. postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa, tj.:

– art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. w Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej: "k.p.a.");

– art. 130a Prawa o ruchu drogowym;

– art. 6, art. 7, art. 8, art. 15 oraz art. 77 k.p.a.;

– art. 180 i art. 181 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.– zwanej dalej: "k.c.");

– § 3 pkt 1 lit. b) w związku z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449 ze zm. - zwanego dalej: "rozporządzenie RM");

– art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 46 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca wyraziła pogląd, że dokonana przez organy podatkowe wykładnia art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którą obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu przechodzi na rzecz Skarbu Państwa dopiero w momencie upływu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi, narusza obowiązujące przepisy. Uznała, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcie oparto na regulacji niezgodnej z Konstytucją RP, co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. Uzasadniała, że w związku z tym, iż przepis art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym jest niezgodny z Konstytucją, przepisami prawa, na podstawie których można uzyskać prawo własności ruchomości, są przepisy art. 180 i art. 181 k.c.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 985/08 stwierdził, że w sprawie, stronie skarżącej prowadzącej parking strzeżony, określono – należne od Skarbu Państwa – wynagrodzenie za dozór pojazdu w prawidłowej wysokości, przyjmując właściwy okres, za jaki to wynagrodzenie przysługuje. Słusznie ponadto uznano, iż to nie Skarb Państwa, lecz dotychczasowy właściciel winien pokryć koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez właściciela staje się, z mocy prawa, własnością Skarbu Państwa po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia. Decyzja organu podatkowego potwierdzająca ten fakt ma charakter deklaratoryjny. W konsekwencji Sąd ten przyjął, że początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru nad pojazdem jest data upływu 6-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Od tej chwili bowiem Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu, ze wszelkimi tego konsekwencjami odnośnie nabywanych praw i obowiązków. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przeciwstawnego stanowiska nie można wywieść z treści § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia RM. Przepisy § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia RM określają bowiem jedynie, z jakich źródeł pokrywa się wydatki związane z przechowywaniem i sprzedażą rzeczy ruchomych niestanowiących własności Skarbu Państwa. Potwierdzeniem tego stanowiska jest zapis § 12 ust. 3 rozporządzenia RM, zgodnie z którym środki pieniężne z tytułu nadwyżki kwoty uzyskanej ze sprzedaży ruchomości, o której mowa w ust. 1, nad wydatkami związanymi z jej przechowywaniem lub sprzedażą, przechowuje się na rachunku depozytowym organu likwidacyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy własności ruchomości. W niniejszej sprawie, pojazd, w momencie jego sprzedaży, bezspornie stanowił już własność Skarbu Państwa. Pojazd ten nie był zatem ruchomością, której dotyczy § 12 rozporządzenia RM. Dalej Sąd pierwszej instancji wywodził, że w sprawie nie naruszono również regulacji art. 180 i 181 k.c.. Z treści art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym wynika bowiem wprost, o czym była mowa wyżej, że usunięty z drogi pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa dopiero w momencie upływu 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż do upływu tego terminu właściciel pojazdu, nie tracąc przymiotu bycia właścicielem, może odebrać pojazd, po uprzednim uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i parkowanie.

Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2000/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a") i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Przystępując ponownie do rozpoznania sprawy, Sąd stwierdza, że skarga okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie jej zarzuty były usprawiedliwione.

Na wstępie jednak zaznaczyć należy, że stosownie do art. 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Koniecznym zatem jest odniesienie się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2000/10. W powołanym wyroku Sąd kasacyjny wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany był pogląd (również przez Sąd pierwszej instancji), że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa należności związanych z dozorem pojazdu jest dzień, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu z drogi. Istotną wątpliwość budzi natomiast zagadnienie, czy Skarb Państwa jest zobowiązany do zapłaty wyżej wymienionych należności także za okres poprzedzający, gdy nie był jeszcze właścicielem pojazdu z mocy prawa, w sytuacji, gdy właściciel nie odebrał pojazdu. Nie można bowiem uznać za zgodną z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą państwa prawnego sytuację, w której podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę zostanie pozbawiony należności za dozór pojazdu przez okres 6 miesięcy tylko z tego względu, że pojazd nie został odebrany przez właściciela i nie przeszedł jeszcze na rzecz Skarbu Państwa.

