Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 977/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 32 pkt 2, art. 33 oraz art. 40
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Dnia 30 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 roku sprawy ze skargi Y. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia aktu urodzenia oddala skargę;


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Y. L., od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. z dnia[...] nr[...], o odmowie sporządzenia aktu urodzenia na nazwisko: J. M. L., urodzony 14 maja 1946 r. w Ł., syn S. i D. z d. G., Wojewoda [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 2 lutego 2011 r. pełnomocnik Y. L. wystąpił z wnioskiem do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. o sporządzenie, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego aktu urodzenia na nazwisko: J. M. L., urodzony 14 maja 1946 r. w Ł., syn S. i D. z d. G.

Postanowieniem z dnia [...]Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. postanowił o zwrocie wniosku wraz z kompletem dokumentów dotyczących sporządzenia aktu urodzenia. Organ wskazał, że na podstawie art. 32 pkt 2 i art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego organem właściwym do ustalenia treści aktu urodzenia, który nie został sporządzony i nie można go sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach ustawy, jest sąd. Ponadto organ wskazał, że brak aktów stanu cywilnego rodziców wnioskodawcy uniemożliwia prowadzenie postępowania w trybie art. 40 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Znaczny upływ czasu nie pozwala przyjąć, że zaświadczenie lekarskie wystawione przez Zakład Położniczo-Ginekologiczny dnia 16 października 1946 r., tj. 65 lat wcześniej, jest zaświadczeniem spełniającym warunki obecnie obowiązujących przepisów w tym zakresie. Zdaniem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. wniosek należało zakwalifikować jako żądanie ustalenia treści aktu urodzenia, na podstawie art. 32 pkt 2 powołanej ustawy.

Na powyższe postanowienie zażalenie do Wojewody [...]złożył pełnomocnik Y. L. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia[...], nr [...]uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C., ponownie rozpatrując ww. wniosek pełnomocnika Y. L., decyzją z dnia[...], nr[...], odmówił sporządzenia aktu urodzenia na nazwisko: J. M. L., urodzony dnia 14 maja 1946 r. w Ł., syn S. i D. z d. G.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C dokonał analizy przepisów dotyczących zgłoszenia urodzenia dziecka obowiązujących zarówno w 1946 r., tj. w chwili narodzin J. M. L., jak i obecnie, tj. w chwili złożenia wniosku z dnia 26 stycznia 2011 r. Dokonując oceny zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. uznał, iż nie ma możliwości sporządzenia aktu urodzenia J. M. L. w trybie przewidzianym w art. 40 ust. 1 ustawy Prawa o a.s.c. Dołączone do wniosku o sporządzenie aktu urodzenia na nazwisko J. M. L. zaświadczenie z dnia 16 października 1946 r., wydane przez Zakład Położniczo - Ginekologiczny Doktora E. w Ł., zdaniem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C., nie spełnia wymagań określonych przepisami prawa. Ponadto brak jest aktu małżeństwa rodziców, S. i D. L., który zgodnie z przepisem art. 41 Prawa o a.s.c., jest niezbędny do prawidłowego ustalenia pochodzenia dziecka od określonych rodziców.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...]złożył pełnomocnik Y. L., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o dopuszczenie dowodów w postaci całości akt dotyczących postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...]o stwierdzenie posiadania przez Y. L. obywatelstwa polskiego (nr [...] i nr [...]) oraz postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. o odtworzenie aktu urodzenia J. M. L.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 40 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, wskazał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, nie daje podstaw do sporządzenia przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. aktu urodzenia na nazwisko: J. M. L., urodzony 14 maja 1946 r. w Ł., syn S. i D. z d. G. Brak jest bowiem wymaganego przepisami prawa "Pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka". Zaświadczenie z dnia 16 października 1946 r., wydane przez Zakład Położniczo-Ginekologiczny Doktora E. w Ł. nie spełnia wymogów ww. pisemnego zgłoszenia. Zatem, skoro akt urodzenia na nazwisko J. M. L. nie został sporządzony i nie można go sporządzić w trybie ogólnym, przewidzianym dla kierownika urzędu stanu cywilnego, to zdaniem organu odwoławczego, zasadnym jest ustalenie treści aktu urodzenia dziecka przez sąd. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 32 pkt 2 i art. 33 Prawa o a.s.c, orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

