Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1122/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 roku nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie o rozgraniczeniowe nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Wójt [...] M. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie K. P., gmina Stare M., oznaczonej na mapie ewidencyjnej nr [...] o pow. 3,0000 ha stanowiącej własność H. M. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt I Ns [...], w części dotyczącej granic z działką oznaczoną nr ewid. [...] stanowiącą własność A. K., działką oznaczoną nr ewid.[...] stanowiącą własność Gminy Stare M., oraz działką oznaczoną nr ewid [...] położoną w obrębie K., również stanowiącą własność Gminy. Wójt wskazał, że rozgraniczenie nastąpiło zgodnie z protokołem granicznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego. Z wnioskiem o rozgraniczenie wystąpiła H. M.. Decyzja stała się ostateczna.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. A. K. (dalej jako "Wnioskodawczyni") wniosła o przekazanie sprawy do sądu gdyż nie zgadzała się z rozgraniczeniem dokonanym w/w decyzją. Jednocześnie pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Uzasadniając napisała, że żądania nie złożyła bez swojej winy. Od 1988 r. na stałe mieszka w Niemczech i do Polski przyjeżdża dwa razy w roku. Decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości odebrała mama Wnioskodawczyni i przekazała decyzję Wnioskodawczyni w dniu 21 sierpnia 2014 r., po przyjeździe Wnioskodawczyni do domu. Oświadczenie mamy potwierdzające tą okoliczność Wnioskodawczyni złożyła w Urzędzie Gminy w dniu [...] sierpnia 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Wójt [...] M., wskazując na art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej jako "K.p.a.") odmówił przywrócenia terminu w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie K. P., oznaczonej nr ewid. [...] o pow. 3,0000 ha zakończonej ww. decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2014 r. Uzasadniając postanowienie Wójt napisał, że w związku ze wskazaniem Wnioskodawczyni o zamieszkiwaniu na stałe w [...], ustalił że miejscem stałego zameldowania Wnioskodawczyni jest [...] 3 i powyższy adres ujawniony jest również w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 41 § 1 i 2 K.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowy adres ma skutek prawny. Z kolei w myśl art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi.

Decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, adresowaną do Wnioskodawczyni, doręczono w dniu [...] kwietnia 2014 r. D. M. (zgodnie z adnotacją na zwrotce: siostrzeńcowi), który podjął się oddać pismo adresatce. Wójt nadmienił, że wcześniejsza korespondencja w przedmiotowej sprawie była doręczana na ten sam adres i Wójt nie został zawiadomiony o zmianie adresu strony postępowania. Tym samym brak podstaw do przywrócenia terminu w sprawie o rozgraniczenie.

Na opisane postanowienie zażalenie wniosła Wnioskodawczyni, zastępowana przez pełnomocnika. Pełnomocnik napisała, że D. M. nie jest domownikiem Wnioskodawczyni, zameldowanej w [...] pod numerem [...] gdyż mieszka (i jest zameldowany) w osobnym budynku (położnym na osobnej posesji) w [...] nr [...] i nie pozostaje z Wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym. Nikt (w szczególności listonosz) nie pytał się D. M. czy podejmuje się doręczenia ani też sam D. M. nie oświadczył jemu, że podejmuje się oddać to pismo adresatce. D. M. nie oddał tego pisma Wnioskodawczyni, lecz przekazał je swojej babci M. K. która oddała pismo adresatce dopiero po kilku miesiącach, gdy Wnioskodawczyni po dłuższym pobycie w [...] po raz pierwszy przyjechała do Polski, co też M. K. potwierdziła w swoim oświadczeniu złożonym do akt sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 138 § 2 w związku z art. 43 K.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając Kolegium napisało, że decyzja rozgraniczeniowa została wydana w oparciu o przepisy art. 33 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm., dalej jako p.g.i.k.). Zgodnie z art. 33 ust. 3 p.g.i.k. strona niezadowolona z ustalenia granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji, przekazania sprawy sądowi. Termin określony w tym przepisie na charakter terminu prekluzyjnego. Jego przekroczenie uniemożliwia rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowym. Dopuszczalne jest natomiast przywrócenie terminu w trybie art. 58 k.p.a. Postanowienie w tym przedmiocie jest zaskarżalne w toku instancji oraz przed sądem administracyjnym. Upływ 14-dniowego terminu pociąga za sobą taki skutek, że decyzja administracyjna zatwierdzająca ustalenie granicy staje się ostateczna, a droga sądowa - niedopuszczalna. Decyzja administracyjna wydawana na mocy art. 33 ust. 1 i 2 p.g.i.k. jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 K.p.a., a przyznanie stronie uprawnienia do żądania przekazania sprawy o rozgraniczenie nieruchomości sądowi wyłącza możliwość wniesienia odwołania w trybie postępowania administracyjnego. Żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu kończy postępowanie administracyjne i rozpoczyna postępowanie sądowe.

