Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 452/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 60, art. 61 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 lipca 2022 r. nr 0601-IEW.711.6.2022.14 w przedmiocie oddalenia zarzutów I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz K. J. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy wydane wobec K. J. postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 13 stycznia 2022 r. znak 0610-SEW-2.720 8.4.2021, oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...].

Jak wynika z jego uzasadnienia, skarżący posiadał zaległości m.in. z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie wystawił tytuły wykonawcze:

• w dniu 22 lutego 2012 r. nr [...], obejmujący zaległości za czerwiec, październik i listopad 2010 r.,

• w dniu 27 lipca 2012 r. nr [...], obejmujący zaległości za styczeń 2011 r.

W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyżej wskazany organ w celu wyegzekwowania dochodzonych należności dokonał szeregu czynności

i ustaleń. W ich wyniku uznał, że zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U.

z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a." i postanowieniem z 29 marca 2018 r. prowadzone wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne umorzył.

Mając na uwadze, że skarżący jest współwłaścicielem (1/2 udziału) nieruchomości (grunty rolne położone w [...], objęte księgą wieczystą nr [...]), a także uwzględniając rosnące ceny nieruchomości, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie – jako organu egzekucyjnego właściwego – wniosek

o egzekucję z powyższej nieruchomości. Poprzedzone to zostało wystawieniem 21 maja 2020 r. tytułu wykonawczego nr [...], którego odpis wraz

z zajęciem nieruchomości z 11 lutego 2021 r. doręczono skarżącemu w dniu 3 marca 2021 r.

Pismem z 7 grudnia 2021 r. skarżący wniósł zarzuty, podnosząc, że tytuł wykonawczy z [...] jest obarczony błędem co do osoby zobowiązanej, ponieważ nigdy nie posiadał żadnych zaległości w Urzędzie Skarbowym we Włodawie. Zarzucił również brak doręczenia upomnienia o konieczności uregulowania należności.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. zarzuty oddalił.

W zażaleniu skarżący zarzucił organowi błędne przekonanie, jakoby nie był on zobowiązany do doręczenia upomnienia w sytuacji, gdy tego typu działania zmierzają do pozbawienia możliwości obrony praw, szczególnie, iż wcześniejsze postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Zwrócił też uwagę na nieuwzględnienie faktu, iż tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 21 maja 2020 r. i dotyczy zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych za czerwiec, październik i listopad 2010 r. oraz styczeń 2011 r., wobec czego nastąpiło przedawnienie płatności tychże zaległości z upływem 5 lat, zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na wstępie, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Jest wnoszony do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie wynikającym z art. 33 § 5 u.p.e.a. Może być złożony tylko z przyczyn wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Stwierdzając, że przedmiotem niniejszego postępowania są zarzuty z art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku (pkt 1) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (pkt 4) organ odwoławczy podał, iż do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego

i jego małżonka, od 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U z 2019 r., poz. 2070 ze zm.) – dalej: "ustawa zmieniająca u.p.e.a.". Argumentował, że jak wynika z akt sprawy, tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony 21 maja 2020 r. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie dotyczy egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego

i jego małżonki, a zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, tj. przed 30 lipca 2020 r. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nastąpiło z dniem 16 listopada 2011 r., a więc po powstaniu przedmiotowych zobowiązań.

Odnosząc się do zarzutu braku zaległości w Urzędzie Skarbowym we Włodawie organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazany tytuł wykonawczy obejmuje zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych za czerwiec, październik

i listopad 2010 r. i za styczeń 2011 r., ujętych w złożonym przez skarżącego zeznaniu PIT-28. Wierzycielem tych należności jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie. Jednak z uwagi na to, iż ponownie wszczęta egzekucja prowadzona jest z nieruchomości położonej w [...] (terenie objętym działaniem Urzędu Skarbowego we Włodawie), to organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego we Włodawie.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 131) w przypadku ponownie wszczętej egzekucji doręczenie zobowiązanemu upomnienia nie jest konieczne. Podał również, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym zaległości objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], a następnie nr [...], zastosowano środki egzekucyjne skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia m.in. pobranie u zobowiązanego w dniu 28 listopada 2012 r., zajęcie wynagrodzenia za pracę (doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 23 listopada 2015 r., a zobowiązanemu 4 grudnia 2015 r.), zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (zawiadomienie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 10 marca 2017 r., zobowiązanemu 15 marca 2017 r.), zajęcie nieruchomości (zawiadomienie doręczone zobowiązanemu 3 marca 2021 r.). Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie 6 października 2020 r. dokonał także zabezpieczenia należności hipoteką przymusową na nieruchomości.

W skardze do Sądu skarżący, domagając się "stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji – jej uchylenia", zarzucił naruszenie:

1) art. 70 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż możliwe jest ponowne wszczęcie egzekucji celem wyegzekwowania zaległości powstałych w latach 2010-2011, podczas, gdy od tego czasu minął już okres pięcioletni;

2) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia;

3) art. 7, art. 77 § 111 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

a w szczególności niewyjaśnienie przez organ od jakiej daty on i żona pozostają

w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga okazała się częściowo uzasadniona.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.").