Organ II instancji wskazał, że powyższe stanowisko jest zgodne z postanowieniem Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym z dnia 3 września 1997 r., sygn. akt III KKO 5/97, w którym to Sąd wskazał, iż nie jest dopuszczalne sporządzenie aktu urodzenia dziecka w zwykłym trybie postępowania przewidzianego w przepisach Prawa o aktach stanu cywilnego, jeżeli osoba zgłaszająca urodzenie dziecka w urzędzie stanu cywilnego po upływie znacznego okresu nie jest w stanie przedstawić zaświadczenia lekarskiego na druku, w formie zgłoszenia urodzenia dziecka. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym uznało, iż w takiej sytuacji właściwym do ustalenia treści aktu urodzenia jest sąd w postępowaniu nieprocesowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, iż do sporządzenia aktu urodzenia w tym trybie niezbędne jest pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka (zaświadczenie lekarskie) wystawione przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej na specjalnie w tym celu opracowanym druku, którego wzór zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, iż zaświadczenie z dnia 16 października 1946 r., wydane przez Zakład Położniczo Ginekologiczny Doktora E. w Ł. nie może być podstawą sporządzenia aktu urodzenia skarżącego w trybie art. 40 ust. 1 p.a.s.c. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika USC Ł. – C. z dnia [...]. W ocenie pełnomocnika podana przez Wojewodę [...] przyczyna odmowy sporządzenia aktu urodzenia jest odmienna od wskazanej przez Kierownika USC Ł.-C. Skarżący kwestionuje stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym brak pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka w postaci zaświadczenia lekarskiego wystawionego na specjalnym w tym celu opracowanym druku, którego wzór zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku.

Pełnomocnik podał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia zaczęło obowiązywać dopiero po kilku latach od chwili wejścia w życie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, a § 5 rozporządzenia stanowi, iż do dnia 31 grudnia 2005 r. pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka może być dokonywane na formularzu stosowanym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Stąd też powszechną praktyką stosowaną przez Kierowników Urzędów Stanu Cywilnego było sporządzanie aktów urodzenia na podstawie pisemnych zgłoszeń wystawianych przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej zawierających istotne elementy treści aktu, ale nie według ujednoliconego wzoru druku. Zdaniem pełnomocnika błędne jest więc stanowisko Wojewody kwestionujące możliwość sporządzenia aktu urodzenia w trybie art. 40 ust. 1 p.a.s.c. wyłącznie z tego powodu, iż zgłoszenie nie nastąpiło na druku opisanym w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy. Ustawa nie przewiduje tego typu sankcji. Określa natomiast podmioty legitymowane do wystawienia zaświadczenia stanowiącego podstawę do sporządzenia aktu urodzenia i konieczne jego elementy. W ocenie pełnomocnika skarżącego przywołane przez Wojewodę [...] postanowienie Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym dotyczyło innego stanu faktycznego niż istniejący w niniejszej sprawie. W rozstrzygniętej przez Kolegium sprawie w ogóle nie było wystawionego przez lekarza zaświadczenie o urodzeniu, a od chwili urodzenia dziecka do chwili wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie aktu upłynął znaczny upływ czasu. Skoro w przedmiotowej sprawie w dniu 16 października 1946 r. zostało wystawione zaświadczenie o narodzinach skarżącego, to stanowiło ono podstawę do sporządzenia aktu urodzenia zgodnie z obowiązującymi w chwili zdarzenia przepisami dekretu z dnia 25 września 1945 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Na skutek niewyjaśnionych okoliczności akt urodzenia nie został wpisany do ksiąg stanu cywilnego, pomimo tego, iż został wydany wyciąg aktu urodzenia przez USC w O. zawierający pełne dane osobowe skarżącego. Pełnomocnik podał, iż nie zakwestionowano autentyczności aktu, lecz wyłącznie podstawę jego wystawienia w związku z brakiem informacji o sporządzeniu aktu urodzenia w księdze stanu cywilnego. Wbrew twierdzeniom Kierownika nie stanowiła przeszkody do sporządzenia aktu okoliczność, iż pomiędzy datą wystawienia zgłoszenia, a wnioskiem o sporządzenie aktu upłynął znaczny upływ czasu. Ustawa bowiem nie przewiduje takiej przesłanki negatywnej. W wyjątkowych przypadkach, z przyczyn niezależnych dla zainteresowanego, taka możliwość istnieje. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Kierownik USC miał możliwość ustalenia i wpisania danych zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy. Dane te wynikały z wystawionego zaświadczenia z dnia 16 października 1946 r. oraz dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego (m.in. polskich paszportów rodziców skarżącego, ich kart repatriacyjnych). Ponadto pełnomocnik podał, że w trakcie postępowania administracyjnego o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego ostatecznie ustalono okoliczność miejsca i daty urodzenia skarżącego, danych osobowych jego rodziców, ich miejsca zamieszkania, a także zawarcia przez nich związku małżeńskiego przed urodzeniem skarżącego, pomimo tego, iż akt małżeństwa rodziców nie został odnaleziony. W ocenie skarżącego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w razie potrzeby mógł dokonać przesłuchania strony w trybie art. 22 ustawy, a także w przypadku braku i niemożliwości ustalenia jakiegoś elementu niezbędnego do sporządzenia aktu miał możliwość pominięcia tych danych. Nie można wykluczyć, iż na podstawie zaświadczenia z dnia 16 października 1946 r. sporządzono odpis aktu stanu cywilnego w O., pomimo tego, że fakt ten nie został odzwierciedlony w księdze urodzeń. Co prawda z art. 41 ustawy wynika obowiązek przedstawienia aktu małżeństwa rodziców, ale nie ma on znaczenia przesądzającego dla możliwości sporządzenia aktu urodzenia w trybie postępowania przed Kierownikiem USC. Przyjmując stanowisko Kierownika wykluczona byłaby możliwość sporządzenia aktu dotyczącego dziecka nieślubnego. Ponadto wnioskodawca urodził się w 1946 r., tj. w czasie obowiązywania dekretu z dnia 25 września 1945 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, gdy nie istniał bezwzględny obowiązek przedkładania aktu małżeństwa przy sporządzeniu aktu urodzenia. Fakt zawarcia małżeństwa mógł być ustalony za pomocą innych źródeł dowodowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.).

