Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 773/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 272 ust. 17-21, art. 273
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 12 maja 2022 r. nr RZ.RUZ.4219.8.2022.JP w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych opłat zmiennych I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 18 marca 2022 r. nr RZ.ZUO.1.4700.680.2021.IB; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto [...] kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 12 maja 2022 r., nr RZ.RUZ.4219.8.2022.JP, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w Warszawie (dalej: "Organ I instancji") z 18 marca 2022 r. nr RZ.ZUO.1.4700.680.2021.IB zaliczające z urzędu przysługującą Gminie [...] (dalej: "Gmina", "Strona skarżąca") nadpłatę na poczet zaległych opłat zmiennych.

W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 z późn. zm.; dalej: "P.w."), a jego wydanie poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Informacją z [...] grudnia 2021 r. nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w Warszawie ustalił Gminie [...] za okres I kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 44 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...]. Natomiast informacją z [...] grudnia 2021 r. nr [...], Organ I instancji ustalił Gminie [...] za okres II kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 61 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...].

Od powyższych informacji, Gmina wniosła reklamacje, w których nie zgodziła się ze stanowiskiem Organu i podniosła, że ustalenie wysokości ww. opłat jest bezpodstawne i tym samym nie jest ona zobowiązana do ponoszenia opłat.

Następnie, Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w Warszawie decyzją z 18 lutego 2022 r. nr RZ.ZUO.1.4700.680.2021.EL w pkt I umorzył w całości postępowanie w sprawie określenia Gminie [...] wysokości opłaty stałej za okres 1 stycznia 2021 r. - 31 grudnia 2021 r. za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do potoku [...], a w pkt II określił Gminie [...] wysokość nadpłaty w opłacie stałej za okres 1 stycznia 2021 r. - 31 grudnia 2021 r. w wysokości 105 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do potoku [...].

W dalszej kolejności, Organ I instancji postanowieniem z 18 marca 2022 r. nr RZ.ZUO.1.4700.680.2021.lB zaliczył z urzędu przysługującą Gminie [...] nadpłatę w wysokości 105,00 zł na poczet zaległych opłat zmiennych, w tym: 44,00 zł z tytułu opłaty zmiennej znak [...] z [...] grudnia 2021 r. za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] w km 0+079 za okres I kwartału 2018 r.; 61,00 zł z tytułu opłaty zmiennej znak [...] z [...] grudnia 2021 r. za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [....] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] w km 0+079 za okres Il kwartału 2018 r.

Od powyższego postanowienia, Gmina [...] złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w związku z błędnym zastosowaniem przez Organ art. 76a § 1 oraz art. 76 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540; dalej: "O.p."), poprzez błędne przyjęcie, że opłaty określone w informacjach są opłatami wymagalnymi.

W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w Warszawie, opisanym na wstępie postanowieniem z 12 maja 2022 r., nr RZ.RUZ.4219.8.2022.JP, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie o nadpłacie w opłacie stałej za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. (za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do potoku [...]) orzekł Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...]. Z uzasadnienia ww. decyzji Gmina [...] nie podlega obowiązkowi poniesienia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych istniejącym wylotem do potoku [...], co oznacza, że uiszczone w 2021 r. raty opłaty stałej są świadczeniem nienależnym.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku gdy podatnik posiada nadpłatę z tytułu opłat za usługi wodne, a jednocześnie posiada on zaległość z tytułu innych zobowiązań tego rodzaju, to wówczas na mocy 76 § 1 O.p. ta nadpłata nie podlega zwrotowi, lecz powinna zostać z urzędu zaliczona na poczet zaległości podatkowej (w tym przypadku zaległości z tytułu opłat zmiennych za usługi wodne obejmujące odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do potoku [...] w I i Il kwartale 2018 r.).

Odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego wydania decyzji przedwcześnie oraz uznania, że opłaty zamienne nie są opłatami wymagalnymi, Organ II instancji podkreślił, że w myśl art. 272 ust. 17 P.w. wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-7 i 9, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Ustawodawca przyjął, że co do zasady opłata ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu.

Dyrektor wyjaśnił, że do ponoszenia opłaty za usługi wodne stosuje się odpowiednio przepisy działu III O.p., natomiast uprawnienia organu podatkowego przysługują organowi Wód Polskich. Zdaniem Dyrektora odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane.

