Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 950/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 72 ust. 4 i 4a, art. 72 ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 247
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: art. 15, art. 40 par. 2, art. 107 par. 3, art. 124 par. 2, art. 126, art. 136, art. 138 par. 2, art. 144
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. L. przy udziale Prokuratora Rejonowego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia stanowiska co do aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławczego postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: k.p.a., uchyliło w całości zaskarżone przez Prokuratora Rejowego w W. postanowienie Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2021 r. znak [...], wydane w przedmiocie wyrażenia stanowiska co do aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia – i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy.

B. L. (dalej również: inwestor; skarżąca) zwróciła się do Wójta Gminy S. (dalej również: Wójt; organ I instancji) o wydanie postanowienia dotyczącego aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonego w decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia "Budowa fermy trzody chlewnej wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania na działce o nr ew. gr. [...], obręb Ż., gmina S., powiat [...], województwo [...]". Do wniosku z dnia [...] maja 2021 r. (data wpływu do organu I instancji) załączono dokument w postaci "Ekspertyzy środowiskowej" z maja 2021 r., zawierającej elementy raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W toku postępowania Wójt dwukrotnie wezwał inwestora do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, na co B. L. odpowiedziała w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r., wraz z którym przesłano uzupełnienie ekspertyzy dołączonej do wniosku, oraz w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r.

W dniu [...] maja 2021 r. do Urzędu Gminy S. wpłynęło pismo mieszkańców wsi Ż., w którym wyrażono sprzeciw wobec realizacji inwestycji objętej decyzją z 2015 r. jak i zwrócono uwagę na to, że zmieniły się środowiskowe uwarunkowania na działce nr [...] w Ż. .

Prokurator Rejonowy w W. (dalej: Prokurator) w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. zgłosił swój udział w tym postępowaniu.

W postanowieniu z dnia [...] września 2021 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 72 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 247, z późn. zm.) - dalej u.i.ś., Wójt wyraził stanowisko, że dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, dla którego została wydana decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy trzody chlewnej wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania na działce o nr ew. gr. [...], obręb Ż., gmina S., powiat [...], województwo [...]", warunki realizacji przedsięwzięcia są aktualne.

W uzasadnieniu stwierdził, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego poddano szczegółowej analizie aktualny stan środowiska oraz jego elementy analizowane w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zdaniem organu, nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, określone w wydanej uprzednio decyzji. W odniesieniu do sygnalizowanego faktu, że właściciel działki nr [...] w Ż. – S. S. uzyskał pozwolenie na budowę i prowadzi obecnie zaawansowaną budowę 3 budynków chlewni trzody chlewnej, organ I instancji stwierdził, że "możliwość skumulowanego oddziaływania wskazanych przedsięwzięć, planowanych do realizacji na działce o nr ew. gr. [...] w Ż. , została przeanalizowana na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowań". Podkreślił, że "przedmiotem rozpoznania w analizowanej sprawnie nie jest ponowne badanie sprawy zakończonej prawomocną decyzją", lecz rozstrzygnięcie co do aktualności warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] października 2015 r. Podniósł, że załączona do wniosku "Ekspertyza środowiskowa" zawiera wszystkie elementy raportu wymienione w art. 66 u.i.ś., zaś inwestor wyjaśnił, w toku postępowania, ewentualne różnice danych przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz w przedmiotowej ekspertyzie, "które spowodowane są powstaniem nowych dokumentów referencyjnych, na podstawie których stworzono aktualny dokument pn. »Ekspertyza środowiskowa«". W ocenie organu, zgromadzone materiały zawierają wszystkie niezbędne informacje na temat stanu środowiska oraz możliwości realizacji warunków wynikających z przedmiotowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Prokurator, zarzucając Wójtowi, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia przesłanek określonych w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., tj. w szczególności nie wskazuje faktów i dowodów, na których się oparł organ, wydając decyzję, tak aby strona mogła zrozumieć tok rozumowania i zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi się kierował organ przy załatwianiu sprawy. Nadto stwierdził, że inwestor, B. L., nie wykazała w sposób dostateczny, iż "nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia określone w wydanej decyzji środowiskowej z dnia [...] października 2015 r. na obszarze działki, na którym rozpoczął inwestycję inny inwestor". Stawiając powyższy zarzut, Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zdaniem Prokuratora, organ I instancji w uzasadnieniu zawarł jedynie ogólnikowe stwierdzenie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stanowił wystarczające źródło informacji, nie odnosząc się konkretnie do realiów niniejszej sprawy, co jest zbyt lakoniczne i niespełniające przesłanek ustawowych. Nadto podniósł, że postanowienie to wydano bez należytego przeanalizowania warunków określonych w art. 72 ust. 4 u.i.ś. w kontekście zmian elementów środowiska terenu, na którym przedsięwzięcie jest realizowane. W jego ocenie, nie bez znaczenia dla powyższego pozostaje fakt rozpoczęcia budowy przez S. S. i tym samym nie tylko doszło do zmiany ukształtowania warunków zabudowy działki, ale i związanych z tym nakładów, do których to zmian Wójt się nie odniósł. Natomiast inwestor nie wykazał, że na terenie działki, gdzie inny inwestor rozpoczął już inwestycję, budowę fermy [trzody chlewnej], nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, określone w decyzji z dnia [...] października 2015 r. W ocenie Prokuratora, podstawy wydania tej decyzji opierały się na zgoła odmiennych faktach, niż w chwili wydania postanowienia z dnia [...] września 2021 r., do czego organ I instancji nie odniósł się, jedynie stwierdzając, wbrew istniejącym okolicznościom, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stanowił wystarczające źródło informacji pozwalające ocenić, że nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji z dnia [...] października 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa fermy trzody chlewnej wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania na działce o nr ew. gr. [...], obręb Ż., gmina S., powiat [...], województwo [...]". Prokurator wspomniał również, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia na podstawie dotychczasowej decyzji na obszarze, którego ta decyzja dotyczy doszłoby do nieodwracalnych zmian i pogorszenia stanu środowiska naturalnego, gdyż B. L. nie posiada obecnie 800 ha użytków rolnych, zadeklarowanych w postępowaniu dotyczącym wydanej decyzji środowiskowej z 2015 r. i określonych w warunkach tejże decyzji, przez co nie zabezpiecza prawidłowego wywozu gnojowicy z produkcji trzody chlewnej oraz bezpiecznego dla mieszkańców i środowiska naturalnego zagospodarowania tej gnojowicy. Poza tym podniósł, że na obszarze objętym przedmiotową decyzją z 2015 r. już doszło do zmian, które uniemożliwiają realizację warunków nałożonych w tej decyzji, a mianowicie "ogromny, wręcz nierealny pobór wody z wodociągu gminnego (decyzja środowiskowa z 2015 roku nie zezwala na wykonanie odwiertu studni głębinowej), wykorzystanie w pozwoleniu na budowę dotyczącym działki nr [...] wydanym właścicielowi tej działki - S. S. całej powierzchni działki nr [...] na rozprowadzenie wód opadowych (pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] września 2020 r. wydane przez Starostwo Powiatowe w W.)". Dalej stwierdził, że pomimo przedłożenia przez inwestora żądanych przez Wójta dokumentów, nie wskazano jednak porównania obecnego stanu środowiska (elementów analizowanych w postępowaniu zakończonym postanowieniem) ze stanem istniejącym w terminie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] października 2015 r. Zdaniem Prokuratora, zaskarżone postanowienie nie powinno zapaść, bowiem w sposób niebudzący wątpliwości zmieniły się środowiskowe uwarunkowania na działce nr [...] w Ż. , a tym samym decyzja z dnia [...] października 2015 r. "nie może zostać przedłużona, gdyż właściciel całej działki nr [...] w Ż. - S. S. uzyskał już prawomocne pozwolenie na budowę i prowadzi w chwili obecnej zaawansowaną budowę trzech chlewni trzody chlewnej, która przewiduje odrębną roczną produkcję na poziomie do 1260 DJP".

W toku postępowania odwoławczego B. L., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego r.pr. M. K., w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. (do którego zostało dołączone pełnomocnictwo) wyraziła stanowisko w sprawie, nie zgadzając się z argumentami podniesionymi w zażaleniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia [...] listopada 2021 r., przywołało brzmienie art. 72 ust. 3-4a u.i.ś. i stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie decyzja Wójta Gminy S. o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana w dniu [...] października 2015 r., a ostateczna stała się w dniu [...] października 2015 r., zatem wniosek o zajęcie stanowiska w sprawie aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w tej decyzji został złożony w zakreślonym ustawowo terminie. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę na to, że celem postępowania o uzyskanie stanowiska co do możliwości przedłużenia terminu wykorzystania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest potwierdzenie możliwości realizacji inwestycji na warunkach określonych w tej decyzji lub w postanowieniu uzgodnieniowym wydanym po przeprowadzeniu ponownej oceny oddziaływania na środowisko; treścią tego postanowienia powinno być stwierdzenie o braku zmiany warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub w postanowieniu uzgadniającym po ponownej ocenie.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jedynie ogólnikowo stwierdził, że materiał zgromadzony w toku postępowania stanowił wystarczające źródło informacji, pozwalające ocenić, że nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji zamierzenia, określone w decyzji z dnia [...] października 2015 r. Ponadto podniósł, że Wójt również w sposób bardzo ogólny powołał się na ekspertyzę przedłożoną przez inwestora. Zdaniem organu II instancji, uzasadnienie postanowienia wydanego w trybie art. 72 ust. 4 u.i.ś. powinno zawierać szczegółową i wnikliwą analizę w zakresie aktualności warunków określonych w decyzji środowiskowej, której przedłużenia ważności wniosek dotyczy. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie istotny jest przede wszystkim fakt rozpoczęcia realizacji inwestycji (budowy fermy trzody chlewnej) przez S. S. na tej samej działce (nr ewid. [...], obręb Ż.), do czego nie odniesiono się wyczerpująco w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Organ odwoławczy uznał, że poczynione ustalenia w tym zakresie nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, które wymaga należytego zbadania warunków określonych w art. 72 ust. 4 u.i.ś.

W takich okolicznościach Kolegium przypisało organowi I instancji naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Podniosło, że organ musi zająć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stanowisko wobec całości materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno swoje rozstrzygnięcie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Ponadto pominięcie okoliczności faktycznych lub prawnych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stanowi przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania administracyjnego. Organ II instancji zwrócił również uwagę na wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. Wobec powyższego Kolegium, stwierdzając konieczność uzupełnienia przeprowadzonego postępowania, postanowiło uchylić w całości zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczym wyjaśnił również, że nie podzielił stanowiska B. L., wyrażonego w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r.

Postanowienie Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r. zostało doręczone w dniu [...] listopada 2021 r. bezpośrednio B. L., z pominięciem ustanowionego pełnomocnika.

B. L., działając za pośrednictwem pełnomocnika procesowego – r.pr. M. K., zaskarżała przedmiotowe postanowienie Kolegium poprzez wniesienie pisma z dnia [...] listopada 2021 r. zatytułowanego "SPRZECIW od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] listopada 2021 r.", w którym zaznaczyła, że na podstawie art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.) wnosi sprzeciw od powyższego postanowienia i kwestionuje zaskarżone rozstrzygnięcie w całości, zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 4 u.i.ś. poprzez uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, pomimo że brak było przesłanek do zastosowania tego przepisu, bowiem postanowienie to nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a niniejsza sprawa została wyjaśniona w sposób wystarczający i umożliwiający jej rozstrzygnięcie;

2) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie zaskarżonego postanowienia pełnomocnikowi skarżącej, pomimo że do pisma z dnia [...] listopada 2021 r. zostało załączone stosowne pełnomocnictwo do reprezentowania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że zaskarżone postanowienie Kolegium nie zostało doręczone pełnomocnikowi strony, w związku z tym termin na wniesienie sprzeciwu, obliczony został od daty doręczenia tego postanowienia samej skarżącej, tj. [...] listopada 2021 r. (termin na złożenie sprzeciwu: [...] listopada 2021 r.). Poza tym w ocenie pełnomocnika błędne jest również pouczenie odnośnie przysługującego stronie prawa do złożenia skargi (zamiast sprzeciwu). Motywując takie stanowisko, radca prawny stwierdził, że organ odwoławczy, doręczając postanowienie wyłącznie skarżącej [a nie jej pełnomocnikowi], naruszył art. 40 § 2 k.p.a., skoro w niniejszej sprawie prawidłowo ustanowiono pełnomocnika i do pisma z dnia [...] listopada 2021 r., będącego odpowiedzią na zażalenie złożone przez Prokuratora, załączono stosowne pełnomocnictwo do reprezentacji strony skarżącej. Pełnomocnik stwierdził, że od dnia, gdy organ zostaje powiadomiony o tym, że strona działa przez pełnomocnika, pełnomocnik ten powinien mieć zapewniony udział w postępowaniu jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje identyczne skutki, wobec czego pominięcie pełnomocnika narusza przepisy postępowania administracyjnego. Powołując się na stanowisko orzecznictwa stwierdził, że pomijając pełnomocnika skarżącej, Kolegium naruszyło w sposób istotny zasadę doręczeń, bowiem przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków w tym zakresie.

Motywując zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 4 u.i.ś., pełnomocnik skarżącej zauważył, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest przesłanek, które umożliwiałyby zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest możliwe jedynie wtedy, gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, natomiast żadna z tych przesłanek nie została spełniona. Jego zdaniem, nie sposób uznać rzekomych nieprawidłowości wskazanych przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu za wady, które umożliwiałyby uchylenie postanowienia Wójta i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem pełnomocnika, Wójt w wydanym rozstrzygnięciu słusznie stwierdził spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 72 ust. 4 u.i.ś. i kierując się zgromadzonym w sprawie materiałem, a także po przeprowadzeniu dogłębnej analizy dokumentów, wyraził stanowisko, że dla planowanej inwestycji aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia. Pełnomocnik podniósł, że postanowienie to spełnia wszystkie wymogi wskazane w przepisach, w szczególności, że organ I instancji wyjaśnił, na podstawie jakich przepisów oraz dowodów wydał rozstrzygnięcie w sprawie; Wójt rozpatrując niniejszą sprawę, kierował się zgromadzonym w sprawie materiałem, który umożliwiał mu wydanie rozstrzygnięcia sprawy, bowiem akta zawierały wszelkie wymagane do tego dokumenty. Według pełnomocnika, uzasadnienie postanowienia organu I instancji, wbrew stanowisku Kolegium, spełnia wymagania określone w art. 107 k.p.a., a w związku z tym nie ma podstaw do zarzucenia Wójtowi, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. W tym względzie argumentował, że skarżąca w toku postępowania przedłożyła szczegółowe informacje dotyczące stanu środowiska, a także możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji środowiskowej – w tym celu skarżąca załączyła do złożonych dokumentów "Ekspertyzę Środowiskową", zawierającą wszystkie niezbędne informacje na temat stanu środowiska oraz możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji środowiskowej. Dalej stwierdził, że na podstawie tych dokumentów Wójt przeanalizował aktualność warunków określonych w decyzji. W jego ocenie, organ I instancji ustalenia te poczynił po dogłębnej analizie przedstawianej ekspertyzy, która wykazała, że nie uległy zmianie środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przedsięwzięcia. Jego zdaniem, o tym, że Wójt w sposób szczegółowy i wszechstronny przeprowadził postępowanie świadczy także fakt, że dwukrotnie wzywał skarżącą do złożenia wyjaśnień w celu rozwiania wszelkich wątpliwości, musiał więc wnikliwie analizować przedłożoną ekspertyzę. Ponadto zauważył, że skarżąca przedłożyła tę ekspertyzę, co dowodzi staranności z jej strony. Pełnomocnik podkreślił, że przepisy prawa nie wymagają składania tego rodzaju ekspertyz, a mimo to została ona w tej sprawie złożona, natomiast jej autor jest specjalistą w dziedzinie ochrony środowiska. Zdaniem pełnomocnika, Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie na gołosłownych tezach, nie popierając ich żadnymi argumentami czy dowodami z ekspertyz innych biegłych. Stwierdził on, że zawarte w zaskarżonym postanowieniu twierdzenia organu odwoławczego są bezpodstawne, bowiem postanowienie Wójta zawiera wszelkie wymagane przez Kodeks elementy; organ w sposób uporządkowany i zrozumiały przedstawił swój tok rozumowania, a w szczególności przepisy, na których oparł zasadność wydanego rozstrzygnięcia oraz dokumenty, na podstawie których orzekał, nie pomijając przy tym żadnych okoliczności, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przy tak sformułowanych i umotywowanych zarzutach pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi Kolegium, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia, wniosło o "oddalenie sprzeciwu".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że ze względu na przedmiot skargi (zaskarżalne postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.) - dalej: P.p.s.a.

