Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 806/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA NSA Marzenna Zielińska (spr.), Sędziowie: WSA Beata Krajewska, as. WSA Andrzej Kania, Protokolant: ref. sąd. Aneta Opyrchał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z o.o. w [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2003 r., sygn. akt V SA 2132/02 na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2004 r. Skarżąca [...] Sp. z o.o. wniosła skargę o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2003 r. sygn. akt V SA 2132/02 – z powodu nieważności, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz ponownego rozpoznania sprawy w trybie art. 282 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylenia, w wyniku rozpoznania w tym trybie, decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2002 r., jak również poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2002 r.

Jako podstawę do wznowienia postępowania Skarżąca wskazała udział w rozpatrywaniu sprawy Sędziego Ewy Wrzesińskiej-Jóźków, która w ocenie Skarżącej, podlegała wyłączeniu od rozpoznawania sprawy z mocy ustawy ze względu na:

1) art. 18 § l pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi,

2) art. 18 § l pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi,

3) art. 18 § l pkt 5) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że Sędzia Ewa Wrzesińska-Jóźków w okresie do kwietnia 2002 r., przed powołaniem do wydziału celnego Naczelnego Sadu Administracyjnego, sprawowała funkcje Wiceprezes Głównego Urzędu Cel.

Jako Wiceprezes GUC Ewa Wrzesińska-Jóźków sprawowała nadzór nad pionami orzecznictwa organów administracji celnej niższego szczebla i była włączona personalnie oraz organizacyjnie w proces ustalania argumentacji prawnej - tj. w proces ustalania podstaw prawnych decyzji organów celnych kwestionujących poprawność deklaracji celnych składanych przez importerów leków. W ramach tego procesu współkształtowała interpretację przepisów prawa, która posłużyła następnie organom administracji celnej niższych instancji do wszczynania i prowadzenia postępowań przeciwko importerom farmaceutycznym, w tym przeciwko Skarżącej.

W prowadzone przeciwko firmom farmaceutycznym, w tym Skarżącej, postępowania, zaangażowane zostały pokaźne środki finansowe oraz osobowe. Proces ten wymagał odpowiedniej koordynacji, do której zapewnienia zobowiązane było kierownictwo GUC - w tym także Wiceprezes Wrzesińska-Jóźków. Przejawem uczestnictwa w kierownictwie procesu postępowań celnych, w rezultacie których wydano decyzję objętą skargą o wznowienie było pismo Wiceprezes GUC, Ewy Wrzesińskiej -Jóźków z dnia 17 stycznia 2002 r., w którym:

a) podtrzymała stanowisko zawarte we wcześniejszej korespondencji w sprawie, w ramach której Prezes Głównego Urzędu Cel uznał działania firm farmaceutycznych za "nieuczciwe praktyki prowadzące do wielomilionowych strat Skarbu Państwa" i przed przeprowadzeniem kontroli celnych przesądził o naruszeniu prawa przez importerów leków, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w art. 127 Ordynacji podatkowej,

b) odniosła się do konkretnych zagadnień prawnych związanych z konkretnymi, znanymi jej działaniami firm farmaceutycznych,

c) odniosła się wprost do argumentów podnoszonych przez importerów leków zrzeszonych w Stowarzyszeniu Przedstawicieli Firm Farmaceutycznych (SPFFP), do której to grupy należy miedzy innymi Skarżąca (argumentów w znacznej mierze tożsamych z argumentami Skarżącej),

d) przedstawiła niekorzystną dla firm farmaceutycznych, w tym Skarżącej, interpretacje prawa celnego,

e) promowała interpretacje prawa celnego sprzeczną z wcześniejszymi oficjalnymi wypowiedziami Prezesa Głównego Urzędu Cel i organów celnych miedzy innymi skierowanymi do Skarżącej,

a także - mając świadomość władczego charakteru swego stanowiska, właściwego dla działania organów administracji, -

f) wskazała firmom farmaceutycznym, które kwestionują przedstawione w piśmie stanowisko prawne administracji celnej, możliwość wystąpienia w tej sprawie do Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Skarżąca podkreśliła, że ww. pismo z 17 stycznia 2002 r. nie wskazywało jedynie niektórych ogólnych zasad postępowania, ale w sposób aktywny promowało te interpretacje prawa celnego, która zgodnie z poleceniami kierownictwa Głównego Urzędu Ceł miała być stosowana do konkretnej grupy importerów leków, w tym do Skarżącej, i która została do sprawy skarżącej w rzeczywistości zastosowana.

