Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 80/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edward Kierejczyk po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 125/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ZUS postanawia: - oddalić zażalenie - U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 125/05 oddalił wniosek W. B. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Strona złożyła od powyższego postanowienia sprzeciw zarzucając sądowi nieuwzględnienie pełnej dokumentacji prawnej i wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 25 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania W. B. prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że argumentacja skarżącego oraz analiza akt sprawy nie uzasadniały konieczności reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Sąd uznał również, że skarżący jest osobą mającą pełną zdolność procesową. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podtrzymał dotychczasową argumentację podnosząc jednocześnie, że stan zdrowia nie pozwala mu na branie udziału w postępowaniu sądowym bez pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu, gdyż cierpi na "schorzenie psychiczne". Na potwierdzenie tego zarzutu skarżący załączył Orzeczenie Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr 2861/3/74 z dnia 7 listopada 1974 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd rozstrzygając w przedmiocie prawa pomocy powinien kierować się celem tej instytucji prawnej, to jest zapewnieniem stronie dostępu do sądu. Sąd nie może odmówić stronie prawa pomocy, jeśli w konsekwencji spowodowałoby to wyłączenie, czy też ograniczenie jej prawa do sądu. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Środki na utrzymanie tego gospodarstwa pochodzą z renty żony, w wysokości 432,74 zł brutto. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 marca 2005 r. oraz z załączonej dokumentacji wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego, a posiadana przez niego nieruchomość (mieszkanie o powierzchni 56 m2) położona w Kamieniu Pomorskim przy ul. Dziwnowskiej, została zajęta przez komornika sądowego. W zażaleniu na postanowienie WSA z dnia 25 maja 2005 r. W. B. podniósł, że z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że stan jego zdrowia "ogranicza całkowicie" udział w postępowaniu sądowym. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e) p.s.a. skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie odnoszący się do stanu zdrowia skarżącego, który rzekomo uniemożliwia mu wystąpienie w postępowaniu sądowowadministracyjnym. W opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 30 stycznia 1998 r. sporządzonej na potrzeby postępowania karnego (sygn. akt Ds. 969/97) stwierdzono, iż "Na podstawie akt sprawy, jednorazowego badania psychiatrycznego nie rozpoznajemy u W. B. choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego". Wbrew twierdzeniom skarżącego, dotychczas podejmowane przez niego czynności procesowe wskazują, iż jego prawo do sądu nie uległo w jakimkolwiek stopniu ograniczeniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowych tzw. zdolność procesową, tym bardziej nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, działającą za pośrednictwem pełnomocnika. Dodatkowo mając na uwadze, że sąd administracyjny rozstrzyga na podstawie akt sprawy (133 § 1 p.s.a.), jak też w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.), strona ma przed sądem szereg gwarancji procesowych. Sąd udziela stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.s.a.). Ponadto, stawiennictwo stron nie jest na rozprawie obowiązkowe (art. 107 p.s.a.), dlatego też nie ma podstaw do uznania, że droga do sądu jest skarżącemu ograniczana. Zgodnie z art. 199 p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, stanowiące odstępstwo od tej zasady, powodujące przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.s.a. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Dlatego też zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie należy uznać za nieuzasadnione. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 18 sierpnia 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA Edward Kierejczyk

po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia W. B.

na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 125/05

o odmowie przyznania prawa pomocy

w sprawie ze skargi W. B.

na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 10 listopada 2004 r. Nr DN/401/11/04

w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ZUS

postanawia:

- oddalić zażalenie -

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 125/05 oddalił wniosek W. B. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.

Strona złożyła od powyższego postanowienia sprzeciw zarzucając sądowi nieuwzględnienie pełnej dokumentacji prawnej i wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania W.B. prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że argumentacja skarżącego oraz analiza akt sprawy nie uzasadniały konieczności reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Sąd uznał również, że skarżący jest osobą mającą pełną zdolność procesową.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podtrzymał dotychczasową argumentację podnosząc jednocześnie, że stan zdrowia nie pozwala mu na branie udziału w postępowaniu sądowym bez pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu, gdyż cierpi na "schorzenie psychiczne". Na potwierdzenie tego zarzutu skarżący załączył Orzeczenie Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr 2861/3/74 z dnia 7 listopada 1974 r.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd rozstrzygając w przedmiocie prawa pomocy powinien kierować się celem tej instytucji prawnej, to jest zapewnieniem stronie dostępu do sądu. Sąd nie może odmówić stronie prawa pomocy, jeśli w konsekwencji spowodowałoby to wyłączenie, czy też ograniczenie jej prawa do sądu.

Z akt sprawy wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Środki na utrzymanie tego gospodarstwa pochodzą z renty żony, w wysokości 432,74 zł brutto. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 marca 2005 r. oraz z załączonej dokumentacji wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego, a posiadana przez niego nieruchomość (mieszkanie o powierzchni 56 m2) położona w Kamieniu Pomorskim przy ul. Dziwnowskiej, została zajęta przez komornika sądowego.

W zażaleniu na postanowienie WSA z dnia 25 maja 2005 r. W. B. podniósł, że z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że stan jego zdrowia "ogranicza całkowicie" udział w postępowaniu sądowym.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e) p.s.a. skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie odnoszący się do stanu zdrowia skarżącego, który rzekomo uniemożliwia mu wystąpienie w postępowaniu sądowowadministracyjnym. W opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 30 stycznia 1998 r. sporządzonej na potrzeby postępowania karnego (sygn. akt Ds. 969/97) stwierdzono, iż "Na podstawie akt sprawy, jednorazowego badania psychiatrycznego nie rozpoznajemy u W. B. choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego". Wbrew twierdzeniom skarżącego, dotychczas podejmowane przez niego czynności procesowe wskazują, iż jego prawo do sądu nie uległo w jakimkolwiek stopniu ograniczeniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowych tzw. zdolność procesową, tym bardziej nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, działającą za pośrednictwem pełnomocnika.

Dodatkowo mając na uwadze, że sąd administracyjny rozstrzyga na podstawie akt sprawy (133 § 1 p.s.a.), jak też w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.), strona ma przed sądem szereg gwarancji procesowych. Sąd udziela stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.s.a.). Ponadto, stawiennictwo stron nie jest na rozprawie obowiązkowe (art. 107 p.s.a.), dlatego też nie ma podstaw do uznania, że droga do sądu jest skarżącemu ograniczana.

Zgodnie z art. 199 p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, stanowiące odstępstwo od tej zasady, powodujące przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.s.a.

Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Dlatego też zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie należy uznać za nieuzasadnione.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.