Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 84/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J.K., M.K. wspólników G M.K., J.K. spółka cywilna na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r., nr [...], II. w pozostałej części skargę oddala, III. zasądza od Zarządu Województwa solidarnie na rzecz skarżących J.K. i M.K. kwotę 8842 (osiem tysięcy osiemset czterdzieści dwa) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2009 r. Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym (RPO) zawarła z J.K. oraz M.K. umowę o dofinansowanie projektu pt. "Rozwój konkurencyjności firmy G s.c. poprzez zakup innowacyjnej linii technologicznej".

Pismem z dnia [...] września 2011r. Instytucja Zarządzająca, mając na uwadze wyniki kontroli realizacji projektu przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej

w czerwcu 2011 roku oraz opinię eksperta zewnętrznego do spraw oceny oddziaływania na środowisko, opinię Ministerstwa Rozwoju Regionalnego z dnia

[...] lipca 2011 r. i dokumenty złożone w tym zakresie przez wspólników, rozwiązała z nimi umowę o dofinansowanie, ponieważ projekt wymagał oceny oddziaływania na środowisko, a dokumentacji w tym przedmiocie wspólnicy do wniosku aplikacyjnego nie przedłożyli, oświadczając, że projekt takiej oceny nie wymaga.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. zobowiązującą J.K. oraz M.K. do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 53.223,02 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych z tytułu pobrania nienależnie i wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem środków na realizację umowy z dnia [...] maja 2009r. o dofinansowanie projektu. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że skoro z beneficjentami rozwiązano umowę o dofinansowanie projektu z tego powodu, że w sekcji C.6.1 wniosku aplikacyjnego wskazali, że przedsięwzięcie nie zalicza się do mogących oddziaływać na środowisko, chociaż faktycznie mogło ono oddziaływać na środowisko, to cel umowy nie mógł zostać osiągnięty, a więc dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Organ uznał również, że beneficjenci, nie przedkładając dokumentów związanych z oceną oddziaływania na środowisko, nie mogli składać wniosku o dofinansowanie, zatem przyznano im środki finansowe bez podstawy prawnej i środki te, jako pobrane nienależnie, także dlatego polegają zwrotowi.

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. Sąd wskazał, że Instytucja Zarządzająca podała dwie odrębne podstawy prawne dla określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.

Po pierwsze, w ocenie organu dofinansowanie podlega zwrotowi jako środki nienależne, czyli udzielone bez podstawy prawnej i dlatego należało zastosować art. 211 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 145 ust. 3 u.f.p. z 2005 r. Jako uzasadnienie tego stanowiska organ wyjaśnił, że chodzi o środki udzielone bez podstawy prawnej, a więc te, które refundowały wydatki poniesione mimo nieprzedłożenia wymaganych dokumentów.

Po drugie, uzasadniając zastosowanie art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005 r. organ stwierdził, że ten przepis stosuje się wówczas, gdy nastąpi rozwiązanie umowy o dofinansowanie, gdyż w takim przypadku, z obiektywnych przyczyn, cel umowy jest niemożliwy do zrealizowania, a to oznacza, że cała dotacja została wykorzystana niezgodnie z celem wynikającym z umowy, toteż powinna być zwrócona w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, bowiem środki w ramach projektu były wypłacane już w czasie obowiązywania tego przepisu (2010 i 2011 r.).

W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie decyzji w odniesieniu do art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005 r. jest nieprawidłowe, ponieważ warunkiem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu nie jest uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie. Umowa taka może być rozwiązana na skutek zaistnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 u.f.p. z 2005 r. Może też być rozwiązana przed wydaniem decyzji o jakiej mowa w ust. 4. Jednakże w żadnym ze wskazanych przypadków okoliczności związane z rozwiązaniem umowy nie mają prawnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu.

W konsekwencji, okoliczności związane z rozwiązaniem umowy pozostają poza sądową kontrolą decyzji wydawanej w myśl art. 211 ust. 4 u.f.p. z 2005 r. Dlatego też kwestia zasadności i prawidłowości rozwiązania umowy o dofinansowanie z dnia

[...] maja 2009 r. pozostawała poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu w stanie faktycznym sprawy nieuprawnione było utożsamienie przez Instytucję Zarządzającą wypowiedzenia przez nią umowy, prowadzącego do niemożności zrealizowania jej celu, z przesłanką wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem. Użyte w art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005 r. pojęcie "środki lub dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem" powinno być wykładane ściśle, a oznacza opłacenie ze środków pochodzących z dotacji zadań innych niż te, na które dotacji udzielono. Sąd uznał za bezsporne, że środki finansowe zostały przez skarżących wykorzystane na realizację celu wskazanego w umowie z dnia [...] maja 2009 r., czyli zgodnie z przeznaczeniem, a więc organ nie mógł zastosować art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005 r. jako podstawy ich zwrotu.