Uzasadniając pkt 1) podstawy skargi, tj. wyłączenie z mocy ustawy od rozpatrywania sprawy ze względu na art. 18 § l pkt 7) ppsa, zgodnie z którym "sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy (...) w sprawach w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej ", Skarżąca podniosła, że zaangażowanie Wiceprezes GUC Ewy Wrzesińskiej-Jóźków w rozstrzyganie spraw będących przedmiotem postępowań wszczętych i prowadzonych wobec firm farmaceutycznych wynikało wprost z przepisów prawa, a w szczególności z art. 280 Kodeksu celnego w brzmieniu sprzed nowelizacji z maja 2002 r., który stanowił, iż do zadań Prezesa Głównego Urzędu Ceł należy m.in. realizacja polityki celnej państwa, współudział w kształtowaniu polityki celnej państwa oraz sprawowanie nadzoru nad organami celnymi. Zdaniem Skarżącej, działanie Wiceprezes GUC, Ewy Wrzesińskiej-Jóźków, polegające na wydaniu pisma z dnia 17 stycznia 2002 r., naruszało zasadę dwuinstancyjności i przez to wykraczało poza kompetencje przyznane jej przez cytowany art. 280 Kodeksu celnego w ówczesnym brzmieniu. Według Skarżącej, ww. pismo z dnia 17 stycznia 2002 r. nie ograniczało się do wskazania "ogólnych zasad interpretowania", lecz przedstawiało nową interpretacje prawa celnego, na co wskazuje już konstrukcja językowa pierwszego fragmentu pisma: "(...) Główny Urząd Ceł podtrzymuje swoje stanowisko dotyczące ustalania wartości celnej towarów, wyrażone [we wcześniejszym] piśmie(...)".

Przedstawioną wyżej tezę, zdaniem Skarżącej, potwierdza fakt, że treści zawarte w piśmie z dnia 17 stycznia 2002 r., służyły jako uzasadnienie decyzji wydawanych w postępowaniach celnych toczonych wobec wszystkich firm farmaceutycznych, w tym wobec Skarżącej. Dotyczy to w szczególności następującego fragmentu tekstu: "[n]ależy zauważyć, iż w praktyce handlu zagranicznego często występują sytuacje, w których wartość transakcyjna wynikająca z faktury załączonej do zgłoszenia celnego ulega korekcie in plus lub in minus. W takich przypadkach powinna także nastąpić korekta zgłoszenia celnego (...)", który był kopiowany m.in. do decyzji wydanej w sprawie Skarżącej przez Dyrektora Urzędu Celnego: "W praktyce handlu zagranicznego zdarzają się sytuacje, w których wartość transakcyjna wynikająca z faktury załączonej do zgłoszenia celnego ulega korekcie. W takim przypadku Strona powinna wystąpić z wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.'"

Zdaniem Skarżącej, fakt powyższy świadczy, że treści zawarte w piśmie z dnia 17 stycznia 2002 r. były istotne ze względu na rozstrzygniecie sprawy, zaś decyzje wydawane były w sposób podporządkowany woli kierownictwa GUC. Za twierdzeniem tym, według Skarżącej, przemawia dodatkowo treść art. 36 ustawy z 24 lipca 1999 r. o służbie celnej, (Dz. U. nr 72 poz. 802 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusz celny jest obowiązany wypełniać polecenia służbowe przełożonych."

Świadomość brania udziału w rozstrzyganiu sprawy miała również sama Wiceprezes GUC, Ewa Wrzesinska-Józków, wydając pismo z dnia 17 stycznia 2002 r. Taki wniosek płynie z lektury końcowej części cytowanego pisma, w którym adresat pouczany jest o administracyjnej i sądowej drodze odwoławczej, gdyż tego typu klauzule stosuje się we władczych rozstrzygnięciach.

