Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 965/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 254 ust. 2, art 234
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktatu o Unii Europejskiej
article: art 2, art 58
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. P. P. T.-P. Spółki z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 450/06 w sprawie ze skargi C. P. P. T.-P. Spółki z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz C. P. P. T.-P. Spółki z o.o. w T. 3.766 (trzy tysiące siedemset sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. po rozpoznaniu sprawy ze skargi C.P.P.T.P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zgłoszenia celnego oddalił skargę.

I

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] maja 2004 r. agencja celna "P.-A." będąca przedstawicielem C. P.P.T.P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. /dalej zwanej Spółką/ złożyła w Oddziale Celnym N.Ł. zgłoszenie celne na formularzu SAD, wnioskując o dopuszczenie do obrotu towaru, grysu kukurydzianego. Towar ten przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej (dalej UE) objęty był procedurą składu celnego. Zgłaszający zadeklarował wysokość należności celno-podatkowych z uwzględnieniem stawki celnej "erga omnes" w wysokości 152 EUR za 1000 kg i stawki podatku VAT- 7%. Po weryfikacji zgłoszenia przez organ zgodnie z art. 68 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Dz.U. UE L. 92.302.1 z 19 października 1992 r. z późn. zmianami, dalej zwany WKC) i zabezpieczeniu kwot należności, zgłoszony towar został zwolniony.

Dnia [...] lipca 2004 r. Spółka złożyła do Urzędu Celnego w S. wniosek z żądaniem zmiany powyższego zgłoszenia celnego w zakresie stawki celnej "erga omnes" w wysokości 152 EUR/1000 kg. We wniosku wskazała, że Spółka sprowadziła towar w styczniu 2004 r. z Holandii, czego dowodem jest karta kontrolna T5, zatem towar ten miał status towaru wspólnotowego, w tym stanie rzeczy po 1 maja 2004 r. nie można w stosunku do niego stosować jakichkolwiek należności celnych.

Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. odmówił zmiany zgłoszenia celnego.

Spółka odwołała się od tej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. przepisów Załącznika IV dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz traktatów stanowiących Akt Akcesyjny poprzez nieuznanie zerowej stawki celnej dla zgłoszonego towaru oraz naruszenie art. 88 Konstytucji RP przez błędne zastosowanie Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 z 10 listopada 2003 r., które nigdy nie zostało opublikowane w języku polskim w sposób przewidziany prawem.

Dyrektor Izby Celnej w S. /dalej zwany Dyrektorem IC/ decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji. Wskazał, że towar na postawie zgłoszenia z dnia [...] lutego 2004 r. /tj. przed dniem akcesji Polski do UE/ był objęty procedurą składu celnego. W dniu zgłoszenia dla towaru obowiązywała stawka celna "erga omnes" 152 EUR/1000 kg. Przyznał, że zgodnie z postanowieniami zawartymi w rozdziale 5 Załącznika IV do Aktu Przystąpienia towary, które w dniu przystąpienia są czasowo składowane (...) w rozszerzonej Wspólnocie(...) są zwolnione z ceł i innych opłat celnych przy dopuszczeniu ich do swobodnego obrotu. Wskazał, że UE wprowadziła odstępstwa od powołanych uregulowań zawartych w Załączniku nr IV, które miały na celu uniknięcie ryzyka zakłóceń w handlu. Omawiane odstępstwa zawarte są w Rozporządzeniu Komisji Wspólnot Europejskich nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r. w sprawie środków przejściowych przyjętych odniesieniu do handlu produktami rolnymi ze względu na przystąpienie Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji /dalej zwane Rozporządzeniem 1972/2003. Przepisy tego Rozporządzenia, zgodnie z jego art. 10 weszły w życie z dniem akcesji nowych państw członkowskich. Zgodnie z art. 3 Rozporządzenia 1972/2003 jego przepisy stosuje się w drodze odstępstwa od Załącznika IV rozdział 5 Aktu Przystąpienia oraz od art. 20 i 214 WKC. Produkty wymienione w art. 4 ust. 5 Rozporządzenia 1972/2003, które przed 1 maja 2004r. były w swobodnym obrocie we WE lub w jednych z nowych państw członkowskich, a w dniu 1 maja 2004 r. są tymczasowo składowane we Wspólnocie rozszerzonej, lub które są transportowane po poddaniu formalnościom wywozowym wewnątrz Wspólnoty rozszerzonej, należy obciążać należnością przywozową "erga omnes" wg stawki obowiązującej w dniu dopuszczenia do obrotu. Zasada ta dotyczy towarów oznaczonych kodem CN 1104, czyli obejmuje również grys kukurydziany mający kod 1104 23 10 00. Dług celny powstaje zgodnie z art.201 WKC w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, zaś zgodnie z art. 214 ust. 1 WKC kwota należności celnych przywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla chwili powstania długu celnego. W chwili powstania długu celnego dla towarów objętych kodem Taric 1104 23 10 00 obowiązywała stawka celna "erga omnes" 152 EUR/1000kg i taka stawka, zgodnie ze zgłoszeniem strony, została zastosowana.

