Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1656/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2017 r. sprawy ze skarg: – J. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktu 2c (ustalenia i wypłaty odszkodowania dla J. F. w udziale wynoszącym 24/288); – Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktu 3 (odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania dla Z. K.); – P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktu 4 (odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania dla P. K.); – M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktu 5 (odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania dla M. K.); – E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktu 8 (odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania dla E. B.) 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktów 3, 4 i 5; 2. uchyla decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w zakresie punktów 3, 4 i 5; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej (Z. K.) kwotę 697 zł (słownie: sześciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego (P. K.) kwotę 697 zł (słownie: sześciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego (M. K.) kwotę 697 zł (słownie: sześciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 6. oddala skargi Z. K., P. K. i M. K. w pozostałej części; 7. oddala skargę J. F.; 8. oddala skargę E. B.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku:

– W. L. z dnia 14 listopada 2005 r. oraz z dnia 9 grudnia 2005 r.;

– r. pr. H. S. z dnia 30 grudnia 2005 r., działającej w imieniu: E. F., B. B., Z. L., W. L., R. R. (jak podał organ administracji – bez umocowania), A. K., W. K., S. K., J. F. i L. F.;

– r. pr. H. S. z dnia 17 maja 2006 r., działającej w imieniu B. B.;

– r. pr. H. S. z dnia 7 czerwca 2013 r., działającej w imieniu E. B. oraz Z. J., Z. K., H. K. (jak wskazał organ administracji – wniosek uzupełniony w dniu 17 lipca 2013 r.),

1. ustalił odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W.;

2. przyznał ustalone odszkodowanie na rzecz J. F. (w udziale wynoszącym 24/288), B. B., W. L., W. K., S. K., L. F., A. K., B. L.;

3. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W., w stosunku do Z. K.;

4. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W., w stosunku do P. K.;

5. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W., w stosunku do M. K.;

6. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W., w stosunku do B. B.;

7. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W., w stosunku do Z. J.;

8. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą obecnie własność m. W., w stosunku do E. B.;

9. stwierdził, że wypłaty odszkodowania dokona Prezydent W., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, z środków Skarbu Państwa;

10. stwierdził, że wypłata odszkodowania nastąpi jednorazowo nastąpi jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

R. pr. H. S. wniosła odwołania od powołanej decyzji Prezydenta W., działając w imieniu:

– Z. K., w zakresie pkt 3, odmawiającego jej ustalenia i wypłaty odszkodowania;

– P. K., w zakresie pkt 4, odmawiającego mu ustalenia i wypłaty odszkodowania;

– M. K., w zakresie pkt 5, odmawiającego mu ustalenia i wypłaty odszkodowania;

– J. F., w zakresie punktu 2c, przyznającego jej odszkodowanie w udziale wynoszącym 24/288;

– Z. J., w zakresie pkt 7, odmawiającego mu ustalenia i wypłaty odszkodowania oraz pkt 1, ustalającego wysokość odszkodowania;

– E. B., w zakresie pkt 8, odmawiającego jej ustalenia i wypłaty odszkodowania oraz pkt 1, ustalającego wysokość odszkodowania.

Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie pkt 3, pkt 4, pkt 5, pkt 2c, pkt 7 i pkt 8.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Wywiódł, że w świetle tego przepisu każdemu ze współwłaścicieli nieruchomości przysługuje własne roszczenie o odszkodowanie, odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości. W związku z tym, każdy z uprawnionych może zaskarżyć rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jedynie w ramach własnego interesu prawnego, czyli w zakresie, w jakim decyzja rozstrzyga o jego roszczeniu. W tej sytuacji wniesienie odwołań w imieniu Z. K., P. K., M. K., J. F., Z. J. i E. B. zdeterminowało zakres podmiotowy i przedmiotowy postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze zostało ograniczone do punktów 3, 4, 5, 2c, 7 i 8 zaskarżonej decyzji, które rozstrzygnęły o roszczeniach osób, które odwołały się od decyzji organu pierwszej instancji.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 73 ust. 4 odszkodowanie ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Wojewoda stwierdził, że zachowanie powyższego terminu jest warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa.

Mając powyższe na uwadze, organ drugiej instancji wywiódł, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 9 grudnia 2005 r. W. L. złożył w Urzędzie W. wniosek o wypłacenie odszkodowania i wskazał nazwiska osób, które zgodnie z zapisami w rejestrze gruntów są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 14 grudnia 2005 r. zwrócił się do W. L. o dostarczenie wystąpienia wszystkich uprawnionych osób – współwłaścicieli, bądź ich spadkobierców – wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. lub pełnomocnictw do wystąpienia w imieniu tych osób.

R. pr. H. S., w związku z pismem organu pierwszej instancji z dnia 14 grudnia 2005 r. złożyła w imieniu E. F., M. C. działającego w imieniu B. B., Z. L., W. L., Z. K. działającej w imieniu R. R., A. K., W. K., S. K., J. F. i L. F., wniosek o ustalenie odszkodowania za zajęte po drogi części nieruchomości.

Następnie, w piśmie z dnia 7 czerwca 2013 r., r.pr. H. S. wskazała, że w prowadzonym postępowaniu odszkodowawczym reprezentuje również E. B., B. L. i Z. J. Jak ustalił organ odwoławczy, z akt sprawy wynika, że E. B. udzieliła pełnomocnictwa r. pr. H. S. do reprezentowania jej w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne w dniu 21 czerwca 2012 r.

