Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 379/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Jadwiszczok WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody z dnia 30 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na Wojewody z dnia 30 marca 2018 r.,

którą utrzymano w mocy decyzję Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 28 listopada 2016 r., orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ch. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1359 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Aktem notarialnym z dnia 13 czerwca 1985 r., Repertorium A nr [...], Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.), zwanej dalej "ustawą wywłaszczeniową", działkę nr [...] o pow. 0,1359 ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...], stanowiącą własność J. R. w udziale w prawie własności wynoszącym [...] części, T. P. w udziale w prawie własności wynoszącym 13/24 części i K. P. w udziale w prawie własności wynoszącym 6/24 części. Zgodnie z treścią aktu nieruchomość została nabyta "pod budowę Centrum Sportowego w Ch. przy ul. [...]".

Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w dniu 27 sierpnia 2012 r. wystąpili E. M. P. i I. T. C. (spadkobierczynie po J. R. i J. P.) oraz K. P.

W toku postępowania Burmistrz Miasta pismem z dnia 27 listopada 2012 r. poinformował, że działka nr [...] o powierzchni 0,1359 ha została nabyta pod budowę Centrum Sportowego w Ch., które zostało wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. Przedmiotowa działka stanowi znaczną cześć urządzonego boiska sportowego o nawierzchni asfaltowej. Boisko zostało wykonane na sztucznie ukształtowanym terenie po uprzednim wykonaniu znacznych robót ziemnych (wykopów, nasypów). Obiekt został wyposażony w instalację oświetleniową kablową i napowietrzną oraz w specjalne ogrodzenie zabezpieczające. Po planowanym remoncie obiekt będzie w dalszym ciągu wykorzystywany na cele publiczne. W urzędzie brak jest dokumentacji związanej z pozwoleniem na budowę i oddaniem do użytku tego obiektu sportowego. Ponadto przeprowadzone czynności wyjaśniające nie pozwoliły na uzyskanie dokumentacji dotyczącej budowy i oddania do użytkowania boiska sportowego utwardzonego asfaltem. Jednocześnie Burmistrz poinformował, że Centrum Sportowe w Ch. było realizowane w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia poprzez budowę hali sportowej, restauracji, hotelu, otwartego basenu kąpielowego oraz kompleksu boisk trawiastych i boiska asfaltowego, na boisku asfaltowym, dodatkowo wyposażonym w stale oświetlenie (którego elementy są jeszcze widoczne) odbywały się imprezy kulturalne, sportowe, zabawy ludowe itp. Zdaniem Burmistrza boisko zostało wybudowane, a więc inwestycja została zrealizowana, czego dowodem jest do dziś istniejące boisko asfaltowe wraz z ogrodzeniem i instalacją elektryczną.

Ponadto w zgromadzonym materiale dowodowym znalazły się przekazane przez Dyrektora Archiwum Państwowego w B. uwierzytelnione reprodukcje dokumentów: "Kontrole problemowe Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ch." oraz "Zarządzenie Nr [...] Naczelnika Miasta z dnia 24 września 1975 r. w sprawie utworzenia Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ch.", a także "Regulamin organizacyjny Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ch.". Akta sprawy zawierają również kserokopie publikacji książkowej pt. "Piłka Nożna w MKS "[...] 1930" (1930-2010)" oraz kserokopie artykułów z gazet dotyczących Centrum Sportowego w Ch.

Decyzją z dnia 31 grudnia 2015 r. Wojewoda uchylił decyzję Starosty z dnia 30 kwietnia 2014 r. o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta pozyskał archiwalną dokumentację dotyczącą procesu wywłaszczenia w postaci korespondencji byłych właścicieli nieruchomości z Wydziałem Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Ch. z lat 1984 - 1985, opinię szacunkową opracowaną dla działki nr [...] z dnia 29 maja 1984 r. oraz decyzję zastępcy Naczelnika Miasta z dnia 10 czerwca 1985 r. zarządzającą "przejąć na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem działkę nr [...] o powierzchni 1359 m2, zapisaną w KW Nr [...] położoną w Ch. przy ul. [...] stanowiącą własność ob. J. R., (...) T. P. i K. P. (...)". Ponadto w dniu 10 maja 2016 r. przesłuchany w charakterze świadka O. Cz. zeznał, że w roku 1972 r. został wyznaczony na zastępcę przewodniczącego Społecznego Komitetu Budowy Centrum Sportowo-Rekreacyjnego w Ch., które miało obejmować budowę trawiastego boiska do piłki nożnej z jego przedłużeniem w postaci boiska asfaltowego. Budowę rozpoczęto od niwelacji terenu, która miała miejsce w 1972 - 1973 r. i została zakończona w 1973 r. Budowę boiska asfaltowego, jak wyjaśnił świadek, rozpoczęto w 1974 r., a zakończono w 1975 r. Centrum Sportowe oddano do użytku w 1975 r. - boisko asfaltowe z trybuną, boisko trawiaste do piłki nożnej, drugie boisko asfaltowe, halę sportową małą i dużą, basen pływacki otwarty, Hotel "[...]" oraz kawiarnię "[...]". Jak wynika z kolei z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 10 maja 2016 r., na działce znajduje się nawierzchnia asfaltowa z liniami do nauki jazdy. Na obrzeżach znajdują się slupy po lampach oświetleniowych byłego boiska. Na jednym obrzeżu znajduje się siatka zabezpieczająca boisko. Na obrzeżach znajdują się skarpy, które nie wchodzą w granice działki.

Starosta uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i przez wiele lat wywłaszczona nieruchomość była wykorzystywana w ramach centrum Sportowego w Ch., którego integralną część stanowiło boisko sportowe znajdujące się na wywłaszczonej działce. Z tej przyczyny odmówił zwrotu nieruchomości nr [...], decyzją z dnia 28 listopada 2016 r.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez E. P., Wojewoda decyzją z dnia 30 marca 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wskazał, że jeżeli na nieruchomości został zrealizowany cel jej wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania. W związku z tym w niniejszej sprawie konieczne stało się ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczenia – akcie notarialnym umowy sprzedaży. Z uwagi na to, że cel wywłaszczenia został określony w akcie notarialnym Rep. A nr [...] w sposób, który nie pozwala jednoznacznie wskazać (sprecyzować) jaka konkretnie inwestycja (budowla) miała powstać na działce będącej przedmiotem niniejszego, konieczne było posłużenie się zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, aby stwierdzić, czy jest możliwe jego dookreślenie.

Przeprowadzona przez Wojewodę analiza w tym zakresie doprowadziła organ do wniosku, że celem wywłaszczenia nieruchomości była realizacja budowy Centrum Sportowo-Rekreacyjnego w Ch., wraz z jej infrastrukturą taką jak m.in. boisko sportowe o nawierzchni betonowej. Ustalenia te potwierdza także treść decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta z dnia 10 czerwca 1985 r. zarządzającej "przejąć na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem działkę nr [...] o powierzchni 1359 m2, zapisaną w KW Nr [...] położną w Ch. Wynika z niej, że "decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 18sierpnia 1973 r., nr [...] wydaną przez b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Komunikacji, został zatwierdzony plan zagospodarowania terenu pod budowę Centrum Sportowego w Ch. przy ulicy [...]. Planem tym jest objęta również działka nr [...] o powierzchni 1359 m2 stanowiąca własność ob. ob. J. R., T. P. i K. P.". Co więcej, uzyskane w toku postępowania dowody wykazały, że tak ustalony cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości nr [...] w latach 1972-1975, kiedy to nastąpiło zagospodarowanie spornej działki. Od tego czasu nieruchomość była wykorzystywana przez centrum sportowe.

Mając to na uwadze Wojewoda stwierdził, że choć przepisy prawa nie regulują sytuacji, w której cel wywłaszczenia zostanie zrealizowany przed przeniesieniem własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, to jednak zwrot takiego gruntu – właśnie ze względu na stwierdzoną realizację celu wywłaszczenia – nie jest możliwy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Zarzucono organom:

- rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i9 art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w daniu wiary jedynie zeznaniom świadka O. Cz. i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niewyjaśnienie czy do szło do rzeczywistego zrealizowania na przedmiotowej nieruchomości celu wskazanego w decyzji o wywłaszczeniu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 136 § 3 w związku z art. 137 u.g.n., poprzez niezbadanie przez Starostę i Wojewodę przesłanek zwrotu nieruchomości;

W przypadku przyjęcia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- rażące naruszenie art. 136 i 137 u.gn., poprzez błędne i nieuzasadnione zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna, podczas gdy została przeznaczona i jest wykorzystywana na inny cel niż określony przy wywłaszczeniu.

W uzasadnieniu strona skarżąca zwróciła uwagę, że w zgromadzonej dokumentacji brak jest dowodów związanych z budową Centrum oraz oddaniem go do użytkowania – zaś organy w tym zakresie oparły się wyłącznie na regulaminie organizacyjnym Ośrodka Sportu i Rekreacji, czy zeznaniach świadka. Tymczasem obecny stan nieruchomości potwierdzony protokołem oględzin i dokumentacją zdjęciową oraz fakt, że od kilkudziesięciu lat na nieruchomości znajduje się plan manewrowy, z którego korzystają nauki jazdy, pozwalają uznać, iż cel wywłaszczenia na działce nr [...] nie został zrealizowany. W ocenie skarżącej właściwa ocena materiału dowodowego wskazuje, że na pewnym etapie prac porzucono pomysł budowy boiska sportowego, umożliwiając korzystanie zaadaptowanego terenu podmiotom prywatnym. Niemniej organy nie uwzględniły, że obecnie nieruchomość jest użytkowana przez przedsiębiorcę prowadzącego nauki jazdy i wykorzystywana jako plac manewrowy, który to fakt jest powszechnie znany. W związku z tym zdaniem skarżącej konieczne jest przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osób prowadzących nauki jazdy, jak również dowodu z dokumentów na okoliczność, na jakiej podstawie i od kiedy, osoby te użytkują plac.

Według skarżącej okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, że przedmiotowa nieruchomość nie jest użytkowana zgodnie z celem wywłaszczenia zawartym między właścicielami nieruchomości a Miastem Ch., przy czym strona nie została poinformowana o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, niż wskazany w akcie notarialnym. Wykorzystanie nieruchomości do innych celów jest natomiast niezgodne z art. 136 ust. 1 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś odnosząc się do zarzutów skargi podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Z treści powołanych przepisów wynika bowiem, że sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny legalności decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w Ch. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,1359 ha.

Jak wynika z akt sprawy umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 13 czerwca 1985 r. nr rep. A nr [...] opisana wyżej nieruchomość, tj. działka nr [...] (oraz działka o nr [...]), została sprzedana, na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 10, poz. 64, dalej ustawa wywłaszczeniowa), przez ówczesnych właścicieli – T. J. P. i K. J. P. na rzecz Skarbu Państwa, działającego przez Naczelnika Miasta, w zamian za ustaloną w opinii szacunkowej cenę sprzedaży, która to okoliczność nie budzi wątpliwości. Z aktu notarialnego – z § 3 - wynika, że Skarb Państwa nabywa działkę nr [...] pod budowę Centrum Sportowego w Ch. przy ul. [...], a z § 5 – że wydanie przedmiotu umowy w posiadanie nabywcy już nastąpiło.

W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec braku dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę Centrum Sportowego w Ch., kwestią wymagającą ustalenia w kontekście celu wywłaszczenia było wskazanie daty realizacji inwestycji. Jednocześnie, doprecyzowania wymagało, jaka konkretnie inwestycja w ramach "budowy Centrum Sportowego w Ch." została zrealizowana na nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości nr [...] i czy stanowi ona o realizacji wskazanego w akcie notarialnym celu wywłaszczenia.

Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że przepisy obowiązujące w dacie wywłaszczenia, a więc przepisy powołanej już wyżej ustawy wywłaszczeniowej, w przeciwieństwie do przepisów obecnie obowiązujących, nie przewidywały obowiązku sprecyzowania celu wywłaszczenia w akcie, mocą którego własność nieruchomości przechodziła na rzecz Skarbu Państwa. Wobec braku takiego obowiązku często nie precyzowano, realizacja jakiego celu publicznego uzasadnia przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa albo wskazywano go bardzo ogólnie – jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. W konsekwencji, organy administracji, orzekając w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, zmuszone są ustalać ów cel wywłaszczenia nie na podstawie jasnego zapisu w decyzji wywłaszczeniowej bądź umowie zawartej w formie aktu notarialnego, lecz na podstawie innych dokumentów oraz samych okoliczności wywłaszczenia. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a wspomniana okoliczność przyczyniła się do długotrwałego (ponad pięcioletniego) postępowania prowadzonego przez organ administracji w niniejszej sprawie.

