Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 659/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 9 a
journal: Dz.U. 2003 nr 118 poz 1112
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. przy udziale Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego w Warszawie, Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...]r, Nr [...] w przedmiocie nadania stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...]z dnia [...]r. Prezydent W. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 9 b ust. 7 pkt 1, art. 9 a ust 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112) i art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), w związku z decyzją D. Kuratora Oświaty [...] z dnia [...]r. uchylającą decyzję Prezydenta W. nr [...]z dnia [...]r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]z dnia [...]r. dyrektora Zespołu Szkół nr [...] o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia - stwierdził z urzędu nieważność decyzji nr [...]z dnia [...]r.: aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego Panu M. Ł., wydanego przez dyrektora Zespołu Szkół nr [...] we W. - w całości.

Prezydent W. uzasadniając swoją decyzję uznał, że Pan M. Ł. w dniu [...]r. otrzymał decyzję nr [...]dyrektora Zespołu Szkół nr [...] we W. - akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Jako podstawę prawną wskazano art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r., nr 56, poz.357 ze zm.) w związku z art. 7 ust.3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239).

Prezydent W. w dniu [...]r. (decyzja nr [...]) stwierdził, nieważność decyzji, o której mowa wyżej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazując, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pan M. Ł. odwołał się od powyższej decyzji żądając jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. D. Kurator Oświaty będący w tej sprawie, na podstawie art. 9b ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela organem wyższego stopnia, rozpatrzył odwołanie i utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W., decyzją nr z dnia [...]r. W dniu [...] r., M. Ł. złożył skargę na powyższą decyzję D. Kuratora Oświaty do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd postanowieniem z dnia 13 grudnia 2004 r. odrzucił skargę, ponieważ została złożona po upływie ustawowego terminu, który upłynął w dniu [...]r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu wszczął postępowanie na wniosek Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich, w wyniku którego wydał w dniu [...]r. decyzję [...] stwierdzającą nieważność decyzji D. Kuratora Oświaty z dnia [...]r. Na tej podstawie po ponownym rozpatrzeniu odwołania p. M. Ł. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...]r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]z dnia [...]r.: aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego Panu M. Ł. wydanego przez dyrektora Zespołu Szkół nr [...] we W., D. Kurator Oświaty uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ prowadzący.

Po ponownym zbadaniu całości materiału dowodowego w sprawie, organ

prowadzący stwierdził, co następuje.

Pan M. Ł. w dniu [...]r. był zatrudniony w Zespole Szkół Zawodowych Nr [...] (w [...]) we W. na podstawie umowy o pracę na czas określony (od dnia [...]r. do [...]r.) na stanowisku nauczyciela informatyki w pełnym wymiarze godzin i posiadał kwalifikacje potwierdzone dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka, w zakresie inżynierii oprogramowania. Ponadto z posiadanych przez organ prowadzący dokumentów wynika, iż nauczyciel zatrudniony był w tej szkole na podstawie kolejno zawieranych umów na czas określony już od [...] r. i pracował, co sam potwierdza, bez kwalifikacji pedagogicznych do dnia [...]r.

W dniu [...]r. kwalifikacje wymagane od nauczycieli w szkołach średnich określały przepisy rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia ( Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 przywołanego rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach średnich ogólnokształcących posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia "studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym".

Pan M. Ł. legitymował się dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku zgodnym z nauczanym przedmiotem, nie posiadał jednak przygotowania pedagogicznego. Przygotowanie pedagogiczne uzyskał dopiero w dniu [...]r., co dokumentuje świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego dla czynnych zawodowo nauczycieli (w wymiarze 270 godzin) zorganizowane przez Ośrodek Szkolenia i Doskonalenia Nauczycieli [...]we W..

W związku z powyższym zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. I o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), jako nauczyciel zatrudniony w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 06.04.2000 r. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze godzin i nie posiadający kwalifikacji uzyskał stopień nauczyciela stażysty.

Pan M.Ł. z dniem [...]r. jako nauczyciel stażysta został ponownie zatrudniony na umowę o pracę na czas określony (do [...]r.) w tym samym, co dotychczas Zespole Szkół Zawodowych nr [...] (w [...]) we W. na stanowisku nauczyciela informatyki i elementów informatyki w pełnym wymiarze godzin.