W następnej zaś trzeba wskazać na to, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest kasacyjne postanowienie Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r., w którym organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone przez Prokuratora (biorącego udział w postępowaniu) postanowienie Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2021 r. znak [...], wyrażające stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia, określone w decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2015 r. znak [...] o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy trzody chlewnej wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania na działce o nr ew. gr. [...], obręb Ż., gmina S., powiat [...], województwo [...]".

Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia były przepisy art. 72 ust. 4 i 4a u.i.ś.

Zgodnie z art. 72 ust. 3 u.i.ś. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o któryej mowa w ust. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b. Przepis art. 72 ust. 4 tej ustawy przewiduje jednak, że złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia może nastąpić w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, o ile strona, która złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lub podmiot, na który została przeniesiona ta decyzja, otrzymali, przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 3, od organu, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w pierwszej instancji, stanowisko, że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowieniu, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było wydane. Zajęcie stanowiska następuje na wniosek uwzględniający informacje na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowienia, o którym mowa w art. 90 ust. 1, jeżeli było ono wydane. Wniosek, o którym mowa w zdaniu drugim, składa się do organu nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Przepis art. 72 ust. 4a u.i.ś. stanowi zaś, że zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Wobec stanowiska zawartego w skardze z dnia [...] listopada 2020 r., które według pełnomocnika strony jest sprzeciwem od postanowienia Kolegium, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany "sprzeciwem od decyzji". Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące sprzeciwu od decyzji (Rozdział 3a w Dziale III) wprost odnoszą się do środka prawnego w postaci sprzeciwu od decyzji (tak też stanowi sam tytuł rozdziału) i nie mają zastosowania do postanowień kasatoryjnych wydawanych w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Stanowisko orzecznictwa (Naczelnego Sądu Administracyjnego) jest w tym względzie aktualnie jednolite (por. np. wyroki z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt I GSK 2146/18 i 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2408/18 oraz postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OZ 130/18, ONSAiWSA 2019/3/45 - orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem: http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego Sąd nie zgodził się ze opinią pełnomocnika strony co do tego, że strona została błędnie pouczona o możliwości wniesienia skargi, a nie sprzeciwu na przedmiotowe postanowienie organu II instancji.

W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że pominięcie przez organ odwoławczy pełnomocnika strony skarżącej w doręczeniu stronie zaskarżonego postanowienia, stanowiło oczywiste naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., który nakazuje doręczenie pism pełnomocnikowi w przypadku gdy strona ustanowiła pełnomocnika. Zarzut skargi był w tym zakresie zasadny. Niemniej jednak okoliczności dotyczące czynności procesowych podjętych przez stronę w następstwie takiego doręczenia, jednoznacznie wskazują, że naruszenie to należy uznać za niemające istotnego wpływu na wynik sprawy. W sprawie nie ziściły się zatem określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. warunki do uchylenia zaskarżonego aktu.

Należy podkreślić, że ten sposób wykładni art. 40 § 2 k.p.a., który wskazuje, iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne, ma na celu ochronę strony przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej tak, aby nie pozbawić strony prawa do sądu. Ustanawiając pełnomocnika, strona chce się bowiem ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, zatem jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to w ten sposób niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. W celu ochrony tak rozumianych praw strony, gdy pominięcie pełnomocnika prowadziło do tego, że albo odwołanie (zażalenie) do organu administracji publicznej, albo też skarga do sądu administracyjnego zostały uznane za spóźnione, działaniem zasadnym jest stanięcie w obronie zagwarantowania, przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji, prawa do sądu. Natomiast sam fakt doręczenia aktu (rozstrzygnięcia) organu stronie, a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy nie pociągnęło to za sobą żadnych negatywnych dla niej skutków, nie jest naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 463/08 i 6 stycznia 21013 r. sygn. akt II GSK 1937/11, przywołane w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2619/14 – orzeczenia dostępne jw.). Poza tym, nawet w sytuacji pominięcia strony przy doręczaniu decyzji ostatecznej może ona wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie otwartym do złożenia skargi dla innych stron postępowania, którym prawidłowo doręczono decyzję (por. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 568/16, dostępne jw.).