Wojewoda [...], odnosząc się do powyższych ustaleń, stwierdził, że z treści wniosku W. L. z dnia 9 grudnia 2005 r. bezsprzecznie wynika, że działał on we własnym imieniu. Wniosek podpisany jest wyłącznie przez wnioskodawcę, w nagłówku pisma również wskazany jest wyłącznie wnioskodawca. Do wniosku W. L. nie dołączone były także pełnomocnictwa do występowania w imieniu innych współwłaścicieli. Natomiast wskazanie we wniosku nazwisk i adresów osób, które zgodnie z zapisami ewidencji są współwłaścicielami nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, nie oznacza, że wnioskodawca występuje także w ich imieniu. Wojewoda [...] podniósł, że organ pierwszej instancji zwracał się do W. L. o załączenie stosownych pełnomocnictw do reprezentowania pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, bądź dostarczenie wniosków pozostałych współwłaścicieli o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, jednakże pełnomocnictwa takie nie zostały dołączone.

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, r.pr. H. S. w dniu 30 grudnia 2005 r., działając w imieniu E. F., M. C. działającego w imieniu B. B., Z. L., W. L., Z. K. działającej w imieniu R. R., A. K., W. K., S. K., J. F. i L. F., złożyła natomiast wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne.

Wojewoda [...] stwierdził, że z treści wniosku r. pr. H. S. z dnia 29 grudnia 2005 r, złożonego w Urzędzie W., wynika, że występowała ona jedynie w imieniu B. B., Z. L., W. L., Z. K. działającej w imieniu R. R., A. K., W. K., S. K., J. F. i L. F. Organ drugiej instancji zauważył, że r. pr. H. S. nie zaznaczyła we wniosku, że działa w imieniu Z. J. i E. B., jak również nie dołączyła do wniosku pełnomocnictw do występowania w imieniu tych osób. Z akt spraw wynika, że pełnomocnictwa takie zostały udzielone dopiero w dniu 29 października 2009 r. i 21 czerwca 2012 r.

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, Prezydent W. prawidłowo uznał pismo r. pr. H. S. z dnia 6 czerwca 2013 r. wskazujące, że w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość reprezentuje również E. B. i Z. J., jako nowy wniosek o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, złożony przez Z. J. i E. B.

Rozważając natomiast kwestię ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na rzecz Z. K., jako spadkobierczyni R. R. oraz P. K. i M. K., jako następców prawnych H. K., spadkobierczyni R. R., Wojewoda [...] stwierdził, że r. pr. H. S. nie miała umocowania do reprezentowania R. R. w przedmiotowym postępowaniu, wobec czego nie mogła skutecznie złożyć w jego imieniu wniosku o ustalenie odszkodowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2001 r. (Rep. A nr [...]) R. R. ustanowił swoim pełnomocnikiem Z. K. (z. d. R.) i upoważnił ją do zarządu i administrowania całym jego majątkiem. Wskazanym pełnomocnictwem, jak zaznaczył Wojewoda [...], mocodawca nie upoważnił jednakże swojego pełnomocnika do udzielania dalszych pełnomocnictw (ustanowienia substytuta).

Niezależnie od powyższego organ drugiej instancji stwierdził, że Z. K. pełnomocnictwem z dnia 27 grudnia 2005 r. upoważniła r. pr. H. S. tylko do reprezentowania jej osoby. W rzeczonym pełnomocnictwie nie ma żadnej wzmianki o tym, że Z. K. upoważnia r. pr. H. S. do reprezentowania również R. R., jak również, że upoważnia r. pr. H. S. do reprezentowania jej, jako pełnomocnika R. R.

W związku z powyższym Wojewoda [...] stwierdził, że r. pr. H. S. nie miała umocowania do reprezentowania R. R. Nie mogła więc skutecznie złożyć wniosku w jego imieniu. Złożenie wniosku przez Z. K. we własnym imieniu również nie mogło odnieść skutku, ponieważ roszczenie o odszkodowawcze nabyła dopiero po śmierci R. R.– w dniu 9 stycznia 2008 r. Dlatego, w ocenie organu odwoławczego, Prezydent W. prawidłowo orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz następców prawnych R. R.

Odnosząc się natomiast do odwołania J. F. Wojewoda [...] stwierdził, że z akt spraw wynika, iż na 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli m.in. E. F. (w udziale wynoszącym 24/288) i M. F. (w udziale wynoszącym 48/288). Dalej organ drugiej instancji zauważył, że na podstawie umowy o dożywocie zawartej w dniu [...] maja 2002 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]) M. F. przeniósł na rzecz córki (J. F.) udział wynoszący [...] części we współwłasności zabudowanej nieruchomości, stanowiącej działki nr ew. [...] i nr ew. [...] o łącznej powierzchni 4.260 m2, opisanej w KW nr [...] oraz udział wynoszący 4/24 we współwłasności nieruchomości zabudowanych, stanowiących działki o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1.274 m2, opisanych w KW nr [...]. Następnie organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] maja 2014 r. na podstawie umowy darowizny (akt notarialny Rep. A nr [...]) J. F., działając w imieniu i na rzecz M. F., darowała sobie, przysługujące M. F., jako współwłaścicielowi nieruchomości i jako spadkobiercy E. F. wierzytelności o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa oraz Gminę W., wynikające m.in. z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...], jako działka ewidencyjna nr [...]. Jak zwrócił uwagę Wojewoda [...], z § 1 pkt 1 i pkt 4 rzeczonej umowy jednoznacznie wynika, że w dniu jej zawarcia, wierzytelności będące jej przedmiotem przysługiwały M. F. i nie były przedmiotem żadnych przelewów.