Oceniając zażalenie Kolegium wskazało, że w art. 43 K.p.a. przewidziano doręczenie zastępcze, które dokonane prawidłowo jest równoznaczne w skutkach z doręczeniem do rąk adresata. Zastępczy tryb doręczenia z art. 43 K.p.a. ma zastosowanie tylko w sytuacjach w których dorosły domownik adresata odebrał korespondencję kierowaną do adresata. Wprost zgodnie z brzmieniem art. 43 K.p.a. doręczenie zastępcze będzie skuteczne tylko, kiedy korespondencję odbierze dorosły domownik adresata i tylko taki dorosły domownik adresata, który podejmie się oddać przesyłkę adresatowi. Skutku doręczenia z art. 43 K.p.a. nie powoduje samo doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata. Brzmienie art. 43 K.p.a. wskazuje, że nie jest skuteczne doręczenie zastępcze do rąk dorosłego domownika, który odebrał przesyłkę i wprost nie podjął się oddać jej adresatowi bądź odebrał przesyłkę przy czym z dowodu doręczenia nie wynika czy podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Dalej Kolegium wskazało, że brzmienie art. 43 K.p.a. wskazuje, że ustawodawca nie założył, że dorosły domownik podejmuje się oddać przesyłkę adresatowi przez sam fakt jej odbioru. Przyjęcie założenia, że dorosły domownik podejmuje się oddać przesyłkę adresatowi przez sam fakt jej odbioru, nie ma podstaw w brzmieniu art. 43 K.p.a. Przy takim założeniu art. 43 K.p.a. nie wskazywałby tylko takiego dorosłego domownika adresata, który podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Przy takim założeniu art. 43 K.p.a. formułowałby zasadę, że samo doręczenie korespondencji do rąk dorosłego domownika adresata jest równoznaczne ze zobowiązaniem się do oddania jej adresatowi i wyłączałby skuteczność doręczenia korespondencji dorosłemu domownikowi adresata tylko w sytuacjach, w których nie podjął się oddania przesyłki adresatowi. Wprost zgodnie z brzmieniem art. 43 K.p.a. zobowiązanie dorosłego domownika, który odbiera korespondencję kierowaną do adresata, do oddania korespondencji adresatowi, ma wynikać z dowodu doręczenia (czy to w postaci adnotacji doręczyciela, czy samego dorosłego domownika odbierającego przesyłkę, czy z treści formularza dowodu doręczenia). Dopiero wówczas zstępcze doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata spełnia wymogi z art. 43 K.p.a. i pozwala przyjąć domniemanie prawidłowego otrzymania korespondencji przez samego adresata z rąk dorosłego domownika.

Kolegium wskazało, że dowód doręczenia decyzji rozgraniczeniowej zawiera wskazanie doręczonej decyzji z numerem Wnioskodawczyni jako adresata, Jej adres, datę doręczenia, podpis odbiorcy – siostrzeńca. Nie zawiera natomiast żadnej adnotacji pozwalającej przyjąć, że siostrzeniec podjął się oddać pismo adresatce. Kolegium uznało, że dowód doręczenia decyzji nie dowodzi doręczenia w sposób przewidziany w art. 43 K.p.a.

Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła gmina Stare M., oraz H. M..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 182/15, odrzucił skargę Gminy Stare M. z uwagi na niemożność wniesienia przez nią skargi oraz uchylił zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd wskazał, że nie podziela stanowiska wyrażonego przez Kolegium, że do uznania skutecznego doręczenia z art. 43 K.p.a., z dowodu doręczenia przesyłki musi wynikać zobowiązanie dorosłego domownika, który odbiera korespondencję do adresata, do oddania przesyłki adresatowi. Organ uznał, że brak jakiejkolwiek wzmianki na dowodzie doręczenia, że dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi stanowi podstawę oceny, że taki dowód doręczenia nie dowodzi doręczenia zastępczego pisma w sposób wymagany przez art. 43 K.p.a. Wbrew twierdzeniom organu w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, ze doręczenie dorosłemu domownikowi w trybie art. 43 K.p.a. oparte jest na domniemaniu doręczenia pisma adresatowi, co oznacza ono przyjęcie, ze wywołało ono skutek prawny. Miarodajną będzie więc data przyjęcia pisma przez dorosłego domownika bez konieczności badania, czy domownik ten zobowiązał się z obowiązku przekazania przesyłki adresatowi. Domniemanie doręczenia pisma w sposób zastępczy określony w art. 43 K.p.a. może być wzruszone przez adresata pisma, ale nie jest wystarczające tylko to, że na pokwitowaniu doręczenia nie ma adnotacji, że osoba której pismo doręczono zobowiązała się oddać pismo adresatowi.

Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy Sąd stwierdzil, że domniemanie doręczenia pisma Wnioskodawczyni w sposób zastępczy, na ręce siostrzeńca, może być wzruszone przez adresatkę pisma, ale nie jest wystarczające tylko to, że na pokwitowaniu doręczenia, nie podkreślono nadrukowanego fragmentu tekstu "który podjął się oddać pismo adresatowi". Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając zażalenie Kolegium jest zobowiązane do uwzględnienia poglądu Sądu o braku podstaw do obalenia domniemania doręczenie w trybie art. 43 K.p.a. tylko z uwagi na brak adnotacji na dowodzie doręczenia, że siostrzeniec Wnioskodawczyni zobowiązuje się do oddania pisma. Nadto Kolegium zostało zobowiązane do rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowy i dokonania jego oceny, wyjaśniając wszystkie okoliczności, w tym okoliczności podnoszone w toku postępowania zarówno przez organ I instancji jak i przez Wnioskodawczynię oraz Skarżącą (również w kontekście art. 136 K.p.a.) dotyczące skuteczności doręczenia decyzji rozgraniczeniowej w trybie art. 43 K.p.a. lub bezskuteczności doręczenia. W szczególności rozważyć należy kwestie, czy D. M. jest domownikiem Wnioskodawczyni, czy i na jakim etapie Wnioskodawczyni była pouczona w trybie art. 41 K.p.a. o zmianie adresu, czy Wnioskodawczyni udzielała komukolwiek pełnomocnictwa do odbierania korespondencji a jeżeli takie pełnomocnictwo zostało udzielone, to jaki był zakres pełnomocnictwa, z jakich przyczyn D. M. pismo oddał swojej babci a matce Wnioskodawczyni, czy w datach wskazanych przez Skarżącą w Jej skardze Wnioskodawczyni przebywała w Polsce, np. uczestnicząc w 18 urodzinach wnuczki skarżącej.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. uchyliło postanowienie Wójta [...] M. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Wójt [...] M. postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 K.p.a. postanowił odmówić przywrócenia terminu w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie K. P., oznaczonej nr ewid. [...], zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę ustalono, że z danych rejestru mieszkańców wynika, iż D. M. zameldowany jest na pobyt stały pod adresem [...] [...] (od [...] marca 1985 r.). Pod adresem [...] 3A nikt nie jest zameldowany na pobyt stały ani też pobyt czasowy. Z deklaracji złożonej w celu ewidencji gospodarowania odpadami komunalnymi wynika, że D. M. został wskazany jako osoba zamieszkująca nieruchomość [...] 3. Natomiast w ewidencji systemu gospodarowania odpadami nie widnieje adres Modła [...] W dniu [...] kwietnia 2016 r. wpłynęło oświadczenie H. M. wskazujące, iż A. K. uczestniczyła w 18-tych urodzinach wnuczki, co mogli potwierdzić świadkowie: L. P., A. P., I. P. oraz W. P..

Przesłuchany w dniu [...] września 2016 r. w charakterze świadka stawił się A. P. potwierdził uczestnictwo A. K. w 18-tych urodzinach córki A. i L. P.. Jak wyjaśnił świadek, córka obchodziła urodziny [...] kwietnia, a A. K. była w święta, w dniach [...] – [...] kwietnia). Ponadto, świadek zeznał, iż z tego, co jemu wiadomo, podczas pobytu w Polsce A. K. przebywa pod adresem [...] 3.

Przesłuchana w dniu [...] kwietnia 2016 r. M. K. (matka A. K.) wskazała, że decyzję dotycząca rozgraniczenia odebrał wnuk D. M. i po 3 dniach przekazał świadkowi. W tym czasie A. K. przyjechała do Polski, ale świadek zeznał, że zapomniał przekazać korespondencję i przekazał w sierpniu. Ponadto M. K. wyjaśniła, iż jak przychodziła korespondencja do córki, to dzwoniła, że "ma coś". Po otrzymaniu decyzji nie zadzwoniła, bo wiedziała, że córka niedługo przyjedzie i zapomniała. Ponadto świadek potwierdził, iż A. K. zameldowana jest pod adresem [...] [...], a także zeznał, iż wnuk D. M. od urodzenia mieszka i jest zameldowany pod adresem [...] [...]

Przesłuchany w dniu [...] lutego 2017 r. D. M. potwierdził, iż odebrał przesyłkę adresowaną do A. K. i po trzech dniach przekazał babci – M. K.. Świadek oświadczył, iż zameldowany jest pod adresem [...] [...]. W toku prowadzonego postępowania świadek złożył oświadczenie, iż przesyłkę po odebraniu natychmiast przekazał babci - M. K.. Odnosząc się do powyższej kwestii świadek zeznał, iż oświadczenia nie pisał, nie pamięta kto oświadczenie przyniósł, ponieważ nawet tego nie czytał tylko podpisał.

Ponadto, organ ustalił, iż budynki oznaczone nr [...] oraz nr [...] A stanowią własność M. i J. małż. K. (J. nie żyje). Zdaniem Wójta, w świetle powyższego brak jest postaw do obalenia domniemania doręczenia pisma w i rybie art. 43 K.p.a., tylko dlatego, że na doręczeniu brak jest adnotacji, że siostrzeniec wnioskodawczym zobowiązuje się do oddania jej tego pisma. Przemawiają za tym następujące okoliczności:

D. M. jest domownikiem wnioskodawczyni - jest zameldowany na pobyt stały pod adresem [...], czyli pod takim samem adresem jak wnioskodawczyni. Powyższe wynika z oświadczenia D. M. z dnia [...] sierpnia 2014 r., w który stwierdza, że zamieszkuje w [...] i że natychmiast przekazał babci korespondencję kierowaną do wnioskodawczyni. P. D. Markiewicz jest również ujęty w ewidencji gospodarowania odpadami komunalnymi jako osoba zamieszkująca w [...], a nie [...]. W aktach sprawy znajdują się dwa oświadczenia własnoręcznie podpisane przez D. M. z których wynika, że natychmiast przekazał korespondencję babci. Wnioskodawczyni przebywała w Polsce w okresie Świąt Wielkanocnych 2014 r. co wynika z zebranego materiału dowodowego, mogła mieć zatem przekazaną przez matkę decyzję w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie K. P., oznaczonej nr ewid. [...].

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika podnosząc, że D. M. nie jest domownikiem Wnioskodawczyni, albowiem mieszka w [...] pod numerem [...] wraz ze swoją, matką A. M., natomiast Wnioskodawczyni przebywając w Polsce mieszka w budynku zamieszkałym przez jej matkę a oznaczonym numerem [...]. Fakt zamieszkiwania prze Wnioskodawczynię w Polsce w domu jej matki M. K. oznaczonym numerem [...] potwierdził także świadek A. P.. Okoliczność zabudowania jednej nieruchomości dwoma odrębnymi budynkami mieszkalnymi zamieszkałymi przez dwie rodziny nie powinna budzić wątpliwości bowiem została jednoznacznie wykazana fotografiami oraz zeznaniami świadków a w szczególności świadka D. M.. Z samego znaczenia słowa domownik jednoznacznie wynika, że doręczenie winno być dokonane osobie faktycznie zamieszkałej w tym samym domu, a nie w budynku położnym obok, przy czym ocena wspólnego zamieszkiwania winna uwzględniać faktyczne wspólne zamieszkiwanie a nie formalne dane przykładowo wynikające z zameldowania czy też z ewidencji systemu gospodarowania odpadami, w którym to systemie nie figuruje adres [...] [...]. Sama możliwość odebrania przesyłki nie jest równoznaczna z faktem jej odebrania. Podczas wizyty w kwietniu 2014 r. wnioskodawczyni nie odebrała od matki spornej przesyłki, co wprost wynika ze złożonych zeznań.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek H. M.. Jako strona postępowania wskazana została A. K., natomiast postanowienie o wszczęciu postępowania odebrała A. M. (siostra). W dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości znajduje się upoważnienie A. K. dla M. K. (matki) do reprezentowania w czynnościach dotyczących ustalenia granic. Zawiadomienie o zakończeniu postępowania odebrała M. K. D. z dnia [...] kwietnia 2014 r. odebrał D. M. (siostrzeniec). W aktach sprawy znajduje się oświadczenie M. K. z dnia 21 sierpnia 2014 r., że odebrała ona decyzję i przekazała A. K. – swojej córce – po jej przyjeździe do kraju. Ponadto M. K. stwierdziła, że córka mieszka i jest zameldowana w [...] (oświadczenie podpisane przez stronę ze wskazaniem adresu [...] [...]). W dniu 08 września 2014 r. D. M. złożył oświadczenie, że odebrał decyzję i przekazał M. K.. Decyzję tę D. M. odebrał w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] listopada 2014 r. D. M. oświadczył, że przy doręczeniu mu przesyłki przez listonosza w dniu [...] kwietnia 2014 r. nikt go nie pytał, czy podejmie się oddać przesyłkę adresatowi. Podkreślić należy, że na obu powołanych oświadczeniach D. M. wskazał jako swój adres zamieszkania [...].

Następnie organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania przesyłki adresowane do A. K. doręczane były na adres [...]. Taki też adres A. K. wskazywała zarówno na upoważnieniu M. K. do reprezentowania kek na spotkaniu dotyczącym ustalenia granic, jak również na oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. W złożonym oświadczeniu wskazano, że A. K. mieszka i zameldowana jest w Niemczech, gdzie mieszka na stałe od 1988 r., jednak nie podano nowego adresu. W odpowiedzi na wskazane oświadczenie organ I instancji pouczył A. K. o treści art. 41 K.p.a. Nowy adres Pani A. K. wskazała dopiero w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Co istotne, pełnomocnik A. K. wskazywał jej polski adres zamieszkania w zażaleniu na postanowienie Wójta [...] M. oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Tym samym, z uwagi na to, że strona sama wskazywała adres [...], uznać należało, że brak wcześniejszego pouczenia strony przez organ I instancji o obowiązku wynikającym z art. 41 K.p.a. nie powodował, że doręczenie decyzji z dnia 2 kwietnia 2014 r. pod dotychczasowym adresem było prawnie nieskuteczne.

Co więcej z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby A. K. ustanowiła pełnomocnika do doręczeń. W dniu [...] sierpnia 2013 r. Pani A. K. upoważniła swoją matkę – M. K. do reprezentowania na spotkaniu dotyczącym ustalenia granic natomiast w dniu [...] sierpnia 2014 r. upoważniła swoją siostrę – B. K. do reprezentowania w przedmiotowym postępowaniu.

Z uwagi jednak na to, że A. K. nie kwestionowała przekazania adresowanej do niej przesyłki M. K. zbadania wymagało to, czy A. K. udzieliła ustnego upoważnienia swojej matce do gromadzenia, przechowywania i przekazywania jej adresowanych do niej przesyłek i jaki był zakres pełnomocnictwa.

Odnosząc się do kwestii odbioru decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. przez P. D. Markiewicza - siostrzeńca A. K. wskazać należy, że organ I instancji, występując do Urzędu Gminy Stare M., ustalił, że jest on zameldowany na pobyt stały pod adresem [...]. D. M. w swoich pismach kierowanych do Urzędu Gminy M. K. (z dnia [...] listopada 2014 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2014 r.), jako adres swojego zamieszkania wskazywał Modłę Królewską 3. Powyższym ustaleniom zaprzecza pełnomocnik A. K. wskazują, że D. K. mieszka i jest zameldowany w osobnym budynku w [...] i nie pozostaje z A. K. we wspólnym gospodarstwie domowym. P. B. K. złożyła do akt przedmiotowej sprawy zaświadczenia, z których wynika, że działka oznaczona nr ewid. [...] położona w miejscowości M. K. została oznaczona nr [...], a budynek położony na działce oznaczonej nr ewid. [...] w miejscowości M. K. został oznaczony nr [...].

W powyższym zakresie organ uznał, że D. M. jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. I tak, jest on zameldowany na pobyt stały pod adresem [...] od dnia [...] marca 1985 r.; pod adresem [...] nikt nie jest zameldowany na pobyt stały ani też pobyt czasowy; w ewidencji systemu gospodarowania odpadami nie widnieje adres [...], [...]- wyłącznie [...] 3; w złożonych oświadczeniach z dnia [...] września 2014 r. oraz [...] listopada 2014 r. D. M. wskazał jako swój adres zamieszkania [...], z zeznań M. K. wynika, że korespondencja adresowana do A. K. odbierana była również przez D. M..

Organ odwoławczy uznał, że skoro D. M. w składanych oświadczeniach dwukrotnie sam podał adres [...] a nie [...] to taki właśnie adres chciał wskazać. Co więcej, skoro M. K. wskazała, że korespondencję kierowaną do A. K. odbierała ona i D. M. uznać należało, że jest to reguła, która nie była kwestionowana również przed osobą doręczającą korespondencję. Organ odwoławczy nie kwestionuje, że nieruchomość należąca do M. K. zabudowana jest dwoma osobnymi budynkami znajdującymi się pod adresem [...] i [...] jednak z zebranego materiału dowodowego wynika, że są one ze sobą gospodarczo powiązane o czym świadczy okoliczność, że D. M. zameldowany jest pod adresem [...] oraz, że jedynie dla tej nieruchomości złożono deklarację w sprawie gospodarowania odpadami.

Z przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że M. K. została upoważniona była przez A. K. do odbierania i informowania jej telefonicznie o korespondencji. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że błędnie D. M. przekazał korespondencję swojej babci M. K., a nie adresatce, która przebywała wówczas za granicą. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że M. K. uprawniona była do odebrania korespondencji adresowanej do A. K. i przekazywania jej.

Odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywanimi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu. Nieuwagi lub zaniedbania nie można traktować, jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. W związku z powyższym bez względu na to, kiedy A. K. przyjechała do Polski, termin do wniesienia przez nią środka zaskarżenia zaczął biec od dnia doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi, za którego uznać należy D. M..

A. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podtrzymując zarzuty zawarte w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Równocześnie, przed merytoryczną oceną skargi, wyjaśnić należy, że organy administracji, jak i Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, związani byli wytycznymi zawartymi w wyroku tutejszego z dnia z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 182/15. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

W powołanym powyżej wyroku Sąd zwrócił uwagę, że do uznania skutecznego doręczenia z art. 43 K.p.a., z dowodu doręczenia przesyłki musi wynikać zobowiązanie dorosłego domownika, który odbiera korespondencję do adresata, do oddania przesyłki adresatowi. Domniemanie doręczenia pisma skarżącej w sposób zastępczy, na ręce siostrzeńca, może być wzruszone przez adresatkę pisma, ale nie jest wystarczające tylko to, że na pokwitowaniu doręczenia, nie podkreślono nadrukowanego fragmentu tekstu "który podjął się oddać pismo adresatowi". Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając zażalenie Kolegium zostało zobowiązane do rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowy i dokonania jego oceny, wyjaśniając wszystkie okoliczności, w tym okoliczności podnoszone w toku postępowania zarówno przez organ I instancji jak i przez Wnioskodawczynię oraz Skarżącą (również w kontekście art. 136 K.p.a.) dotyczące skuteczności doręczenia decyzji rozgraniczeniowej w trybie art. 43 K.p.a. lub bezskuteczności doręczenia. W szczególności rozważyć należało, czy D. M. jest domownikiem skarżącej, czy i na jakim etapie była ona pouczona w trybie art. 41 K.p.a. o zmianie adresu, czy skarząca udzielała komukolwiek pełnomocnictwa do odbierania korespondencji a jeżeli takie pełnomocnictwo zostało udzielone, to jaki był zakres pełnomocnictwa, z jakich przyczyn D. M. pismo oddał swojej babci a matce skarżącej, czy w datach wskazanych przez Skarżącą w Jej skardze Wnioskodawczyni przebywała w Polsce, np. uczestnicząc w 18 urodzinach wnuczki skarżącej.

Jak wskazuje analiza powyższego wyroku, zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wniesionej skargi, istota sporu sprowadza się w pierwszej kolejności do ustalenia, czy D. M. mógł zostać uznany za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 K.p.a.

Z treści art. 43 K.p.a. wynika, że tylko wtedy doręczenie zastępcze w trybie przewidzianym powyższym przepisem jest prawidłowe (a co za tym idzie skuteczne), jeżeli spełnione zostaną łącznie warunki w nim wymienione: adresat zamieszkuje pod adresem wskazanym w przesyłce, ale jest nieobecny; pismo przyjmuje pełnoletni domownik, sąsiad, dozorca domu; osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi; w razie dokonania doręczenia zastępczego do rąk sąsiada lub dozorcy domu doręczyciel zamieści zawiadomienie o doręczeniu pisma.

Biorąc pod uwagę istotę doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 K.p.a. przyjąć należy, że doręczenia dokonuje się domownikowi, sąsiadowi, dozorcy, ale ze skutkiem dla strony. W samej konstrukcji doręczenia do rąk wymienionych osób, pisma przeznaczonego dla strony tkwi założenie, że w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu dopuszczalne jest pozostawienie korespondencji, zamiast bezpośrednio adresatowi - innej osobie wymienionej w art. 43 K.p.a. gotowej do dalszego przekazania pisma podmiotowi nieobecnemu w mieszkaniu.

W orzecznictwie przyjęto, że status domownika adresata mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Oznacza to, że nawet nie każdą pełnoletnią osobę spokrewnioną można uznać za dorosłego domownika, któremu można oddać przesyłkę przeznaczoną dla określonego adresata. Warunkiem koniecznym bowiem jest, aby osoba spokrewniona z adresatem pisma zamieszkiwała pod wskazanym adresem, nawet jeżeli nie jest tam zameldowana. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet, gdy mieszkają w tym samym domu lub mieszkaniu (np. jako lokatorzy czy sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo domowe. Zatem w świetle art. 43 K.p.a., z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Odebranie przez pełnoletniego domownika i podjęcie się przez niego oddania pisma stwarza domniemanie, że adresat pismo otrzymał. Domniemanie to może zostać obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata.

W realiach przedmiotowej sprawy skarżąca wskazuje, że D. M. zamieszkuje pod adresem [...]. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w istocie D. M. jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. Przede wszystkim jest on zameldowany na pobyt stały pod adresem [...] od dnia [...] marca 1985 r., przy czym pod adresem [...] nikt nie jest zameldowany na pobyt stały ani też pobyt czasowy. Również w ewidencji systemu gospodarowania odpadami nie widnieje adres [...] 3A, 11. W swoich oświadczeniach z dnia [...] września 2014 r. oraz [...] listopada 2014 r. D. M. wskazał jako swój adres zamieszkania [...], a z zeznań M. K. wynika, że korespondencja adresowana do Pani A. K. odbierana była również przez D. M..

Sąd podziela stanowisko organu, że skoro D. M. w składanych oświadczeniach dwukrotnie sam podał adres [...] a nie [...] to uznać należało, że jest to jego adres. Co więcej, skoro M. K. wskazała, że korespondencję kierowaną do A. K. odbierała ona i D. M. przyjąć należało, że jest to reguła. Niewątpliwie nieruchomości znajdujące się pod adresem [...] i [...] są ze sobą gospodarczo powiązane, o czym świadczy okoliczność, że D. M. zameldowany jest pod adresem [...] oraz, że jedynie dla tej nieruchomości złożono deklarację w sprawie gospodarowania odpadami.

Z przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika również, że M. K. została upoważniona była przez A. K. do odbierania i informowania jej telefonicznie o korespondencji. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że błędnie D. M. przekazał korespondencję swojej babci M. K., a nie adresatce, która przebywała wówczas za granicą. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że M. K. uprawniona była do odebrania korespondencji adresowanej do A. K. i przekazywania jej.

Odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywanimi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu. Nieuwagi lub zaniedbania nie można traktować, jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. W związku z powyższym bez względu na to, kiedy A. K. przyjechała do Polski, termin do wniesienia przez nią środka zaskarżenia zaczął biec od dnia doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi, za którego uznać należy D. M.. Jak bowiem trafnie wskazał organ administracji odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywanimi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu, a wszelkie zaniedbania nie mogą być traktowane, jako brak winy, będący przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.

Mając powyższe na względzie uznać należało, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Stąd też Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.