Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 246/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15zzzzzn
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi B. D.-K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 lutego 2021 r. nr 470000/71/38645/2021/RDZ-ODW-ZPWWO w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

B. D. (dalej: skarżąca, strona) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach za kwiecień 2020 r., wypełniając formularz RDZ-B.

Decyzją z 1 września 2020 r. (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) odmówił skarżącej prawa do zwolnienia opłacania należnych składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia ZUS powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19") oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej: "u.s.u.s."). W uzasadnieniu decyzji ZUS wyjaśnił, że skarżąca nie dopełniła warunku, o którym mowa w art. 31zo ustawy COVID-19 tj. nie przesłała deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych naleznych za kwiecień 2020r., a w konsekwencji nie przysługiwało jej prawo do zwolnienia z opłacania należnych składek.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z dnia 1 grudnia 2020 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniosła, ze deklaracje składane były przez biuro rachunkowe, które nie złożyło ich w terminie, Jednocześnie skarżąca została poinformowana przez to biuro, że została zwolniona z opłacania składek za miesiące od marca do maja 2020 r. i ma nadpłatę należności składkowych. Dopiero w sierpniu skarżąca zorientowała się, że ma na koncie ZUS zaległość i zmieniła biuro rachunkowe oraz zaczęła na bieżąco regulować składki.

Decyzją z 19 lutego 2021r. nr [...] ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. wniosek taki składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Decyzja z dnia 1 września 2020 r. została doręczona stronie 16 września 2020 r., tak więc termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 30 września 2020 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu 1 grudnia 2020 r. czyli po wyznaczonym terminie.

W skardze strona wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji. Zarzuciła organowi, że wydając decyzję zlekceważył regulacje art. 10 i art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego i uniemożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów. Zaznaczyła, że nie miała świadomości, że jej pełnomocnik - biuro rachunkowe – nie złożył deklaracji rozliczeniowych za miesiące od marca do maja 2020 r., bowiem przedstawiano jej informacje i dowody świadczące o złożeniu powyższych deklaracji. Z biurem rozwiązał już umowę. O tym, że dokumenty rozliczeniowe nie zostały złożone skarżąca dowiedziała się dopiero z decyzji ZUS z 1 września 2020 r., odmawiającej przyznania zwolnienia, Zakład bowiem nie informował jej wcześniej o braku deklaracji. Skarżąca powołała się na regulację art. 10 ustawy z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1423) wskazując, że nie odwołał się od decyzji , bowiem ZUS na podstawie ww. przepisu z urzędu powinien ponownie rozpatrzyć wioski o zwolnienie z opłacania składek złożone do 30 czerwca przez płatników, którzy posiadali nadpłatę lub dokonali płatności składek, które pokryły składki za okresy objęte złożonym wnioskiem. Wobec braku reakcji ze strony Zakladu dopiero w grudniu złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.".

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc rozstrzygnięcie o charakterze formalnym. W konsekwencji również sądowa kontrola tej decyzji musiała ograniczyć się do kwestii ściśle procesowej tj. zasadności stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast zakresem tej kontroli nie jest już objęte badanie legalności decyzji Zakładu z 1 września 2020 r. o odmowie zwolnienia skarżącej z opłacania składek za marzec 2020 r., jak również podstaw do autoweryfikacji tego rozstrzygnięcia w trybie powołanego przez skarżącą art. 10 ustawy z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W związku z powyższym co do zasady każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu stanowi jego uchybienie.

Odnosząc się do okoliczności stanu faktycznego w sprawie, należy wskazać, że decyzja z 1 września 2020 r. została skarżącej doręczona w dniu 16 września 2020 r.. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem 30 września 2020 r. Natomiast jak wynika z akt sprawy skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy 1 grudnia 2020 r. a więc już po upływie tego terminu.

W tym kontekście stanowisko prezentowane przez organ, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po terminie jest prawidłowe, niemniej stanowisko organu pomija szczególne rozwiązanie przewidziane na gruncie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z poz. 1842 z późn. zm., dalej: "ustawy COVID-19").

Zgodnie z obowiązującym od 16 grudnia 2020 r. przepisem art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

Jednocześnie w myśl art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie do sytuacji, gdy strona uchybi terminu do złożenia do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (wyroki: WSA w Bydgoszczy z 7 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 347/21; WSA w Bydgoszczy z 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 503/21; WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 463/21 - II SA/Go 465/21; WSA w Krakowie z 21 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 883/21; WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 284/21). Przepis ten obowiązywał już w dniu wydania zaskarżonej decyzji, aczkolwiek w orzecznictwie zwraca się uwagę, że dotyczy on wszystkich przypadków uchybienia przez stronę terminu w całym okresie obowiązywania stanu epidemii , przez co wyznacza on kierunek interpretacji obowiązków organu w sytuacji uchybienie przez stronę także terminów, w tym terminów na wniesienie środka zaskarżenia lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy kwalifikować jako uchybienie terminu, od zachowania którego "jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej" (art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19).

Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ, kwalifikując pismo strony z 1 grudnia 2020 r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie zauważając uchybienie terminu do złożenia tego wniosku, nie skierował do strony zawiadomienia, o którym mowa w powyższym przepisie. W tej sytuacji niezastosowanie przez organ powołanej wyżej regulacji należy zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Uwzględniając zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu, Zakład ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany będzie zrealizować procedurę wskazaną w art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 i zawiadomić stronę o uchybieniu terminu oraz jednocześnie wyznaczyć jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję