Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 458/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1, 2 , 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu przez D. K. jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. dalej: k.p.a.)) , w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm. dalej: u.s.u.s), postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] nr [...] o oddaleniu zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych od [...] do [...] z dnia 08,03.2021 r.

Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. (dalej jako: Zakład ), na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 08.03.2021 r., wystawionych przez Zakład jako wierzyciela o numerach od [...] do [...] wszczął w dniu 08.03.2021 r. postępowanie egzekucyjne przeciwko D. K. (dalej: skarżąca, zobowiązana, strona) obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. Odpisy powyższych tytułów wykonawczych zostały skutecznie doręczone zobowiązanej w dniu 13.03.2021 r.

Pismem z dnia 17.03.2021 r. (nadanym w placówce pocztowej 18.03.2021 r.), skonkretyzowanym następnie na wezwanie organu jako zarzuty w sprawie wszczętego postępowania egzekucyjnego, strona podniosła, że decyzja Zakładu z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. będącą podstawą wystawienia tytułów wykonawczych obejmuje okres, w którym doszło do zbiegów ubezpieczeń pomiędzy działalnością wykonywaną przez nią w Polsce, a pracą najemną świadczoną na terytorium N. W tej sytuacji strona wywodziła, że w jej sprawie znajdzie zastosowanie ustawodawstwo [...]. Skoro według niej nie zostało jeszcze rozstrzygnięte zagadnienie wstępne tj. ustalenie ustawodawstwa właściwego, to Zakład nie dysponuje prawomocną decyzją administracyjną i nie ma podstaw do ustalania wysokości zadłużenia oraz wszczynania postępowania egzekucyjnego, skoro sama kwota objęta postępowaniem egzekucyjnym jest sporna.

Z uwagi na wniesienie zarzutów postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a następnie w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację oraz poczynione na jej podstawie ustalenia faktyczne postanowieniem z dnia [...] nr [...] orzekł o oddaleniu zarzutów.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że kwestia ustalenia właściwego ustawodawstwa była już uprzednio przedmiotem postępowania wyjaśniającego w wyniku którego, decyzją z dnia [...] nr. [...] ustalono zobowiązanej za okres od dnia 1 marca 2015r. ustawodawstwo polskie. Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. oddalił odwołanie wnioskodawczyni od powyższej decyzji podzielając opinię Zakładu, iż praca wykonywana na rzecz [...] firmy A s.r.o. była pracą o charakterze marginalnym i nie stanowiła podstawy do objęcia [...] systemem ubezpieczeń społecznych. Z kolei wniesiona od tego wyroku apelacja zobowiązanej została oddalona przez Sąd Apelacyjny we W., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. prawomocnym wyrokiem z dnia [...].

W zawiązku z prawomocnym ustaleniem stronie podlegania ustawodawstwu polskiemu, zawiadomieniem z dnia 16.11.2018 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. poinformował zobowiązaną o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego w zakresie określenia wysokości należności z tytułu składek za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r.

Po przeprowadzeniu tego postępowania w dniu [...] została wydana decyzja nr [...] znak sprawy: [...] w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r.

Również od tej decyzji strona odwołała się do sądu powszechnego argumentując, że jest zatrudniona u pracodawcy mającego siedzibę na terenie S. Wyrokiem Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...] odwołanie od tej decyzji zostało oddalone. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. [...] Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...] oddalono apelację, zaś skarga kasacyjna została odrzucona wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...].

W oparciu o powyższą ostateczną decyzję z dnia [...] wierzyciel w dniu 08.03.2021 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], natomiast organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału ZUS w O. na podstawie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej nadając tym tytułom klauzulę wykonalności.

Odnosząc się w dalszej kolejności do podniesionego przez stronę zarzutu egzekucyjnego organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) - dalej zwanej upea - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku ( art. 33 § 2 pkt 1) , określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 (art. 33 § 2 pkt 2), a także brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6).

W tym zakresie, organ rozpoznał zarzuty zobowiązanej uznając, iż nie zasługują one na uwzględnienie, ponieważ twierdzenia wnioskodawczyni, że Zakład nie wydał decyzji, która stanowiłaby podstawę prowadzenia egzekucji z tytułu nieopłaconych składek, a także że nie prowadził postępowania i nie dysponuje decyzją o ustaleniu właściwego ustawodawstwa, nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń bezspornym jest, że powyższe postępowania były prowadzone i zakończyły się uprawomocnieniem decyzji zarówno w zakresie ustalenia właściwego ustawodawstwa jak i określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek. Prawomocna decyzja z dnia [...] stanowiła zatem podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Odnosząc się do obecnie podnoszonej przez stronę argumentacji, jakoby w spornym okresie objętym wystawionymi tytułami wykonawczymi, z uwagi na pracę najemną świadczoną na terytorium N., nie podlegała ona ustawodawstwu polskiemu, organ zauważył, że w trakcie toczących się uprzednio postępowań sądowych dotyczących decyzji Zakładu z dnia [...] określającej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. zobowiązana podnosiła ona , że w tym okresie podlegała ustawodawstwu [...], a nie [...] jak obecnie twierdzi, a sprawy przed sądami obu instancji toczyły się od września 2018 r. do stycznia 2021 r.

Wprawdzie w dniu 29.01.2021 r. wpłynął do Zakładu wniosek zobowiązanej o ustalenie dla niej ustawodawstwa [...] jako właściwego w związku z wykonywaną pracą najemną na terenie N., jednakże, jak dalej zauważono, zgodnie z art. 6 ust 1 lit. B) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w "sprawach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r., str.1 z późn zm.) do czasu zakończenia postępowania z [...] instytucją ubezpieczeniową ustawodawstwem właściwym dla zobowiązanej nadal pozostaje ustawodawstwo polskie.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem zobowiązana złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc ponownie, iż nadal nie została wyjaśniona kwestia zagadnienia wstępnego z uwagi złożony przez nią nowy wniosek o ustalenie ustawodawstwa [...].

Wskazanym na wstępie postanowieniem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. po ponownej analizie i rozpatrzeniu sprawy nie dopatrując się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa uznał, iż wniesione przez zobowiązaną zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne są bezzasadne i utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygniecie o ich oddaleniu.

Ponownie też zauważył, iż twierdzenia strony jakoby wierzyciel nie wydał decyzji, która stanowiłaby podstawę prowadzenia egzekucji z tytułu nieopłaconych składek, a także nie prowadził postępowania i nie dysponuje decyzją o ustaleniu właściwego ustawodawstwa, nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W ramach przeprowadzonego uzupełnionego postępowania dowodowego ustalił dodatkowo, że zobowiązana pismem z dnia 20.01.2021 r. wniosła o ustalenie właściwego dla niej ustawodawstwa w związku z wykonywaną w okresie od 01.12.2017 r. do 31.08.2018 r. pracą na terytorium N. na podstawie umowy o pracę zawartej z [...] spółką B, [...], [...].

Do wniosku przedłożyła umowę o pracę zawartą w dniu 30.11.2017 r., a także na wezwanie organu rozliczenia wynagrodzeń, listy obecności wraz z ilością przepracowanych godzin oraz oświadczenie o miejscu zamieszkania - druk US-55.

Pismem z dnia 16.02.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpił do Drugiego Urzędu Skarbowego w O. o potwierdzenie, czy zobowiązana dokonała rozliczenia przychodu/dochodu z działalności gospodarczej za lata 2017-2018 oraz o wskazanie wysokości przychodów/dochodów oraz o zestawienie w ujęciu miesięcznym w zakresie obrotów firmy za powyższe lata z uwzględnieniem usług realizowanych poza granicami kraju. W odpowiedzi na powyższe, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego pismem z dnia 24.03.2021 r. udzielił informacji, iż strona nie wykazywała przychodów z zagranicy oraz wskazał wysokość przychodów i dochodów uzyskanych w latach 2017-2018 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Kolejnym pismem z dnia 09.02.2021 r. Zakład wystąpił do C w B. o potwierdzenie, czy zobowiązana jest od 01.12.2017 r., objęta ubezpieczeniem [...] z tytułu zatrudnienia w firmie B, [...], [...]. Pomimo ponaglenia pismami z 07.04.2021 r. oraz 17.06.2021 r. nie otrzymano jeszcze odpowiedzi .

