Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 117/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74  art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "spółka", "skarżąca", "strona"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ

I instancji"). Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez spółkę w dniu [...] maja 2009 r., w którym żądała przyznania płatności w ramach pakietów:

1/ rolnictwo ekologiczne – wariant S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni [...]ha,

2/ rolnictwo ekologiczne – wariant S02a01 – Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) na powierzchni [...]ha,

3/ utrzymanie łąk ekstensywnych – wariant P01a01 – Półnaturalne łąki jednokośne – wykaszanie ręczne na powierzchni [...] ha.

W przedmiotowym wniosku strona zadeklarowała prowadzenie działalności rolniczej na gruntach rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] i [...] w województwie [...], powiecie o., gminie M., obrębie J. oraz na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] i [...] w województwie [...], powiecie g., gminie W., obrębie M.

W dniu [...] lipca 2010 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję, którą odmówił przyznania żądanych płatności, z uwagi na wystąpienie konfliktu kontroli krzyżowej działek o numerach: [...] i [...], zgłoszonych przez dwóch producentów rolnych oraz

w związku z dokonaniem przez stronę wymiany działek [...] i [...] w trakcie realizacji zobowiązania. Na skutek odwołania spółki organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została zaskarżona przez spółkę do sądu administracyjnego, wskutek czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 722/11 uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. Sąd wskazał na wadliwość postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez: nieprzesłuchanie wskazywanych przez nabywców spornych nieruchomości osób, mających rzekomo uczestniczyć w zlecanych przez nich pracach polowych w sierpniu 2009 r., brak analizy materiału dowodowego w zakresie dotyczącym zadeklarowanych działek o numerach: [...] i [...], brak ustalenia interpretacji prawa co do określenia zakresu realizacji przedmiotowego w sprawie programu rolnośrodowiskowego,

z uwzględnieniem wymagań w zakresie prowadzenia działalności rolniczej, zgodnie

z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, pismem z dnia [...] listopada 2012 r. wezwał skarżącego do przedstawienia w terminie 14 dni sprawozdania finansowego spółki za rok 2009, zaś pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. zobowiązał do złożenia wyjaśnień: kto wykonywał prace polowe na gruntach w 2009 r. i czyim sprzętem oraz dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów deklarowanych do płatności w 2009 r.

W dniu [...] grudnia 2012 r. skarżąca przekazała bilanse i rachunki wyników spółki za lata: 2009 i 2006, natomiast w dniu [...] kwietnia 2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo strony z dnia [...] marca 2013 r. wraz z wyjaśnieniami, że prace rolne wykonywane były przez odrębne podmioty zewnętrzne na zlecenie i na rzecz spółki - na podstawie umów cywilnoprawnych. Ponadto niektóre czynności prowadzone były przez inne osoby w ramach wzajemnej pomocy lub współpracy, zlecenia dokumentowane były dodatkowo protokołem, a wykonanie prac weryfikowane przez inspektora akredytowanej przez Ministra Rolnictwa jednostki certyfikującej z zakresu rolnictwa ekologicznego.

Do pisma skarżąca dodatkowo załączyła kopie:

- protokołów z dnia [...] września 2006 r., [...] października 2009 r. i [...] września 2010 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi;

- protokołów zlecenia wykonania usług z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz [...] maja 2010 r.,

- umowy o świadczeniu usług oraz dostawie środków trwałych, zawartej w dniu [...] stycznia 2006 r. między zleceniobiorcą M. P. (reprezentanta [...] S.A.) a zleceniodawcą, tj. skarżącą, w imieniu której działał Prezes Zarządu P. M.,

- protokołów z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] stycznia 2006 r., [...] października 2006 r., [...] stycznia 2010 r., [...] lipca 2010 r. oraz protokołu

z inwentaryzacji z dnia [...] grudnia 2010 r.,

- 7 faktur VAT wystawionych na sprzedaż płodów rolnych oraz za usługi rolnicze za lata 2006 – 2011 oraz dokument WZ z dnia [...] maja 2010 r. dokumentujący wydanie pomierzonego materiału siewnego (prosa),

- księgi ewidencji sprzedaży płodów rolnych z lat 2009-2010.

