Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1798/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 ()
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art.246 par.1 pkt 2, art.260 par.1, art.249 a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1798/15 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na niewykonanie przez Wójta Gminy K. wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 465/12 postanawia 1) utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1798/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych; 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 września 2015 r. J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy K. wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 465/12.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 03 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1798/15 skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

Pismem z dnia 15 grudnia 2015 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 12 stycznia 2016 r., skarżący zwrócił się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem, synową oraz czwórką wnucząt. Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze - skarżącego jego oraz jego żony (skarżący – [...] zł netto; żona skarżącego – [...] zł netto), jak również zasiłek rodzinny na dzieci syna w wysokości [...] zł oraz wyliczany na podstawie tzw. hektarów przeliczeniowych teoretyczny dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego dla celów podatku rolnego w wysokości [...] zł. Podał, że łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł netto miesięcznie i że rodzina utrzymuje się z emerytur rolniczych jego i jego żony, z otrzymywanych zasiłków z gminy oraz plonów gospodarstwa. Wskazał, że zamieszkuje na [...] m² w domu stanowiącym własność syna, nie posiada nieruchomości ani oszczędności, jak również żadnych wartościowych przedmiotów.

Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne prowadzone przez syna i synową nie przynosi pieniężnego dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał.

Wyjaśnił, że jego synowa, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje około [...] zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że opłaca rachunki za energię elektryczną około [...] zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia oraz stan zdrowia jego żony wymaga leczenia, na co przeznaczają miesięcznie ok. [...] zł.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1798/15 odmówiono J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Pismem z dnia 01 lutego 2016 r. (03 lutego 2016 r. - data wpływu pisma na Biuro Podawczego WSA w Warszawie), skarżący sprecyzował swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, podnosząc, iż wnosi jedynie o zwolnienie od wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie.

Odpis ww. postanowienia referendarza sądowego skarżący otrzymał w dniu 04 lutego 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy).

Pismem z dnia 08 lutego 2016 r. (08 lutego 2016 r. - data wpływu pisma na Biuro Podawczego WSA w Warszawie), skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego, podważając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu.

W treści pisma stanowiącego sprzeciw skarżący podał, że stwierdzenie, iż miesięczny dochód w wysokości [...] zł na ośmioosobową rodzinę, nie dowodzi życia w ubóstwie, przy jednoczesnym braku wskazaniu granicy tego ubóstwa, świadczy o całkowitym oderwaniu od rzeczywistości, braku doświadczenia życiowego i obiektywizmu orzekającego. Skarżący dodał, że z uwagi na zły stan zdrowia syna zmuszony jest ponosić dodatkowe wydatki na opiekę lekarską syna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Należy stwierdzić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 09 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po tej dacie, dlatego stosownie do treści art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa, stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Stosownie do treści art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 ppsa).

Zgodnie z art. 243 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3).

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 ppsa (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz", Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Wydanie II, Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006, s. 554.).

Należy podkreślić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11; postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 26/11).

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych (czy tylko od wpisu sądowego od skargi). Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa).

W niniejszej sprawie wpis sądowy od wniesionej skargi wynosi 200 zł.

W ocenie Sądu, referendarz zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że deklarowany dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł miesięcznie, natomiast prowadzone przez syna skarżącego gospodarstwo rolne zaspakaja bieżące potrzeby rodziny.

Podkreślić należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, a więc bierze się również pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2010, s. 571, tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I OZ 781/14).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy utrzymać w mocy.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 249a ppsa, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

W rozpoznawanej sprawie skarżący pismem z dnia z dnia 01 lutego 2016 r. (03 lutego 2016 r. - data wpływu pisma na Biuro Podawczego WSA w Warszawie), sprecyzował swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, podnosząc, iż wnosi jedynie o zwolnienie od wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego należało umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 oraz art. 249a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.