Bezspornym jest, że nabywcą gruntu był Skarb Państwa działający przez Naczelnika Miasta. W akcie notarialnym podano, że Skarb Państwa nabywa działkę nr [...] "pod budowę Centrum Sportowego w Ch. Przy ul. [...]". Doprecyzowanie celu wywłaszczenia przed organem pierwszej instancji nastąpiło poprzez dopuszczenie szeregu dowodów na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia i daty tej realizacji, tj.: pisma Dyrektora Archiwum Państwowego w B. z 14 stycznia 2014 r. i dołączonych do niego reprodukcji dokumentów pn. "Kontrole problemowe Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ch.", "Zarządzenie nr [...] Naczelnika Miasta z 24 września 1975 r. w sprawie utworzenia Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ch., a także jego "regulamin organizacyjny", dokumentów archiwalnych, obejmujących korespondencję T. P., J. R. i K. P. z Wydziałem Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Ch. z lat 1984 – 1985, opinię szacunkową dla działki nr [...] z dnia 29 maja 1984 r., decyzję zastępcy Naczelnika Miasta z dnia 10 czerwca 1985 r., zarządzającą "przejąć na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem działkę nr [...] (...)" oraz zeznań świadka O. Cz. Materiał dowodowy uzupełniają również kserokopie publikacji książkowej pt. "Piłka Nożna w MKS "Ch. 1930" (1930 – 2010)" oraz kserokopie artykułów z gazet z lat siedemdziesiątych XX w., opisujących ukonstytuowanie się komitetu budowy hali sportowej (Gazeta [...] z dnia 21 stycznia 1975 r.), pierwszych prac na budowie Centrum Sportowego (Gazeta [...] z dnia 1 czerwca 1972 r.), czy pierwszy etap budowy Centrum Sportowego, obejmujący halę sportową (Gazeta [...] z dnia 24 marca 1972 r.) i roboty na placu budowy Centrum (Gazeta [...] z 14 marca 1975 r.). Na podstawie ww. dowodów organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły jednoznacznie, że cel, na jaki została przeznaczona działka nr [...], stanowił realizację budowy Centrum Sportowo – Rekreacyjnego w Ch. wraz z infrastrukturą, taką jak boisko sportowe o nawierzchni betonowej. W ocenie sądu, powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym i brak jest podstaw faktycznych, by je kwestionować. Konsekwencją zaś ustalenia celu wywłaszczenia jest zbadanie, czy nastąpiła jego realizacja.

Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że działka nr [...] została zagospodarowana na infrastrukturę Centrum Sportowego w Ch. – na boisko asfaltowe, które było wykorzystywane w ramach funkcjonowania tego Centrum. Z ww. dokumentów archiwalnych, jak również kopii map zasadniczych z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z kolejnych dat: 1973, maj 1989, 3 stycznia 1991 r., 21 czerwca 1991, 24 kwietnia 1995 r., dotyczących pomiarów pod budowę centrum sportowego wynika, że realizacja inwestycji miała miejsce w latach 1972 – 1975, poprzez budowę betonowego boiska i od tego czasu działka była wykorzystywana w ramach centrum sportowego. Jak natomiast wynika z protokołu oględzin analizowanej nieruchomości i załączonej do niego dokumentacji zdjęciowej z 10 maja 2016 r., obecnie na działce nr [...] znajduje się asfaltowa nawierzchnia boiska z wyrysowanymi liniami do nauki jazdy. Na obrzeżach występują słupy po lampach oświetleniowych byłego boiska sportowego, siatka zabezpieczająca boisko oraz skarpy. Powyższe wskazuje zatem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w latach siedemdziesiątych XX w. i kontynuowany w latach osiemdziesiątych XX w., kiedy to sfinalizowana została umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Natomiast, w chwili obecnej, boisko nadal istnieje, jednak wykorzystywane jest w celu, który niewątpliwie wykracza poza ustalony wyżej cel wywłaszczenia. Okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia w kontekście przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wynikających z art. 136 ust. 3 u.g.n. (materialnoprawna przesłanka zwrotu to "zbędność" nieruchomości na cel wywłaszczenia), o czym mowa będzie poniżej. Wbrew twierdzeniom skargi, cel wywłaszczenia w okolicznościach niniejszej sprawy został skutecznie zrealizowany, choć w chwili obecnej nie jest on kontynuowany. Brak kontynuacji celu wywłaszczenia nie przekreśla jednak jego realizacji, jak mylnie wywodzi skarżąca. Co więcej, nie sposób uznać racji skarżącej, kwestionującej materiał dowodowy zebrany przez organy administracji na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia i jego daty. Kwestia ta została opisana przez sąd powyżej z odwołaniem do materiału dowodowego potwierdzającego powyższe ustalenia, zebranego przez organem pierwszej instancji, co też znalazło odzwierciedlenie w obszernym uzasadnieniu decyzji Wojewody, który przytaczając przeprowadzone dowody dokonał ich prawidłowej oceny.

Odnośnie natomiast do przesłanek zwrotu nieruchomości sąd wojewódzki wskazuje na przepisy art. 136 i art. 137 u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. W myśl zaś art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z powyższych unormowań wynika, że roszczeniem o zwrot można objąć nieruchomości wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej. Jak zaś wskazano powyżej, działka nr [...], objęta niniejszym postępowaniem, została nabyta przez Skarb Państwa nie w drodze decyzji administracyjnej, lecz umowy cywilnoprawnej, zawartej na mocy art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, m. in. na mocy art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Powyższe oznacza dopuszczalność zwrotu nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej w trybie u.g.n. Stwierdzić przy tym należy że przepisy u.g.n. przewidują możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pod warunkiem łącznego spełnienia wszystkich zawartych w niej przesłanek. Kwestią sporną zatem jest dopuszczalność zwrotu nieruchomości, na której cel wywłaszczenia został zrealizowany jeszcze przed jej przejęciem i w dacie orzekania o zwrocie nie jest już realizowany.

Powyższy problem jest przedmiotem w miarę jednolitej refleksji w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ustalając sens przepisów art. 136 i 137 u.g.n. w zakresie przesłanek zwrotu nieruchomości należy brać pod uwagę ich ratio legis w powiązaniu z ogólnymi celami instytucji wywłaszczenia i zwrotu nieruchomości oraz całym porządkiem prawnym. Obowiązek zwrotu nieruchomości w razie jej niewykorzystania na cel wskazany jako podstawa wywłaszczenia jest uznawany za zasadę o randze konstytucyjnej. W piśmiennictwie wskazuje się, że w ramach analizy kwestii "zbędności" nieruchomości na cel wywłaszczenia, przesłanki tej zbędności należy oceniać ściśle. W konsekwencji, w ramach wykładni art. 137 u.g.n., stosując regułę wnioskowania a contrario, należy uznać, że w sensie prawnym – nieruchomość należy uznać za niezbędną na cel wywłaszczenia w każdej innej sytuacji niż określone w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 948/11, dostępny w CBOSA www.nsa.gov.pl). W konsekwencji, zrealizowanie celu wywłaszczenia przed zawarciem umowy zbycia nieruchomości nie może oznaczać, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, określony w akcie notarialnym. Jak przyjął też NSA w wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 335/17 (dostępny w CBOSA), a stanowisko to sąd wojewódzki również w pełni podziela, właściwa wykładnia art. 137 ust. 1 u.g.n. nie pozwala na wnioskowanie, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w umowie, jeżeli już w dacie jej zawarcia prace związane z celem wywłaszczenia były zrealizowane. Przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. w sposób ścisły określają przesłanki pozwalające uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Oznacza to, że wszystkie inne sytuacje, które nie mieszczą się w tej regulacji nie mogą stanowić podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Ponieważ realizacja celu wywłaszczenia ustalonego w realiach niniejszej sprawy nastąpiła w latach siedemdziesiątych XX w., jak prawidłowo ustaliły organy, nie może być mowy o zwrocie nieruchomości, skoro przez kilkadziesiąt lat, w sposób nieprzerwany nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Jeśli więc cel wywłaszczenia został zrealizowany, niewątpliwie też przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121), to zwrot nieruchomości nie jest możliwy bez względu na to, kiedy jego realizacja nastąpiła oraz od kiedy nieruchomość wykorzystywana jest na inny cel, jak to akcentuje skarga. Podkreślić przy tym należy, że argumentacja skargi z powołaniem na wskazane w niej orzeczenia sądów administracyjnych, że cel wywłaszczenia w ogóle nie został zrealizowany, nie jest adekwatna do stanu faktycznego rozpoznawanej spawy i jako taka nie może skutkować uwzględnieniem skargi.

Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania, organy procedowały w zgodzie z obowiązkami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w sposób wszechstronny zebrały materiał dowodowy, a jego ocena zgodna jest z zasadami logiki. Wbrew twierdzeniom skargi ustalenia organów nastąpiły na podstawie całego opisanego materiału dowodowego, a zaznania świadka O. Cz. materiał ten jedynie uzupełniały. Z przyczyn opisanych powyżej sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa materialnego, art. 136 i art. 137 u.g.n.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako niezasadną oddalił. Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a.