W ww. piśmie z dnia [...] marca 2013 r. skarżąca wniosła również o przesłuchanie w charakterze świadków osób uczestniczących w istotnych czynnościach spółki, tj. P. M., M. D., M. P. i M. P. na okoliczność wykazania posiadania i użytkowania przez spółkę zgłoszonych do płatności działek oraz wskazania: na czyją rzecz, na czyj rachunek i w czyim imieniu prowadzone było gospodarstwo.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik ARiMR odmówił przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadków ww. osób uznając, że wniosek dowodowy zgłoszony został jedynie w celu przewleczenia sprawy, bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż to P. M. jest posiadaczem zgłoszonego do pomocy gospodarstwa rolnego.

W dniu [...] lipca 2013 r. spółka wniosła pismo (datowane na [...] czerwca 2013 r.), w którym zarzuciła organowi, że ten nie przeprowadził dowodów osobowych zgłoszonych przez stronę, a uznając stan faktyczny za ustalony - oparł się na materiale dowodowym dołączonym do akt sprawy w sposób nieprawidłowy (do akt sprawy dołączono 350 kart zaczerpniętych z innych postępowań, prowadzonych z reguły wobec innych podmiotów), odmawiając jednocześnie przesłuchania wskazanych przez nią osób. Jednocześnie ponowiła wniosek o przesłuchanie świadków i w tym zakresie wniosła o zmianę postanowienia dowodowego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR odmówił spółce przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009 na podstawie art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 74, zwane dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1975/2006"), ze względu na stworzenie sztucznego podziału jednego gospodarstwa na wiele podmiotów wnioskujących o płatności.

Organ I instancji uznał, że posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego przez stronę do płatności jest P. M., który uzyskiwał przychody i ponosił wydatki związane z działalnością rolną. Był on posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Grunty zgłoszone przez spółkę do płatności nie stanowią więc odrębnego i samodzielnego gospodarstwa rolnego, zatem przyznanie płatności skarżącej byłoby sprzeczne z prawem. W ocenie organu I instancji, dalsze ustalenia związane z wykonaniem wytycznych WSA w Warszawie, zawartych w wyroku z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 722/11, nie mają znaczenia w świetle podjętego rozstrzygnięcia w oparciu o nowe ustalenia stanu faktycznego zmieniającego całkowicie postać rzeczy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., które do organu wpłynęło w dniu [...] sierpnia 2013 r., spółka złożyła odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, oparcie o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę. Ponownie wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań świadków, wymienionych we wcześniejszym piśmie, zarzucając organowi I instancji, że pominął ustalenie okoliczności, w czyim imieniu, na czyją rzecz i ryzyko prowadzono działalność w poszczególnych gospodarstwach. W aktach postępowania Kierownik ARiMR zgromadził szereg dowodów i dokumentów pozostających bez związku z przedmiotem postępowania i w sprzeczności z art. 79 k.p.a. Skarżący podniósł, że organ I instancji, włączając do akt sprawy 350 kart akt z innych postępowań, pominął w ocenie materiału dowodowego złożone na jego żądanie sprawozdanie finansowe spółki, które jest źródłem informacji o działalności podmiotu. Organ administracji, analizując wystąpienie ewentualnego "sztucznego" działania spółki winien dać szansę stronie do wypowiedzenia się w kwestiach, które z samej natury rzeczy determinowane są właśnie przez wolę strony. W odwołaniu skarżący podniósł, że P. M. wykonywał władztwo nad gospodarstwem rolnym, ale nie jako osoba fizyczna, tylko jako uprawniony członek zarządu spółki.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z [...] sierpnia 2013 r., wskazał, że skarżąca nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem, do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy podniósł, że wspólnikami skarżącej spółki są: P. M. i R. M. Ponadto P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. Prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...] P. M. oraz jest właścicielem [...] S.A. Z przeprowadzonej analizy wynika, że w roku 2009 występował jako wspólnik, bądź prezes zarządu w 60 spółkach cywilnych i z o.o. Wykaz tych spółek organ odwoławczy sporządził w formie tabelarycznej na stronach 10-14 decyzji. Wszystkie te spółki

w 2009 r. ubiegały się o płatność rolnośrodowiskową w pakiecie 2 - rolnictwo ekologiczne, dla którego łączna powierzchnia deklarowana wyniosła [...] ha oraz w pakiecie 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone, dla którego łączna powierzchnia deklarowana wyniosła [...] ha.