Aksjologia regulacji art. 18 § 7 ppsa opiera się na powinności zabezpieczenia bezstronnego wymiaru sprawiedliwości poprzez:

(i) wyłączenie od orzekania osoby, której proces intelektualny może być warunkowany "przedsądem", tj. wewnętrznym przekonaniem, które wyrobiła sobie ta osoba, działając jako przedstawiciel organu państwa,

(ii) wyłączenie od orzekania osoby, której uprzednie więzi zawodowe mogą wpłynąć negatywnie na proces wyrokowania,

(iii) przeciwdziałanie sytuacji, w której zakłócony zostaje proces intelektualny sędziego poprzez fakt, że sędzia nie uwzględnia niektórych koniecznych elementów tego procesu, gdyż zastępuje je wiedza lub poglądem prawnym nabytym podczas brania udziału w procesie rozstrzygania spraw w ramach sprawowania funkcji w organie administracyjnym

Poprzez uczestnictwo w wiążącym dla funkcjonariuszy celnych ustaleniu wykładni przepisów prawa celnego stosowanej do wszystkich spraw importerów leków, sędzia Ewa Wrzesińska-Jóźków brała, jako Wiceprezes Głównego Urzędu Cel, udział w rozstrzyganiu spraw administracyjnych importerów leków i przez to w wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie, którego wznowienia domaga się Skarżąca.

Dodatkowo Skarżąca podkreśliła, iż w chwili wydawania przez Dyrektora Urzędu Celnego niekorzystnej dla Skarżącej decyzji ( tj. dnia [...] marca 2002 r.) Sędzia Wrzesińska-Jóźków pełniła wciąż funkcje Wiceprezes GUC.

Uzasadniając pkt 2) podstawy skargi, tj. wyłączenie ze względu na art. 18 § l pkt 1) ppsa, zgodnie z którym " sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki", Skarżąca podniosła, że w konsekwencji stwierdzenia przez sad administracyjny, że przez wydanie pisma z dnia 17 stycznia 2002 r. doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, następca prawny GUC mógłby ponieść wobec Skarżącej odpowiedzialność za wyrządzoną Spółce szkodę. W takim przypadku następcy prawnemu GUC przysługiwałoby roszczenie regresowe względem m.in. Ewy Wrzesinskiej-Józków (także po ustaniu stosunku pracy), gdyż w czasie gdy pełniła funkcje Wiceprezesa GUC poddana była rygorom odpowiedzialności materialnej za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Należy wiec uznać, że wydanie orzeczenia o legalności działań administracji celnej w przedmiotowej sprawie (orzeczenia niekorzystnego dla Skarżącej) mogło leżeć w interesie Sędzi Ewy Wrzesinskiej-Józków. Tym samym sytuacja, w której znajdowała się Sędzia Wrzesińska-Jóźków, wyczerpywała przesłankę wyłączenia od orzekania, przewidzianą w przepisie art. 18 §1 pkt 1) ppsa, ponieważ wynik postępowania co najmniej mógł wpłynąć na jej obowiązki.

Uzasadniając pkt 3) podstaw skargi, tj. wyłączenie ze względu na art. 18 § l pkt 5) ppsa, Skarżąca stwierdziła, że działanie Sędzi Ewy Wrzesińskiej-Jóźków w czasie, gdy pełniła funkcje Wiceprezesa GUC, wyczerpuje - niezależnie od pozostałych podstaw wyłączenia, przesłankę świadczenia usług prawnych dla jednej ze stron sporu lub świadczenia innych usług. Zdaniem Skarżącej, brak definicji usług prawnych w ppsa przemawia za tym, aby objąć zakresem znaczeniowym tego pojęcia wszelkie działania polegające na udzielaniu pomocy w zakresie prawa. Jak podkreśla się w doktrynie, świadczenie usług prawnych na rzecz jednej ze stron postępowania należy rozumieć bardzo szeroko i niekoniecznie usługi te muszą być związane ze sprawą. W szczególności w pojęciu tym mieści się wykonanie opinii lub ekspertyzy prawnej (patrz J.P.Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, 2004, s.55). Według Skarżącej, sporządzenie przez Sędzię Wrzesińską-Jóźków pisma z 17 stycznia 2002 r. uznać należy akt wydania swoistego rodzaju opinii prawnej w ramach obowiązków urzędniczych, a przez to świadczenie usługi prawnej w rozumieniu art. 18 par. l pkt 5) ppsa.