Mając powyższe na uwadze, organ drugiej instancji stwierdził, że J. F. nie mogła skutecznie złożyć wniosku o ustalenie odszkodowania za powyższą nieruchomość, bowiem w dniu 30 grudnia 2005 r. nie przysługiwało jej roszczenie z tego tytułu. Jak natomiast wynika z akt sprawy, M. F., jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, nie złożył stosownego wniosku w terminie wynikającym z art. 73 ustawy. Niemniej jednak, jak skonstatował organ odwoławczy, ponieważ wniosek E. F. został złożony w ustawowo przewidzianym terminie, należało przyznać J. F. odszkodowanie w udziale wynoszącym 24/288. M. F. nabył bowiem wierzytelność po E. F. jako jej spadkobierca, a następnie skutecznie przeniósł je na J. F., opisaną wyżej umową darowizny.

Z. K., P. K. i M. K., reprezentowani przez r. pr. H. S., w pismach z dnia 24 maja 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. – w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r., w zakresie: pkt 3, pkt 4 i pkt 5 tej decyzji.

Skarżący zarzucili:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. rażące naruszenia art. 104 i art. 106 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że Z. K. nie posiadała w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania uprawnienia do udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu;

b. naruszenie art. 73 ustawy z dnia 3 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez nieuwzględnienie faktu stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa (winno być Gminę W.– przyp. Sądu) prawa własności nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją z dnia 1 stycznia 1999 r. dopiero decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., co powoduje, że wniosek złożony po 31 grudnia 2005 r. nie może nie zostać uwzględniony;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 35 i art. 36 oraz art. 105 § 1 K.p.a. poprzez nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie, rażącą przewlekłość postępowania, ale nierozparzenie sprawy zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także pominięcie słusznego interesu skarżących.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o:

1. uchylenie decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części oraz w tym samym zakresie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W.;

2. zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji ustalającej i przyznającej skarżącym odszkodowanie w wysokości wynikającej z akt sprawy i przedmiotowej skargi;

3. zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.

- w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. w zakresie pkt 8 tej decyzji - wniosła E. B.

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 73 ustawy z dnia 3 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez nieuwzględnienie faktu stwierdzenia nabycia przez Gminę W. prawa własności nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją z dniem 1 stycznia 1999 r. dopiero decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., co powoduje, że wniosek złożony po 31 grudnia 2005 r. nie może nie zostać uwzględniony;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 35 i art. 36 oraz art. 105 § 1 K.p.a. poprzez nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie, rażącą przewlekłość postępowania, ale nierozparzenie sprawy zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także pominięcie słusznego interesu skarżącej.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o:

1. uchylenie decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części oraz w tym samym zakresie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W.;

2. zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji ustalającej i przyznającej skarżącej odszkodowanie w wysokości wynikającej z akt sprawy i przedmiotowej skargi;

3. zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

J. F. zaskarżyła natomiast decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. w zakresie pkt 2c tej decyzji.

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 73 ustawy z dnia 3 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez nieuwzględnienie faktu stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa (winno być Gminę W.– przyp. Sądu) prawa własności nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją z dniem 1 stycznia 1999 r. dopiero decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., co powoduje, że wniosek złożony po 31 grudnia 2005 r. nie może nie zostać uwzględniony;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 35 i art. 36 oraz art. 105 § 1 K.p.a. poprzez nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie, rażącą przewlekłość postępowania, ale nierozparzenie sprawy zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także wprowadzenie skarżącej w błąd w trakcie postępowania odnośnie do przysługujących jej praw.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o:

1. uchylenie decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części oraz w tym samym zakresie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W.;

2. zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji ustalającej i przyznającej skarżącej odszkodowanie w wysokości wynikającej z akt sprawy i przedmiotowej skargi;

3. zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ administracji w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Jak wskazano, wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym złożył organ administracji, a żadna z pozostałych stron, w terminie czternastu dni od doręczenia odpisów zawierającej rzeczony wniosek odpowiedzi na skargę, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w przedmiotowej sprawie stanowił art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej powoływanej jako "ustawa".

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Stosownie natomiast do treści art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Na tle powołanych regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania może zostać wszczęte wyłącznie na wniosek strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest właściciel nieruchomości (lub jego następca prawny), który w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Bezwzględnym warunkiem wszczęcia postępowania jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, w terminie określonym w tym przepisie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I OSK 2535/14. Niepublikowany. Dostępny: Lex nr 1985835).

Każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, niezależnie od pozostałych, ma własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości. Termin do wystąpienia o odszkodowanie biegnie indywidualnie dla każdego z nich (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 8 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1439/07. Niepublikowany. Dostępny: Lex nr 1016056). Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez jednego ze współwłaścicieli zajętej nieruchomości (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I OSK 328/13. Niepublikowany. Dostępny: Lex nr 1591026; z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1850/13. Niepublikowany. Dostępny: Lex nr 1517996; z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1770/13. Niepublikowany. Dostępny: nr 2089732 i powołany wyżej z dnia 8 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1439/07).

