Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1110/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 336
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], w której odmówiono Pani B. B. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. i nałożono sankcję.

Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie istotnym jest ustalenie, czy spełnione zostały warunki wskazane w przepisach art. 2 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm. – dalej: "u.p.b."), tj. czy Skarżąca posiadała w 2014 r. grunty rolne zadeklarowane we wniosku oraz czy rzeczywiście w tym roku rolniczo gospodarowała na tych gruntach.

Zdaniem organu, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować - co oznacza, że prawo do płatności przysługuje właśnie podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną. Organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że Skarżąca nie posiadała i nie użytkowała,

w myśl przepisów u.p.b. zadeklarowanych we wniosku działek rolnych A i AA (położonych na działce ewidencyjnej nr [...] obręb J., gmina B., powiat b., woj. P. Powyższe ustalenia oparte zostały głównie na podstawie zeznań świadków w P. M. W., J. J., M. M., P. J., D. B., T. B., R. P., S. K. W wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR bezsprzecznie stwierdzono, że z racji braku posiadania i użytkowania rolniczo w 2014 r. działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] Skarżąca nie spełniła warunków do przyznania płatności do wskazanych powyżej gruntów rolnych, a powierzchnię działek rolnych A i AA, której nie użytkowała - należy traktować jako powierzchnie zawyżoną.

Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej,

z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano

w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia(WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie

z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Dyrektor Oddziału Agencji wskazał, że Skarżąca, co prawda dokonała jednorazowej czynności koszenia oraz wycinania drzew na części działki [...], jednak działania tego nie można uznać jako posiadanie i użytkowanie w myśl wyżej wskazanych przepisów ustawy. Organ odwołał się do definicji trwałych użytków zielonych z art. 2 pkt 15. Dodał też, że w świetle § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 39, poz. 211 ze zm.) w przypadku trwałych użytków zielonych z wyjątkiem łąk i pastwisk wymienionych w pkt 2 i 4 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, zasadniczym obowiązkiem podmiotu uprawnionego, ubiegającego się o dopłaty jest takie gospodarowanie aby zgłoszone do dopłat grunty utrzymane były w stanie gwarantującym prawidłową gospodarkę. Decydujące znaczenie dla uznania danego podmiotu za producenta rolnego ma czynne prowadzenie działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej. Skarżąca wprawdzie wykonała czynności koszenia i usuwania drzew na działce ewidencyjnej [...], ale takie pojedyncze działania trudno uznać za działanie zgodne z normami, z dobrą kulturą rolną. Dlatego też samo legitymowanie się przez faktem, iż Skarżąca dokonywała czynności na spornej działce w 2014 r. nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania płatności do gruntów rolnych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w 2014 r. Skarżąca dokonała czynności koszenia trawy na spornej działce, jednak z zeznań świadków wynika również, iż plon ze względu na słabą jakość nie został zebrany, a tym samym trudno uznać działania strony jako użytkowanie gruntu rolnego z zgodnie normami. Dodatkowo we wrześniu 2014 r. sporna działka ewidencyjna stała się przedmiotem posiadania M. B., który dokonał przeorania działki i zasiał pszenżyto. Organ podkreślił przy tym, że zadaniem Agencji jest ustalenie faktycznego posiadacza i użytkownika gruntów rolnych. Agencja nie ma właściwych kompetencji do rozstrzygania sporów między rolnikami.

Zdaniem organu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżąca nie wykazała skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Ze zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca doskonale zdawała sobie sprawę, iż deklarowana do płatności działka nr [...] nie spełnia warunków do przyznania płatności.

Za niezasadne organ uznał ponadto zarzuty naruszenia art. 7, 9, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W skardze na to rozstrzygnięcie Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 3 ust. 1, 2 pkt. 1, 2, 3, 4 u.p.b. w zbiegu z art. 19 ust. 7 u.p.b oraz art. 7, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w przedmiocie faktycznego wiosennego do 31 maja 2014r. zagospodarowania działki rolnej nr [...] przez Skarżącą,

2. art. 336-345 k.c., poprzez błędne ustalenie samoistnego posiadacza działki nr [...] nawet do [...] września 2014 r. oraz faktu naruszenia samoistnego posiadania Skarżącej przez M. B.;

3. art. 5 ust. 1 piet 12, art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez dowolne uznanie bez podstaw faktycznych i prawnych, iż Skarżącej nie należy się ustawowa pomoc finansowa;

4. art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i dodatkowe nałożenie sankcji z tytułu zawyżonej powierzchni.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości, jak również zmianę poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i nakazanie organowi pierwszej instancji merytoryczne rozpoznanie sprawy i przyznanie Skarżącej ustawowej pomocy finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do pierwszego z postawionych w skardze zarzutów Sąd zauważa, że zebrany materiał dowodowy oceniony został prawidłowo i zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Niepodważone i niesporne są ustalenia, iż skarżąca w dniu [...].09.2013r. sporną działkę przekazała do zasobów ANR SP. Składając w dniu [...].05.2014 r. wniosek o przyznanie płatności w odniesieniu do tej działki i później – przed organem - oświadczenie, iż działką dysponuje w samoistnym, bezumownym posiadaniu o czym ma świadczyć wykonanie w maju 2014 r. pierwszego pokosu, miała świadomość iż nie przysługuje jej żadne władztwo względem działki. Skarżąca będąc poprzednim dzierżawcą działki nr [...] w dniu [...].09.2013 r. protokolarnie przekazała działkę do Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa wobec zakończenia okresu dzierżawy. Podczas przetargu wyłoniony został nowy dzierżawca – M. B. i skarżąca o zmianie dzierżawcy wiedziała, bowiem uczestniczyła w przetargu.

Te okoliczności pozwalają na konkluzję, że w dacie złożenia wniosku o dopłaty skarżąca nie posiadała żadnego tytułu prawnego do spornej działki i nie była jej posiadaczem, a także nie użytkowała jej rolniczo. Poparte zostały analizą dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, ale także zeznaniami świadków przesłuchanych w trakcie postepowania administracyjnego. Organ I, jak i II instancji szczegółowo odniósł się do przeprowadzonych dowodów, ocenił ich wiarygodność i dokonał subsumcji materiału dowodowego do przepisu prawa materialnego. Sąd nie dostrzega niekonsekwencji lub braku logiki w zaprezentowanych w uzasadnieniach decyzji wywodach i traktuje je jak własne, bez potrzeby ponownego ich przytaczania.

Dodatkowo Sąd zauważą, że jak trafnie wywodzi organ, dla uzyskania statusu beneficjenta pomocy w ramach płatności bezpośrednich do gruntów rolnych konieczne jest spełnienie warunków takich jak: posiadanie gruntów i ich rolnicze użytkowanie. Analiza art. 336 kc, stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądów jednoznacznie wskazują, że posiadanie wiąże się z władztwem nad rzeczą, które musi zostać uzewnętrznione. Z kolei potrzeba badania, czy potencjalny beneficjent pomocy faktycznie użytkuje grunt wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania". Rozumowanie takie potwierdza ponadto cel płatności, a jest nim niewątpliwie dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie są tylko formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. W tym zakresie tutejszy Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 353/08 z 30.12.2008 r.

Z zarzutem wadliwej oceny materiału dowodowego ściśle wiąże się zarzut drugi skargi, dotyczący naruszenia art.336-345 kc poprzez błędne ustalenie samoistnego posiadacza działki [...] do [...].09.2014 r. oraz faktu naruszenia samoistnego posiadania skarżącej przez M. B. Organ jednoznacznie wypowiedział się, iż skarżąca co prawda dokonała jednorazowej czynności koszenia i wycinania drzew na części działki [...], jednakże nie uznał tej czynności jako posiadania i użytkowania w myśl przepisów kodeksu cywilnego i ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa we wskazanym w skardze zakresie. Przede wszystkim zauważa, że naruszenie przepisów kodeksu cywilnego może być przedmiotem oceny przed sądem powszechnym w postępowaniu o przywrócenie lub ochronę naruszonego posiadania. Postępowanie takie toczyło się i przed Sądem Rejonowym w B. w dniu [...].06.2015 r. (sygn.akt [...]) zapadł wyrok oddalający powództwo skarżącej o przywrócenie naruszonego posiadania. Powyższe stanowi dodatkowy argument przemawiający za brakiem słuszności twierdzeń skarżącej, iż była posiadaczką spornej działki a także , iż M. B. naruszył jej posiadanie poprzez czynności agrotechniczne podjęte na działce we wrześniu 2014 r. Skarżąca nie będąc posiadaczką działki, nie była także jej użytkownikiem. Sąd w całości podziela stanowisko organów poparte orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie o sygnaturze II GSK 228/07 , iż posiadanie musi mieć charakter trwały i nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym władaniu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd podziela pogląd organu, iż jednorazowe podjęcie czynności agrotechnicznych na działce nr [...] nie miało cech posiadania, jak i użytkowania. Miał przy tym na uwadze incydentalny, jednorazowy charakter czynności, bez zamiaru podnoszenia kultury rolnej uprawianych gruntów, a także bez zamiaru kontynuowania w przyszłości zabiegów rolniczych na tej działce.

Jako chybione ocenił Sąd zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazane w pkt 3 i 4 skargi. Przyjęcie za ustalone, iż skarżąca nie posiadała i nie użytkowała, w myśl przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zadeklarowanych we wniosku działek rolnych A i AA ( położonych na działce [...]) w obrębie J. nakazywało organom kwalifikowanie wniosku skarżącej jako nie spełniającego warunków do przyznania płatności do wskazanych powyżej gruntów rolnych, a powierzchnię działek rolnych A i AA, której nie użytkowała potraktować jako powierzchnię zawyżoną. Ustalenia organów, o czym była mowa wyżej nie są dowolne, nie są też pozbawione podstaw faktycznych. Okoliczność – jak twierdzi skarżącą - zmiany przeznaczenia gruntu niezgodnie z umową dokonanej przez M. B. jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie jest bowiem przedmiotem badania i oceny Sądu realizowanie przez M. B. umowy dzierżawy zawartej pomiędzy nim, a Agencją Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa.

Niezastosowanie wobec skarżącej regulacji art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. nie budzi – zdaniem Sądu – zastrzeżeń i jest trafne. Powołany przepis stanowi, że obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Obniżek i wykluczeń nie stosuje się także w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy co do których rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia. Wniosek skarżącej o przyznanie pomocy nie był prawidłowy, zawierał dane, które nie odpowiadały stanowi faktycznemu, bowiem skarżąca we wniosku wpisała działki, których nie posiadała i rolniczo nie użytkowała. Postępowanie przed organem nie wykazało, iżby skarżąca składając wniosek uczyniła to bez swej winy. Nie można bowiem zapominać, iż wszystkie formalności związane z działką nr [...] ( zakończenie okresu dzierżawy, przekazanie działki na rzecz ANRSP, przystąpienie do przetargu na dzierżawę, złożenie wniosku o dopłatę) toczyły się z udziałem skarżącej, przy jej wiedzy i świadomości utraty posiadania działki, utraty tytułu prawnego do jej posiadania zależnego na rzecz M. B. Te wszystkie okoliczności wykluczają zastosowanie wobec skarżącej powołanego art. 73 Rozporządzenia. W aktach postępowania przed organem brak jest także informacji, aby skarżąca zawiadomiła właściwy organ o fakcie zdezaktualizowania się wniosku lub o błędach dostrzeżonych w nim.

Reasumując, Sąd uznał skargę za pozbawioną słuszności i orzekł jak w sentencji , mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a.