Wprawdzie, jak dalej zauważono, przedmiotowe postępowanie w zakresie ustalenia właściwego ustawodawstwa nadal jest w toku, jednakże do czasu jego zakończenia, zobowiązana podlega ubezpieczeniu społecznemu w Polsce z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zgodnie z art. 6 ust 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tym samym toczące się obecnie postępowanie w zakresie ustalenia właściwego ustawodawstwa w związku z wykonywaną pracą na terenie N. nie ma zatem wpływu na obecne postępowanie egzekucyjne.

W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg. norm przepisanych, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma Zakładu ZUS-u z dnia 6 sierpnia 2021 r.,- na okoliczność ustalenia za okres od 1 grudnia 2017 r .do 31 sierpnia 2018 r. tymczasowego ustawodawstwa [...], zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj. art. 124 § 2 oraz art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewystarczające i zbyt lakoniczne uzasadnienie faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż nie rozstrzygnięto kwestii zbiegu tytułów do ubezpieczenia społecznego, poprzez ustalenie ustawodawstwa właściwego za okres wykonywania pracy najemnej na terytorium N.,

II. prawa materialnego, tj.:

❖ art. 6 ust 1 pkt 5, art., 12 ust 1 i art. 13 pkt 4 u.s.u.s, polegające na błędnym uznaniu istnienia obowiązku opłacania składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce, mimo, iż kwestia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym w spornym okresie nie została ostatecznie rozstrzygnięta;

❖ art. 6 ust 1 pkt 5, art. 12 ust 1 i art. 13 pkt 4 u.s.u.s., polegające na błędnym przyjęciu, podlegania obowiązkowi uiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych w sytuacji zbiegów tytułu ubezpieczenia.

❖ art. 46 ust 1 w zw. z art. 32 u.s.u.s., polegające na błędnym przyjęciu, podlegania obowiązkowi uiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych, w sytuacji, gdy nie obowiązek ten nie został ustalony,

❖ art. 83 ust 1 w zw. z art. 68 ust 1 pkt 1a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie że, mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz [...] pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Uzasadniając powyższe zarzuty skargi skarżąca wskazała na niewystarczające i zbyt lakoniczne uzasadnienie faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia, a także na nierozpatrzenie przez organ całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zwróciła zatem uwagę, że uzasadnienie faktyczne wydanego rozstrzygnięcia powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zaś uzasadnienie prawne winno stanowić wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa, a w niniejszym sprawie zabrakło ww. opisu i wyjaśnień. Ponadto, została również pominięta konieczność przeprowadzenia postępowania związanego z ustaleniem właściwego ustawodawstwa , pomimo tego, że decyzja z dnia [...] dotycząca wysokości zadłużenia, a stanowiąca podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, obejmuje okres jej zatrudnienia na terenie N., za który to okres zostało już ustalone tymczasowe ustawodawstwo [...] jako właściwe. Pismo w powyższej kwestii wydane zostało w dniu 6 sierpnia 2021 r., a zatem nie było możliwości powołania się na nie na wcześniejszym etapie postępowania. Wszczynanie więc postępowania w sprawie określenia należnych składek na obowiązkowe ubezpieczenia, a następnie prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o nieprzeprowadzenie uprzednio postępowania związanego z podleganiem obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, stanowi rażące naruszenie prawa. Nie można bowiem ignorować faktu, że egzekucja prowadzona jest za okres, za który w chwili obecnej zostało ustalone tymczasowe ustawodawstwo [...].

Z pewnością nie są też wystarczającym dowodem na przypisanie miana dłużnika składek, dokonane z urzędu przez organ rentowy na koncie płatnika składek, przypisy zaległości. W toku postępowania, wielokrotnie też wskazywane było , iż organ rentowy nie miał podstaw do wszczęcia postępowania dotyczącego określenia wysokości zadłużenia, z uwagi na fakt, iż zobowiązana jest podmiotem wyrejestrowanym z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. Z rozpoczęciem działalności gospodarczej ściśle łączy się obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ma jednak charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, przez co nie kreuje on bytu prawnego przedsiębiorcy. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej, stanowią wyłącznie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z samym podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, widniejącej w ewidencji, powoduje jedynie powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż okres prowadzenia działalności gospodarczej, wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany. W niniejszej sprawie, organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącą w spornym okresie. Całkowicie pominął także fakt, iż w związku z wykonywaniem pracy najemnej na terytorium N., to [...] pracodawca dokonywał wszelkich opłat z tytułu ubezpieczeń społecznych, dlatego też, aby uniknąć podwójnego opłacania, należności z tytułu składek, w Polsce nie były one regulowane.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. Odnosząc się natomiast do wskazywanego w skardze dokonanego pismem Zakładu datowanym na 6.08.2021 r. ustalenia skarżącej tymczasowo za okres od 1.12.2017 r. do 31.08.2018 r. jako właściwe ustawodawstwo [...], zauważono po pierwsze, że takie ustalenie nie ma charakteru ostatecznego (nie upłynął termin do złożenia prze [...] instytucję ubezpieczeniową zastrzeżeń), a po wtóre, nastąpiło to już po wydaniu prawomocnych decyzji, jak i tytułów wykonawczych, a także zaskarżonego postanowienia.