Wątpliwości te spowodowały, że skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 15 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 542/09 na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:

– "czy organ egzekucyjny na podstawie art. 102 § 2 upea może przyznać na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym?";

– "czy w świetle art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, organ egzekucyjny jest zobowiązany do zwrotu na rzecz dozorcy kosztów usunięcia z drogi pojazdu nieodebranego przez właściciela?".

W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 29 listopada 2010 r. w sprawie I OPS 1/10 podjął uchwałę, w której stwierdził:

"Jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 upea w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia RM".

Uzasadniając swoje stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że odpowiedź na przedstawione do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów zagadnienie prawne zależy zatem, w istocie rzeczy, od oceny, czy użyte w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym sformułowanie "pojazd usunięty i nieodebrany uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się", oznacza, że fakt nieodebrania przez właściciela pojazdu traktuje się jako porzucenie w rozumieniu art. 180 k.c.. Zgodnie bowiem z tym przepisem właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Porzucenie rzeczy jest to więc wyzbycie się władztwa nad rzeczą w sposób umożliwiający każdemu objęcie jej w posiadanie w sposób umożliwiający zawładnięcie nią każdemu. Aby doszło do utraty własności oba te elementy muszą wystąpić łącznie. Zatem samo wyzbycie się posiadania rzeczy (np. na skutek szczególnych zdarzeń) bez zamiaru wyzbycia się jej własności nie wywołuje skutków prawnych przewidzianych w art. 180 k.c. (Komentarz do art. 180 Kodeksu cywilnego [w:] A, Kidyba (red.), K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, Lex, 2009 oraz P. Książek, Rzeczy niczyje, "Rejent" 2006, nr 4, s. 59). Porzucenie rzeczy ruchomej jest równocześnie czynnością techniczną i jednostronną czynnością rozporządzającą (G, Bieniek, Zrzeczenie się własności i innych praw rzeczowych, "Rejent" 2004, nr 3-4, s. 27). W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że porzucenie rzeczy w rozumieniu cywilistycznym pozwala na stwierdzenie, że posiadacz takiej rzeczy pozbył się jej w rozumieniu administracyjno-prawnym (B. Draniewicz, Własność odpadów w prawie polskim – analiza prawna, PUG 2006, nr 11, s. 24). Zamiar wyzbycia się własności może być skutecznie ujawniony przez właściciela, albo też wynikać z jego zachowania się na tle okoliczności w jakich rzecz została porzucona. Zamiar porzucenia przyjąć można przy tym jedynie wtedy, gdy niewątpliwe jest, że los rzeczy jest dotychczasowemu właścicielowi rzeczywiście obojętny, że nie ma on nic przeciwko temu, by rzecz tę zawłaszczył ktoś inny. Właściciel może porzucić rzecz również, gdy znajduje się ona w posiadaniu zależnym innej osoby (por. Edward Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2008, wydanie 3). Argument ten wspiera dodatkowo orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zdaniem tego Sądu, biorąc pod uwagę, że celem regulacji zawartej w art. 130a Prawa o ruchu drogowym, jest ochrona dobra o istotnym publicznie znaczeniu – bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz życia i zdrowia jego uczestników, należy dojść do wniosku, że chodzi o stosunek publicznoprawny, a nie cywilnoprawny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2008 r. II CSK 284/08, Lex nr 483286). Ponadto w późniejszych orzeczeniach Sąd Najwyższy uszczegółowił swoje stanowisko podkreślając, iż stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych. Stanowisko to, co do zasady, należy w pełni podzielić, albowiem nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stosunek prawny powstały wskutek umieszczenia pojazdu w trybie administracyjnym na wyznaczonym przez starostę parkingu różnie kwalifikować w zależności od tego czy właściciel odbierze pojazd, czy też go nie odbierze w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi. Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Jakkolwiek, co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, to jednak w sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Dodatkowo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się – na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia RM – odpowiednio do naczelników urzędów skarbowych – w odniesieniu do przechowywania ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2 § 4 oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 tegoż § 4. Na postanowienie naczelnika urzędu skarbowego przysługuje zażalenie do dyrektora izby skarbowej, a następnie jest możliwość wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podmiot, na którego parkingu pojazd został umieszczony w trybie określonym w art. 130a ust. 5c Prawa o ruchu drogowym nie jest więc pozbawiony drogi sądowej w zakresie dochodzenia wynagrodzenia za przechowywanie takiego pojazdu; jest to – ze względu na publicznoprawny charakter stosunku prawnego w zakresie przechowywania pojazdu – droga przed sądami administracyjnymi, nie zaś powszechnymi (postanowienie SN z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK 332/08, Biul. SN 2009/4/16; postanowienie SN z dnia 18 listopada 2008 r. II CSK 284/08, Lex nr 483286; uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r., III CZP 47/07, OSNC 2008, nr 7–8, poz. 80 oraz wyroki NSA z dnia 8 września 2006 r., I OSK 1184/05 i I OSK 1185/05 oraz z dnia 15 maja 2007 r. I OSK 1768/06). Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż nie jest prawidłowe stanowisko sprowadzające się do uznania, że podmiot wykonujący dozór w razie sporu o wynagrodzenie za okres poprzedzający przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, może występując na podstawie art. 102 § 2 upea do naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia, powoływać się na § 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia RM, ponieważ przepis ten rozciąga się na ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy oraz na ruchomości niestanowiące własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów dotyczących nieodebranych rzeczy. Naczelny Sąd Administracyjny wobec tego uznał, że skoro, na podstawie § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia RM, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej, to właśnie ten przepis jest podstawą zastosowania art. 102 § 2 upea w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym.

