Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2686/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
article: art. 627
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 18 ust. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 161/21 w sprawie ze skarg (...) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz (...) 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 161/21. Wyrokiem tym po rozpoznaniu skargi Uniwersytetu (...)(dalej: Skarżący Uniwersytet lub Płatnik) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, została uchylona ta decyzja i umorzone zostało postępowanie administracyjne oraz orzeczono o kosztach postępowania na rzecz skarżącego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia (...) nr (...) Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ", "Organ") uznał, że (...) (dalej: Zainteresowany" lub "Ubezpieczony") podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od 15 września 2016 r. do 27 października 2016 r. oraz za 9 listopada 2016 r. z tytułu umów o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Jako podstawę prawną wskazano: art. 109 ust. 1 w związku z art. 102 ust. 7 oraz art. 65 pkt 1, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm., dalej "ustawa o świadczeniach"), w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256ze zm., dalej "kpa"), w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: usus), a także art. 734 i art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej: "kc."). Organ uznał, że zawarta przez Skarżący Uniwersytet z (...) umowa nazwana "umową o dzieło" była umową o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W umowie tej określono jedynie czynności do wykonania przez (...) obejmujące: "Sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk rolniczych dr inż. (...) – funkcja recenzenta w Komisji Habilitacyjnej", "Sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk rolniczych dr inż. (...) na posiedzeniu Komisji – funkcja recenzenta w Komisji Habilitacyjnej". Zdaniem Organu czynności te w żaden sposób nie zmierzają do powstania nowego bądź zmodyfikowanego w sposób stanowiący o jego indywidualnym charakterze, samoistnego dzieła. Wobec tego, w ocenie Organu, w treści badanych umów nie sposób odnaleźć konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem, a więc takiemu zobowiązaniu w powołanej umowie nie można przypisać cech essentialia negotii umowy o dzieło. Brak rezultatu wykonywanych czynności w przedmiotowej umowie decyduje, iż umowa winna być zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której znajdują zastosowanie przepisy o zleceniu w rozumieniu art. 750 k.c.