Organ wskazał, że z chwilą przystąpienia do UE na mocy art. 2 Aktu Przystąpienia Polska zobowiązała się przestrzegać postanowień Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Organy są więc zobowiązane były przestrzegać przepisów Rozporządzenia 1972/2003 w celu uniknięcia zakłóceń handlu. Dyrektor IC w Szczecinie uznał za niezasadne zarzuty braku publikacji w języku polskim omawianego Rozporządzenia. Wskazał, że strona jako doświadczony podmiot gospodarczy, zajmujący się profesjonalnie importem, jest zobligowana do znajomości przepisów prawa krajowego i wspólnotowego. Strona sama zadeklarowała stawkę "erga omnes", zatem znała przepisy przejściowe wprowadzone Rozporządzeniem 1972/2003. W dniu dokonania zgłoszenia Rozporządzenie 1972/2003 było dostępne na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, także na portalu prawnym UE, a wbrew twierdzeniom strony, zostało opublikowane w polskim Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego WE w Rozdziale 3, t.40 s.474 (Dz.U. UE-sp.03-4—474), wcześniej zaś opublikowane było w językach "starych" krajów członkowskich (Dz.U. UE L.293 11 listopada 2003 r.). Organ powołał się na art. 2 i art. 58 Aktu Przystąpienia dotyczące publikacji aktów UE w językach nowych krajów Unii oraz art. 249 TWE dotyczący bezpośredniego obowiązywania rozporządzeń i wywiódł, że przepisy Rozporządzenia 1972/2003 obowiązują na terenie Polski od dnia akcesji, bowiem żaden przepis Aktu Przystąpienia nie uzależnia obowiązywania rozporządzenia na terenie Polski od jego ogłoszenia w języku polskim w Dzienniku Urzędowym UE.

Organ stwierdził, że decyzja I instancji nie narusza art. 88 Konstytucji, który przewiduje, iż warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń i aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. nr 62 z 2000r. poz. 718) ogłoszenie aktu w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe. Jednak Prezes Rady Ministrów w ogłoszeniu z dnia 11 maja 2004r. (M.P. nr 20 z 2004 r. poz. 359) w sprawie stosowania prawa Unii Europejskiej wyjaśnił, że obowiązywanie rozporządzeń wspólnotowych zależy od ich ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym UE. Sporne rozporządzenie zostało opublikowane w Dz.U. UE serii L w 2003 i w polskim Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego WE. Przepisy te z dniem akcesji weszły do polskiego porządku prawnego i stały się dla organów celnych wiążące.

Organ ustosunkował się też do przedłożonego przez stronę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2005r. /sygn.akt I SA/Bd 275/05/, wydanego w analogicznym stanie sprawy, którym to wyrokiem Sąd uchylił decyzje organu celnego uznając, że nie było podstaw do stosowania Rozporządzenia 1972/2003 przed jego opublikowaniem w języku innym niż polski i wskazał, że z wyroku tego wynika jedynie odmowa stosowania omawianego rozporządzenia z uwagi na zasadę pewności prawa, zaś wyrok spotkał się z krytyczną oceną doktryny.