Z dniem nawiązania kolejnego stosunku pracy tj. z dniem [...]r. – dyrektor szkoły ustalił nauczycielowi stopień awansu zawodowego i wydał Panu M. Ł. akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego (decyzja nr [...]z dnia [...]r.) na podstawie art. 9 a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.) w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy -Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 239).

Według Prezydenta W. decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem art. 9 a ust 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Art. 9 a ust 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela przewiduje co prawda możliwość nadania, nauczycielowi spełniającemu wymogi art. 9 a ust 3 cyt. ustawy stopnia nauczyciela kontraktowego z dniem nawiązania stosunku pracy, lecz przepis ten dotyczy wyłącznie osób nie posiadających dotychczas jeszcze żadnego stopnia awansu zawodowego. Pan M.Ł. z mocy przywołanego art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy -Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) otrzymał już stopień nauczyciela stażysty w tej szkole. A zatem niemożliwe było nadanie panu M. Ł. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego w dniu [...]r. na podstawie cytowanego wyżej art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela. Bowiem kolejny stopień awansu zawodowego - nauczyciela kontraktowego (po uzyskaniu w dniu [...]r. z mocy prawa stopnia stażysty) p. M.Ł. mógł otrzymać jedynie po postępowaniu kwalifikacyjnym przeprowadzonym po odbyciu [...]miesięcznego stażu na nauczyciela kontraktowego. Ponadto przywołany, w podstawie prawnej wydanego aktu, art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw stanowi, że "nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy (tj.06.04.2000 r.) na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nie określony - a w dniu [...]r., jak wykazano wcześniej, Pan M. Ł. nie spełniał wymogu kwalifikacyjnego (niezbędne przygotowanie pedagogiczne uzyskał dopiero [...]r.), nie mógł więc uzyskać stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego także na tej podstawie.

Ponieważ decyzja nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wydana została niezgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy- Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) oraz art. 9 a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.), a więc z rażącym naruszeniem prawa, stwierdził zaistnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i postanowił jak w sentencji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. Ł. i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że do dnia wydania decyzji tj. [...]r. Prezydent W. nie podjął żadnych kroków zmierzających do ustalenia faktycznej podstawy prawnej decyzji dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych Nr [...] – choć takie zalecenia wydał D. Kurator Oświaty. W uzasadnieniu decyzji nr [...]całkowitym milczeniem pominięto wyrażone w decyzji stanowisko Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, który jednocześnie stwierdził, że "przyjęcie, iż do pięcioletniego okresu pracy, o którym mowa w art. 9a ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela, nie zalicza się okresów pracy w szkole nie znajduje uzasadnienia. Nie ma bowiem podstaw do twierdzenia, że intencją ustawodawcy jest preferowanie osób posiadających znaczący dorobek zawodowy niezwiązany z pracą w szkole". Podniósł, iż Prezydent W. zignorował całkowicie wyrażone w decyzji [...]zalecenia co do rozpoznania sprawy sformułowane przez D. Kuratora Oświaty i postanowił trwać w swym błędnym stanowisku, przepisując w całości uzasadnienie z poprzedniej decyzji. Wobec ignorowania przez Prezydenta W. stanowisk Ministra Edukacji Narodowej i Sportu oraz D. Kuratora Oświaty, wniósł o uchylenie w całości decyzji z [...]r.

Decyzją z dnia [...]r. D. Kurator Oświaty powołując art. 9b ust. 7 pkt. 2, art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. -Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. nr 56, poz. 357 ze zm.), art. 7 ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 239), § 2, 2a i § 3 rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. nr 98, poz. 433 ze zm.) oraz art. 156 §1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Pana M. Ł. od decyzji Prezydenta W. nr [...], z dnia [...]r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], z dnia [...]r. dyrektora Zespołu Szkół nr [...] we W. - aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Po analizie stanu faktycznego i aktów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że kwalifikacje do nauczania w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych zgodnie z przepisami § 2, 2a i § 3 obowiązującego w dniu 6 kwietnia 2000 r. rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. nr 98, poz. 433 ze zm.) posiadała osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym. Panu M. Ł. do pełnych kwalifikacji brakowało odpowiedniego przygotowania pedagogicznego, które nabył dopiero po ukończeniu kursu kwalifikacyjnego zorganizowanego przez Ośrodek Szkolenia i Doskonalenia Nauczycieli [...]w dniu [...]r. Wobec tego w dniu wejścia w życie ustawy z 18.02.2000r. podczas ustalania stopnia awansu należało zastosować art. 7 ust. 6 tej ustawy, który stanowił, że "nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze co najmniej ½ etatu obowiązkowego wymiaru zajęć, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji uzyskują z tym dniem stopień nauczyciela stażysty". Nabycie stopnia następowało z mocy prawa.

