Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2330/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.96 ust. 2 pkt 10
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej (dalej: "DGSW", "organ II instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] (dalej: "DOSW w [...]", "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w sprawie zwolnienia [...] K. C. (dalej: "strona", "skarżąca") ze Służby Więziennej.

Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. wystąpił do DOSW w [...] o zwolnienie K. C. - [...] szpitala i ambulatorium z izbą chorych Aresztu Śledczego w [...] o zwolnienie ze służby na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 10 w związku z art. 98 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2020 r., poz. 848 ze zm.).

DOSW w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 96 ust. 2 pkt 10, art. 98 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 63 ust. 2 pkt 3, art. 217 i art. 218 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej zwolnił stronę, z dniem [...] stycznia 2021 r., ze Służby Więziennej stwierdzając, że dalsze pozostawanie jej w służbie nie daje się pogodzić z dobrem służby.

Motywując rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał na absencję strony w służbie, która w latach 2016 - 2020 kształtowała się następująco:

- w 2016 r. - 119 dni: zwolnienie lekarskie od [...] sierpnia 2016 r. do [...] września 2016r. oraz od [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2016 r.;

- w 2017 r. - 190 dni: zwolnienie lekarskie od [...] stycznia 2017 r. do [...] czerwca 2017r., od [...] października 2017 r. do 6 października 2017 r., od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r.;

- w 2018 r. - 344 dni: zwolnienie lekarskie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018r.;

- w 2019 r. - 307 dni: usprawiedliwiona, płatna nieobecność z powodu braku wyznaczenia kolejnego terminu stawienia się przed [...] Rejonową Komisją Lekarską w [...] od [...] stycznia 2019 r. do [...] marca 2019 r., zwolnienie lekarskie od [...] marca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r., usprawiedliwiona, płatna nieobecność od [...] sierpnia 2019 r. do [...] listopada 2019 r.;

- w 2020 r. - 329 dni: zwolnienie lekarskie od [...] lutego 2020 r. do [...] grudnia 2020 r.

Ostatnie zwolnienie lekarskie zostało wystawione do dnia [...] stycznia 2021 r. Zatem tylko w latach 2016 - 2020, pomijając okres zwolnienia lekarskiego w 2021 r. strona była nieobecna w służbie przez okres 1289 dni, w tym 1134 dni z powodu absencji chorobowej i 155 dni z powodu usprawiedliwionych nieobecności.

DOSW zwrócił uwagę, że w okresie absencji z powodu choroby strona pobierała 80% ustalonego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym, nie świadcząc przy tym służby, korzystając w pełni z przysługujących praw - w tym prawa do urlopu oraz do nagrody rocznej - na równi z innymi funkcjonariuszami.

Wskazał również, że orzeczeniem z dnia [...] października 2019 r. [...] CKL w [...] orzekła, że strona jest zdolna do służby z ograniczeniem - zdolna do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. W dniu [...] listopada 2019 r. strona została skierowana do lekarza Medycyny Pracy i otrzymała zdolność do służby do dnia [...] grudnia 2019 r. W dniu [...] grudnia 2019 r. strona ponownie stawiła się do lekarza Medycyny Pracy otrzymując zdolność do służby do dnia [...] stycznia 2020 r., a po kolejnej wizycie w dniu [...] stycznia 2020 r. otrzymała zaświadczenie lekarskie, w którym doprecyzowano zakres zadań jakie może wykonywać w związku z posiadanym schorzeniem tj. "(...) zakres czynności powinien być ograniczony do pracy siedzącej, nie może wykonywać pracy wymagającej częstego chodzenia po schodach i nierównym terenie. Przy takich zaleceniach ortopedy pacjentka nie powinna pracować na tak opisanym stanowisku. W związku z powyższym proponuję zmianę stanowiska pracy". Zgodnie z zaleceniami lekarskimi dostosowano zajmowane przez stronę stanowisko do aktualnych potrzeb i wymagań. Strona wykonywała obowiązki [...] w ambulatorium, które znajduje się na parterze budynku pawilonu penitencjarnego. Jednym z jej głównych zadań było przygotowanie leków dla osadzonych, jednakże obowiązek ich rozniesienia do pacjentów na wszystkie kondygnacje pawilonu mieszkalnego przekierowany został na pozostałe [...]. Nadto, uwzględniając zalecenia lekarza medycyny pracy przygotowano dla strony alternatywę w postaci wyznaczenia zadań w zakresie pomocy w sekretariacie szpitala przywięziennego. Pomoc ta miała polegać na archiwizacji dokumentacji medycznej pacjentów. W tym celu zostało stworzone dla strony stanowisko na parterze budynku szpitala. Nie wpłynęło to jednak na dyspozycyjność i powrót strony do obowiązków służbowych.