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że wszczęte poprzednio na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z 29 marca 2018 r., wydanym na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (k. nr 21) w brzmieniu wówczas obowiązującym, który stanowił, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, iż

nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Przepisy u.p.e.a. przewidują możliwość ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stanowi o tym wprost regulacja zawarta w art. 61 § 1 u.p.e.a.,

w myśl którego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:

1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej – jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,

2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 – jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem – po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Z językowego brzmienia art. 61 u.p.e.a. w żaden sposób nie wynika, aby ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych miały być majątkiem (źródłem dochodu) nowym, wcześniej nie znanym organowi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2019 r. II FSK 3581/18, umorzenie postępowania egzekucyjnego

z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Na podstawie art. 61 u.p.e.a.,

w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego,

przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji. W ocenie NSA treść cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i w żadnym razie nie daje podstaw do wyprowadzenia z niego wniosków, że wszczęcie ponownej egzekucji w oparciu o art. 61 u.p.e.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu, wcześniej nieznany organowi egzekucyjnemu. Nawet w przypadku ujawnienia przeoczonego wcześniej mienia zobowiązanego po wcześniejszym umorzeniu postępowania egzekucyjnego na tej podstawie, skierowanie do niego egzekucji jest dopuszczalne na podstawie art. 61 u.p.e.a. poprzez wszczęcie nowej egzekucji (por także wyroki: WSA w Łodzi z dnia 20 września 2018 r. III SA/Łd 1150/17 oraz WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r. III SA/Wa 2783/19, CBOSA).

Mając na uwadze to, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości,

a także uwzględniając rosnące ceny nieruchomości, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie – jako organu egzekucyjnego miejscowo właściwego – wniosek o egzekucję z nieruchomości. Poprzedzone to zostało wystawieniem 21 maja 2020 r. tytułu wykonawczego nr [...], którego odpis wraz z zajęciem nieruchomości z 11 lutego 2021 r. doręczono skarżącemu w dniu 3 marca 2021 r. (k. nr 12).

Przypomnieć należy, że egzekucyjne postępowanie w administracji to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków, objętych egzekucją administracyjną. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu, służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym.

Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.),

a gdy wierzycielem jest równocześnie organ egzekucyjny – dzień wystawienia tytułu wykonawczego, co wynika z art. 26 § 4 w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Stosownie natomiast do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia

o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest więc wcześniej niż sama egzekucja.

W niniejszej sprawie, jak wynika z tytułu wykonawczego nr [...], został on wystawiony w dniu 21 maja 2020 r., zatem należy przyjąć, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z tym dniem, czyli do tego postępowania należałoby stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.

Ustawą zmieniającą w u.p.e.a. dokonano istotnych zmian, które weszły

w życie z dniem 30 lipca 2020 r. Na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 3).

Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że do egzekucji ze składnika majątkowego, wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanej i jego małżonka stosuje się przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą,

w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony 21 maja 2020 r., a postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie dotyczy egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego oraz jego małżonka i zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, tj. przed 30 lipca 2020 r.

Przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy wydane wobec skarżącego postanowienie, oddalające zarzuty w sprawie ponownej egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego z dnia 21 maja 2020 r. wniesione pismem z dnia 7 grudnia 2021 r.

Skarżący zarzucił, że tytuł wykonawczy z 21 maja 2020 r. jest obarczony błędem co do osoby zobowiązanej, ponieważ on nigdy nie posiadał żadnych zaległości w Urzędzie Skarbowym we Włodawie. Podniósł także brak doręczenia upomnienia o konieczności uregulowania należności.

Zasadnie organ uznał, że wskazane zarzuty z art. 33 § 2 u.p.e.a. dotyczą nieistnienia obowiązku (pkt 1) oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (pkt 4).

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Zaznaczyć należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym może dotyczyć wyłącznie sytuacji, kiedy obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji (w postępowaniu zabezpieczającym – podlegający zabezpieczeniu) bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Zobowiązany podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje.

Odnosząc się do zarzutu braku zaległości w Urzędzie Skarbowym we Włodawie organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że tytuł wykonawczy obejmuje zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych za czerwiec, październik

i listopad 2010 r. oraz za styczeń 2011 r., które ujęte zostały w złożonym przez skarżącego zeznaniu PIT-28. Wierzycielem tych należności jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie. Jednak uwagi, iż ponownie wszczęta egzekucja prowadzona jest z nieruchomości położonej w gminie [...] – terenie objętym działaniem Urzędu Skarbowego we Włodawie – to jest on organem egzekucyjnym.

Z akt sprawy wynika – czego skarżący nie kwestionuje – iż w poprzednim postępowaniu egzekucyjnym (tytuły wykonawcze: nr [...] – zaległości za czerwiec, październik, listopad 2010 r., k. nr 85-86 i nr [...] – zaległości za styczeń 2011 r., k.nr 87-90) zastosowano środki egzekucyjne skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia, m.in.:

- pobranie u zobowiązanego w dniu 28 listopada 2012 r. (k. nr 70);

- zajęcie wynagrodzenia za pracę (zawiadomienie z 17 listopada 2015 r. nr [...], doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 23 listopada 2015 r., zobowiązanemu 4 grudnia 2015 r., k. nr 71-78);

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (zawiadomienie z 10 marca 2017 r nr [...] doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności - R. – 10 marca 2017 r., zobowiązanemu 15 marca 2017 r., k. nr 79-84).