Skargi na tę decyzję wnieśli Uniwersytet (...) i (...) stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył obie skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. i na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145a art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "ppsa") uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie. WSA uznał za uzasadnione stawiane w obydwu skargach zarzuty naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. WSA zauważył, że przedmiotem spornych umów zawartych w dniach 15 września i 11 listopada 2016 r. było: "Sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk rolniczych dr inż.(...) – funkcja recenzenta w Komisji Habilitacyjnej", "Sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk rolniczych dr inż. (...) na posiedzeniu Komisji – funkcja recenzenta w Komisji Habilitacyjnej". Zgodnie z postanowieniami ww. umów, Ubezpieczony miał wykonać dzieło osobiście, z najwyższą starannością, w warunkach określonych w umowie. W każdej z umów wykonawca oświadczył, że posiada wiedzę, umiejętności możliwości techniczne oraz uprawnienia konieczne do wykonania dzieła. Wykonawca zobowiązywał się do osobistego wykonania dzieła. Postanowiono, że odbiór dzieła nastąpi w formie protokołu odbioru, przy czym oznaczono konkretną osobę – Dziekana Wydziału(...), reprezentującą w umowach Płatnika, do potwierdzenia w protokole odbioru zgodności dzieła z umową. Wyznaczono termin gwarancji jakości dzieła, a nadto oznaczono wysokość kary umownej m.in. za zwłokę w usunięciu wad dzieła. Do umów załączono oświadczenia wykonawcy dla celów podatkowych i ubezpieczeniowych, z których wynika m.in. że objęte umowami dzieło jest przedmiotem prawa autorskiego oraz, że wykonawca nie jest pracownikiem Płatnika zatrudnionym na umowę o pracę bądź mianowania, a także protokoły odbioru dzieła. WSA przytoczył treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach i art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazujące na podleganiu ubezpieczeniu społecznymi osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Dalej wskazał na treść z art. 627 kc i stwierdził, że elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 kc., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady. WSA zauważył, że istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 kc i nast. wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania. Sąd I instancji przytoczył orzecznictwo sądów i piśmiennictwo dotyczące rozumienia umów o dzieło i umów zlecenia. Uznał stanowisko Organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru zawartych przez Skarżącego i Uniwersytet postępowania umów jest nieprawidłowe. Wskazał, że sporne umowy zakładają osiągnięcie przez uczestnika postępowania konkretnego rezultatu, w wyniku przeprowadzenia analizy dorobku naukowego habilitanta i dokonania jego oceny w formie sporządzonej opinii habilitacyjnej, która to procedura (nadawania stopnia naukowego) jest określona przepisami o szkolnictwie wyższym. WSA stwierdził, że z uwagi na charakter stosunku, kształtowany przez dyspozycję przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce zauważyć należy, że przeprowadzenie właściwej analizy dorobku naukowego habilitanta, jako stanowiącego znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej i opracowanie na tej podstawie dokumentu, w postaci opinii habilitacyjnej, wymagało nie tylko posiadania przez Ubezpieczonego niezbędnej wiedzy i umiejętności, ale przede wszystkim znacznej samodzielności i poważnego z jej wkładu intelektualnego w ocenie indywidualnych osiągnięć naukowych osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego. WSA podkreślił, że ocena działalności naukowej habilitanta, dokonana w formie opinii habilitacyjnej wraz z wnioskami, ma cechy dokumentu urzędowego, stanowi bowiem jeden z istotnych elementów procedury nadawania stopni naukowych. Zakłada zatem z góry osiągnięcie określonego rezultatu, który pozostaje uzależniony od stanowiska Ubezpieczonego (opinia negatywna lub pozytywna). W ocenie Sądu I instancji prowadzi to do wniosku, że przedmiot spornych umów wskazuje na wolę stron zawarcia umów o dzieło, w rozumieniu w art. 627 kc. Nie można bowiem uznać, że istotą umów pozostawało jedynie staranne dążenie Ubezpieczonego do osiągnięcia pewnego rezultatu. Gdyby bowiem Ubezpieczony nie sporządził dokumentu końcowego z przeprowadzonej analizy naukowej dorobku habilitanta, w formie określonej w umowie, nie wykonałby tej umowy, choćby dokonał oceny z najwyższą starannością. Wobec tego nalży uznać, że to określony rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowił przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego. WSA zauważył też, że z art. 645 K.c. wynika, że w przypadku umowy o dzieło istotne są często osobiste przymioty wykonawcy. Tymczasem bezpośrednio z przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce wynika, jakie przymioty musi posiadać osoba, której można zlecić przygotowanie opinii habilitacyjnej. Oznacza to w praktyce, iż oczekiwany i sprawdzalny rezultat pracy (dzieła) ma wykonywać osobiście starannie wybrana i wyselekcjonowana osoba, posiadająca przynajmniej stopień naukowy doktora habilitowanego (lub jego odpowiednik). W odróżnieniu od umowy o dzieło, w przypadku umowy zlecenia cechy osobowe zleceniobiorcy nie są już tak istotne. WSA zauważył dalej, że kolejną cechą charakterystyczną umowy o dzieło, która występuje w umowach dotyczących opinii naukowych, jest sposób zapłaty, o jakim jest mowa w art. 632 § 1 kc. Z postanowień spornej umowy wynika, że wynagrodzenie przysługiwało Ubezpieczonemu jedynie za wykonanie dzieła i – co wymaga podkreślenia - było wypłacone dopiero po odbiorze dzieła. Wynagrodzenie przysługiwało Ubezpieczonemu nie za samo podejmowanie określonych czynności, ale za wytworzenie jednoznacznie określonego rezultatu, w postaci opinii habilitacyjnej. WSA zwrócił też uwagę, że Ubezpieczony ponosił więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła. Tymczasem przy umowie zlecenia zleceniobiorca takiego ryzyka nie ponosi, a wynagrodzenie należy mu się już za samo podejmowanie czynności zmierzających do wytworzenia określonych dokumentów, niezależnie od tego, czy sam wynik prac prowadziłby do powstania oczekiwanego rezultatu. WSA za istotne uznał też to, że istniała możliwość oceny wykonania umowy z punktu widzenia tego, czy można taką ocenę przeprowadzić pod kątem wystąpienia wad efektu pracy (art. 637 § 1 kc). Konkludując, Sąd I instancji uznał, że opinia habilitacyjna posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż stanowi efekt badań nad dorobkiem habilitanta, przy czym nie jest możliwe skonstruowanie opinii przy pomocy innych źródeł naukowych, co przesądza o jej oryginalnym charakterze. Przedmiotowa opinia, z chwilą jej powstania, istnieje ponadto w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić ją od innych opinii lub przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu, gdyż rezultat ten jest konkretny i widoczny, bo publikowany w toku procedury habilitacyjnej. Sporządzenie opinii habilitacyjnej polega przy tym na wykonaniu konkretnej i jednorazowej pracy, nie ma charakteru pracy ciągłej, ani nie jest usługą edukacyjną, gdyż opinia stanowi dzieło samoistne, niezależne i oryginalne, od którego w znacznej mierze zależy uznanie (lub nie uznanie) dorobku naukowego habilitanta za zadowalający. Z tego też powodu sporządzanie opinii w przewodach habilitacyjnych należy niewątpliwie zaliczyć do zakresu twórczości naukowej.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Prezes NFZ domagał się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie Organ zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 & 1, art. 80 i art. 107 § 3 k pa poprzez uchylenie ww. decyzji Prezes NFZ i błędne uznanie, że to określony rezultat a nie czynności do niego prowadzące stanowiły przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego.

