Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 2/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3, ust.3a, ust.5 pkt 1 lit b; art. 24 ust.2 i ust.4; art. 27 ust.5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2020 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 3, ust. 3a, ust. 5 pkt 1 lit. b/, art. 24 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 27 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania R. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy M. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z [...] czerwca 2020 r., znak: [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad K. S. i przyznało R. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną K. S. na czas nieokreślony od [...] listopada 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Decyzja organu drugiej instancji została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

R. S. złożył [...] maja 2020 r. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. S., uznaną na mocy orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] maja 1993 r., znak: [...] za długotrwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz zaliczoną do I grupy inwalidów. W treści orzeczenia stwierdzono, że długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym istnieje od lutego 1993 r. Ponadto do wniosku załączona została decyzja Wójta Gminy M. z [...] grudnia 2019 r. orzekająca o przyznaniu R. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad K. S. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] października 2020 r. oraz pismo R. S. z [...] maja 2020 r., w którym, na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. oświadczył, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją [...]/[...]

Działający z upoważnienia Wójta Gminy M. K. GOPS w M. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad K. S.. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że K. S., z uwagi na stan zdrowia, wymaga stałej, osobistej i całodobowej opieki osób drugich, zaś opiekę w wymaganym zakresie sprawuje syn R. S.. Jednakże, organ pierwszej instancji, powołując się w pierwszej kolejności na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. (świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia łub w trakcie nauki w szkołę lub w szkole wyższej, jednakże nie później niż do ukończenia 25 roku życia) oraz treść orzeczenia z dnia [...] maja 1993 r., znak: [...] w zakresie daty powstania niepełnosprawności uznał, że kryteria wiekowe określone w art. 17 ust. 1b ustawy nie zostały zachowane. W następnej kolejności, organ, odwołując się do funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji nr [...]/[...] z [...] grudnia 2019 r. o ustaleniu R. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] października 2020 r. wskazał, że nie został spełniony warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określony w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ ustawy.

R. S. wniósł odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej.

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji organu odwoławczego przytoczono treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wyjaśniono, że z akt sprawy wynika, że osoba wymagająca opieki - K. S. ma 62 lata, jest wdową i legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Wskazana w orzeczeniu data powstania niepełnosprawności (inwalidztwa) istnieje od lutego 1993 r., a więc powstała po okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r., co w ocenie organu pierwszej instancji, uzasadniało odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Poddając ocenie zasadność odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium - mając na uwadze ugruntowane i jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych - wyjaśniło, że okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu przez osobę wymagającą opieki 25 roku życia nie dowodzi niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i nie stanowi podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niespełnienie przez osobę wymagającą opieki cenzusu wieku, w którym powstała niepełnosprawność, nie powinno skutkować pozbawieniem opiekuna osoby niepełnosprawnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Stosując taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium przyjęło, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Przechodząc do kolejnej, wskazanej w skarżonej decyzji, podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zbiegu praw do świadczeń, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym owa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z powyższych przepisów Kolegium wywiodło, że w przypadku zbiegu uprawnień, tak jak w rozpatrywanej sprawie - do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania dwóch lub większej liczby świadczeń. Celem tych regulacji jest wykluczenie sytuacji, w której uprawnionemu mogłoby przysługiwać więcej niż jedno uprawienie spośród tych wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ i art. 27 ust. 5 u.ś.r. W sytuacji, gdy wnioskodawca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest także rezygnacja z przysługującego specjalnego zasiłku opiekuńczego, to jest wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie jest możliwe zatem uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego profesjonalny pełnomocnik wnioskodawcy w pkt 3 wskazał, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto w oświadczeniu wnioskodawcy z [...] maja 2020 r. R. S. oświadczył, że "na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. z dniem przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją [...]/[...]".

Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika, iż R. S. reprezentowany - od wszczęcia postępowania w sprawie – przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy wymagać szczególnej staranności w dbałości o interesy strony, nie złożył wyraźnego (bezwarunkowego) oświadczenia o rezygnacji z uprzednio przyznanego i pobieranego przez niego, na podstawie decyzji z [...] grudnia 2019 r., znak: [...]/[...] specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie zrezygnował zatem z konkurencyjnego świadczenia. Kolegium uznało, że rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego - odrębna od wyboru świadczenia przy zbiegu praw do świadczeń, stanowi podstawę do uchylenia decyzji ustalającej prawo do konkurencyjnego świadczenia i umożliwia przyznanie korzystniejszego dla strony świadczenia. Brak wyraźnego oświadczenia o rezygnacji z specjalnego zasiłku opiekuńczego sprawiał, że wniosek nie był kompletny, co uniemożliwiało jego pozytywne rozpatrzenie. Powyższe ustalenie potwierdza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniała w sprawie negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r.

Jednocześnie Kolegium dostrzegło, że w związku z wygaśnięciem z dniem [...] października 2020 r. decyzji organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2019 r. w sprawie przyznania R. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad K. S. na okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] października 2020 r., ustała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., co umożliwiło procedowanie w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2020 r.

Analizując zatem sprawę w oparciu o kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., Kolegium nie stwierdziło istnienia przesłanek uzasadniających odmowę przyznania R. S. świadczenia pielęgnacyjnego. Akta sprawy wskazują, że w dacie wydania niniejszego rozstrzygnięcia, w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą okoliczności wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Wnioskodawca jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Okoliczność sprawowania opieki i jej zakres nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką K. S. jest bezsporny.

W tym stanie prawnym i faktycznym Kolegium, uznało, że odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki w świetle stanowiska zaprezentowanego w wyroku Trybunał Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 38/13 jest nieuzasadniona, zaś analiza akt sprawy w oparciu o pozostałe kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że spełnione zostały przesłanki przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką.

Kolegium podniosło następnie, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, zaś stosownie do art. 24 ust. 4 u.ś.r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Organ wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane od [...] listopada 2020 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym ustąpiła negatywna przesłanka, umożliwiająca pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). W związku z tym, że orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zostało wydane na stałe, Kolegium, uwzględniając brzmienie art. 24 ust. ust. 4 u.ś.r., orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony.

Skargę na decyzję Kolegium wniósł R. S., zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie R. S. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] maja 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący podniósł, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu drugiej instancji co do ustalenia okresu, na jaki przyznano mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylnie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., i nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku.

Podniósł następnie, że zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, że nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo że mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób istotny.

Organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w przypadku skarżącego zostały spełnione wszelkie pozytywne przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ dokonał ponadto prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) i przyjął, że przy ocenie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy pominąć tę część przepisu, którą Trybunał uznał za niekonstytucyjną.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Matka skarżącego K. S. legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do I grupy inwalidów od lutego 1993 r. Na mocy decyzji Wójta Gminy M. z [...] grudnia 2019 r. R. S. przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką sprawowaną nad K. S. w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] października 2020 r. Wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął zaś do organu pierwszej instancji [...] maja 2020 r.

W związku z powyższym jedyną sporną kwestią w realiach niniejszej sprawy jest ocena, który punkt czasowy powinien być początkowym dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - moment złożenia wniosku (wówczas świadczenie powinno być przyznane od [...] maja 2020 r.), czy też wygaśnięcia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z [...] grudnia 2019 r. (w tej sytuacji prawo do świadczenia powinno zostać przyznane od [...] listopada 2020 r.).

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 4 u.ś.r., w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Zasadnie zatem Kolegium przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane na czas nieokreślony.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna.

Ustawodawca uregulował sytuację zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego, lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, lub zasiłku dla opiekuna - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń, a uprawnienie do konkretnego świadczenia nabywa się dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, to oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek jego uzyskania (por. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., I OSK 886/17,CBOSA). W rezultacie należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń wymienionych w tym przepisie, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego ich pobierania. Wobec tego sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18, CBOSA). Użyty w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia.

W ocenie Sądu nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18, CBOSA). To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] maja 2020 r., a zatem w okresie, w którym pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Tego samego dnia złożył na formularzu oświadczenie, że "z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją znak: [...]/2019" (k. 12 akt adm.). Oświadczenie o rezygnacji z mniej korzystnego świadczenia zawarł również w treści wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący, składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyraźnie zatem określił, które ze świadczeń wybiera. Z oświadczenia tego wynika również, że wnioskodawca rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oświadczenie to nie ma więc jedynie charakteru czysto hipotetycznego.

W ocenie Sądu możliwe jest więc przyznanie świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku, wraz z którym dokonano wyboru świadczenia oraz złożono oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Nadto należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym wyraża się także poglądy co do tego, że treść powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżący pobierał zasiłek pielęgnacyjny, możliwe jest bowiem rozliczenie świadczeń przyznanych za ten okres, z których jedno zostało już wypłacone, poprzez zrekompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (por. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18, CBOSA).

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej z dnia 16 listopada 2006 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1546), zasądzając od organu kwotę 497 zł, na którą składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium uwzględni, że skarżący w toku postępowania dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia. Ustalając natomiast wysokość przyznanego świadczenia, organ powinien uwzględnić fakt, ze od maja 2020 r. do końca października 2020 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, gdyż świadczenia te nie mogą się kumulować. Konieczna będzie zatem odpowiednia kompensata za okres od momentu złożenia wniosku do dnia [...] listopada 2020 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.