Jednocześnie zwrócono uwagę, że w przypadku ostatecznego ustalenia [...] ustawodawstwa jako właściwego za okres od 1.12.2017 r. do 31.08.2018 r. skarżąca będzie miała prawo do wzruszenia prawomocnych decyzji i złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, względnie o jego umorzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).

Postanowienie podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 § 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] nr. [...] o oddaleniu zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia 08.03.2021 r.

Podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczyły nieistnienia należności objętych administracyjnymi tytułami wykonawczymi, braku stosownej decyzji określającej jej za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ponadto wszczęcie i prowadzenie egzekucji pomimo braku rozpoznania zagadnienia wstępnego, co do właściwego dla niej ustawodawstwa.

Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. które to wyznaczają granice rozpoznawania sprawy. Prowadzenie egzekucji to proces, na którego poszczególnych etapach uczestnikom, w tym zobowiązanemu, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej i z których w niniejszej sprawie skarżąca skorzystała składając zarzuty egzekucyjne.

Tym samym inne kwestie podnoszone przez nią zarówno na etapie rozpoznania sprawy przez organ egzekucyjny, jak i w samej skardze, wykraczające poza zakres "zarzutów" w sprawie prowadzenia egzekucji, a tym samym poza przedmiot niniejszego postępowania, którego zakres i kierunek rozstrzygania określają zarzuty podniesione przez skarżącą, czyli w znajdującym zastosowanie w badanej sprawie art. 33 § 2 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 upea, nie mieszczą się w granicach danej sprawy, a tym samym kontroli legalności sprawowanej przez sądy administracyjne.

Poza zakresem rozważań Sądu z uwagi na brak swojej właściwości musiała zatem pozostać ta cześć argumentacji skarżącej, która dotyczyła samej kwestii podlegania bądź niepodlegania w omawianym okresie ustawodawstwu polskiemu, czy też szeroko przedstawiona w skardze argumentacja dotycząca kwestii, czy samo zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej, stanowi wystarczającą podstawę do naliczenia składek, a w konsekwencji tego do dokonania z urzędu przez organ rentowy na koncie płatnika składek, przypisu zaległości.

W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Od momentu wniesienia do sądu powszechnego odwołania od decyzji organu rentowego, o której stanowi art. 83 ust. 1 u.s.u.s., sprawa staje się sprawą cywilną i podlega rozpoznaniu według zasad właściwych dla tej kategorii spraw (art. 83 ust. 2 u.s.u.s. w związku z art. 1 k.p.c.).

Taka też opisana wyżej sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, kwestia ustalenia właściwego dla skarżącej ustawodawstwa była już przedmiotem postępowania wyjaśniającego w wyniku którego decyzją z dnia [...] nr. [...] ustalono zobowiązanej za okres od dnia 1 marca 2015 r. ustawodawstwo polskie. Skarżąca nie zgadzając się z tym stanowiskiem organu, skorzystała z prawa do odwołania się do sądu powszedniego - Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O., który to wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił jej odwołanie podzielając stanowisko Zakładu, iż praca wykonywana przez nią na rzecz [...] firmy A s.r.o. była pracą o charakterze marginalnym i nie stanowiła podstawy do objęcia [...] systemem ubezpieczeń społecznych. Z kolei wniesiona od tego wyroku apelacja zobowiązanej została oddalona przez Sąd Apelacyjny we W., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. prawomocnym wyrokiem z dnia [...].

To właśnie w zawiązku z tym prawomocnym ustaleniem skarżącej podlegania ustawodawstwu polskiego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wszczął wobec niej postępowania administracyjnego w zakresie określenia wysokości należności z tytułu składek za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. w wyniku którego w dniu [...] została wydana decyzja nr [...] nr [...] określająca jej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. Również od tej decyzji strona odwołała się do sądu powszechnego argumentując, że jest zatrudniona u pracodawcy mającego siedzibę na terenie S. Także to jej odwołanie zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...], utrzymanym następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. [...] Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...] , zaś złożona skarga kasacyjna została odrzucona wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...].

To w oparciu o tą decyzję z dnia [...] wierzyciel w dniu 08.03.2021 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], natomiast organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału ZUS w O. na podstawie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej nadając tym tytułom wymaganą prawem klauzulę wykonalności.

Poddając zatem, w ramach kognicji sprawowanej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), a takim właśnie rozstrzygnięciem jest zaskarżone obecnie postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w O. - jako organu egzekucyjnego - o oddaleniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na wstępie dalszych rozważań wskazać należy, że stosownie do art. 33 § 1 upea, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 upea Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie.

Natomiast w myśl art. 33 § 5 upea, zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Z kolei przepis art. 34 § 2 upea określa jakiej treści postanowienie wierzyciel może wydać rozstrzygając o zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów tj.:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 upea).

Istotnym w niniejszej sprawie, z uwagi na zakres podniesionych zarzutów skargi jest również przepis art. 18 upea, zgodnie z którym, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowanie z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowanie wykonawcze – egzekucyjne - unormowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w k.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Jedną z podstawowych zasad postępowania jest uregulowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, stosowanie do której organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Z uwagi na podniesiony jako podstawowy zarzut w niniejszej sprawie zarzut nieistnienia należności objętych administracyjnymi tytułami wykonawczymi, zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, Wierzyciel – jakim był w niniejszej sprawie jest sam Zakład Ubezpieczeń Społecznych - ale działający jako organ rentowy, dysponował ostateczną decyzją z dnia [...] wydaną w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. Decyzja ta była również poprzedzona wcześniejszą decyzją organu rentowego z dnia [...] nr. [...], którą to ustalono zobowiązanej za okres od dnia 1 marca 2015 r. ustawodawstwo polskie. Obie te decyzje zostały następnie poddane przez skarżącą kontroli sądowej, która jednakże zakończyła się prawomocnym oddaleniem złożonych przez nią w obu tych sprawach odwołań. Należy zauważyć , iż na etapie tych postępowań prowadzonych w latach 2018-2021 skarżąca kwestionując podleganie ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych opierała swoje twierdzenia o podnoszoną wówczas okoliczność świadczenia przez siebie pracy na rzecz [...] firmy A s.r.o.

Faktem jest, co przyznał organ odwoławczy , że już po prawomocnym zakończeniu powyższych postępowań sądowych, w piśmie z 29.01.2021 r., wniosła o ustalenie że okresie od 01.12.2017 r. do 31.08.2018 r. z uwagi na wykonywaną pracą na terytorium N. na podstawie umowy o pracę zawartej z [...] spółką B, [...], [...] podlegała ustawodawstwu [...].

Faktem też jest, co nie jest obecnie negowane przez organ egzekucyjny, że wprawdzie już po wydaniu zaskarżonego obecnie postanowienia pismem datowanym na 6.08.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił tymczasowo skarżącej za okres od 1.12.2017 r. do 31.08.2018 r. jako właściwe ustawodawstwo [...]. Postępowanie to ma nadal charakter tymczasowy, gdyż jak wskazano w odpowiedzi na skargę nie upłynął termin do złożenia przez [...] instytucję ubezpieczeniową zastrzeżeń co ewentualnego uznania swojego ustawodawstwa.

Wprawdzie jak już wyżej wskazano, ten zakres podnoszonej przez skarżącą wymyka się spod kontroli sądów administracyjnych, jednakże, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, sama okoliczność tymczasowego ustalenia za okres od 1.12.2017 r. do 31.08.2018 r. jako właściwego ustawodawca [...], nie jest równoznaczne z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] określającej zobowiązanej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r., a która to decyzja stanowiła podstawę dla wystawionych tytułów wykonawczych.

Sąd jedynie informacyjnie zwraca uwagę na regulację art. 83a u.s.u.s zgodnie z którą prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. Wzruszenie decyzji tym trybie możliwe jest zarówno w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone decyzją Zakładu, jak i orzeczeniem sądu. Konieczną jednak przesłanką takiego wzruszenia jest przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie nowych okoliczności istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. W sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1:

1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego;

2) występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji.

W przypadku ponownego ustalenia przez organ rentowy z urzędu tytułu podlegania (niepodlegania) ubezpieczeniu społecznemu wynikającemu z ujawnienia istotnych okoliczności istniejących przed wydaniem wcześniejszej decyzji ostatecznej wywołuje skutek z mocą wsteczną.

W tym stanie rzeczy, skoro zarówno w dacie wystawienia w niniejszej sprawie tytułów wykonawczych, jak i samego wszczęcia w oparciu o nie postępowania egzekucyjnego, egzekwowane należności wynikały z będącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] określającej skarżącej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r. podnoszony przez nią zarzut nieistnienia obowiązku zasadnie uznano za niezasadny. Również niezasadnym okazał się kolejny zarzut dotyczący określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z powyższej decyzji, skoro zgodnie z art. 3 upea egzekucje administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

Sąd nie podzielił również tej części argumentacji w której to odwołując się pośrednio do podstawy zarzutu egzekucyjnego określonego w art. 33 §2 pkt 6 lit "c", upea, skarżąca zarzuciła zarówno organowi rentowemu wystawienie tytułu wykonawczego, jak i organowi egzekucyjnemu wszczęcie postępowania egzekucyjnego, bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii podlegania przez nią ustawodawstwu [...]. Dopóty bowiem w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] określająca skarżącej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r., ma ona moc wiążącą dla organów, które obowiązane są do uwzględnienia w podejmowanych przez siebie działaniach, skutki z niej wynikające. Również Sąd rozpoznający niniejsza sprawę, jest na mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego związany zapadłymi wobec skarżącej wyrokami sądów powszechnych, zarówno co do wysokości należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 07,2018 r. do 10.2018 r. Przepis ten, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, wyznacza zakres res iudicata, a zatem zakres obowiązku respektowania rozstrzygnięcia sądu powszechnego przez "inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Pomimo ulokowania w ustawie innej niż p.p.s.a., art. 365 § 1 k.p.c. powinien być stosowany bezpośrednio także przez sądy administracyjne, bowiem m.in. tego typu sądy są adresatami normy zawartej w tym przepisie. Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych, co byłoby nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1054/08). Stanowiąc o związaniu prawomocnym wyrokiem nie tylko stron i sądu, który go wydał, ale także innych sądów oraz organów państwowych, wywiera on określone skutki w sferze materialnoprawnej.

Jest zatem przepisem prawa materialnego, który dotyczy także sądów administracyjnych.

Dopóki zatem, we właściwym trybie o którym mowa w przywołanym już powyżej trybie z 83a u.s.u.s, nie nastąpi wzruszenie decyzji z dnia [...] określająca skarżącej wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 07.2018 r. do 10.2018 r., stanowi ona obozująca podstawę prawną dla podejmowania czynności egzekucyjnych w stosunku do ujętych w niej obowiązków.

Zupełnie zaś odrębnym zagadaniem, wykraczającym również poza zakres przedmiotowy obecnie zawisłego postępowania sądowego jest ewentualna możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia nowo zaistniałego zagadnienia dotyczącego ewentualnego podlegania przez skarżącą, w części z okresów objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi ustawodawstwu [...]. W zależności bowiem od końcowego ukształtowania kwestii podlegania bądź niepodlegania skarżącej ustawodawstwu polskiemu, może dojść do ponownemu ustalenia na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jej prawa lub zobowiązania w trybie art. 89a u.s.u.s., a w konsekwencji tej zmiany do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Te jednakże spostrzeżenia Sądu, pozostają bez wpływu na dokonaną w niniejszym wyroku ocenę aktualnego stanu faktycznego i prawnego sprawy, która to nie potwierdziła zasadności podniesionych zarzutów skargi.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga okazała się nieuzasadniona, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.