Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2427/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 185, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 152, art. 164-167, art. 131, art. 255 ust. 4, art. 256 ust. 1, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] AD w S., Bułgaria od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1390/14 w sprawie ze skargi [B.] Spółki z o.o. w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie, 2. zasądza od [B.] Spółki z o.o. w P. na rzecz [A.] AD w S., Bułgaria 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1390/14 uwzględnił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [..] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego, w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję; stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; oraz orzekł o kosztach postępowania.

Sąd I instancji orzekał na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 26 października 2012 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: B) o unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD o numerze [...], udzielonej na rzecz [...] (dalej: uprawniona) z pierwszeństwem od 25 lipca 2008r. (zgłoszenie z 20 listopada 2008 r.). Potwierdzenie otrzymania prawa do tego znaku na terenie Polski zostało opublikowane w Wiadomościach Urzędu Patentowego RP nr [...].

Wnioskująca spółka poinformowała, że otrzymała od uprawnionej pismo wzywające do dobrowolnej zmiany nazwy produktu leczniczego z NEBICARD na inną. Jako podstawę prawną swego żądania B. wskazała art. 131 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zmianami, dalej p.w.p.) zgodnie, z którym nie udziela się prawa ochronnego (a w przypadku znaków międzynarodowych uznanie ochrony) na oznaczenie, którego używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich.

B. podała, że w Polsce, jako pierwsza zaczęła używać oznaczenia NEBICARD w odniesieniu do produktów leczniczych. Otrzymała też pozwolenie z dnia 12 marca 2008 r. Ministra Zdrowia na wprowadzenie leku o nazwie NEBICARD do obrotu. Ponadto stwierdziła, że w dniu 5 grudnia 2006 r. dokonała w R. zgłoszenia słownego znaku towarowego NEBICARD przeznaczonego do oznaczenia produktów farmaceutycznych z klasy 5, na który to znak uzyskała prawo ochronne w dniu 15 czerwca 2007 r., następnie w dniu 4 grudnia 2008 r. dokonała w Urzędzie Patentowym RP zgłoszenia tego samego słownego znaku towarowego również przeznaczonego do oznaczenia towarów klasy 5. Podniosła, że zgodnie z art. 55(1) ust. 5 k.c. ww. pozwolenie Ministra Zdrowia statuuje posiadanie przez wnioskodawcę prawa majątkowego. B wskazywała też, że NEBICARD stanowi należącą do niego nazwę fantazyjną oraz, że pozwolenie uzyskane na lek NEBICARD jest decyzją a integralną częścią tego pozwolenia stanowi opakowanie leku, "którego zwornikiem jest nazwa NEBICARD". Według B., wyżej wymienione opakowanie spełnia wymogi prawa autorskiego, a lek o nazwie NEBICARD jest wprowadzany do obrotu od połowy 2009 r.

Wnosząc o oddalenie wniosku B., uprawniona stwierdziła, że zgłaszając do ochrony sporny znak nie został naruszony art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. [..] podniosła, że pozwolenie wydane przez Ministra Zdrowia nie wchodzi w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55(1) k.c., i w niniejszej sprawie pozostaje bez znaczenia, czy uprawniona posiada ww. zezwolenie czy nie. Według uprawnionej, konstrukcja art. 55(1) ust. 5 k.c., nie przyznaje jakichkolwiek praw wyłącznych wnioskodawcy w zakresie leku NEBICARD i wynikających z nich roszczeń zakazowych a jedynie uprawnienie do obrotu. Zdaniem uprawnionej, pozwolenie nie stanowi składnika przedsiębiorstwa, dóbr osobistych i majątkowych oraz, że istnienie prawa ochronnego na znak towarowy NEBICARD w R. nie ma żadnego wpływu na taki znak towarowy w Polsce. Ponadto, nazwa NEBICARD stanowi treść spornego znaku towarowego, do którego prawa należą do uprawnionej.