W przypadku, gdy tak jak w przedmiotowej sprawie, nieruchomość stanowi współwłasność kilku podmiotów, każdy ze współwłaścicieli może się domagać należnego mu odszkodowania, w wysokości odpowiadającej jego udziałowi w prawie własności nieruchomości. Ustawodawca precyzyjnie określił termin dla skutecznego złożenia wniosku przez właściciela (współwłaściciela) o odszkodowanie. Określił również, że w przypadku niezłożenia wniosku od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Mając powyższe na względzie, należy przypomnieć, że zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., utrzymano w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2015 r. w zakresie punktów: 3, 4, 5, 2c, 7, i 8.

W pkt 3 decyzji organu pierwszej instancji odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Z. K. W pkt 4 decyzji organu pierwszej instancji odmówiono ustalenia wypłaty odszkodowania na rzecz P. K. W pkt 5 decyzji organu pierwszej instancji odmówiono ustalenia wypłaty odszkodowania na rzecz M. K.

W konsekwencji Z. K., P. K. i M. K. zaskarżyli decyzję organu odwoławczego w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję Prezydenta W. w części obejmującej wymienione punkty (3, 4 i 5).

W pkt 8 decyzji organu pierwszej instancji odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. B.

W konsekwencji wymieniona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego w zakresie, w jakim utrzymuje ona w pomocy decyzję Prezydenta W. w części obejmującej wymieniony punkt (8).

W pkt 2c decyzji organu pierwszej instancji przyznano ustalone odszkodowanie na rzecz J. F. w udziale wynoszącym 24/288.

W konsekwencji wymieniona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego w zakresie, w jakim utrzymuje ona w pomocy decyzję Prezydenta W. w części obejmującej wymieniony punkt (2c).

Skargi wniesione przez Z. K., P. K. i M. K. okazały się zasadne ze z względu na naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarówno Prezydent W., jak i Wojewoda [...], ustalając istotną okoliczność dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, a mianowicie, czy uprawniony podmiot złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. (art. 73 ust. 4 ustawy), dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a., a także art. 64 § 2 w zw. z art. 33 § 3 K.p.a. Konsekwencją tych naruszeń było wadliwe ustalenie, że roszczenie skarżących o odszkodowanie za nieruchomość wygasło wskutek bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy.

Z akt sprawy wynika i niesporne jest, że Z. K., P. K. i M. K. są następcami prawnymi jednego ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości – R. R.

R. R. zmarł 9 stycznia 2008 r., zatem w okresie wyznaczonym przez art. 73 ust. 4 ustawy (od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.), to jemu przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania proporcjonalnego do wielkości udziału we współwłasności wywłaszczonej nieruchomości. O ile przed 1 stycznia 2006 r. R. R. nie złożył wniosku, to mocą art. 73 ust. 4 zd. 2 ustawy przysługujące mu roszczenie wygasło, a tym samym nie przeszło na jego spadkobierców.

Wojewoda [...] stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 5), że w dniu 30 grudnia 2005 r. r. pr. H. S. złożyła do Urzędu W. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania, działając m.in. w imieniu Z. K. działającej w imieniu R. R. Dalej jednak wywiódł, że r. pr. H. S. nie mogła skutecznie złożyć wniosku w imieniu R. R., ponieważ nie była umocowana do działania w jego imieniu. Po pierwsze bowiem, pełnomocnictwo z dnia 8 listopada 2001 r. (akt notarialny – Rep. A nr [...]) udzielone przez R. R. Z. K. do zarządu i administrowania całym jego majątkiem, nie upoważniało Z. K. do udzielania dalszych pełnomocnictw. Po drugie natomiast, treść pełnomocnictwa z dnia 27 grudnia 2005 r., udzielonego przez Z. K. r. pr. H. S., nie obejmowało umocowania do reprezentowania R. R., bądź Z. K., jako pełnomocnika R. R.

Z powyższej oceny znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (wniosku z dnia 29 grudnia 2005 r. i pełnomocnictw z dnia 8 listopada 2001 r. i z dnia 27 grudnia 2005 r.) Wojewoda [...] wyprowadził twierdzenie, że R. R. do 31 grudnia 2005 r. nie złożył wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Do analogicznego wniosku doszedł organ pierwszej instancji, czemu dał wyraz na stronach 14 i 15 decyzji z dnia [...] listopada 2015 r.

Stwierdzając, że r. pr. H. S. nie była umocowana do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania w imieniu R. R. oraz wyciągając z takiego ustalenia konsekwencję w postaci rozstrzygnięcia o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania jego następcom prawnym, organy administracji oceniły zgromadzony materiał dowodowy w sposób dowolny i wybiórczy, wbrew ogólnej zasadzie postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 7 K.p.a., która zobowiązywała je do poszanowania praworządności, podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W świetle okoliczności wynikających z akt sprawy organy administracji dopuściły się też naruszenia zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a., która zobowiązuje je do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wydając rozstrzygnięcia w sprawie, zarówno Prezydent W., jak i Wojewoda [...], pominęli również zupełnie tryb przewidziany przez art. 64 § 2 K.p.a., stosowany w przypadku stwierdzenia przez organ administracji, że złożone do niego podanie zawiera braki formalne.

