Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 619/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 14b par. 1, art. 14g par. 1, art. 14h,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. przy udziale - sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia) 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r., który wpłynął do organu w dniu [...] r. D. K., prowadzący działalność gospodarczą od 1996 r. oraz wspólnik zlikwidowanej w dniu [...] r. Spółki P.H.U. "A" wystąpił o udzielenie pisemnej interpretacji prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług.

We wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca jako indywidualny przedsiębiorca jest podatnikiem czynnym VAT, zlikwidowana "A" spółka cywilna także przez cały okres istnienia była podatnikiem czynnym VAT.

Spółce przysługiwało prawo użytkowania wieczystego ustanowionego na dwóch nieruchomościach opisanych jako:

— działka gruntu [...] o powierzchni [...] ha w użytkowaniu wieczystym do [...] r. oraz stanowiące odrębną nieruchomość - budynek wolnostojący, wiata konstrukcji stalowej oraz inne urządzenia trwale związane z gruntem (dalej zwana jako Nieruchomość nr 1);

— działka gruntu [...] o powierzchni [...] ha w użytkowaniu wieczystym do [...] r. przeznaczona pod drogę (dalej zwana jako Nieruchomość nr 2).

Prawo użytkowania wieczystego gruntu wraz z posadowionymi na tym gruncie zabudowami z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku spółka nabyła odpowiednio (Nieruchomość nr 1) w 1996 r., (Nieruchomość nr 2) w 1998 r.

Spółka poniosła nakłady na ulepszenie budynków oraz przygotowanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, odliczając podatek VAT od zakupów inwestycyjnych. Wartość wszystkich nakładów na ulepszenie nieruchomości nie przekroczyła 30% wartości początkowej nieruchomości. Od momentu nabycia do chwili likwidacji spółki, nieruchomości były wykorzystane przez spółkę w działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.

Decyzją z [...] r. Wojewoda [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa prawo użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomościach objętych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A-1 na odcinku od W. do P. [...] wraz z odcinkiem drogi ekspresowej S1 łączącej węzeł "P." z węzłem " Lotnisko" położonej w P. [...], obręb P., oznaczonych jako działki [...] i [...]. Ponadto decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie za prawo użytkowania wieczystego ustanowionego na tych nieruchomościach na ogólną kwotę [...] na rzecz Wnioskodawcy oraz jego siostry D. K., w częściach równych odpowiadających ½ wskazanej kwoty. Decyzja ta jest prawomocna a odszkodowanie zostało wypłacone.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy słuszne jest stanowisko, zgodnie z którym otrzymane przez byłych wspólników nieistniejącej już spółki cywilnej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, nie będzie podlegało pod regulację ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. - dalej zwana ustawą VAT) z powodu nieistnienia podatnika tego podatku?"

oraz czy otrzymane odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, traktowane na równi ze sprzedażą/dostawą w oparciu o regulację art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10a tej ustawy?

Pytanie pierwsze zostało objęte interpretacją odrębną, natomiast rozpatrywana sprawa nr [...] dotyczy pytania drugiego.

Zdaniem wnioskodawcy każde przeniesienie prawa własności, także z nakazu władzy podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Jest bowiem dostawą towarów w zamian za odszkodowanie, które odpowiada wynagrodzeniu. Opodatkowaniu nie podlega odszkodowanie, ale przeniesienie własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie. Od 1 stycznia 2011 r. stawka podatku VAT wynosi 23%, ale w art. 45 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy VAT dla dostawy budynków i budowli ustawodawca przewidział preferencyjne opodatkowanie, stawkę obniżoną lub zwolnienie podatkowe pod pewnymi warunkami, które muszą zostać spełnione. Ponadto wnioskodawca podkreślił, że art. 29 ust. 5 ustawy VAT nie stosuje się do czynności oddania w wieczyste użytkowanie gruntu, dokonywanego z równoczesną dostawą budynków lub budowli (art. 29 ust. 5a), a z mocy § 133 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. (Dz. U. nr 73, poz. 392) zwalnia się od podatku zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntu, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych (...). Powyższe regulacje wskazują, że grunty będące przedmiotem sprzedaży podlegają opodatkowaniu według stawki właściwej dla budynków lub budowli na nim posadowionych. Oznacza to, że w sytuacji kiedy budynki korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również ze zwolnienia korzysta sprzedaż gruntu. Tożsama regulacja dotyczy użytkowania wieczystego, które jest zrównane z dostawą gruntu. Podsumowując wnioskodawca stwierdził, że dostawa prawa wieczystego użytkowania gruntu, na którym posadowione są wywłaszczone budynki będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT w związku z § 13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia i art. 29 ust. 5 ustawy VAT.

Organ pismem z dnia 13 sierpnia 2013 r., doręczonym 14 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.749) wezwał wnioskodawcę do wyczerpującego przedstawienia opisu stanu faktycznego poprzez udzielenie odpowiedzi na 7 szczegółowych pytań oraz ponowne sformułowanie wniosku o interpretację w terminie 7 dni. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie wskazał klasyfikacji statystycznej PKOB wywłaszczonych budynków i budowli, wystąpił z pytaniem dotyczącym opodatkowania zlikwidowanej spółki a nie we własnej indywidualnej sprawie, co wymaga modyfikacji pytania.

Pismem z dnia [...] r., nadanym w tej samej dacie pełnomocnik udzielił odpowiedzi na wezwanie łącznie z modyfikacją pytania.

Postanowieniem z dnia [...] r. Minister Finansów, działając na podstawie art. 14g § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej pozostawił wniosek w części dotyczącej pytania 2 bez rozpatrzenia. Jak wynika z uzasadnienia, za nie wystarczające i nie pozwalające na zajęcie jednoznacznego stanowiska, a w konsekwencji wydania żądanej interpretacji uznał nadesłane przez wnioskodawcę uzupełnienie wniosku. W szczególności wskazał brak odpowiedzi na pytanie 6 i 7 wezwania co powoduje, że organ nie posiadał wiedzy koniecznej dla prawidłowego i jednoznacznego rozpatrzenia sprawy i udzielenia odpowiedzi na pytanie o możliwości skorzystania przez podatnika ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT.

W zażaleniu na postanowienie strona wnosząc o jego uchylenie zarzuciła wydanie go z naruszeniem art. 121 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Podkreśliła złą wolę organu i żądanie informacji nie mającej znaczenia dla wydania interpretacji.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podkreślił, że wniosek i nadesłane uzupełnienie nie przedstawia wyczerpująco stanu faktycznego, który to obowiązek ciąży na wnioskodawcy. Przedstawiony stan faktyczny uniemożliwia dokonanie oceny prawnej przedstawionego stanowiska, gdyż nie wynika z niego jednoznacznie, która działka czym jest zabudowana oraz czy wiata została wybudowana przez wnioskodawcę czy też została dobudowana przez wnioskodawcę. Również informacja o władaniu budynkiem od 1996 r. jest niewystarczająca dla ustalenia czy odszkodowanie może korzystać ze zwolnienia z podatku VAT. Dalej organ wskazał na brzmienie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT i niezbędne dla jego zastosowania informacje, które nie zostały ujęte we wniosku ani odpowiedzi na pytanie 7 wezwania.

W skardze pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie i rozpatrzenie wniosku co do istoty. Zarzucił naruszenia art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej polegające na pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia pomimo wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego sprawy i art. 14h w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej przez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne wezwanie do uzupełnienia wniosku pod rygorem jego odrzucenia. W uzasadnieniu skarżący szeroko odniósł się do bezzasadności wezwania posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych w tej kwestii.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując braki stanu faktycznego uniemożliwiające wydanie interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn niż te które zostały w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja (postanowienie) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Sąd nie jest związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.) i wydaje wyrok po przeprowadzeniu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 14b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych.