Z umów spółek cywilnych oraz z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą przez osoby: P. M., R. M. oraz ich syna D. M. Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, będąc ich wspólnikami, prokurentami, prezesami zarządu, bądź pośredni, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są ww. osoby. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji P. M. występuje jako: prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że wszystkie podmioty wskazane w tabeli na stronach 10-14 zaskarżonej decyzji, ubiegające się o płatności rolnośrodowiskowe w 2009 r., w większości podawały jako adres siedziby: ul. K. [...]

w B, względnie ul. Ż. [...] w B., będący adresem zamieszkania P. M. Adresy te były także podawane jako korespondencyjne, tak jak to jest w przypadku skarżącej.

Organ odwoławczy wskazał ponadto na okoliczność, że w 87 spółkach spośród 90 funkcjonujących w 2012 r. podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr [...] należące do P. M. i jego syna D. M., na które miałyby zostać przekazywane wnioskowane płatności. Ten numer konta figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla skarżącej. Również organizacyjnie wymienione w tabeli podmioty nie wykazywały odrębności i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.

Organ odwoławczy z powyższego wyciągnął wniosek, że gdyby P. M. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powyższych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni, to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości, niż kiedy składa 60 odrębnych wniosków. Tym samym stworzenie przez P. M. wielu spółek, zgłaszających działki rolne, miało na celu uzyskanie wyższych kwot płatności, aniżeli gdyby te działki zostały zgłoszone łącznie w jednym wniosku o przyznanie płatności.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono również, że P. M. i R. M. jako małżeństwo posiadali dwa odrębne numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Działając wspólnie założyli kilkadziesiąt podmiotów (spółek cywilnych i spółek z o.o.), w których przynajmniej jedno z małżonków było wspólnikiem.

Odnośnie skarżącej spółki organ odwoławczy podniósł, że składała ona wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w latach: 2005-2012. We wniosku z 2009 roku zadeklarowała do płatności 4 działki o numerach: [...] i [...] (położone w gminie W., woj. [...]) oraz [...] i [...] (położone w gminie M., woj. [...]), będące własnością Agencji Nieruchomości Rolnych. Działki ewidencyjne nr [...] i [...] zostały zadeklarowane po raz pierwszy w roku 2009 r. Działka nr [...] uległa podziałowi na działki o numerach: [...] i [...] (strona po podziale zadeklarowała do płatności działkę nr [...]), natomiast działka nr [...] została podzielona na działki o numerach: [...] i [...] (strona po podziale zadeklarowała do płatności działkę nr [...]).

W nawiązaniu do zaleceń wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r. wydanego w sprawie VIII SA/Wa 722/11 i w kontekście zadeklarowanych do płatności działek, na podstawie posiadanej dokumentacji organ odwoławczy ustalił, że zobowiązaniem rolnośrodowiskowym objęte były działki ewidencyjne nr [...] (poł.

w gminie D., woj. [...]) oraz nr [...] (poł. w gminie T., woj. [...]), których łączna powierzchnia zadeklarowana do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła [...] ha. Z danych dostępnych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli wynika, iż działka nr [...] nie uległa podziałowi, gdyż w roku 2009 i w latach następnych była deklarowana do płatności przez innego producenta rolnego. W odniesieniu do działki nr [...] (woj. [...]) należy wykluczyć możliwość zmian numerów ewidencyjnych, gdyż nowe działki nr [...] i [...] położone są w woj. [...]. Tym samym należało przyjąć, iż powierzchnia [...] ha, zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], nie obejmowała tych samych działek ewidencyjnych, co do których podjęte zostało zobowiązanie. W związku z tym mogło to być potraktowane jako zwiększenie powierzchni, na której strona chce realizować program rolnośrodowiskowy.

Powyższe zestawienie w połączeniu z analizą osobową wymienionych pomiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stanął na stanowisku, że przedstawione przez stronę dowody z dokumentów (protokół wykonania zlecenia usługi sporządzony między skarżącą a [...] P. M., protokół odbioru robót i faktura VAT wystawiona przez P. M.) są niewiarygodne, bowiem nie świadczą o tym, że na deklarowanych przez stronę do płatności działkach była prowadzona produkcja roślin. Nie świadczą o tym także załączone protokoły obmiaru produkcji roślinnej w gospodarstwie, gdzie opisuje się ilość siana, jednakże bez wskazania, skąd pochodzi, kiedy zostało zebrane, jak zostało zużytkowane po zbiorze. Podkreślenia wymaga również fakt, iż P. M. jest właścicielem firmy [...], prowadzonej w formie działalności gospodarczej, która wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, gdzie był wspólnikiem.

Organ odwoławczy uznał więc, że skarżąca spółka nie prowadziła samodzielnej działalności, będąc organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Stanowiło to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Grunty zgłoszone przez skarżącą do płatności były zarządzane przez P. M. i stanowiły część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także skarżąca spółka, co do której nie można uznać, że posiadała grunty rolne w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") i prowadziła na nich działalność rolniczą we własnym imieniu.

Posiadanie w świetle tego rozporządzenia należy rozumieć szerzej niż tylko przez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Posiadaczem określić można osobę, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, tzn. rolnikiem, który rolniczo użytkuje posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy),

a nadto stosuje zwykłą dobrą praktykę rolniczą. Faktyczne władztwo nad rzeczą

w przypadku gruntu rolnego obejmuje swobodę w podejmowaniu istotnych decyzji, np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania

o konkretne dotacje ze środków unijnych.

W konsekwencji powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że organ

I instancji prawidłowo odmówił spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej

w oparciu o § 2 ust 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 5 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. Dyrektor ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Natomiast wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych

z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia. Tym samym należało uznać, że skarżąca spółka nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M., który brał udział

w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony, związanych zarówno

z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych, co potwierdzają załączone przez stronę protokoły z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej oraz protokoły z inspekcji gospodarstwa rolnego, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR.

Organ odwoławczy nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej, zawartych w odwołaniu oraz w pismach z dnia: [...] marca 2013 r., [...] lipca 2013 r. i [...] października 2013 r. o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Ewentualne zeznania świadków, w ocenie organu odwoławczego, nie miałyby znaczenia dla sprawy. Należy bowiem odróżnić samodzielny byt skarżącej jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego spółka nie czyniła. Organ ten odstąpił również od wystąpienia do firm, których pracownicy świadczyli prace w gospodarstwie rolnym w ramach zleconych dla ich pracodawców usług, o co wnosiła skarżąca. Odstąpił też od przeprowadzenia dowodu w formie wystąpienia do usługobiorców o przekazanie informacji używanych do wykonywania usług pojazdów

i maszyn w konkretnych gospodarstwach i okresach, a także o przedłożenie dokumentów zatrudnienia pracowników świadczących prace m.in. na przedmiotowych dla sprawy gruntach. Zdaniem Dyrektora ARiMR, prowadzenie takiego postępowania prowadziłoby jedynie do przedłużania postępowania administracyjno-odwoławczego

i nie wniosłoby żadnych nowych dowodów w sprawie.

Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, dalej jako "ustawa

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W związku tym uznać należy, że organy ARiMR, orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego, uczyniły zadość wymogom stawianym przez ww. przepis, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organom brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w faktycznych ustaleniach w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ustęp

8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Uzasadniając zarzuty skargi jej autor podkreślił, że ciężar dowodu, który spoczywa na stronie, nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter takiego dowodu nie może go przeprowadzić bez udziału organu. Wprowadzone

w postępowaniach o płatności rolnicze odejście od pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., zwalnia organ jedynie od poszukiwania dowodów z własnej inicjatywy, w tym przeprowadzania dowodów osobowych z inicjatywy organu. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę. Zdaniem skarżącej, przeprowadzenie dowodów osobowych było niezbędne. Nie można bowiem określać woli uczestników czynności prawnych, osób działających w imieniu, na rzecz i ryzyko osób prawnych odmiennie, niż literalnie określona przez tychże uczestników czynności w dokumentach, wbrew treści dokumentów potwierdzających te czynności – bez odebrania żądanego przez stronę dowodu osobowego, potwierdzającego dodatkowo treść czynności wynikająca

z dokumentów. Takie działanie organów stanowi dowolność administracyjną i nie może zostać zaakceptowane.

