Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1253/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], zwanego dalej Kolegium lub SKO, z dnia [...] września 2013r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem D.B.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. B. z dnia [...] lipca 2013r., którym zwróciła się o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji wymienioną na wstępie decyzją odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanego zasiłku wskazując, że przesłanką negatywną do jego przyznania jest brak spełnienia warunku rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem.

K. B. złożyła odwołanie od ww. decyzji wskazując, że mąż od 2010r. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w K. z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej i obecnie przebywa na rencie inwalidzkiej z orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy. Mąż potrzebuje całodobowej opieki osoby dorosłej. Wskazała, że wspólnie z mężem prowadzą samodzielne gospodarstwo domowe i wychowują czwórkę dzieci. K.B. w związku z wychowywaniem dzieci nie mogła podjąć pracy zarobkowej. Zwróciła się o pozytywne rozpatrzenie jej prośby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] września 2013r. orzekło jak wskazano na wstępie.

Wskazało, że zgodnie z zapisem art. 16a. ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139, poz. 992 z 2006r. ze zmianami), zwanej dalej "ustawą", specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dalsze ustępy wyżej wymienionego artykułu określają kryterium dochodowe dla specjalnego zasiłku opiekuńczego (ust. 2- 5), precyzują jego wysokości (ust. 6 i 7) oraz wskazują na okoliczności, w których zasiłek nie przysługuje (ust. 8). Z powyższych przepisów wynika, iż prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje w przypadku spełnienia następujących przesłanek pozytywnych przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych:

- osoba wnioskując o zasiłek jest objęta obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do osoby podlegającej opiece

- osoba wnioskująca o zasiłek rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności

- spełnione zostało kryterium dochodowe o którym mowa w art. 16 a ust. 2 – 5 ustawy .

Wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie .

W sprawie ustalono, że D.B. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, co potwierdza orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] września 2012r., nr [...] wydane na czas do 30 września 2013r., a niepełnosprawność istnieje od 2010r. Wyżej wymieniony wymaga opieki osoby drugiej, którą zapewnia mu żona. Sam ten fakt nie jest jednak wystarczający do ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. K.B. nigdy nie pracowała zawodowo, nie spełnia więc warunku rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką.

K.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na ww. wyżej decyzję organu II instancji powtarzając w niej argumentację zawartą w odwołaniu. Wskazała ponadto, że wcześniej ciężar utrzymania domu spoczywał na jej mężu. Skarżąca nie mogła podjąć ze względu na dobro dzieci i utrzymanie domu. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej prośby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 12 lutego 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zawiesił postępowanie w powyższej sprawie uznawszy, że jej wynik zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjny postępowania w sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą P 1/14 w sprawie zgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji, tj. art. 16a ust. 1 ustawy.

Postanowieniem z dnia 29 września 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podjął zawieszone postępowanie sądowe w powyższej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostawało, że skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad swym niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem D.B. Z akt sprawy wynika, że w okresie od 1 lipca 2012r. do 31 grudnia 2012r. K.B. pobierała świadczenie pielęgnacyjne, które przyznane jej zostało na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2012r., nr [...] do dnia 30 września 2013r. w wysokości 520 zł miesięcznie. Decyzja w tym przedmiocie wygasła na skutek sprzecznych z Konstytucją działań ustawodawcy. Taka ocena przepisów przejściowych w szczególności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548 – zwanej dalej ustawą zmieniającą) znalazła wyraz w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność w/w przepisów z art. 2 Konstytucji RP.

Bezsporne jest w sprawie także, że skarżąca spełnia warunek dotyczący kryterium dochodowego przewidziany w art. 16a ust. 2 ustawy.