Podsumowując tę część rozważań, Sąd stwierdza, że wobec skutecznego wniesienia przez stronę, za pośrednictwem jej pełnomocnika, skargi na rozstrzygnięcie organu II instancji, który dopuścił się naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., uchybienie to nie wywołało konsekwencji, które faktycznie pozbawiłyby stronę skarżącą prawa do poddania indywidualnego aktu organu administracyjnego kontroli sądowoadministracyjnej. W konsekwencji, środek zaskarżenia Sąd uznał za wniesiony terminowo (skargę od postanowienia kasacyjnego Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r.) i nadał mu dalszy bieg, co doprowadziło do merytorycznego rozpoznania skargi.

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zaskarżone postanowienie o charakterze kasatoryjnym nie narusza obowiązującego prawa i nie znalazł podstaw do wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Organ odwoławczy zastosował w sposób prawidłowy przepis art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.

Z art. 144 k.p.a. wynika, że w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń do tych środków zaskarżenia mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Zatem przepis ten wymaga, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonujący, że w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto, stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy powinien również uwzględnić obowiązywanie art. 136 k.p.a. Przepis ten w § 1 przewiduje, że organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Możliwości w zakresie zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. są ograniczone ze względu na treść art. 138 § 2b k.p.a., zgodnie z którym przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a., tj. gdy organ drugiej instancji sam przeprowadzi konieczne postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, na zgodny wniosek wszystkich stron (art. 136 § 2 k.p.a.) lub na wniosek jednej ze stron, za zgodą pozostałych stron (art. 136 § 3 k.p.a.). Przy czym przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione (art. 136 § 4 k.p.a.).

Co do zasady, organ odwoławczy nie może zatem zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. powinna tym samym być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, wykraczającego poza granice wyznaczone przez art. 136 k.p.a., stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 15 k.p.a.).

Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., a Kolegium dostatecznie wyjaśniło, na czym polegało naruszenie przepisów postępowania w zaskarżonym postanowieniu oraz wskazało na okoliczności mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, których nie wyjaśnił organ I instancji, przedwcześnie uznając zasadność potwierdzenia, na podstawie art. 72 ust. 4 u.i.ś., aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonego w decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2015 r. znak [...]

Według organu odwoławczego organ I instancji jedynie ogólnikowo stwierdził, że materiał zgromadzony w toku postępowania stanowił wystarczające źródło informacji pozwalające ocenić, że nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji zamierzenia, określone w decyzji z dnia [...] października 2015 r. Ponadto organ II instancji podniósł, że Wójt również w sposób bardzo ogólny powołał się na ekspertyzę przedłożoną przez inwestora. Zdaniem organu II instancji, uzasadnienie postanowienia wydanego w trybie art. 72 ust. 4 u.i.ś. powinno zawierać szczegółową i wnikliwą analizę w zakresie aktualności warunków określonych w decyzji środowiskowej, której przedłużenia ważności wniosek dotyczy. Sąd w pełni zgadza się z taką konkluzją.

Ustawodawca w art. 72 ust. 4 u.i.ś. umożliwił przedłużenie terminu obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do 10 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Warunkiem takiej prolongaty jest wydanie przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach postanowienia, w którym stwierdzi, że warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowieniu w ramach ponownej oceny oddziaływania na środowisko (art. 90 ust. 1) są aktualne. Postanowienie przedłużające termin obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się na wniosek aktualnego adresata decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czyli podmiotu, na rzecz którego decyzja została wydana, lub na który została przeniesiona. Ustawa nakłada na wnioskodawcę obowiązek załączenia do wniosku o wydanie stanowiska o aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia informacji na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co ma stanowić materiał do dokonania oceny przez organ wydający postanowienie w sprawie. Informacja taka powinna być adekwatna do zakresu ewentualnych zmian stanu środowiska lub braku tych zmian i aktualna na chwilę jej składania (patrz: T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski (red.), Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz. Warszawa 2020 – komentarz do art. 72).