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie 6 października 2020 r. dokonał także zabezpieczenia należności hipoteką przymusową na nieruchomości (k. nr 30-31). Na podstawie zawiadomienia z dnia 11 lutego 2021 r. dokonano zajęcia nieruchomości (nowy tytuł wykonawczy nr [...]).

Jak stanowił przepis art. 60 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w roku 2018, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Treścią tego przepisu nie objęto umorzenia w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, o czym stanowi § 2 art. 59, będący podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. W konsekwencji, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, zastosowane środki egzekucyjne skutkowały przerwaniem biegu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym został zawiadomiony podatnik lub jego pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok NSA z 28 stycznia 2021 r., I FSK 1360/20). W myśl art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (po poprzednich przerwach) zostało dokonane zawiadomieniem z 10 marca 2017 r., doręczonym dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 10 marca 2017 r.,

a zobowiązanemu 15 marca 2017 r. (k. nr 79-84). Zatem zarzut naruszenia "art. 70 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż możliwe jest ponowne wszczęcie egzekucji celem wyegzekwowania zaległości powstałych w latach 2010-2011, podczas, gdy od tego czasu minął już okres pięcioletni" okazał się nieuzasadniony. Od 11 marca 2017 r. bieg terminu rozpoczął się na nowo, co oznacza, że upłynąłby on 11 marca 2022 r. Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało wszczęte w dniu 21 maja 2020 r.

Co się tyczy zarzutu niedoręczenia upomnienia w ponownym postępowaniu egzekucyjnym wskazać trzeba, że stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Istotą upomnienia jest poinformowanie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej. Upomnienie nie rozstrzyga kwestii obowiązku, a jedynie przypomina zobowiązanemu o konieczności wykonania nałożonego na niego już wcześniej obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje niewykonania obowiązku w postaci wszczęcia egzekucji administracyjnej. Upomnienie to czynność dokonywana jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W doktrynie przyjmuje się, że upomnienie jest przesyłane zobowiązanemu tylko raz, a ewentualne późniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego nie niweczy skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego, czyli upomnienie takie nie traci swojej funkcji informacyjnej. Oznacza to możliwość wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego wobec tego samego zobowiązanego bez ponownego upominania go (zob. Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2018, s. 117).

W takich okolicznościach sprawy, gdy wierzyciel upomniał zobowiązanego,

a wszczęte postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, przy ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego wierzyciel nie musi ponawiać upomnienia, o ile dotyczy ono tego samego obowiązku i tego samego zobowiązanego. Należy wtedy przyjąć, że upomnienie miało już miejsce (zob. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji. Komentarz, red. Dariusz Ryszard Kijowski, opubl. LEX - komentarz do art. 15 u.p.e.a). Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 618/08 stwierdził, że jeżeli w danym przedmiocie uprawniającym do egzekucji administracyjnej w stosunku do określonego, nie zmienianego następnie podmiotu, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. przesłane i doręczone zostanie upomnienie, brak jest podstaw do występowania przez wierzyciela z kolejnymi upomnieniami, także w przypadkach ponownego wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym obszarze.

Co do zasady rację więc należy przyznać organom, że w niniejszej sprawie obowiązku wystosowania upomnienia nie było, tyle tylko, że w aktach musiałyby się znaleźć poprzednie upomnienia. Tego zaś Sąd nie odnotował.

Wskazać bowiem trzeba, że jeśli chodzi o tytuł wykonawczy:

1) nr [...] (k. 86) wskazano w nim "upomnienie doręczono w dniu 13.02.2012 r." (rubryka D 79), ale w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność;

2) nr [...] (k. 90) wskazano w nim "upomnienie doręczono w dniu 9.07.2012 r." (rubryka D 49). Bezpośrednio za tym tytułem znajduje się druk upomnienia Nr [...] (k. 89), poświadczona za zgodność kserokopia koperty zaadresowanej na imię, nazwisko i adres skarżącego oraz poświadczona za zgodność kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 88). Problem jednak

w tym, że po pierwsze: nie można w żaden sposób zidentyfikować jaka przesyła znajdowała się w kopercie, w szczególności zaś, czy było to upomnienie Nr [...], zaś po drugie: jakakolwiek to by przesyłka nie była, nie została ona doręczona w trybie art. 42 § 1 k.p.a. W konsekwencji należało uznać, iż także i w tym przypadku w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu w omawianej kwestii.

Reasumując na obecnym etapie procedowania nie mogło się ostać twierdzenie organów o braku obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia,

o którym stanowi art. 15 § 1 u.p.e.a.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu w przedmiocie zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny ma obowiązek dokonać jednoznacznych ustaleń co do prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nowego tytułu wykonawczego nr [...] bez konieczności doręczenia upomnienia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.