Skargę do WSA w S. wniosła na powyższe rozstrzygnięcie Spółka. Domagała się uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie :

- art. 120, art.121 i art.124 Ordynacji Podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. t.j. Dz.U. nr 8 z 2005r. p.60 z późn.zm.) przez brak odniesienia do zarzutów odwołania dotyczących braku podstawy prawnej decyzji i uznania za prawidłowe stanowiska, że w sprawie można stosować akt prawny nie opublikowany w języku polskim;

- art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji Podatkowej przez naliczanie cła bez podstawy prawnej;

- zasad postępowania zawartych w art. 120, art.121 i art.123 Ordynacji Podatkowej przez uznanie, że przepisy Załącznika IV p.5 Aktu Przystąpienia nie znajdują w sprawie zastosowania i przyjęcia, że do towaru nie stosuje się zerowej stawki celnej, pomimo jego wspólnotowego pochodzenia;

- art. 120, art. 121 i art. 122 i 210 § 4 Ordynacji Podatkowej przez nieprawdziwe wskazanie, że Rozporządzenie 1972/2003 zostało opublikowane w dacie zgłoszenia, podczas gdy w rzeczywistości zostało opublikowane miesiąc po zgłoszeniu i tylko w formie publikacji internetowej;

- art. 120, art. 121 Ordynacji Podatkowej przez stwierdzenie, że sama strona złożyła zgłoszenie ze stawką celną "erga omnes" podczas gdy to funkcjonariusze celni wymusili taką treść zgłoszenia;

- art. 120, art. 121 i art. 122 i art. 210 § 4 Ordynacji Podatkowej i art. 88 Konstytucji RP przez przyjęcie, że za ogłoszenie aktu można uznać każde jego upublicznienie;

- art. 121, art. 123, art. 180, 187, art. 188 i art. 191 Ordynacji Podatkowej przez nieuwzględnienie treści wyroku WSA w Bydgoszczy;

- art. 121, art. 123, 187 § 3 Ordynacji Podatkowej przez powołanie się na glosę, której treść jest błędna i nie była znana stronie;

- art.210 § 4 Ordynacji Podatkowej przez mylne wskazanie i błędne wyjaśnienie powodów naliczania cła i niewyjaśnienie niestosowania Załącznika IV p.5 Aktu Przystąpienia;

- art. 4 ustawy o języku polskim (ustawa z dnia 7 października 1999 r. Dz.U. nr 90 z 1999 r. poz. 999) przez wydanie decyzji z powołaniem się na przepisy, które nie były opublikowane w języku polskim;

- art. 20 WKC przez niepodanie w decyzji, jaką stawkę celną organ zastosował;

- Załącznika IV p.5 do Aktu Przystąpienia przez nieuznanie zerowej stawki celnej, mimo wspólnotowego pochodzenia towaru;

- art. 27 Konstytucji RP przez powoływanie się na rozporządzenie nieopublikowane w języku urzędowym RP tj. w języku polskim;

- art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych/.../ w związku z art. 88 Konstytucji RP przez powoływanie się na rozporządzenie, które w Polsce nie obowiązuje z powodu braku publikacji;

- art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez powoływanie się na ogłoszenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. jako podstawę obowiązywania Rozporządzenia 1972/2003, które to ogłoszenie pełni jedynie funkcję informacyjną i nie może być traktowane nawet jako wykładnia prawa.

Spółka wywiodła, że z uwagi na brak należytej publikacji Rozporządzenia 1972/2003 nie było podstaw do jego stosowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę Spółki uznał, że istotą sporu jest dopuszczalność stosowania postanowień Rozporządzenia 1972/2003, którego publikacja dokonana w dniu 11 listopada 2003r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nastąpiła jedynie w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, nie miała natomiast miejsca w języku polskim, w którym została dokonana dopiero w Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej z 2004 r.

Rozpatrując ten spór WSA uznał, że przystępując do UE Polska przyjęła też zasadę wynikającą z art. 2 Aktu Dotyczącego Warunków Przystąpienia, iż od dnia przystąpienia nowe Państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Akt ten należy stosować zgodnie z art. 249 TWE i zasadami ogólnymi stosowania prawa europejskiego. Z art. 58 Aktu Przystąpienia wynika, że teksty aktów instytucji Wspólnot i Europejskiego Banku Centralnego przyjęte przed przystąpieniem i sporządzone w językach państw przystępujących są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w dotychczasowych jedenastu językach, a ich publikacja nastąpi w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w dotychczasowych językach były w ten sposób publikowane. WSA opierając się na powołanych przepisach uznał, że Rozporządzenie 1972/2003 obowiązuje na terenie Polski od dnia akcesji niezależnie od ogłoszenia w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a przepisy Rozporządzenia sporządzone w języku polskim są tekstem autentycznym od dnia akcesji. Ponieważ Rozporządzenie zgodnie z art. 3 p.1 zawiera postanowienia odmienne od Załącznika IV rozdział 5 Aktu Przystąpienia i od art. 20 i art. 214 WKC, jego stosowanie nie jest poddane regułom Aktu Przystąpienia i regułom prawa traktatowego m.in. art. 249 TWE.

