Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1105/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Wodne prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 210 par. 1, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Teza: W świetle art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń

melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem urządzeń melioracji wodnych w granicach parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego

oraz ich otulin. Jeśli zatem wykonane urządzenia wodne znajdują się w granicach Wigierskiego Parku Narodowego wymagane jest pozwolenie na budowę.

Ponadto utworzony przez człowieka zbiornik wodny niezależnie od tego czy będzie służył celom hodowlanym, a tym samym będzie ziemnym stawem rybnym

tj. urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, czy też będzie służył wyłącznie celom rekreacyjno-wypoczynkowym, to jako powstały w sztucznie

pogłębionym przez człowieka obniżeniu terenu będzie budowlą, na wykonanie której z zasady wymagane jest pozwolenie na budowę.

TEZY

W świetle art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń

melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem urządzeń melioracji wodnych w granicach parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego

oraz ich otulin. Jeśli zatem wykonane urządzenia wodne znajdują się w granicach Wigierskiego Parku Narodowego wymagane jest pozwolenie na budowę.

Ponadto utworzony przez człowieka zbiornik wodny niezależnie od tego czy będzie służył celom hodowlanym, a tym samym będzie ziemnym stawem rybnym

tj. urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, czy też będzie służył wyłącznie celom rekreacyjno-wypoczynkowym, to jako powstały w sztucznie

pogłębionym przez człowieka obniżeniu terenu będzie budowlą, na wykonanie której z zasady wymagane jest pozwolenie na budowę.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi T. G. i W. Parku Narodowego w K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu i uchylenia decyzji w części dotyczącej obowiązku przedłożenia opinii i umorzenie postępowania w tym zakresie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z dnia [...] września 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego T. G. kwotę 755 złotych (siedemset pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Pismem z dnia [...] września 1997 roku pan T. G. zgłosił do Urzędu Rejonowego w S. przebudowę stawu ogrodowego znajdującego się na działkach nr [...]. Do zgłoszenia załączony został szkic sytuacyjny z wrysowanym stawem oraz pozytywna opinia W. Parku Narodowego. Wobec stwierdzenia przez Dyrektora W. Parku Narodowego, że zakres prac prowadzonych na przedmiotowych nieruchomościach nie ma związku z robotami objętymi uzgodnieniem, a więc i zgłoszeniem, w dniu [...] lutego 1998 roku Urząd Wojewódzki w S. wszczął postępowanie w sprawie prowadzonych robót budowlanych na działkach nr [...] w obrębie wsi Cz. F. (W.) gm. S. przez pana T. G.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Wojewoda S. w dniu

[...] kwietnia 1998 roku nr [...] na podstawie art. 48, art. 85 ust. 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 z późn. zm.) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnie prowadzonych przez pana T. G. robót, polegających na wykopaniu stawu na działce nr [...] oraz kanału na działkach nr [...] w obrębie wsi Cz. F., gm. S. nakazał likwidację w/w obiektów i przywrócenie terenu do stanu pierwotnego, wskazując iż zostały one wykonane bez pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] maja 1998 roku (nr [...]) po rozpatrzeniu powyższego odwołania uchylił zaskarżoną decyzję

i umorzył postępowanie przed organem I instancji z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została wydana przez niewłaściwy organ (k.75 akt administracyjnych).

Następnie Urząd Wojewódzki w S. przekazał w/w sprawę do Urzędu Rejonowego w S., zgodnie z wytycznymi Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Kierownik Urzędu Rejonowego w S. postanowieniem z dnia [...] czerwca 1998 roku nr [...] nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego

i odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył zażalenie, które Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] lipca 1998 roku nr [...] oddalił, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia [...] września 1998 roku [...] na postawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 z późn. zm.) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnie wykopanego stawu wraz z kanałem na działkach nr [...] w obrębie wsi Cz. F., gm. S. przez pana T. G., nakazał likwidację w/w obiektów i przywrócenie terenu do stanu pierwotnego, wskazując iż zostały one wykonane w warunkach samowoli budowlanej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Po złożeniu niniejszego odwołania w dniu [...] września 1998 roku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] uchylił swoją decyzje z dnia [...] maja 1998 roku nr [...], uznając iż właściwym organem do rozpoznania tej sprawy był jednak Wojewoda S. Powyższe skutkowało tym, iż ponownie należało rozpoznać odwołanie państwa W. i T. G. od decyzji Wojewody S. z dnia [...] kwietnia 1998 roku nr [...] nakazującej likwidację stawu wraz z kanałem na działkach nr [...] we wsi Cz. F. (k. 112 akt administracyjnych).

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] października 1998 roku (nr [...]) po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody S., wskazując iż samowolne wykonanie przedmiotowych obiektów skutkuje koniecznością ich likwidacji zgodnie z przepisem art. 48 – ustawy Prawo budowlane (k.115 akt administracyjnych).

W związku z powyższym Wojewoda S. decyzją z dnia [...] listopada 1998 roku nr [...] uchylił zaskarżoną przez skarżącego decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1998 roku nr [...] i umorzył postępowanie przed tym organem.

Na decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 1998 roku nr [...] i z dnia [...] października 1998 roku nr [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. wnieśli W. G. i T. G. (k. 56 akt administracyjnych, tom II).

Po rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2000 roku w sprawie sygn. akt IV.SA.2346/98 uchyli w/w decyzje oraz decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 1998 roku nr [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia NSA wskazał, iż organ orzekł o uchyleniu swojej decyzji z dnia [...] maja 1998 roku, a równocześnie nie rozstrzygnął o istocie sprawy, którą było rozpoznanie odwołania skarżących do decyzji Wojewody S. z dnia [...] kwietnia 1998 roku. Nadto za nieuzasadniony uznał zarzut skargi wskazujący, iż omawiane decyzje zostały wydane w rozpoznaniu skargi podmiotu, który nie miał przymiotu strony w postępowaniu, bowiem w toku postępowania ustalono iż przedmiotowe akweny zostały częściowo wykonane na terenie należącym do Skarbu Państwa, które wchodzą w skład W. Parku Narodowego. NSA podkreślił również, iż w zaskarżonych decyzjach poza wskazaniem, że sporne akweny są dużych rozmiarów, nie ma żadnych ustaleń, które prowadziłyby do wniosku, iż obiekty te z uwagi na swój charakter należy zaliczyć to tych, których dotyczy przepis art. 85 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego mając na uwadze powyższy wyrok, decyzją z dnia [...] lutego 2001 roku nr [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania pana T. G. i pani W. G. od decyzji Wojewody S. z dnia [...] kwietnia 1998 roku uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podkreślił przy tym jednocześnie, iż w świetle ujawnionych wad decyzji przez NSA, organ I instancji, pomimo iż nie dysponował niezbędnymi dowodami, to nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ich uzyskania, tej zaś wady organ odwoławczy nie może konwalidować. Organ wskazał ponadto, iż z uwagi na zmiany przepisów właściwym organem dla prowadzenia niniejszej sprawy jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. lub odpowiednio miejscowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.

W dniu [...] lutego 2001 roku P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. W uzasadnieniu swej decyzji podniósł, iż wybudowanego obiekty wodne na nieruchomości siedliskowej skarżącego nie są obiektami hydrotechnicznymi w myśl Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnych z dnia 20 grudnia 1996 roku dotyczącego warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane gospodarki wodnej i ich usytuowanie, lecz urządzeniami zaliczanymi do melioracji szczegółowych, o czym stanowi ustawa Prawo wodne z 1974 roku w art. 91 ust. 4 pkt. 2.

Organ wskazał także, że w świetle art. 82 i 83 ust. 3 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku Wojewoda jest organem I instancji w zakresie obiektów hydrotechnicznych, a zakres tej kompetencji nie może być rozszerzany w drodze wykładni prawa. Z tych też względów postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe.

Odwołanie na powyższą decyzję złożył skarżący.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 roku nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując iż pan T. G. wybudował na działce [...] zbiornik wodny o powierzchni około 1800 m2 oraz kanał, które to w ocenie organu odwoławczego stanowią obiekty hydrotechniczne. Właściwy do załatwienia sprawy organem jest zatem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Na tą decyzję pan T. G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. Pomimo tego P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie likwidacji stawów na działkach [...] położonych w obrębie wsi Cz. F. gm. S. umorzył postępowanie w swoim organie, decyzją z dnia [...] października 2001 roku nr [...].

Mając na uwadze toczące się postępowanie przed NSA Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 roku nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie likwidacji stawów na działkach [...] położonych w obrębie wsi Cz. F. gm. S. (tom III k.41).

Naczelny Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 21 marca 2003 roku (sygn. akt IIV SA 1391/01) uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2001 roku nr [...], przede wszystkim z tego względu, iż nie ustalono jednoznacznie, jaki organ jest właściwy do rozpoznania sprawy. NSA podkreślił, iż dotychczasowe ustalenia, jedynie co do rozmiarów przedmiotowych obiektów są niewystarczające. Decydujące bowiem znacznie na właściwość organu ma funkcja tych obiektów. Bez oceny zaistnienia w sprawie przesłanki o podstawowym znaczeniu (roli spełnianej przez przedmiotowe obiekty) nie było możliwe wnioskowanie w kwestii właściwości.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2003 roku [...] utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2001 roku nr [...], w której umorzono postępowanie administracyjne w tej sprawie.

W uzasadnieniu swej decyzji organ przychylił się do stanowiska P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w świetle którego, wybudowane obiekty wodne na nieruchomości siedliskowej skarżącego nie są obiektami hydrotechnicznymi w myśl Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnych z dnia 20 grudnia 1996 roku dotyczącego warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane gospodarki wodnej i ich usytuowanie, lecz są urządzeniami zaliczanymi do melioracji szczegółowych. Brak jest bowiem w ocenie organu podstaw do stwierdzenia, że obiekty te "kształtują zasoby wodne" i w konsekwencji nie mogą zostać zaliczone do obiektów hydrotechnicznych. W związku z powyższym, sprawa znajduje się w zakresie właściwości rzeczowej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako organu I instancji, a nie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W dniu [...] lutego 2005 roku postanowieniem nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. podjął postępowanie w sprawie stawów wybudowanych na działkach o nr geodezyjnym [...] położonych w obrębie wsi Cz. F. gm. S. (tom IV k.104).

Zażalenie na powyższe postanowienie w dniu [...] lutego 2005 roku złożył skarżący, podnosząc iż użyte sformułowanie "w sprawie budowy stawów" wskazuje na ukierunkowanie postępowania przez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 roku P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc iż na obecnym etapie postępowania organ nie dokonywał kwalifikacji obiektów, a jedynie sprawdził czy ustały przyczyny powodujące zawieszenie postępowania.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej wybudowanych stawów na działce o nr geodezyjnym [...] w miejscowości Czerwony F. w gminie S. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. decyzją z dnia [...] września 2005 roku nr [...] nałożył na państwa W. i T. G. obowiązek sporządzenia i dostarczenia w terminie do dnia [...] listopada 2005 roku inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, oceny stanu technicznego wykonanych robót budowlanych na działce o nr geodezyjnym [...], sporządzonej przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami oraz pozytywnej opinii W. Parku Narodowego w K.

Organ I instancji po przeprowadzeniu wizji lokalnej na terenie nieruchomości siedliskowej Państwa G. oraz po przeanalizowaniu całego zgromadzonego materiału stwierdził, iż istniejące obiekty wodne - stawy na przedmiotowej nieruchomości siedliskowej położonej we wsi Cz. F. gm. S. w świetle art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) są urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych. Przedmiotowe zbiorniki o zróżnicowanej konfiguracji przestrzennej nie są budowlami służącymi gospodarce wodnej oraz kształtowaniu zasobów wodnych, gdyż zbiorniki te nie mają żadnego połączenia z wodami jeziora i rzeki. Znajdująca się woda w zbiornikach jest wodą gruntową, która powoduje ich napełnianie i kształtuje się na poziomie wody występującej na tym terenie. Stawy te w skali miejsca i regionu zwiększyły jedynie powierzchnie wód otwartych i służą do hodowli ryb oraz wypoczynku i rekreacji mieszkańcom " siedliska" i ich gości.

W ocenie organu wykonanie tych robót w świetle art. 29 ust. 2 pkt 9 ppkt b - wymaga pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiada. W związku z powyższym organ uznał, iż legalizacja samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest możliwa po wykonaniu obowiązku nałożonego przez organ - przedłożeniu inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej z oceną stanu technicznego wykonanych robót i pozytywnej opinii W. Parku Narodowego w K. Organ podkreślił przy tym, iż w przypadku nie wykonania tego obowiązku będzie on zobligowany nakazać przywrócenie terenu do stanu poprzedniego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pan T. G. reprezentowany przez radcę prawnego T. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Głównym argumentem skarżącego było to że, przedmiotowe obiekty należy zakwalifikować jako "obiekty małej architektury ogrodowej", co nie wymaga pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia właściwemu organowi.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej w części dotyczącej obowiązku przedłożenia pozytywnej opinii W. Parku Narodowego oraz terminu wykonania obowiązku oraz umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej przedłożenia pozytywnej opinii W. Parku Narodowego i ustalił nowy termin wykonania obowiązków na dzień [...] grudnia 2005 roku. Ponadto w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w przedmiotowej sprawie jest to, iż na działkach o nr geod. [...] należących do Państwa G. położonych na terenie W. Parku Narodowego zostały w 1998 roku wykonane roboty budowlane, w wyniku których powstały urządzenia wodne. Inwestorzy Państwo G. przedmiotowe roboty budowlane prowadzili bez pozwolenia na budowę, jak również zgłoszenia we właściwym organie administracji architektoniczno - budowlanej. Dokonane zgłoszenie z dnia [...] września 1997 roku przez Pana T. G. dotyczyło przebudowy stawu ogrodowego położonego na działkach [...], zgodnie z załączonym szkicem, lecz nie dotyczyło pozostałych działek wyżej wymienionych.

Z tego powodu organ II instancji uznał, iż organ I instancji właściwie określił powstałe urządzenie wodne nazywając je stawem, bowiem zgodnie z oświadczeniem wniesionym do protokołu z dnia [...] marca 1998 roku pełnomocnik pana T. G., pan T. M. sam określił cyt. "prace stwierdzone w dniu dzisiejszym polegają na przebudowie istniejącego stawu ze zmianą obrysu i umocnienia skarp brzegów materiałami naturalnymi". Przytaczając definicję stawu zawartą w literaturze fachowej organ podkreślił, iż wykonane urządzenia wodne przez Państwo G. spełniają wszystkie warunki określone w tej definicji. Powyższe wykorzystanie potwierdzają materiały zebrane przez organ I instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego, jak również dokonane ustalenia przez pracowników tutejszego organu w czasie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] października 2001 roku w obecności Pana T. G.

Ponadto organ II instancji wskazał, iż w związku z tym, iż istniejące urządzenia wodne posiadają warunki do chowu ryb, wypoczynku, rekreacji, zostały one zaliczone do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, które określa ustawa prawo wodne z 2001 roku w art. 73 ust. 1 ppkt 4. Powyższe wykorzystanie urządzeń wodnych występujących na przedmiotowych działkach Państwa G. zostało potwierdzone również w dokonanej "ocenie oddziaływania na środowisko..." opracowanej w 1998 roku przez rzeczoznawcę w zakresie gospodarki wodnej. Również sporządzona w lutym 1998 roku przez osoby uprawnione mapa sytuacyjno-wysokościowa w skali 1:500 przyjęta do zasobów Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. w dniu [...] lutego 1998 roku określa, iż powstałe na działkach [...] urządzenie wodne jest stawem.

Opierając się na przepisach prawa budowlanego i prawa wodnego organ podniósł, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem urządzeń melioracji wodnych w granicach parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego oraz ich otulin. W przedmiotowej sprawie zatem wymagane jest pozwolenie na budowę, gdyż wykonane urządzenia wodne znajdują się w granicach W. Parku Narodowego. Na tej też podstawie organ podniósł, że organ I instancji właściwie zastosował przepisy art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku.

Przytaczając treść przepisu art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku organ odwoławczy podniósł, iż zaliczenie istniejącego urządzenia wodnego na działkach o nr geod. [...] o powierzchni około 0,32 ha jako niewielkiego obiektu jest niewłaściwe. Ustawodawca bowiem w art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku określił, iż jedynie przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 m2 można wykonać bez pozwolenia na budowę, lecz wykonanie tych robót budowlanych wymaga zgłoszenia w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 we właściwym organie administracji architektoniczne - budowlanej. Przepis w art. 29 ustawy Prawo budowlane wylicza obiekty budowlane i roboty budowlane w sposób enumeratywny (wyliczenie stanowi listę zamkniętą). Oznacza to, że tylko budowa tych obiektów i tylko te roboty budowlane są wyłączone spod działania ogólnej zasady zawartej art. 28 ustawy Prawo budowlane, a zatem zaniechanie uzyskania pozwolenia na budowę w stosunku do budowy innych obiektów i robót budowlanych będzie powodowało naruszenie prawa i musi być traktowane jako samowola budowlana, co też wystąpiło w tym przypadku.

Organ odwoławczy podkreślił również, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zostały wypełnione wszystkie wskazówki wynikające z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem przede wszystkim oceniono funkcję obiektu oraz rozpatrzono sprawę przez właściwy organ.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji bezpodstawnie nałożył na inwestorów obowiązek dostarczenia pozytywnej opinii W. Parku Narodowego, bowiem zgodnie z przekazaną informacją z dnia 08 września 2005 r. przez Wójta Gminy S., obowiązujący w okresie powstawania urządzeń wodnych na działkach [...] we wsi czerwony F. tj. w 1998 r., miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy S. z 1994 roku, zatwierdzony uchwałą NR [...] Rady Gminy w S. z dnia [...] listopada 1994 roku określał, iż powyższe działki położone były na terenie rolnym w granicach W. Parku Narodowego, w jednostce strukturalnej "A"- podstawowy system biologicznie czynny, wspomagający funkcjonowanie i rozwój obszaru produkcji rolniczej. Zgodnie z zasadami gospodarowania przestrzenią jednostki strukturalnej " A" budowa nowych obiektów gospodarki rybackiej była możliwa przy pełnym zabezpieczeniu czystości wód. Zgodnie z opinią Wójta Gminy S. stawy rybne są wykorzystywane na cele rolnicze, co potwierdza również w swoich opiniach WPN, w związku z tym budowa stawów rybnych na powyższych działkach była dopuszczalna na podstawie wówczas obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto należy wskazać, iż w dokonanej "Ocenie oddziaływania na środowisko..." w 1998 roku profesor nauk rolniczych w dyscyplinie kształtowania środowiska, rzeczoznawca MOŚZNiL w zakresie gospodarki wodnej określił, iż środowisko przyrodnicze siedliska zostało przekształcone w okresie budowy układu wodnego, bez ujemnych konsekwencji na tereny przyległe. W tej sytuacji – w ocenie organu odwoławczego - obowiązek w tej części należało uchylić i umorzyć postępowanie w tym zakresie oraz wyznaczyć nowy termin wykonania pozostałych obowiązków.

W skardze na tą decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego skarżący zarzucił :

1. nieważność tej decyzji,

2. naruszenia art. 110 kpa przez kwalifikacje zbiorników wodnych do urządzeń melioracji szczegółowych, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji w pierwszej decyzji zaliczył te zbiorniki do obiektów małej architektury,

3. naruszenie przepisów art. 7-9, 77 § 1, 80 i 81 kpa przez:

a. ustalenie sprzeczne z materiałem dowodowym, że:

– skarżący wykonywał na działkach [...] w obrębie Cz. F. stawy hodowlane w warunkach samowoli budowlanej,

– dokumentacja geodezyjna i mapa z lutego 1998 roku stanowi podstawę zaliczenia zbiorników wodnych do stawów,

– skarżący do zgłoszenia zamiaru przebudowy stawu wraz z kanałem łączącym załączył szkic sytuacyjny,

b. pominięcie w ocenie faktycznej:

– zeznać świadków K. J. i R. J. oraz M. M.,

– protokołu z wizji lokalnej z dnia [...] sierpnia 1998 roku,

– odpisu zeznania podatkowego z dnia [...] 07.1997 roku,

– zgłoszenia zamiaru przebudowy stawu wraz z kanałem łączącym,

c. pominięcie w ocenie prawnej:

– Decyzji Wojewody S. z dnia [...] listopada 1998 roku [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1998 roku w sprawie likwidacji stawu i kanału łączącego,

– wskazań wynikających z wyroków NSA z dnia 27 czerwca 2000 roku, sygn. akt IV S.A. 2346/98 i z dnia 21 marca 2003 roku, sygn. akt IV S.A. 1391/01,

4. naruszenie przepisów art. 3 pkt 4, art. 29 ust. 1 pkt 4 i art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 roku wskutek odmowy ich zastosowania,

5. naruszenie przepisów art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 i art. 29 ust. 2 pkt 9 litera "b" prawa budowlanego z 1994 roku przez niewłaściwe zastosowanie,

6. naruszenie przepisów art. 90 ust. 1 i 2 i art. 91 ust. 4 pkt 2 prawa wodnego z dnia 24 października 1974 roku (Dz.U. nr 38, poz. 230 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień zgłoszenia zamiaru wykonania robót ziemnych do Urzędu Rejonowego w S.

Wskazując na powyższe podstawy skargi skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] września 2005 roku nr [...] bądź o ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie dowodu z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 czerwca 2000 roku, sygn. akt IV S.A. 2346/98 i z dnia 21 marca 2003 roku, sygn. akt IV S.A. 1391/01 i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zaskarżonej decyzji.

Ponadto organ wskazał, iż w prowadzonym od 1998 r. do 2003 r. postępowaniu wydawane przez właściwe organy decyzje administracyjne nie rozstrzygały sprawy merytorycznie, lecz ograniczały się do ustalenia właściwości tych organów, jak to podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w W. w wyroku z dnia 21.03.2003 roku i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] 10.2003 roku. Ostatecznie ustalono, iż właściwym organem do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego w tym przedmiocie jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S., który przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie wykonanych robót budowlanych na nieruchomości Państwa G.. Bazując na wyjaśnieniach stron, świadków i zgromadzonych dokumentów, organ I instancji wydał w dniu [...] 09.2005 roku decyzję nr [...] nakładającą na inwestorów obowiązki, wynikające z przepisów ustawy Prawa budowlanego z 1994 roku i umożliwiające organowi doprowadzenie samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Na tej też podstawie organ odwoławczy podkreślił, iż wprawdzie organy administracji publicznej wydające decyzje administracyjne są nimi związane od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Jednakże decyzją administracyjną wiążącą organy nadzoru budowlanego w tym przedmiocie są decyzje wydane po wyroku NSA w W. z dn.21.03.2003 r. a nie wcześniejsze wydane przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S., które zostały uchylone.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o naruszenie przepisów art. 7-9, 77 § 1, 80 i 81 kpa organ podniósł, iż są nie zasadne, bowiem organy nadzoru w możliwie dostępny sposób zebrały cały materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie wnioski stron postępowania zgłoszone w czasie jego trwania. Z zebranego materiału znajdującego się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, iż na działkach oznaczonych numerem geodezyjnym [...] przed 1997 rokiem nie istniały urządzenia wodne, lecz grunty były użytkowane jako łąka. Potwierdzeniem tego są stwierdzenia zawarte w pkt 2.1 i 2.2 "oceny oddziaływania na środowisko układu wodnego..." opracowanej przez prof. H. P. w 1998 r. na podstawie dokumentacji geodezyjnej siedliska, własnych rozpoznań środowiska oraz informacji zebranych w jednostkach administracyjnych i społecznych na zlecenie Pana G., jak również zeznanie poprzedniego właściciela gruntów Pana J. K. Ponadto organ wskazał, iż dokonane zgłoszenie skarżącego z dnia [...] 09.1997 roku obejmowało jedynie działki nr [...], a nie działki [...]. Tym samym doszło do popełnienia samowoli budowlanej.

Końcowo organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, iż kwestia zakwalifikowania powstałych obiektów do urządzeń melioracji szczegółowych i określenie ich jako stawy jest zgodna z ewidencją gruntów dokonaną przez geodetów uprawnionych i naniesioną na mapę zasadniczą w Starostwie Powiatowym w S. w dniu [...] lutego 1998 r. Zaktualizowana mapa opracowana przez osoby uprawnione jednoznacznie określa przedmiotowy obiekt na działkach [...] jako staw. Zatem zaliczenie powstałych obiektów zgodnie z obecną sugestią skarżącego jako obiektów małej architektury byłaby niezgodna z obowiązującym prawem.

Podniósł również, iż zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy prawo wodne z 2001 r. melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodzią. Wykonane roboty budowlane na nieruchomości Państwa G. spowodowały, iż zarastające łąki pobagienne zostały podwyższone o ok. 20-40 cm w wyniku odłożenia ziemi z wykopów wokół powstałego obiektu, co w konsekwencji spowodowało, iż poziom wód gruntowych układa się na głębokości 50-60 cm czyli optymalnie dla zbiorowisk trawiastych i możliwa jest uprawa tych łąk. Powyższe stwierdzenia dały podstawę do kwalifikacji powstałych obiektów jako urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w myśl art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne z 2001 r. a nie do obiektów małej architektury ogrodowej na co wskazuje skarżący.

Odpowiadając zatem na argumenty, jakie zdaniem skarżącego przemawiają za koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualne jej uchylenie, organ wskazał iż nie znajdują one oparcia w aktach sprawy.

Skargę na zaskarżoną decyzję złożył również Skarb Państwa – W. Park Narodowy, w którego imieniu działa Dyrektor Parku. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 77, art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego,

2. art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego,

3. art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,

4. art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody.

W uzasadnieniu swego stanowiska wskazano, iż inwestorzy wykonując roboty budowlane, których skutkiem są stawy na przedmiotowych działkach, bez pozwolenia na budowę dopuścili się samowoli budowlanej, a obszar na którym położona jest nieruchomość siedliskowa Państwa W. i T. G. nie jest objęta aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego. Stosownie zatem do art. 59 ust.1, art. 60 ust.1 i art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przypadku brak planu miejscowego zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych wymaga ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy. Decyzja ta wydawana jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta, po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust.4 tj. także dyrektorem parku narodowego, w odniesieniu do obszarów położonych w granicach parku. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody w parkach narodowych zabrania się budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parków.

Na tej też podstawie skarżący wskazał, iż inwestor chcąc dokonać robót budowlanych na terenach nie objętych planem zagospodarowania, zobowiązany był uzyskać decyzję o warunkach zabudowy, która w stosunku do obszarów leżących w granicach parku narodowego, mogła być wydana po pozytywnym uzgodnieniu z dyrektorem parku. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Zastrzeżenia również skarżące budzi to, iż P. Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia powołuje się na opinię Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2005 roku co do dopuszczalności budowy stawów w oparciu o obowiązujący wówczas plan zagospodarowania, brak jest natomiast w uzasadnieniu rozstrzygnięcia samodzielnej oceny zapisów planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. w przedmiocie dopuszczalności budowy stawów. Ponadto powoływanie się " Ocenę oddziaływania na środowisko........ " sporządzoną w 1998 roku na zlecenie inwestora nie jest także – w ocenie skarżącego - przekonywującym środkiem dowodowym. Skoro opinia biegłego podnoszona jest w uzasadnieniu to znaczy, że organ

przy dokonywaniu rozstrzygnięcia uznał za stosowne korzystanie z wiedzy fachowej (specjalistycznej). Należało zatem uzyskać taką wiedzę zgodnie z procedurą zawartą w kpa co do przeprowadzania dowodu z opinii biegłego i umożliwić jednocześnie uczestniczenie w przeprowadzaniu tego środka W. Parku Narodowemu

Końcowo skarżący podniósł, iż w wyniku dokonanych robót został zmieniony sposób użytkowania gruntu. Tereny będące nieużytkiem, charakteryzujące się wysokimi walorami przyrodniczymi zostały zdegradowane. Tereny te zmieniono na tereny rekreacyjne i wprowadzona została zieleń ogrodowa o ubogiej strukturze gatunkowej i obcej rodzimej florze. Zniszczono także miejsca bytowania bobrów, osuszono teren i wycięto zakrzewienie.

Zdaniem W. Parku Narodowego zapisy te świadczą, że budowa stawów nie była zgodna z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego.

Umorzenie zaś postępowania – w ocenie skarżącego - w części dotyczącej przedłożenia pozytywnej opinii WPN stanowi ograniczenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na powyższą skargę P. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skarżącego – W. Parku Narodowego podniósł, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek Dyrektora W. Parku Narodowego przez Wojewodę S. w dniu [...] stycznia 1998 roku, w okresie gdy obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego S. z 1994 roku zatwierdzony uchwalą Nr [...] przez Radę Gminy w S. z dnia [...] listopada 1994 roku, dopuszczający budowę stawów rybnych na terenie gdzie zostały one zrealizowane. Ustawodawca w art. 85 ustawy z dn. 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z dn. 10.05.2003 r) określił, iż do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem wszczęte w 1998 roku postępowanie administracyjne zostało merytorycznie rozstrzygnięte dopiero decyzją ostateczną z dn. [...] 11.2005 r. [...].

Ponadto organ wskazał, iż obecnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 roku dają możliwość organom nadzoru budowlanego legalizacji wykonanych robót budowlanych, tym samym zarzuty skarżącego w tym zakresie są niezasadne. Podkreślono także, iż w zaskarżonej decyzji powołano się na "Ocenę oddziaływania na środowisko...." sporządzoną w 1998 roku przez prof. dr hab. H. P. rzeczoznawcę MOSZNiL bowiem wnioski końcowe w/w oceny wskazują, iż środowisko przyrodnicze siedliska Państwa G. w wyniku jego przekształcenia w okresie wykonania prac przygotowawczych i budowy układu wodnego nie wpłynie ujemnie na tereny występujące w obrębie tego siedliska i również na tereny przyległe. W ocenie organu powyższą ocenę ekologiczną dokonała osoba mająca stosowne uprawnienia w tym zakresie. Ekspertyza ekologiczna daje obraz wpływu zrealizowanej inwestycji na ochronę przyrody. Zatem organ nadzoru budowlanego nie miał podstawy do jej odrzucenia. Nadto organ zaakcentował, iż w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku nie doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W. Park Narodowy brał czynny udział w całym postępowaniu administracyjnym i sądowym, był również uwzględniany w rozdzielniku wszystkich rozstrzygnięć administracyjnych. Zatem postawiony zarzut o ograniczeniu skarżącemu zasady dwuinstancyjności prowadzonego postępowania organ uznał za nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu - częściowo z przyczyn wskazanych przez skarżących, ale również także z innych względów. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny rozstrzyga o skardze w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy przepis uprawnia Sąd do oceny sprawy także również innych aspektach, niż to ujmują zarzuty zawarte w skargach.

Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę decyzji, postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

W świetle przytoczonych przepisów rozpoznanie skargi wymagało dokonania oceny zgodności zaskarżonej decyzji z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, stanowiącym podstawę prawną wydania tej decyzji.

Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, iż skarżący pan T. G. powołując się na decyzję Wojewody S. z dnia [...] listopada 1998 roku nr [...], którą to uchylono decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1998 roku nr [...] i umorzono postępowanie administracyjne podniósł, iż kwestia samowolnego wykonania stawu wraz z kanałem została ostatecznie rozstrzygnięta. Ponowne zaś rozstrzyganie tej kwestii zmierza do obejścia prawa i skutkuje naruszeniem art. 156 § 1 pkt. 3 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie aprobuje powyższych stwierdzeń. Podkreślić należy, iż wprawdzie Kierownik Urzędu Rejonowego w S. w decyzji z dnia [...] września 1998 roku nr [...] na postawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 z późn. zm.) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnie wykopanego stawu wraz z kanałem na działkach nr [...] w obrębie wsi Cz. F., gm. S. przez pana T. G., nakazał likwidację w/w obiektów i przywrócenie terenu do stanu pierwotnego, wskazując iż zostały one wykonane w warunkach samowoli budowlanej, niemniej jednak Wojewoda S. wydając decyzję z dnia [...] listopada 1998 roku uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie, skupił się na niewłaściwości organu, nie orzekając w ogóle w kwestii wykonanych stawów. Jednocześnie w uzasadnieniu tej decyzji wskazano wprost, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uwzględniając w całości skargę W. Parku Narodowego skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W., uchylił swoją decyzję z dnia [...] maja 1998 roku i w dniu [...] października 1998 roku wydał decyzje nr [...], uznając iż właściwym organem do rozpoznania tej sprawy był jednak Wojewoda S. Rozpoznał również odwołanie państwa W. i T. G. od decyzji Wojewody S. z dnia [...] kwietnia 1998 roku nr [...] nakazującej likwidację stawu wraz z kanałem na działkach nr [...] we wsi Cz. F. i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody S., wskazując iż samowolne wykonanie przedmiotowych obiektów skutkuje koniecznością ich likwidacji zgodnie z przepisem art. 48 – ustawy Prawo budowlane.

To zatem właśnie decyzja Wojewody S. z dnia [...] listopada 1998 roku zapobiegła dwutorowości postępowania, istniejącego w niniejszej sprawie z powodu trudności w ustaleniu organu właściwego do rozpoznania sprawy. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego i toczącego się przed tym organem postępowania niezbędne było z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 3 kpa i uporządkowanie istniejących w niniejszej sprawie decyzji. Powyższe okoliczności zostały zresztą wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 1998 roku, które stanowi integralną część orzeczenia. W żadnej mierze zatem nie można przychylić się do stanowiska skarżącego – wysnutego tylko na podstawie sentencji decyzji – iż rozstrzygnięto ostatecznie kwestię samowolnego wybudowania stawu wraz z kanałem.

Trafnie przy tym organ II instancji w odpowiedzi na skargę wskazał iż w prowadzonym od 1998 roku do 2003 roku postępowaniu w niniejszej sprawie właściwe organy w zasadzie nie rozstrzygały sprawy merytorycznie lecz ograniczały się do ustalenia właściwości tych organ, na co wskazuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 marca 2003 roku. Ostatecznie ustalono, iż właściwym organem do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S., który przeprowadził dopiero postępowanie wyjaśniającego w sprawie wykonanych robót budowlanych na nieruchomości Państwa G., czego rezultatem było wydanie zaskarżonych decyzji. Zaakcentować zatem należy, iż decyzjami administracyjnymi wiążącymi organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie są decyzje wydawane po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 marca 2003 roku, a nie wcześniejsze decyzje wydane przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. i przyjęte w nich ustalenia faktycznie i prawne. Nie doszło zatem również do naruszenia art. 110 kpa.

Ponadto prowadząc postępowania administracyjne w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego zastosowały się do wskazań zawartych w wyrokach NSA z dnia 27 czerwca 2000 roku sygn. akt IV S.A. 2346/98 i z dnia 21 marca 2003 roku, sygn. akt IV S.A. 1391/01. Podkreślić bowiem należy, że została ustalona zarówno właściwość organów, jak również jaki charakter, funkcję i rozmiary mają przedmiotowe obiekty. Twierdzenia zaś skarżącego, iż wyroki te zostały pominięte w ocenie prawnej organów nadzoru budowlanego, nie znajdują żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Skarżący przy tym w skardze nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie swego stanowiska. Również argumentacja skarżącego, iż organy nadzoru budowlanego pominęły w ocenie faktycznej część zebranego materiału dowodowego, w tym zeznania niektórych świadków stanowi jedynie polemikę skarżącego z oceną zebranego materiału dowodowego dokonaną przez organy I i II instancji.

Za trafne również należy przyjąć ustalenia zarówno organu I jak i II instancji w których wskazano, iż istniejące obiekty wodne - stawy na przedmiotowej nieruchomości siedliskowej położonej we wsi Cz. F. gm. S. w świetle art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) są urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych. Przedmiotowe zbiorniki o zróżnicowanej konfiguracji przestrzennej nie są budowlami służącymi gospodarce wodnej oraz kształtowaniu zasobów wodnych, gdyż zbiorniki te nie mają żadnego połączenia z wodami jeziora i rzeki. Znajdująca się woda w zbiornikach jest wodą gruntową, która powoduje ich napełnianie i kształtuje się na poziomie wody występującej na tym terenie. Stawy te w skali miejsca i regionu zwiększyły jedynie powierzchnie wód otwartych i służą do hodowli ryb oraz wypoczynku i rekreacji mieszkańcom " siedliska" i ich gości.

Podkreślić należy, iż bezspornym jest że na działkach skarżącego o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości Cz. F. powstały oczko wodne, dwa stawy oraz kanał je łączący, z czego tylko staw zlokalizowany na działkach nr [...] objęty był zgłoszeniem pana T. G. i dołączonym do zgłoszenia szkicem. Potwierdzają to dokonane w toku postępowania oględziny terenu, wizje lokalne, zeznania świadków i dołączone zdjęcia przedmiotowych obiektów. Byli właściciele przedmiotowych działek K. J. i R. J. (k. 154 i 155 III tomu akt administracyjnych) wskazali wprost, iż na gruntach, na których znajdują się obecnie stawy, istniały torfowiska. Niewątpliwie zatem obiekty wodne - stawy na przedmiotowej nieruchomości siedliskowej położonej we wsi Cz. F. gm. S. powstały w wyniku robót ziemnych wykonanych przez skarżącego.

W art. 2 ust. Ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 roku, nr 207, poz. 2016 ze zm) ustawodawca wskazał, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów ustaw odrębnych, stąd określenia zawarte w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne służą pomocniczo i uzupełniająco przy kwalifikowaniu robót budowlanych. Według ustawy – Prawo wodne stawy zalicza się do urządzeń wodnych czyli do urządzeń służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich (art. 9 ust. 1 pkt. 19 cyt. ustawy), zaś przez kanały rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna co najmniej 1,5 m przy ich ujściu lub ujęciu. Zgodnie natomiast z art. 73 ust. 1 pkt 4 – Prawo wodne stawy rybne zalicza się do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, tak jak to trafnie przyjęły organy nadzoru budowlanego.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż w świetle art. 29 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem urządzeń melioracji wodnych w granicach parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego oraz ich otulin. W przedmiotowej sprawie w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bezspornie zatem wymagane jest pozwolenie na budowę, gdyż wykonane urządzenia wodne znajdują się w granicach W. Parku Narodowego.

W tym też zakresie trafne są ustalenia organów nadzoru budowlanego. Natomiast dalsze konsekwencje tak ustalonego stanu prawnego w tej sprawie są nieprawidłowe i sąd orzekający w tej sprawie ocenił je z urzędu.

Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę – jeśli jest wymagana, tak jak w niniejszej sprawie. Wyjątki od tej zasady w sposób wyczerpujący i nie podlegający rozszerzającej wykładni wylicza art. 29 tej ustawy, wskazując w art. 30, które z robót budowlanych wyłączonych spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wymagają jedynie uprzedniego zgłoszenia. Przez "roboty budowlane" należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane), a przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury (art. 3 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane).

I tak ust. 2 tegoż artykułu określa, iż przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Natomiast przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (ust. 3 art. 3).

Użycie sformułowania "jak" w wyliczeniu rodzajów budowli świadczy o tym, że ich katalog wymieniony w słowniku pojęć ustawy nie jest katalogiem zamkniętym. Mimo zatem, iż ustawodawca wśród przykładów budowli wymienia ogólnie "zbiorniki" nie ulega wątpliwości, że wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne są też budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. w wyroku z dnia 8 kwietnia 2003 roku (sygn. akt SA/Bk 1530/02, nie publikowanym) wskazując, iż utworzony przez człowieka zbiornik wodny niezależnie od tego czy będzie służył celom hodowlanym, a tym samym będzie ziemnym stawem rybnym tj. urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, czy też będzie służył wyłącznie celom rekreacyjno-wypoczynkowym, to jako powstały w sztucznie pogłębionym przez człowieka obniżeniu terenu będzie budowlą, na wykonanie której z zasady wymagane jest pozwolenie na budowę a w drodze wyjątku jedynie zgłoszenie.

Nie ulega w sprawie wątpliwości, że sporne stawy i kanał wykonane zostały samowolnie albowiem skarżący nie dysponował pozwoleniem na jego budowę. Stawy te powstały na skutek robót ziemnych tj. wykonania wykopu a nie w miejscu naturalnego obniżenia terenu bez ingerencji człowieka. Ustawa - Prawo budowlane nie pozostawia zaś organom nadzoru budowlanego innej możliwości usunięcia samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu obiektu budowlanego bez pozwolenia lub zgłoszenia, niż nakaz likwidacji takiego obiektu, co w przypadku wykonania zbiornika wodnego oznacza przymusowe jego zasypanie i przywrócenie terenu do stanu poprzedniego /vide: art. 48 prawa budowlanego/, bądź też ewentualnie wdrożenia postępowania legalizacyjnego tą samowolę budowlaną. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku.

Sąd zatem nie podziela stanowiska organów nadzoru budowlanego o możliwości zastosowania art. 50 i 51 ustawy – Prawo budowlane. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy skutkowały bowiem koniecznością ustalenia przez organ nadzoru budowlanego, czy na tle niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania procedury określonej w art. 48 i 49 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Podkreślić należy przy tym, że obowiązki organu nadzoru budowlanego w sytuacji samowoli budowlanej i ewentualnej jej legalizacji określa zasadniczo przepis art. 48 prawa budowlanego, zgodnie z którym organy nadzoru budowlanego mogą zaoferować skarżącemu możliwość legalizacji samowoli budowlanej, w trybie i na warunkach prawem określonym, nakładając na niego stosowane obowiązki.

Co zaś tyczy się stosowania art. 50 i 51 prawa budowlanego to podnieść należy, iż w hipotezie art. 50 mieszczą się obiekty niewymagające ani pozwolenia, ani zgłoszenia oraz że art. 50 ust. 1 pkt 1 odnosi się do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale które nie są budową w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego (np. rozbiórka lub remont obiektu budowlanego – vide: wyrok NSA z 20.10.1997 roku, OPS 3/97, ONSA 1998 roku, nr 1, poz. 3).W niniejszej sprawie natomiast powyższe obiekty wobec tego, iż powstały w wyniku robót budowlanych, są swego rodzaju budowlami, a więc wymagane jest pozwolenie na budowę, a jego brak stanowi podstawę do zastosowania art. 48 prawa budowlanego.

W świetle powyższe organy nadzoru ponownie rozpoznając sprawę powinny ocenić ją w kontekście art.48 ustawy – Prawo budowlane. Analizując przesłanki wskazane w tym zakresie, organ winien również przeanalizować fakt zgłoszenia przez skarżącego pana T. G. w dniu [...] września 1997 roku zamiaru przebudowy stawu ogrodowego położonego w obrębie działek oznaczonych nr geodezyjnymi [...], zgodnie z załączonym szkicem. Organ obowiązany jest ustalić, zakres tego zgłoszenia (jakich działek dotyczyło), mając na uwadze zarówno stan faktyczny istniejący przez dokonaniem zgłoszenia, jak i istniejący w chwili obecnej, rozmiar wykonanych robót oraz okoliczności które towarzyszyły dokonaniu tego zgłoszeniu (tj. zbadać intencję inwestora). Dopiero po ustaleniu powyższych okoliczności możliwe jest wyciągniecie skutków prawnych dokonanego zgłoszenia

Należy bowiem mieć na uwadze to, iż w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 roku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), w brzmieniu tego przepisu przed jego zmianą ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę (sygn. akt OSK 108/04, ONSAiWSA 2004/1/26).