Ustawą zmieniającą w miejsce dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego wprowadzono dwa rodzaje świadczeń: w art. 16a ustawy – specjalny zasiłek opiekuńczy, w art. 17 – świadczenie pielęgnacyjne, którego nie wszystkie przesłanki uzyskania są tożsame z przesłankami jego uzyskania według przepisów obowiązujących przed zmianą ustawy.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwał osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciążył obowiązek alimentacyjny, jeżeli zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Spór sprowadza się do kwestii czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia, jak tego wymaga art. 16a ust. 1 ustawy w sytuacji, gdy nigdy nie pracowała zawodowo.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podtrzymuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 724/13, a dotyczący wykładni przepisu art. 16a ust. 1 ustawy, która – zwłaszcza w sytuacji, kiedy dotyczy to osób, którym wcześniej przyznano bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne, a decyzje w tym zakresie wygasły z mocy uznanego za sprzeczny z Konstytucją RP art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej. Pogląd ten znalazł akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I OSK 28/14, który go jeszcze rozwinął.

Organy dokonując wykładni ww. przepisu przyjęły mianowicie, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, ponieważ prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także – co istotne w rozpoznawanej sprawie – zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

Według orzecznictwa specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13; WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 630/13, i inne). Zdaniem Sądu, to sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na przyczynę niepozostawania w zatrudnieniu (rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia). Wymaganie od osób niepracujących – z tego powodu, że sprawują faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia pracy po to, by następnie (nawet po krótkim okresie) z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie sama forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna, jest zbędne w sytuacji możliwości prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu nie sposób przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd podziela tym samym stanowisko prezentowane w orzecznictwie (zob. też uzasadnienia wyroków: WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013r., sygn. akt III SA/Gd 630/13; WSA w Łodzi: z dnia 26 września 2013r., sygn. akt II SA/Łd 514/13, i z dnia 14 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 599/13; WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13; WSA w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 523/13 i wiele innych).

To, że ustawodawca dokonał nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodając art. 16a ust. 1, w którym kwestię przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnił od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie oznacza, że w przepisie tym nie została zawarta norma, która obejmowałaby określoną grupę osób, które także zrezygnowały z "podjęcia" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli taka rezygnacja nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Już wcześniej istniała bowiem taka norma, w związku z którą K.B. otrzymywała stosowne świadczenie. To, że racjonalny ustawodawca dokonał zmiany przepisów nie oznacza, że takiej normy nie zawarł w kolejnym, ale niezbyt precyzyjnym brzmieniu przepisu. Należy bowiem mieć na względzie, że powyższe uregulowanie (zmiana ustawy) miało na celu wyłącznie wyeliminowanie sytuacji, w których w poprzednim stanie prawnym uprawnienie do przyznania świadczenia było nadużywane przez osoby wnioskujące o przyznanie pomocy finansowej ze strony Państwa. Jak podkreślił NSA w powoływanym wyroku z 30 października 2014 r. sygn. akt I OSK 28/14 ratio legis art. 16a ust. 1 ustawy jasno wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej. W projekcie tym bowiem wskazano, że zawężenie kręgu osób uprawnionych do przyznania zasiłku nastąpiło w celu wyeliminowania występujących do tej pory niepożądanych zjawisk wyszukiwania przez osoby nieaktywne zawodowo osób niepełnosprawnych jedynie w celu uzyskania środków finansowych ze strony Państwa, bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą, co więcej wskazując, że w celu weryfikacji tych nadużyć wprowadzono odpowiednie procedury umożliwiające taką weryfikację (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw; druk sejmowy nr 724). W tych warunkach nie było podstaw do stwierdzenia, że treść normy prawnej jaką zawiera art. 16a ust. 1 ustawy pozbawiała prawa do zasiłku każdą osobę, która sprawowała już opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zrezygnowała też z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że niezbyt precyzyjna treść przepisu nie mogła decydować o sposobie dekodowania tej normy w sposób jaki przeprowadziły to organy administracji publicznej, tym bardziej, że ostatecznie ustawodawca w kolejnej nowelizacji doprecyzował treść art. 16a ust. 1 ustawy w tym zakresie.