Urząd Patentowy RP rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności stwierdził, że skierowane do B. wezwanie uprawnionej opatrzone datą 13 kwietnia 2012 r., w którym S. żąda dobrowolnej zmiany nazwy produktu handlowego NEBICARD na inną nazwę handlową, która nie będzie identyczna ani podobna do słownego znaku towarowego NEBICARD [...] uzasadnia działanie B., a jej interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy nie budzi wątpliwości (art.164 p.w.p.). Następnie, odnosząc się do podstawy prawnej wniosku o unieważnienie tj. art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Urząd Patentowy stwierdził, że prawa osobiste to w szczególności dobra osobiste takie jak: nazwisko lub pseudonim, wizerunek, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, które zostały przykładowo wskazane w art. 23 kodeksu cywilnego. Ponadto prawami osobistymi są osobiste i majątkowe prawa autorskie, prawa na innych dobrach niematerialnych, zwłaszcza prawo do firmy przedsiębiorców w rozumieniu art. 432 k.c. lub nazwy osób prawnych. Natomiast prawa majątkowe osób trzecich to prawa mające wartość majątkową. Urząd Patentowy (UP) zauważył, że podczas postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy czyni się założenie, że zgłaszający działa w dobrej wierze, a tym samym przysługują mu wszelkie prawa do znaku towarowego. Organ odwołał się do art. 55(1) k.c. definiującego przedsiębiorstwo, jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej obejmujący m.in. koncesje, licencje i zezwolenia. Organ wywodził, że pozwolenie Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2008 r. stanowi, jak wynika wprost z jego zapisu, pozwolenie na dopuszczenie do obrotu określonego produktu leczniczego. Pozwolenie to dotyczy ściśle określonego produktu wskazując jego skład, substancję czynną, sposób podawania, nazwę, rodzaje opakowań czy też sposób przechowywania. Jednym z elementów pozwolenia jest także nazwa produktu, która nie stanowi prawa wyłącznego tak jak w przypadku uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy w Urzędzie Patentowym RP. Zdaniem organu, najbardziej istotnym elementem pozwolenia pozostaje skład produktu. Nazwa produktu może zostać zmieniona pozostawiając skład i działanie leku takim samym. Podobnie może ulec zmianie podmiot wprowadzający lek. Natomiast zmiana substancji czynnej, czy składników leku powoduje, że mamy do czynienia z całkiem nowym produktem farmaceutycznym, gdzie przed wprowadzeniem na rynek konieczne jest uprzednie przejście całej procedury związanej z uzyskaniem pozwolenia na wprowadzenie do obrotu konkretnego produktu o konkretnych właściwościach. Organ podał, że wynika to wprost z załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego (Dz.U. z dnia 2 maja 2012 r. poz.479), gdzie wskazano rodzaje zmian, jakie wymagają złożenia nowego wniosku o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Zmiana nazwy produktu nie wymaga złożenia nowego wniosku o dopuszczeniu do obrotu. Zdaniem organu na to, że nazwa produktu leczniczego jest kwestią poboczną wskazuje także wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 1 czerwca 