Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 29/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. S. i A. S. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 lutego 2018 r. (data wpływu do organu: 12 lutego 2018 r.) K. S. i A. S. (dalej jako "skarżący") zwrócili się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej "Organem" lub "PPIS") o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:

1. Ile zostało odnotowanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w okresie ostatnich 10 lat Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych dotyczących szczepień przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce?

2. Ile zostało odnotowanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w okresie ostatnich 10 lat Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych po podaniu szczepionki: Pentacel, Polio-Sabin Oral, PO-LIOVAX, Boostrix Polio, Clodivac, DTP, dTpa-R, Dultavax, Imovax Polio, Infanrix, Infanrix Hexa, Tdap, Priorix, Mmr-Vax-Pro

3. Jaki charakter miały odnotowane Niepożądane Odczyny Poszczepienne? (proszę o odpowiedź z podziałem na ilość i rodzaje – w zakresie pytania 1 oraz 2)

4. Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne?

5. W jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany przez Głównego Inspektora Sanitarnego Program Szczepień Ochronnych na dany rok?

6. Czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (Stwierdzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru odporności stanowi przeciwwskazanie do szczepienia).

7. Czy rejestr Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych prowadzony przez Państwa instytucję podlega kontroli sądowej? Jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie, to proszę o wyjaśnienie z jakiego powodu nie podlega kontroli?

8. Czy stwierdzenie ciężkiego NOP powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki)?

9. Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują?

10. Od którego roku dane te są gromadzone?

11. Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Państwo wzywacie mają charakter obowiązkowy? Jeśli nie to w których są dobrowolne?

12. Czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą w ramach UE zasadą swobody przepływu osób ogłoszono epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne?

13. Wedle Światowej Organizacji Zdrowia wszczepialność na Ukrainie nie przekracza 50%, zaś od 11 czerwca 2017 r. obywatele Ukrainy poruszają się swobodnie w ramach strefy Schengen (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium naszego państwa blisko 1 milion – Czy w związku z powyższym odnotowaliście Państwo epidemie chorób, których dotyczy przymus wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju?

14. Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia jesteście Państwo świadomi ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem z odnotowywaniem zauważa prof. Andrzej Zieliński (strona www.pzh.gov.pl), prof. Jacek Wysocki, dr Hanna Czajka (Neurologia i Neurochirurgia Polska 2004; 38, 1 (supl. 1): S 17–S 24) oraz dr Paweł Grzesiowski (wywiad z dnia 5 grudnia 2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz)?

15. Czy jest Państwu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 1 poz. 284) w sytuacji przymusu szczepień i braku systemu odszkodowawczego? (W tym zakresie skarżący powołali się na: "orzeczenie Matter v. Słowacja wyrok z dnia 5 lipca 1999 r., niepublikowany, tak też orzeczenie Salvetti vs Włochy z 2002 r., 42197/98")?

16. Czy jest Państwu znane orzecznictwo polskich sądów powszechnych w kwestii obowiązku szczepień ochronnych wskazujące, iż data obowiązku szczepień ochronnych nie może wynikać z komunikatu Prezesa GIS, a jedynie z ustawy lub też rozporządzenia. Zatem sądy stoją na stanowisku, że jedynie data szczepienia określona w rozporządzeniu jest wiążąca, nie zaś data wynikająca z komunikatu.

17. Czy prawdą jest, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dystrybuuje, dystrybuował, sprzedawał, sprzedaje szczepionki?

18. Jaki zysk Państwowy Inspektor Sanitarny uzyskał z dystrybucji, sprzedaży szczepionek z uwzględnieniem podziału na poszczególne lata kalendarzowe jak i sumaryczny?

19. Czy nie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego Państwa Prawa w szczególności z zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników (art. 8 k.p.a.) przymuszanie do szczepień przez ten sam organ, który prowadzi rejestr NOP mający świadczyć o bezpieczeństwie szczepień, jak i dystrybuujący, sprzedający szczepionki do których przymusza?

20. Ile dawek szczepień ochronnych otrzymuje dziecko przed ukończeniem przez niego 19 roku życia? Czy zostały przeprowadzone jakiekolwiek badania zmierzające do ustalenia wpływu na organizm dziecka takiej ilości szczepień?

Wnioskodawcy podkreślili w piśmie, że informacje te są niezbędne w związku z treścią pisma organu z dnia 28 września 2017 r., mającego na celu przymuszenie do szczepień, aby podjąć odpowiedzialną decyzję co do szczepień.

Pismem z dnia 27 lutego 2018 r., doręczonym skarżącym w dniu 1 marca 2018 r. organ udzielił odpowiedzi.

Odnosząc się do pkt. 1 i 2 wniosku, organ podał, że w 2017 r. do organu zgłoszono 88 przypadków niepożądanych odczynów poszczepiennych. Najczęściej zgłaszano NOP po szczepionce BCG - 35 przypadków. Pozostałe niepożądane odczyny poszczepienne występowały po zaszczepieniu: Infarnix Hexa, Prevenar 13, DTp, Act-Hib, Hepavax 0,5, Pentaxim, Synflorix, Poliorix, Infanrix IPV-Hib, dTpa_R, Bexsero, Priorix, Tetraxim, Rotarix, Boostrix, Vaxigrip-tetra.

W odpowiedzi na pytanie nr 3 organ wskazał, że Wśród szczepionych dzieci z terenu G., w 2017 roku wystąpiło 11 poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych w postaci dużego obrzęku i zasinienia, bezdechu i drgawek gorączkowych po szczepieniu szczepionkami: Synflorix – 1 odczyn, Pentaxim/Synflorix/Rotarix – 1 odczyn, Prevenar 13 – 1 odczyn, Infanrix hexa – 2 odczyny, Vaxigrip-tetra – 1 odczyn, Pentaxim/Synflorix/HepavaxGene 0,5ml – 1 odczyn, Act-Hib/DTP/HePaVax Gene 0,5ml/Synflorix/Rotarix – 1 odczyn, Hexacima/Prevenar 13 – 1 odczyn, DTP/Act-Hib/Poliorix/Hepavax Gene 0,5ml – 1 odczyn, DTP/Act-Hib/Poliorix – 1 odczyn. Wystąpił również 1 odczyn ciężki po szczepionkach: Hepavax Gene 0,5 ml, DTP, Act-Hib w postaci drgawek i epizodu hypotoniczno-hyporeaktywnego. Organ poinformował, że pozostałe odczyny miały postać łagodną, nie zagrażającą życiu i na ogół szybko ustępowały: gorączka, ból, odczyn miejscowy w postaci obrzęku i stanu zapalnego, powiększenie węzłów chłonnych. W przypadku 4 odczynów poszczepiennych dzieci wymagały hospitalizacji. Wszystkie odczyny zakończyły się pełnym powrotem dzieci do zdrowia. Odpowiadając na pkt. 4. Wniosku organ podał, że od początku rejestracji zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej nie odnotowano przypadków śmiertelnych.

Odpowiadając na pkt. 5 wniosku organ wskazał, że sytuacja epidemiologiczna kraju jest oceniana przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny NIZP-PZH). Program Szczepień Ochronnych ustalany jest rokrocznie przez ekspertów podczas posiedzeń Rady Sanitarno-Epidemiologicznej przy Głównym Inspektorze Sanitarnym i Pediatryczną Grupę Ekspertów ds. Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia.

W przedmiocie udzielenia informacji co do pkt. 6 wniosku organ wskazał, że pierwotne niedobory odporności (PNO) są rzadkimi wrodzonymi defektami układu immunologicznego, rozpoznawanymi średnio u 10 na 100 000 mieszkańców Europy. Rejestr PNO prowadzony jest przez Europejskie Towarzystwo Niedoborów Odporności (www.esid.org), W populacji dzieci zdrowych lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ),opierając się na wywiadzie chorobowym, występowaniu niezbyt ciężkich, chociaż uporczywych, zakażeń dróg oddechowych i badaniu przedmiotowym, z dużym prawdopodobieństwem może wykluczyć pierwotny niedobór odporności. Powstanie ogólnopolskiego rejestru pierwotnych niedoborów od pomości działającego w ramach międzynarodowego rejestru ESID Online Registry zainicjowała Polska Grupa Robocza ds. Pierwotnych Niedoborów Odporności w 2005 roku.

Odpowiadając na pkt 7 wniosku organ wskazał, że rejestr NOP nie podlega kontroli sądowej.

W przedmiocie pkt. 8 wniosku organ podał, że wszystkie NOP łagodne, poważne i ciężkie zgłaszane są do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i produktów Biobójczych. Decyzję o wycofaniu z obrotu produktu leczniczego podejmuje Główny Inspektor Farmaceutyczny. Decyzja ta może być również podjęta na wniosek wskazanych podmiotów. Z kolei co do pkt. 9 wniosku wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych, państwowy powiatowy Inspektor Sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych na podstawie zbioru oryginałów formularzy zgłoszeń przesyłanych przez lekarzy stwierdzających NOP. Następnie uzupełnione w wyniku dochodzenia epidemiologicznego formularze przekazuje do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W Polsce system monitorowania NOP został wprowadzony w 1996 roku i opiera się na zaleceniach światowej organizacji zdrowia.

Odnosząc się do pkt. 11 i 12 wniosku organ powołał się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, w świetle którego osoby przebywając na terytorium RP są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym oraz wskazał, że nie ma danych odnośnie epidemii chorób w Polsce, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne.

Nadto odpowiadając na pytanie zawarte w pkt. 13 PPIS podał, że na terenie województwa pomorskiego nie odnotowano przypadków chorób zakaźnych zawleczonych z terenów Ukrainy.

Z kolei na pytanie zawarte w pkt. 14 organ powołał się na obowiązek zgłoszenia każdego przypadku NOP w terminie 24 godzin od powzięcia wiadomości o takim przypadku oraz sankcję karną w przypadku niewywiązywania się z takiego obowiązku.

Odnosząc się do pkt. 15 wniosku organ powołał się na treść przepisów art. 64 ust. 4 Konstytucji RP, w związku z którym władze publiczne zobowiązane są do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym w demokratycznych państwie prawa konstytucyjne wolności i prawa mogą ograniczane w drodze ustawy, m.in. gdy jest to niezbędne dla ochrony zdrowia. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych jest też jednym z ważniejszych celów programów polityki zdrowotnej.

Odnosząc się do pkt. 17, 18 i 19 wniosku organ wskazał, że dystrybucja szczepionek ochronnych odbywa się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi. Z kolei organizację Państwowej Inspekcji Sanitarnej reguluje ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ wskazał przepisy ww. ustaw.

Co do pkt. 20 wniosku organ poinformował, że szczegółowe informacje dotyczące rodzaju szczepionek oraz ilości dawek podawanych dzieciom i młodzieży do 19 roku życia znajdują się w Programie Szczepień Ochronnych będącym załącznikiem do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 2 marca 2018 r. K. S. i A. S. reprezentowani przez adwokata A. T. zarzucili bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Pełnomocnik skarżących wniósł o:

1. zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi,

2. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. nr 34, poz. 173) w związku z art 149 p.p.s.a. o orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Według uzasadnienia skargi organ nie dopełnił ustawowego obowiązku udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Nadto skarżący powołał się na poglądy orzecznictwa sądowego, w świetle którego identycznie jak bezczynność w udzieleniu informacji publicznej traktuje się przedstawienie informacji niepełnej czy nieadekwatnej do treści wniosku, jak też brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w tym brak zawiadomienia strony wnioskującej - w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i w drodze zwykłego pisma - o tym, że do jej wniosku nie mogą zostać zastosowane przepisy u.d.i.p.

Pełnomocnik skarżących powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych co do oceny rażącego charakteru bezczynności w udzieleniu informacji oraz obowiązku kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny którejkolwiek z postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej.

Uzasadniając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, skarżący podał iż wnioskowane informacje są niezbędne, aby skarżący mogli świadomie podjąć decyzję w dotyczącą szczepienia dziecka.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Państwowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając organ podał, że skarżący złożyli wnioski w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień. W ocenie organu nie był to zatem wniosek o udzielenie informacji publicznej, lecz odpowiedź na odpowiedz na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień, wobec powyższego do rozpoznania niniejszej sprawy nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem organu pismo to może zostać zakwalifikowane jako pismo strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wniosek skarżących został doręczony organowi w dniu 12 lutego 2018 r.

Pismem z dnia 27 lutego 2018 r. organ udostępnił żądane informacje, przesyłka została przesłana skarżącym w dniu 1 marca 2018r. Skarga na bezczynność została złożona w dniu 2 marca 2018 r., a więc już po udzieleniu informacji przez organ, a zatem w dacie jej składania była de facto bezprzedmiotowa. Zdaniem organu wniosek skarżących o zobowiązanie do udzielenia żądanej informacji publicznej jest bezprzedmiotowy.

Organ wskazał ponadto na znaczny zakres i stopień skomplikowania informacji, o których udostępnienie zwrócili się skarżący. Rozstrzygnięcia przez sąd wymaga również kwestia, czy żądane przez skarżących informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy jedynie polemikę i ciąg dalszy korespondencji z organem, która trwa już od wielu miesięcy. W ocenie organu celowe jest zatem ustalenie czy do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy na organie ciążą zobowiązania, wynikające z w/w ustawy, w odniesieniu do zapytań kierowanych przez skarżących.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 P.p.s.a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na tej podstawie została rozpoznana przez sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w sprawie udostępnienia informacji publicznej

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym należy dodać, że sąd ocenia zasadność skargi na bezczynność na dzień jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania.

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.", do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej – czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. – ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, CBOSA). W ocenie sądu zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 k.p.a. (a w ślad za tym: także do art. 52 § 2 p.p.s.a.) z dniem 1 czerwca 2017 r. – mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) – nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa).

Mając powyższe na uwadze, sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną, ale niezasadną.

Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w zakresie udostępnienia skarżącym informacji – mających, ich zdaniem, status informacji publicznych – określonych we wniosku z dnia 8 lutego 2018 r.

Powyższe obligowało Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego do załatwienia złożonego przez skarżących wniosku w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania - w sposób i w formie zgodny z wnioskiem, o ile zobowiązany jest w posiadaniu tych informacji. Termin określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie nie tylko do czynności polegającej na udostępnieniu informacji, ale również do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Krakowie z 6 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Kr 242/14, LEX nr 1534491). Podkreślić należy, że w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku jest również zobowiązany poinformować wnioskodawcę o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji. Jeżeli wnioskodawca pozostaje w przekonaniu, że żądane przez niego informacje mają charakter informacji publicznej w rozumieniu komentowanej ustawy, to może on wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność adresata wniosku, w efekcie rozpoznania której sąd ma obowiązek przesądzić o charakterze informacji poprzez dokonanie kwalifikacji, czy żądane informacje są, czy też nie są informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1475/12, LEX nr 1225534). Natomiast gdy podmiot dysponujący informacją publiczną nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zastosować procedurę, o której mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

W orzecznictwie administracyjnosądowym jednoznacznie dominuje stanowisko, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych oraz wytworzona i odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Stanowi zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych zarówno jako działalność organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. II SAB/Gd 13/16; dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Żądanie udzielenia informacji publicznej w niniejszej sprawie dotyczyło działalności organu inspekcji sanitarnej. Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej i sposób ich wykonywania określają art. 1 – 6a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 1 tej ustawy Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami - higieny środowiska, higieny pracy w zakładach pracy, higieny radiacyjnej, higieny procesów nauczania i wychowania, higieny wypoczynku i rekreacji, zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku oraz higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne – w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.

Wykonywanie powołanych zadań na podstawie art. 2 tej ustawy polega na sprawowaniu przez organy inspekcji sanitarnej zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że informację publiczną co do zasady stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej na podstawie art. 2 w związku z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 wskazanej ustawy, to jest w ramach zapobiegania i zwalczania chorób, poprzez dokonywanie analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji podmiotom leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz kontrola realizacji tych programów i planów, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także planowanie i organizowanie sanitarnego zabezpieczenia granic państwa.

Również na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1866 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2010, poz. 1711) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zbiera informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennym, które to informacje także stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17, dostępny w CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec treści przywołanych przepisów oraz art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie może zatem budzić wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

Odnosząc się następnie do przywołanych na wstępie okoliczności sprawy przyjdzie dostrzec, że zobowiązany Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny udzielił odpowiedzi na wniosek skarżących w piśmie z dnia 27 lutego 2018 r., przy czym wniosek ten nie pozostawiał wątpliwości co do tego, że wnioskodawcy domagają się udostępnienia żądanych informacji w trybie u.d.i.p. Podkreślić przy tym trzeba, że odpowiedź organu była kompletna, odnosząc się do wszystkich zadanych pytań. Przedmiotowe pismo zawierające odpowiedź na pytania wniosku została wysłana skarżącym w dniu 1 marca 2018 r., a więc przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie (data nadania skargi w urzędzie pocztowym zgodnie z pieczęcią - 2 marca 2018 r., fotokopia koperty karta 4). Ta okoliczność w ocenie sądu uniemożliwia przypisanie organowi bezczynności w załatwieniu wniosku skarżących, jak też zastosowanie art. 149 P.p.s.a. Z treści pisma procesowego pełnomocnika skarżących z dnia 30 kwietnia 2018 r. podtrzymującego skargę mimo udzielonej odpowiedzi organu nie wynika, jaki zakres wniosku według strony skarżącej pozostał bez odpowiedzi. Natomiast ewentualnie niezadowolenie strony z uzyskanych na żądanie informacji nie może kreować zasadności skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.