Powołując art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej organ I instancji wskazał, że dalsze pozostawanie strony w służbie nie da się pogodzić z dobrem służby. Strona wykazywała całkowity brak dyspozycyjności do wykonywania zadań w Służbie Więziennej, który to brak - niezależnie od przyczyn - jest oczywisty i sprzeczny z dobrem służby. Organ podkreślił, że biorąc pod uwagę zadania Służby Więziennej określone w art. 2 ust. 2 pkt 5 i 6 ww. ustawy, w interesie służby, a tym samym w interesie społecznym, leży zapewnienie bezpieczeństwa jednostki i skutecznej pieczy nad osadzonymi. Realizację ww. celu zapewnia sprawne funkcjonowanie zakładu karnego czy aresztu śledczego. Tymczasem długotrwała nieobecność strony w służbie wiązała się z koniecznością obciążania innych funkcjonariuszy pionu służby zdrowia dodatkowymi zadaniami, a ponadto skutkowała "blokowaniem" etatu w jednostce uniemożliwiając jego obsadzenie innym funkcjonariuszem gwarantującym należyte wykonywanie zadań służbowych.

Organ I instancji podkreślił, że Areszt Śledczy w [...] jest jednostką typu zamkniętego przeznaczoną dla: tymczasowo aresztowanych mężczyzn, tymczasowo aresztowanych chorych na cukrzycę insulinozależną, tymczasowo aresztowanych oraz skazanych kobiet i mężczyzn, którzy wymagają leczenia w warunkach szpitalnego oddziału internistycznego. W [...] areszcie znajduje się również oddział zamknięty dla recydywistów penitencjarnych z grupą i podgrupą klasyfikacyjną R-1. Pojemność jednostki została ustalona na poziomie 362 miejsc, z czego 276 to miejsca w pawilonie penitencjarnym oraz 86 to miejsca w szpitalnym oddziale internistycznym. Brak czynnego pełnienia służby na stanowisku [...] w jednostce będącej jednocześnie podstawą funkcjonowania więziennej służby zdrowia ma istotne znaczenie, tym bardziej, że nie jest możliwe aby - wzorem innych działów merytorycznych - zapewnić w tym przypadku zastępstwo jakimkolwiek innym funkcjonariuszem czy pracownikiem. Musi to być osoba z odpowiednią specjalistyczną wiedzą i kwalifikacjami w zakresie opieki zdrowotnej.

Niezależnie jednak od powyższego, nieobecność strony w służbie wiązała się z koniecznością wyznaczenia innego funkcjonariusza celem realizacji przydzielonych jej zadań, przy czym stan ten trwał z przerwami od 2016 r. Ciągłe wyznaczanie zastępstw stanowiło poważne utrudnienie przy sporządzaniu harmonogramów służby.