Organ II instancji wyjaśnił, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że zobowiązanie z tytułu opłaty za usługi wodne powstaje w momencie doręczenia tej informacji przez organ Wód Polskich podmiotowi korzystającemu z usług wodnych. O charakterze konstytucyjnym informacji świadczy fakt, że to organ dokonuje jej ustalenia po otrzymaniu danych o ilości pobranej wody, ilości odprowadzonych ścieków czy też wód opadowych i roztopowych. Dane na temat wielkości poboru wody lub zrzutu ścieków czy wód opadowych są następnie mnożone przez stawkę opłaty, zaś podmiot korzystający z usług wodnych zobowiązany jest do uiszczenia należnej opłaty dopiero po doręczeniu mu tej informacji. Przed doręczeniem ww. informacji podmiot korzystający z usług wodnych nie ma wiedzy o wysokości opłaty, gdyż uzależnione jest to od ilości pobranej wody czy odprowadzonych ścieków lub wód opadowych, która może w następujących po sobie okresach (kwartałach roku) się różnić.

Dyrektor podał, że powyższe wskazania prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie zobowiązanie z tytułu opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do potoku [...] w I i Il kwartale 2018 r. powstało w momencie doręczenia informacji wydanej w trybie art. 272 ust. 17 P.w., tj. z dniem 27 grudnia 2021 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 68 O.p. Informacja ta zawierała wszystkie elementy, jakie powinien posiadać akt kreujący zobowiązanie podatkowe, tj. ustalający wysokość zobowiązania, przedmiot zobowiązania, terminy płatności, formę płatności, sposób obliczenia opłaty oraz zawierający dane podmiotu, na rzecz którego ma zostać dokonana płatność. Zatem skoro decyzje, o których mowa w art. 273 ust. 6 i art. 272 ust. 19 P.w. wydawane są na skutek działania lub zaniechania podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, to nie można twierdzić, że przed wydaniem tych decyzji nie powstało zobowiązanie podatkowe, skoro ich wydanie uwarunkowane jest doręczeniem informacji posiadającej wszystkie cechy zobowiązania podatkowego.

Organ odwoławczy podał, że Organ I instancji zasadnie uznał, że powstałą nadpłatę w opłacie stałej wynikającą z decyzji tego organu z [...] lutego 2022 r. nr [...] należało zaliczyć na poczet zaległych opłat zmiennych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa dla radcy prawnego według norm przepisanych.

Pełnomocnik Strony skarżącej zarzucił naruszenie przepisów:

1. art. 76 § 1 oraz art. 76a § 1 w zw. z art. 51 § 1 O.p. w zw. z art. 272 ust. 17 P.w., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) bezpodstawne uznanie, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 76 § 1 O.p., do zaliczenia nadpłaty w wysokości 105 zł, określonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w decyzji z [...] lutego 2022 r. nr [...]. na poczet opłat zmiennych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] za okres I i II kwartału 2018 r., ustalonych na podstawie informacji;

b) bezpodstawne uznanie, że opłata zmienna za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, ustalona w informacjach jest należna i stanowi zaległość;

c) bezpodstawne uznanie, że informację wydaną na podstawie art. 272 ust. 17 P.w. należy potraktować jako decyzję administracyjną, w rozumieniu art. 21 § 1 pkt 2 O.p.

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 76 § 1 oraz art. 76a § 1 w zw. z art. 51 § 1 O.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji o zaliczeniu nadpłaty w wysokości 105 zł, na poczet opłat zmiennych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] za okres I i II kwartału 2018 r. , pomimo braku ku temu podstaw.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony skarżącej podał, że do tut. Sądu zostały złożone dwie skargi na decyzje udzielające pozwolenia wodnoprawne, kwestionujące stanowisko, że "potok [...]" to śródlądowe wody płynące. Ponadto w reklamacjach został podniesiony zarzut braku zobowiązania do zapłaty opłat zmiennych za okres I i II kwartału 2018 r., z uwagi na upływ czasu. Na dzień złożenia skargi, reklamacje te nie zostały rozpatrzone, pomimo upływu 14-dniowego terminu do ich załatwienia. Pełnomocnik Gminy podniosła, że dopiero wyczerpanie trybu odwoławczego skutkuje, że zobowiązanie to staje się należne. Zdaniem pełnomocnika do czasu rozpatrzenia reklamacji w drodze decyzji administracyjnej, organ nie mógł przesądzić, że opłata zmienna za okres I i II kwartału 2018 r. jest należna. W takiej sytuacji skoro nie jest pewne czy zaległość w ogóle istnieje, to brak jest podstaw do zaliczania nadpłaty na poczet rzekomej zaległości. Zaległość powinna być pewna.

W ocenie Strony skarżącej nie można uznać, że opłaty zmienne, ustalone w informacjach są zaległościami, w rozumieniu art. 51 § 1 O.p., zgodnie z którym zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Pełnomocnik podniosła, że do dnia 31 grudnia 2021 r. nie została wydana ani doręczona Gminie decyzja określająca wysokość opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] za okres I i II kwartału 2018 r. Zatem zobowiązanie do zapłaty opłaty zmiennej za okres I i II kwartału 2018 r. nie powstało. W związku z tym, że decyzja nie została doręczona do końca 2021 r. nastąpiło przedawnienie prawa do wydania decyzji. Zatem opłaty zmienne ustalone w informacjach nie mogą stanowić zaległości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje również postanowienia kończące postępowanie.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji/postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] zaliczające z urzędu przysługującą Gminie [...] nadpłatę w wysokości 105 zł na poczet opłat, ustalonych na podstawie skierowanych do Gminy informacji z [...] grudnia 2021 r.