2012 r. (sygn.akt [...]) zgodnie, z którym dopuszczeniu do obrotu podlegają produkty lecznicze z uwzględnieniem ich właściwości, w tym jakości i bezpieczeństwa, a zatem proces rejestracji i dopuszczenia produktu leczniczego do obrotu oznacza jednocześnie weryfikację i nadzór nad tymi cechami produktów. Według Urzędu Patentowego, z przepisu art. 2 pkt 26 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy Prawo farmaceutyczne (tekst jednolity: Dz.U. z 2008 r. Nr 45 poz. 271, dalej: Pf) nie wynika, aby podmiot, który uzyskał pozwolenie na wprowadzanie do obrotu produktu leczniczego posiadał z tego tytułu jakiekolwiek prawa wyłączne. Na marginesie organ stwierdził, że art. 55(1) k.c. również nie przyznaje przedsiębiorcy prawa do występowania z roszczeniami zakazowymi wobec innych podmiotów. Urząd Patentowy RP podniósł ponadto, że zgodnie z Komunikatem Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyborów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 12 marca 2008 r., który został dołączony do akt przedmiotowej sprawy przez wnioskodawcę został zawarty w pkt 2 zapis: "wymyślona nazwa produktu leczniczego może zostać zmieniona na nazwę farmakopealną, naukową lub powszechnie stosowaną opatrzoną znakiem towarowym lub nazwą podmiotu odpowiedzialnego." Zdaniem organu z powyższego wynika, że nazwa produktu leczniczego może zostać zmieniona. Tym samym, według UP, nie można stwierdzić, aby pozwolenie na wprowadzenie do obrotu leku stanowiło majątek przedsiębiorstwa w rozumieniu art.55(1) k.c. Z ww. przepisów wprost wynika, że pozwolenie na wprowadzenie produktu farmaceutycznego do obrotu nadaje jedynie uprawnienie do obrotu tym produktem, co nie jest równoznaczne z nabyciem jakichkolwiek praw wyłącznych do nazwy. Odwołując się do dyspozycji art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. organ uznał, że wnioskodawca nie wskazał istnienia wcześniejszego prawa osobistego lub majątkowego należącego do niego. Nie wskazał on bowiem istniejącego prawa ochronnego na znak towarowy chroniony na terenie Polski, nie wskazał na żadne dobra osobiste należące do niego chronione na podstawie kodeksu cywilnego, nie wskazał również na prawo do firmy, istnienie autorskich praw osobistych ani majątkowych, które mogłyby zostać naruszone poprzez udzielenie spornego prawa ochronnego. Organ stwierdził, że co prawda wnioskodawca posiada prawo ochronne na znak towarowy udzielone w Rumunii, jednakże prawa ochronne udzielone na znaki towarowe w innych państwach nie mają wpływu na zdolność rejestrową znaków w Polsce. Dołączone przez wnioskodawcę do akt postępowania materiały w postaci dokumentu opisującego sposób oznakowania zewnętrznego preparatu farmaceutycznego o nazwie NEBICARD, projekty opakowań ww. preparatu oraz ulotki dla pacjenta zawierającej informację dla użytkownika leku NEBICARD Urząd Patentowy uznał za niemające związku z przedmiotowym postępowaniem. Wskazują one bowiem jedynie w jakie opakowania pakowany jest preparat o nazwie NEBICARD oraz, że sporządzona została ulotka dla pacjenta. O kosztach postępowania przed organem orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c.

Skargę na opisaną wyżej decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka B. Zarzuty skargi obejmowały naruszenie: art. 164 i 153 (13) oraz art.131 ust. 1 pkt 1 p.w.p, a także art. 7, 8 , 77 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że naruszenie prawa materialnego znajduje potwierdzenie w:

– błędnym uznaniu, że międzynarodowa rejestracja [...] NEBICARD nie narusza praw majątkowych skarżącej,

– błędnej ocenie materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, że skarżąca nie wykazała istnienia wcześniejszego prawa osobistego lub majątkowego należącego do niej,

– błędnym przyjęciu, że dołączone dokumenty – projekt opakowania leku, ulotka oraz dokument opisujący sposób oznakowania produktu farmaceutycznego NEBICARD, nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy – że nie wykazują używania oznaczenia przez B. w obrocie, i że nie potwierdzają praw autorskich majątkowych do wzoru opakowania

– błędnym przyjęciu, iż zgłoszenie spornego znaku nie nastąpiło w złej wierze.

Skarżąca wywodziła, iż pozwolenie na produkowanie i sprzedaż leku na terenie Polski pod nazwą NEBICARD spełnia wymogi stawiane przez art. 55(1) ust. 5 k.c. i tym samym stanowi określone dobro osobiste i majątkowe. Zdaniem skarżącej, nazwa NEBICARD może stanowić przedmiot wyceny, aportu i obrotu gospodarczego, co potwierdza statuowanie określonych praw osobistych i majątkowych. W ocenie skarżącej, Urząd Patentowy nie podważył stawianych twierdzeń. Skarżąca podniosła, że Urząd Patentowy na pozór dostrzega, iż przesłanką art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p. jest naruszenie cudzego wcześniejszego prawa osobistego / majątkowego, wymienia nawet przykładowo takie prawa, jednak w uzasadnieniu na tle konkretnego stanu faktycznego odwołuje się wyłącznie do "braku prawa wyłącznego," pomijając inne kategorie praw jak praw majątkowe do nazwy i opakowań leku NEBICARD, które potwierdzone zostały m.in. decyzją Ministra Zdrowia [...] z dnia 12 marca 2008, co stanowi również potwierdzenie daty pewnej. Zdaniem B., wykazała ona prawa autorskie związane z opakowaniem leku NEBICARD, które m.in. były podstawą uzyskania ww. pozwolenia na wprowadzenie leku do obrotu. Pomimo tego, Urząd Patentowy błędnie przyjął, że dołączone dokumenty – projekty opakowania leku, ulotka oraz dokument opisujący sposób oznakowania produktu farmaceutycznego NEBICARD, nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy. Skarżąca podniosła też, że wykazała również istnienie złej wiary po stronie uprawnionego oraz to, iż oznaczenie – sporny znak towarowy [...] NEBICARD nie może być używane w odniesieniu do leków, a takie używanie gdyby mogło mieć miejsce ze swej istoty mogłoby m.in. wprowadzać odbiorców w błąd. Uzasadniając naruszenie norm prawa procesowego skarżąca podniosła, że Urząd Patentowy RP nie zajął stanowiska w szeregu istotnych podnoszonych spraw, czym naruszył art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania [...] (Bułgaria) w piśmie procesowym z 3 grudnia 2014 r. wniosła o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącej przyznał, iż w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP nie był zgłoszony zarzut złej wiary.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; obecnie DZ.U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uznając, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, WSA zaaprobował, jako prawidłowe, przyjęcie istnienia po stronie spółki B. interesu prawnego w żądaniu unieważnienia. Sąd I instancji przypomniał, że we wniosku o unieważnienie znaku "NEBICARD", jako podstawę unieważnienia spornego znaku wskazano art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p. Według WSA, przepis ten ustanawia przeszkodę w udzieleniu prawa ochronnego w sytuacji, gdy istnieje wcześniejsze prawo osobiste lub majątkowe osoby trzeciej, które mogłoby zostać naruszone przez używanie danego znaku towarowego. Sąd I instancji stwierdził, że Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na przyjęte rozumienie użytych w tym przepisie pojęć "praw osobistych lub majątkowych" w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego. Wskazał też na art.55 (1) k.c. Zgodnie z punktem 5 tego artykułu w skład przedsiębiorstwa wchodzą koncesje, licencje i zezwolenia. Następnie organ wskazał na przedstawione przez skarżącą pozwolenie Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2008 r. na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie NEBICARD. Tym niemniej, według Sądu I instancji, organ nie zajął przy tym jednoznacznego stanowiska czy pozwolenie to, kreuje prawa o charakterze osobistym lub majątkowym po stronie skarżącej. Organ wywodził natomiast, że jednym z elementów pozwolenia jest także nazwa produktu, która nie stanowi prawa wyłącznego, tak jak w przypadku prawa ochronnego na znak towarowy. Urząd Patentowy RP podnosił również, że nazwa produktu może być zmieniona, co nie niesie z sobą konieczności składania ponownego wniosku o dopuszczenie do obrotu. Odwołując się do art. 2 pkt 26 ustawy Prawo farmaceutyczne organ ponownie stwierdził, że