Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3510/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 134 par. 1, art. 151.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 40 ust. 2 pkt 5, ust. 5, ust. 10.
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 8, art. 15, art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: par. 14 ust. 1.
journal: Dz.U. 1999 nr 43 poz 430
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. i K. Spółki z o.o. w I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 1328/15 w sprawie ze skargi P. W. i K. Spółki z o.o. w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. oddalił skargę P. W. i K. Sp. z o.o. w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r., w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty z tego tytułu.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Prezydent Miasta I. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., zezwolił P. W. i K. Sp. z o.o. z siedzibą w I. na zajęcie pasa drogowego drogi kategorii gminnej ul. P. w I. w terminie od 30 lipca 2015 r. do 30 lipca 2015 r., w związku z umieszczeniem w pasie drogowym przedmiotowej ulicy urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - przyłączy kanalizacji sanitarnej (3 szt. - do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. nr [...],[...],[...], obr. [...]), umieszczonych w poprzek pasa drogowego o powierzchni rzutu poziomego: 0,90 m² (przyłącze do działki nr [...]), 0,60 m² (przyłącze do działki [...]), 0,68 m² (przyłącze do działki nr [...]). W decyzji tej określono również warunki zezwolenia oraz ustalono opłatę za zajęcie pasa drogowego w związku z prowadzeniem robót związanych z umieszczeniem urządzenia w dniu 30 lipca 2015 r. w wysokości 20,40 zł, opłatę proporcjonalną do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym od dnia 30 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w kwocie 10,20 zł oraz opłatę roczną za każdy następny rok umieszczenia w pasie drogowym wynoszącą 24,00 zł. W motywach organ podał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił powierzchnię pasa drogowego zajętą przez rzut poziomy każdego urządzenia, tj. każdego z trzech przyłączy kanalizacji sanitarnej. Brak było przy tym możliwości ustalenia opłaty zgodnie z wnioskiem strony i podaną przez nią powierzchnią zajęcia pasa drogowego, jako powierzchnię zsumowaną trzech przyłączy, gdyż każde z tych urządzeń będzie stanowić odrębną całość i służyć odprowadzaniu ścieków z trzech oddzielnych nieruchomości. Dla ustalenia powierzchni zajęcia pasa drogowego, a w konsekwencji dla ustalenia wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego, nie może mieć znaczenia, iż budowa trzech przyłączy była objęta jednym procesem inwestycyjnym.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] września 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta I. z dnia [...] lipca 2015 r. Organ odwoławczy opierając się o ustalenia wynikające z projektu technicznego dotyczące wielkości powierzchni rzutów poziomych umieszczonych w powierzchni przyłączy kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym oraz przywołując art. 39 ust. 1 pkt 1 i art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), wskazał, że Rada Miejska I. podjęła uchwałę nr XXIII/287/2004 w dniu 28 czerwca 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej i obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, która była następnie zmieniana uchwałą nr XXXII/401/2005 z dnia 30 maja 2005 r., uchwałą nr IV/32/2007 z dnia 26 stycznia 2007 r., uchwałą nr X/141/2007 z dnia 19 września 2007 r., uchwałą nr XXXIV/473/2009 z dnia 18 czerwca 2009 r. oraz uchwałą nr XXXVI/511/2009 z dnia 30 września 2009 r. (Dz.Urz.Woj. Kuj.-Pom. z 2011 r., Nr 24, poz. 170 ze zm.), z której § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 3 pkt 8 wynikało, iż stawka opłaty za zajęcie 1 m pasa drogowego w celu prowadzenia robót w pasie drogowym wynosił przy zajęciu chodnika - 2,00 zł, a przy zajęciu do 20 % szerokości jezdni - 3,00 zł, natomiast stawka opłaty za umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego wynosiła rocznie 8,00 zł za 1 m² powierzchni pasa drogowego, zajętej przez rzut poziomy urządzeń wodno-kanalizacyjnych oraz centralnego ogrzewania, umieszczonych w poprzek pasa.

W ocenie Kolegium status przyłączy kanalizacyjnych jako urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego nie budził wątpliwości w kontekście brzemienia § 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430 ze zm.).

Za bezsporną organ odwoławczy uznał rzeczywistą powierzchnię pasa drogowego zajmowaną przez rzut poziomy poszczególnych przyłączy kanalizacji sanitarnej do działek nr ewid. [...], nr ewid. [...] i nr ewid. [...], która wynosiła, odpowiednio 0,90 m², 0,60 m² i 0,68 m². Mimo iż wielkość ta po zsumowaniu (2,18 m²) różniła się od tej podanej przez stronę we wniosku (2,6 m²), została ona zaakceptowana i potwierdzona przez stronę w odwołaniu.