W tym stanie rzeczy, jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 upea w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia RM.

Dalej wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 uznał, że nieodebranie pojazdu przez 6 miesięcy oraz nieopłacenie kosztów jego usunięcia i parkowania są niewystarczające do przyjęcia domniemania, że pojazd został porzucony z zamiarem wyzbycia się własności. Przepis art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego utracił moc obowiązującą tylko w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Nie oznacza to jednak, że usunięty z drogi pojazd nie może przejść na rzecz Skarbu Państwa jako rzecz niczyja objęta w posiadanie. Należy tylko w sposób niewątpliwy wyjaśnić, czy nieodebranie pojazdu przez okres 6 miesięcy oznacza zamiar jego wyzbycia się. Organ administracji powinien wezwać właściciela do złożenia stosownego oświadczenia wskazując, że brak odpowiedzi traktowany będzie jako odpowiedź twierdząca w wyniku czego własność pojazdu przejdzie na rzecz Skarbu Państwa. Jeżeli właściciel pojazdu, pomimo wiedzy gdzie pojazd się znajduje, nie odbiera go z parkingu przez okres 6 miesięcy, a następnie uprzedzony o możliwości utraty prawa własności zgadza się na to lub nie zajmuje stanowiska można zasadnie uznać, że pojazd ten porzucił z zamiarem wyzbycia się własności. Nabycie tego prawa przez Skarb Państwa byłoby wówczas możliwe w oparciu o przepis art. 181 k.c. wskutek objęcia w posiadanie samoistne rzeczy niczyjej. Organ orzekający na podstawie art. 102 § 2 upea, po ustaleniu, że pojazd stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej może wówczas przyznać na żądanie nadzorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym.

Sąd kasacyjny podzielił pogląd wyrażony w ww. uchwale, wskazując nadto, że odejście od zajętego tam stanowiska wymagałoby podjęcia działań, o których mowa w art. 269 p.p.s.a.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, należy zatem uznać za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 130a Prawa o ruchu drogowym w związku z art. 180 i art. 181 k.c..