z przepisu tego nie wynika, aby podmiot, który uzyskał pozwolenie na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego posiadał z tego tytułu jakiekolwiek prawa wyłączne. UP stwierdził też, że art. 55 (1) k.c. również nie przyznaje przedsiębiorcy prawa do występowania z roszczeniami zakazowymi wobec innych podmiotów. Zdaniem Sądu I instancji, Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję administracyjną związany był rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 256 ust.1 p.w.p.). Sąd I instancji podkreślił, że chociaż Urząd Patentowy stwierdził, iż przeszkodą rejestracyjną wynikającą z art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p. jest istnienie praw osobistych lub majątkowych osoby trzeciej, które mogłyby zostać naruszone przez używanie danego znaku towarowego, to jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoływał się do braku praw o charakterze wyłącznym, które kreowałyby po stronie spółki B. możliwość występowania z roszczeniami zakazowymi wobec osób trzecich. W ocenie Sądu, w tym aspekcie organ w niepełny, w świetle art. 107 § 3 k.p.a., niewystarczający sposób przedstawił swoje stanowisko w sprawie, co skutkuje również naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji podkreślił, że organ uznał też, iż przedstawione przez skarżącą projekty opakowań oraz ulotka dla pacjenta, preparatu o nazwie Nebicard nie mają związku z przedmiotem postępowania. Stanowisko to w ocenie Sądu I instancji jest, co najmniej przedwczesne, gdyż –jak podkreślił WSA - zarzutem zgłoszonym we wniosku o unieważnienie spornego znaku towarowego był zarzut naruszenia art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p. Skarżąca wskazywała na prawa autorskie związane z opakowaniem leku. Tymczasem organ zaniechał oceny wskazanych dowodów w świetle tego przepisu, a mianowicie nie ocenił czy w oparciu o nie można ustalić, że skarżącej służą jakieś prawa o charakterze osobistym lub majątkowym, które mogłyby zostać naruszone przez używanie spornego oznaczenia. Wobec powyższego, zdaniem WSA w Warszawie, również w tym zakresie organ w niepełny, w świetle art. 107 § 3 k.p.a., niewystarczający sposób przedstawił swoje stanowisko w sprawie, co skutkuje też naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] Na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 174 pkt 1 i 2, art. 175 § 3 pkt 2, art. 185 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) dalej "p.u.s.a", art. 164 w zw. z art. 131 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.), zwanej dalej "p.w.p", z art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. wyrokowi temu zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP w sposób nieprawidłowy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co przejawiło się przyjęciem, że Urząd Patentowy nie zajął jednoznacznego stanowiska czy pozwolenie nr 14470 kreuje prawa o charakterze osobistym lub majątkowym, co zaskutkowało stwierdzeniem, że decyzja Urzędu Patentowego oddalająca wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [..] została wydana z naruszeniem prawa postępowania, pomimo że nie była ona dotknięta wadami wskazanymi w zaskarżonym wyroku, a także uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego, pomimo że skarga B. nie zasługiwała na uwzględnienie w sytuacji, gdy Urząd Patentowy w sposób prawidłowy, jednoznaczny i stanowczy ustalił i stwierdził, że pozwolenie nr [...] nie kreuje prawa o charakterze osobistym lub majątkowym, o którym mowa w art. 131 ust. 1 pkt 1 pwp, a tym samym, że skarżąca (B. Sp. z o.o.) nie posiada prawa wyłącznego, które dawałoby podstawę do unieważnienia uznania na terytorium Polski ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [..] należącego do uczestnika postępowania (...), co oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien skargę na wymienioną decyzję Urzędu Patentowego oddalić,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 255 ust 4 pwp w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP w sposób nieprawidłowy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co przejawiło się przyjęciem, że skarżąca (B. Sp. z o.o.) opierała wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [..] na należących do niego prawach autorskich związanych z opakowaniem produktu Nebicard, a także, że Urząd Patentowy nie rozpatrzył w sposób prawidłowy tej okoliczności, co zaskutkowało stwierdzeniem, że decyzja Urzędu Patentowego oddalająca wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [...] została wydana z naruszeniem prawa postępowania, pomimo że nie była ona dotknięta wadami wskazanymi w zaskarżonym wyroku, a także uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego, pomimo że skarga B. nie zasługiwała na uwzględnienie, w sytuacji, gdy skarżąca nie opierała wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [..] na należących do niego prawach autorskich związanych z opakowaniem, bowiem stosowne argumenty podniosła dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że Urząd Patentowy nie był zobowiązany do rozpatrywania tej okoliczności,