Ponadto Skarżąca, jako uzasadnienie kierunku interpretacji art. 18 § l ppsa, powołała się również na art. 6 ust. l Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Konwencji Rzymskiej), powołując i obszernie cytując związane z jego interpretacją orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (m.in. w sprawach Piersack v. Belgia, sygn. akt 8692/79, De Cubber v. Belgia, sygn. akt 9186/80 i Procola v. Luksemburg, sygn. akt 14570/89) oraz poglądy doktryny.

W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w [...] w pierwszym rzędzie poddał w wątpliwość twierdzenie strony Skarżącej, że dopiero w dniu 30. 03. 2004 r. "powzięła informację o fakcie i charakterze zaangażowania p. Ewy Wrzesińskiej-Jóźków jako Wiceprezesa GUC w sprawy importerów leków", zwracając uwagę, że sporne pismo podpisane przez p. Ewę Wrzesińską-Jóźków w dniu 17. 01. 2002 r. stanowiło odpowiedź na zapytanie skierowane przez Stowarzyszenie Przedstawicieli Firm Farmaceutycznych w Polsce, do którego należy również Skarżąca, a zatem ww. pismo było znane spółce przed datą 30. 03. 2004 r. wskazaną w skardze jako okoliczność zachowania terminu do wniesienia skargi. Dyrektor Izby Celnej zauważył również, że nie bez znaczenia jest także fakt, że pierwszy wyrok, który zapadł w związku ze skargą "[...]" przy uczestnictwie Sędzi Ewy Wrzesińskiej-Jóźków został ogłoszony w dniu 23. 04. 2003 r. W związku z tym, powołując się na art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyraził zdanie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona z uchybieniem wskazanego w przepisie trzymiesięcznego terminu. Natomiast odnośnie podstaw wznowienia postępowania sądowego, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że kwestia wyłączenia Sędzi Ewy Wrzesińskiej-Jóźków ze składu sądu była badana zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (postanowienie z dnia 28. 01. 2004 r. sygn. akt V SA 1125/03), jak i Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 16. 03. 2004 r. sygn. akt GZ 3/04). Zwrócił także uwagę, że Skarżąca podnosiła również tę kwestię w skardze kasacyjnej dotyczącej analogicznej sprawy, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17. 06. 2004 r. sygn. akt GSK 251/04, oraz że NSA w tym orzeczeniu stwierdził, iż Sąd wydając zaskarżony wyrok nie naruszył przepisów dotyczących wyłączenia sędziego ze składu orzekającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, że:

W pierwszym rzędzie należy odnieść się do wyrażonego przez Dyrektora Izby Celnej w odpowiedzi na skargę stanowiska, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona z uchybieniem wskazanego w art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi trzymiesięcznego terminu, gdyż sporne pismo podpisane przez p. Ewę Wrzesińską-Jóźków w dniu 17. 01. 2002 r. stanowiło odpowiedź na zapytanie skierowane przez Stowarzyszenie Przedstawicieli Firm Farmaceutycznych w Polsce, do którego należy również Skarżąca, a zatem było ono znane spółce przed datą 30. 03. 2004 r. wskazaną w skardze jako okoliczność zachowania terminu do wniesienia skargi, zaś pierwszy wyrok, który zapadł w związku ze skargą "[...]" przy uczestnictwie Sędziego Ewy Wrzesińskiej-Jóźków został ogłoszony w dniu 23. 04. 2003 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił tego stanowiska.

Art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: "ppsa") stanowi bowiem jednoznacznie, że trzymiesięczny termin "liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia...". Brzmienie cytowanego przepisu art. 277 ppsa, zdaniem Sądu, nie pozostawia wątpliwości, że chodzi tu o faktyczne dowiedzenie się o podstawie wznowienia, a nie o hipotetyczną (potencjalną) możliwość dowiedzenia się o istnieniu podstawy wznowienia.