Podsumowując organ I instancji wskazał, że na żadnym etapie postępowania nie kwestionowano prawidłowości wystawionych stronie zwolnień lekarskich. U podstaw decyzji o zwolnieniu ze służby legły konsekwencje absencji strony w służbie w kontekście oceny dyspozycyjności funkcjonariusza oraz skutków dla organizacji i realizacji zadań służbowych przez pozostałych funkcjonariuszy. Specyfika formacji jaką jest Służba Więzienna wymaga od funkcjonariuszy pełnej dyspozycyjności, zaangażowania i nie pozwala na zaprzestanie wykonywania obowiązków służbowych. Strona, mimo orzeczonej zdolności do służby, utraciła przymiot dyspozycyjności. Pozostawienie w służbie funkcjonariusza, który przestał być dyspozycyjny i efektywny byłoby działaniem ze szkodą dla dobra służby. Jego postawa wpływa bowiem negatywnie na organizację służby i dobro formacji oceniane przez pryzmat jej ustawowych zadań.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. K. C., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższej decyzji do DGSW zarzucając naruszenie:

- art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej wobec nieuwzględnienia fakultatywnego charakteru ww. przepisu przy ogólnej ocenie kwalifikacji zawodowych, a także wobec nieuwzględnienia relatywnych przesłanek uzasadniających tezę, iż dotychczasowa służba strony pełniona była w sposób zdyscyplinowany oraz lojalny, zaś absencja spowodowana zwolnieniami lekarskimi powstała w skutek wypadku, którego doznała w służbie,

- art. 218 ust. 3 w związku z art. 218 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej w związku z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez wskazanie, że decyzja podlega wykonaniu z dniem w niej określonym, tj. [...] stycznia 2021 r. w sytuacji, gdy nie został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a decyzja wobec skorzystania przez stronę z prawa do odwołania się od niej nie stała się ostateczna i prawomocna,

- art. 218 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej w związku z art. 130 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wskazanie, iż decyzja podlegała wykonaniu z dniem w niej określonym w sytuacji, gdy decyzja taka ma moc prawną dopiero od daty wydania decyzji odwoławczej,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na powierzchownym przyjęciu, iż stanowiska zaproponowane stronie spełniały zalecenia lekarza medycyny pracy oraz na wadliwym ustaleniu, że organ dostosował stanowiska pracy dla strony, podczas gdy wykonywanie zadań w ambulatorium, jak i w sekretariacie szpitala wiązało się z pozostawaniem w pozycji stojącej lub wymagającej częstego przemieszczania się - wprost określonych jako przeciwwskazania do pracy, a także na błędnym zaliczeniu do okresów zwolnienia lekarskiego usprawiedliwionej nieobecności strony w służbie,

- art. 8 i art. 15 k.p.a. poprzez określenie zwolnienia ze służby na [...] stycznia 2021 r. w sytuacji wydania decyzji w dniu [...] stycznia 2021 r. i doręczenia jej stronie w dniu 26 stycznia 2021 r., co realnie wyklucza skorzystanie przez stronę z prawa do wniesienia odwołania,

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia w zakresie ustalenia daty zwolnienia strony ze służby i całkowite pominięcie tej kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii.

W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

DGSW powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podzielił stanowisko DOSW co do wystąpienia przesłanki z art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej warunkującej zwolnienie strony ze służby. Podkreślił, że przebywanie funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim nie jest okolicznością zawinioną. Celem postępowania nie było ustalenie winy strony, lecz wykazanie braku jej dyspozycyjności, czasu trwania tego stanu i jego negatywnego wpływu na dobro służby, co zostało uczynione przez organ I instancji. Bez wpływu na te ustalenia pozostaje okoliczność, czy absencja strony była skutkiem usprawiedliwionej nieobecności (spowodowanej oczekiwaniem na wyznaczenie terminu orzekania przez komisję lekarską), czy skutkiem przebywania na zwolnieniu lekarskim. Podstawą zwolnienia ze służby były bowiem względy natury organizacyjnej, zabezpieczenie interesu społecznego oraz właściwej obsady kadrowej osobami dyspozycyjnymi.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z zaleceniami lekarskimi dotychczas zajmowane stanowisko dostosowano do aktualnych wymagań i potrzeb strony. Wykonując zadania [...] w ambulatorium strona pokonywałaby krótkie dystanse towarzyszące innym czynnościom życia codziennego, niewymagające dużego zaangażowania, w tym w szczególności chodzenia po schodach, czy nierównym terenie, czego dotyczyły główne zalecenia medyczne. Natomiast pomoc w sekretariacie szpitala przywięziennego miała polegać na archiwizacji dokumentacji medycznej pacjentów, które to stanowisko zostało stworzone specjalnie dla strony na parterze budynku szpitala. Z powyższego wynika zatem, że kierownictwo Aresztu Śledczego w [...] podjęło wszelkie próby, aby strona miała zapewnione warunki powrotu do zdrowia i służby.