Skarżący wystąpił z wnioskiem do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł. – C. o sporządzenie aktu jego urodzenia na podstawie art. 40 w zw. z art. 7 i art. 15 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgłoszenie urodzenia nastąpiło w dniu 26 stycznia 2011 r. Natomiast według oświadczenia skarżącego i załączonej do akt sprawy kserokopii wyciągu z aktu urodzenia skarżący urodził się 14 maja 1946 r. w Ł.

Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego za przedmiot ma rejestrację zdarzeń, od których zależy stan cywilny osób. W myśl art. 2 ustawy rejestracji stanu cywilnego osób dokonuje się w księgach stanu cywilnego w formie aktów urodzenia, małżeństwa oraz zgonu. W księgach stanu cywilnego dokonuje się także innych wpisów przewidzianych w odrębnych przepisach. Stosownie do treści art. 4 powołanej ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego - akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.

Wskazać należy, że w piśmiennictwie jedną z podstawowych zasad systemu rejestracji stanu cywilnego jest tzw. "zasada meldunkowa". Jej istota polega na tym, że wpisy w księgach stanu cywilnego dokonywane są na podstawie zgłoszenia przez uprawnione, a zarazem zobowiązane do tego przepisami osoby oraz zobowiązane do tego organy państwowe, czy inne instytucje określone w przepisach (patrz: A. Czajkowska, E. Pachniewska - Prawo o aktach stanu cywilnego, Komentarz, Orzecznictwo, Wzory, Wyd. Prawn. Lexis Nexis, Wa-wa 2005).

Akt stanu cywilnego sporządza się w dniu, w którym dokonano zgłoszenia zdarzenia powodującego sporządzenie aktu, chyba że ustawa dopuszcza możliwość sporządzenia aktu stanu cywilnego w innym terminie (art. 16 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 19 ust. 1 tej ustawy zgłoszenia urodzenia i zgonu dokonuje się ustnie. Zgłoszenia urodzenia lub zgonu na piśmie dokonują odpowiednio organy państwowe, zakłady opieki zdrowotnej i inne zakłady oraz lekarze i położne (art. 19 ust. 2 ustawy). Urodzenie dziecka należy zgłosić w ciągu 14 dni od dnia urodzenia (art. 38 ust. 1 ustawy).

W niniejszej sprawie zgłoszenie urodzenia skarżącego nastąpiło bezspornie z przekroczeniem ww. 14 - dniowego terminu. Skarżący zgłosił swoje urodzenie po 65 latach. W tym miejscu wskazać należy, że organy administracji orzekają na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego do zgłoszenia urodzenia dziecka są obowiązani:

1) ojciec dziecka albo matka, jeżeli jej stan zdrowia na to pozwala, albo inna osoba obecna przy porodzie;

2) lekarz albo położna.

Jeżeli urodzenie dziecka nastąpiło w zakładzie opieki zdrowotnej, do zgłoszenia urodzenia jest obowiązany zakład opieki zdrowotnej (art. 39 ust. 2 ustawy).

Z załączonej przez skarżącego kserokopii zaświadczenie z dnia 16 października 1946 r. akuszera – ginekologa dr L. E. z Zakładu Położniczo - Ginekologicznego Doktora E. w Ł. wynika, że D. L. lat 30 zamieszkała przy ul. A w Ł. urodziła w dniu 14 października 1946 r. dziecko płci męskiej. Natomiast z załączonej kserokopii wyciągu z aktu urodzenia wynika, że wyciąg ten został sporządzony przez Urząd Stanu Cywilnego w O. 30 października 1948 r. Z zaświadczenie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w O. z dnia 9 kwietnia 2008 r.wynika, że w księgach urodzeń sporządzonych w latach 1946-1950, przechowywanych w Urzędzie Stanu Cywilnego w O. nie figuruje akt urodzenia na nazwisko L. J.M. urodzony 14 maja 1946 r. w Ł., syn S. i D. z domu G.. Również w archiwum [...] urzędów stanu cywilnego, w księgach urodzeń sporządzonych w latach 2007 nie figuruje akt urodzenia na nazwisko L. J. M. urodzony 14 maja 1946 r. w Ł., syn S. i D. z domu G. (zaświadczenie z dnia 18 kwietnia 2008 r.).

Stosownie do treści art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego akt urodzenia sporządza się na podstawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka wystawionego przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej.

Do aktu urodzenia wpisuje się:

1) nazwisko, imię (imiona) i płeć dziecka;

2) miejsce i datę urodzenia dziecka;

3) nazwiska, nazwiska rodowe rodziców, imię (imiona), miejsce i datę urodzenia, miejsce zamieszkania każdego z rodziców w chwili urodzenia się dziecka;

4) nazwisko, imię i miejsce zamieszkania zgłaszającego;

5) dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej, jeżeli sporządzenie aktu następuje na podstawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2.

3. Pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka powinno w szczególności zawierać:

1) imię i nazwisko, nazwisko rodowe, datę urodzenia, PESEL, określenie stanu cywilnego oraz miejsca stałego zameldowania matki dziecka;

2) imię i nazwisko, datę urodzenia, PESEL, określenie stanu cywilnego oraz miejsca stałego zameldowania ojca dziecka;

3) dane dotyczące wykształcenia rodziców dziecka;

4) dane dotyczące źródła utrzymania rodziców dziecka;

5) datę urodzenia dziecka;

6) określenie miejscowości urodzenia dziecka;

7) określenie płci, ciężaru i długości dziecka;

8) charakterystykę porodu (art. 40 ust. 2 ustawy).

W art. 40 ust. 4 ustawy zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, wzoru pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka, z uwzględnieniem danych, o których mowa w ust. 3, oraz z wyszczególnieniem na formularzu części wypełnianych przez zakład opieki zdrowotnej, lekarzy lub położne oraz urząd stanu cywilnego, a także sposób jego wypełniania. Na podstawie powyższej delegacji rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka (Dz. U. Nr 27, poz. 232) określono wzór pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka oraz sposób jego wypełniania. We wzorze zgłoszenia wyróżniono Dział I, podlegający - zgodnie z § 2 ust. 2 – wypełnieniu, na podstawie dokumentacji medycznej przez uprawnionego pracownika zakładu opieki zdrowotnej, w którym urodziło się dziecko lub do którego została przyjęta kobieta z dzieckiem bezpośrednio po urodzeniu poza zakładem opieki zdrowotnej oraz lekarza lub położną, którzy byli obecni przy urodzeniu. W sytuacji, gdy dziecko urodziło się poza zakładem opieki zdrowotnej, albo przyjęcie kobiety z dzieckiem do zakładu nie nastąpiło bezpośrednio po urodzeniu poza tym zakładem, dział I zgłoszenia w myśl § 2 ust. 3 może wypełnić lekarz położnik po przeprowadzeniu badania matki i dziecka.

Przepis art. 40 ust. 2 omawianej ustawy, wyczerpująco wymienia w punktach 1-5 dane podlegające wpisaniu do aktu urodzenia. Należą do nich m.in. nazwisko, imię (imiona ) i płeć dziecka oraz miejsce i data urodzenia dziecka (art. 40 ust. 2 pkt 1 i 2). W myśl art. 40 ust. 2 pkt 5, dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej wpisuje się do aktu urodzenia wówczas, jeżeli sporządzenie aktu następuje na podstawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2, a więc w sytuacji gdy urodzenie dziecka nastąpiło w zakładzie opieki zdrowotnej. Wówczas do zgłoszenia urodzenia obowiązany jest zakład opieki zdrowotnej. W pozostałych przypadkach wpisuje się do aktu urodzenia nazwisko, imię i miejsce zamieszkania zgłaszającego (art. 40 ust. 2 pkt 4) mimo, iż osoba taka przy ustnym zgłoszeniu przedstawia pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka sporządzone przez lekarza położnika po przeprowadzeniu badania matki i dziecka (§ 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia z w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka).

Natomiast przepis art. 40 ust. 3 tylko przykładowo wymienia dane jakie winno zawierać pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka stanowiąc, iż w "szczególności" danymi tymi są oprócz danych dotyczących rodziców dziecka, ich wykształcenia i źródeł utrzymania (art. 40 ust. 3 pkt 1-4); data urodzenia dziecka (pkt 5), określenie miejscowości urodzenia dziecka ( 6), określenie płci, ciężaru i długości dziecka (pkt 7), charakterystykę porodu (pkt 8). Relacja między zakresem danych wpisywanych do aktu urodzenia (art. 40 ust. 2), a zakresem danych, które co najmniej według ustawy (art. 40 ust. 3) zawierać powinno pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka, stanowiące podstawę sporządzenia aktu urodzenia (art. 40 ust. 1), dowodzi, iż tylko część danych objętych pisemnym zgłoszeniem urodzenia dziecka, ma doniosłość prawną dla sporządzenia aktu urodzenia. Znaczenie takie ma w szczególności data urodzenia dziecka, określenie miejscowości jego urodzenia oraz określenie płci dziecka, która w świetle art. 40 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, ma znaczenie także przy wyborze imienia, które winno pozwalać odróżnić płeć dziecka.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa sporządzenia aktu stanu cywilnego rejestrującego urodzenie skarżącego w 1946. Skarżący najpierw wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.-C. o odtworzenie aktu urodzenia na podstawie art. 34 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, powołując się na wyciąg z aktu jego urodzenia sporządzony przez Urząd Stanu Cywilnego w O.. Skoro niemożliwe okazało się odtworzenie aktu urodzenia, gdyż w toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że w księgach stanu cywilnego w O., ani w Ł. nie figuruje taki akt, skarżący wystąpił o sporządzenie aktu jego urodzenia. Pełnomocnik skarżącego podnosił w skardze, że nie można wykluczyć, iż na podstawie zaświadczenia z dnia 16 października 1946 r. Zakładu Położniczo - Ginekologicznego w Ł. sporządzono odpis aktu urodzenia w O. Ponadto podnosił, że nigdy nie zakwestionowano autentyczności wyciągu aktu urodzenia załączonego przez skarżącego.