Trzeba przy tym nadmienić, że wbrew twierdzeniu organu, w dniu 23. 04. 2003 r. w związku ze skargą [...] nie zapadł żaden wyrok "przy uczestnictwie Sędzi Ewy Wrzesińskiej-Jóźków", gdyż w składzie orzekającym w tych sprawach brała udział Sędzia "Ewa Jóźków". Nie można więc z góry przyjąć, bez dowodów przeciwnych, że Skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia już w dniu 23. 04. 2003 r., kiedy to zapadł pierwszy wyrok w sprawie [...] przy uczestnictwie Sędziego NSA Ewy Jóźków.

Dniem, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia w rozumieniu art. 277 ppsa, jest dzień, w którym strona Skarżąca f a k t y c z n i e dowiedziała się (tj. np. uzyskała informację od innych firm farmaceutycznych, sama skojarzyła, albo uzyskała wiarygodne potwierdzenie swoich wcześniejszych przypuszczeń), że orzekająca w sprawie [...] Sędzia NSA Ewa Jóźków oraz Ewa Wrzesińska –Jóźków jest tą samą osobą, która jako Wiceprezes GUC podpisała sporne pismo z dnia 17. 01. 2002 r., a nie dzień, w którym Skarżąca mogła się o tym potencjalnie dowiedzieć przy dołożeniu należytej staranności.

Dla wykazania zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wystarczy "uprawdopodobnienie" okoliczności stwierdzających zachowanie tego terminu (art. 280 § 2 ppsa). Skoro w skardze o wznowienie Skarżąca podała, że "powzięła pewne i konkretne informacje o fakcie i charakterze zaangażowania Ewy Wrzesińskiej –Jóźków jako Wiceprezesa GUC w sprawy importerów leków w tym Skarżącej w dniu 30 marca 2004 r.", i nie ma żadnych danych wskazujących na to, że Skarżąca dowiedziała się o tym wcześniej, brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż o podstawie wznowienia dowiedziała się właśnie dopiero w dniu przez nią wskazanym.

W świetle powyższego należało uznać, iż brak było podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego z przyczyn formalnych, a zatem konsekwentnie należało ją rozpoznać ad meritum.

Rozpoznając skargę w tym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na wstępie zauważa, że kwestia wyłączenia sędziego Ewy Wrzesińskiej-Jóźków ze składu sądu w związku z wydaniem przez nią pisma z dnia 17 stycznia 2002 r. była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 16. 03. 2004 r. sygn. akt GZ 3/04, który w analogicznym stanie faktycznym oddalił zażalenie innej firmy farmaceutycznej ([...] S.A. w P.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28. 01. 2004 r. sygn. akt V SA 1125/03, oddalające wniosek o wyłączenie sędziego Ewy Jóźków ze składu sądu orzekającego w sprawie ze skargi owej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...].

Kwestia ta była również rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny w związku ze skargą kasacyjną Skarżącej [...] – oddalonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17. 06. 2004 r. sygn. akt GSK 251/04, który (rozpoznając tę kwestię w kontekście mających wówczas zastosowanie przepisów art. 48 § 1 pkt 1 i 5 kpc w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, które co do istoty odpowiadają przepisom, na których została oparta skarga o wznowienie postępowania w sprawie niniejszej) w wyroku tym stwierdził, iż Sąd I instancji, w składzie którego brała udział sędzia Ewa Jóźków, wydając zaskarżony wyrok, nie naruszył przepisów dotyczących wyłączenia sędziego ze składu orzekającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w powołanych wyżej orzeczeniach, że Ewa Wrzesińska-Jóźków wydając jako Wiceprezes GUC pismo z dnia 17 stycznia 2002 r. nie zajęła władczego stanowiska w postępowaniu celnym, przez interpretację przepisów prawa mających zastosowanie do importerów leków.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że pismo to zostało skierowane nie do Skarżącej lecz do Prezesa Zarządu Stowarzyszenia Przedstawicieli Firm Farmaceutycznych w Polsce (do którego należy również Skarżąca) i zawierało odpowiedź na pismo tego Stowarzyszenia z 28 listopada 2001 r. W piśmie tym Ewa Wrzesińska-Jóźków poinformowała Stowarzyszenie, iż Główny Urząd Ceł podtrzymuje swoje stanowisko dotyczące ustalenia wartości celnej, wyrażone w piśmie GUC z dnia 7 listopada 2001 r. i wypowiedziała się na temat rozumienia przez GUC treści niektórych przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (m.in. art. 65 § 4 pkt 2, art. 67 § 2 i 3, art. 83 § 1), zamieszczając na końcu uwagę, że rozstrzygnięcia odnośnie prawidłowości deklarowanej wartości celnej sprowadzonych leków będą podejmowane indywidualnie w zależności od wyników prowadzonych postępowań oraz że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności od decyzji organu celnego pierwszej instancji przysługiwać będzie stronie odwołanie i prawo skargi do Sądu.