Sprawa administracyjna dotycząca przedłużenia mocy obowiązującej decyzji środowiskowej, o której mowa w art. 72 ust. 4 u.i.ś., charakteryzuje się szczególną specyfiką. Z jednej strony nie budzi wątpliwości, że ma ona charakter odrębny względem sprawy o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, z drugiej zaś nie podlega wątpliwości jej akcesoryjność względem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań (por. wyrok NSA z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4316/21, dostępny jw.). Postępowanie w sprawie, o której stanowi art. 72 ust. 4 u.i.ś. ogranicza się do jednej podstawowej kwestii, a mianowicie przedłużenia ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, aczkolwiek rozstrzyganej na podstawie przesłanek merytorycznych odnoszących się do oceny zmiany warunków realizacji przedsięwzięcia. Przesłanki te nie są wprawdzie rozważane na nowo, gdyż intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było doprowadzenie do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia i dlatego w art. 72 ust. 5 u.i.ś. wprowadzono generalną regułę, zgodnie z którą w trakcie obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ocena wpływu na środowisko dokonywana jest, co do zasady, tylko raz. Zarazem jednak dynamika stosunków społeczno-gospodarczych oraz długotrwałość procesów inwestycyjnych związanych z oddziaływaniem na środowisko zmuszają do wprowadzenia możliwości przeprowadzenia kilkakrotnej oceny wpływu na środowisko (patrz: K. Gruszecki [w:] Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. III, LEX/el. 2020, art. 72). Przedłużenie ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia uzależnione jest zatem od wyników merytorycznego zbadania, czy wcześniej określone warunki – nawet jeżeli zostały uprzednio określone z uwzględnieniem wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska – są nadal aktualne w konkretnym stanie środowiska, który istnieje na dzień złożenia wniosku o przedłużenie ważności decyzji pierwotnej i możliwa jest realizacji wymogów wynikających z wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Kwestia przedłużenia ważności decyzji środowiskowej (mimo że procesowa) jest uwarunkowana przesłankami merytorycznymi, dotyczącymi oceny aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia. Ustawodawca wyraźnie wskazał na podstawie jakich dokumentów ma nastąpić ocena aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia, tj. informacji na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji środowiskowej (art. 72 ust. 4 in fine). Przede wszystkim nie chodzi o to, czy zmieniły się warunki realizacji samego przedsięwzięcia, ale istotne jest w tym postępowaniu, czy to przedsięwzięcie może być realizowane dalej na zasadach określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W postępowaniu o przedłużenie obowiązywania decyzji należy zatem wyjaśnić, mając na uwadze upływ czasu, czy nie doszło do zmian środowiska na terenie objętym realizacją przedsięwzięcia lub na terenie jego oddziaływania – w zakresie elementów, które podlegały ustaleniu i ocenie oraz były istotne dla treści decyzji pierwotnej. Chodzi o ustalenie, czy treść tej decyzji jest aktualna, tzn. w obecnym stanie, w danym czasie (w teraźniejszości). Nie można bowiem wykluczyć, że od dnia uzyskania przez decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przymiotu ostateczności doszło do takich zmian w środowisku, które wpływają na ocenę możliwości realizacji przedsięwzięcia na warunkach określonych w pierwotnej decyzji – np. zabudowanie samego terenu inwestycji czy terenów sąsiednich lub inną zmianę sposobu użytkowania tych terenów, czy nie zostały wprowadzone nowe obszary podlegające ochronie, czy nie zmieniło się środowisko gruntowo-wodne itd. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 707/19, dostępny jw.). Specyfika i skutki prawne postanowienia wydawanego na podstawie art. 72 ust. 4 u.i.ś. dotyczą aktualnego stanu środowiska i jego ochrony, skoro po wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mogą nastąpić nie tylko zmiany warunków realizacji samego przedsięwzięcia w zakresie jego skali, czy zajmowanego obszaru, ale mogą też nastąpić zmiany stanu samego środowiska na obszarze inwestycji, jak i na terenie, na który inwestycja oddziałuje. Stwierdzenie aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia oznacza zatem również uznanie, że wyprowadzona z informacji o stanie środowiska teraźniejsza potrzeba jego ochrony nie wymaga uzupełnienia tych warunków poprzez wprowadzenie nowych form ochrony czy rozszerzenia ich zakresu (patrz np. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1065/15, dostępny jw.). Dlatego też szczególnego znaczenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 72 ust. 4 u.i.ś. nabiera przedstawienie przez inwestora rzetelnej, wyczerpującej informacji o aktualnym stanie środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z decyzji uprzednio uzyskanej dla danego przedsięwzięcia. Na podstawie tego możliwa jest odpowiednio wnikliwa analiza okoliczności dokonanan przez organ wydający postanowienie, o którym mowa w art. 72 ust. 4 u.i.ś.