Zdaniem SKO każde z przyłączy kanalizacji sanitarnej należało potraktować jako odrębne urządzenie i od niego ustalać opłatę za zajęcie pasa drogowego. Urządzenia te były bowiem od siebie niezależne, każde stanowiło odrębną całość i służyło odprowadzaniu ścieków z trzech oddzielnych nieruchomości. Każda z inwestycji mogłaby być realizowana odrębnie. Sama jedność procesu inwestycyjnego oraz okoliczność, iż wykonanie 3 sztuk przyłączy kanalizacji sanitarnej do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. nr [...],[...],[...], obr. [...] objęte zostało jednym projektem, nie mogło mieć decydującego znaczenia przy przyjęciu sposobu ustalenia należnej opłaty.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przyjął prawidłowy sposób naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w związku z umieszczeniem w pasie drogowym wymienionej ulicy urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził, że spór w sprawie dotyczył wyjaśnienia sposobu obliczenia opłaty, w oparciu o art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, za zajęcie pasa drogowego w związku z umieszczeniem w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Sąd podkreślił, że w tej sprawie, zajęcie pasa drogowego miało nastąpić w ramach jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego i miało polegać na umieszczeniu w pasie drogowym przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej do trzech działek.

Powołując się na dokumentację projektową Sąd I instancji za niesporne uznał, że zaprojektowane przyłącza nie pokrywały się wzajemnie. Każde z nich odrębnie miało zostać doprowadzone do poszczególnych działek. Skoro rzut poziomy urządzenia wiąże się z zajętą powierzchnią gruntu pasa drogowego, a w sprawie urządzenia umieszczone w pasie drogowym są rozproszone to każde z nich zajmuje odrębnie od pozostałych powierzchnię gruntu pasa drogowego.

Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że organ nie naruszył art. 40 ust. 5 oraz ust. 10 ustawy o drogach publicznych. Zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Zgodnie z art. 40 ust. 5 u.d.p. do wyliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego przez tak rozumiane urządzenie posłuży powierzchnia jego najszerszego fragmentu, ustalona w płaszczyźnie równoległej do powierzchni gruntu. Proporcjonalnie do tak określonego zakresu zajęcia pasa drogowego wyznaczona zostanie opłata rekompensująca wynikające z tego utrudnienia i ograniczenia.

Według literalnej treści art. 40 ust. 10 zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m², jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Obowiązek zaokrąglania do 1 m² dotyczy wszystkich znanych ustawie postaci zajęcia pasa drogowego, w tym zajęcia przez usytuowanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości. Nie doszło w tym stanie rzeczy również do naruszenia przepisów postępowania.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

P. W. i K. Sp. z o.o. w I., skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 141 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z pominięciem przedstawienia argumentacji skarżącego odnoszącej się do kluczowych dla sprawy okoliczności, a dotyczących charakteru i celu postępowania będącego przedmiotem skargi oraz pominięcie wskazania w sporządzonym uzasadnieniu wyroku przyczyn dla których Sąd I instancji uznał argumentację skarżącego za nieprawidłową, podczas gdy spełnienie powyższych wymogów jest niezbędne dla oceny czy Sąd I instancji dokonał merytorycznego rozpoznania skargi;

- art. 141 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 107 § 3, art. 8 oraz art. 15 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób mało wnikliwy, połączony z pominięciem słusznego interesu strony i celu jakiemu ma służyć postępowanie w przedmiocie umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej;