Wobec powyższego zauważyć należy, że skarżący uznając, iż przedstawiony przez niego wyciąg aktu urodzenia z dnia 30 października 1948 r. jest autentyczny wystąpił z wnioskiem o sporządzenie kolejnego aktu swojego urodzenia. W ocenie Sądu organy rozpoznające wniosek skarżącego zasadnie odmówiły sporządzenia aktu urodzenia. Gdyby bowiem przyjąć stanowisko skarżącego, że przedstawiony przez niego dokument sporządzony w 1948 roku, czyli wyciąg z aktu urodzenia został sporządzony na podstawie istniejące aktu urodzenia, to sporządzenie kolejnego aktu urodzenia spowodowałoby, iż w obrocie prawnym istniałyby dwa akty urodzenia tej samej osoby, co byłoby sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa.

A zatem w przypadku sporządzenia aktu stanu cywilnego, który nie został unieważniony we właściwym trybie (tj. na podstawie art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego), nie jest możliwe sporządzenie kolejnego aktu rejestrującego to samo zdarzenie. W przypadku zaś, gdyby faktycznie sporządzono dwa akty rejestrujące to samo zdarzenie, organ administracji państwowej wyższego stopnia, właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt późniejszy, obowiązany byłby na podstawie art. 29 Prawa o aktach stanu cywilnego do dokonania unieważnienia jednego z nich. Podkreślić bowiem należy, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). Oznacza to, że do chwili wydania orzeczenia przez sąd o unieważnieniu aktu stwierdzającego zdarzenie niezgodne z prawdą, nikt nie może podważyć jego ważności. Nie jest to możliwe nawet wtedy, gdy ta niezgodność z prawdą jest oczywista dla kierownika urzędu stanu cywilnego, innych organów państwowych oraz dla stron.

Stosownie do treści art. 30 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego - akt stanu cywilnego unieważnia się, jeżeli:

1) stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą;

2) uchybienia powstałe przy sporządzeniu aktu zmniejszają jego moc dowodową.

W ocenie Sądu, skarżący domagając się wydania kolejnego aktu urodzenia podważa legalność załączonego do akt sprawy wyciągu aktu urodzenia z dnia 30 października 1948 r. Wątpliwości budzi też dokument w postaci zaświadczenia o jego urodzeniu wydany przez Zakład Ginekologiczno – Położniczy w Ł. z dnia 16 października 1946 r. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono bowiem, że w 1946 r. istniał w Ł. Zakład Położniczo – Ginekologiczny dr E. Tym bardziej zaświadczenie powyższe nie może stanowić podstawy do sporządzenia na jego podstawie przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł. – C. aktu urodzenia skarżącego, o co wnosi we wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie. Skoro istnieją wątpliwości co do prawdziwości zaświadczenia o urodzeniu dziecka, których nie można w sposób pozytywny zweryfikować, to wykluczone jest sporządzenie na jego podstawie aktu urodzenia.

Przepis art. 32 pkt 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, że jeżeli akt urodzenia lub małżeństwa nie został sporządzony i nie można go sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach ustawy, ustala się treść aktu stanu cywilnego. W przedmiocie unieważnienia aktu stanu cywilnego orzeka sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego (art. 33 ustawy).

Ponadto zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy osoba zgłaszająca urodzenie dziecka, którego rodzice pozostają w związku małżeńskim, przedstawia odpis skrócony aktu małżeństwa; obowiązek ten nie dotyczy zakładu opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 39 ust. 2. Osoba, o której mowa w ust. 1, nie przedstawia odpisu skróconego aktu małżeństwa rodziców dziecka, jeżeli akt ten został sporządzony w tym samym urzędzie stanu cywilnego (art. 41 ust. 2). Skarżący zgłaszając swoje urodzenie nie jest w stanie przedstawić aktu małżeństwa rodziców. Niezasadny jest argument skargi dotyczący tego, iż żądnie aktu małżeństwa rodziców wykluczałoby możliwość sporządzenia aktu dotyczącego dziecka nieślubnego. Skoro skarżący twierdzi, że rodzice pozostawali w związku małżeńskim, to nie jest dzieckiem nieślubnym. A zatem zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy ma więc obowiązek załączyć odpis skrócony aktu małżeństwa rodziców.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.

k.ź.