Zdaniem organu II instancji, określając datę zwolnienia strony ze służby organ I instancji kierował się treścią art. 59 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło ustanie stosunku służbowego funkcjonariusza lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa, a także obowiązkiem zapewnienia stronie czasu do zapoznania się z decyzją. Ponadto, zgodnie z art. 218 ust. 3 ww. ustawy, wniesienie odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby nie wstrzymuje wykonania decyzji. Nie ma więc zastosowania przepis art. 130 § 2 k.p.a., bowiem art. 218 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej traktować należy jako lex specialis wobec ww. reguły z k.p.a. Niezależnie zatem od dnia wniesienia odwołania, zaskarżona decyzja podlega wykonaniu, a jej wykonanie wynika z mocy ustawy o Służbie Więziennej.

Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. W sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ I instancji zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy i ustalił okoliczności istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia. Wydając decyzję w oparciu o art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej rozważył interes społeczny i słuszny interes strony uznając, że w niniejszej sprawie przewagę zyskać musi ochrona interesu społecznego, co wiąże się ze szczególnym charakterem pełnienia służby, opartym na gotowości do wykonywania powierzonych zadań. Zastosowanie ww. przepisu było uzasadnione i nie narusza zasady uznania administracyjnego.

Pismem z dnia 4 maja 2021 r. K. C., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję DGSW z dnia [...] marca 2021 r. zarzucając:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na powierzchownym przyjęciu, iż stanowiska zaproponowane skarżącej spełniały zalecenia lekarza medycyny pracy w sytuacji, gdy w rzeczywistości wciąż nie odpowiadały stopniu sprawności skarżącej i czyniły niemożliwym faktyczne wykonywanie przez nią czynności służbowych z uwagi na przeciwwskazania zdrowotne,

2) naruszenie art. 8 i art. 15 k.p.a. poprzez wadliwe i dowolne przyjęcie dnia zwolnienia ze służby na [...] stycznia 2021 r. w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu 26 stycznia 2021 r. co realnie wykluczyło skorzystanie przez skarżącą z prawa wniesienia odwołania przed dniem, który określony został jako data zwolnienia ze służby, a przyjęcie daty zwolnienia ze służby powinno uwzględniać "nabycie" przymiotu ostateczności, co oznacza, że data zwolnienia winna zostać określona w taki sposób, aby możliwe było przeprowadzenie jej potencjalnej kontroli w ramach postępowania przed organem II instancji,

3) błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na:

- wadliwym ustaleniu, iż organ dostosował stanowiska pracy skarżącej do zaleceń wynikających z zaświadczenia lekarskiego w sytuacji, gdy w rzeczywistości zarówno praca w ambulatorium, jak i w sekretariacie szpitala przywięziennego, nie były dostosowane do pracy siedzącej, bowiem jej wykonywanie wiązało się przede wszystkim z pozostawaniem w pozycji stojącej lub wymagającej częstego przemieszczania się wprost określonych jako przeciwwskazania do pracy dla skarżącej,

- wadliwym zaliczeniu do okresów zwolnienia lekarskiego usprawiedliwionej nieobecności skarżącej w służbie, w sytuacji gdy nieobecność taka nie może być uwzględniana w okresie zwolnienia lekarskiego,

