Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2926/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: W świetle art. 20 ust. 1-3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ określone w ust. 3 uprawnienia wdów są uprawnieniami pochodnymi względem uprawnień kombatanckich męża w tym sensie, że wcześniejsze /uprzednie/ istnienie uprawnień męża stanowi konieczną przesłankę powstania uprawnień wdów, którym uprawnienia te przysługują jako osobom "pozostałym po kombatantach".

TEZY

W świetle art. 20 ust. 1-3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ określone w ust. 3 uprawnienia wdów są uprawnieniami pochodnymi względem uprawnień kombatanckich męża w tym sensie, że wcześniejsze /uprzednie/ istnienie uprawnień męża stanowi konieczną przesłankę powstania uprawnień wdów, którym uprawnienia te przysługują jako osobom "pozostałym po kombatantach".


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Łucji G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14.08.2001 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku z 30.05.2001 r. złożonego w dniu 7.06.2001 r. przez Łucję G. o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie Marcelu G., który według zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w Olsztynie brał udział w kampanii wrześniowej 1939 r., a od 19 września do 2.11.1939 r. przebywał w niewoli niemieckiej. Zmarł w 1954 r.

Według uzasadnienia decyzji, postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z tego względu, że wniosek o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie złożony został przez Łucję G. z uchybieniem terminu określonego /do dnia 31.12.1998 r./ w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 2002 nr 42 poz. 371/.

Orzekając w sprawie ponownie, na skutek wniosku strony o powtórne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia 3.10.2001 r. (...) utrzymał w mocy decyzję z 14.08.2001 r., podtrzymując przytoczoną w niej argumentację.

W skardze z dnia 29.10.2001 r., określonej nieściśle jako "pozew", Łucja G. wniosła o uchylenie obu powyższych decyzji, zarzucając, że powołany w decyzji przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach dotyczy wniosków składanych przez kombatantów i nie odnosi się do wniosku skarżącej o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Orzekając w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Przepis art. 22 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach, w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania w niniejszej sprawie przez organ administracji, stanowi, że wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich m.in. z takiego tytułu jak służba wojskowa w czasie wojny 1939 r. i pobyt w obozie jenieckim w 1939 r. mogą być składane Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów do dnia 31.12.1998 r. przez osoby zamieszkałe w Polsce, a do dnia 31.12.1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski.

Jest to termin prawa materialnego, przewidziany jako element prawnomaterialnej normy stanowiącej podstawę roszczenia zainteresowanej osoby o przyznanie uprawnień kombatanckich. W konsekwencji, niezachowanie terminu wyłącza zastosowanie normy prawnej stanowiącej źródło określonego wyżej roszczenia i eliminuje możliwość ubiegania się o uprawnienia kombatanckie.

Ze względu bowiem na wskazany wyżej matrialnoprawny charakter terminu jest on nieprzywracalny i podlega uwzględnieniu z urzędu przez organ orzekający.

W przypadku więc uchybienia terminu z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach zachodzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przyznającego uprawnienie, czyli bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa.

W świetle art. 20 ust. 1-3 ustawy o kombatantach określone w ust. 3 uprawnienia wdów są uprawnieniami pochodnymi względem uprawnień kombatanckich męża w tym sensie, że wcześniejsze /uprzednie/ istnienie uprawnień męża stanowi konieczną przesłankę powstania uprawnień wdów, którym uprawnienia te przysługują jako osobom "pozostałym po kombatantach".

W niniejszej sprawie, wobec śmierci męża skarżącej już w 1954 r. i późniejszego normatywnego określenia uprawnień kombatanckich, tego rodzaju uprawnienia męża skarżącej nie stanowiły przedmiotu postępowania i decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach.

Nie zmienia to charakteru uprawnień skarżącej jako pochodnych i z tego względu oraz wobec braku w ustawie stosownych dyspozycji, które uzasadniałyby odmienne stanowisko, stwierdzić należy, że zgłoszenie działalności kombatanckiej męża, będącej źródłem uprawnień kombatanckich i oparte na tej podstawie żądanie skarżącej przyznania jej pochodnych uprawnień wdowy po kombatanckie powinno być przez nią dokonane z zachowaniem terminu z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Po tym bowiem terminie, wobec wyłączenia - właśnie ze względu na jego upływ - uprawnień kombatanta, wyłączona jest również możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pochodnych uprawnień wdowy po kombatancie.

Skarżąca wystąpiła z takim wnioskiem w dniu 7.06.2001 r., a więc z uchybieniem obowiązującego terminu, czyniącym postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja dopowiada prawu.

Z tych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało oddalić skargę jako niezasadną.