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 w zw. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 255 ust 4 pwp, poprzez wyjście poza granice przedmiotowe sprawy, mianowicie rozszerzeniem sprawy o kwestie praw autorskich do opakowania produktu Nebicard, co zaskutkowało stwierdzeniem, że decyzja Urzędu Patentowego oddalająca wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [...] została wydana z naruszeniem prawa postępowania, pomimo że nie była ona dotknięta wadami wskazanymi w zaskarżonym wyroku, a także uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego, pomimo że skarga B. nie zasługiwała na uwzględnienie oraz błędnymi wskazaniami, co do dalszego postępowania, mianowicie, że Urząd Patentowy powinien rozpatrzyć czy spółce b. przysługują wymienione prawa autorskie w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę, nie może wychodzić poza granice przedmiotowe skargi, co oznacza, że Sąd pierwszej instancji nie mógł zamieścić w wyroku wskazań, co do dalszego postępowania dotyczących rozpatrzenia czy spółce B. przysługują wymienione prawa autorskie, a także że skargę należało oddalić,

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez sporządzenie przez Sąd pierwszej instancji wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie zawierającego wskazań, co do dalszego postępowania oraz oceny prawnej, mianowicie wskazania czy pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego nadane decyzją Ministra Zdrowia kreuje osobiste lub majątkowe prawo osoby trzeciej, które na podstawie art. 131 ust 1 pkt 1 pwp stanowi podstawę do wydania decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [..], w sytuacji gdy, w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania, co w niniejszej sprawie oznacza, że Sąd pierwszej instancji powinien określić czy ww. pozwolenie kreuje osobiste lub majątkowe prawo osoby trzeciej, które na podstawie art. 131 ust 1 pkt 1 pwp stanowi podstawę do wydania decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [...], a jeśli tak, to jaki ma ono charakter (osobisty lub majątkowy),

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów postawionych w jej petitum.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka B. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

W piśmie z dnia 9 lipca 2015 r., stanowiącym replikę do powyższej odpowiedzi na skargę kasacyjną, [..] przedstawiła dodatkowe argumenty przemawiające, zdaniem skarżącej kasacyjnie, za bezzasadnością stanowiska B.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania sądowego prowadzonego przez WSA w Warszawie.

Przedmiotem sprawy zakończonej decyzją Urzędu Patentowego zaskarżoną do Sądu I instancji był wniosek spółki B. o unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego Nebicard.

W myśl art. 152(13) p.w.p. (w brzmieniu obowiązującym dla potrzeb tej sprawy), do unieważnienia uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego przepisy art. 164-167 stosuje się odpowiednio.

Z komentowanego przepisu wynika, że uznanie na terytorium Polski ochrony znaku towarowego międzynarodowego może zostać podważone, gdyż Urząd Patentowy może wydać decyzję o unieważnieniu wspomnianego uznania ochrony, jeśli wystąpią okoliczności określone w art. 164-167 p.w.p. W przepisach tych wymienione są przesłanki i warunki unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, które zgodnie z art. 152 p.w.p. należy stosować odpowiednio do unieważnienia uznania na terytorium Polski ochrony znaku towarowego międzynarodowego. W myśl art. 164 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa.

Urząd Patentowy oddalił wniosek spółki B. uznając, że miała ona interes prawny w sprawie, ale nie wykazała zaistnienia przesłanek przepisu art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p., który wskazała, jako podstawę prawną wniosku o unieważnienie. Interes prawny po stronie wnioskującej spółki B. nie był i nie jest kwestionowany.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji uwzględniającego skargę spółki B. podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej bazujące na stwierdzeniu, że spółka B. nie opierała wniosku o unieważnienie także na należących do niej prawach autorskich związanych z opakowaniem produktu leczniczego Nebicard na etapie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym a uczyniła to dopiero w skardze do WSA w Warszawie (v. punkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej wraz z ich uzasadnieniem). Przeczy temu materiał zgromadzony w sprawie, chociażby treść protokołu rozprawy przed Urzędem Patentowym przeprowadzonej w dniu 14 listopada 2013 r., gdzie wnioskująca spółka jednoznacznie wskazuje, że integralną częścią udzielonego jej pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego jest opakowanie tego produktu, którego zwornikiem jest nazwa Nebicard a opakowanie to spełnia wymogi prawa autorskiego, do którego uprawnienia majątkowe ma spółka B. Należy przy tym wskazać, że rozpatrując sprawę o unieważnienie prawa ochronnego Urząd Patentowy rozstrzyga w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (v. art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. oraz art. 255 ust.4 p.w.p.). Zgodnie natomiast z art. 256 ust.1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż zasada działania organu z urzędu w postępowaniu spornym w kwestiach ustalania stanu faktycznego sprawy i jej wszechstronnego wyjaśnienia, zawarta w przepisach art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., podlega odpowiedniej modyfikacji, stosownie do istoty i specyfiki tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 849/09, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. akt II GSK 82/06 (LEX nr 308131) NSA skonstatował, że "Już sama natura postępowania spornego, w którym Urząd Patentowy rozstrzyga spór pomiędzy stronami o przeciwstawnych interesach, bliższa pod wieloma względami kontradyktoryjnemu postępowaniu cywilnemu niż administracyjnemu, nakazuje daleko idącą ostrożność w przenoszeniu zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego do regulowania przebiegu postępowania spornego." Z kolei w wyroku z dnia z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 508/15 (LEX nr 2083286) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie sporne nie stanowi nadzwyczajnego trybu, którego celem jest weryfikacja zgodności z prawem (materialnym i przepisami postępowania, które w sprawie o udzieleniu prawa miały zastosowanie) decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji, lecz jest postępowaniem, w którym organ ocenia na podstawie dowodów przedłożonych przez strony tego postępowania czy zaistniała konkretna, wskazana we wniosku przesłanka unieważnienia tego prawa.

Stanowisko powyższe uzasadnione jest także treścią art. 89 ust.1 w zw. z art.100 ust.1 p.w.p., zgodnie z którym, to na osobie, która żąda unieważnienia prawa ochronnego spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa. Podsumowując, to wnioskodawca występujący o unieważnienie prawa ochronnego powinien wskazać, jakie warunki uzyskania prawa nie zostały spełnione, wyznaczając w ten sposób granice badania sprawy przez Urząd Patentowy, co potwierdza treść art. 255 ust. 4 p.w.p., a także to na tej osobie spoczywa ciężar udowodnienia, że wskazane okoliczności istotnie zachodzą.

Jednakże do oceny zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego oraz oceny stanowisk stron należy stosować zasadę wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej(art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), co z kolei powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

Przenosząc na grunt rozpoznawanej sprawy powyższe spostrzeżenia, stwierdzić należy, że podstawą prawną wniosku o unieważnienie złożonego przez spółkę b. był przepis art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p., który wyłącza z rejestracji znaki towarowe, gdy ich używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Z przepisu tego wynika, że dla jego zastosowania konieczne jest kumulatywne zaistnienie dwóch przesłanek: 1.istnienie cudzego wcześniejszego prawa osobistego i/lub majątkowego; 2. możliwość naruszenia tego prawa poprzez uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy.