Decyzją z [...] lutego 2022 r., Nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem kanalizacji deszczowej do potoku [...] i jednocześnie określił Gminie [...] nadpłatę za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 105 zł. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 9 marca 2022 r.

Informacją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] organ ustalił wysokości opłaty zmiennej za I kwartał 2018 r. za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] w km 0+079 w wysokości 44 zł. Informacją z [...] grudnia 2021 r., nr [...] organ ustalił wysokości opłaty zmiennej za II kwartał 2018 r. za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem nr [...] miejskiego kolektora deszczowego do wód powierzchniowych potoku [...] w km 0+079 w wysokości 61 zł.

Z akt sprawy wynika, że informacje zostały Skarżącej Gminie doręczone w dniu 27 grudnia 2021 r.

Postanowieniem z 18 marca 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zaliczył nadpłatę w wysokości 105 zł na poczet zaległych opłat ustalonych wyżej wymienionymi informacjami.

Skarżąca Gmina nie zgadza się z powyższym stanowiskiem twierdząc, że od powyższych informacji złożyła reklamacje, w których kwestionuje zasadność ustalonych nimi opłat. W związku z powyższym uważa, że wydanie postanowienia było przedwczesne. Dopiero wyczerpanie trybu odwoławczego, wydanie przez właściwy organ decyzji, spowoduje uznanie opłat za należne.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem Strony skarżącej.

Na podstawie art. 272 ust. 17 P.w. wysokość opłat zmiennych, o których mowa w ust. 1-7 i 9 ustalają Wody Polskie i przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.

ust. 18: Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację, o której mowa w ust. 17.

ust. 19: Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 18, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty w drodze decyzji.

ust 20: podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę określoną w decyzji, o której mowa w ust. 19, na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu tej decyzji.

ust. 21: zaskarżenie decyzji, o której mowa w ust. 19, nie wstrzymuje jej wykonania.

Zgodnie z kolei z art. 273 P.w.:

1. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty.

2. Reklamację składa się odpowiednio do Wód Polskich albo właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpowiednio informacji, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22.

3. Złożenie reklamacji nie wstrzymuje wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 271 ust. 6 oraz w art. 272 ust. 18 albo 23.

4. Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta rozpatrują reklamację w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania.

5. W razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne.

6. W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

7. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia przekazania podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nowej informacji temu podmiotowi zwraca się różnicę między wysokością opłaty za usługi wodne, wniesionej na podstawie art. 271 ust. 6 lub art. 272 ust. 18 albo 23, a wysokością opłaty za usługi wodne wynikającą z nowej informacji.

8. Od decyzji, o której mowa w ust. 6, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

9. Reklamacja przysługuje raz w okresie rozliczeniowym.

10. Zaskarżenie decyzji, o której mowa w ust. 6, nie wstrzymuje jej wykonania.

Z powyższych przepisów wynika, że ustawodawca przewidział dwa konkurencyjne wobec siebie tryby kwestionowania przez podmiot obowiązany istnienia i wysokości obciążającej go opłaty zmiennej za usługi wodne. Pierwszy z nich polega na braku podejmowania jakichkolwiek działań po doręczeniu mu informacji rocznej, w tym na braku uiszczania płatności wynikających z tej informacji, w następstwie czego dochodzi do wydania przez organ na podstawie art. 272 ust. 19 ustawy Prawo wodne decyzji określającej wysokość opłaty, która to decyzja może być przez adresata zaskarżona w administracyjnym toku instancji, a po jego wyczerpaniu zaskarżona na zasadach ogólnych do sądu administracyjnego.

Drugi uproszczony i przyśpieszony tryb postępowania, z którego skorzystać może adresat informacji kwestionujący wysokość ustalonej w niej opłaty, to reklamacja, która musi zostać rozpoznana przez organ w terminie 14 dni, a od wydanej w następstwie jej rozpoznania decyzji przysługuje bezpośrednio (z pominięciem postępowania odwoławczego) skarga do sądu administracyjnego. Rozpoznając taką reklamację właściwy organ w przypadku jej uznania przekazuje podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne (art. 273 ust. 5 ustawy Prawo wodne), albo w razie nieuznania reklamacji określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 ustawy Prawo wodne), od której to decyzji przysługuje stronie odwołanie.