Pan Ł. akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego otrzymał w dniu [...] r. Decyzja wydana została na podstawie art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. Podanie podstawy prawnej w ten sposób jest wadliwe ze względu na fakt, że każdy z artykułów reguluje odmienny stan faktyczny i zastosowanie jednego z nich wyłącza stosowanie drugiego. Artykuł 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. stanowi_ o nabyciu stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa w dniu wejścia w życie tejże ustawy tj. 6 kwietnia 2000 r. Uzyskali ten stopień nauczyciele zatrudnieni w tym dniu na podstawie umowy o pracę i posiadający wymagane kwalifikacje. Pan Ł. nie mógł uzyskać stopnia awansu na tej podstawie, ponieważ nie posiadał wówczas wymaganych kwalifikacji. Natomiast na mocy art. 9a ust. 3 KN nauczyciele akademiccy o co najmniej trzyletnim okresie pracy lub osoby posiadające pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy uzyskują w dniu nawiązania stosunku pracy stopień nauczyciela kontraktowego. Organ stwierdził, że takie powołanie przepisów, jakkolwiek wadliwe, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Jednocześnie podniósł, iż ustalono, że w dniu [...]r. Pan M. Ł. posiadał [...]okres pracy i dyrektor uznając jego dorobek zawodowy wydał mu akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela. Należy jednak zauważyć, jak podał organ, że z brzmienia całego przepisu art. 9a KN wynika, iż dotyczy on osób podejmujących prace w szkole i nieposiadających jeszcze stopnia awansu zawodowego. W ust. 1 powołanego artykułu ustalone są wszystkie stopnie awansu zawodowego nauczycieli natomiast ust. 2 stanowi o uzyskiwaniu stopnia stażysty przez osobę rozpoczynającą pracę w szkole i nie posiadającą jeszcze żadnego stopnia a następnie szczególna sytuacja w ust. 3, kiedy po uwzględnieniu dorobku zawodowego taka osoba może uzyskać od razu stopień nauczyciela kontraktowego. W dniu 6 kwietnia 2000 r., w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 329) wszyscy nauczyciele zatrudnieni w szkole uzyskali stopnie awansu zawodowego. Dotyczy to również Pana Ł.. Ponadto zaznaczył, że istotą sporu co do stopnia awansu zawodowego Pana Ł. nie jest, jak stwierdza Minister Edukacji Narodowej i Sportu w swojej decyzji, kwestia "czy możliwe było nadanie Panu Ł. stopnia nauczyciela kontraktowego, skoro wcześniej pracował w szkole". Nadany stopień jest podważany, ze względu na to, że nauczyciel w tym dniu posiadał już stopień awansu zawodowego - stopień stażysty, który nabył z mocy prawa w dniu 6 kwietnia 2000 r. Z całokształtu przepisów Karty Nauczyciela wynika bowiem, że nabycie stopnia awansu zawodowego w sposób inny niż poprzez odbycie stażu i przystąpienie do postępowania przed komisją kwalifikacyjną lub egzaminacyjną, jest możliwe tylko raz - kolejne stopnie nauczyciel taki powinien zdobywać w ustalonym w Karcie Nauczyciela trybie. Pan M. Ł. z mocy prawa nabył stopień nauczyciela stażysty i kolejny stopień awansu powinien uzyskać po odbyciu stażu.

W związku z powyższym w ocenie organu decyzja Prezydenta W., stwierdzająca nieważność decyzji nr [...], z dnia [...]r. dyrektora Zespołu Szkół nr [...] we W. - aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego Panu M. Ł., jest prawidłowa i należało utrzymać ją w mocy.

Skargę na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia .r. złożył M. Ł. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 9a ust. 3 i art. 9b ust. 4 ustawy - Karta Nauczyciela (UKN) - przez wyłączenie zastosowania ww. przepisów prawa oraz przez błędną wykładnię art. 9a ust. 2 i 3 UKN, że przepis ten dotyczy "wyłącznie osób nieposiadających stopnia awansu zawodowego i że nie dotyczy nauczycieli, którzy pozostawali w stosunku z pracy ze szkołą w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela,

2. bezpodstawne i błędne przyjęcie, że posiada stopień nauczyciela stażysty - gdy tymczasem brak takiego indywidualnego aktu nadania mu stopnia nauczyciel stażysty,

3. naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie osób będących nauczycielami i niebędących nauczycielami w dniu 6 kwietnia 2000 r. a posiadających pięcioletni staż pracy i znaczący dorobek zawodowy w momencie nawiązywania stosunku pracy.

Uzasadniając skargę podał, że stanowisko organów - Prezydenta W. i D. Kuratora Oświaty - według których nauczyciel z wieloletnim stażem pracy w szkole i znaczącym dorobkiem zawodowym nie może zostać nauczycielem kontraktowym z mocy art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela jest absurdalne i sprzeczne z elementarną logiką, bowiem sprowadza nauczycieli z wieloletnim stażem pracy w oświacie do pozycji początkującego nauczyciela. Jest także sprzeczne ze stanowiskiem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, wyrażonym w decyzji z dnia [...]r. Według skarżącego trzymanie się interpretacji przepisów proponowanej przez Prezydenta W. i D. Kuratora Oświaty oznaczałoby, że dowolna osoba niebędąca nauczycielem, lecz posiadająca 5-letni staż pracy, może zostać od razu nauczycielem kontraktowym, choć jego wiedza o mechanizmach funkcjonowania szkoły i doświadczenie pedagogiczne mogą być zerowe, podczas gdy nauczyciel pracujący 5 lat w szkole, znający być może doskonale szkołę, posiadający odpowiednie doświadczenie pedagogiczne, który jednak z przyczyn formalnych wcześniej nie mógł zostać nauczycielem kontraktowym, nie może w myśl art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela otrzymać stopnia nauczyciela kontraktowego.

W ocenie skarżącego D. Kurator Oświaty błędnie zinterpretował art. 9 ust. 3 UKN. O ile bowiem w ust. 2 jest mowa o "osobach nieposiadających stopnia awansu zawodowego", o tyle w ust. 3 jest mowa już tylko wyłącznie o "osobach", bez zastrzeżenia ..nieposiadających stopnia awansu zawodowego" - co sugeruje, że ustawodawca chciał wykluczać spod działania art. 9a ust. 3 nauczycieli. Ponadto zauważył, że ust. 3 dotyczy także sytuacji, w której nawiązywany jest nowy stosunek pracy i wobec tego poprzedni stopień awansu zawodowego nauczyciela nie powinien mieć tutaj znaczenia. Za odrębnym traktowaniem przepisu ust. 3 art. 9a UKN według skarżącego stoi także załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli, który to załącznik określa wzór aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego i w którym to wzorze w podstawie prawnej mówi się: "Na podstawie art. 9b ust. 4 w związku z art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (...). Gdyby, jak chce Prezydent W. i D. Kurator Oświaty, art. 9a miał być traktowany w całości, to podstawa prawna byłaby sformułowana następująco: "Na podstawie art. 9b ust. 4 w związku z art. 9a ust. 2 i 3 (...). Tak więc jasne jest, że regulacja zawarta art. 9a ust. 3 jest autonomiczna i autonomiczność tę podkreśla zawarte w ust. 2 sformułowanie "z zastrzeżeniem ust. 3".

Stwierdził też, iż bezpodstawne i błędne jest przyjęcie przez organ, że posiadał stopień zawodowy nauczyciela stażysty - ponieważ brak jest takiego indywidualnego aktu nadania mu stopnia nauczyciela stażysty.

