Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1415/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 82  ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (sprawozdawca), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Joanna Kube, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 310/11 uchylającym decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej J. W. oraz po rozpoznaniu wniosku J. W. z dnia [...] listopada 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2010 r. J. W. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał m. in., że w dniu [...] sierpnia 2002 r. wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. Doznał uszkodzenia [...]. Przeszedł śmierć kliniczną oraz blisko trzyletni brak kontaktu ze światem zewnętrznym. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do [...] grudnia 2013 r. Posiada też orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z jego treścią, jest niezdolny do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest pod stałą opieką [...], od dnia [...] października 2009 r., uczestniczy też w rehabilitacji [...]. Wcześniej ubiegał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej, renty w drodze wyjątku. Wszystkie decyzje okazały się dla niego niekorzystne, gdyż wcześniej nie był zatrudniony ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi, ponadto nie spełniał warunku braku niezbędnych środków utrzymania, która to przesłanka brana jest pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o FUS. W ocenie wnioskodawcy, decyzje powyższe były dla niego krzywdzące, gdyż nigdy nie miał przerw w nauce, nie zmieniał kierunku studiów i nie powtarzał roku. Podczas studiów nie pracował zawodowo, a jedynie czasami dorywczo na podstawie umowy zlecenia oraz umowy o dzieło, osiągając nieznaczne dochody. W chwili obecnej źródłem jego dochodu jest zasiłek stały z pomocy społecznej oraz zasiłek pielęgnacyjny.

Organ podał dalej, że J. W. zamieszkuje wspólnie z rodzicami i dwójką rodzeństwa, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina zajmuje 4 – pokojowe mieszkanie w bloku. Wnioskodawca nie ponosi kosztów związanych z opłatami mieszkaniowymi, otrzymuje także od rodziców pomoc rzeczową w formie posiłków i leków. Rodzice nie zadeklarowali jednak pomocy finansowej na rzecz syna. W ocenie matki wnioskodawcy, pomimo złego stanu zdrowia, jest on zdolny do samoobsługi, samodzielnie korzysta z komunikacji miejskiej. Pozostaje pod stałą opieką lekarza [...]. Obecnie uczęszcza na terapię [...], której koszty pokrywa we własnym zakresie. Wnioskodawca objęty jest pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. od 2003 r. Poza przysługującym zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym otrzymał wsparcie doraźne w postaci zasiłków celowych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił J. W. przyznania świadczenia specjalnego.

Organ wyjaśnił, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np.: zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Wskazał, że brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. W ocenie organu, okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania ww. świadczenia specjalnego.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Zgodnie zaś z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby bowiem świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu powyższego przepisu.

W ocenie organu, zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania J. W. renty specjalnej. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są bowiem przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno – bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak nie występuje.

Organ podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub gdy wysokość świadczeń nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Nie stanowią również żadnego odszkodowania, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, czy cierpienia. Świadczenia specjalne przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Uznanie argumentów wnioskodawcy sprawiłoby zaś, że każda osoba, która ma trudną sytuację zdrowotną, ma bezsporne prawo do otrzymania takiego świadczenia specjalnego. Organ podkreślił też, że wnioskodawca posiada dochód, na który składa się zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wspiera wnioskodawcę, przyznając mu zasiłki celowe. Zaznaczył też, że rodzina wnioskodawcy znajduje się w bardzo dobrej sytuacji finansowej. Dostrzegając zatem szczególny charakter wydarzenia losowego, trudno stwierdzić, by podstawowe potrzeby socjalno-bytowe wnioskodawcy nie były zaspokojone, co jednoznacznie potwierdziło przeprowadzone postępowanie. Faktyczny dochód przypadający na osobę w rodzinie wnioskodawcy wielokrotnie przekracza bowiem kwotę kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o pomocy społecznej, uprawniającego do udzielenia pomocy.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. W. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – poprzez rażąco nieprawidłową interpretację tego przepisu, a także przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 11, 12 oraz 75 k.p.a. – poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi urzędnicy państwowi kierowali się przy rozpatrywaniu sprawy oraz poprzez opieszałą, a przede wszystkim powierzchowną działalność, ograniczającą zaufanie obywatela do organów Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 310/11 stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie zaś z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

Sąd podzielił stanowisko organu, że świadczenie, o którym mowa w przepisie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ma charakter wyjątkowy, a jego przyznanie pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość ta nie oznacza jednak dowolności. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w powołanej wyżej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z jej art. 124 – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Sąd wskazał, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od oceny stanu faktycznego sprawy przy zastosowaniu dopuszczalnych reguł wykładni prawa. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy przepis prawa posługuje się pojęciem niedookreślonym, nieostrym, nieposiadającym jednoznacznej definicji. Takim pojęciem jest zaś niewątpliwie "szczególnie uzasadniony przypadek".