W każdym z omawianych przypadków dochodzi do wydania decyzji.

W kontekście tego stwierdzić należy i tak kwestię tą postrzegają Sądy, że informacja ustalająca wysokość opłaty za usługi wodne, jest aktem o szczególnym charakterze prawnym, specyficznym dla ustawy Prawo wodne.

Już w trakcie projektowania tej regulacji, była ona traktowana jako forma podobna do wystawienia faktury. Podkreślano, że ten etap wydawania informacji nie jest jeszcze trybem administracyjnym. Przedstawiciel Ministerstwa Środowiska wskazał, że procedura regulacyjna nie jest stricte postępowaniem administracyjnym i stanowi ona raczej alternatywę dla obowiązującej pod reżimem Prawa Ochrony Środowiska zasady samonaliczenia. Podobne stanowisko zajęła też przewodnicząca podkomisji, wskazując na analogię z płaceniem innych rachunków (zapis wideo posiedzenia Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu PrWod - druk nr 1529 z 27 czerwca 2017 r. godz. 13:01, 17:23 i 17:30).

Takie stanowisko zajął również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 180/19 wskazując, że "ani wszczęcie i prowadzenie kontroli, mającej służyć pozyskaniu danych niezbędnych do ustalenia opłat za usługi wodne, ani nawet ustalenie i przekazanie podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat, informacji, o której mowa w art. 272 ust. 17 P.w. nie wszczyna jeszcze postępowania administracyjnego. Do jego wszczęcia dochodzi bowiem dopiero z momentem złożenia przez ww. podmiot reklamacji, zgodnie z art. 273 ust. 1 u.p.w., która stanowi "żądanie strony", o jakim mowa w art. 61 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a."

Informacja ustalająca wysokość opłaty za usługi wodne nie stanowi również w systemie prawnym podlegającego egzekucji aktu prawnego.

Na podstawie art. 301 P.w., opłaty za usługi wodne oraz opłaty podwyższone podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej: "u.p.e.a."). Zgodnie z kolei z art. 2 § 1 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Stosownie zaś do jej art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

W świetle powyższych przepisów oczywistym jawi się, iż w sytuacji gdy opłaty za usługi wodne nie wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, albowiem każdorazowo konieczne jest dokonanie obliczenia wysokości tych opłat dla określonego sposobu korzystania z wód, to dla egzekucji tych opłat koniecznym jest, by wynikały one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Informacja roczna nie może zaś być uznana tak za postanowienie, jak i decyzję. W związku z tym ustawodawca by umożliwić egzekucję opłaty zmiennej za usługi wodne, przewidział w art. 272 ust. 19 P.w. tryb określenia wysokości opłaty zmiennej w drodze decyzji, którą właściwy organ Wód Polskich wydaje, jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłaty za usługi wodne zaniechał dobrowolnego wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 18, to jest obowiązku uiszczenia opłaty zmiennej na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację, o jakiej mowa w ust. 17. Sposób sformułowania art. 272 ust. 19 P.w. daje organowi kompetencje do określenia wysokości opłaty zmiennej, a nie jedynie do stwierdzenia zaległości w uiszczeniu tej opłaty.

Powyższe rozważania prowadzą do stwierdzenia, że tylko decyzje dotyczące opłaty zmiennej za usługi wodne wydane w oparciu o art. 272 ust. 19 jak i art. 273 ust. 6 ustawy Prawo wodne mają charakter konstytutywny, ustalający wysokość zobowiązania podatkowego.

Zatem ustalenie opłaty na podstawie informacji nie rodzi po stronie zobowiązanego, który kwestionuje jej wysokość, obowiązku jej uiszczenia, a w sytuacji zaniechania wykonania obowiązku, nie powoduje powstania zaległości. Dopiero wydanie przez organ decyzji rodzi po stronie zobowiązanego obowiązek wykonania – art. 272 ust. 19 P.w., a po stronie organu możliwość egzekwowania.

Wobec powyższego prawidłowo wywodzi Strona skarżąca, że na obecnym etapie nie można przyjąć, że wskazane opłaty zamienne stanowią zaległość, o jakiej mowa w art. 51 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem zaległością jest podatek niezapłacony w terminie płatności

Tymczasem przesłana informacja nie jest decyzją o jakiej mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. W związku z powyższym nie można przyjąć, że po upływie wyznaczonego nią terminu, ustalona należność staje się zaległością.

Reasumując stwierdzić należy, że opłata za usługi wodne określona informacją, od której strona złożyła reklamację nie stanowi zaległości, na poczet której organ mógłby zaliczyć istniejącą po stronie zobowiązanego nadpłatę. Dopiero ustalenie opłaty w drodze decyzji stanowi podlegający egzekucji obowiązek.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. ( Dz.U. z 2018 r., poz. 265).