Zarzucił, że interpretacja przepisów stosowana przez Prezydenta W.i D. Kuratora Oświaty narusza konstytucyjną równość obywateli wobec prawa, dzieli bowiem obywateli na dwie grupy wg stanu zatrudnienia w dniu wejścia w życie zmian w Karcie Nauczyciela, tj. 6 kwietnia 2000 r. Jedna grupą tworzą osoby niepracujące wówczas w szkole i te osoby, jako że nie posiadają stopnia awansu zawodowego, mogą korzystać z przywileju uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 UKN. Drugą grupę tworzą osoby pracujące tego dnia w szkole, choćby przez jeden dzień i te osoby, w myśl interpretacji Prezydenta W. i D. Kuratora Oświaty, są już na zawsze wyłączone z przywileju uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 UKN. Tym samym mamy do czynienia z dyskryminacją nauczycieli wobec prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja art. 9a ustawy z dnia 26.01.1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. – tekst jdn. z 2003 Nr 118 poz. 1112 z późn. zm.) i możliwość zastosowania ust. 3 powyższego artykułu do skarżącego. Ostatecznie zaś rozstrzygnięcie, czy decyzja dyrektora szkoły Nr [...]z [...]r. jest zgodna z prawem. Powołany przepis posiada następujące brzmienie.

Ust. 1: ustala się stopnie awansu zawodowego nauczycieli:

1) nauczyciel stażysta;

2) nauczyciel kontraktowy;

3) nauczyciel mianowany;

4) nauczyciel dyplomowany.

Ust. 2 Osoba nie posiadająca stopnia awansu zawodowego w dniu nawiązania stosunku pracy w szkole uzyskuje stopień nauczyciela stażysty, z zastrzeżeniem ust. 3.

Ust. 3 Nauczyciele akademiccy legitymujący się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole wyższej lub osoby posiadające co najmniej pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy uzyskują z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole stopień nauczyciela kontraktowego, z zastrzeżeniem ustawy.

Ust. 4 (...).

W ocenie Sądu rozważania takie nie mogą by prowadzone bez powołania i zastosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19 poz. 232 z 2001r. ze zm.).

Ma ona w przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie. Grupa przepisów zmieniająca ustawę Karta Nauczyciela to przepisy przejściowe, regulujące sytuację prawną nauczycieli, którzy w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 18 lutego 2000r., tj. w dniu 6 kwietnia 2000r. pozostawali w zatrudnieniu i podlegali przepisom ustawy – Karta Nauczyciela bądź legitymowali się takim zatrudnieniem w przeszłości.

Art. 7 w ustępie 1 określa sytuację prawną nauczyciela na dzień 6 kwietnia 2000r. – tj. dzień wejścia w życie nowelizacji ustawy Karta Nauczyciela, nauczycieli zatrudnionych w tym dniu na podstawie mianowania, w dalszych ustępach 2-5 możliwość uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego kontraktowego lub dyplomowanego w zależności od formy zatrudnienia, posiadanych kwalifikacji, wymiaru czasu pracy, zajmowanego stanowiska, pełnionej funkcji, czy miejsca zatrudnienia. Do skarżącego ma zastosowania ust. 6 art. 7 ustawy z 18.02.1000r.

Stanowi on "Nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć, który nie posiadają wymaganych kwalifikacji, z tym dniem uzyskują stopień nauczyciela stażysty i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę (...)".

Niesporne bowiem w sprawie jest iż w dniu 6 kwietnia 2000r. skarżący spełniał wszystkie przesłanki z powyższego przepisu. Był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od [...]r. do [...]r. na pełnym etacie, nie posiadał wymaganych kwalifikacji – albowiem miał ukończone studia wyższe – ale nie posiadał przygotowania pedagogicznego. Przygotowanie pedagogiczne uzyskał w [...]r.

Po myśli ust. 6 art. 7 powołanej ustawy z 18 lutego 2000r. z mocy prawa uzyskał w dniu 6 kwietnia 2000r. stopień nauczyciela stażysty. Treść powyższego przepisu jest jednoznaczna, wskazuje, że z mocy prawa osoby znajdujące się w sytuacji faktycznej wskazanej w ust. 6 art. 7 nabywają stopień stażysty. Zbędne zatem było wydawanie decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela stażysty.