Świadczenie specjalne może być przyznane, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznawania tego rodzaju świadczeń. Przepis art. 82 ust. 1 ww. ustawy nie określa jakiego rodzaju mają być to przypadki.

Okoliczności, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, muszą być zatem oceniane indywidualnie, w skali danej sprawy i tylko w takim wymiarze winny być rozpoznawane. Zatem indywidualizując zasługi konkretnego człowieka, czy też oceniając zdarzenia losowe, jakich tenże człowiek doświadczył, należy odnosić je do kontekstu jego osobistej sytuacji, nie można natomiast czynić tego w wymiarze globalnym (powszechnym).

Dotychczasowa praktyka organu w sprawach świadczeń specjalnych potwierdza, że przyznawane są one nie tylko osobom legitymującym się wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, ale także osobom będącym ofiarami nadzwyczajnych zdarzeń losowych, jak np. rodzinom ofiar wypadku górniczego w Kopalni [...], dzieciom ofiar zawalenia się hali targowej, czy też poszkodowanym w wypadku polskiego autokaru pod [...].

Skarżący wskazał w nim na nadzwyczajne zdarzenie losowe, któremu uległ w dniu [...] sierpnia 2002 r. W tym dniu skarżący, wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. W wyniku tego zdarzenia, mając [...] lat i będąc na ostatnim roku studiów, stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy, o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W czasie studiów skarżący nie pracował zawodowo ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, dlatego też nie spełnia warunków ustawowych do otrzymania jakiegokolwiek świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie spełnia też warunków do otrzymania renty socjalnej, gdyż w dacie zdarzenia miał ukończone 25 lat. Obecny stan zdrowia nie pozwala mu z kolei na podjęcie zatrudnienia, a tym samym "wypracowanie" na przyszłość prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie wiadomo też, czy kiedykolwiek w przyszłości będzie w stanie podjąć pracę zawodową.

Dlatego też organ, mając na względzie powyższe okoliczności, powinien rozważyć przypadek skarżącego, czy można go zakwalifikować w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego.

Zdaniem Sądu, organ tego jednak nie uczynił skupiając się w decyzji na kwestiach, które nie były podstawą wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego, pomijając natomiast okoliczności zdarzenia losowego, któremu uległ skarżący oraz wpływu tego zdarzenia na jego dalsze życie oraz obecną sytuację.

W ocenie Sądu, organ w żaden sposób nie ustosunkował się do podnoszonego przez skarżącego, faktu wystąpienia w jego przypadku szczególnego zdarzenia losowego, a w dalszej konsekwencji, odstąpił od oceny tej okoliczności jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. Tego rodzaju rozważania organ zastąpił natomiast rozważaniami na temat braku po stronie skarżącego szczególnych zasług dla kraju oraz analizą sytuacji materialnej jego rodziny, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Sąd uznał także, że argumentacja organu nie odnosi się do indywidualnych okoliczności sprawy, a motywy przytoczone przez organ administracji nie uzasadniają w dostateczny sposób podjętego rozstrzygnięcia, co daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności działania w ramach uznania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Rady Ministrów, reprezentowany przez radcę prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1319/11, oddalił skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd I instancji prawidłowo uznał, iż organ naruszył przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to powiązane jest z wykładnią przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Bezsporne jest, iż użyte w tym przepisie pojęcie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym zawierającym elementy ocenne, które nie są jednak tożsame z uznaniem administracyjnym. Przy stosowaniu bowiem pojęć nieostrych organ działa nie w ramach uznania administracyjnego lecz w oparciu o ustalone fakty wypełnia je treścią wskazując na sposób rozumienia określonego pojęcia.

Podkreślił, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej orzecznictwo sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego ale również praktyka stosowana przez organ, przyjęła takie rozumienie pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", w którym o tej szczególności świadczą bądź posiadane przez daną osobę cechy wyróżniające, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej, sportowej czy społecznej świadczące o zasługach danej osoby oddanych społeczeństwu, bądź też nadzwyczajne okoliczności zdarzenia losowego, które doprowadziło do określonej sytuacji danej osoby. Te dwie przesłanki nie muszą występować kumulatywnie i podlegają odrębnemu wyjaśnieniu oraz przeanalizowaniu na tle ustalonego stanu faktycznego.