Mimo udzielonej odpowiedzi przed wniesieniem skargi sąd oceni również, czy pytania zadane we wniosku w istocie stanowią informację publiczną. Odnosząc się zatem szczegółowo do pytań wskazanych we wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej, należy podzielić stanowisko, że informację publiczną obejmują odpowiedzi na pytania nr 1, 2, 3 i 4 oraz 9 i 10. Pytania dotyczące danych z zakresu liczby odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych co do szczepień przeciwko chorobom wymienionym we wniosku oraz odnotowanych przypadków śmiertelnych, oraz odnoszące się do rodzaju posiadanych przez organ statystyk i okresu ich prowadzenia dotyczą informacji zbieranych i wytwarzanych przez organy inspekcji sanitarnej w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego. Przede wszystkim zaś informację taką stanowią informacje gromadzone w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Przepis § 10 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. określa co prawda sposób udostępniania informacji zawartych w tym rejestrze – to jest poprzez okazanie rejestru do wglądu, sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii i wydanie oryginału – jednakże z uwagi na fakt, że regulacja ta nie ma wyczerpującego charakteru, w pozostałym zakresie nie wyklucza to stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej (tak również w wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Po 159/17 i z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 4/18; dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dalej dokonując takiej oceny sąd uznał za odnoszące się do przepisów prawa, a nie faktów, pytanie wynikające z punktu 5, 7 i 17. Pytanie nr 5 dotyczyło informacji o procedurze zbierania informacji o sytuacji epidemiologicznej, a jeszcze w zakresie działania Głównego Inspektora Sanitarnego, a nie Powiatowego Inspektora Sanitarnego, pytanie nr 7 miało na uwadze ustalenie, czy rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych podlega kontroli sądowej, zaś pytanie nr 17 odnosiło się do ustalenia ustawowego zakresu działania organu inspekcji sanitarnej. Wszystkie wymienione kwestie wynikają z powszechnie obowiązujących przepisów rangi ustawowej – to jest ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz z ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, określającej zadania i zakres działania organów inspekcji sanitarnej. Co do zasady zaś informacja o przepisach prawa nie podlega udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 989/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 4/18; dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ugruntowane jest też stanowisko orzecznictwa co do pytań nr 8, 11, 12, 13, 14, 15, 16 i 19 przedmiotowego wniosku, a dotyczących odpowiednio problematyki skutków prawnych ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego, polityki szczepień ochronnych w innych krajach Unii Europejskiej oraz na Ukrainie, a także świadomości organu co do ilości powikłań poszczepiennych nie odnotowanych, znajomości przez organ orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i krajowych sądów powszechnych oraz oceny zgodności z Konstytucją RP zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej. Informacje w tym zakresie nie są uważane na informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., skutkiem czego organ inspekcji sanitarnej nie jest zobowiązany do ich udzielenia (zob. też wyroki WSA w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 72/17 i z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 4/18; dostępne j.w.).

Informacje objęte pytaniem nr 11 nie dotyczą przedmiotu działalności, kompetencji ani zasad funkcjonowania organu. Prawo obce nie zostało wytworzone przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, bądź wykonywania władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązek organu w zakresie przeprowadzania analizy prawa obcego nie wynika z polskiej regulacji prawnej (tak w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 99/17, dostępnym w CBOSA).

Z kolei pytania nr 8, 12, 13, 14, 15, 16 i 19 nie dotyczą sfery faktów, lecz posiadanej przez organ wiedzy, stanu jego świadomości, bądź jego stosunku do obowiązującej regulacji prawnej. Natomiast wnioskiem o udzielenie informacji publicznej mogą być obejmowane pytania o fakty, o stan zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Informacja publiczna nie może prowadzić do kwestionowania obowiązującej regulacji prawnej poprzez wyrażanie przez organ aprobaty bądź dezaprobaty dla porządku prawnego, w ramach którego ten działa (wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 41/17; dostępne w CBOSA). Ponadto sąd uznał, że pytania nr 12 i 13, dotyczące ustaleń w zakresie wystąpienia epidemii w sytuacji wzmożonego przemieszczania się osób po przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, a także po umożliwieniu obywatelom Ukrainy poruszania się swobodnie w ramach strefy Schengen – jako dotyczące zjawisk epidemiologicznych obejmujących obszar całego kraju – należą do kompetencji organów inspekcji sanitarnej wyższego rzędu, niniejsza skarga dotyczyła zaś bezczynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Również pytania nr 6 i 20 z wniosku skarżących nie odnoszą się do informacji o charakterze informacji publicznej i jako takie nie spowodowały po stronie organu obowiązku udzielenia odpowiedzi. W istocie pytania te nie stanowią żądania udostępnienia informacji publicznej, ale odwołują się do wiedzy medycznej organu. Implikują bowiem tezę, że stwierdzony lub nabyty niedobór odporności stanowi przeciwskazanie do szczepienia, bądź wskazują na negatywny wpływ na organizm dziecka ustalonej ilości szczepień obowiązkowych. Jednocześnie przyjąć należy, że organów inspekcji sanitarnej nie obciąża obowiązek gromadzenia informacji dotyczących badań nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia liczby urodzeń z wrodzoną obniżoną odpornością.

Natomiast w zakresie pytania nr 18 trzeba zauważyć, że w istocie zadający pytanie stawia tezę o prowadzeniu przez organ działalności generującej zysk ze sprzedaży szczepionek, skoro domaga się informacji o wysokości osiąganego przez ten organ zysku. Jednocześnie, co już zostało wyżej wskazane, wykluczyć trzeba, by pytanie nr 17 (dotyczące ustalenia prowadzenia przez organ działalności nastawionej na dystrybucję bądź sprzedaż szczepionek) odnosiło się do odpowiedzi mogącej dotyczyć informacji publicznej, albowiem wiązało się to z ustaleniami co do ustrojowego kształtu działalności organów inspekcji sanitarnej, wynikającego wprost z przepisów prawa. Było zatem pytaniem o prawo, nie o fakty. Konsekwentnie trzeba uznać należy, że skoro w świetle przywołanych przepisów prawa organy inspekcji sanitarnej nie prowadzą działalności w powoływanym przez skarżących zakresie, pytanie o zysk z takiej działalności osiągany pozostaje bezprzedmiotowe.

W kontrolowanej sprawie mamy zatem do czynienia z dwoma istotnymi elementami: po pierwsze odpowiedź na wniosek skarżących została udzielona przed wniesieniem skargi, wreszcie zdecydowana większość pytań wniosku, z przyczyn wyżej opisanych, nie dotyczyła informacji publicznej, a część z nich może być jedynie w posiadaniu organu wyższego stopniem. Taka konstatacja czyni skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Sanitarnego w udostępnieniu informacji publicznej niezasadną. Wprawdzie organ nie musiał udzielać odpowiedzi na pytania, które nie stanowią informacji publicznej, ani które nie znajdują się w jego posiadaniu, wystarczyło o tym poinformować wnioskodawców, niemniej skoro kompletna odpowiedź została udzielona przed wniesieniem skargi, Powiatowy Inspektor Sanitarny nie pozostał bezczynny.

Jeżeli przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, lub odmówił jej udzielenia w formie decyzji, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi. Nie może bowiem zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 147/12, LEX nr 1298655). Oceny bezczynności podmiotu zobowiązanego dokonuje się bowiem według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny, który jest zobowiązany badać, czy w dacie wniesienia skargi, a następnie w dacie zamknięcia rozprawy adresat wniosku pozostawał w bezczynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono przy tym, że jeżeli udostępnienie żądanej informacji publicznej nastąpiło już po wniesieniu przez żądającego informacji skargi na bezczynność organu, to postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, co obliguje sąd do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Natomiast, skarga na bezczynność wniesiona po doręczeniu żądanej informacji lub po podjęciu czynności, których brak się w niej zarzuca, jest bezzasadna (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka, op. cit., także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 114/16 – orzeczenie dostępne w CBOSA, cyt. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2013 r.).

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.