W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, że przedmiotem interpretacji indywidualnych mogą być jedynie przepisy prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych.

Bezspornym jest, że w interpretacji indywidualnej wykładnia przepisów prawa podatkowego dokonywana jest w odniesieniu do konkretnego, przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego. Wykładnia ta nie ma zatem charakteru abstrakcyjnego.

We wniosku o wydanie interpretacji wnioskodawca zobowiązany jest nie tylko wyczerpująco opisać stan faktyczny (zdarzenie przyszłe), ale również przedstawić własne stanowisko w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Wynika to wprost z treści art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej.

Pytania, jakich sformułowanie przewiduje formularz wniosku o wydanie interpretacji, to w istocie opis problemu, jaki wnioskodawca widzi w zastosowaniu przepisu prawa podatkowego w określonych przez niego okolicznościach faktycznych. Jeżeli pytania zostaną sformułowane, ułatwiają też organowi interpretacyjnemu właściwe określenie, na tle jakich wątpliwości wnioskodawca wyraża swoje stanowisko.

Bezspornym jest, że wnioskiem z dnia [...] r. D. K. wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej stawiając dwa pytania, które były ze sobą związane a udzielenie odpowiedzi na nie zależne, co wynika nawet z ich sformułowania "w przypadku negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1" zasadne jest postawienie pytania nr 2, którego dotyczy niniejsza sprawa. Organ interpretacyjny sztucznie podzielił złożony wniosek uznając go za dwa od siebie niezależne, co wypacza cel pytania wnioskodawcy.

Pierwsze pytanie dotyczyło bowiem tego czy wnioskodawca, jako były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej jest podatnikiem podatku VAT z tytułu działalności prowadzonej przez spółkę, w szczególności z tytułu wywłaszczenia za odszkodowaniem nabytego przez nią prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, które po jej likwidacji przeszło na byłych wspólników i zostało im wypłacone. Wnioskodawca przedstawił pogląd, że statusu podatnika VAT jako były wspólnik nie posiada, jednakże z ostrożności postawił drugie pytanie, gdyby organ jego poglądu nie podzielił. Sąd może tylko domniemywać, że organ nie podzielił zasadności poglądu wnioskodawcy i uznał, że jest on podatnikiem podatku VAT jako sukcesor spółki cywilnej, gdyż uznał pytanie drugie za aktualne i wymagające udzielenia odpowiedzi. Dowodzi powyższego skierowanie wezwania w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, do czego uprawnia art. 14h tej ustawy.

W tym miejscu Sąd stwierdza z urzędu, że interpretacja statusu wnioskodawcy jako podatnika VAT zawisła przed tutejszym Sądem pod sygn. akt III SA/GL 407/13. Podobnie przed tut. Sądem zawisła sprawa z wniosku drugiego wspólnika, D. K., sygn. akt III SA.GL 406/13. W wydanych nieprawomocnych wyrokach, w dniu 10 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w obu sprawach uchylił wydane interpretacje, uznając że w przedstawionym stanie faktycznym wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej nie jest podatnikiem podatku VAT z tytułu otrzymanego odszkodowania za wywłaszczenie prawa wieczystego użytkowania gruntu. Dla potrzeb wydania tej interpretacji organ uznał przedstawiony stan faktyczny za wystarczający. Jednakże wskazane wyroki czynią pytanie drugie postawione we wniosku, a którego dotyczy kontrolowana sprawa bezprzedmiotowym, a udzielenie nań odpowiedzi co najmniej przedwczesnym.

