Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1092/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, 9 i 79 a, art. 7, 77 § 1 i 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2022 r. nr SKO.4111/640/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 7 czerwca 2022 r. nr GOPS.552.213.2.2022.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 12 lipca 2022 r. nr SKO.4111/640/2022 w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

W wyniku uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie uprzednio wydanej decyzji oraz ponownego przeprowadzenia postępowania, Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt", "Organ I instancji") decyzją z 7 czerwca 2022 r. nr GOPS.552.213.2.2022 odmówił przyznania M. K. (dalej: "Skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. P., urodzoną w [...] r.

W uzasadnieniu decyzji, Organ I instancji podał, że Skarżąca od marca 2020 r. pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Wobec powyższego nie zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie przysługuje ono osobie pobierającej rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Wójt podał, że Skarżąca nie chce zrezygnować z tego świadczenia, a jedynie wnosi o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie różnicy, tak aby łączna kwota obu pobieranych świadczeń była równa kwocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo Organ I instancji wskazał, że Skarżąca nie sprawuje stałej i nieprzerwanej opieki nad niepełnosprawną matką, zatem nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ma być trwała. Ponadto w ocenie Wójta skoro osoba wymagająca opieki ma troje dzieci, to obowiązek alimentacyjny ciąży na wszystkich dzieciach, w związku z tym dzieci powinny się dzielić między sobą obowiązkami związanymi z opieką nad chorą matką.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała ustalenia Organu I instancji. Podała, że jej rodzeństwo nie wyraziło chęci opieki nad matką. Skarżąca potwierdziła, że od marca 2020 r. pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające z ZUS, jednak jest ono o wiele niższe od wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną przez co jest ona poszkodowana.

Skarżąca wskazała również, że pobierane świadczenie uzupełniające jest jedynym jej środkiem utrzymania i w obawie przed pozbawieniem jej środków do życia po zawieszeniu prawa do ww. świadczenia nie zrezygnowała z pobierania tego świadczenia. Skarżąca zadeklarowała, że z chwilą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zawiesi pobieranie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 12 lipca 2022 r. nr SKO.4111/640/2022, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest że matka Skarżącej jest osobą niepełnosprawną posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby.

Odnosząc się do wskazanego przez Organ I instancji powodu odmowy przyznania Skarżącej świadczenia SKO wskazało, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu o wstrzymaniu wypłaty rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, a tym samym zarzut jego pobierania przez Skarżącą jest uzasadniony. Kolegium wskazało, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną, co znajduje potwierdzenie w art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111; dalej: "u.ś.r.") oraz w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1270; dalej: "u.e.r.f.u.s.").

W ocenie Kolegium mając na uwadze zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła M. K., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu nieprawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez przyjęcie, że ustalone prawo do pobierania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wyklucza w całości prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci niepoinformowania Skarżącej o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury, tj. naruszenie art. 9 k.p.a.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie świadczenia w wysokości różnicy pomiędzy rodzicielskim świadczeniem uzupełniającym, a świadczeniem pielęgnacyjnym od dnia złożenia wniosku inicjującego postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że organ w ponownie wydanej decyzji po kontroli SKO, które wyraźnie wskazało taki argument za błędny, powołał się po raz kolejny na fakt, że wnioskodawczyni posiada rodzeństwo i powinna dzielić się z nim obowiązkami w zakresie opieki nad matką. Zdaniem Skarżącej jeżeli córka osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niej należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny poprzez sprawowanie osobistej opieki czy też zapewni opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem.

W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba szerszego rozpoznania wykładni art. 17 ust. 5 u.ś.r., gdyż ma ona istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności wynikające z faktu, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Zatem, w przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Od niedawna świadczenie pielęgnacyjne jest jednak corocznie waloryzowane i w 2022 r. wynosi 2.119 zł miesięcznie, natomiast wysokość świadczenia emerytalnego Skarżącej została ustalona w wysokości nie wyższej niż najniższa emerytura, w związku z czym aktualnie wynosi 1.066,30 zł, co stanowi wartość niemal dwukrotnie niższą, niż świadczenie pielęgnacyjne. Wobec powyższego uzasadnionym rozwiązaniem w realiach niniejszej sprawy byłoby ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy obecnie pobieranym świadczeniem (1.066,30 zł) i pełna wysokością świadczenia pielęgnacyjnego (2.119 zł).

Skarżąca podniosła także, że Organ na żadnym etapie postępowania nie pouczył jej o możliwości zawieszenia pobieranego świadczenia, jak wynika z treści wydanych w sprawie decyzji wzywał jedynie do złożenia deklaracji o rezygnacji z dotychczasowego świadczenia, co w jej ocenie stanowi diametralną różnicę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiającą przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką J. P.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy o świadczeniach rodzinnych w tym art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, (...).

W sprawie nie ulega wątpliwości, że J. P. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wiadomym jest również, że jest wdową a Skarżąca jako jej córka jest uprawniona w pierwszej kolejności do świadczenia pielęgnacyjnego.

W toku postępowania spór sprowadzał się tak co do daty powstania niepełnosprawnością - art 17 ust. 1b u.ś.r., związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaprzestaniem wykonywania pracy, a sprawowaną opieką, zakresem tej opieki, aktualnie zaś Organ II instancji, jako podstawę odmowy wskazuje pobieranie przez Skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Organ II instancji poprzednią decyzją z [...] maja 2022 r. Nr [...] prawidłowo zakwestionował stanowisko Organu I instancji odnośnie przyjęcia jako negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niemożności ustalenia daty od jakiej powstała niepełnosprawność. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/14, którym Trybunał stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją w zakresie, w jakim uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności.

W toku postępowania wyjaśnione zostało, również na skutek uchylenia przez Organ II instancji decyzji Organu I instancji, że Skarżąca na co dzień opiekuje się matką. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że opieka ta polega na pomocy we wszystkich w zasadzie czynnościach życia codziennego. Z uwagi na podeszły wiek wymagająca opieki porusza się po domu o lasce, powłócząc nogami, przy przekraczaniu progów wymaga asekuracji Skarżącej. Skarżąca pomaga matce w czynnościach związanych z utrzymaniem higieny, w tym przy zmianie [...], w toalecie, przygotowuje posiłki, podaje leki, zajmuje się utrzymaniem domu, umawia wizyty lekarskie i zawozi na nie. W ocenie Sądu przeprowadzony wywiad środowiskowy wykazał, że matka Skarżącej wymaga stałej opieki, a ta wykonywana jest przez Skarżącą. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że Skarżąca nie zamieszkuje z matką. Mieszka w bliskim sąsiedztwie, przychodzi do niej codziennie i pomaga w funkcjonowaniu.

Stanowiska tego zdaje się nie kwestionuje Organ II instancji, który jako jedyną przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w zaskarżonej do Sądu decyzji przyjął fakt pobierania przez Skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i brak rezygnacji z niego.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Skarżąca domagała się wypłaty różnicy pomiędzy świadczeniami, co organ uznał za nieuzasadnione, Organ II instancji ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia zbiegu świadczeń jako negatywnej przesłanki.

W świetle obowiązujących przepisów nie jest możliwe pobieranie obydwu świadczeń tj. rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.: świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W orzecznictwie wypracowano jednak stanowisko, że przypadku zbiegu prawa do świadczeń wnioskodawca ma prawo dokonania wyboru świadczenia, z którego chce skorzystać. Omawiana regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł w części I, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. W ustawie o świadczeniach rodzinnych uregulowany został przypadek zbiegu uprawnień do świadczeń. W art. 27 ust. 5 wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Tymczasem w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, w tym między innymi do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zatem sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana.

W szeregu orzeczeniach przyjęto, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia, w tym emerytury i renty. Wskazały, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było ono niższe niż świadczenia wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Aktualnie często jest odwrotnie, a pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej oraz narusza konstytucyjną zasadę równości (por. wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2020 r., II SA/Gl 1141/19, w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., IV SA/Po 921/19, w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2020 r., II SA/Bd 145/20, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020r., I OSK 1546/19).

Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela wyrażone w powołanych orzeczeniach stanowiska.

Skutkiem przyjęcia powyższego poglądu jest istniejące po stronie wnioskodawczyni prawo do wyboru jednego ze świadczeń, w przypadku dokonania wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, zawieszenie prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na podstawie art. 134 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r., o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym ( Dz.U. z 2022 r., poz. 1051). Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur.

O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ powinien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie jest bowiem uzasadnione oczekiwanie rezygnacji przez wnioskodawcę z przysługującego prawa do uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego w sytuacji niepewności powodzenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

W niniejszej sprawie Organ II instancji podzielając w zasadzie zaprezentowane wyżej stanowisko przyjął, że wobec nie wystąpienia przez Skarżącą z wnioskiem o zawieszenie prawa do tego świadczenia, świadczenie pielęgnacyjne nie należy się. Tymczasem na żadnym etapie toczącego się postępowania, Skarżąca nie została o tym pouczona. Wobec braku stosowanego pouczenia Skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków. Nie jest uzasadnione oczekiwanie od wnioskodawcy rezygnacji z przysługującego świadczenia, w sytuacji, gdy nie jest pewne czy spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej pewności nie dawało prowadzone postępowanie, w którym organy z różnych przyczyn odmawiały przyznania wnioskowanego świadczenia. W takich okolicznościach wymaganie od Skarżącej zawieszenia prawa do uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego wydaje się nieuzasadnione, jak i niesprawiedliwe. Pouczenie, powinno być efektem wcześniejszych ustaleń, z których jednoznacznie wynikać będzie, że jedyną negatywną przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia jest pobieranie uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego. W takiej sytuacji będzie można stwierdzić, że wnioskodawca mając świadomość przysługującego prawa wyboru do jednego ze świadczeń, nie dokonał tego wyboru i odmowa jest uzasadniona. Na wyrost jest twierdzenie Organu I instancji, że Skarżąca domagając się wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego nie zrezygnowała z jej wypłaty. Również w tym zakresie Organy powinny udzielić niezbędnych wskazówek i pouczyć o niedopuszczalności takiej praktyki i prawie do wyboru jednego z przysługujących świadczeń.

W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia. Organy na żadnym etapie postępowania nie wystosowały do Skarżącej pouczenia w tym przedmiocie, a swoim działaniem powodowały wątpliwości co do powodzenia wniosku.

Naruszono w ten sposób art. 8, 9 i 79 a k.p.a., a w konsekwencji również art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu zadaniem organu I instancji będzie skierowanie do Skarżącej pouczenia o prawie do wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie prawa do uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego w związku ze spełnieniem wszystkich pozostałych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie wydanie decyzji, w zależności od stanowiska Skarżącej w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Z uwagi na konieczny do przeprowadzenia zakres postępowania Sąd uchylił także decyzję Organu I instancji, do czego uprawniał Sąd art. 135 p.p.s.a.