Otóż, jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy wniosku o przyznanie odszkodowania z dnia 29 grudnia 2005 r., r. pr. H. S. złożyła go m.in. w imieniu R. R. Na pierwszej stronie wniosku wymieniono osoby, w imieniu których został on wniesiony – w tym R. R. Treść rzeczonego wniosku, w tym wskazanie mocodawców, przytoczył zresztą organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. Razem z rzeczonym wnioskiem r. pr. H. S. złożyła w Urzędzie W. pismo z tej samej daty (29 grudnia 2005 r.), w którego treści wskazała, że dołącza do niego pełnomocnictwa do występowania w imieniu osób wymienionych w pismach podpisanych przez W. L. (m.in. pełnomocnictwo Z. K., działającej w imieniu R. R.) wraz ze stosownym wnioskiem. Należy nadmienić, że we wspomnianych pismach W. L. wymieniono R. R., a nie wymieniono Z. K. Za pismem z dnia 29 grudnia 2005 r. i wnioskiem z dnia 29 grudnia 2005 r. w aktach sprawy znajdują się dokumenty pełnomocnictw, w tym pełnomocnictwo z dnia 27 grudnia 2005 r. udzielone przez Z. K. r. pr. H. S. do reprezentowania jej w postepowaniach dotyczących uzyskania odszkodowania z tytułu własności przedmiotowej nieruchomości, a także odpis pełnomocnictwa z dnia 8 listopada 2001 r. (Rep. A nr [...]) udzielonego przez R. R. Z. K. "do zarządu i administrowania całym jego majątkiem, a w związku z tym do reprezentowania mocodawcy oraz składania w jego imieniu wszelkich oświadczeń przed organami administracji rządowej i samorządowej, sądami, urzędami skarbowymi, urzędami celnymi, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, kasami chorych, osobami fizycznymi i prawnymi, w tym bankami i spółdzielniami, składania, odbioru i kwitowania odbioru dokumentów, korespondencji, przesyłek i należności, mogących przypaść mocodawcy z jakiegokolwiek tytułu oraz do dokonywania wszelkich czynności prawnych i faktycznych oraz załatwiania jakichkolwiek formalności związanych z celem tego pełnomocnictwa".

Dalej trzeba zauważyć, że jak wynika z treści postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania, organ pierwszej instancji za prawidłowe uznał pełnomocnictwo udzielone r. pr. H. S. przez Z. K.– pełnomocnika R. R. W uzasadnieniu tego postanowienia jednoznacznie powołano się na pismo z dnia 29 grudnia 2005 r. (złożone przez r. pr. H. S. w dniu 30 grudnia 2005 r.) i dołączone do niego, opisane wyżej, pełnomocnictwa z dnia 27 grudnia 2005 r. i z dnia 8 listopada 2001 r.

Także Wojewoda [...], utrzymując w mocy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r., nie miał wątpliwości, co do prawidłowości umocowania r. pr. H. S. i wskazał, że postanowienie wydał po rozpatrzeniu m.in. zażalenia Z. K.– pełnomocnika R. R.

W takich okolicznościach sprawy całkowicie niedopuszczalne, urągające obowiązkom płynącym dla organów administracji z treści art. 7 i art. 8 K.p.a., było wydanie decyzji o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz następców prawnych R. R. ze względu na brak umocowania r. pr. H. S. do złożenia w jego imieniu wniosku w trybie art. 73 ust. 4 ustawy.

Przypominając, że z treści wniosku z dnia 29 grudnia 2005 r. w sposób nie mogący budzić wątpliwości wynikało, że został on złożony m.in. w imieniu R. R., należy wskazać, że stosownie do treści art. 33 § 3 K.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Dołączenie pełnomocnictwa do wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne jest wymogiem formalnym podania, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. O ile zatem ocena prawidłowości umocowania, dokonana przez organ administracji na podstawie pełnomocnictw dołączonych przez r. pr. H. S. do pism z dnia 29 grudnia 2005 r., doprowadziła organ administracji do ustalenia, że umocowanie wynikające z tych dokumentów nie obejmowało złożenia w imieniu R. R. wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, to powinien on był wezwać pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego wniosku złożonego w imieniu R. R. poprzez złożenie prawidłowego (obejmującego takie umocowanie) pełnomocnictwa.

Jak już jednak wywiedziono, treść postanowień Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r. i Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania wskazuje, że organy obu instancji nie miały wątpliwości, co do tego, że zakres umocowania r. pr. H. S. obejmuje także działanie w imieniu R. R. (czy też jaj wskazały organy – w imieniu Z. K. działającej jako pełnomocnik R. R.).

