Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 105/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z  art. 119  pkt 2 i  art. 120
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28,  art. 145  par. 1, art. 145 a  par. 1,  art. 149
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji wywłaszczeniowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie B., obręb K., oznaczonej jako działki ewidencyjne [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej na budowę [...] – odcinek [...] tj. od węzła "T." (m. G.) do węzła "Pr." (m. P.) w km [...] do [...] oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz D. K. w wysokości [...] złotych i zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania. Decyzja stała się ostateczna [...] grudnia 2011 r.

Pismem z [...] stycznia 2012 r., uzupełnionym [...] stycznia 2013 r., [...] stycznia 2013 r. oraz [...] lutego 2013 r. J. C. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazała, że nieruchomość objęta ww. decyzją stanowiła współwłasność jej i D. K. na zasadzie wspólności majątkowej [...]. Jednocześnie wskazała, że brak ujawnienia w księdze wieczystej jej osoby oznacza tylko, że księga wieczysta nie odzwierciedla stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym.

Decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą uzasadniającą wniosek J. C. o wznowienie postępowania był brak udziału strony w postępowaniu wywłaszczeniowym. Organ powołując się na treść art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. wskazał, że w postępowaniu wywłaszczeniowym strony zostały ustalone na podstawie wpisów w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości, tj. KW [...], z której wynika, że D. K. jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości, zaś podstawę wpisu własności stanowił akt własności ziemi nr [...] z [...] czerwca 1980 r. wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy w B. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego Wojewoda [...] wskazał, że J. C. nie przysługuje przymiot strony postępowania, albowiem nie jest ona właścicielką nieruchomości. Organ wskazał, że ww. akt własności ziemi został wydany w oparciu o treść art. 1 ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, który to przepis przewidywał nabycie z mocy prawa własności nieruchomości rolnych, a tym samym potwierdzał nabycie nieruchomości z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z 4 listopada 1971 r. Tymczasem J. C. zawarła związek małżeński z D. K. [...] czerwca 1978 r., co skutkuje, że przedmiotowa nieruchomość nie weszła do majątku wspólnego [...].

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r. złożyła J. C. W uzasadnieniu podniosła, że w 1971 r. D. K. nie był w ogóle posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, ponieważ posiadaczem działki do 1980 r. nr [...] był K. J., zaś działki nr [...] H. P. Wskazała, że na mocy umowy zawartej przed Naczelnikiem Gminy B. osoby te przeniosły posiadanie nieruchomości na rzecz D. K., za co z majątku wspólnego została uiszczona kwota [...] złotych i na mocy tejże umowy został wydany akt własności ziemi.

Decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że postępowanie o wywłaszczenie działek nr [...] i nr [...] toczyło się w oparciu o ujawnione w księdze wieczystej nr [...] wpisy, w tym o ujawniony w dziale [...] wpis dotyczący właściciela nieruchomości, którym jest D. K. Wpis ten został dokonany na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z [...] czerwca 1980 r. Akt ten stwierdza, że prawo własności nieruchomości objętej następnie decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r. nabył wyłącznie D. K. Jednocześnie, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV CSK 33/08, organ wyższego stopnia wskazał, że akt własności ziemi wraz z aktem zawarcia małżeństwa stanowią podstawę wpisu drugiego małżonka do księgi wieczystej, jeżeli [...] listopada 1971 r. osoby te pozostawały w ustawowej wspólności małżeńskiej. Tymczasem z przedłożonego aktu stanu cywilnego wynika, iż D. K. i J. C. zawarli związek małżeński [...] czerwca 1978 r., a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, by objęta wywłaszczeniem nieruchomość stanowiła przedmiot ustawowej wspólności małżeńskiej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. C. W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżona decyzja nie została poprzedzona wszechstronną analizą okoliczności faktycznych nabycia przez D. K. własności gruntów, o których mowa w akcie własności ziemi z [...] czerwca 1980 r. Ponownie podniosła, że w 1971 r. D. K. nie był posiadaczem tej nieruchomości, wskazując, że akt własności ziemi został wydany po zawarciu związku małżeńskiego z D. K., w oparciu o umowę przeniesienia nieruchomości zawartą również po tej dacie. Tym samym nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju (uprzednio Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 270, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja została wydana w ramach postępowania nadzwyczajnego prowadzonego w trybie art. 145 i nast. kpa, regulujących postępowanie administracyjne służące weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych przez pryzmat przesłanek wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte, co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony, ale z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko na żądanie strony. Złożenie wniosku wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy, rozstrzygnięciem przewidzianym w art.149 k.p.a. Obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek został złożony w ustawowym terminie oraz czy wnoszący go podmiot powołuje się na przesłanki określone w art. 145 § 1 lub 145a k.p.a. Dopiero pozytywna weryfikacja wniosku pod względem ww. przesłanek może skutkować wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., a następnie przeprowadzeniem przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W niniejszej sprawie organy zbadały przesłankę zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a następnie dokonały oceny czy przedmiotowy wniosek złożyła osoba mająca przymiot strony. Przede wszystkim należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie jednolicie wiąże się kwestię uprawnienia do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony z koniecznością wykazania własnego interesu prawnego, wyznaczonego granicami wynikającymi nie tylko z przepisu art. 28 k.p.a., ale i z konkretnego przepisu prawa materialnego. Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 2188/99, stwierdził, że interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się w takim wypadku do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa administracyjnego. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 1984 r., II SA 789/84 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 627/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), przy czym interes ten jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, OSP z 1994 r., z. 10, poz. 199 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 197/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nadto, interes prawny musi mieć charakter aktualny, konkretny i obiektywny.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżącej nie przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis zwykły księgi wieczystej nr KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dla przedmiotowej nieruchomości. W dziale [...] "Własność" jako właściciel jest wpisany D. K. (str. [...] odpisu). Należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2013 r., poz. 707) istnieje domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jednocześnie brak jest w ww. odpisie jakiejkolwiek wzmianki o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym toczącym się w oparciu o art. 10 ust. 1 ww. ustawy, które to ostrzeżenie w przypadku ujawnienia w księdze wieczystej wyłącza rękojmię ksiąg wieczystych w myśl art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Treść wpisu w księdze wieczystej uprawniała organ do prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego jedynie w odniesieniu do D. K. Co więcej w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jak również w datach wydania przez oba organy decyzji powyższe domniemanie nie zostało obalone w sposób przewidziany prawem. Prowadzi to zatem do wniosku, że skarżąca nie była stroną w postępowaniu wywłaszczeniowym, a tym samym brak było podstaw do zmiany decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej należy stwierdzić, iż w obrocie prawnym znajduje się nadal akt własności ziemi z [...] czerwca 1980 r. nr [...] wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy w B., który pomimo stosownego pouczenia w nim zawartego nie został zaskarżony do Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia. Tym samym stanowił on podstawę do dokonania wpisu w ww. księdze wieczystej, a w konsekwencji do określenia właściciela działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w gminie B., obręb K. zgodnie z wpisem działu [...] Księgi wieczystej nr [...].

Należy podkreślić, że wszystkie podnoszone przez skarżącą w niniejszym postępowaniu zarzuty odnosiły się w rzeczywistości do próby podważenia prawidłowości wydania aktu własności ziemi, który nie był przedmiotem tego postępowania. Przedmiotem postępowania o wznowienie była decyzja o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania na rzecz właściciela wywłaszczonej nieruchomości, którego prawo wynikało z wpisu w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na względzie prawidłowo organy odmówiły zmiany decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] grudnia 2011 r. wskazując, że skarżąca nie była strona tego postępowania.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.