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 40 ust. 5 i ust. 10 ustawy o drogach publicznych, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie skutkującą wadliwym ustaleniem opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia infrastruktury niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, podczas gdy opłata ta jest ściśle związana z wydanymi przez właściwy organ zezwoleniem, określającym wprost zakres przedmiotowy pasa drogowego wraz z terminem realizacji procesu budowlanego.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie w całości wyroku Sąd I instancji oraz rozpoznanie przez NSA sprawy i wydanie wyroku reformatoryjnego ewentualnie o uchylenie w całości wyroku Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Za niezasadny uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzut z punktu 1) skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia przepisów postępowania, które, w ocenie kasatora, miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z pominięciem przedstawienia argumentacji skarżącego odnoszącej się do kluczowych dla sprawy okoliczności, a dotyczących charakteru i celu postępowania będącego przedmiotem skargi oraz pominięcie wskazania w sporządzonym uzasadnieniu wyroku przyczyn dla których Sąd I instancji uznał argumentację skarżącego za nieprawidłową, podczas gdy spełnienie powyższych wymogów jest niezbędne dla oceny czy Sąd I instancji dokonał merytorycznego rozpoznania skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj.: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące lub niedostatecznie obszerne nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska co do twierdzeń skarżącej Spółki, to stwierdzić trzeba, iż zarzuty w tym zakresie nie mogły odnieść spodziewanego skutku. Wbrew zdaniu skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji dokonał dostatecznej oceny stanowiska i argumentów Spółki, o czym świadczy lektura całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s.8-14 uzasadnienia). Za chybiony Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 107 § 3, art. 8 oraz art. 15 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób mało wnikliwy, połączony z pominięciem słusznego interesu strony i celu jakiemu ma służyć postępowanie w przedmiocie umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej. Po pierwsze zarzut ten obarczony jest wadą konstrukcyjną polegającą na tym, iż skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji "przeprowadzenie postępowania w sposób mało wnikliwy, połączony z pominięciem słusznego interesu strony i celu jakiemu ma służyć postępowanie w przedmiocie umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej", a tym samym naruszenie art. 107 § 3, art. 8 oraz art. 15 k.p.a. Przepisów tych nie mógł Sąd I instancji naruszyć, ponieważ ich nie stosował. Postępowanie w tej sprawie było prowadzone przez organy administracji, a nie przez WSA. Rolą Sądu I instancji było dokonanie oceny tego postępowania z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Istotnie Sąd I instancji nie odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutu pomieszczonego w skardze, a dotyczącego naruszenia przez organy art. 107 § 3, art.8 i art. 15 k.p.a., co stanowi uchybienie. Nie można jednak zasadnie zarzucić Sądowi I instancji, iż w ogóle nie rozpatrzył tego zarzutu skoro w uzasadnieniu wyroku in fine stwierdził, że: "Ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości. Nie doszło w tym stanie rzeczy również do naruszenia przepisów postępowania." (s.13-14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Zatem pewna lakoniczność w wypowiedzi Sądu w tej materii stanowi uchybienie, ale jest to uchybienie, które nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj.: "art. 40 ust. 5 i ust. 10 ustawy o drogach publicznych, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie skutkującą wadliwym ustaleniem opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia infrastruktury niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, podczas gdy opłata ta jest ściśle związana z wydanymi przez właściwy organ zezwoleniem, określającym wprost zakres przedmiotowy pasa drogowego wraz z terminem realizacji procesu budowlanego", Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Sąd I instancji prawidłowo zidentyfikował, iż spór w niniejszej sprawie dotyczy wyjaśnienia sposobu obliczenia opłaty, w oparciu o art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, za zajęcie pasa drogowego w związku z umieszczeniem w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Przy czym, w tej konkretnej sprawie, zajęcie pasa drogowego ma nastąpić w ramach jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego i ma polegać na umieszczeniu w pasie drogowym przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej do trzech odrębnych działek. Według dokumentacji projektowej, urządzenia infrastruktury technicznej (kanalizacja sanitarna oraz przyłącze wodociągowe) mają zostać doprowadzone do trzech działek o numerach nr [...],[...] i [...], w celu podłączenia ich do instalacji wodnokanalizacyjnej w trzech odrębnych budynkach mających powstać na ww. działkach budowlanych. Nie jest sporne, że zaprojektowane przyłącza nie pokrywają się wzajemnie. Każde z nich odrębnie ma zostać doprowadzone do poszczególnych działek. Stosownie do treści art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim. Znaczenie przy ustaleniu opłaty odgrywa prawidłowe określenie liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia.