Należy zaznaczyć, że stosownie do treści wskazanego w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji art. 106 K.c. pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. W świetle treści powołanego przepisu bynajmniej nie było wystarczające dla wniosku o braku umocowania do udzielenia przez Z. K. dalszego pełnomocnictwa lakoniczne stwierdzenie, że pełnomocnictwem z dnia 8 listopada 2001 r. R. R. nie upoważnił jej do udzielenia dalszych pełnomocnictw. Po pierwsze, umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa może wynikać nie tylko z treści pełnomocnictwa, ale także ze stosunku podstawowego, na podstawie którego zostało udzielone (np. umowy zlecenia). Po drugie, w myśl art. 56 K.c. czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. Zgodnie natomiast z art. 65 § 1 K.c. oświadczenie woli (także oświadczenie woli o udzieleniu pełnomocnictwa – przyp. Sądu) należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Chociaż zatem w sytuacji, gdy oświadczenie woli mocodawcy nie jest jednoznaczne i może być różnie interpretowane, przy ustalaniu, czy umocowanie obejmuje udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego, należy zachować ostrożność, to umocowanie takie nie musi zostać wyrażone wprost, a może wynikać z treści pełnomocnictwa pośrednio. Należy więc zwrócić uwagę, że wedle przywołanej wyżej treści pełnomocnictwa z dnia 8 listopada 2001 r., obejmuje ono umocowanie zarówno do reprezentowania mocodawcy, jak i do składania w jego imieniu wszelkich oświadczeń, w tym oświadczeń przed osobami fizycznymi, oraz do załatwiania jakichkolwiek formalności związanych z celem pełnomocnictwa. Udzielenie dalszego pełnomocnika niewątpliwie zaś następuje poprzez oświadczenie woli złożone przez pełnomocnika głównego wobec dalszego pełnomocnika.

W świetle powyższego oraz opisanych wyżej okoliczności wynikających z akt sprawy, w szczególności zaś wobec czynności podejmowanych przez organy administracji na skutek pism wnoszonych w toku postępowania przez r. pr. H. S. m.in. w imieniu R. R., wydanie decyzji odmawiającej jego następcom prawnym ustalenia i wypłaty odszkodowania z powodu stwierdzenia, że pełnomocnik, która złożyła wniosek w jego imieniu, nie była do tego umocowana, było niedopuszczalne.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezydent W. rozpatrzy wniosek złożony przez r. pr. H. S. w imieniu R. R., przyjmując, że został on skutecznie złożony w terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji.

Rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w punktach 3, 4 i 5 sentencji wyroku, zostały wydane na podstawie art. 209 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 202 § 1 P.p.s.a. Sąd wziął pod uwagę, że wszyscy skarżący byli reprezentowani przez jednego pełnomocnika. Wobec tego, że każdemu z nich przysługuje odrębne roszczenie od odszkodowanie, nie było jednak podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania solidarnie na podstawie art. 202 § 2 P.p.s.a., natomiast do niezbędnych kosztów postępowania należało zaliczyć poniesione przez każdego skarżącego koszty sądowe (koszty wpisów od skargi) oraz wynagrodzenie i wydatki radcy prawnego ustalone odrębnie w stosunku do każdego skarżącego.

Ponieważ Sąd uwzględnił skargę Z. K., P. K. i M. K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. [naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8 i art. 64 § 2 K.p.a.) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy], nie było podstaw do orzeczenia na podstawie art. 145a § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, tylko w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

Dlatego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd – w pkt 6 sentencji - oddalił skargę Z. K., P. K. i M. K. w części obejmującej żądanie zobowiązania organu administracji do wydania decyzji ustalającej i przyznającej skarżącym odszkodowanie.

Skargi wniesione w imieniu E. B. oraz J. F. podlegały natomiast oddaleniu.

Niezasadny jest postawiony w obu tych skargach zarzut naruszenia art. 73 ustawy poprzez nieuwzględnienie faktu stwierdzenia nabycia przez Gminę W. prawa własności nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją z dnia 1 stycznia 1999 r. dopiero decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., co w ocenie skarżących spowodować miało, że wniosek złożony po 31 grudnia 2005 r. nie może nie zostać uwzględniony.

Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Stosownie natomiast do treści powołanego już wyżej art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie (...) będzie ustalane i wypłacane (...) na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Przywołana treść art. 73 ust. 3 i ust. 4 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ustawodawca nie powiązał terminu wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. P 33/07 (OTK-A 2009/8/123) stwierdził, że art. 74 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że "[...] art. 73 przepisów wprowadzających nie przewiduje bezpośredniego związku pomiędzy postępowaniem wojewody w sprawie potwierdzenia wywłaszczenia a sprawą odszkodowawczą prowadzoną przez starostę. Nie wprowadza też obowiązku legitymowania się ostateczną decyzją wojewody do zgłoszenia zamiaru uzyskania odszkodowania [...]". Trybunał wywiódł dalej, że "[...] dla samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego, stanowiącego oświadczenie o skorzystaniu z prawa do odszkodowania, nie jest potrzebne uprzednie uzyskanie decyzji wojewody [...]".

W świetle powyższego argumentację podniesioną przez skarżące na uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 73 ustawy poprzez nieuwzględnienie faktu stwierdzenia nabycia prawa własności przez Gminę W. dopiero decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., należało ocenić jako chybioną.

W zakresie, w jakim zaskarżona decyzja utrzymuje w pomocy decyzję organu pierwszej instancji w części obejmującej odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. B., a także w części rozstrzygającej o przyznaniu ustalonego odszkodowania na rzecz J. F. w udziale wynoszącym 24/288, nie było też podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, ani art. 105 § 1 K.p.a.

Po pierwsze, Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że pisma złożone przez W. L. (zarówno pismo z dnia 8 grudnia 2005 r., jak i pismo z dnia 10 listopada 2005 r. przekazane Prezydentowi W. postanowieniem Wojewody [...]), zostały wniesione wyłącznie w imieniu własnym. Rzeczone pisma podpisał wyłącznie W. L., w nagłówkach pism wskazał tylko siebie i swój adres zamieszkania. Do pism nie dołączył jakiegokolwiek pełnomocnictwa, ani nie wskazał w ich treści, że dołącza lub dołączy je w przyszłości. Wnosząc o przyznanie odszkodowania/rekompensaty, w żaden sposób nie wyraził woli działania za kogokolwiek innego. Nie świadczy o tym bynajmniej przedstawienie w pismach listy właścicieli nieruchomości, której należy przypisać wyłącznie charakter informacji podanej przez wnoszącego podanie.

Po drugie, skoro wykładnia oświadczenia woli W. L. zawartego w pismach z dnia 10 listopada 2005 r. i z dnia 8 grudnia 2005 r., nie pozostawia wątpliwości co do tego, że działał on wyłącznie we własnym imieniu, to nie było podstaw do wzywania go do uzupełnienia braku formalnego podania w rybie art. 64 § 2 K.p.a. poprzez złożenie pełnomocnictw udzielonych przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości.

Po trzecie, jakkolwiek Prezydent W. w piśmie z dnia 14 grudnia 2005 r. powołał się na art. 64 § 2 K.p.a., to: 1) nie nadał temu pismu charakteru wezwania do uzupełnienia braku formalnego, tylko prośby; 2) wskazał, że zwraca się albo o nadesłanie wystąpienia wszystkich uprawnionych osób, albo pełnomocnictw do występowania w ich imieniu; 3) nie określił terminu złożenia wystąpienia lub pełnomocnictw, ani skutków ich niedostarczenia.

Po czwarte, pismo z dnia 14 grudnia 2005 r. doręczono W. L. w dniu 20 grudnia 2005 r., zatem nawet gdyby pismo to traktować, jako wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania, to ustawowo określony termin siedmiu dni (art. 64 § 2 K.p.a.) na usuniecie tych braków bezskutecznie upłynąłby w dniu 27 grudnia 2005 r., niezależnie od tego, że w piśmie nie wskazano tego terminu.

Po piąte, skoro wnioski W. L. z dnia 10 listopada 2005 r. i z dnia 8 grudnia 2005 r. zostały wniesione wyłącznie we własnym imieniu, pismo z dnia 14 grudnia 2005 r. nie stanowiło wezwania do uzupełnienia braków formalnych rzeczonych wniosków W. L. poprzez złożenie pełnomocnictw, a ponadto w terminie siedmiu dni od doręczenia W. L. rzeczonego pisma do organu administracji nie złożono pełnomocnictw udzielonych wymienionemu przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, to nie było podstaw, aby złożone w dniu 30 grudnia 2005 r. przez r. pr. H. S. pismo i wniosek, wraz z dołączonymi do nich pełnomocnictwami, traktować, jako uzupełnienie wniosku złożonego przez W. L.

Po szóste, ani we wniosku z dnia 29 grudnia 2005 r., ani w piśmie z tej samej daty, r. pr. H. S. nie wymieniła E. B., jako osoby, w której imieniu działa i nie dołączyła do rzeczonych pism udzielonego przez nią pełnomocnictwa.

Po siódme, data wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po spadkodawczyni E. B. – M. F. (z domu E.) - nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla upływu terminu wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie. W świetle bowiem jednoznacznej treści art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 – dalej K.c.) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi IV K.c. To zatem spadkobiercy M. F. (z domu E.) - m.in. E. B.– z chwilą jej śmierci (6 sierpnia 1997 r.) stali się współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, która z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszła na własność Gminy W. To oni zatem (lub ich spadkobiercy) byli uprawnieni do wystąpienia w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Postanowienie stwierdzające nabycie spadku ma charakter deklaratoryjny. Stwarza ono domniemanie prawne, że osoba wymieniona w postanowieniu jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 K.c.). Jeżeli więc z wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania wynikałoby, że dotyczy on nieruchomości stanowiącej współwłasność nieżyjącej M. F. (z domu E.), to organ administracji byłby zobowiązany wyjaśnić, czy wnioskodawca jest jej spadkobiercą, czy są również inni spadkobiercy, czy dysponują stwierdzeniem nabycia spadku. Jeżeli wnioskodawca w postępowaniu nie legitymowałby się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej współwłaścicielce nieruchomości, zagadnienie nabycia spadku przez wnioskodawców byłoby zagadnieniem wstępnym i zaistniałaby podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 3284/15, wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2000 r. sygn. akt I SA 403/99, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2206/13 i z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1467/11. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po ósme, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, powołane przez E. B. dowody (pismo Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia 24 lipca 1998 r. w sprawie negocjacji dotyczących wykupu nieruchomości lub przyznania odszkodowania oraz pismo z dnia 30 lipca 1998 r. do Zarządu Dróg Miejskich) są obojętne dla ustalenia, że w przypadku E. B. termin do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania upłynął bezskutecznie. Oba te pisma pochodzą wszakże sprzed dnia, w którym przedmiotowa nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Gminy W. (1 stycznia 1999 r.) i sprzed okresu, w którym należało wystąpić z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania (od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.). Wywodzona przez skarżącą ze wskazanych pism okoliczność występowania o odszkodowanie do Zarządu Dróg Miejskich w W. miała zatem miejsce przed powstaniem roszczenia o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.