Należy też zauważyć, że z treści wniosku jednoznacznie wynika, że wnioskodawca stawiał pytanie jako wspólnik rozwiązanej w dniu [...] r. spółki P.H.U. "A" S.C. D. K., D. K., której przysługiwało prawa użytkowania wieczystego ustanowione na wskazanych nieruchomościach stanowiących własność Skarbu Państwa. Były one w użytkowaniu wieczystym D. K. oraz D. K. - jako wspólników spółki cywilnej "A". - we wspólności łącznej. Ostateczną decyzją z dnia [...] r Wojewoda [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa prawo wieczystego użytkowania ustanowione na nieruchomościach stanowiących własność Skarbu Państwa będących w użytkowaniu wieczystym D. K. i D. K., jako wspólników Spółki Cywilnej P.H.U. "A" D. K., D. K., we współwłasności łącznej. W pkt 3 decyzji Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie za prawo użytkowania wieczystego ustanowionego na objętych decyzją nieruchomościach na rzecz D. K. i D. K. w częściach równych.

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że wywłaszczeniem objęto prawo wieczystego użytkowania nieruchomości wskazanych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A-1 na odcinku (...), które na mocy ówcześnie obowiązującego art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. nr 80, poz. 721, zwana specustawą drogową) wywoływało skutek w postaci przeniesienia własności nieruchomości/prawa, za które przysługuje dotychczasowym użytkownikom wieczystym odszkodowanie (art. 12 ust. 5), którego termin ustalenia sprecyzowała dopiero nowelizacja tejże ustawy z 2008 r.

Również organ pominął uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2007 r., sygn. akt I FPS 1/06, w której przesądzono, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów, a jeżeli czynność ta nastąpiła przed 1 maja 2004 r. to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Uchwała ta był podstawą nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 209, poz.1320), która art. 1 ust. 1 pkt 4 znowelizowała art. 7 ustawy dodając pkt 6 i 7. Ustawą objęto oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste i zbycie prawa użytkowania wieczystego. Do dnia nowelizacji ustanowienie prawa wieczystego użytkowania było traktowane jako świadczenie usługi o charakterze ciągłym, a samo użytkowanie wieczyste nie było zrównane z dostawą. Nie było traktowane jak towar. Z dniem 1 grudnia 2008 r. ustanowienie wieczystego użytkowania gruntów zostało jednoznacznie i wyraźnie określone jako dostawa towarów, a za zrównane z dostawą uznano czynności przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntów.

Sąd nie widzi też przeszkód do wydania interpretacji w przedstawionym przez stronę stanie faktycznym. Nie ma bowiem przeszkód aby miała ona charakter wariantowy, uwzględniający wszystkie okoliczności stanu faktycznego lub ograniczający się do jednoznacznie ustalonego dla rozważań stanu faktycznego.

W tym stanie rzeczy organ podatkowy zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia zażalenia z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu. Może to jednak uczynić po uprawomocnieniu się wyroku dotyczącym statusu wnioskodawcy jako podatnika VAT. Kwestia ta stanowi bowiem zagadnienie wstępne dla przedmiotowej sprawy, a które pozostaje sporne. Winien też ponownie zweryfikować prawidłowość ustaleń stanu faktycznego, które legły u podstaw skierowanego żądania uzupełnienia wniosku, jak również postawionego pytania, gdyż zarówno organ jak i wnioskodawca zamiennie używają pojęcia wywłaszczenie nieruchomości i wywłaszczenie prawa wieczystego użytkowania, chociaż z treści decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. i [...] r. jednoznacznie wynika, że dotyczą one wywłaszczenia prawa wieczystego użytkowania ustanowionego na konkretnych nieruchomości. W następnej kolejności rozważy zasadność skierowanego żądania ujętego w 7 punktach i jego zupełności dla potrzeb wydania interpretacji prawa podatkowego w zakresie pytania drugiego oraz istotności stwierdzonych braków dla potrzeb wydania żądanej interpretacji (por. wyrok NSA z dnia 10.10.2013 r. sygn. akt I FSK 1608/12 czy WSA we Wrocławiu z dnia 19.09.2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1035/13, baza inter .orzeczenia nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jako przedwczesne. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.