Jak zasadnie przyjął Sąd I instancji przy ustalaniu opłaty jednym z ważnych współczynników jest pojęcie "urządzenia", którego rzut poziomy będzie decydował o przyjętej liczbie metrów kwadratowych do ustalenia opłaty. Wynika to z treści art. 40 ust. 10 ustawy, który to przepis stanowi, że zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Jak podkreślił Sąd I instancji - wyjaśnienia zatem wymaga, czy w sytuacji takiej, jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, gdy w ramach jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego ma nastąpić umieszczenie w pasie drogowym przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej do trzech działek, z osobna każde z przyłączy będzie urządzeniem, którego rzut poziomy będzie zajmował odrębnie powierzchnię pasa drogowego, czy też powierzchnia rzutów poszczególnych przyłączy powinna zostać zsumowana i uznana za jedno urządzenie. Wówczas opłata stanowiłaby iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy jednego urządzenia (trzech przyłączy do trzech działek) i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie przyjął za organami, iż każde z przyłączy wodociągowych i kanalizacja sanitarna do poszczególnych działek powinno być traktowane jako oddzielne urządzenie, ponieważ każde z tych urządzeń posiada swój własny rzut poziomy. Sąd I instancji podkreślił, iż ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji urządzenia infrastruktury technicznej, którego dotyczy obowiązek uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Stanowi jedynie, że obowiązek ten odnosi się do wszystkich urządzeń, które nie są związane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Natomiast § 140 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 43, poz.430) wprowadza warunki umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą nazywając te urządzenia "infrastrukturą". W ust. 2 tego przepisu ustawodawca zamieścił niewyczerpujący katalog pojęć stanowiących w szczególności "infrastrukturę", o której mowa jest w ust. 1 § 140 rozporządzenia, a więc urządzenia, a wśród nich wymienił w punkcie 2) - przewody kanalizacyjne nie służące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe. Zasadny jest zatem wniosek Sądu I instancji, iż: " Powyższe potwierdza tezę, że każdy przewód wodociągowy i kanalizacyjny będzie urządzeniem infrastruktury technicznej. W przedmiotowej sprawie urządzenia te będą przebiegać poprzecznie przez drogę. Każde z urządzeń będzie miało swój własny rzut poziomy, który będzie zajmował konkretną przestrzeń gruntu pasa drogowego. Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że urządzenia nie pokrywają się w pionie, są oddzielnie zlokalizowane w pasie drogowym." (s. 10-11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy wyrażone we wcześniejszych orzeczeniach NSA, iż w świetle art. 40 ustawy o drogach publicznych każda z rur kanalizacji kablowej stanowi osobne urządzenie, którego rzut poziomy na powierzchnię pasa drogi stanowić będzie podstawę do naliczenia osobnej opłaty za zajęcie pasa drogowego. (tak np. w wyrokach z dnia 9 kwietnia 2015 r. (sygn. akt: II GSK206/14, II GSK 743/14 i II GSK 905/14).

Skarżąca kasacyjnie Spółka dla poparcia swojego stanowiska powołała się na tezę nr 2 wyroku NSA z dnia 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1024/14), gdzie NSA stwierdził, że: "Urządzeniem infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 u.d.p., może być obiekt składający się z wielu elementów składowych, w tym z rur kanalizacji kablowej, jeżeli części składowe z technicznego punktu widzenia stanowią pewną całość." Należy podkreślić jednak, iż analizowana sprawa nie jest tożsama w zakresie stanu faktycznego z tą, na którą powołuje się w skardze kasacyjnej skarżąca Spółka. W sprawie zakończonej wyrokiem NSA z dnia 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1024/14) urządzeniem umieszczonym w pasie drogowym była kanalizacja wielootworowa składająca się z pewnej ilości rur, które były ze sobą zespolone i umieszczone jedne pod drugimi. Nadto podnieść należy, iż NSA we wskazanym wyroku z dnia 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1024/14) nie zanegował, iż w niektórych przypadkach pojedyncza rura może być urządzeniem infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 u.d.p., wymagającym uzyskania osobnego zezwolenia na zajecie pasa drogowego i ustalenia stosownej opłaty.

W niniejszej sprawie urządzenia infrastruktury technicznej nie będą umieszczane jedne pod drugimi tak jak miało to miejsce w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem NSA, mimo że są objęte jednym zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego. Z punktu widzenia technicznego urządzenia te stanowią, z uwagi na jeden proces inwestycyjny, pewną całość, ale zachowują odrębność co do zajętej powierzchni gruntu pasa drogowego, z uwagi na indywidualny rzut poziomy każdego urządzenia. "Również zajęcie pasa drogowego nie będzie polegało na jego czasowym zajęciu, lecz będzie procesem trwałym, ponieważ urządzenia pozostaną w pasie drogowym w celu zapewnienia dostępu trzech działek do infrastruktury technicznej." (s. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Końcowo stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji wnikliwie skontrolował w analizowanej sprawie sposób obliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego przez organ i zasadnie uznał, że została ona ustalona prawidłowo.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.