Po dziewiąte, r. pr. H. S. dopiero w piśmie z dnia 6 czerwca 2013 r. wskazała, że w sprawie działa również w imieniu E. B. Pełnomocnictwo zostało udzielone przez wymienioną w dniu 21 czerwca 2012 r. Jak już stwierdzono, we wcześniej składanych pismach r. pr. H. S. nie wskazywała, że działa w imieniu E. B.

W konsekwencji powyższych ustaleń, twierdzenie organów administracji, że wniosek E. B. został złożony przez r. pr. H. S. dopiero w piśmie z dnia 6 czerwca 2013 r., zatem po upływie terminu wyznaczonego w art. 73 ust. 4 ustawy, jest prawidłowe.

Organ administracji trafnie także określiły wielkość udziału J. F. w ustalonym odszkodowaniu.

Otóż, na dzień 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli m.in. E. F. (w udziale wynoszącym 24/288) i M. F. (w udziale wynoszącym 48/288). Opisany wyżej wniosek z dnia 29 grudnia 2005 r. został złożony przez r. pr. H. S. m.in. w imieniu E. F. oraz J. F. Dołączono do niego również pełnomocnictwa z dnia 27 grudnia 2015 r. udzielone r. pr. H. S. przez E. F. i J. F. Wniosek nie został natomiast złożony w imieniu M. F. Nie dołączono do niego pełnomocnictwa udzielonego przez tego współwłaściciela nieruchomości. Prawidłowo zatem organy administracji przyznały odszkodowanie wyłącznie w części odpowiadającej udziałowi E. F. we współwłasności przedmiotowej nieruchomości.

R. pr. H. S. dołączyła pełnomocnictwo udzielne przez M. F. dopiero do pisma z dnia 12 lipca 2013 r.

Powoływane przez J. F., zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze umowy (dożywocia z dnia [...] maja 2002 r. i darowizny z dnia [...] maja 2014 r.) są bez znaczenia dla prawidłowości ustaleń organów administracji w analizowanym zakresie.

Po pierwsze bowiem, skoro z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własność przedmiotowej nieruchomości (w tym udział w tym prawie M. F. wynoszący 48/288) przeszły na własność Gminy W., to umowa dożywocia zawarta prawie dwa i pół roku później nie mogła przenieść na J. F. udziału we współwłasności nieruchomości. M. F. nie mógł bowiem zbyć tą umową prawa, które nie przysługiwało mu w momencie jej zawarcia.

Po drugie, z tego samego powodu, umowa darowizny z dnia [...] maja 2014 r. nie mogła przenieść na J. F. wierzytelności o wypłatę i ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Jak bowiem ustalono, M. F.– ani osobiście, ani przez pełnomocnika - nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania, zatem przysługujące mu roszczenie wygasło w dniu 1 stycznia 2006 r.

Jak natomiast trafnie zauważył organ odwoławczy, z § 1 pkt 1 oraz pkt 4 rzeczonej umowy wynika, że darowane nią wierzytelności nie były wcześniej przedmiotem żadnych przelewów. Potwierdza to, że w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. J. F. nie nabyła od M. F. roszczenia od odszkodowanie. Dlatego nie mogła skutecznie domagać się przyznania odszkodowania za udział we współwłasności, który przypadał M. F.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, zarówno w zakresie obejmującym odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. B., jak i w zakresie, w jakim odszkodowanie dla J. F. ustalono wyłącznie w wielkości odpowiadającej udziałowi we współwłasności nieruchomości, który przypadał E. F., nie dała więc podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje organów administracji w części obejmującej odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. B. oraz ustalenie odszkodowania należnego J. F., są prawidłowe, a ich uzasadnienia trafne i przekonujące. Bez znaczenia dla pozytywnej oceny decyzji w zakresie obejmującym wielkość odszkodowania przyznanego J. F. pozostaje powołana w skardze okoliczność przyznania jej dwiema, wcześniej wydanymi, decyzjami Prezydenta W. odszkodowania za inne nieruchomości, w udziale wnoszącym 72/288 (zatem wielkości odpowiadającej udziałom we współwłasności nieruchomości przypadającym zarówno E. F., jak i M. F.). Wskazane w skardze decyzje z dnia [...] września 2015 r. nr [...] i nr [...] - w części dotyczącej odszkodowania przyznanego J. F.– nie były przedmiotem kontroli w administracyjnym toku instancji, ani kontroli sądowodaministracyjnej. Skoro w rozpoznawanej sprawie ustalono, że udział J. F. w odszkodowaniu, określony w zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, jest prawidłowy, to nie ma znaczenia dla oceny legalności tych decyzji sam w sobie fakt przyznania - decyzjami z dnia [...] września 2015 r. [...] i nr [...] – odszkodowania w większym udziale.

Zarzuty naruszenia art. 35 i art. 36 K.p.a. nie mogły być uwzględnione przez Sąd w granicach sprawy ze skargi na decyzję administracyjną. Ocena zasadności tego rodzaju zarzutów może nastąpić tylko na skutek wniesienia skargi na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punktach nr 7 i nr 8 sentencji.