Przechodząc do koncepcji skarżącego, iż przedmiotowe stawy wraz z kanałem stanowią obiekty małej architektury podkreślić należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tego poglądu, który jest nie do przyjęcia na gruncie regulacji ustawy – Prawo budowlanego. Ustawodawca wprost w art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane zdefiniował pojęcie obiektu małej architektury. Poprzez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: kultu religijnego, jak kapliczki, krzyże przydrożne, figury, posagi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Zaliczenie zatem istniejącego urządzenia wodnego na działkach o nr geod.[...] o powierzchni około 0,32 ha jako niewielkiego obiektu jest bezpodstawne, mając na uwadze również to, iż ustawodawca w art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy Prawo budowlane określił, iż jedynie przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 m2 można wykonać bez pozwolenia na budowę. Zapewne jednak nie dotyczy to powierzchni 1800 m2, którą obejmują przedmiotowe obiekty. Nie można zatem zgodzić się z koncepcją skarżącego, że "im większy areał gruntów, tym większą powierzchnię może zajmować obiekt małej architektury".

Takiemu stanowisku przeczy liczne orzecznictwo sądowe, w którym wskazano co należy między innymi uznać za obiekt małej architektury np. pergolę ogrodową (wyrok NSA z dnia 7.02.2002 roku, II SA/Lu 1246/00), altanę przykrywającą śmietnik (wyrok NSA z dnia 29.11.2001 roku, II SA/Kr 1858/98), trzepak (wyrok NSA z dnia 11.12.2002 r. SA/Rz 2035/00). Zaś do budowli, na których wykonanie potrzebne jest pozwolenie na budowę zaliczono sztuczny staw (wyrok NSA z dnia 7.05.2001 r. II SA/Łd 418/00), stawy rybne (wyrok NSA z dnia 19.06.2000 roku II SA/Ka 1834/99), obwałowanie stawu (wyrok NSA z dnia 8.03.2001 roku, SA/Rz 2090/00), drewniany pomost nad jeziorem (wyrok NSA z 19.11.2001 roku, IV SA 1948/99). W świetle powyższego brak jest najmniejszych podstaw do przyjęcia, iż stawy wraz z kanałem stanowią obiekt małej architektury. Stanowiska takiego nie zmienia również opinia opracowana przez prof. H. P., która nota bene nie odzwierciedla w pełni aktualnego stanu faktycznego sprawy, bowiem powstała w 1998 roku.

Odnosząc się końcowo do pozostałych nie omówionych zarzutów, podniesionych w skardze W. Parku Narodowego podkreślić należy, iż niewątpliwe przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm.) w art. 15 ust. 1 pkt 1 wskazują, iż w parkach narodowych zabrania się budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów służących celom parków. Z tych też względów w przypadku budowy lub rozbudowy obiektu, na którą wymagane jest pozwolenie, uzgodnienia dokonywane są z dyrektorem parku narodowego w trybie art. 106 kpa i ustawy – Prawo budowlane. Opinia taka zatem jest niezbędna w przedmiotowej sprawie.

Podkreślić przy tym należy, iż W. Park Narodowy jako organ współdziałający w wykonywaniu ustawowego obowiązku nie powinien być stroną postępowania, bowiem bierze udział w procesie decyzyjnym działając władczo i jednostronnie wydając akt administracyjny indywidualny w procesowej formie postępowania (vide: wyrok NSA z 12.01.1994 roku, II SA 1971/93, Wokanda 1994 rok, nr 6, str. 34), niemniej jednak w niniejszej sprawie W. Park Narodowy niejako wszczął całe postępowania administracyjne i w jego toku był uznawany za stronę postępowania, również przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. W wyroku zapadłym przed NSA w dnia 27 czerwca 2000 roku sygn. akt IV SA 2346/98 wskazano wprost, iż skoro przedmiotowe akweny zostały częściowo wykonane również na terenie należącym do Skarbu Państwa – wchodzą w skład W. Parku Narodowego, to Park ten posiada przymiot strony. Tym samy skoro W. Park Narodowy aktywnie uczestniczył w toku całego postępowania na prawach strony, to w chwili obecnej nie można go takiego przymiotu pozbawić.

Skoro zatem – jak w niniejszej sprawie wszystkie orzeczenia kierowane było, chociażby wadliwie, do osoby nie będącej stroną, to na skutek tego uzyskuje ona status strony (stroną w postępowaniu jest każdy, do kogo czynność organu administracji się odnosi) i ma ona prawo do zaskarżenia tej decyzji (tak orzekł NSA w wyroku z 19 stycznia 2001 roku sygn. akt I SA/Lu 1192/99 i z dnia 28 listopada 2002 IV SA 2868/00 publikowanym w Monitorze Prawniczym z 2003/2/51).

W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonego uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i Prawa budowlanego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone decyzje. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien mieć na uwadze przedstawione naruszenia przepisów prawa i w/w zalecenia Sądu, zmierzające do prawidłowe rozstrzygnięcia w sprawie, która toczy się już od kilku lat.

Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie z urzędu o wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie przez sąd o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego T. G. kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa.

Kierując się tym przepisem sąd uznał, iż skarżący T. G. wykazał fakt poniesienia wydatków związanych z wpisem sądowym w sprawie w kwocie 500 zł, opłaty skarbowej z tytułu udzielonego pełnomocnictwa oraz kosztami zastępstwa procesowego i (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Mimo zatem, iż skarżący był reprezentowany przez dwóch radców prawnych, koszty zastępstwa procesowego zostały mu zwrócone tylko za jednego radcę prawnego, stosownie do art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wskazuje iż do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się wynagrodzenie radcy prawnego, a więc tylko jednego pełnomocnika.

Co zaś tyczy kosztów postępowania poniesionych przez skarżącego – W. Park Narodowy, reprezentowanego również przez radcę prawnego, Sąd w tym zakresie nie wydał żadnego rozstrzygnięcia z uwagi na brak wniosku o zwrot kosztów. W myśl art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. W przedmiotowej sprawie skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego, z tym że żądanie zwrotu kosztów nie zostało zgłoszone ani w toku postępowania, ani też na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia.