Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 17/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia NSA Maciej Dybowski Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. i M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1348/11 w sprawie ze skargi A. B. i M. Ż. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] października 2009 r. A. B. i M. Ż. wystąpiły o przyznanie rekompensaty z tytułu utraty własności zasobów naturalnych kraju w postaci gruntów leśnych, położonych w gminie Ł., powiat nowosądecki, województwo małopolskie, przejętych na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82 ze zm.). Jako podstawę żądania wnioskodawczynie wskazały art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) oraz art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] października 2009 r. na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił wnioskodawczyniom powyższy wniosek, uznając, iż w sprawie właściwy jest sąd powszechny.

Na skutek rozpoznania wniosku stron o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem tego samego organu z [...] listopada 2009 r., w uzasadnieniu którego Minister Skarbu Państwa podniósł, że obecnie nie istnieją przepisy, które przewidywałby właściwość organu administracyjnego do orzekania o roszczeniach dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie (nieobowiązującego już) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Właściwym zatem dla dochodzenia, wynikających z tego aktu prawnego, roszczeń był sąd powszechny.

Organ podniósł także, że nie zostały określone zasady, które regulowałyby sposób ustalenia wysokości przedmiotowej rekompensaty oraz sposób jej wypłaty bowiem wskazywany przez wnioskodawczynie art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, zawiera jedynie ogólną normę prawną, kreującą roszczenie osób fizycznych z tytułu utraty własności m.in. gruntów leśnych. Przepis ten zawiera wprawdzie też normę odsyłającą do odrębnych przepisów, jednakże przepisy te nie zostały do chwili obecnej wydane.

Zdaniem organu, powyższe prowadziło do wniosku, że wspomniane wyżej roszczenie nie miało charakteru sprawy administracyjnej, a więc nie mogło być przedmiotem rozpoznania organu administracji publicznej.

Na powyższe postanowienie A. B. i M. Ż. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Ministrowi Skarbu Państwa naruszenie art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, art. 66 § 3 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze zm.), art. 8 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i art. 184 ust. 1 w związku z art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 140/10, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego, uznając, że oba orzeczenia zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 66 § 3 k.p.a.

Sąd zauważył, że zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli z wniesionego podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Sąd wskazał, powołując przepis art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw do formułowania poglądu, iż wniosek o wypłatę rekompensaty musi być rozpoznawany przez sąd powszechny, jak również nie ma podstaw do formułowania poglądu, że organy administracji są właściwe do rozpoznania takich wniosków. Przepisy szczególne, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, nie zostały bowiem dotychczas wydane a dopiero w tych przepisach ustawodawca określi, czy wysokość rekompensaty ustalana będzie w trybie postępowania administracyjnego, czy też będą to czynności o charakterze cywilnoprawnym, dla których właściwym do rozstrzygania sporów będzie sąd powszechny. Sąd, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2008 r. (sygn. akt II OSK 2042/06, Lex nr 394025) uznał, że organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wypłatę rekompensaty w oparciu o powołany wyżej przepis, powinien takie postępowanie umorzyć, jako bezprzedmiotowe.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli: Minister Skarbu Państwa oraz A. B. i M. Ż..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1036/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, uznając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego jak i przepisów postępowania.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd kasacyjny wskazał, że zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Droga do dochodzenia roszczeń w postępowaniu przed organami administracji publicznej wyznaczona została zatem określonymi przesłankami. Należą do nich: 1) charakter organu (dotyczy organów administracji publicznej należących do systemu ustrojowego administracji publicznej, tj. organów rządowej administracji publicznej i organów samorządu terytorialnego, oraz innych organów państwowych i innych podmiotów w przypadkach określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a.), 2) właściwość organu administracji publicznej, 3) charakter sprawy, 4) forma jej załatwienia.

Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy Sąd stwierdził, że wspomniane wyżej przesłanki nie zostały w tym przypadku spełnione.

Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju przewiduje w art. 7, że roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu utraty własności zasobów wymienionych w art. 1 ustawy, zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu Państwa na podstawie odrębnych przepisów. Zakres zatem tej regulacji ograniczony jest tylko do regulacji zaspokojenia roszczeń w formie rekompensat, wypłacanych ze środków budżetowych, w pozostałym natomiast zakresie, odsyła do przepisów odrębnych. Regulacja ta nie obejmuje zatem podstaw materialnoprawnych dla zaspokojenia przedmiotowych roszczeń i to, co do: zasad ich określenia, formy orzeczenia oraz organu właściwego do orzekania. Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w konsekwencji zamyka drogę do rozpoznawania tego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. Brak jest bowiem zarówno określenia organu administracyjnego, jak i wskazania jego kompetencji.

Sąd II instancji zwrócić przy tym uwagę, że dopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w trybie postępowania administracyjnego wyznacza właściwość organów powołanych do jej rozpoznania. W myśl zaś art. 20 k.p.a. właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się wg przepisów o zakresie jego działania. Podstawą zatem do ustalenia właściwości rzeczowej organu są przepisy materialnoprawne.

Podkreślił także, że art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, na co już wcześniej zwrócił uwagę, odsyła do przepisów odrębnych, które nie zostały wydane. Samo zatem uregulowanie, zawarte w tym przepisie, nie może być podstawą dla rozpoznawania przez organ administracji publicznej sprawy indywidualnej. W oparciu bowiem tylko o treść omawianego przepisu, nie można skonkretyzować normy prawnej prawa materialnego, która kształtowałaby uprawnienia i ewentualne obowiązki oznaczonego adresata.

Stwierdził także, iż brak jest podstaw do wyprowadzenia z treści wspomnianego przepisu domniemania, że rozstrzygnięcie o roszczeniach wnioskodawców miałoby nastąpić w tym przypadku w formie decyzji administracyjnej.

W tych warunkach za błędne uznał stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że w analizowanej sprawie brak było podstaw do zwrotu podania z powodu właściwości sądu powszechnego, gdyż taka podstawa istniała a podstawę formalną rozstrzygnięcia stanowił art. 66 § 3 k.p.a.

Uzupełniająco Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą żądania stron w przedmiotowej sprawie nie mógł być, na co wskazano w skardze kasacyjnej, art. 25 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej. Przepis ten bowiem stanowi jedynie ogólnie o: reprezentowaniu Skarbu Państwa przez Ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, inicjowaniu przez Ministra polityki Rządu w sprawach przekształceń własnościowych mienia komunalnego, jak również nadzorze jego nad działalnością Prokuratorii Skarbu Państwa, zatem wnioskowanie kompetencji Ministra Skarbu Państwa do rozpoznania wniosku o rekompensatę, o której mowa w art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, było zbyt daleko idące.

W ocenie Sądu kasacyjnego także stwierdzenie braku podstaw do dochodzenia przez skarżące roszczenia z tytułu nacjonalizacji gruntów leśnych w trybie administracyjnym nie narusza ani art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ani art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż roszczenie to może być dochodzone przed sądem powszechnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 września 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1348/11, po rozpoznaniu ponownym sprawy ze skargi A. B. i M. Ż. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2009 r. znak[...] w przedmiocie zwrotu wniosku, oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sądu podkreślił, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto zgodnie z tą normą nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Natomiast stosownie do art. 153 ww. ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W jej zakresie może mieścić się zarówno uznanie jak i krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie przez organ konkretnych przepisów w danym przypadku uznane zostało przez sąd administracyjny za poprawne lub za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.

Podkreślić należy także, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem – lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Powołane przepisy w sposób jednoznaczny wyznaczają aktualny kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, jak również organu administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie było postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2009 r., utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z [...] października 2009 r., wydane w oparciu art. 66 § 3 k.p.a., mocą którego organ zwrócił wniosek w sprawie wypłaty rekompensat, jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny.

Zgodnie z brzemieniem przepisu art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W sprawie A. B. i M. Ż. wnioskiem z [...] października 2009 r. wystąpiły o przyznanie rekompensaty z tytułu utraty własności zasobów naturalnych kraju w postaci gruntów leśnych, położonych w gminie Ł., powiat nowosądecki, województwo małopolskie, przejętych na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82 ze zm.). Jako podstawę żądania wnioskodawczynie wskazały art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) oraz art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy Sąd stwierdził, że Minister Skarbu Państwa zasadnie zwrócił wnioskodawcom ich wniosek w sprawie wypłaty rekompensaty jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny.

Zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Droga do dochodzenia roszczeń w postępowaniu przed organami administracji publicznej wyznaczona została zatem określonymi przesłankami. Należą do nich: 1) charakter organu (dotyczy organów administracji publicznej należących do systemu ustrojowego administracji publicznej, tj. organów rządowej administracji publicznej i organów samorządu terytorialnego, oraz innych organów państwowych i innych podmiotów w przypadkach określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a.), 2) właściwość organu administracji publicznej, 3) charakter sprawy, 4) forma jej załatwienia.

Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju przewiduje w art. 7, że roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu utraty własności zasobów wymienionych w art. 1 ustawy, zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu Państwa na podstawie odrębnych przepisów. Zakres zatem tej regulacji ograniczony jest tylko do regulacji zaspokojenia roszczeń w formie rekompensat, wypłacanych ze środków budżetowych, w pozostałym natomiast zakresie – odsyła do przepisów odrębnych. Regulacja ta nie obejmuje podstaw materialnoprawnych dla zaspokojenia przedmiotowych roszczeń i to, co do: zasad ich określenia, formy orzeczenia oraz organu właściwego do orzekania.

Podkreślenia wymaga, że art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, jak wyżej wspomniano, odsyła do przepisów odrębnych, które nie zostały wydane. Samo zatem uregulowanie, zawarte w tym przepisie, nie może być podstawą dla rozpoznawania przez organ administracji publicznej sprawy indywidualnej. W oparciu bowiem tylko o treść omawianego przepisu, nie można skonkretyzować normy prawnej prawa materialnego, która kształtowałaby uprawnienia i ewentualne obowiązki oznaczonego adresata.

Brak jest podstaw do wyprowadzenia z treści wspomnianego przepisu domniemania, że rozstrzygnięcie o roszczeniach wnioskodawców miałoby nastąpić w tym przypadku w formie decyzji administracyjnej.

Zauważyć także należy, że stwierdzenie braku podstaw do dochodzenia przez stronę skarżącą roszczenia z tytułu nacjonalizacji gruntów leśnych w trybie administracyjnym nie narusza ani art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ani art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż roszczenie to może być dochodzone przed sądem powszechnym.

Wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu wiąże się z domniemaniem właściwości sądów powszechnych wynikającym z art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Jak się podkreśla w literaturze "w świetle art. 177 Konstytucji dla przyjęcia kompetencji sądu powszechnego nie jest niezbędna pozytywna norma ustawowa przewidująca taką kompetencję. Wystarcza brak ustawy, która ustanawiałaby kompetencję innego sądu" (patrz: Adam Zieliński, "Państwo i Prawo" 2003, nr 4, s. 20 oraz Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Zakamycze 2002, wyd. IV).

Z treścią art. 177 Konstytucji RP koresponduje art. 2 § 3 k.p.c., zgodnie z którym nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że zasadą jest właściwość sądu powszechnego do rozpoznania sprawy, a tylko wówczas, gdy z przepisów szczególnych wynika właściwość innych organów, sprawy cywilne rozpoznawane są przez te organy. Konsekwencją domniemania właściwości sądów powszechnych jest ocena, że sprawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji jest sprawa mająca autonomiczny charakter niebędąca sprawą cywilną, sądowoadministracyjną lub karną. Sprawy te rozpoznaje sąd powszechny (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 918/09, z 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1155/09, z 7 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1191/09).

Na marginesie Sąd wskazał również, odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, że nie można wywodzić z art. 25 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej uprawnienia Minister Skarbu Państwa, do rozpatrzenia wniosku o rekompensatę, o której mowa w art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. Przepis ten bowiem stanowi jedynie ogólnie o: reprezentowaniu Skarbu Państwa przez Ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, inicjowaniu przez Ministra polityki Rządu w sprawach przekształceń własnościowych mienia komunalnego, jak również nadzorze jego nad działalnością Prokuratorii Skarbu Państwa. Wnioskowanie kompetencji Ministra Skarbu Państwa do rozpoznania wniosku byłoby zbyt daleko idące.