- wadliwym przyjęciu, że przyjęta data zwolnienia uwzględniała czas odbioru korespondencji, możliwość zapoznania się z zarzutami w sytuacji, gdy określona dowolnie data przypadała praktycznie w połowie terminu przewidzianego przez przepisy prawa do złożenia odwołania,

- wadliwym przyjęciu, że brak powrotu do czynnego pełnienia służby przez skarżącą i wpływ na taki stan sprawy miały nie tylko kłopoty ze zdrowiem ale i postępowanie samej skarżącej w sytuacji, gdy brak powrotu do czynnej służby był wyłącznie wynikiem jej stanu zdrowia.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, że data zwolnienia skarżącej ze służby została przyjęta w sposób dowolny. Decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] stycznia 2021 r., a doręczona skarżącej w dniu 26 stycznia 2021 r. Termin zwolnienia ze służby przypadał zaledwie 5 dni po tej okoliczności, skutkiem czego skarżąca została zwolniona ze służby praktycznie z dnia na dzień i pozbawiona możliwości złożenia wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. W dacie wskazanej przez organ ([...] stycznia 2021 r.) decyzja była nieostateczna, a organ powinien przewidzieć, mając na względzie choćby kwestię doręczenia korespondencji oraz 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, że takiego statusu decyzja nie będzie miała do ww. daty. Powinno to skutkować określeniem późniejszego terminu zwolnienia ze służby, tj. takiego, w którym decyzja byłaby ostateczna. Organ II instancji powinien ustalić nowy termin zwolnienia skarżącej ze służby, bowiem termin ten powinien przypadać po dniu wydania decyzji w II instancji.

Wskazano również, że organ II Instancji przypisał brak dyspozycyjności skarżącej stwierdzając bezzasadnie, iż na taki stan rzeczy wpływ miał nie tylko stan zdrowia skarżącej ale i jej postępowanie skutkujące brakiem powrotu do czynnego pełnienia służby. W toku całego postępowania nie ujawniono jednak żadnej przyczyny, poza stanem zdrowia, która uzasadniałaby przyjęcie powyższego stanowiska. Organ II instancji tylko pozornie szeroko odniósł się do zgłoszonych zarzutów, bowiem nie przeprowadził w tym zakresie własnej analizy, a jedynie podzielił stanowisko organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę DGSW wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej, który to przepis stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, funkcjonariusza można zwolnić ze służby, gdy dalsze jego pozostawanie w służbie nie daje się pogodzić z dobrem służby.

Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

Wobec braku zdefiniowanego na gruncie ustawy o Służbie Więziennej pojęcia "dobro służby", należy go "poszukiwać" na gruncie innych pragmatyk służbowych. Taki pogląd ma swoje umocowanie w stosowanych przy wykładni przepisów prawa dyrektywach interpretacyjnych, a konkretnie, w wykładni systemowej zewnętrznej, która zakłada możliwość stosowania "przepisów najbliższych" dla wyjaśnienia pojęć ustawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I KZP 6/07, publ. OSNKW 2007/5/37, Biul.SN 2007/5/18; postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1885/07; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1319/08, publ. CBOSA oraz L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 133 i n.).

Uwzględniając powyższe wskazać należy, że analogiczna regulacja, jak opisana w dyspozycji art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej, obowiązuje już od dawna w innych pragmatykach służbowych, jak choćby w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.), który daje uprawnionemu organowi prawo zwolnienia policjanta ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Wprawdzie ustawa o Policji posługuje się pojęciem "ważnego interesu służby", to jednak określenie to jest równoważne na gruncie ustawy o Służbie Więziennej pojęciu "dobro służby". Obydwie regulacje i zawarte w nich pojęcia odnoszą się bowiem do takich przypadków naruszenia obowiązków służbowych bądź innych zachowań funkcjonariuszy, które uniemożliwiają kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów.

Przyjęcie tak szerokiego rozumienia "interesu służby/dobra służby" i możliwości na tej podstawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, pozwala właściwemu organowi na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji mógł zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego. Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku.

W niniejszej sprawie jako podstawę faktyczną zastosowania art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej organy wskazały długotrwałą nieobecność skarżącej w służbie, skutkującą całkowitym brakiem jej dyspozycyjności, negatywnie wpływającą na możliwość niezakłóconego wykonywania zadań powierzonych Służbie Więziennej, co w konsekwencji negatywnie wpływa na dobro służby oraz nie daje się z dobrem służby pogodzić.

Zauważyć należy, że sytuacje odnoszące się do możliwości zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przypadku długotrwałej nieobecności w służbie, najczęściej spowodowanej chorobą, były już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych.

I tak, w wyroku z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 397/16 (pub. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "(...) funkcjonariusz Policji, który nie podejmuje służby i nie wykonuje żadnych obowiązków służbowych z uwagi na przebywanie na zwolnieniach lekarskich, przerywanych tylko krótkimi okresami obecności w służbie, mimo stwierdzonej jego zdolności do pełnienia służby, nie może skutecznie powoływać się na swój interes. Jego postawa wpływa bowiem negatywnie na organizację służby i dobro Policji oceniane przez pryzmat zadań tej formacji. Istotne znaczenie ma także konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki i efektywnego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego".

Z kolei w wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 588/21 (pub. j.w.) NSA stwierdził: "(...) prawidłowe wykonywanie zadań oraz sprawne funkcjonowanie całej Policji i poszczególnych jej komórek organizacyjnych utrudnia każda długotrwała nieobecność funkcjonariuszy w służbie. Skutki przedłużającej się absencji chorobowej policjanta dla funkcjonowania Policji i dla interesu społecznego, tożsamego z dobrem formacji, są oczywiste i nie wymagają dowodzenia. Faktem powszechnie znanym jest to, że etaty i środki, którymi dysponuje Policja, są niewystarczające. Zatem muszą być one wykorzystane jak najbardziej efektywnie, gdyż wymaga tego konieczność skutecznej realizacji zadań formacji. Oczywistym również jest, że zadania, które mają być wykonywane przez nieobecnego funkcjonariusza, muszą być przydzielane pozostałym funkcjonariuszom. Zwiększa to ich obciążenie, a w konsekwencji może negatywnie wpływać na jakość oraz terminowość realizowanych zadań. Taki stan rzeczy wymusza również konieczność podejmowania określonych działań przez przełożonych, którzy zmuszeni są do dokonywania między innymi stałych zmian grafików służby pełnionej przez podwładnych oraz innych czynności kadrowo-organizacyjnych. Organy Policji nie mogą być zatem pozbawione możliwości takiego doboru kadry, by służbę w omawianej formacji pełniły osoby o określonych predyspozycjach, a także zdolne fizycznie i psychicznie oraz wykazujące niezbędną dyspozycyjność do wykonywania obowiązków służbowych w czasie i rozmiarze adekwatnym do potrzeb Policji. Tymczasem skarżący z uwagi na stan zdrowia wykazuje zupełny brak dyspozycyjności. Taka sytuacja, niezależnie od jej przyczyny, w sposób oczywisty dezorganizowała pracę macierzystej jednostki Policji, co niewątpliwie kolidowało z ważnym interesem formacji".

Powołane wyroki odnoszą się wprawdzie do funkcjonariusza innej formacji niż Służba Więzienna, jednak zaprezentowane w nich poglądy, które w pełni podziela Sąd orzekający, pozostają w korelacji do sytuacji faktycznej i prawnej rozstrzyganej sprawy.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przesłanka zwolnienia K. C. ze Służby Więziennej ze względu na dobro służby została wystarczająco wykazana.

Jak wynika z poczynionych przez organ ustaleń skarżąca w latach 2016 - 2020, była nieobecna w służbie przez 1289 dni, w tym 1134 dni z powodu absencji chorobowej i 155 dni z powodu usprawiedliwionych nieobecności. Nieobecność w służbie miała miejsce również w 2021 r.

W dniu [...] października 2019 r. [...] CKL w [...] orzekła, że skarżąca jest zdolna do służby z ograniczeniem - zdolna do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. W dniu [...] listopada 2019 r. skarżąca została skierowana do lekarza Medycyny Pracy, który stwierdził zdolność do służby do dnia [...] grudnia 2019 r., a następnie do dnia [...] stycznia 2020 r. W dniu [...] stycznia 2020r. skarżąca otrzymała zaświadczenie lekarskie, w którym zaproponowano zmianę stanowiska pracy wskazując w szczególności, iż "(...) zakres czynności powinien być ograniczony do pracy siedzącej, nie może wykonywać pracy wymagającej częstego chodzenia po schodach i nierównym terenie".

W związku z powyższym, jak wskazał organ, dostosowano zajmowane przez skarżącą stanowisko pracy do ww. wymagań. Wykonując obowiązki [...] w ambulatorium i przygotowując leki dla osadzonych, skarżąca nie roznosiła ich pacjentom, bowiem wiązało się to z poruszaniem się po schodach. Ten obowiązek powierzono pozostałym [...]. Alternatywnie przygotowano dla skarżącej stanowisko w sekretariacie szpitala przywięziennego (na parterze budynku), w ramach którego miała realizować zadania związane z archiwizacją dokumentacji medycznej pacjentów. Działania te pozostały jednak bez wpływu na dyspozycyjność skarżącej w służbie.

Zgodnie z art. 38 ustawy o Służbie Więziennej, w formacji tej może pełnić służbę osoba: 1) posiadająca obywatelstwo polskie; 2) posiadająca uregulowany stosunek do służby wojskowej; 3) korzystająca z pełni praw publicznych; 4) która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań; 5) która nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe albo wobec której nie został wydany prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne o takie przestępstwo, a także nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o takie przestępstwo; 6) dająca rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych; 7) posiadająca co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe; 8) posiadająca zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby.

Skarżąca, jak trafnie stwierdził organ, nie posiada faktycznej zdolności do pełnienia służby. Długotrwała absencja skarżącej w służbie wywołała ten skutek, że przydzielony jej zakres obowiązków musiał zostać przejęty przez innych funkcjonariuszy. To z kolei musiało rzutować na terminowość czynności realizowanych przez pozostałych funkcjonariuszy, tym bardziej, że jak akcentował organ, skarżąca pełniła służbę na stanowisku [...], tj. na stanowisku wymagającym specjalistycznej wiedzy i kwalifikacji. Nie było zatem możliwości powierzania zadań o charakterze medycznym funkcjonariuszom nie posiadającym takiej wiedzy i zapewnienia w ten sposób prawidłowego funkcjonowania jednostki więziennej służby zdrowia.

Zaznaczyć przy tym należy, że funkcjonariusz, który nie podejmuje służby i nie wykonuje żadnych obowiązków służbowych z uwagi na przebywanie na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, a w świetle orzeczenia komisji lekarskiej wykazuje zdolność do pełnienia służby (choćby z ograniczeniem), nie może skutecznie powoływać się na swój słuszny interes w rozumieniu art. 7 k.p.a. Jego postępowanie wpływa bowiem negatywnie na organizację służby, której dobro oceniane jest przez pryzmat zadań formacji. Nie bez znaczenia są tu względy wynikające właśnie z konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania jednostki oraz efektywnego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby.

Uwzględniając powyższe uznać należy, że organ Służby Więziennej miał podstawy do tego aby zwolnić skarżącą ze służby na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 10 ustawy o Służbie Więziennej, co czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia ww. przepisu.

Wydając zaskarżony rozkaz personalny organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało uzasadnione przesłankami dostatecznie zindywidualizowanymi. Organ w sposób szczegółowy przedstawił stan faktyczny sprawy i należycie wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia. Brak jest zatem podstaw do uznania, że organ dopuścił się naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz reguł postępowania dowodowego wymienionych w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Przede wszystkim organ szczegółowo wyjaśnił jakie działania podejmował w celu zapewnienia skarżącej warunków powrotu do zdrowia i służby. Skarżąca natomiast nie podważyła w sposób skuteczny prawidłowości tychże działań. Podtrzymywała natomiast stanowisko, że nawet praca przy archiwizacji dokumentacji medycznej placówki nie odpowiadała ww. zaleceniom lekarskim. Przy czym w ocenie Sądu, stanowisko skarżącej - nie poparte środkami dowodowymi - nie jest przekonujące w świetle ww. wskazań lekarskich oraz argumentacji organu.

Nie ma racji skarżąca, że organ wadliwie zaliczył do okresów zwolnienia lekarskiego okresy usprawiedliwionej nieobecności skarżącej w służbie. Organ bowiem przedstawił czas nieobecności skarżącej w służbie wyraźnie odróżniając przebywanie na zwolnieniach lekarskich od usprawiedliwionej absencji spowodowanej w szczególności oczekiwaniem na wyznaczenie terminu stawienia się przed komisją lekarską (s. 5 decyzji organu I instancji, k. 32 akt admin.). Organ podkreślał, że z powodu zwolnień lekarskich skarżąca była nieobecna w służbie łącznie przez 1134 dni w latach 2016 - 2020. To właśnie owa długotrwała nieobecność, a w konsekwencji brak dyspozycyjności, stanowił uprawnioną podstawę zwolnienia skarżącej ze służby w oparciu o ww. przepis.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że ze względu na sposób ukształtowania stosunku służbowego, szczególnie istotne jest to, aby osoby pełniące służbę w SW cechowała dyspozycyjność i gotowość do podjęcia ustawowych zadań. Tymczasem skarżąca ze względu na stan zdrowia, wymaganej dyspozycyjności nie posiadała, co niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy, w sposób oczywisty jest nie do pogodzenia z dobrem służby.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że w sprawie doszło do naruszenia zasad: zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) poprzez wadliwe i dowolne określenie daty zwolnienia skarżącej ze służby. Organ wyjaśnił, że określając ww. datę na [...] stycznia 2021 r. uwzględnił art. 59 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło ustanie stosunku służbowego funkcjonariusza lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Wziął również pod uwagę potrzebę zapewnienia skarżącej możliwości zapoznania się z decyzją, która to przesłanka, wobec doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. w dniu 26 stycznia 2021 r., została spełniona. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 218 ust. 1 i 3 ustawy o Słubie Więziennej wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady skuteczności i wykonalności decyzji ostatecznych (art. 130 § 1 i 2 k.p.a.). Jak podkreśla się w doktrynie, decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy, jeżeli przepis ustawy wyraźnie wskazuje, że decyzja taka podlega "natychmiastowemu wykonaniu" lub "natychmiastowej wykonalności", albo że wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania takiej decyzji (por. K. Glibowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego, A. Wiktorowskiej, Warszawa 2011, C.H. Beck). W świetle powyższego argumenty skarżącej, iż decyzja organu II instancji "powinna ustalić" nowy termin zwolnienia ze służby, przypadający po wydaniu decyzji ostatecznej, nie znajduje prawnego uzasadnienia.

Nie jest również trafny zarzut skarżącej, iż doręczenie decyzji organu I instancji na 5 dni przed terminem zwolnienia ze służby pozbawiło ją możliwości obrony jej praw. Skarżąca bowiem skutecznie wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, a następnie skargę do Sądu, korzystając z przysługujących jej uprawnień procesowych.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2021 r. wydaną w granicach uznania administracyjnego, nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.