Zdaniem Sądu I instancji dochodząc zwrotu środków organ nietrafne powołał w decyzji również art. 211 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 145 ust. 3 u.f.p. z 2005 r. uznając, że dotychczas wypłacone dofinansowanie podlega zwrotowi jako środki pobrane nienależnie, czyli udzielone bez podstawy prawnej. Sąd podkreślił, że mimo obszerności, uzasadnienie kontrolowanej decyzji nie spełnia wymagań określonych w treści przepisu art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przeprowadzając obszerny wywód dotyczący charakteru projektu pod kątem niespełnienia wymogów oceny oddziaływania na środowisko, organ nie powiązał go z art. 211 ust. 1 pkt 3 u.f.p. z 2005 r. w celu wykazania, że dofinansowanie pobrano bez podstawy prawnej, wobec czego nie mógł zastosować art. 211 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy Sąd I instancji wyprowadził wniosek, że faktyczną podstawą żądania zwrotu dofinansowania było przyznanie go z naruszeniem obowiązujących procedur, bowiem na etapie realizacji projektu organ uznał, że projekt wymagał dokumentacji oceny oddziaływania na środowisko, której skarżący nie przedłożyli. W tym kontekście Sąd wskazał na różnice między pojęciami wykorzystania środków w sposób nienależny, z naruszeniem procedur lub pobraniem ich w nadmiernej wysokości. W przypadku wykorzystania środków z naruszeniem procedur (art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r.) organ powinien ustalić kształt tych procedur, a następnie wykazać fakt i stopień naruszeń oraz ich konsekwencje dla beneficjenta. Z art. 211 u.f.p. z 2005 r. wynika, że ustawodawca nie uzależnia wydania decyzji o określeniu kwoty przypadającej do zwrotu od ustalenia, czy wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem lub naruszeniem procedur bądź ich nienależne pobranie było spowodowane błędem lub zaniechaniem organu, czy okolicznościami leżącymi po stronie beneficjenta. Zdaniem Sądu skoro po zakończeniu konkursu, podpisaniu umowy i wypłaceniu beneficjentowi części dofinansowania, Instytucja Zarządzająca dokonała zaniechanej uprzednio kontroli projektu i wszczęła postępowanie o zwrot dofinansowania, przerzucając skutki własnych nieprawidłowości i zaniedbań na beneficjenta, to tym działaniem naruszyła zasadę zaufania do organów państwa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, powtórzoną w art. 8 k.p.a. i w ten sposób nie działała stosownie do art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE z dnia 31 lipca 2006 r. L 210, s. 25 ze zm.). Realizacja wskazanej zasady, w okolicznościach sprawy, powinna prowadzić do uwzględnienia, w toku wszczętego już postępowania w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu, dokumentacji środowiskowej przedłożonej przez skarżących na wezwanie organu oraz z ich własnej inicjatywy. Z tego powodu ocena zaistnienia przesłanek do wydania decyzji zwrotowej powinna być dokonana z uwzględnieniem tych dokumentów, ponieważ możliwość uzyskania decyzji środowiskowej w trakcie,

a nawet po realizacji inwestycji nie jest wykluczona.

Wskutek złożenia przez Zarząd Województwa skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wydał dnia 21 listopada 2014r. wyrok o sygnaturze

II GSK 1086/13, którym skargę kasacyjną oddalił.

W ocenie Sądu kasacyjnego, Sąd I instancji, dokonując prawidłowej wykładni art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005 r., trafnie uznał, że rozumowanie organu, zgodnie z którym rozwiązanie przez organ umowy o dofinansowanie wyklucza zrealizowanie celu umowy przez co spełniona zostaje przesłanka wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, nie jest poprawne.

Na wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem środki należy patrzeć wyłącznie z perspektywy wytypowanego do dofinansowania wniosku i zawartej w wyniku tego umowy o dofinansowanie, w których określony jest precyzyjnie przedmiot umowy.

W praktyce oznacza to, że dokonując kontroli wydatkowania przyznanych kwot instytucja zarządzająca odnosi te wydatki do zaakceptowanych wydatków kwalifikowalnych danego projektu. W sytuacji, gdy przyznane i wypłacone w oparciu o zawartą umowę środki wspólnotowe czy krajowe mieszczą się w wykazie wydatków kwalifikowanych, czyli że zostają wydatkowane na zadania określone w projekcie oraz umowie o dofinansowanie, brak jest podstaw aby dochodzić zwrotu tych środków w oparciu o art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005 r. jako wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Samo rozwiązanie przez organ umowy o dofinansowanie z powodu zaistnienia okoliczności uzasadniających takie działanie nie jest i nie może być uznane za okoliczność wskazaną w art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. z 2005r., ponieważ nie mieści się w tej normie. Przeciwne rozumowanie oznaczałoby stosowanie niedopuszczalnej, szerokiej wykładni cytowanego przepisu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...], wydaną w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie Projektu nr [...] "Rozwój konkurencyjności firmy G s. c. poprzez zakup innowacyjnej linii technologicznej", Zarząd Województwa zobowiązał J.K. oraz M.K. do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 53.223,02 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych z tytułu pobrania nienależnie i wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem środków na realizację umowy z dnia [...] maja 2009r. o dofinansowanie projektu.

W dniu 10 sierpnia 2015 r. do organu wpłynął wniosek J.K. i M.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżący zarzucili:

1) naruszenie art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), polegające na niezastosowaniu się do wiążących organ wskazań i oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu do wyroku NSA z dnia 21.11.2014 r. (sygn. akt II GSK 1086/13) oraz w uzasadnieniu do wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 21.02.2015 r. (II SA/Go 952/12),

2) naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji, poprzez uchybienie zasadzie działania jednostki w zaufaniu do organów Państwa, wywodzonej z zasady demokratycznego państwa prawnego,

3) naruszenie art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie,

4) naruszenie § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, poprzez jego błędną wykładnię,

5) naruszenie § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

6) naruszenie pkt 8 lit. b Załącznika II do Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia

27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, poprzez jego błędną wykładnię,

7) naruszenie § 18 ust. 2 pkt 1 Umowy nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. poprzez jego błędną wykładnię.

Decyzją nr [...] z [...] listopada 2015 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] lipca 2015 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ w pierwszej kolejności zacytował treść przepisów mających - jego zdaniem – zastosowanie w sprawie, tj. art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.), art. 113 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, z późn. zm.) i wskazał, że w związku z tym, iż umowa o dofinansowanie została zawarta w dniu [...] kwietnia 2009 r. tj. przed wejściem w życie nowej ustawy o finansach, przepisami właściwymi będą przepisy ustawy o finansach publicznych w dawnym brzmieniu.

Następnie organ podał, że art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 Iipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 definiuje termin nieprawidłowości jako "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego". Organ podkreślił, iż Komisja Europejska jak również ETS przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, obejmującą zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Przyjęcie takiej rozszerzającej wykładni naruszenia prawa oznacza, iż do popełnienia nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii. Analiza przepisów prawa Unii prowadzi natomiast do jednoznacznej konstatacji, iż wykrycie naruszenia czy to tego prawa, czy też prawa krajowego i uznanie go za nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083/2006, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, a wiążących się z wykryciem nieprawidłowości, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, nałożenia korekty finansowej (art. 98).

Dalej organ pokreślił, że zgodnie z treścią art. 60 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 odpowiada on za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone, oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi. Wobec powyższego Instytucja Zarządzająca została wręcz zobowiązana do weryfikacji wszelkich wydatków przedstawianych przez Beneficjentów dotyczących realizowanych przez nich projektów pod względem zgodności ich z zasadami krajowymi i wspólnotowymi, a tym samym została zobowiązana do wyciągania konsekwencji w stosunku do podmiotów.

Odpowiadając na zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut naruszenia przepisów art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a., IZ RPO wskazała, że wydając decyzję w I instancji, uwzględniła stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Orzekając w I instancji, ustaliła bowiem kształt procedur, a następnie wskazała fakt i stopień naruszeń tych procedur oraz konsekwencje finansowe dla strony. W związku z powyższym, dalsze zarzuty skarżącego, organ również uznał za niezasadne.

IZ RPO ustaliła, że strona we wniosku aplikacyjnym złożonym do Instytucji Zarządzającej RPO w dniu 10 wrześnie 2008 r. w sekcji C.6.1 podała, że "Projekt nie będzie wpływał na środowisko zarówno w znaczeniu negatywnym ani pozytywnym. Wszelkie prace w projekcie nie będą ingerowały w środowisko. Projekt nie będzie oddziaływał na obszar NATURA 2000. Zakres projektu nie jest wymieniony w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Nie wymagany jest raport o oddziaływaniu na środowisko oraz uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wszystkie prace produkcyjne będą wykonywanie zgodnie z wymogami i zabezpieczeniami pod względem zachowania bezpieczeństwa i ochrony

środowiska." Formularz wniosku opatrzony został podpisami osób uprawnionych do reprezentowania spółki zatem oświadczenie uznane zostało za wiążące. W związku z oświadczeniem strony zawartym we wniosku aplikacyjnym, iż przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zaakceptowano przedłożony Załącznik 1 a, a przy pozostałych dokumentach związanych z oddziaływaniem na środowisko na liście sprawdzającej dokumenty do umowy zaznaczono "nie dotyczy".

Mając na uwadze stanowisko WSA, oraz zarzuty wniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie organ wyjaśnił, że zgodnie z Ogłoszeniem o konkursie zamkniętym nr [...] "Ocena formalna i ocena merytoryczna są dokonywane w oparciu o kryteria wyboru projektów, zatwierdzone przez Komitet Monitorujący i zamieszczone w Uszczegółowieniu Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013, stanowiącym Załącznik do Uchwały Nr 122/730/08 Zarządu Województwa z dnia 23 Iipca 2008 r. zmieniającej Uchwałę Nr 100/610/2008 Zarządu Województwa z dnia 28 marca 2008r. w sprawie przyjęcia Uszczegółowienia RPO na lata 2007-2013." Kryteria formalne zatwierdzone przez Komitet Monitorujący zostały przygotowane w taki sposób, aby możliwe było ich zastosowanie do wszystkich Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego. Przy niektórych kryteriach (w tym przy kryteriach dotyczących OOŚ) w ramach oceny kryterium umieszczono zatem adnotację "nie dotyczy", do wyboru w przypadku, gdy w danym działaniu nie stosuje się danego kryterium. Uszczegółowienie kryteriów w ramach konkretnych Priorytetów zawarte zostało w Podręczniku procedur wersja 5.03 z dnia 7 października 2008 r. W dokumencie tym, obowiązującym podczas oceny przedmiotowego wniosku, w procedurze nr 2.4.5. Procedura weryfikacji formalnej wniosków zapisano, iż "Weryfikacja formalna przebiega w oparciu o kryteria przyjęte przez KM RPO, zamieszczone w karcie weryfikacji formalnej (wzór stanowi załącznik 2.4.6)." Zgodnie z tym załącznikiem, stanowiącym wzór karty weryfikacji formalnej w ramach II Priorytetu RPO, podczas oceny formalnej weryfikacja wniosku w zakresie oceny oddziaływania na środowisko odbywała się w bardzo ograniczonym zakresie. Zgodnie z kryterium B.2.1 oraz B.3.1 na podstawie zapisów w sekcji A.3 wniosku aplikacyjnego sprawdzano, jakich odpowiedzi udzieliła strona na pytania: czy projekt wymaga sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko oraz czy jest realizowany na obszarze Natura 2000. W związku z tym, iż strona w sekcji tej zaznaczyła "nie dotyczy" odpowiedzi takiej udzielono również w karcie oceny formalnej. Ponadto na podstawie zapisów wniosku o dofinansowanie złożonego przez stronę w dniu 10 września 2008 r. w sekcji C.6,1 przy pozostałych kryteriach dotyczących OOŚ tj. B.2.2, i B.3.2 we wzorze karty znajdującym się w Podręczniku procedur w polu źródło danych wskazano, iż dokumenty są załączane na etapie podpisania umowy o dofinansowanie projektu. W związku z tym w ramach oceny tych kryteriów również zapisano "nie dotyczy". Mając na uwadze, że złożone przez stronę oświadczenia we wniosku o dofinansowania, stanowiącym podstawowy dokument konkursowy, miały znaczący wpływ na dokonaną przez pracowników Instytucji Zarządzającej RPO weryfikację formalną, a wynik tej weryfikacji był pozytywny. Natomiast zgodnie z procedurą 2.4.7 pkt 1 ww. podręcznika procedur "Zatwierdzona lista wniosków zweryfikowanych pozytywnie podczas weryfikacji formalnej zostaje przekazana przez Pracownika DFR.Vi do oceny merytorycznej." Zatem warunkiem koniecznym dopuszczenia projektu do oceny merytorycznej była jego pozytywna weryfikacja formalna.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, IZ RPO wzięło pod uwagę, że złożone przez stronę oświadczenia miały decydujący wpływ na wynik weryfikacji formalnej, a w konsekwencji dopuszczenie przedmiotowego projektu do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, bowiem w ocenie organu strona naruszyła przepisy polskiego prawa dotyczące ocen oddziaływania na środowisko, ponieważ także przed rozpoczęciem inwestycji, jak i w czasie jej prowadzenia inwestycji tj. od

1 grudnia 2008 r. obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 2004 r. które wymieniało w § 3 ust. 1 pkt 27 "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych".

Po podjęciu przez Zarząd Województwa decyzji o wyborze projektu do dofinansowania do strony skierowane zostało pismo z dnia [...] grudnia 2008 r. wzywające do złożenia dokumentów niezbędnych do podpisania umowy w tym również pozwolenia na budowę (jeśli dotyczy) i dokumentów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko tj. Załącznika 1a, Zaświadczenia organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000 (załącznik 1 b) (jeśli dotyczy) oraz Raportu z oceny oddziaływania na środowisko (jeśli dotyczy). Strona przedłożyła Załącznik 1 a. W związku z oświadczeniem strony zawartym we wniosku aplikacyjnym, że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zaakceptowano przedłożony Załącznik 1a, a przy pozostałych dokumentach z tej grupy na liście sprawdzającej dokumenty do umowy zaznaczono "nie dotyczy". Dodatkowo należy podkreślić, iż złożenie przez stronę osobnego druku oświadczenia o braku konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania projektu na środowisko nie zmieniłoby toku postępowania przy weryfikacji projektu, ponieważ oświadczenie o tożsamej treści zostało zawarte we wniosku aplikacyjnym w sekcji C.6.1.

W wyniku złożenia przez Stronę oświadczenia we wniosku aplikacyjnym, z którego jednoznacznie wynika, że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, po podjęciu przez Zarząd Województwa decyzji o dofinansowaniu projektu, zdaniem Instytucji Zarządzającej RPO nie było konieczności szczegółowej weryfikacji wniosku o dofinansowanie pod kątem oceny oddziaływania na środowisko, a w konsekwencji powyższego wniosek nie został skierowany do oceny pod kątem OOŚ przez zewnętrznego eksperta.

Instytucja Zarządzająca RPO podkreśliła, iż powyższe działania były tylko i wyłącznie skutkiem oświadczenia strony, które jak się później okazało, nie było zgodne ze stanem faktycznym. Strona do dnia wydawania decyzji nie uzyskała stosownej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tak więc IZ RPO nie zgodziła się ze skarżącymi, ponieważ wniosek aplikacyjny nie został wypełniony prawidłowo, tj. niezgodnie ze stanem faktycznym.

Następnie Instytucja Zarządzająca RPO wskazała, iż podjęła czynności związane z powtórną weryfikacją posiadanej dokumentacji oraz wezwała stronę pismem z dnia 8 czerwca 2011r. do uzupełnienia brakujących dokumentów. Uzupełniona dokumentacja projektowa wpłynęła do siedziby RPO 21 czerwca 2011 r., a następnie została przekazana do weryfikacji przez zewnętrznego eksperta do spraw oceny oddziaływania na środowisko. Przy pomocy Eksperta IZ RPO ustaliła, że na podstawie załącznika ll pkt 8 b Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne 85/337/EWG oraz na podstawie § 3 ust.1 pkt 27 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397 z późn. zm.) przedsięwzięcie polegające na bieleniu wyrobów pasmanteryjnych zaliczane jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Ponadto IZ RPO ustaliła, że przed wydaniem pozwolenia na budowę nr 1260/05 nie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast decyzja o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. nie kwalifikowała przedsięwzięcia do mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ponieważ w okresie wydawania tych decyzji strona nie wskazała, że zamierza zainstalować

w istniejących obiektach linii technologicznych do bielenia.

Odpowiadając na zarzut naruszenia § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., zarzut naruszenia pkt 8 lit b Załącznika II do Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne oraz zarzut naruszenia § 18 ust. 2 pkt 1 Umowy nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. organ wyjaśnił, że strona naruszyła przepisy polskiego prawa dotyczące ocen oddziaływania na środowisko, ponieważ także przed rozpoczęciem inwestycji, jak i w czasie jej prowadzenia inwestycji tj. od [...] grudnia 2008 r. obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 2004 r., które wymieniało w § 3 ust. 1 pkt 27 "instalacje do czyszczenia, odtłuszczania lub farbowania włókien lub materiałów włókienniczych". Analogiczne zapisy zostały ujęte w rozporządzeniu z 9 listopada 2010 r., co oznaczało, że dla tych przedsięwzięć wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed rozpoczęciem ich realizacji, na podstawie przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U., Nr 199, poz. 1227 ze zm,), dalej o.o.ś.

Zdaniem organu powyższe jest konsekwencją Załącznika II dyrektywy 85/337, który wymienia w pkt 8 lit. b) "zakłady obróbki wstępnej (mycie, bielenie, maceryzacja) farbiarnie włókien lub tekstyliów", co oznacza, że zakład prowadzony przez stronę jeszcze przed zrealizowaniem omawianego projektu należał i nadał należy do kategorii, o której mowa w pkt 8 lit. b) Załącznika II do dyrektywy.

Strona nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, oświadczając, że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Załącznik 1a) i dlatego nie wymaga postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W przypadku przedsięwzięcia realizowanego przez stronę, nie została przeprowadzona selekcja indywidualna, ponieważ nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz nie została przeprowadzona selekcja kategoryczna, która mogłaby polegać na tym, że w zgodnym z dyrektywą, w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) wykluczono by dany rodzaj przedsięwzięcia spod obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, ze względu na określone progi lub kryteria. Zdaniem IZ RPO, z powodu nieprzedstawienia przez stronę wymaganych dokumentów związanych z oceną oddziaływania na środowisko, zgodnie z polskimi jak i unijnymi przepisami i w związku z tym, że nie mogła ona składać wniosku o dofinansowanie w ramach programu Regionalnego Programu Operacyjnego działania 2.2, w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 211 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Wobec powyższego organ stwierdził, że strona nie przeszłaby weryfikacji formalnej, a tym bardziej merytorycznej i nie uzyskałaby dofinansowania.

Wobec powyższego Instytucja Zarządzająca RPO stwierdziła, iż w przedmiotowym projekcie wystąpiła nieprawidłowość skutkująca koniecznością zwrotu przez stronę całości otrzymanego dofinansowania.

J.K. i M.K. – wspólnicy G M.K., J.K. s.c., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję wydaną w drugiej instancji. W skardze podnieśli te same zarzuty co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji.

Wskazali, że nawet gdyby uznać, że brak decyzji środowiskowej na etapie złożenia wniosku był w jakikolwiek sposób zawiniony przez beneficjenta to późniejsze dostarczenie takiej decyzji, co więcej stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzania procedury OOŚ powoduje, że beneficjent uzyskał stan, w którym wszystkie wymogi formalne otrzymania dofinansowania zostały dotrzymane.

Następnie podnieśli, że uzasadniając przesłankę z art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p., którą jest wykorzystanie z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. organ opisuje procedury, które miały zastosowanie przy ocenie a następnie realizacji projektu skarżących. Organ szczegółowo analizuje nie te dokumenty, które przeznaczone były dla wnioskodawców a następnie beneficjentów tylko te, którymi posługiwali się eksperci podczas oceny projektu. Procedury te nie były skierowane do wnioskodawców (beneficjentów), a zatem nie mogły być przez nich naruszone.

Pomimo obszernego opisu procedur obowiązujących w programie organ nie wskazał, które konkretnie postanowienia i których procedur zostały przez skarżących naruszone. Zdaniem skarżących dostosowali się oni do wszystkich procedur, złożyli wniosek o dofinansowanie o określonej treści a następnie realizowali wszystkie wytyczne organu. Organ przyznał, że żaden przepis żadnej procedury nie nakładał obowiązku przedstawienia dokumentów związanych z ochroną środowiska, przyznał też, że właściwie obowiązek taki nie był przez organ badany przy ocenie formalnej. Obowiązek taki "nakładał" na siebie sam wnioskodawca odznaczając stosowny punkt w treści wniosku. Zdaniem organu de facto to wnioskodawca decydował o tym, czy dla jego projektu wymagany jest raport środowiskowy. Brak oceny danego aspektu i brak procedury szczegółowo regulującej tenże aspekt nie może rodzić negatywnych skutków dla wnioskodawcy/beneficjenta i powoduje, że kwestionowany przepis nie może być zastosowany wobec skarżących.

Fakt, że skarżący odznaczyli, że ich projekt nie wymaga przeprowadzenia procedury OOŚ wynikał tylko z ich głębokiego przeświadczenia, że tak jest w istocie (z przyczyn, o których mowa poniżej). Organ nie wykazał tu próby celowego wprowadzenia organu w błąd a odmienna ocena prawna zdarzeń faktycznych nie może być traktowana w kategorii złożenia oświadczeń potwierdzających nieprawdę.

Organ zarzuca, że skarżący nie przedłożyli wymaganych dokumentów związanych z OOŚ podczas gdy ich zdaniem dokumenty takie nie były konieczne a nikt takich dokumentów od nich nie żądał. W momencie gdy organ zażądał decyzji środowiskowej skarżący natychmiast o takową wystąpili i niezwłocznie ją przedłożyli organowi. Gdyby do takiego wezwania doszło na etapie oceny wniosków, to strona by uzupełniła wtedy wniosek o stosowną decyzję. Podkreślenia wymaga fakt, że decyzja środowiskowa przewiduje, że nie jest konieczne sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko nie byłoby zatem żadnych przeszkód dla uzyskania dofinansowania.

W związku z powyższym skarżący uznali, że nie doszło do powstania żadnej nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r. jako że realizacja projektu nie spowodowała i nie może spowodować szkody w budżecie UE w postaci finansowania nieuzasadnionego wydatku.

Reasumując pełnomocnik skarżących podniósł, że nie zostały spełnione żadne przesłanki warunkujące zwrot udzielonego dofinansowania, ponieważ żadna z procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. nie przewidywała konkretnego obowiązku dołączenia dokumentacji środowiskowej do wniosku, nie zostały przez beneficjenta naruszone żadne procedury, o których mowa w art. 208 u.f.p. Nie powstała zatem żadna nieprawidłowość skutkująca obowiązkiem zwrotu udzielonego dofinansowania.

Nie zostały spełnione również żadne przesłanki nakładające na skarżących obowiązek przeprowadzenia procedury środowiskowej, ponieważ skarżący nie oświadczyli nieprawdy, że zakres projektu nie jest objęty rozporządzeniem z 2004r., rozporządzeniem z 2010r., dyrektywą 85/337, projekt nie jest objęty dyrektywą 85/337, bo skarżący nie prowadzi farbiarni, a tylko takie przedsięwzięcie jest wymienione w dyrektywie, skarżący nigdy nie oświadczali, że przedsięwzięcie nie jest objęte rozporządzeniem z 2010r., bo rozporządzenie to weszło w życie

15 listopada 2010r., a więc długo po wypełnieniu wniosku aplikacyjnego. Zakres projektu nie jest objęty również rozporządzeniem z 2004 r., bo nie mamy tu do czynienia z montażem instalacji nowego rodzaju, wykorzystywanej do zupełnie nowego, wcześniej nie przeprowadzanego procesu tylko mamy tu do czynienia z nową instalacją opartą na nowej technologii. W rozporządzeniu z 2004r. przebudowa istniejącego i funkcjonującego przedsięwzięcia nie jest traktowana jako autonomiczne przedsięwzięcie mogące wpływać na stan środowiska (taki stan prawny wprowadza dopiero rozporządzenie z 2010r., skoro tak, wcześniej takie unormowania nie obowiązywały). Nadto pełnomocnik wskazał, że nie ma potrzeby zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania - wprowadzenie nowej technologii nie stanowi zmiany sposobu użytkowania (tak również starostwo powiatowe), nawet jeśli zgłoszenie byłoby wymagane to najwcześniej 30 dni przed uruchomieniem linii.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu właściwych środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności administracyjnych związanych z przedmiotem danej sprawy. W niniejszej sprawie wskazać również należy na treść przepisu art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Ocena prawna dotyczyć może stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną sądu i organu w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że sąd jak i organ w trakcie ponownego rozpoznania sprawy nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu stanowią konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążąca w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, czyli ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wydanie 2, str. 592-593).

W niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie po wydaniu wskazanych w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.

z dnia 21 lutego 2013 roku w sprawie II SA/Go 952/12 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 roku w sprawie II GSK 1086/13, który skargę kasacyjną oddalił. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika również, aby po wydaniu niniejszych orzeczeń nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych. Tym samym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte we wskazanych orzeczeniach sądowych mają w pełni zastosowanie.

Analiza orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2013 roku, od którego skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 21 listopada 2014 roku prowadzi do wniosku, że Sąd nie zakwestionował prawa Zarządu Województwa jako instytucji zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym do dokonywania przez cały okres realizacji projektu tj. od momentu złożenia wniosku aplikacyjnego o dofinansowanie projektu do zakończenia jego realizacji. Ujawnienie ewentualnych naruszeń prawa czy innych nieprawidłowości, jest dopuszczalne nie tylko na etapie oceny, ale także realizacji projektu i skutkuje obowiązkiem zastosowania przez organ określonych przez przepisy sankcji w stosunku do beneficjenta pomocy. Wynika to zarówno z przepisu art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. nr 227, poz. 1658 ze zm.), jak i art. 60 i art. 98 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 roku ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L Nr 210, poz. 25 ze zm.). Instytucja zarządzająca uprawniona jest do ujawniania naruszeń prawa powszechnie obowiązującego oraz procedur obowiązujących w ramach programu operacyjnego, którym zarządza przez czas realizacji programu i to na każdym etapie realizacji dotowanych projektów,

a przepis art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych stanowił instrument prawny stwarzający mechanizm skutecznego odzyskiwania środków finansowych wydatkowanych lub pobranych w sposób w nim określony (wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości). Jednocześnie Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaistniały przesłanki do uznania, że wypłacone skarżącym dofinansowanie zostało wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem (art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych) oraz organ nie wykazał, że beneficjent pobrał dofinansowanie bez podstawy prawnej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji przyczyną uznania dofinansowania za nienależnie pobrane było nieprzedłożenie dokumentów związanych z oceną oddziaływania na środowisko. Faktyczną więc podstawą żądania zwrotu dofinansowania pozostawało w istocie przyznanie go z naruszeniem obowiązujących procedur. Organ winien więc wskazać jakie procedury zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało czego organ nie uczynił, zaznaczając że dyrektywy nie podsiadają bezpośredniej skuteczności wobec osób fizycznych i prawnych, nie nakładają na nie obowiązków z nich wynikających. Wymagają jedynie od prawodawcy krajowego wprowadzenie takich regulacji prawnych, które umożliwiają osiągnięcie rezultatu wymaganego przez daną dyrektywę. W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd wskazał na istotne uchybienia Instytucji Zarządzającej juz na etapie procedury konkursowej, w szczególności nie podjecie czynności wyjaśniających wobec nie złożenia przez skarżących zarówno dokumentów dotyczących oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko lub raportu o oddziaływaniu na środowisko jak i oświadczenia beneficjenta ubiegającego się o dofinansowanie projektu o braku konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, złożonego na ustalonym formularzu. Sąd wskazał również na brak merytorycznej oceny przez organ wniosku skarżących w kontekście przepisów dotyczących oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko do czego była bezspornie zobowiązana. Uchybienia organu w tym zakresie i dokonanie zaniechanej uprzednio kontroli merytorycznej wniosku dopiero po zakończeniu procedury konkursowej, podpisaniu umowy o dofinansowanie i wypłaceniu części dofinansowania nie mogą powodować ujemnych następstw dla strony działającej w dobrej wierze i zaufaniu do podejmowanych przez organ działań i rozstrzygnięć. Nadto organ nie uwzględnił złożenia przez skarżących na późniejszym etapie realizacji projektu decyzji środowiskowej. Sąd zakwestionował również fakt domagania się przez Instytucję Zarządzającą zwrotu całego dofinansowania podczas, gdy naruszenie procedury dotyczy tylko części projektu dotyczącej linii technologicznej do bielenia i farbowania, stanowiącej ¼ cześć projektu.

Dokonując oceny merytorycznej decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić że organ nie uwzględnił w całości oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 lutego 2014 roku i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 roku.

Odnosząc się do złożonego przez stronę oświadczenia we wniosku aplikacyjnym, że przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, organ stwierdził, że treść tego oświadczenia miało decydujący wpływ na wynik weryfikacji formalnej, a w konsekwencji dopuszczenie projektu objętego wnioskiem do merytorycznego rozpatrzenia. Treść takiego oświadczenia nie rodziła po stronie organu konieczności szczegółowej weryfikacji wniosku o dofinansowanie pod kątem oceny oddziaływania na środowisko, a konsekwencji wniosek nie został skierowany do oceny pod kątem OOŚ przez zewnętrznego eksperta, co było wyłącznie skutkiem oświadczenia złożonego przez stronę, które jak się później okazało, nie było zgodne ze stanem faktycznym. Przeprowadzona bowiem w czerwcu 2011 roku przez Urząd Kontroli Skarbowej kontrola wykazała, że objęte wnioskiem o dofinansowanie przedsięwzięcie obejmujące między innymi bielenie wyrobów pasmanteryjnych zaliczyć należy instalacje służących do czyszczenia, odtłuszczania i farbowania materiałów włókienniczych jest przedsięwzięciem, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2004 r., nr 213, poz. 2573), co znalazło również potwierdzenie w ekspertyzie sporządzonej na zlecenie organu przez zewnętrznego eksperta w 2011 rok. Organ nadto podkreśli podkreślił, że strona do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uzyskała stosownej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a jej późniejsze uzyskanie już po wykryciu nieprawidłowości nie sanuje braków wniosku o dofinansowanie, które skutkują nałożeniem obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania. Z powodu nie przedstawienia przez stronę wymaganych dokumentów związanych z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z polskimi jak i unijnymi przepisami nie mogła ona składać wniosku o dofinansowanie w ramach programu Regionalnego Programu Operacyjnego. Jej wniosek nie przeszedłby weryfikacji formalnej, ani też merytorycznej, a w konsekwencji strona nie uzyskałby dofinansowania. Powyższe pozwoliło organowi stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiła konieczność zwrotu przez stronę całości otrzymanego dofinansowania.