Powyższe pismo zostało błędnie potraktowane przez Skarżącą jako okoliczność (stan faktyczny), która wypełnia dyspozycję powołanych w skardze o wznowienie postępowania przepisów art. 18 § l pkt 7, 1 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, określających podstawy wyłączenia sędziego. Rozpatrując kwestię związku sędziego ze "sprawą", o której mowa w art. 18 § l pkt 7, 1 i 5 ppsa należy – jak stwierdził NSA, a WSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela – pojęciu "sprawa" przypisać treść, jaką nadają mu przepisy o postępowaniu przed organami administracji publicznej. Sprawą administracyjną jest konkretna sprawa indywidualnego podmiotu, w której na podstawie przepisów prawnych powszechnie obowiązujących organy administracji publicznej podejmują rozstrzygnięcie dotyczące konkretnych uprawnień lub obowiązków tego indywidualnego podmiotu. Pojęcie sprawy administracyjnej łączy się w związku z tym z pojęciem stosunku administracyjnoprawnego. Według takiego ujęcia sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach administracyjnego prawa materialnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi (T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, s. 176). Sprawa administracyjna w tym znaczeniu staje się, z chwilą wniesienia skargi do sądu administracyjnego, przedmiotem postępowania sądowego.

Przy takim rozumieniu "sprawy" rozstrzyganej z udziałem sędziego w organach administracji publicznej i sprawy sądowej nie można uznać podniesionego przez Skarżącą zarzutu naruszenia przepisu art. 18 § l pkt 7 za uzasadniony. Nawet gdyby przyjąć tak jak twierdzi Skarżąca, że w treści pisma z dnia 17 stycznia 2002 r., kierowanego do podmiotu pozostającego poza organami administracji celnej, a nie do tych organów i strony, zawierającego informacje na temat wykładni niektórych przepisów Kodeksu celnego, prezentowanej już wcześniej przez Prezesa GUC, można doszukać się takiej wykładni tych przepisów, która stanowiła element rozstrzygania sprawy, to nie można przyjąć, że sędzia Ewa Wrzesińska-Jóźków w ten właśnie sposób wzięła udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie świadczy o tym treść pisma z dnia 17 stycznia 2002 r., gdyż w piśmie tym nie ma odniesień do sytuacji jakiegokolwiek indywidualnego podmiotu, a więc i do sytuacji Skarżącej. Co więcej, w piśmie tym wyraźnie uchylono się od zajmowania stanowiska co do konkretnych przypadków, zaznaczając w ostatnim akapicie, że "...rozstrzygnięcia odnośnie prawidłowości deklarowanej wartości celnej sprowadzonych leków gotowych będą podejmowane w zależności od wyników prowadzonych postępowań". Informacja tej treści nie stanowiła elementu procesu wydania zaskarżonej decyzji (ani jakiejkolwiek innej konkretnej decyzji), gdyż rozstrzygnięcie sprawy pozostawiono właściwemu organowi celnemu w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania. Na rozstrzygnięcie tego organu przysługiwały stronie środki zaskarżenia na drodze administracyjnej i sądowej, a przypomnienie o tym w końcowej części pisma z dnia 17 stycznia 2002 r. nie przydało temu pismu charakteru władczego rozstrzygnięcia. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia by doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 7 ppsa.