W niniejszej sprawie organ skoncentrował się na kwestiach związanych z sytuacją zdrowotną, rodzinną, bytową wnioskodawcy, które z oczywistych względów mają również znaczenie dla skorzystania przez organ z uprawnień wynikających z powołanego art. 82 ust. 1 ustawy, ale nie może zastąpić ustaleń i oceny danego zdarzenia losowego pod kątem istnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Dopiero bowiem dokonanie stosownych ustaleń i analiza zaistniałego zdarzenia losowego w powiązaniu z jego konsekwencjami dla wnioskodawcy pozwoli na podjęcie prawidłowej decyzji. Zasadnie więc sąd I instancji uznał, że naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Sąd prawidłowo uznał, że szczególnie uzasadniony przypadek może odnieść się bądź do indywidualnych cech osoby ubiegającej się o świadczenie, bądź do wyjątkowych okoliczności zdarzenia losowego. Ta interpretacja organu, iż obie te przesłanki muszą zaistnieć kumulatywnie jest błędna.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 310/11 uchylającym decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej J. W. oraz po rozpatrzeniu wniosku J. W. z dnia [...] listopada 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2010 r.

Następnie organ podał, że J. W. został przyznany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. zasiłek stały w wysokości 324,00 zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny 153,00 zł netto. Z przedstawionych zaświadczeń wynika, że rodzina wnioskodawcy dysponuje miesięcznie kwota 8637,07 zł. Wnioskujący z tytułu niepełnosprawności, pobiera zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 477,00 zł.

Miesięczny koszt terapii [...] wynosi 280,00 zł, natomiast koszty związane z zakupem leków około 50,00 zł. J. W. objęty jest pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie i doraźnie otrzymuje dofinansowanie do kosztów leczenia oraz zasiłek na zakup żywności.

W opinii organu zgromadzone dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania J. W. świadczenia specjalnego. Wnioskodawca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ponownie podniósł fakt porażenia piorunem oraz przedstawił pogląd, że własne dochody stanowiłyby dla niego swoisty środek terapeutyczny, pozwalający wierzyć, iż mimo znacznego stopnia niepełnosprawności jest traktowany jako pełnoprawny obywatel.

Następnie organ podał, że rocznie od 20 do 50 osób jest rażonych piorunem, a więc wnioskodawca nie jest jedyną osobą która doświadczyła takiego zdarzenia. Nawet w przypadku uznania okoliczności wystąpienia zdarzenia losowego, w przedmiotowej sprawie, nie może być traktowana w oderwaniu od aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy. J. W. może od osób zobowiązanych do alimentacji ubiegać się o środki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzji zarzucił naruszenie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez rażąco nieprawidłową interpretację przepisów, oraz art. 7, 8, 11, 12 i 75 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu podał, że organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyrokach sądów administracyjnych, a przede wszystkim nie rozważył zaistnienia przypadku wyjątkowego nadzwyczajnego zdarzenia losowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, a zatem organ obowiązany był, wydając decyzję, zastosować się do wskazań zawartych, zarówno w wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W przedmiotowej sprawie Sąd polecił, aby organ, wydając decyzję, dokonał oceny stanu faktycznego przy zastosowaniu dopuszczalnych reguł wykładni prawa.

Świadczenie specjalne może być przyznane między innymi, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek, a okoliczność ta musi być oceniana indywidualnie. W przedmiotowej sprawie należało oceniając zdarzenie losowe, jakiego doznał skarżący, odnieść do kontekstu jego sytuacji osobistej. Organ nie może tego czynić w wymiarze globalnym, powszechnym.

Należy przypomnieć, że zdarzenie miało miejsce, gdy skarżący wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. Miał 25 lat, był na ostatnim roku studiów, w wyniku wypadku przeżył śpiączkę i jest niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji. Wcześniej w czasie studiów nie pracował.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ nie rozważył, czy można przypadek zakwalifikować w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, a ponownie skoncentrował się na ocenie sytuacji rodzinnej skarżącego, zupełnie pomijając fakt wystąpienia szczególnego zdarzenia losowego i oceny tej okoliczności jako szczególnie uzasadnionego przypadku.

Organ podał, że w przedmiotowej sprawie, nie mamy do czynienia z nadzwyczajnym zdarzeniem losowym, ponieważ rocznie przez pioruny jest porażonych od 20 do 50 osób.

Jednak niniejszy przypadek, to nie jest porażenie piorunem w czasie burzy, ale niezwykle rzadko występujące zjawisko atmosferyczne "gromu z jasnego nieba".

Podkreślić należy, że wbrew zaleceniom Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ zobligowany do udowodnienia poprawności swojego rozumowania, tego nie uczynił.

Prezes Rady Ministrów ponownie rozpoznając sprawę, skoncentrował się na kwestiach związanych z sytuacją zdrowotną, rodzinną i bytową wnioskodawcy, które jak wskazał NSA, z oczywistych względów mają również znaczenie dla skorzystania przez organ z uprawnień wynikających z art. 82 ustawy, ale nie mogą zastąpić ustaleń i oceny danego zdarzenia losowego pod kątem istnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku.

Wobec tego, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 310/11, których słuszność potwierdził w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1319/11 Naczelny Sąd Administracyjny, należało orzec jak wyżej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji