Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 453/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 ust.1, art. 8 ust. 3, art. 6 pkt 3, 4
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Teza: Sposób ustalenia wysokości zasiłku stałego został określony wprost w art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s., który to przepis - w przypadku osoby w rodzinie - nakazuje ustalać zasiłek stały w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Skoro sposób, w jaki powinna zostać ustalona wysokości zasiłku stałego, został określony bezpośrednio w ustawie, to organy nie mogą ustalać go w innej wysokości z uwagi na takie okoliczności jak trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, czy zły stan jego zdrowia. W kwestii tej organy muszą kierować się wskazaniami wynikającymi z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

Majątkowa umowa małżeńska jest umową kształtującą wzajemne stosunki majątkowe małżonków. Dotyczy ona majątku małżonków, w tym także osiąganych przez nich dochodów. Umowa taka nie dotyczy natomiast innych członków rodzinny małżonków, w tym w szczególności nie kształtuje ona sytuacji majątkowej dzieci małżonków. Dochody, które uwzględniły organy przy ustalaniu wysokości dochodu osiągniętego w rodzinie wnioskodawcy były dochodami z tytułu świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych. Były to więc dochody, które przypadały samym dzieciom, a nie ich rodzicom. Dochody te były zatem dochodami do których w ogóle nie odnosiły się postanowienia zawartej przez skarżącego majątkowej umowy małżeńskiej, co sprawia, że fakt zawarcia takiej umowy nie miał żadnego na wpływu na wynik niniejszej sprawy i treść ustaleń dokonanych w sprawie przez organy obu instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w części uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło w sprawie merytorycznie, przy czym powyższe spowodowane było nie wadliwością rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz zaistniałą już po wydaniu decyzji zmianą okoliczności faktycznych sprawy, którą organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu.

W związku z powyższym nie można takiego rozstrzygnięcia postrzegać w kategorii rozpoznania środka odwoławczego na niekorzyść strony skarżącej. Z wydaniem decyzji na niekorzyść strony odwołującej mielibyśmy do czynienia wtedy, gdyby organ drugiej instancji wydał taką decyzji przy niezmienionym stanie faktycznym lub prawnym sprawy. W przedmiotowej sprawie doszło w istocie do sytuacji, w której organ drugiej instancji, już na etapie postępowania odwoławczego, musiał rozstrzygać sprawę na nowo, w związku z zaistniałą, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, zmianą stanu faktycznego sprawy, co organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu.

TEZY

Sposób ustalenia wysokości zasiłku stałego został określony wprost w art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s., który to przepis - w przypadku osoby w rodzinie - nakazuje ustalać zasiłek stały w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Skoro sposób, w jaki powinna zostać ustalona wysokości zasiłku stałego, został określony bezpośrednio w ustawie, to organy nie mogą ustalać go w innej wysokości z uwagi na takie okoliczności jak trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, czy zły stan jego zdrowia. W kwestii tej organy muszą kierować się wskazaniami wynikającymi z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

Majątkowa umowa małżeńska jest umową kształtującą wzajemne stosunki majątkowe małżonków. Dotyczy ona majątku małżonków, w tym także osiąganych przez nich dochodów. Umowa taka nie dotyczy natomiast innych członków rodzinny małżonków, w tym w szczególności nie kształtuje ona sytuacji majątkowej dzieci małżonków. Dochody, które uwzględniły organy przy ustalaniu wysokości dochodu osiągniętego w rodzinie wnioskodawcy były dochodami z tytułu świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych. Były to więc dochody, które przypadały samym dzieciom, a nie ich rodzicom. Dochody te były zatem dochodami do których w ogóle nie odnosiły się postanowienia zawartej przez skarżącego majątkowej umowy małżeńskiej, co sprawia, że fakt zawarcia takiej umowy nie miał żadnego na wpływu na wynik niniejszej sprawy i treść ustaleń dokonanych w sprawie przez organy obu instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w części uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło w sprawie merytorycznie, przy czym powyższe spowodowane było nie wadliwością rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz zaistniałą już po wydaniu decyzji zmianą okoliczności faktycznych sprawy, którą organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu.

W związku z powyższym nie można takiego rozstrzygnięcia postrzegać w kategorii rozpoznania środka odwoławczego na niekorzyść strony skarżącej. Z wydaniem decyzji na niekorzyść strony odwołującej mielibyśmy do czynienia wtedy, gdyby organ drugiej instancji wydał taką decyzji przy niezmienionym stanie faktycznym lub prawnym sprawy. W przedmiotowej sprawie doszło w istocie do sytuacji, w której organ drugiej instancji, już na etapie postępowania odwoławczego, musiał rozstrzygać sprawę na nowo, w związku z zaistniałą, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, zmianą stanu faktycznego sprawy, co organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej także jako: "wnioskodawca" lub "skarżący"), uchyliło decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu zasiłku stałego z pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie od 31 października 2018 r. do 31 grudnia 2020 r., w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego i w tej części orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało zasiłek stały w wysokości: [...] zł w styczniu 2019 r. i [...] zł miesięcznie od 1 lutego 2019 r. oraz utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu 27 grudnia 2018 r. P. P. zwrócił się do organu I instancji z podaniem o przyznanie "zasiłku za niepełnosprawność" argumentując, że jest w trudnej sytuacji finansowej, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie może znaleźć pracy odpowiedniej do stanu zdrowia. Ze względu na brak możliwości dojazdu do B. P. nie ma także możliwości uczestniczenia w szkoleniach. Na utrzymaniu ma czworo dzieci, a jedynym źródłem dochodu są świadczenia rodzinne i wychowawcze. Do podania dołączył oświadczenie dochodach i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Organ pierwszej instancji przyznał P. P. zasiłek stały z pomocy społecznej w miesięcznej wysokości [...] zł począwszy od 31 października 2018 r. do 31 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu stwierdził, że P. P. spełnia wymogi dochodowe i niedochodowe do przyznania zasiłku stałego, albowiem jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy, a dochód jego rodzinny w miesiącu poprzedzającym złożenie podania, tj. w listopadzie 2018 r. wynosił [...] zł, a po pomniejszeniu o kwotę alimentów w wysokości [...] zł, świadczonych na rzecz dziecka z pierwszego małżeństwa, dochód ten to [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje [...] zł i jest znacząco niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi [...] zł. Dalej organ stwierdził, że zasiłek stały stanowi różnicę pomiędzy kwotą kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie.

We wniesionym odwołaniu wnioskodawca zakwestionował wysokość przyznanego zasiłku stałego. Zarzucił doliczenie do dochodu rodziny świadczenia 500+, które to świadczenie nie podlega doliczeniu do dochodu stanowiącego podstawę oceny uprawnień do zasiłku stałego oraz podniósł, że wysokość przyznanego świadczenia narusza jego konstytucyjne prawo do godnego życia, leczenia i rehabilitacji bez konieczności wykorzystywania świadczeń 500+, które przeznaczone są na wsparcie w rozwoju i poprawie sytuacji dzieci.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]

1. uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego i w tej części orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że:

2. przyznało zasiłek stały w wysokości:

[...] zł w styczniu 2019 r.;

[...] zł miesięcznie od 1 lutego 2019 r.

3. w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Jak wyjaśniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze kryteria przyznawania zasiłku stałego określa art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a wysokość zasiłku stałego ustala się, w przypadku osoby w rodzinie, jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż [...] zł. W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, zasiłek stały nie przysługuje (art. 37 ust. 4 ustawy).

W postępowaniu odwoławczym Kolegium ustaliło, że skarżący był uprawniony do zasiłku stałego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 października 2018 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. orzeczeniem z dnia 21 grudnia 2018 r. Nr [...] zaliczył go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 31 grudnia 2020 r., ze wskazaniem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 września 2017 r., co oznacza, że dla postępowania dotyczącego zasiłku stałego skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy i tym samym spełnia wymogi niedochodowe do przyznania zasiłku stałego.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w kwestii oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego oraz jego uprawnień do zasiłku stałego. W dacie wydania zaskarżonej decyzji rodzina skarżącego liczyła sześć osób - skarżący, jego żona i czworo dzieci. Odnośnie dołączonej do akt sprawy umowy małżeńskiej zawartej w dniu 6 sierpnia 2011 r. Kolegium stwierdziło, że umowa ta pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie, będącej przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego, albowiem jest to umowa zawarta stosownie do prawodawstwa [...] i jej ustalenia wiążą wyłącznie na terytorium tego państwa.

Oceniając uprawnienia dochodowe skarżącego do zasiłku stałego organ drugiej instancji przyjął, że źródłem dochodu rodziny w listopadzie 2018 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie podania, były świadczenia rodzinne w postaci zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na czworo dzieci w łącznej kwocie [...]zł, przyznanych na okres zasiłkowy, tj. do 31 października 2019 r. Dochód ten podlegał pomniejszeniu o kwotę alimentów płaconych na syna [...] w kwocie [...]zł, orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 lutego 2008r. sygn. akt XVII RC [...] w wysokości [...] zł. Łączny dochód wyniósł tym samym [...] zł, a na osobę w rodzinie jest to kwota [...]zł, a więc poniżej kwoty ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (528 zł).

W dniu 23 stycznia 2019 r. rodzina skarżącego powiększyła się z racji urodzenia się piątego dziecka i z tego tytułu dochód rodziny w styczniu 2019 r. powiększył się o świadczenie rodzicielskie przyznane w okresie od 23 do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł, a od 1 lutego 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości 1000, a od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości [...] zł, a także o przyznane od 1 stycznia 2019 r. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie [...]zł. Uwzględniając powyższe świadczenia łączny dochód rodziny skarżącego w styczniu 2019 r. wyniósł [...] zł (128 zł + [...] zł + [...] zł), czyli [...] zł na osobę w rodzinie, a od lutego 2019 r. łączny dochód rodziny to kwota [...]zł (128 zł + [...] zł + [...] zł), co stanowi [...] zł na osobę w rodzinie.

Jak podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze poza opisanymi źródłami dochodu rodzina skarżącego otrzymuje także świadczenie wychowawcze na pięcioro dzieci w wysokości [...] zł, a także otrzymała jednorazowe świadczenia z tytułu urodzenia dziecka (jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł oraz jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka w wysokości [...] zł), które to świadczenia nie są i, wbrew zarzutom odwołania, nie zostały doliczone do dochodu stanowiącego podstawę oceny uprawnień dochodowych skarżącego do zasiłku stałego.

Zatem skarżący spełnia wymogi dochodowe do przyznania zasiłku stałego, a jego wysokość, w przypadku osoby w rodzinie, oblicza się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a rzeczywistym dochodem na osobę w rodzinie. W świetle tych obliczeń na dzień wydania niniejszej decyzji skarżącemu przysługuje zasiłek stały w miesięcznej wysokości [...] zł (528 zł - [...] zł) od 31 października do 31 grudnia 2018 r., od 1 do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł (528 zł - [...] zł), od 1 lutego 2019 r. w miesięcznej wysokości [...] zł (528 zł - [...] zł). Stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy, za 1 dzień października 2018 r. zasiłek przysługuje w wysokości [...] zł (506,67 zł: 31 dni = [...] zł).

Jak podkreślił organ ponieważ na wysokość zasiłku stałego rzutuje zasadniczo wysokość dochodu i stan osobowy rodziny (nie licząc innych przesłanek negatywnych i pozytywnych), wysokość zasiłku stałego w późniejszym czasie, po 1 lutego 2019 r. będzie się mogła zmieniać, co organ I instancji będzie obowiązany albo będzie mógł uwzględniać z urzędu lub na wniosek. W. zasiłku stałego będzie mogła wzrosnąć po wygaśnięciu prawa do świadczenia rodzicielskiego. Osoba korzystająca z prawa do zasiłku stałego, podobnie jak osoba korzystająca z innych świadczeń publicznoprawnych jest obowiązana zgłaszać niezwłocznie wszelkie zmiany w jej sytuacji życiowej wpływające na prawo i na wysokość świadczeń.

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez P. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze wniesiono o uchylenie decyzji w kwestii wysokości zasiłku oraz zastosowanej podstawy prawnej do naliczenia jej wysokości, stwierdzającej w treści uzasadnienia, iż umowa małżeńska zawarta notarialnie z żoną wnioskodawcy w dniu 06.07.2011 r. będącą w tamtym czasie obywatelką [...] jest nie ważna na terenie Polski, gdyż została zawarta na terenie [...], nie wskazując przy tym podstawy prawnej do takiego stwierdzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga wniesiona w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie zasiłku stałego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Co ważne w większości ustalenia te wynikają wprost z dokumentów złożonych do akt sprawy, co w szczególności dotyczy faktu pobierania przez rodzinę wnioskodawcy w listopadzie 2018 r. zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oraz wysokości tych świadczeń, jak też zmiany sytuacji rodzinnej i materialnej rodziny skarżącego w styczniu 2019 r., w związku z urodzeniem się kolejnego dziecka.

Już więc z tych względów brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń organów dokonanych na podstawie takich dowodów mających charakter dowodów urzędowych.

Organ nie naruszył dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Nie można także uznać, by doszło do naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie organy odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

W sprawie nie zaistniały także okoliczności, które świadczyłyby o naruszeniu przez organ dyspozycji art. 9 i 10 k.p.a.

Żadna z okoliczności ujawnionych w toku postępowania nie uzasadniała przyjęcia, że prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co czyniło niezasadnym także zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a.

Organ nie naruszył również dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zwiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem.

W ocenie Sądu brak jest także podstaw do przypisania organowi naruszenia przepisów prawa materialnego.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w części uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło w sprawie merytorycznie, przy czym powyższe spowodowane zostało nie wadliwością rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz zaistniała już po wydaniu decyzji zmianą okoliczności faktycznych sprawy, którą organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu. W istocie też organ odwoławczy nie zakwestionował ustaleń i ocen organu pierwszej instancji. Przeciwnie podzielił je, przy czym w zakresie odnoszącym się do zmienionej podstawy faktycznej sprawy, rozstrzygnął sprawę na nowo.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s." lub "ustawa o pomocy społecznej").

W sprawie wnioskodawca ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego.

Z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wynika, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżący wypełnił powyższe przesłanki, co ustaliły także organy obu instancji przyznając skarżącemu zasiłek stały.

Istniejący w sprawie spór nie dotyczył samego prawa wnioskodawcy do otrzymania zasiłku stałego, lecz jego wysokości, która zdaniem skarżącego została ustalono w zbyt niskiej kwocie.

Sposób ustalenia wysokości zasiłku stałego został określony wprost w art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s., który to przepis - w przypadku osoby w rodzinie - nakazuje ustalać zasiłek stały w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie.

Skoro sposób, w jaki powinna zostać ustalona wysokości zasiłku stałego, został określony bezpośrednio w ustawie, to organy nie mogą ustalać go w innej wysokości z uwagi na takie okoliczności jak trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, czy zły stan jego zdrowia. W kwestii tej organy muszą kierować się wskazaniami wynikającymi z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

Z powyższego wynika zatem, że ustalenie wysokości należnego uprawnionemu zasiłku stałego stanowi prostą pochodną wynikającego z art. 37 ust. 2 u.p.s. obowiązku pomniejszenia kwoty kryterium dochodowego o ustalony dochód na osobę w rodzinie, co trafnie wyjaśnił w sprawie już organ odwoławczy.

Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło [...] zł, przy czym dla ustalenia wysokości należnego wnioskodawcy zasiłku kwotę tą należało pomniejszyć o kwotę dochodu na osobę osiąganego w rodzinie skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w listopadzie 2018 r. (art. 8 ust. 3 u.p.s.).

Dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, przy czym dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 i 4 u.p.s.).

Trafnie zatem organy ustaliły, że na podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego dochód rodziny skarżącego w listopadzie 2018 r. składały się pobierane w rodzinie wnioskodawcy świadczenia rodzinne w postaci zasiłków rodzinnych na czworo dzieci oraz dodatków do zasiłków rodzinnych na dwoje najmłodszych dzieci w łącznej wysokości [...] zł. Dochody takie bowiem faktycznie uzyskiwano w rodzinie wnioskodawcy, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (k.59 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Nie były to także dochody, które nie podlegałyby wliczeniu do dochodu w myśl art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.

Prawidłowo zatem ustalony dochód rodziny wnioskodawcy z listopada 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł pomniejszony został jedynie o kwotę świadczonych alimentów w wysokości [...] zł (art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s.). W konsekwencji też dochód na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł [...] zł ((628 zł - [...] zł = [...] zł) : 6 = [...] zł).

Po pomniejszeniu kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (528 zł) o dochód na osobę w rodzinie (21,33 zł) ustalono wysokość należnego skarżącemu zasiłku stałego, która wyniosła [...] zł (528 zł - [...] zł = [...] zł).

Takich też prawidłowych ustaleń i wyliczeń dokonały w sprawie także organy obu instancji.

Bez wpływu na powyższe pozostają zarzuty podnoszone przez skarżącego.

Po pierwsze z powyższego wyliczeń jednoznacznie wynika, że organy przy ustalaniu wysokości dochodu osiągniętego w rodzinie wnioskodawcy w listopadzie 2018 r. uwzględniły jedynie dochody z tytułu świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych. Organy przy dokonywaniu powyższych ustaleń nie uwzględniały innych świadczeń, w szczególności zaś nie uwzględniały świadczeń wychowawczych, co niezasadnie skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, a do czego odniósł się już organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Po drugie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje kwestia zawarcia przez skarżącego majątkowej umowy małżeńskiej.

Zgodzić należy się ze skarżącym, że stwierdzenie Kolegium co do braku obowiązywania takiej umowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nie zostało należycie umotywowane. W szczególności bowiem sam fakt zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej poza granicami kraju nie oznacza sam przez się, że postanowienia takiej umowy nie będą obowiązywać także na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. O obowiązywaniu takiego aktu przesądzają bowiem właściwe normy prawa prywatnego międzynarodowego.

Powyższe nie ma jednak żadnego znaczenia albowiem zgodzić należy się z zasadniczą konstatacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że fakt zawarcia przez skarżącego i jego żoną majątkowej umowy małżeńskiej oraz kwestia jej ważności i skuteczności na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięć wydanych w sprawie.

Majątkowa umowa małżeńska jest umową kształtującą wzajemne stosunki majątkowe małżonków. Dotyczy ona majątku małżonków, w tym także osiąganych przez nich dochodów. Umowa taka nie dotyczy natomiast innych członków rodzinny małżonków, w tym w szczególności nie kształtuje ona sytuacji majątkowej dzieci małżonków.

W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że dochody, które uwzględniły organy przy ustalaniu wysokości dochodu osiągniętego w rodzinie wnioskodawcy były dochodami z tytułu świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych. Były to więc dochody, które przypadały samym dzieciom, a nie ich rodzicom. Dochody te były zatem dochodami do których w ogóle nie odnosiły się postanowienia zawartej przez skarżącego majątkowej umowy małżeńskiej, co sprawia, że fakt zawarcia takiej umowy nie miał żadnego na wpływu na wynik niniejszej sprawy i treść ustaleń dokonanych w sprawie przez organy obu instancji.

Za prawidłowe uznać należy także rozstrzygnięcie organu odwoławczego, w części w jakiej organ ten orzekł na nowo co do istoty sprawy.

Jeszcze raz należy podkreślić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w części uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło w sprawie merytorycznie, przy czym powyższe spowodowane było nie wadliwością rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz zaistniałą już po wydaniu decyzji zmianą okoliczności faktycznych sprawy, którą organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu.

W związku z powyższym nie można takiego rozstrzygnięcia postrzegać w kategorii rozpoznania środka odwoławczego na niekorzyść strony skarżącej. Z wydaniem decyzji na niekorzyść strony odwołującej mielibyśmy do czynienia wtedy, gdyby organ drugiej instancji wydał taką decyzji przy niezmienionym stanie faktycznym lub prawnym sprawy.

W przedmiotowej sprawie doszło w istocie do sytuacji, w której organ drugiej instancji, już na etapie postępowania odwoławczego, musiał rozstrzygać sprawę na nowo, w związku z zaistniałą, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, zmianą stanu faktycznego sprawy, co organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu. Jak trafnie się zaś wskazuje w orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2017 r. V SA/Wa 664/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Okolicznością faktyczną, która zmieniła wysokość dochodu osiąganego w rodzinie wnioskodawcy było przyznanie kolejnych świadczeń rodzinnych w związku z urodzeniem się w rodzinie wnioskodawcy piątego dziecka. Dochody te podlegały uwzględnieniu w ramach dochodów rodziny skarżącego na zasadach, które przedstawiono już powyżej.

Jak trafnie ustaliło Kolegium z tego tytułu dochód rodziny wnioskodawcy w styczniu 2019 r. powiększył się o świadczenie rodzicielskie przyznane w okresie od 23 do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł, a od 1 lutego 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł, a od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości [...] zł, a także o przyznane od 1 stycznia 2019 r. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie [...]zł (k.55 i 58 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Uwzględniając powyższe świadczenia organ prawidłowo ustalił, że łączny dochód rodziny skarżącego w styczniu 2019 r. wyniósł [...] zł (128 zł + [...] zł + [...] zł = [...] zł), czyli [...] zł na osobę w rodzinie (608,40 zł : 7 = [...] zł), a od lutego 2019 r. łączny dochód rodziny to kwota [...]zł (128 zł + [...] zł + [...] zł = [...] zł), co stanowi [...] zł (1.318 zł : 7 = [...] zł) na osobę w rodzinie.

W konsekwencji też trafna była konstatacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że wobec skarżącego, który spełnia wymogi dochodowe do przyznania zasiłku stałego, wysokość tego zasiłku, w przypadku osoby w rodzinie, oblicza się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a rzeczywistym dochodem na osobę w rodzinie. W świetle tych obliczeń na dzień wydania decyzji skarżącemu przysługiwał zasiłek stały w miesięcznej wysokości [...] zł (528 zł - [...] zł = [...] zł) od 31 października do 31 grudnia 2018 r., od 1 do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł (528 zł - [...] zł = [...] zł) i od 1 lutego 2019 r. w miesięcznej wysokości [...] zł (528 zł - [...] zł = [...] zł).

W zakończeniu należy jeszcze raz podkreślić, że sposób ustalenia wysokości zasiłku stałego został określony wprost w art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s., który to przepis - w przypadku osoby w rodzinie - nakazuje ustalać zasiłek stały w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Skoro sposób, w jaki powinna zostać ustalona wysokości zasiłku stałego, został określony bezpośrednio w ustawie, to organy nie mogą ustalać go w innej wysokości z uwagi na takie okoliczności jak trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, czy zły stan jego zdrowia.

W kwestii tej organy musiały kierować się wskazaniami wynikającymi z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

W zakończeniu podkreślić należy, że prawidłowo także przyjęły organy, że dochód skarżącego należy ustalać jako dochód w rodzinie, a nie dochód osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 6 pkt 9 u.p.s. osoba samotnie gospodarującą to osoba niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Kryteriów tych nie spełnia skarżący, który pozostaje w związku z małżeńskim i posiada zstępnych. Co więcej jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym licznych pism skarżącego oraz czynności podejmowanych przez organy pomocy społecznej, osoby te razem zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Bez znaczenia pozostaje tu zawarta przez skarżącego majątkowa umowa małżeńska albowiem umowa ta kształtuje jedynie wzajemne stosunki majątkowe małżonków. Nie wpływa ona natomiast w żadnym stopniu na fakt pozostawania skarżącego w związku małżeńskim.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.