Rozporządzenie jest aktem prawa wspólnotowego pochodnego i wchodzi w życie wg zasad i reguł prawa wspólnotowego, zatem nie mają do niego zastosowania przepisy prawa krajowego, w tym Konstytucji RP i ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych. Ocena, czy akt prawa wspólnotowego został ustanowiony zgodnie z zasadami prawa wspólnotowego może być dokonywana tylko w oparciu o przepisy wspólnotowego prawa pierwotnego lub pochodnego. W tym stanie rzeczy zarzuty dotyczące naruszenia przez Rozporządzenie prawa krajowego są w ocenie Sądu chybione.

Wyrok WSA w Bydgoszczy zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270 z późn. zmianami, dalej zwana p.p.s.a.) wiąże organy celne tylko w sprawie, w której zapadł, a w sprawie niniejszej organy celne nie były nim związane. WSA w Szczecinie nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Bydgoszczy i uznał, że strona, jako podmiot profesjonalny zajmujący się importem znała treść spornego Rozporządzenia, czego dowodzi sama treść zgłoszenia celnego, w którym wskazała wysokość stawki celnej "erga omnes". Rozporządzenie, opublikowane w 11 językach europejskich, w polskiej wersji językowej było dostępne w obiegu informacyjnym na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej.

Zasada pewności prawa i interes skarżącej muszą ustąpić przed legitymowanym interesem wspólnoty Europejskiej, który wymaga, aby do czasu specjalnego wydania polskiej wersji językowej Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej uznawać prowizoryczne ogłoszenie Rozporządzenia na stronach internetowych, jako równoważne. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja w ocenie WSA, odpowiada prawu.

II

W skardze kasacyjnej, powołując się na art. 173 § 1 p.p.s.a., Spółka zaskarżyła wyrok WSA w całości. Powołując się na art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o jego uchylenie i uchylenie obu decyzji lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie koszów postępowania.

Powołując się na art. 174 p.1 p.p.s.a. Spółka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:

1. przyjęciu, iż dopuszczalne jest w świetle art.88 Konstytucji RP stosowanie prawa obcego bez jego ogłoszenia na terytorium RP;

2. niezastosowaniu bezpośrednio na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP art. 88 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że umowy ratyfikowane międzynarodowe są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw;

3. niezastosowanie art. 4 ustawy o języku polskim i błędne przyjęcie, że przepisy obowiązujące na terenie RP nie muszą być publikowane w języku polskim;

4. niezastosowanie art. 27 Konstytucji RP;

5. niezastosowanie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez błędne uznanie, że ogłoszenia Prezesa Rady Ministrów spełniają funkcję normatywną, a nie informacyjną;

6. błędną wykładnię Załącznika IV rozdział 5 Aktu Przystąpienia i art. 20 WKC przez uznanie, że stosowanie Rozporządzenia nie jest poddane wymaganiom przewidzianym w Akcie Przystąpienia.

Kasator zarzucał także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji przez WSA oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. Wśród naruszonych przepisów postępowania kasator wymienił :

1. art. 170 p.p.s.a. naruszony przez pominięcie wyroków WSA w Bydgoszczy i WSA w Warszawie (III SA 2719/02), bez uzasadnienia i wyjaśnienia przyczyn takiego działania;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. naruszony przez brak odniesienia do wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności ujętych w punktach 1, 2, 4, 5 oraz 3, 4, 7 skargi;

3. art. 106 § 3, § 4 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 232 i 233 kpc naruszony przez błędne przyjęcie, że polska wersja językowa Rozporządzenia była dostępna na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, podczas gdy w aktach brak dowodu potwierdzającego tę tezę;

4. art. 106 § 5 p.p.s.a. naruszony przez błędne przyjęcie, że prowizoryczne ogłoszenie może być równoważne z publikacją w sytuacji, gdy do chwili dokonania odprawy celnej ogłoszenia takiego nie było.

