Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 176/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1777/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1777/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.546,74 zł netto, którą w całości przeznacza na podstawowe potrzeby. Do miesięcznych kosztów utrzymania zaliczyła opłaty za: energię, gaz, za nieczystości, wodę, telefon oraz podatek od nieruchomości (kwartalny) i ubezpieczenie domu (roczne), które wynoszą ok. 650 zł. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że ponosi koszty zakupu żywności w wysokości ok. 600 zł, środków czystości i higienicznych – ok. 100 zł oraz lekarstw – ok. 150 zł i ubrań – ok. 50 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 90m2.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 22 lipca 2015 r. skarżąca nadesłała wyciąg z konta bankowego za okres od 21 maja do 20 sierpnia 2015 r. z saldem końcowym w wysokości 5.168,82 zł, kopie faktur za energię (73,09 zł miesięcznie), kopie dwóch dowodów zapłaty za gaz (z dnia 3 kwietnia 2015 r. – 1.119,30 zł i z dnia 14 maja 2015 r. - 507,85 zł.), rachunek z apteki na kwotę 93,54 zł, dowód zapłaty podatku rolnego i od nieruchomości oraz polisę ubezpieczeniową domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że w ramach uzyskiwanych dochodów skarżąca posiada możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi wynoszącego 1.664 zł. Skarżąca oprócz stałego dochodu posiada wolne środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 5.168,82 zł, które znacznie przekraczają wysokość wymaganego wpisu. Ponadto skarżąca założyła lokatę na kwotę 50.000 zł ze środków otrzymanych z tytułu odszkodowania.

Zdaniem Sądu I instancji, sytuacja materialna skarżącej, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków, umożliwi jej uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają okoliczności dotyczące celów, na jakie skarżąca przeznaczyła, bądź ma zamiar przeznaczać zgromadzone przez siebie oszczędności, a także kwotę otrzymanego odszkodowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E. W., zarzucając naruszenie:

1) art. 141 § 4 P.p.s.a.;

2) art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprzyznaniu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych;

3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki.

Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Z uwagi na powyższe Sąd I instancji zasadnie uznał, że opisana przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w żądnym przez nią zakresie.

Dokonując oceny sytuacji majątkowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni dysponuje stałym miesięcznym dochodem w kwocie 1.858 zł brutto, a także jest właścicielką mieszkania. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynikało, że na dzień 17 sierpnia 2015 r. posiadała również znaczne oszczędności. Skarżąca dysponowała zatem możliwością sfinansowania zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego, w tym poniesienia kosztów związanych z uiszczeniem wpisu od skargi.

Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają okoliczności dotyczące źródła, z jakiego pochodzą zgromadzone środki, a także celów, na jakie skarżąca przeznacza, bądź ma zamiar je przeznaczać. Ocena stanu majątkowego nie może bowiem być dokonywana przez pryzmat wydatków, które mogą w przyszłości być dokonane.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.