Nietrafny natomiast okazał się zarzut naruszenia przepisów § 3 pkt 1 lit. b) w związku z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia RM, albowiem przepisy te w niniejszej sprawie nie mogą znaleźć zastosowania. Jak wskazano w przywołanej uchwale § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM stanowi, że przepisy ustawy dotyczące organu orzekającego stosuje się odpowiednio do naczelników urzędów skarbowych w odniesieniu do przechowywania ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2 oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1. Ruchomości wymienione w tym przepisie muszą jednak należeć do tych, które wymienia § 3 rozporządzenia RM, aby jego przepisy zgodnie z § 1 ust. 1 znalazły zastosowanie. Tym samym nie da się zastosować w sprawie § 12 rozporządzenia RM, bo dotyczy on ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, wymienionych w § 3 ust. 2 tego rozporządzenia. Są to ruchomości niestanowiące własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie a) przepisów prawa karnego lub celnego, b) przepisów o rzeczach znalezionych oraz likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy za wyjątkiem rzeczy w przepisie tym wskazanych. Podkreślenia wymaga, że pojazdy usunięte z drogi w oparciu o rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1377) nie podlegają likwidacji na podstawie prawa karnego lub celnego, nie są też rzeczami znalezionymi, jak również rzeczami nieodebranymi w rozumieniu dekretu z dnia 18 września 1954 r. o likwidacji nie podjętych depozytów i nie odebranych rzeczy, który obowiązywał w czasie stosowania § 3 rozporządzenia. Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. Nr 208, poz. 1537) w art. 13 pozbawiła mocy dekret z dnia 18 września 1954 r., a zawarta w art. 2 tej ustawy definicja depozytu nie pozwala zastosować jej przepisów w omawianym przypadku.

Skoro zatem, jak wynika z powyższego wywodu, pojazd usunięty z drogi nie jest ruchomością niestanowiącą własności Skarbu Państwa w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia RM, to przepisu tego w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM w omawianej sprawie nie można zastosować.

Natomiast wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi może być przyznane na podstawie art. 102 § 2 upea w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia RM. Przy założeniu, że Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu od momentu jego usunięcia z drogi, w sprawie należało stosować stawki za parkowanie zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w K..

W powołanej wyżej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, że w sprawie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które podmiotom wskazanym w § 4 rozporządzenia RM przysługuje zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Dozorca występujący do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór może przedstawić pokwitowania i rachunki w związku z poniesionymi wydatkami oraz wskazać trudy związane ze sprawowaniem dozoru. Przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 upea należy więc uwzględniać zakres obowiązków dozorcy (przechowawcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 2390/97, ONSA 2000, nr 1, poz. 28 oraz R. Hauser, Komentarz do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1975 r., II CR 279/75, Postępowanie administracji w świetle orzecznictwa, t. V, Warszawa .1980, s. 150 i n.; W. Grześkiewicz, Egzekucja administracyjna – teoria i praktyka, ABC 2006). Jednak wskazane wcześniej okoliczności dotyczące wysokości opłat powinna uwzględnić rada powiatu, która zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5c i 6 Prawa o ruchu drogowym ustala wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Opłaty te mają zastosowanie także wtedy, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Można bowiem uznać, że już od chwili usunięcia z drogi pojazdu porzuconego z zamiarem wyzbycia się, wyznaczona jednostka zaczyna sprawowanie nad nim dozoru a warunkiem właściwego sprawowania tego dozoru jest przemieszczenie pojazdu na parking strzeżony.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia przepisów konstytucyjnych, bowiem jak wskazano wyżej, przepisy ustawy i przepisy wykonawcze właściwie zastosowane pozwalają na wyeliminowanie sytuacji, w których wyznaczony przez starostę podmiot prowadzący parking lub usuwający pojazdy z drogi zostanie pozbawiony należności za dozór pojazdu przez okres 6 miesięcy tylko z tego względu, że pojazd nie został odebrany przez właściciela.

Mając na względzie powyższe, Sąd ponownie rozpoznający sprawę, będąc związany poczynioną wykładnią prawa przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2000/10, stwierdza, iż Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie naruszył omówione przepisy prawa materialnego. Niewłaściwie bowiem przyjął, opierając się o regulację art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, że wynagrodzenie za dozór pojazdu przysługiwało stronie skarżącej (wyznaczonej jednostce) dopiero za okres przypadający po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi oraz, że brak było podstaw do przyznania jej wynagrodzenia za usunięcie pojazdu. Ponadto, pominął przy określaniu kwoty wynagrodzenia, stawki opłat ustalone w tym zakresie, uchwałą Rady Powiatu w K.. Z tych względów, Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia znalazło oparcie w art. 152 p.p.s.a., zaś orzeczenie o kosztach postępowania sądowego – w art. 200 p.p.s.a.

Dyrektor Izby Skarbowej przeprowadzając ponownie postępowanie obowiązany jest uwzględnić wykładnię poczynioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanym wyroku.