W uzasadnieniu kasator podniósł, że zgodnie z art. 88 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń i innych aktów normatywnych jest ich ogłoszenie w trybie określonym ustawą. Do chwili wydania decyzji Rozporządzenie nie było ogłoszone w Dzienniku Urzędowym UE w języku polskim, zatem Rozporządzenie nie ma w Polsce mocy wiążącej, gdyż nie zostało opublikowane. Do chwili przyjęcia zgłoszenia celnego Rozporządzenie nie zostało także opublikowane po polsku na stronach internetowych Komisji Europejskiej (TARIC). Sąd zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP powinien stosować ją bezpośrednio, a pominięcie art. 88 i art. 91ust. 1 Konstytucji stanowi naruszenie prawa.

Zgodnie z art. 88 ust. 3 Konstytucji RP umowy międzynarodowe stosuje się wtedy, gdy zostały ogłoszone w sposób właściwy dla ustaw. Nawet, jeżeli Polska zobowiązała się do bezpośredniego wdrożenia dyrektyw Komisji Europejskiej, to istnieje obowiązek ich ogłoszenia w języku polskim. Nie ma obowiązku znajomości prawa publikowanego w języku obcym. Obowiązek publikowania wszystkich przepisów w języku polskim wynika z ustawy o języku polskim. Do zarzutu naruszenia art.4 tej ustawy WSA nie odniósł się. Art. 27, 88 i 91 ust. 1 Konstytucji RP bezwzględnie obowiązują i nie ma przepisu, który pozwalałby na odstąpienie od ich stosowania. Sąd nie ustosunkował się do zarzutu informacyjnej funkcji ogłoszenia Prezesa Rady Ministrów. W świetle Załącznika rozdział IV p.5 Aktu Przystąpienia towar był wolny do cła.

WSA naruszył przepisy postępowania, gdyż nie rozważył szczegółowo argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy. Nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi. Bez dowodu błędnie przyjął, że w dacie dokonania zgłoszenia celnego na stronach internetowych znajdowała się przetłumaczona treść Rozporządzenia i przyjął to za podstawę faktyczną wyroku uznając, że kwestia dostępności Rozporządzenia ma zasadnicze znaczenie w sprawie. Sąd błędnie przyjął pogląd prof. Wróbla wyrażony w glosie, opierając się na nieprawdziwej okoliczności, że Rozporządzenie było opublikowane w języku polskim w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego.

W toku postępowania kasacyjnego skarżąca w piśmie z dnia 5 lutego 2008r. powołała się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości C 161/06 z dnia 11 grudnia 2007r. dotyczący pytania prejudycjalnego na temat prawidłowej publikacji rozporządzeń Wspólnoty.

Dyrektor Izby Celnej w piśmie z dnia 31 marca 2008 r. potwierdził swoje stanowisko w sprawie, iż Rozporządzenie 1972/2003 było prawidłowo opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny /dalej zwany NSA/ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa procesowego

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W obrębie podstawy z art. 174 p. 1 p.p.s.a. /naruszenie prawa materialnego/ zasadny jest zarzut błędnego przyjęcia, że Rozporządzenie 1972/2003 musi być na terytorium Polski stosowane niezależnie od tego, czy zostało ono opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Jak trafnie uznał Sąd I instancji istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności stosowania do towarów objętych zgłoszeniem celnym dokonanym po przystąpieniu Polski do UE postanowień Rozporządzenia 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003r., którego publikacja dokonana w dniu 11 listopada 2003r. nastąpiła jedynie w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, a nie miała miejsca w języku polskim.

Wobec pewnego pomieszania materii i podstaw uregulowań prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie niniejszej należy na wstępie przypomnieć, że "Wejście do Unii powoduje, że jej system prawny staje się systemem własnym przystępującego./.../ W wyniku przystąpienia na terytorium przystępującego Państwa powstaje porządek, obejmujący dotychczasowy system prawa narodowego oraz całe acquis communautaire." (Ewa Łętowska glosa do orzeczenia NSA z 21 października 2004 r. FSK 571/04 OSP 2005/5/71). Od daty przystąpienia Polski do Wspólnoty oba porządki prawne funkcjonują na jej terytorium, jako państwa członkowskiego, wspólnie i jednocześnie, przy czym wspólnotowa część porządku prawnego podlega własnym regułom interpretacji i kontroli zastrzeżonej tylko dla organów wspólnotowych. Zatem, ponieważ problem dotyczy stosowania prawa wspólnotowego - rozporządzenia Komisji (WE), w prawie wspólnotowym należy szukać jego rozwiązania.