Skarżąca podniosła, że co prawda organ odwoławczy podaje prawidłowo skład wspólników spółki w 2009 r., jednak nie podaje już informacji o zmianach w składzie kapitałowym, które nastąpiły do dnia wydania decyzji skarżonej. Organ I instancji nierzetelnie przygotowując analizę składu kapitałowego poszczególnych spółek pomija w ogóle zmiany kapitałowe, które zaszły od założenia spółek - zmiany te nie są zgodne z główną ideą, przyjętą zawczasu przez organ I instancji. P. M. nie jest wspólnikiem w większości wymienionych 33 spółek. Organ błędnie przyjął, iż skoro uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu, to przekazywanie działek miało charakter fikcyjny. Powyższe ustalenie zostało przyjęte bezkrytycznie, bez przesłuchania w charakterze świadków, czy odebrania wyjaśnień od tych pracowników. Nie wiadomo również z czego wynika teza organu o używaniu przez skarżącą sprzętu należącego do P. M., bowiem ciągnik i maszyny używane w gospodarstwie jedynie w części należały do P. M.

Autor skargi podniósł, że błąd organu jest o tyle brzemienny w skutkach, że prowadzi do nieuprawnionego wniosku o braku uznania skarżącej spółki za posiadacza przedmiotowych gruntów. W sytuacji, gdy stroną postępowania jest osoba prawna, a nie P. M., ustalenie organów, że to on, a nie spółka posiada zgłoszone grunty, bez ustalenia woli, w czyim imieniu w niniejszej sprawie działał P. M.: swoim, czy spółki, jest nieprawdziwe i wadliwe. Organ odwoławczy nie odnosi się szczegółowo do dowodów z dokumentów, złożonych przez stronę w postępowaniu, poprzestając na zdawkowych, ogólnych stwierdzeniach. Tymczasem strona z decyzji powinna móc wywieść szczegółową wiedzę o tak istotnych wskazaniach, jak przyczyny nieuwzględnienia dowodu ze względu na domniemaną ich niewiarygodność. Ta wada decyzji stanowi odrębną i samodzielną przesłankę do ich uchylenia przez Sąd.

W konkluzji skargi strona skarżąca podniosła zarzut wadliwego stosowania prawa materialnego - nie istnieją bowiem w sprawie niniejszej podstawy faktyczne do stosowania art. 4 ust.8 rozporządzenia Komisji 65/2011.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o dane zawarte w rejestrze pod nazwą: Zintegrowany System Zarządzania

i Kontroli (ZSZiK). Zdaniem organu, są one wystarczającym dowodem dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego prawidłowej oceny. Przy posiadaniu danych z rejestru ZSZiK ewentualne zeznania świadków wnioskowanych przez skarżącą nie wpłynęłyby na rozstrzygnięcie sprawy, a skutkowałyby jedynie przedłużeniem postępowania. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że skoro skarżąca nie była faktycznym użytkownikiem w roku kalendarzowym, za który ubiega się o płatności, bo takim użytkownikiem był P. M., to nawet późniejsze zmiany osobowe dokonane w kolejnych latach w składach osobowych spółki nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia płatności w danym roku kalendarzowym.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej, stanowiące uzupełnienie skargi. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę skarżąca podniosła, że organ traktuje jako jedyne źródło swoich ustaleń dane i informacje zawarte w prawnie dopuszczalnym i koniecznym systemie ZSZiK. Tymczasem w sytuacji, gdy przedmiotem ustaleń jest skład organów, czy skład kapitałowy osób prawnych, niezbędne jest korzystanie z danych jawnego rejestru przedsiębiorców, prowadzonego przez właściwe sądy gospodarcze KRS. Ani ZSZiK, ani też systemy ewidencji, prowadzone na podstawie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, nie zawierają danych do rzetelnego ustalenia składu organów, czy zmian kapitałowych producentów rolnych, będących osobami prawnymi. Organ powinien mieć wolę dokonania rzetelnych ustaleń, czego zabrakło w niniejszej sprawie.