Także w ocenie NSA wyrażonej w sprawie o sygn. I OSK 28/14 prokonstytucyjna wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w świetle tego przepisu należy rozumieć także rezygnację z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Na uwagę zasługuje także to, że w kwestii konstytucyjności ww. przepisu wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny. Co prawda w postanowieniu z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14, umorzył postępowanie wywołane pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji" – to w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2012 r., poz. 1548), które na mocy tej ustawy zostały go pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134).

Jak wcześniej wskazano, w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej, wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012r. Podkreślono, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Wykonując wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego Sejm uchwalił w dniu 4 kwietnia 2014r. ustawę o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U poz. 567), w której uregulowano sytuację prawną osób, które utraciły prawo do świadczenia rodzinnego w związku z wejściem w życie ustawy 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa weszła w życie 15 maja 2014r. Zgodnie z art. 5 w zw. z art. 8 tej ustawy istniała możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów, którzy 1 lipca 2013r. utracili prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012r. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznała jednocześnie prawo do wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego za okres między wygaśnięciem tego prawa a dniem wejściem jej w życie, wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego.

Ponadto art. 17 tej ustawy zmienił treść art. 16a ust. 1 ustawy. W ust. 1 pkt 1 tego przepisu w nowym brzmieniu ustawodawca już wyraźnie uregulował kwestię prawa do świadczeń rodzinnych również tych opiekunów, którzy nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis ten – zgodnie z art. 26 tej ustawy – wejdzie w życie 1 stycznia 2015r.

Niezależnie od wyniku wykładni językowej art. 16a ust. 1 ustawy decydujące powinny być wyniki wykładni funkcjonalnej (celowościowej) i systemowej, dające podstawę do uwzględnienia w pierwszej kolejności prokonstytucyjnej interpretacji normy prawnej zawartej w ww. przepisie. Jak już wyżej wskazano, zasadność takiej interpretacji została potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny po wydaniu przez tut. Sąd wyroku w powoływanej sprawie o sygn. II SA/Rz 724/13, co z kolei było podstawą do dokonania kolejnej nowelizacji ustawy, eliminującej wątpliwości interpretacyjne związane z zastosowaniem art. 16a ust. 1 ww. ustawy, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z "podjęcia" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zwrócić należy także uwagę na okoliczność, że w wyniku interwencji ustawodawcy usunięte zostały jeszcze inne problemy interpretacyjne np. związane z uprawnieniem małżonków do tego świadczenia. Mimo iż z art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika obowiązek alimentacyjny między małżonkami ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów dodano małżonków przy wyliczeniu osób uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Taki zabieg ustawodawcy potwierdza, iż zmiany redakcyjne w art. 16a ust. 1 ustawy miały na celu usunięcie rozbieżności pojawiających się przy wykładni tego przepisu co przemawia za stosowaniem jego prokonstytucyjnej wykładni.

W świetle argumentacji przedstawionej przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach w/w wyroku i postanowienia taka wykładnia jest prawidłowa.

Jak bowiem wynika z podstaw aksjologicznych nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, ograniczenie osób uprawnionych do świadczeń, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, mogło nastąpić w sytuacji wykazania przez organy administracji, że K. B. korzystała dotychczas ze świadczeń w wyniku nadużywania pomocy finansowej ze strony państwa. Jednak fakt, że sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym mężem nie był w ogóle kwestionowany przez organy w niniejszej sprawie, jak również nie zostało wykazane to, że skarżąca dotychczasowe świadczenia uzyskiwała w wyniku nadużyć.

Podkreślić należy, że cytowany wyrok NSA nie jest odosobniony, bowiem analogiczna argumentacja znalazła zastosowanie także w innych wyrokach NSA (m.in. uzasadnienie wyroku z 10 października 2014 r. sygn. akt I OSK 489/14, z 30 października 2014 r. sygn. I OSK 1442/14, I OSK 2930/13 i innych z tej samej daty czy też z 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 812/14).

W świetle powyższego, skoro organy naruszyły prawo materialne – art. 16a ust. 1 ustawy – poprzez jego błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organy zastosują wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy przedstawioną wyżej.