Za bezzasadne należy uznać także zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia przepisu art. 18 § 1 pkt 5 ppsa, przez nieuwzględnienie faktu, że zawarta w piśmie z dnia 17 stycznia 2002r. wykładnia prawa Wiceprezes GUC Ewy Jóźków stanowi świadczenie usługi prawnej na rzecz strony w rozumieniu tego przepisu. Pomijając już podniesioną wyżej podstawową kwestię, że z omawianego pisma w żaden sposób nie wynika, aby Ewa Jóźków wypowiadała się w konkretnej, indywidualnej sprawie skarżącej [...], trzeba zauważyć, że Skarżąca jedną i tę samą czynność (sporządzenie pisma z 17 stycznia 2002r.) traktuje, za pomocą zabiegów językowych, raz jako wystąpienie w roli organu administracji publicznej uczestniczącego w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej i drugi raz-jako świadczenie usługi prawnej na rzecz jednej ze stron lub jakiejkolwiek innej usługi związanej ze sprawą. Popada w ten sposób w sprzeczność, jako że przesłanki wyłączenia sędziego zostały określone w art. 18 § 1 pkt 5 i art. 18 § 1 pkt 7 w sposób całkowicie rozłączny. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym postanowieniu z 16. 03. 2004 r., zarówno w języku potocznym, jak i prawnym, a także prawniczym nie utożsamia się, ani nie kojarzy funkcji orzeczniczych organów administracji publicznej (rozstrzygania spraw administracyjnych) ze świadczeniem usług prawnych.

Chybione są również argumenty mające świadczyć o naruszeniu art. 18 § 1 pkt 1 ppsa. Naruszenia tej normy Skarżąca upatruje w tym, że gdyby sąd administracyjny stwierdził, że przez wydanie pisma z dnia 17 stycznia 2002 r. doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności to następca prawny GUC mógłby ponieść wobec skarżącej Spółki odpowiedzialność za wyrządzoną jej szkodę. W takim przypadku następcy prawnemu GUC przysługiwałoby roszczenie regresowe względem sędziego Ewy Wrzesińskiej-Jóźków, co według Skarżącej uzasadnia uznanie, że wydanie orzeczenia o legalności działań administracji celnej w przedmiotowej sprawie (niekorzystnego dla skarżącej) mogło leżeć w interesie sędziego Ewy Wrzesińskiej-Jóźków. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił tej argumentacji z uwagi na brak podstaw do przyjęcia, że w wyniku wydania pisma z 17 stycznia 2002 r. naruszona została zasada dwuinstancyjności (art. 127 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Istota zasady dwuinstancyjności polega na prawie strony do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji, a następnie w wyniku wniesienia odwołania przez organ drugiej instancji. Zgodnie z tą zasadą do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ pierwszej instancji, a w razie wniesienia odwołania organ drugiej instancji. Zasada ta została w niniejszej sprawie zachowania. Zgodzić się trzeba ze Skarżącą, że organ odwoławczy nie może ingerować w czynności postępowania organu pierwszej instancji, jednakże nie zasługuje na aprobatę jej stanowisko, iż przejawem takiej ingerencji w niniejszej sprawie było pismo z dnia 17 stycznia 2002 r., gdyż w piśmie tym nie narzucono organowi pierwszej instancji sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, lecz jak to już wyżej wskazano, poinformowano adresata pisma, że rozstrzygnięcia odnośnie prawidłowości deklarowanej wartości celnej podejmowane będą przez organy celne w zależności od wyników przeprowadzonych postępowań. Ponadto należy też zauważyć, że Skarżąca nie wykazała, iż następcą prawnym dawnego GUC, mogącym mieć roszczenie odszkodowawcze wobec sędziego Ewy Jóźków jest przeciwnik procesowy [...] w sprawie zawisłej przed WSA, czyli Dyrektor Izby Celnej w [...]. Rozważając analogiczny problem, Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej postanowieniu z 16. 03. 2004 r. stwierdził dość jednoznacznie, że przepisy ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustawy (Dz. U. Nr 41, poz. 365) takiej tezy jednak nie potwierdzają.

Konkludując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie brak było podstaw do wznowienia w przedmiotowej sprawie postępowania sądowego, gdyż zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia zaskarżonym wyrokiem żadnego z wymienionych w skardze o wznowienie przepisów objętych treścią art. 18 § 1 pkt 1, 5, 7 ppsa, jak również przepisu art. 6 ust. l Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Konwencji Rzymskiej).

W tej sytuacji Sąd, działając w oparciu o art. 281 oraz 282 § 2 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.