Mając to na uwadze, należy po pierwsze stwierdzić, że w niniejszej sprawie inwestor dołączył do wniosku dokument w postaci "Ekspertyzy środowiskowej" z maja 2021 r. (zawierającej elementy raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art. 66 u.i.ś.). To jednak nie kształt formalny, a treść przedmiotowego dokumentu decydowała o tym, czy zawiera on wyczerpujące informacje na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających z wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na dzień złożenia wniosku. Organ I instancji miał w tym względzie poważne wątpliwości, bowiem dwukrotnie – najpierw w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r., a następnie w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. – wzywał inwestora do przedstawienia uzupełniających wyjaśnień. Pierwsze wezwanie dotyczyło: 1) zestawienia obecnego stanu środowiska ze stanem istniejącym w terminie wydania przedmiotowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, 2) wyjaśnienia niejasności na temat aktualnego stanu działki inwestycyjnej, 3) informacji na temat możliwości realizacji warunków wynikających z przedmiotowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, 4) przedstawienia mapy z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowana inwestycja wraz z obszarem oddziaływania, zgodnie z art. 74 ust. 3a u.i.ś. Drugie zaś – wystosowane już po udzieleniu przez inwestora odpowiedzi w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. – obejmowało ponowne wyjaśnienie w zakresie punktów 1 i 3 poprzedniego wezwania. Wyjaśnienia w zakresie aktualnego stanu środowiska, a w szczególności uwzgledniające okoliczności i uwarunkowania wynikające z realizacji na tym samym terenie przez inny podmiot (właściciela działki) tożsamego rodzajowo przedsięwzięcia (realizacja trzech obiektów służących produkcji rolnej z zakresie trzody chlewnej) były nader lakoniczne. W samej "Ekspertyzie środowiskowej" z maja 2021 r. kwestii tej poświęcono niewiele miejsca, jak i oparto się na nieaktualnych ustaleniach (na podstawie wizji terenowej z dnia [...] czerwca 2020 r.), przedstawiając nieaktualny stan faktyczny. Dla przykładu warto wskazać, że w opisie terenu planowanej inwestycji (który stanowi przy tym korytarz ekologiczny) przedstawiono nieprzystający do rzeczywistości opis działki (str. 15, pkt 5.9) – chociażby w zakresie stanu ogrodzenia terenu, a przede wszystkim jej charakteru ("czynna uprawa zbożowa"), podczas gdy w rzeczywistości – co potwierdziły dalsze wyjaśnienia skarżącej – teren ten był w pełni ogrodzony i realizowano na nim nie uprawę zbożową, lecz budynki inwentarskie, przy czym w związku z realizacją inwestycji przez S. S., teren działki "nieustanie się zmienia" (jak podał inwestor w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r.). Ponadto w części ekspertyzy dotyczącej skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami realizowanymi, zrealizowanymi lub planowanymi oraz wzajemnego odziaływania pomiędzy elementami środowiska (str. 61, pkt 7.10 i 7.11) bez jakiegokolwiek odniesienia się do przedsięwzięcia realizowanego przez inny podmiot na tym samym terenie stwierdzono, że skumulowane oddziaływanie nie będzie zachodziło, a wszelkie uciążliwości związane z prowadzaniem działalności będą zamykać się w granicach terenu, do którego wnioskodawca ma tytuł prawny. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. inwestor ostatecznie stwierdził, że stan środowiska nie uległ zmianie w stosunku do przestawionego w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w odniesieniu do trwających na działce robót budowlanych związanych z budową budynków inwentarskich przez S. S., oświadczył, że "to zamierzenie zostało dokładnie opisane w przedmiotowej decyzji, dla którego przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko". Poza tym stwierdzeniem inwestor nie przedstawił szczegółowego zestawienia obecnego stanu środowiska ze stanem istniejącym w terminie wydania przedmiotowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które potwierdzałoby adekwatność takiego stanowiska. W takich warunkach zdecydowanie niewystarczające było uznanie przez inwestora, że "nie ma żadnych przeciwwskazań co do możliwości realizacji przedsięwzięcia według warunków wskazanych w decyzji z dnia [...].10.2015 r.".

Po drugie, Wójt dostrzegając powyżej sygnalizowane niejasności i braki w zakresie wymaganej informacji, ostatecznie stwierdził w zakresie realizacji przez właściciela działki nr [...] w Ż. inwestycji na podstawie pozwolenia na budowę 3 budynków chlewni, że możliwość skumulowanego oddziaływania wskazanych przedsięwzięć planowanych do realizacji na działce nr [...] w Ż. została przeanalizowana na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie przedstawiał w tym zakresie żadnych wnikliwych rozważań, praktycznie powielając stanowisko inwestora, który był nader powściągliwy w przedstawianiu aktualnego stanu terenu objętego planowanym przedsięwzięciem i aktualnego stanu środowiska. W takich okolicznościach nie można było podzielić ogólnikowego stanowiska organu I instancji, że "na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego poddano szczegółowej analizie aktualny stan środowiska oraz jego elementy analizowane w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach", jak i "przeanalizowano również stan środowiska istniejący w dacie wydania decyzji środowiskowej oraz zakres już wykonanych warunków określonych w przedmiotowej decyzji i warunków pozostających wciąż do wykonania (pod kątem ich możliwości wdrożenia z uwzględnieniem dostępnych środków technicznych oraz ich adekwatności do aktualnego stanu środowiska wykazanego)". W konsekwencji nie sposób przyjąć zasadności stwierdzenia, że "analiza jednoznacznie wykazała, iż nie zmieniły się środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia określone w wydanej dnia [...].10.2015 r. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia". Ocena przedstawionej przez inwestora informacji ("Ekspertyzy środowiskowej" z maja 2021 r.) była wadliwa, zaś uznanie, że "wnioskodawca wyjaśnił ewentualne różnice danych przedstawionych w Raporcie oraz (...) Ekspertyzie, które spowodowane są powstaniem nowych dokumentów referencyjnych, na podstawie których stworzono aktualny dokument pn. »Ekspertyza środowiskowa«" pozbawione należytego oparcia w zgormadzonym materiale procesowym i wynikach analizy. Końcowy wniosek organu I instancji, że "zgromadzone materiały zawierają wszystkie niezbędne informacje na temat stanu środowiska oraz możliwości realizacji warunków wynikających z przedmiotowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach", nie wytrzymał konfrontacji z całokształtem materiału procesowego, zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.