Powyższa ocena prawna dokonana przez organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy pomija jednak ocenę prawną i wskazania zawarte w uprzednio wydanych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności organ nie uwzględnił rozważań Sądu dotyczących uchybień leżących po stronie organu oceny wniosku na etapie postępowania konkursowym i zaniechania oceny na tym etapie oceny merytorycznej wniosku, przeprowadzenie je dopiero po podpisaniu umowy o dofinansowanie i realizacji przedsięwzięcia przez stronę w oparciu o jej postanowienia i otrzymaniu części dofinansowania. Stanowi to naruszenie wywodzonej z zasady demokratycznego państwa, prawnej zasady działania jednostki w zaufaniu do organów Państwa. W świetle tej zasady, jak podkreślił w uzasadnieniu swojego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., uchybienia ze strony organu nie mogą powodować ujemnych następstw dla strony działającej w dobrej wierze i zaufaniu do podejmowanych działań i rozstrzygnięć przez organ. Organ konsekwentnie pomija w uzasadnieniach wydawanych w niniejszej sprawie decyzjach, że na etapie postępowania konkursowego tj. przed podpisaniem umowy o dofinansowanie posiadał do dyspozycji nie tylko oświadczenie strony, iż objęte wnioskiem o dofinansowanie przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ale także dokumentów złożonych przez stronę, z których wynika charakter planowanego przedsięwzięcia, że jednym z jego elementów jest linia bielenia wyrobów pasmanteryjnych. Tym samym ograniczenie się tylko na etapie postępowania konkursowego do ustalenia czy beneficjent dołączył do wniosku oświadczenie w przedmiocie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, bez odniesienia treści tego oświadczenia do pozostałych załączonych do wniosku dokumentów stanowi przejaw zbytniego formalizmu. Późniejsze wykazywanie już na etapie oceny realizacji projektu, iż treść tego oświadczenia nie jest zgodna z stanem faktycznym i nałożenie obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania stanowi naruszenie wyżej wskazanej zasady działania jednostki w zaufaniu do organów Państwa. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje, że był obowiązany tylko do formalnego zbadania, czy strona złożyła oświadczenie w przedmiocie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co jednak zostało wyraźnie zakwestionowane w uprzednio wydanym w niniejszej sprawie wyroku. Pełna realizacja przez organ zasady działania jednostki w zaufaniu do organów państwa w okolicznościach rozpoznawanej sprawy powinna prowadzić do uwzględnienia, w toku wszczętego postępowania w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu, dokumentacji środowiskowej przedłożonej przez skarżących na wezwanie Instytucji Zarządzającej, jak i też z ich własnej inicjatywy, co również zawarły Sądy w ocenie prawnej i zalecenia zawartych w uprzednio wydanym wyrokach. Powyższych wskazań organ nie uwzględnił w wydanych ponownie decyzjach, stwierdzając jednoznacznie, że nie jest możliwe sanowanie działań strony poprzez uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach już po wykryciu nieprawidłowości. Organ nie wykazał, że przedłożona przez skarżących decyzja środowiskowa, która znajduje się w aktach sprawy administracyjnej dotyczy innego przedsięwzięcia niż stanowiące przedmiot niniejszego postępowania o dofinansowanie. Nadto podnosząc, że powyższe wadliwe oświadczenie strony w przedmiocie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jako nie odpowiadające stanowi faktycznemu uzasadnia nałożenie obowiązku zwrotu całego otrzymanego dofinansowania, organ nie uwzględnia w całości oceny Sądu zawartej w punkcie 15 uzasadnienia wyroku z dnia 21 lutego 2013 roku (strona 31-32), z której wynika, że "nawet gdyby uznać za zasadne stanowisko organu w zakresie obowiązku zwrotu dofinansowania, to zwrotowi podlegać powinna tylko ta część, która dotyczy linii technologicznej do bielenia i farbowania, stanowiącej "¼ zamaszynowienia" projektu, obejmującego też inne maszyny, których nie dotyczyła kwestia oceny środowiskowej. Co do zasady należy podzielić w tym zakresie stanowisko strony skarżącej." Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd powołał się na art. 211 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych, zgodnie z którym do budżetu państwa podlega zwrotowi jedynie ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Mając powyższe na uwadze, należało uznać skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzją ją poprzedzającej. Organ w uzasadnieniach powyższych decyzji, przedstawia w poszczególnych istotnych do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestiach wnioski końcowe, nie znajdujące oparcia w ocenie prawnej i wskazaniach co do dalszego postępowania zawartych w uprzednio wydanych w niniejszej sprawie wyrokach. Nadto organ wydał decyzje rozstrzygające sprawę bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w ramach którego ewentualnie ujawnione mogłyby zostać okoliczności inne niż te, które stanowiły podstawę wydania decyzji dotychczasowych.

Uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 145 a pkt 1 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu o przez skarżących otrzymanego dofinansowania z uwagi na konieczność rozważenia możliwości nakazania skarżącym zwrotu części dofinansowania.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ winien mieć na względzie treść art. 153 p.p.s.a. i w całej rozciągłości zastosować się do oceny prawnej i wskazówek zawartych w dotychczas wydanych w sprawie wyrokach.

Zważywszy na wynik postępowania o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 202 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1 pkt 1a w zw.

z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 poz. 1804). Skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 1605 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictw w wysokości 34 zł, a wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w oparciu o powołane przepisy ustalono na kwotę 7200 zł.