Szczegółowe warunki przystąpienia uregulowane są w Traktacie o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, jako "Akt dotyczący warunków przystąpienia", którego uregulowania należą do prawa pierwotnego.

Zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny (dalej określany jako EBC) przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwa członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie.

Takim aktem przyjętym przez instytucję Wspólnoty – Komisję (WE) przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty jest rozporządzenie 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r.

Zgodnie z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia teksty aktów instytucji oraz EBC przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę Komisję i EBC m.in. w języku polskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi, na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych 11 językach. Art. 58 zd. 2 stanowi, że teksty te zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w obecnych językach były tam publikowane. Jak wynika z powołanego przepisu, teksty aktów instytucji Wspólnoty przyjętych przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty powinny zostać sporządzone także w języku polskim i opublikowane po polsku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tak sporządzone i opublikowane mają walor autentyczności.

Zgodnie z art. 254 ust.2 TWE, Rozporządzenia Rady i Komisji /.../, które są skierowane do wszystkich Państw Członkowskich są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub w jego braku dwudziestego dnia po ich publikacji.

Jest niesporne, że zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE Rozporządzenie 1972/2003 było opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 11 listopada 2003r. (Dz.U. L.03.293.3) w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, a jego art. 10 stanowił, że wchodzi ono w życie zależnie od i z dniem wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu nowych państw tj. z dniem 1 maja 2004 r.

Z powołanych przepisów prawa wspólnotowego wynika wprost, że Rozporządzenie powinno zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim i posiada wówczas walor autentyczności, a jednocześnie, że wchodzi ono w życie w stosunku do Polski z dniem 1 maja 2004r. Nie została w przepisach przewidziana ani uregulowana sytuacja, gdy Rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim, a już weszło w życie, wobec wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu. Niespójność, a przynajmniej niekompletność uregulowań jest oczywista, bowiem nie jest jasne, jaka jest moc wiążąca Rozporządzenia, które weszło w życie zgodnie z art.10, ale nie zostało opublikowane w sposób określony art.58 Aktu o warunkach przystąpienia tj. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim. Taka właśnie sytuacja występuje w sprawie niniejszej.

Dodać jeszcze należy, że zgodnie z Ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. (M.P. nr 20 z 2004r. poz.359) Dzienniki Urzędowe Unii Europejskiej w polskiej wersji językowej będą dostępne w sprzedaży i nieodpłatnie do wglądu w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej. Jak wynika z Ogłoszenia, będącego legalną informacją skierowaną do obywateli i organów Państwa, polskie teksty prawa wspólnotowego powinny być dostępne i to także nieodpłatnie dla wszystkich zainteresowanych.

Ma rację skarżąca, że trudna do zaakceptowania jest teza, że akt prawa wspólnotowego regulujący wprost uprawnienia i obowiązki obywateli polskich /co do wysokości należnego cła/ posiada wobec nich moc wiążącą i może być stosowany mimo, że nie jest opublikowany w prawem przewidziany sposób w ich języku narodowym i nie jest dostępny zgodnie z informacją zawartą w Ogłoszeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej.

Nie ma jednak racji żądając oceny tej sytuacji w oparciu o regulacje prawa krajowego-wewnętrznego. W sprawie niniejszej chodzi bowiem o interpretację prawa wspólnotowego, będącego częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego i o rozwiązanie problemu prawnego powstałego na tle stosowania tego prawa.

Po 1 maja 2004 r. na porządek prawny w Polsce składają się dotychczasowy system prawa narodowego oraz szeroko rozumiane prawo wspólnotowe. Prawo wspólnotowe, które poprzez akcesję stało się częścią prawa krajowego nie podlega jednak tym samym zasadom interpretacji i kontroli, co krajowa część porządku prawnego. Prawo wspólnotowe traktaty założycielskie i akty prawne oparte na traktatach są stosowane zgodnie z treścią traktatów i warunkami Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz zgodnie z zasadami stosowania prawa wspólnotowego tj. zasadą bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności. Ich stosowanie i interpretacja nie opiera się na przepisach prawa krajowego, bowiem wspólnotowy porządek prawny zawiera własne, wspólne uregulowania wiążące we wszystkich państwach Wspólnoty.

Nie zmienia to faktu, że podniesiona przez skarżącą niespójność uregulowań wspólnotowych istnieje. Jej rozwiązania należy jednak szukać we wspólnotowym porządku prawnym.

Po dacie akcesji sądownictwo krajowe stało się sądownictwem wspólnotowym w tym znaczeniu, że sądy krajowe stosują prawo wspólnotowe. Prawo to stosowane jest zatem w sposób zdecentralizowany w państwach członkowskich. Dla zapewnienia jednolitości interpretacji i stosowania prawa wspólnotowego w państwach Unii interpretacja prawa wspólnotowego i jego wykładnia, zgodnie z art. 220 TWE, zastrzeżona jest dla Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji, które w zakresie swojej właściwości czuwają nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu. Instytucją, która umożliwia sądom krajowym uzyskanie takiej legalnej wiążącej wykładni prawa wspólnotowego jest instytucja pytań prejudycjalnych.

Zgodnie z art. 234 TWE Sąd każdego z państw członkowskich, który poweźmie wątpliwość, co do wykładni Traktatu oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i EBC może zwrócić się z pytaniem prejudycjalnym do ETS. Jest to zasadniczy mechanizm współpracy prawnej między sądami krajowymi a Trybunałem Sprawiedliwości (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006 r. P 37/05, OTK-A 2006/11/177). Tak więc z mocy powołanego przepisu prawa pierwotnego wykładnia prawa Wspólnoty należy do Trybunału Sprawiedliwości (dalej ETS).

Jak wyjaśnił ETS w p.12 noty informacyjnej dotyczącej składania przez sądy krajowe wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym (2005/C143/01) sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego jest co do zasady zobowiązany skierować do Trybunału pytanie prejudycjalne, chyba, że Trybunał orzekał już w tej kwestii, a jakikolwiek nowy kontekst nie rodzi poważnych wątpliwości, co do możliwości stosowania jego wcześniejszego orzecznictwa.

W tym miejscu wskazać należy, że ETS odpowiadając na pytanie wniesione w trybie art.234 TWE przez Krajsky soud v Ostrave (Republika Czeska) wypowiedział się w kwestii możliwości powoływania się na przepisy wspólnotowe nie przetłumaczone na język państwa członkowskiego, przy czym chodziło o Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 2003 r., które po przystąpieniu Republiki Czeskiej do Wspólnoty, w chwili popełnienia spornych czynów nie zostało jeszcze opublikowane w języku czeskim.

W p.51 orzeczenia z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma Lux przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (Dz. Urz. WE C Nr 51, str. 13 z dnia 23 lutego 2008r.). ETS wyjaśnił, że "art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia sprzeciwia się, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków." ETS wyjaśnił także (p.61), że orzekając o niemożności powoływania się na rozporządzenie wspólnotowe nie opublikowane w języku państwa członkowskiego wobec jednostek w tym państwie członkowskim ETS dokonuje wykładni prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 234 TWE.

Wskazać należy, że jednoznaczna i dokładna odpowiedź ETS w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego w danej sprawie, a także mimo braku wyraźnego uregulowania tej kwestii, faktycznie ma moc powszechnie obowiązującą, zważywszy, że ETS dba o jednolitość orzecznictwa i często odwołuje się do swoich wcześniejszych orzeczeń.

Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że powołane orzeczenie zawiera wykładnię art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust. 2 zd.1 TWE, a rozważania w nim zawarte znajdują pełne zastosowanie do kwestii będącej przedmiotem sprawy niniejszej.

W tym stanie rzeczy w ocenie NSA prawidłowa wykładnia art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust. 2 zd. 1 TWE nie pozwala na przyjęcie, że Rozporządzenie 1972/2003 mogło znaleźć zastosowanie do zgłoszenia celnego dokonanego dnia 10 maja 2004 r., jeżeli Rozporządzenie to nie było opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. NSA wyraża pogląd, że przesłanką możliwości powoływania się wobec jednostek na prawo wspólnotowe jest jego prawidłowa publikacja w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś elektroniczne wersje tłumaczeń nie gwarantują w dostatecznym stopniu pewności prawa i równości obywateli Unii. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której obywatele jednych krajów Unii są zobowiązani do przestrzegania prawa, z którym mogą zapoznać się w swoim języku ojczystym w powszechnie dostępnych przewidzianych prawem organach publikacji, a obywatele innych (nowych) krajów są zawiązani przepisami prawa, z którymi w taki sposób nie mogą się zapoznać. W ocenie Sądu wobec treści powołanych przepisów prawa wspólnotowego nie jest uprawniony pogląd, że obywatele polski, aby zapoznać się z obowiązującym ich prawem Unii muszą korzystać z nieoficjalnych tłumaczeń dostępnych w Internecie oraz, że jako profesjonaliści powinni to czynić. Obowiązków się nie domniemywa, obowiązki muszą wynikać przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. Dokonując wykładni odmiennej Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. naruszył prawo materialne tj. powołane przepisy prawa wspólnotowego.

W sprawie niniejszej kwestia daty prawidłowej publikacji Rozporządzenia 1972/2003 tj. publikacji w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie została dotychczas wyjaśniona. Jest sporne między stronami, czy i kiedy omawiane rozporządzenie w ogóle zostało opublikowane w sposób prawidłowy. Nie jest zatem wyjaśniona okoliczność, czy Rozporządzenie 1972/2003 w dacie dokonania zgłoszenia celnego tj. w dniu 10 maja 2004 r. było opublikowane w taki sposób w (języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej), aby mogło być dla skarżącej źródłem obowiązków, co do wysokości stawki celnej. W tym stanie rzeczy zasadny jest zarzut kasacji, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynika sprawy. Sąd zaakceptował bowiem brak ustalenia przez organy administracji daty publikacji Rozporządzenia, która to okoliczność ma znaczenie decydujące dla możliwości jego stosowania.

Z powołanych względów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S. do ponownego rozpoznania.

W tym stanie rzeczy szczegółowe rozpatrywanie zarzutów kasacji dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Konstytucji RP dotyczących publikacji aktów prawnych i ustawy o języku polskim nie jest konieczne. Jak wskazano wyżej zarzuty te są nietrafne. Do oceny prawidłowości publikacji Rozporządzenia wspólnotowego nie mogą być stosowane przepisy prawa krajowego, zatem żądanie oceny sposobu publikacji prawa wspólnotowego wedle przepisów Konstytucji RP i ustawy o języku polskim nie jest uzasadnione.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w S. ustali, czy w dacie dokonania zgłoszenia celnego będącego przedmiotem sprawy niniejszej Rozporządzenie 1972/2003 było opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Po tym ustaleniu, stosując wykładnię zaprezentowaną wyżej oceni, czy omawiane Rozporządzenie mogło być podstawą określenia stawki celnej dla zgłoszenia dokonanego przez skarżącą w dniu [...] maja 2004 r. mając na względzie, że dług celny powstaje z datą przyjęcia zgłoszenia celnego i ta data decyduje o stosowanych do tego zgłoszenia przepisach prawa.

Zważywszy powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 203 p.1 p.p.s.a. oraz 205 § 2 p.p.s.a. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz C.P.P.T.P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 3766,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na sumę tę składa się kwota 1000,00 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego ustalonego od skargi kasacyjnej zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA w S. z dnia 29 czerwca 2007 r.(k.110 akt WSA) oraz, na podstawie § 14 ust. 2 p.1 lit.a i p.2 lit.a w związku z § 6 p. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. nr 163 z 2002 r. poz. 1349 z późn. zmianami), kwota 2700,00 zł tytułem zwrotu kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej i udziału w rozprawie przed NSA radcy prawnego reprezentującego wcześniej stronę w postępowaniu przez sądem I instancji, a także kwota 66 zł zgodnie ze złożonym spisem kosztów tytułem zwrotu poniesionych przez stronę kosztów związanych z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, porto i wykonania kopii dokumentów. Nadpłata wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę wynikającą z zarządzenia z dnia 29 czerwca 2007 r. zostanie zwrócona skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 225 p.p.s.a.