W takich warunkach Sąd zgodził się z Kolegium, że w przedmiotowej sprawie istotny jest przede wszystkim fakt rozpoczęcia realizacji innej inwestycji (budowy fermy trzody chlewnej) przez S. S. na tej samej działce (nr ewid. [...], obręb Ż.), do czego nie odniesiono się wyczerpująco w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Organ odwoławczy całkowicie zasadnie uznał, że poczynione ustalenia w tym zakresie nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, która wymaga należytego zbadania warunków określonych w art. 72 ust. 4 u.i.ś. Uprawnione też było przypisanie organowi I instancji naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Dodać w tym względzie należy, że zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Dalsze wymogi uzasadnienia szczegółowo określa zaś art. 107 § 3 (w zw. z art. 126) k.p.a. Organ I instancji powinien był zatem przedstawić wnikliwe stanowisko co do całości materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno swoje rozstrzygnięcie. W okolicznościach badanej sprawy, tego po stronie Wójta niewątpliwe zabrakło, co też stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania. Względy legalizmu (art. 6 k.p.a.) i prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) nakazywały w takich warunkach stwierdzić istotność uchybień popełnionych przez organ I instancji.

Warto na koniec zauważyć, że obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i przeanalizowania, a następnie umotywowania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 72 ust. 4 u.i.ś., uzasadniony jest również z uwagi na dwa istotne aspekty ochrony środowiska. Chodzi tu o podstawowe zasady prawa ochrony środowiska, jak zasada ostrożności oraz zasada działania zapobiegawczego (art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Przy tym zasada ostrożności stanowi ogólną zasadę prawa wspólnotowego, nakładającą na odpowiednie władze obowiązek podjęcia stosownych środków w celu zapobieżenia określonemu potencjalnemu ryzyku, nadając przy tym pierwszeństwo wymogom związanym z ochroną (m.in. środowiska naturalnego) przed innymi interesami. Została ona również wyartykułowana w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973, z późn. zm.). Z zasady ostrożności wynika ciążący na wszystkich podmiotach obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowa inwestycja czy działalność. Ponadto, również przy stosowaniu art. 72 ust. 4 u.i.ś. należy baczyć, aby nie został tzw. zakaz salami slicing, który w swym modelowym ujęciu dotyczy sztucznego rozbijania jednego przedsięwzięcia na szereg mniejszych przedsięwzięć w celu ominięcia wymogu przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (por. np. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1605/13, dostępny jw.; wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach o sygn. akt C-142/07, C-205/08, C-275/09 i C-227/01 – przywołane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 28/18, dostępnym jw.). Przeciwdziałać temu na gruncie przepisów krajowych ma chociażby art. 3 ust. 1 pkt 13 u.i.ś., który stanowi, że przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Ponadto służą temu inne przepisy z zakresu ochrony środowiska, jak np. art. 74 ust. 5 u.i.ś. czy § 1 ust. 2 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz.1839). W konkretnym przypadku dane przedsięwzięcie, rozpatrywane jako całość, może wykazywać inny wpływ na środowisko, niż poszczególne części tego przedsięwzięcia rozpatrywane z osobna (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. IV SA/Po 928/16, dostępny jw.), gdyż pomiędzy tymi częściami – w przypadku ich łącznego rozpatrywania – może zachodzić interakcja polegająca, z jednej strony, na częściowym kumulowania się negatywnych oddziaływań na środowisko, ale z drugiej strony niewykluczone jest, że także na ewentualnym, ich częściowym, wzajemnym znoszeniu się (neutralizacji). Nie stanowi z kolei obejścia zakazu "salami slicing" dzielenie przedsięwzięcia, które nie będzie skutkowało pominięciem oceny oddziaływania na środowisko, np. wydanie kilku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla faktycznie jednego przedsięwzięcia, poprzedzonych oceną oddziaływania na środowisko (por. T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz. M. Wierzbowski (red.), ibidem).

Wójt w uzasadnieniu postanowienia wprawdzie wskazał na to, że możliwość skumulowanego oddziaływania wszystkich przedsięwzięć planowanych do realizacji na działce nr [...] w Ż. została przeanalizowana na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jednak nie przedstawił w tym zakresie odpowiednio pogłębionych rozważań, znajdujących umocowanie w konkretnych informacjach dotyczących oddziaływania tych przedsięwzięć na środowisko. Chodzi tu o okoliczności potwierdzające właśnie, że realizowana na tym samym terenie inwestycja innego podmiotu, co do swojego charakteru i skali oraz oddziaływania, została już uwzględniona przy ocenie oddziaływania przedsięwzięcia, dla którego organ I instancji badał spełnienie warunków, o których mowa w art. 72 ust. 4 u.i.ś. i aktualnie nie powoduje ona takich zmian stanu środowiska na terenie inwestycji ani w sąsiedztwie, które nie wpływałyby na możliwość realizacji warunków wynikających z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, którego dotyczy wniosek skarżącej.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie Kolegium odpowiada obowiązującemu prawu. Organ odwoławczy trafnie dostrzegł, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji nie zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł procedury administracyjnej. Stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, gdyż zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na wyrażenie stanowiska co do aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia. Z tych też względów Sąd nie znalazł podstaw do przypisania organowi II instancji naruszenia przepisów postępowania, powołanych w skardze, w szczególności w zakresie stwierdzenia po stronie organu I instancji naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z zastosowaniem w niniejszej sprawie przepisu art. 72 ust 4 u.i.ś. Ze względu na rodzaj i skalę uchybień popełnionych przez organ I instancji, Kolegium było w pełni uprawnione w niniejszej sprawie do zastosowania art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. i uchylenia postanowienia organu I instancji z jednoczesnym przekazaniem sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Poza tym, postanowienie Kolegium spełniało wymogi z art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., odpowiednio odnosząc się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym do stanowisk stron (uczestników) postępowania.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.