Konkludując, Sąd stwierdził biorąc pod uwagę powyższe argumenty, mające swe oparcie we wskazaniach Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z 20 maja 2011 r., że organ zasadnie zwrócił wniosek stronie, jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.

A. B. i M. Ż. wniosły od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparły na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zarzuciły naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) w związku z § 6, 11, 22, 99-101 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz.U. z 2002 r. Nr 100, poz. 908) poprzez błędną wykładnię i w jej następstwie błędne przyjęcie, że w sprawie właściwym do orzekania pozostaje sąd powszechny, podczas gdy z treści analizowanej normy wynika jasno, że jest to norma prawa administracyjnego a ponadto, że norma ta zawiera odesłanie, a dla ustalenia jej treści konieczne jest sięgnięcie do odrębnych przepisów, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna doprowadzić Sąd do wniosku, iż podmiotom objętym hipotezą tej normy służy materialnoprawne roszczenie o zapłatę rekompensaty w wysokości pokrywającej szkodę wnioskodawców, ze środków budżetu państwa, przez Ministra Skarbu, w trybie przepisów o postępowaniu w administracji, co wynika z prawidłowej wykładni opartej na założeniach systemowych (na podstawie zasady praworządności art. 6 k.p.a. oraz związanej z nią zasady zupełności systemu prawa przyjmuje się, że brak jest jakichkolwiek przeszkód, aby organy administracji publicznej stosowały analogię przy wypełnianiu luk proceduralnych związanych z normatywną regulacją materialnoprawną). Skoro tymczasem Sąd poczynił odmienne ustalenia, iż norma wymaga uzupełnienia przez ustawodawcę, to Sąd obowiązany był wskazać na istnienie luki w prawie oraz zaniechania legislacyjnego po stronie ustawodawcy, czego nie uczynił;

2) art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w związku z art. 77 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji pominięcie przez Sąd faktu, że omawiany przepis zawiera elementy normatywne pozwalające na jednoznaczne stwierdzenie, że przedmiot postępowania istnieje, a po stronie skarżących powstało materialnoprawne roszczenie dające podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji sam organ administracyjny rozpatrujący sprawę w zaskarżonych postanowieniach przyjął, iż na gruncie analizowanego przepisu roszczenie skarżącym przysługuje, a co w rezultacie prowadzi do wniosku, iż nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania na zasadzie art. 105 k.p.a.;

3) art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w związku z art. 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż z treści omawianej normy nie można wyprowadzić wniosku, iż właściwym do rozpoznania sprawy jest organ administracyjny, a omawiany przepis nie zawiera normy prawa materialnego przynależnej do gałęzi prawa administracyjnego, oraz, tym samym pozbawienie skarżących prawa do procesu;

4) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 i 7 k.p.a. błędne przyjęcie, iż organ jest zwolniony z obowiązku stosowania obowiązującego prawa zawartego w normach rangi ustawowej, do jakich należy art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju z tej przyczyny, iż właściwym w sprawie pozostaje sąd powszechny, podczas gdy w rzeczywistości niezastosowanie normy z art. 7 ustawy przynależnej do prawa administracyjnego przez organ prowadzi do pozbawienia strony prawa do sądu. Tymczasem organy państwa i sądy obowiązane są przestrzegać postanowień prawa, a także prawo stosować i nie mogą pomijać obowiązujących norm (albowiem prowadzi to do niweczenia zasady trójpodziału władzy) co wynika z zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa, która gwarantuje ochronę przed zmianą regulacji, stanowiącą naruszenie podstawy konstytucyjnego państwa prawnego;

5) art. 83 Konstytucji RP poprzez niedopuszczalne niezastosowanie art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju z uwagi na jej rzekomy brak podstaw materialnoprawnych dla zaspokojenia opisanych w niej roszczeń, zasad ich określania oraz formy orzeczenia organu, podczas gdy w innych wypadkach, w szczególności w wypadku normy z art. 1 Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. przekazującego własność poprzedników prawnych skarżących na rzecz Skarbu Państwa brak było przeszkód do zastosowania ogólnej regulacji materialnoprawnej pozbawionej rozwiązań proceduralnych i odjęcia własności poprzednikom prawnym skarżących. Powyższe działanie organu narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy państwowej wynikającą z art. 83 Konstytucji, a także zasadę demokratycznego państwa prawnego i zasadę sprawiedliwości społecznej;