Stanowisko judykatury i doktryny w tym względzie jest jednolite. W komentarzu do ustawy Karta Nauczyciela, którego autorem jest Andrzej Barański. Maria Szymańska i Joanna Rozwadowska-Skrzeszyńska – Dom Wydawniczy ABC wydanie IV str. 66 znajduje się stwierdzenie: "Stopień nauczyciela stażysty jest stopniem, który uzyskuje z mocy prawa osoba zatrudniona w szkole, jeżeli nie posiada żadnego stopnia awansu. Uzyskanie stopnia nauczyciela stażysty następuje automatycznie z dniem nawiązania stosunku pracy i nie wymaga sporządzenia aktu nadania. Także uzyskanie stopnia nauczyciela stażysty z mocy prawa na podstawie art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. nowelizującej Kartę Nauczyciela, przez nauczyciela zatrudnionego w dniu wejścia w życie tej nowelizacji , czyli w dniu 6 kwietnia 2000r. nie było potwierdzone odpowiednim aktem nadania".

Stwierdzić też należy, że przepisy Karty Nauczyciela nie przewidują utraty nadanego stopnia, nawet w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej czy na skutek zaprzestania wykonywania pracy nauczyciela.

Powyższe rozważania dają Sądowi możliwość uznania zarzutów skarżącego iż nie otrzymał decyzji o nadaniu stopnia stażysty oraz że nawet przy założeniu że taki stopień uzyskał z dniem [...]r. – to utracił go z dniem zakończenia umowy o pracę tj. z dniem [...]r. – za nietrafne. A także – możliwość przyjęcia iż w dniu [...]r. skarżący posiadał stopień nauczyciela stażysty.

Ustawa nowelizująca z dnia 18 lutego 2000r. wprowadziła art. 9a czterostopniowy system awansu" od nauczyciela stażysty do nauczyciela dyplomowanego. Uzyskanie następnego stopnia awansu jest możliwe po spełnieniu warunków określonych w art. 9b Karta Nauczyciela.

Zatem skoro skarżący w dniu [...]r. otrzymał stopień stażysty, mógł otrzymać następny stopień awansu – nauczyciela kontraktowego po spełnieniu jak wskazano wyżej warunków z art. 9b Karta Nauczyciela.

W ocenie Sądu art. 9a ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela, cytowany na początku rozważań, nie ma zastosowania do skarżącego M. Ł.. Mówi on o wyjątkach kiedy osoba nie posiadająca stopnia awansu zawodowego z dniem nawiązania stosunku pracy, nie uzyskuje stopnia stażysty jak stanowi o tym ust. 2 z art. 9a – ale – oczywiście o ile spełnia warunki wynikające z powyższego przepisu – stopień nauczyciela kontraktowego, lub po spełnieniu warunków wskazanych w ust. 4 – nauczyciela mianowanego. Niewątpliwie ust. 3 i 4 art. 9 ustawy Karta Nauczyciela dotyczy osób nie posiadających stopnia awansu zawodowego, które rozpoczynają pracę w szkole. Wskazuje na to odwołanie art. 9 ust. 2 do ust. 3 (i ust. 3 do ust. 4). Zatem nie dotyczy to osób, które były zatrudnione w charakterze nauczyciela w szkole i posiadały stopnie awansu zawodowego. Te osoby mogły awansować w trybie art. 9b ustawy Karta Nauczyciela. Taką interpretacje art. 9 ust. 3 powołanej wyżej ustawy przyjmują również autorzy cytowanego wcześniej komentarza do ustawy Karta Nauczyciela. Omawiając art. 9 ust. 3 mówią: "Przepis ust. 3 w art. 9a Karta Nauczyciela przewiduje ponadto, podobnie jak w przypadku nauczycieli akademickich, szczególne uprawnienia ale innych osób rozpoczynających pracę

w szkole, posiadających co najmniej 5 letni okres pracy, przy czym praca w tym okresie mogła być wykonywana u kilku pracodawców i znaczny dorobek zawodowy. Osoby te z dniem zatrudnienia w szkole, również uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. Oceny czy dorobek danej osoby jest znaczący dokonuje dyrektor szkoły. Wymieniony przepis nie precyzuje bliżej o jaką grupę osób w nim chodzi. Wydaje się więc, że mieszczą się tutaj zarówno osoby, które dotychczas nie były nauczycielami (...) jak i osoby, które wykonywały niegdyś pracę nauczycielską na podstawie umowy o pracę, ale w dniu 6 kwietnia 2000r., czyli w dniu wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela z dnia 18 lutego 2000r. nie były nauczycielami zatrudnionym w szkole lub placówce (...)".

W związku z przedstawionym na rozprawie w dniu [...]r. przez Rzecznika Praw Obywatelskich za także skarżącego zarzutem, iż interpretacja art. 9 ust. 3 Karty Nauczyciela dokonana przez organy prowadzi do dyskryminacji osób już będących nauczycielami, jak również godzi w ogólnie zasady awansu, zauważyć należy iż w konkretnych sytuacjach między innymi jak w niniejszej sprawie, nauczyciel pracujący w szkole może znaleźć się w gorszym położeniu niż osoby z zewnątrz, o których mowa w art. 9 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela. Nie można natomiast mówić o dyskryminacji; osoby bowiem zatrudnione w charakterze nauczycieli mogły awansować i taka ścieżka oczywiście jest możliwa. Poza tym, nawet w sytuacji, gdyby obowiązujące przepisy w konkretnej sprawie stosując określenie Rzecznika Praw Obywatelskich "dyskryminowały" to znaczy powodowały, że określone osoby znalazły się w niekorzystnej sytuacji, to nie jest możliwe aby na potrzeby danej sytuacji Sąd mógł dokonać innej interpretacji przepisu, niż to wynika z jego treści.

Art. 9 ust. 3-4 Karty Nauczyciela w ocenie Sądu nie godzi w ogólne zasady awansu. Wskazuje grupę osób, która mając szczególne osiągnięcia w zakresie zawodowym i pedagogicznym, również po dokonaniu ocen ich dorobku, może być zatrudniona i ominięciem pewnego stopnia awansu zawodowego. Można by zadać w tym momencie pytanie również takie, czy potraktowanie grupy nauczycieli i osób, o których mowa w wymienionych ustępach art. 9 Karta Nauczyciela, na równi z osobami podejmującymi pracę w szkole, nie byłoby "dyskryminacją" tych pierwszych. Ponadto rekapitulując wątek podniesiony przez Rzecznika Praw Obywatelskich Sąd wskazuje na art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 20 września 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Stanowi on, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę zgodności z prawem wydawanych przez organy administracji decyzji. Kognicja Sądu Administracyjnego sprowadza się zatem do badania legalności decyzji w świetle obowiązującego prawa i Sąd Administracyjny nie może swoje rozstrzygnięcia opierać na zasadzie słuszności.

W ocenie Sądu decyzja Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] z dnia [...]r. rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) tym samym zaistniały przesłanki do stwierdzenia jej nieważności.

Odnośnie pojęcia "rażące naruszenie prawa" – istniał spór tak w doktrynie jak i w orzecznictwie w przedmiocie rozumienia tego terminu. Nie omawiając w szczegółach powyższego sporu Sąd odwołuje się do stanowiska, które w całości akceptuje a zostało powołane przez autorów komentarza do kodeksu postępowania administracyjnego B.Adamiak i J.Borkowskiego Wydawnictw C.H. Beck 2005 str. 738 tego komentarza "Poglądy doktrynalne i orzecznictwo NSA, skłania się wprawdzie ku czystej kasacyjnej formule rozumienia przepisu art. 156 § 1 pkt 2, a więc do uznawania konieczności eliminowania decyzji z obrotu prawnego (albo tylko stwierdzenia naruszenia prawa) z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażone stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące, do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do jego kontratypów do zanegowanych w całości, w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy". Decyzja Dyrektora Szkół Zawodowych Nr [...]z [...]r. nie znajduje oparcia ani w art. 7 ustawy z dnia 18.02.2000r. ani też w art. 9 ust. 3 Karty Nauczyciela.

Mając zatem powyższe okoliczności na uwadze w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak wyżej.