Tym samym, argumenty wnioskującej spółki, która wskazywała, że decyzja Ministra Zdrowia w postaci pozwolenia nr 144470 na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Nebicard "spełnia wymogi statuowane art. 55(1) ust. 5 kodeksu cywilnego i stanowi składnik przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym określone dobro chronione", a także stanowisko tej spółki w przedstawionej wyżej kwestii posiadania praw autorskich powinny stać się przedmiotem oceny Urzędu Patentowego w aspekcie spełnienia przesłanek ww. przepisu art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p. Następnie – o czym będzie mowa dalej – stanowisko organu powinno zostać zweryfikowane przez Sąd I instancji w ramach sądowej kontroli zaskarżonej decyzji.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego lektura uzasadnienia decyzji zaskarżonej do WSA w Warszawie prowadzić musi do wniosku, że Urząd Patentowy wyraził pogląd w obu kwestiach przedstawionych powyżej. Mianowicie na stronach od 7 do 9 decyzji organ zawarł w motywach podjętego rozstrzygnięcia stanowisko zarówno odnośnie do tego, czy przedmiotowe pozwolenie nr [...] kreuje prawa o charakterze osobistym lub majątkowym po stronie spółki B., a także ocenił stanowisko B., która wskazywała na prawa autorskie związane z opakowaniem leku. Według Urzędu Patentowego nie można stwierdzić, aby pozwolenie na wprowadzenie do obrotu leku stanowiło majątek przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 (1) k.c. Pozwolenie na wprowadzenie produktu farmaceutycznego do obrotu nadaje jedynie uprawnienie do obrotu tym produktem, co nie jest równoznaczne z nabyciem jakichkolwiek praw wyłącznych do nazwy.(...). W ocenie Kolegium Orzekającego, spółka B. nie wykazała istnienia wcześniejszego prawa osobistego lub majątkowego należącego do niego. Nie wskazała ona bowiem istniejącego prawa ochronnego na znak towarowy chroniony na terenie Polski, nie wskazała na żadne dobra osobiste należące do niej chronione na podstawie kodeksu cywilnego, nie wskazała również na prawo do firmy, istnienie autorskich praw osobistych ani majątkowych, które mogłyby zostać naruszone poprzez udzielenie spornego prawa ochronnego. (...) Prawo ochronne udzielone w r. jest skuteczne na terenie r. (..) Organ podał ponadto, że "Wnioskodawca załączył do akt przedmiotowego postępowania dokument opisujący sposób oznakowania zewnętrznego preparatu farmaceutycznego o nazwie NEBICARD, projekty opakowań ww. preparatu oraz ulotkę dla pacjenta zawierająca Informację dla użytkownika leku Nebicard. Ww. materiał nie ma związku z przedmiotowym postępowaniem, ponieważ wskazuje on, w jakie opakowania pakowany jest preparat o nazwie NEBICARD oraz, że sporządzona została ulotka dla pacjenta. Mając na uwadze powyższe Kolegium Orzekające uznało, że postawiony przez wnioskodawcę zarzut jest bezzasadny".

Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za uzasadnione zarzuty skarżącej kasacyjnie spółki [...], że Sąd I instancji nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy. Wbrew bowiem zarzutom Sądu I instancji skierowanym wobec zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego, organ zawarł w swoim rozstrzygnięciu jednoznaczne stanowisko z jakich względów nie uznaje, że wnioskująca spółka wykazała istnienie wcześniejszego prawa osobistego lub majątkowego należącego do niej a w konsekwencji, że nie mógł mieć zastosowania art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji powinien wyrazić jednoznaczny pogląd czy pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego nadane decyzją Ministra Zdrowia stanowi prawo osobiste lub majątkowe, o którym mowa w art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p., stanowiące podstawę do wydania decyzji stwierdzającej unieważnienie uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego. Następnie ocenić prawidłowość stanowiska Urzędu Patentowego, który oddalając wniosek spółki B. uznał w istocie, że spółka B. nie wykazała, aby w dacie pierwszeństwa spornego prawa ochronnego nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wymagane do uznania w Polsce ochrony międzynarodowego znaku towarowego NEBICARD nr [...]

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 950 zł, na które składały się: wpis od skargi kasacyjnej – 500 zł oraz 450 zł tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej spółki, będącego rzecznikiem patentowym, który występował także przed Sądem I instancji, orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 pkt 11 w zw. z § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) i § 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).