6) naruszenie art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez arbitralne błędne przyjęcie, iż skarżącym nie należy się ochrona w postępowaniu administracyjnym, co w konsekwencji wiedzie do wniosku, iż skarżące pozostają pozbawione prawa do sądu (do procesu) albowiem norma z art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju jest w sposób oczywisty normą administracyjnoprawną, a sprawa – sprawą administracyjną, a zatem doszło do pozbawienia zaskarżonym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 września 2011 r. prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnej rekompensaty za utracone zasoby naturalne kraju, tj. grunty leśne przejęte na rzecz Skarbu Państwa bez jakiegokolwiek wynagrodzenia, położone w gminie Ł. powiat nowosądecki, województwo, małopolskie;

7) naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. Nr 141, poz. 943 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż z powołanej normy nie wynika kompetencja organów administracji do rozpoznania wniosków w wypłatę rekompensaty.

Drugi zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik tego postępowania, tj. polegający na naruszeniu:

1) art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na niewyjaśnieniu przez Sąd przyczyn dla których Sąd odmówił normie zawartej w art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju znaczenia normatywnego oraz istnienia materialnoprawnego. Sąd zawarł bowiem w uzasadnieniu wyroku arbitralny wywód pozostający w oderwaniu od argumentacji prawnej skarżących, z którego wynika, iż sporna norma jest normą prawa administracyjnego (skoro nie wiadomo tylko który organ jest właściwy do orzekania w sprawie – s. 7 uzasadnienia), ale mimo to nie da się jej zastosować natomiast właściwym do jej zastosowania pozostaje sąd powszechny. Sąd nie odniósł się do argumentacji prawnej skarżących a jedynie zaprzeczył stanowisku skarżących nie uzasadniając swojego stanowiska. Ponadto Sąd nie wskazał przyczyn dla jakich odmówił właściwości do wypłaty rekompensaty organowi administracyjnemu wskazując jedynie błędnie, iż norma prawa administracyjnego jaką pozostaje norma z art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju pozwala jedynie na wszczęcie sprawy konstytucyjnej na gruncie prawa cywilnego;

2) art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) w związku z art. 45 Konstytucji RP – poprzez ich pominięcie i arbitralne, pozbawione uzasadnienia przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w sprawie jest właściwa droga procesu cywilnego dochodzenia roszczeń przez skarżących w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, podczas gdy sąd administracyjny nie jest powołany do rozstrzygania o właściwości sądów powszechnych w sprawie dotyczącej roszczenia z art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, przy jednoczesnym błędnym przyjęciu, iż w sprawie nie jest właściwy również organ administracji publicznej, co w konsekwencji prowadzi do pozbawienia strony skarżącej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, co zarazem uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 K.p.a.

Opisane wyżej uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskutek ich zaistnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę oparł swoje rozstrzygniecie na błędnych przesłankach, czego konsekwencją będzie podjęcie błędnego rozstrzygnięcia przez organ rozpatrujący sprawę, a w szczególności uchybienia Sądu prowadzą do zwrotu podania skarżącym zamiast wydania w sprawie merytorycznej – zgodnej z żądaniem wniosku – decyzji administracyjnej.

Na tych podstawach wnosiły o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

2) o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie w całości jako opartej na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a tym samym brak podstaw uzasadniających jej uwzględnienie, jak również z uwagi na zgodność zaskarżonego orzeczenia z przepisami obowiązującego prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni rozpoznał sprawę zgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 1036/10. Droga administracyjna nie jest odpuszczalna do rozpoznania wniosku skarżących.

Tym samym zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie są zasadne. Nie są też zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd, związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przeprowadził w pełni prawidłową kontrolę zaskarżonego postanowienia, co wywiódł w uzasadnieniu wyroku.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.