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 18 ust. 7 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r. poz. 1789) w związku z art. 16 i art. 16 ust. 4 tej ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz.U. Nr 196 poz. 1165) poprzez uznanie, że ocena działalności naukowej habilitanta dokonana w formie opinii habilitacyjnej stanowi dzieło w sytuacji, gdy w zakresie przyjętych kryteriów oceny osiągnięć naukowych Wykonawca związany by powyższymi regulacjami, bez możliwości zastosowania innych wybranych przez siebie w sposób dowolny;

2) art. 734 § 1 kc w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną wykładnię, i w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji, gdy zauważyć należy, że czynności mające być wykonane z tytułu zawartych umów, a polegające na wykonaniu recenzji w postępowaniu habilitacyjnym dr. inż. (...) oraz sporządzeniu opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego na posiedzeniu komisji habilitacyjnej dr. Iż.(...), miały być zgodnie z umowami, wykonywane przez określony czas z nadzorem ze strony zamawiającego (poprzez rachunek za wykonaną pracę), gdy tymczasem umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonaniu dzieła.

2) art. 627 kc poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a także błędne przyjęcie, iż ocena działalności naukowej habilitanta dokonana w formie recenzji i opinii habilitacyjnej stanowią dzieło, gdyby bowiem Wykonawca nie sporządził dokumentu końcowego z przeprowadzonej analizy nie wykonałby umowy, podczas gdy obowiązki Wykonawcy sprowadzały się do wykonywania typowych czynności związanych z pracą recenzenta, a także sporządzenia opinii ws. nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w posiedzeniu komisji habilitacyjnej dr. inż.(...), o czym świadczy treść § 1 i § 3 umowy z 15 września 2016 r. i z 9 listopada 2016 r.;

3) art. 627 kc poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a także błędne przyjęcie, iż ocena działalności naukowej habilitanta dokonana w formie recenzji i opinii habilitacyjnej stanowi dzieło, podczas gdy mając na względzie prowadzoną działalność przez Uniwersytet (...) w (...) obejmującą: "Szkoły wyższe" (kod PKD 85.42.Z) oraz fakt, iż przedmiot zawartych umów obejmował: cyt. "Sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego nauk rolniczych dr. inż.(...)– funkcja recenzenta w Komisji Habilitacyjnej, wskazać należy, iż celem zawartych umów było świadczenie usług w zakresie oferowanym przez płatnika składek.

4) art. 627 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a także błędne przyjęcie, iż ocena działalności naukowej habilitanta dokonana w formie recenzji i opinii habilitacyjnej zakłada z góry osiągnięcie określonego rezultatu, który pozostaje uzależniony od stanowiska Skarżącego podczas, gdy z treści § 23 ust. 3 pkt 9 Statutu Uniwersytetu (...) w (...) wyraźnie wynika, iż: "nadawanie stopni doktora i doktora habilitowanego oraz podejmowanie uchwał w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego – zgodnie z posiadanymi uprawnieniami", należy do kompetencji rady wydziału i ściśle dotyczy wykonywanej działalności przez płatnika składek.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Uniwersytet (...) w (...) w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nie wnosił o rozpoznanie sprawy a rozprawie.

Uczestnik postepowania nie zajął stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 pppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie, wnoszący skargę kasacyjną Prezes NFZ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a Skarżący w terminie 14 dni od otrzymania odpisu skargi kasacyjnej nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 psa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 psa. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna Prezesa NFZ oparta została na obu tych podstawach. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania w istocie dotyczą naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie materialnego. Wskazano jako naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, choć nie wskazano na czym te naruszenia miałyby polegać. Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) stanowiącego podstawę do uchylenia przez sąd decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, autor skargi kasacyjnej zdaje się nie zauważać, że Sąd I instancji nie stosował tego przepisu, gdyż uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie.

Zatem nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, należało się w pierwszej kolejności odnieść do zarzutów art. 734 § 1 kc w związku z art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 627 kc. Sąd one ze sobą ściśle powiązane i mają zasadnicze znaczenie w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela argumentację przyjętą w podobnych sprawach i przy podobnych zarzutach przez NSA w wyrokach: z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2216/21 i z 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II GSK 2576/21 w sprawach skarg kasacyjnych Uniwersytetu(...).

Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 734 § 1 kc i art. 627 kc. w związku z art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Trafnie uznał, że sporządzenie recenzji dorobku naukowego na potrzeby postępowań w sprawie nadania tytułu naukowego doktora habilitowanego jest dziełem w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i przepisów kodeksu cywilnego. Zatem osoba sporządzająca takie dzieło nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w ramach umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu, jak oczekiwałby Organ.

NSA nie podziela stanowiska skarżącego kasacyjnie Prezesa NFZ, które kwestionuje samodzielność, twórczy charakter i brak rezultatu (dzieła) w przypadku sporządzenia opinii o dorobku naukowym. Wymóg oznaczenia dzieła został przewidziany przez ustawodawcę w art. 627 kc. W zdefiniowanej w tym przepisie umowie o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Wymóg zindywidualizowania dzieła w umowie o dzieło jest podkreślany w orzecznictwie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy (SN) przedmiot umowy o dzieło może być określony w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi wątpliwości, o jakie dzieło chodzi (zob. postanowienia SN: z 7 października 2020 r., sygn. akt II UK 329/19; z 29 września 2020 r., sygn. akt II UK 257/19, Legalis). Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 16 września 2020 r. sygn. akt III AUa 149/20, Legalis). Przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazo- owego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy. Dlatego też jednym z kryteriów umożliwiających odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001 nr 4, poz. 63; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 19 września 2017 r. sygn. akt III AUa 88/17; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt III AUa 103/17, Legalis). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła/rezultatu stanowi element charakterystyczny (określany niekiedy także jako konstytutywny) umowy o dzieło, pozwalający odróżnić tę umowę od innych umów zaliczanych w ramach typologii kodeksowej do kategorii świadczenia usług. Dzieło musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt III AUa 879/17, Legalis). Dzieło ma być określone precyzyjnie, a rezultat, na który umówiły się strony, ma być określony z góry, obiektywnie osiągalny i pewny. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła. W orzecznictwie przyjmuje się, że dziełem są również rezultaty niematerialne, stanowiące utwory w rozumieniu prawa autorskiego, które mogą, lecz nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym, byle zostały utrwalone w postaci poddającej się ocenie ze względu na istnienie wad lub, gdy można uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. postanowienie SN z 9 października 2012 r., sygn. akt II UK 125/12; wyrok SN z 3 listopada 1999 r. sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 63). Przedmiotem prawa autorskiego, czyli utworem jest wyłącznie skonkretyzowany sposób wyrażenia, podlegający poznaniu (percepcji) osób trzecich, któremu została nadana określona treść (E. Laskowska-Litak, Przedmiot prawa autorskiego w: Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, s. 64).

W rozpoznawanej sprawie recenzja dorobku naukowego habilitanta i będąca jej konsekwencją opinia habilitacyjna spełniają wszystkie wskazane wcześniej cechy, zatem jest dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., a nie rezultatem osiągniętym w ramach starannego działania. Takiej oceny umowy zawartej o sporządzenie opinii nie obalają argumenty podnoszone przez Prezesa NFZ odnoszące się do sposobu wynagrodzenia za sporządzenie takiej recenzji, czy trybu wyłonienia podmiotu do jej sporządzenia. Te elementy nie rzutują na istotę działania, które jest osiągane w ramach tej umowy, a bez wątpienia jest nim twórcze i samodzielne opracowanie oceny cudzego dorobku naukowego przez osobę, która wykazuje określone umiejętności. Nie są też trafne argumenty odwołujące się do art. 18 ust. 7 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (dalej: ustawa o stopniach naukowych) w związku z art. 16 i art. 16 ust. 4 tej ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (dalej rozporządzenie z 1 września 2011). Art. 16 ustawy o tytułach naukowych określa wymogi formalne i ogólne wymogi merytoryczne dla dopuszczenia do postępowania habilitacyjnego. Natomiast art. 18 tej ustawy określa tryb postępowania habilitacyjnego, przy czym w ust. 7 stanowi, że recenzenci oceniają czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje. Ocena ta dotyczy tego, czy osiągnięcia naukowe lub artystyczne osoby ubiegającej się o tytuł, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Tak ogólnie określone kryteria wymagają swobodnej oceny recenzentów opartej o ich zindywidualizowaną, fachową wiedzę naukową, nie wyznaczają więc ścisłych kryteriów oceny, a więc i nie pozbawiają twórczego jej charakteru. Również przepisy rozporządzenia z 1 września 2011 r. określającą zakresy kryteriów i rodzaje osiągnięć naukowych podlegających ocenie nie wprowadzają żadnych ścisłych ograniczeń swobody twórczej recenzentów w ocenie dorobku osoby ubiegającej się o tytuł doktora habilitowanego, a więc nie wpływają na ocenę recenzji i opinii w sprawie nadania tytułu jako dzieła.

Ponieważ wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, należało skargę kasacyjną oddalić na podstawie art. 184 ppsa.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 pppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.), zasądzając od Prezesa NFZ na rzecz Uniwersytetu (...) w (...) 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i prowadził sprawę w postępowaniu przed WSA