Skarżąca podniosła, że na okoliczności istotne dla sprawy organy nie przeprowadziły wnioskowanych przez stronę dowodów osobowych, nie wystąpiły do usługobiorców o informacje w zakresie używanych w gospodarstwie spółki maszyn

i urządzeń, nie włączono do akt sprawy, będących w posiadaniu organu, sprawozdań finansowych spółki, nie wystąpiono do właściciela gruntów ANR OT w O.

o informacje w zakresie stron umów dzierżawy, podmiotów zaangażowanych w spory

o zapłatę za użytkowanie przedmiotowych gruntów oraz wydanie gruntów. Poza tym organy nie odniosły się do dowodów z protokołów z inspekcji gospodarstwa spółki za przedmiotowy rok oraz protokołu z kontroli w gospodarstwie spółki przez inspektorów ARiMR, zaś dokumenty złożone przez stronę w odpowiedzi na wezwania zostały ocenione w sposób dowolny i arbitralny.

Skarżąca, powołując się na wyrok ETS z dnia 12 września 2013 r., sygn.

C-434/12 wskazała, że dla zastosowania normy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 konieczne jest kumulatywne zaistnienie dwóch okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, zaistnienie ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienie subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (punkty 29 - 31 ww. wyroku ETS). Co do elementu obiektywnego, przez cele realizowane przez te uregulowania należy rozumieć odpowiednie zapisy, określone w rozporządzeniu nr 1698/2005. Samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala sama w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 (punkty 32 - 38 ww. wyroku ETS). Stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu wymaga obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę (punkty 41 - 43 ww. wyroku ETS).

Skarżąca wskazała, że w sprawie niniejszej działalność wnioskodawcy, co

w ogóle pominęły organy, przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe stwierdzenie jest kluczowe o tyle, iż wyklucza zastosowanie omawianego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji.

Dalej skarżąca podniosła, że organy zastosowały w przedmiotowej sprawie klauzule generalne zawarte w aktach prawa unijnego, dotyczące obejścia prawa

w odniesieniu do działań związanych ze wsparciem rozwoju obszarów wiejskich, np. "działania skierowane na pozyskiwanie korzyści", "sprzeczny z odpowiednimi celami", "sztuczne stworzenie warunków", "sprzeczne z celami systemu wsparcia". Jednak te klauzule nie znajdują rozwinięcia, ani uszczegółowienia w żadnych dalszych przepisach prawa powszechnie obowiązującego na terytorium RP. Wypełniając treść klauzuli generalnych, organy administracji publicznej ograniczyły się do wykazania zmian we władaniu określonymi gruntami, zupełnie pomijając cel dokonywania tych zmian. Wnioski dowodowe skarżącej miały właśnie na celu udowodnienie, że celem dokonywania zmian nie było ominięcie przepisów prawa, ale realizacja określonych celów ekonomicznych. Tak więc sposób stosowania przepisów prawnych przez organy w przedmiotowej sprawie nie spełnia wzorca wywodzonego z art. 2 Konstytucji RP.

Skarżąca zarzuciła również organom naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej, wynikającej z art. 8 k.p.a. W ramach postępowania prowadzonego zgodnie z tą zasadą, strona może i powinna oczekiwać od organu administracji swoistej stabilności. W sytuacji, gdy nie dojdzie do zmiany okoliczności faktycznych, dokonana już przez organ analiza i wnioski będą nadal aktualne i wiążące. Naruszenie więc tej naczelnej zasady postępowania administracyjnego powoduje jego uznanie za dotknięte istotną wadą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009. Zdaniem organów, nastąpiło to na skutek dokonanych ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 (organy nie wskazywały, wbrew zarzutom skargi, podstawy prawnej - art.

4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011). Zgodnie z ww. przepisem, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W ocenie Sądu, organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, organy winny wykazać w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Takie staranie było uzasadnione tym bardziej, że organy odstąpiły od kontynuowania sprawy w granicach zakreślonych przez wytyczne WSA w Warszawie, zawarte w wyroku z dnia 15 grudnia 2011 r., w sprawie VIII SA/Wa 722/11, do czego były zobowiązane z mocy przepisu art. 153 p.p.s.a. Z analizy dokonanej przez organy w wykonaniu wytycznych sądu administracyjnego wynika, że nie ma możliwości, aby wnioskiem o płatności rolnośrodowiskowe na 2009 r. skarżąca objęła te same działki. Jednak to ustalenie nie było podstawą do odmowy przyznania przedmiotowej płatności, bowiem organy odstąpiły od zasady związania organu oceną prawną i wskazaniami w orzeczeniu sądu z uwagi na "nowe ustalenia stanu faktycznego zmieniającego całkowicie postać rzeczy". Zdaniem Sądu, w czynnościach organów podejmowanych w niniejszej sprawie w celu ustalenia nowych faktów, będących podstawą odmowy przyznania żądanej płatności, w oderwaniu od realizacji wytycznych sądu administracyjnego, zabrakło przekonujących dowodów, dających się zweryfikować przez Sąd orzekający. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Znamienne jest, że organy powołują się w swoich decyzjach na informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, tj. na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z tego systemu informatycznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał art. 10 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, z którego wynika, iż państwa członkowskie zostały zobligowane do wykorzystywania ZSZiK podczas weryfikacji warunków, na jakich przyznawana jest płatność. Jednak posiadane dane z tego rejestru nie mogą zdeterminować postępowania wyjaśniającego w ten sposób, aby wszelką inicjatywę dowodową strony uznawać za "przewlekanie postępowania" w sytuacji, kiedy spółka występowała już o płatności rolnośrodowiskowe od 2005 r. i do tej pory nie spotkała się z zarzutami organu wynikającymi z analizy stosownych danych z prawnie zatwierdzonego systemu ZSZiK, w oparciu o który pracują. Zdaniem Sądu, aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one znaleźć swoje odpowiednie odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z systemu informatycznego winno wynikać

z dowodów zebranych w konkretnej sprawie. Dopiero wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje będzie można uznać za przekonujące, zgodnie z art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W przeciwnym razie ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a. (swobodną ocenę dowodów) oraz art. 8 k.p.a. (zasadę pogłębiania zaufania obywateli od organów Państwa).

Zasada przekonywania, wyrażona w art. 11 k.p.a., obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Nie zostanie ona jednak zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub odmówi bez przekonującego uzasadnienia przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 tego artykułu wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 kpa nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niewątpliwie, w oparciu o ww. przepis, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Jednak należy zgodzić się ze skarżącą, że ciężar dowodu, który spoczywa na stronie, nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na jej żądanie dowodów osobowych (z zeznań wskazanych przez nią w pismach świadków). Strona nie może przeprowadzić tego dowodu bez udziału organu. Zdaniem Sądu, zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczności, które podważa organ, jest realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu jako na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżąca zgłaszała wnioski o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, na rzecz i ryzyko spółki. Tymczasem organy administracji orzekające w tej sprawie arbitralnie uznały, że skarżąca w dacie składania przedmiotowego wniosku nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M., on je prowadził, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski. Natomiast spółka została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności. Powyższych ustaleń organy dokonały na podstawie danych z systemu ZSZiK, odmawiając realizacji inicjatywy dowodowej skarżącej, która chciała wykazać istotne okoliczności przeciwne, a więc zmierzające do przyznania płatności. Niezrozumiałe jest w tym zakresie stanowisko organów, które z jednej strony stoją na stanowisku, że strona powinna swoim działaniem udowodnić twierdzenia, przedstawić materiał dowodowy świadczący przeciwko twierdzeniom organu, a z drugiej strony odmawiają jej prawa do przeprowadzenia wskazanych przez nią dowodów z góry przesądzając, iż

w zderzeniu z ich danymi z systemu informatycznego ewentualne zeznania świadków nie wpłynęłyby na pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Nie można w takim układzie,

w ocenie Sądu, zgodzić się z organami, że stojąc na straży praworządności rozpatrzyły wyczerpująco cały materiał dowodowy.

Nie można również zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w przedmiotowej sprawie tylko na skarżącej spoczywa ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków, o jakich mowa w art. 5 ust.

3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006. Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków", bo z tych okoliczności chcą wywieść odpowiednie skutki prawne, wynikające z obowiązku badania, czy środki finansowane z budżetu Unii Europejskiej są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie wszechstronnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Zauważyć również należy, że niniejsza sprawa dotyczy płatności rolnośrodowiskowych na 2009 r., o które ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. W polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez skarżącą spółkę "sztucznych warunków", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, ale nie wyłącznie w oparciu o dane z ZSZiK, czy systemów ewidencji producentów, tylko na podstawie obiektywnych informacji znajdujących się w KRS.

Organy winny również wyjaśnić, czy skarżąca prowadziła w 2009 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym zakresie nie poczyniono przekonujących

i jednoznacznych ustaleń, skupiając się jedynie na zestawieniu informatycznym 60 podmiotów, które w roku 2009 deklarowały działki do płatności rolnośrodowiskowych,

a jednocześnie miały w swoim składzie osobowym P. M. (w różnych rolach: wspólnika lub prezesa zarządu). Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie są niekonsekwentne, gdy z jednej strony nie wykluczyły dopuszczalności podziału dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych, pod warunkiem, że wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, a z drugiej strony nie dopuściły wniosków dowodowych skarżącej na okoliczność posiadania przez nią zadeklowanego gospodarstwa rolnego uznając, że jego posiadaczem jest wyłącznie P. M. (jeden ze wspólników spółki w 2009 r.). Ta kolejna niekonsekwencja organów wykazuje, że w przedmiotowej sprawie nie stały na straży praworządności, nie zebrały i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Materiał dowodowy zebrany przez organy na okoliczność ustalenia, że to P. M., a nie skarżąca, jest posiadaczem deklarowanego gospodarstwa rolnego,

w postaci przesłuchań pracowników w ramach postępowań z wniosków innych podmiotów o przyznanie płatności, z zeznań których rzekomo wynika nieograniczona decyzyjność P. M. w zakresie działalności rolnej tych podmiotów, jest nieweryfikowalny nie tylko dla Sądu, ale i dla strony, bowiem organy przedstawiły go

w sposób bardzo ogólny, bez wskazania, o zeznania których pracowników chodzi,

w jakich sprawach, za jaki okres, na jakie okoliczności byli oni przesłuchiwani. Jednocześnie tak zebrany materiał dowodowy organy poddały arbitralnej ocenie, nie dając możliwości drugiej stronie jego weryfikacji przez przesłuchanie świadków na wykazanie przeciwnej tezy.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku rachunku bankowego spółki. Organy ustaliły, że na 90 spółek, funkcjonujących w 2012 r., w 87 wskazano jedno konto bankowe w [...] Banku, w których jako właściciela konta wskazano P. M. i jego syna D. M. Zatem, w ocenie organów, środki pieniężne z tytułu płatności dla poszczególnych spółek w większości mają być przekazane na jedno konto bankowe (w przypadku skarżącej właścicielem konta był P. M.). Zdaniem Sądu, dane te nie są potwierdzeniem, iż w roku 2009 skarżąca spółka miała ten sam numer konta bankowego, co inne wskazane spółki. Organy nie zbadały więc tej istotnej okoliczności na rok, obejmujący przedmiotowy wniosek o przyznanie płatności. Tak więc w 2009 r. spółka mogła mieć inny numer rachunku bankowego, nienależący do P. M.

Organy nie wyjaśniły również w przekonujący sposób, dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dokumenty, mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka prawa handlowego (skarżąca) zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie ([...]), której przedstawicielem był P. M., nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Tak samo, jak już wyżej wskazano, nie wystarczy powołanie się na dane ZSZiK oraz analiza osobowa wymienionych w tabelach podmiotów. Dowolne przy takim uzasadnieniu są również ustalenia organów, że przenoszenie posiadania poszczególnych działek pomiędzy podmiotami było fikcyjne. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów, zadeklarowanych do płatności na 2009 r., a więc: czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie dotacje występować ze środków unijnych. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny zbadać sprawozdanie finansowe spółki za 2009 r., które przecież było żądane pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca w dniu [...] grudnia 2012 r. złożyła takie sprawozdanie nie tylko za rok 2009, ale i 2006 r., jednak organy w żaden sposób nie odniosły się do złożonych przez stronę dowodów. Tak samo organy odrzuciły wszystkie inne dokumenty, złożone przez skarżącą w toku postępowania, uznając je za niewiarygodne, ale bez ich analizy.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, za dowolne, a co najmniej przedwczesne, należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie

i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M., co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. W sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności w odwołaniu, celem ustalenia posiadania przez spółkę zadeklarowanego w przedmiotowym wniosku gospodarstwa rolnego oraz jego samodzielnego prowadzenia, jak również ocenić zebrany materiał dowodowy w sposób wszechstronny, z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a. (punkt trzeci wyroku).

Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21

ust. 1 - 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń z uwzględnieniem wytycznych Sądu,

a następnie wyjaśnić istotne, sporne kwestie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy w taki sposób, aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.