Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 626/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par 2 ust 1 pkt 1 lit a) tiret trzecie, par 7 ust 1, ust 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
article: art 21 ust 1,2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art 22 ust 1 lit a)
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka – Szpringer Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1712/09 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1712/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w uwzględnieniu skargi T.W. uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom‘’.

W dniu 4 lipca 2008 r. T.W. wystąpił do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: ARiMR, z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej, uzasadniając to rozpoczęciem przez zainteresowanego działalności rolniczej wcześniej niż na 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Stwierdził, że zainteresowany jest od 15 marca 1996 r., czyli od śmierci ojca, właścicielem minimum. 1 ha użytków rolnych. Istnieje wprawdzie możliwość zastosowania okresu odliczeniowego stosownie do § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200 poz. 1443 ze zm.), dalej: rozporządzenie MRiRW, do czasu ukończenia przez wnioskodawcę technikum, czyli do dnia 4 maja 2006 r. ale to nie zmienia sytuacji, w zakresie daty rozpoczęcia działalności rolniczej. Oznacza to zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW., że wnioskodawca nie spełnia podstawowego kryterium dostępu do pomocy.

W odwołaniu T.W. stwierdził, że do dnia sporządzenia aktu notarialnego, na podstawie którego jego matka i siostra dokonały na jego rzecz darowizny udziałów we współwłasności nieruchomości spadkowych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, nie prowadził gospodarstwa rolnego, gdyż gospodarstwem władała i zarządzała jego matka. Stwierdził, że rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego z dniem wpisu do rejestru gruntów, nie wcześniej jednak, niż z datą sporządzenia aktu notarialnego.

Prezes ARiMR utrzymując w mocy decyzję I instancji stwierdził, że dla wskazania daty wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha znaczenie ma zastosowanie art. 925 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Wskazał również, że z uwagi na fakt, iż wnioskodawca uczęszczał do szkoły, co uprawnia do skorzystania z wyłączeń dotyczących okresów nauki, określonych w § 7 ust. 3 rozporządzenia MRiRW, za datę rozpoczęcia działalności rolniczej należy uznać dzień ukończenia nauki - czyli 4 maja 2006 r., a dopuszczalny dwunastomiesięczny termin prowadzenia działalności rolniczej w przypadku strony upłynął w dniu 4 maja 2007 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że sam fakt stania się spadkobiercą nie uczynił go posiadaczem gospodarstwa rolnego, gdyż gospodarstwem zarządzała matka, co było zrozumiałe, gdyż w chwili śmierci ojca miał 9 lat. Wskazał, że rolnikiem stał się w 2008 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji podkreślił, iż art. 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia MRiRW posługuje się pojęciem "posiadania" a nie "własności". Według przeważającej opinii doktryny posiadanie jest stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy, to jest faktyczna władza (corpus possessionis) i wola wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi habendi). W związku z powyższym nie można mówić o posiadaniu bez podstawowego jego elementu określonego jako "corpus", to jest bez faktycznego władania rzeczą, a sama wola władania rzeczą jako właściciel (animus) do istnienia posiadania nie jest wystarczająca.

Biorąc pod uwagę treść decyzji, w której utożsamia się nabycie w drodze dziedziczenia udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego z jego faktycznym posiadaniem, Sąd stwierdził, iż jest to stanowisko wadliwe. Z treści przepisów art. 924 k.c. i art. 925 k.c. wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a więc z chwilą śmierci spadkodawcy. Oznacza to, że z chwilą otwarcia spadku należące do spadkodawcy określone prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilno-prawnym zmieniają swój charakter i stają się spadkiem, a więc pewną wyodrębnioną masą majątkową, poddaną reżimowi przepisów prawa spadkowego. Według Sądu I instancji nabycie to nie ma charakteru definitywnego. Spadkobierca może spadek odrzucić, może być uznany za niegodnego dziedziczenia, może umrzeć przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dopiero prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stwarza domniemanie, że osoba wymieniona w jego treści jest rzeczywiście spadkobiercą, któremu przysługuje określony w tym postanowieniu udział w masie spadkowej. Sąd uznał, że samo legitymowanie się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza, że współspadkobierca jest posiadaczem faktycznym nabytego udziału we współwłasności.

W sytuacji więc, w której zostaje ustalone, że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie pomocy jest współspadkobiercą w spadku, który obejmuje także udział w gospodarstwie rolnym, koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wymieniony wyżej wnioskodawca władał gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności czy miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu (o powierzchni przekraczającej 1 ha) i prowadził na nim działalność rolniczą, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. a w/w rozporządzenia. Samo bowiem dziedziczenie udziału w gospodarstwie rolnym potwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza ani posiadania tego udziału w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ani prowadzenia działalności rolniczej, o jakiej mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu.

Zdaniem Sądu, wnioskodawca spełnia przesłanki z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. tzn. po raz pierwszy wszedł w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie środków unijnych. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Urzędu Gminy Świercze stwierdzające, że matka skarżącego w 2008 r. była podatnikiem podatku rolnego, a także decyzja z dnia 13 lutego 2008 r. adresowana do matki skarżącego w sprawie wymiaru podatku rolnego. Sąd I instancji wskazał także, że gdyby skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień 13 lutego 2008 r., to właśnie on byłby adresatem decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2, w którym przewidziane zostało, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, to obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.

Również z aktu notarialnego umowy darowizny z dnia 24 października 2008 r. sporządzonej w kancelarii notarialnej w Pułtusku Nr rep. [...] wynika, iż z dniem jej zawarcia obdarowany rozpocznie działalność rolniczą po raz pierwszy. Sąd zauważył, że strona zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przedstawiła dokumenty przemawiające za jej stanowiskiem.

Powyższy wyrok, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z art. 336 Kodeksu cywilnego. Naruszenie wskazanych przepisów polegało na błędnej wykładni § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Błędna wykładnia polegała na uznaniu, iż mając na uwadze art. 336 Kodeksu cywilnego określającego posiadanie, chwila nabycia spadku nie wyznacza rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, zaś organ powinien ustalić czy na odziedziczonym obszarze gruntu strona władała gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład w spadku, w szczególności czy miała wyodrębniony fizycznie obszar gruntu;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów - poprzez błędne przyjęcie, że przedstawione dokumenty - decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego z dnia 13 lutego 2008r. adresowana do matki skarżącego, zaświadczenie stwierdzające, że matka skarżącego w 2008 r. była podatnikiem podatku rolnego oraz; akt notarialny umowy darowizny zawierający oświadczenie o rozpoczęciu po raz pierwszy działalności rolniczej, to dokumenty potwierdzające stanowisko strony o rozpoczęciu prowadzenia działalności rolniczej w dniu 24 października 2008 r.

W uzasadnieniu Prezes Agencji wskazał, że w świetle § 7 ust. 3 pkt 1 przywołanego rozporządzenia, bez znaczenia jest, czy strona będąca właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie nim władała, czy też nie. Treść, a przede wszystkim istota ww. przepisu zwalnia organ z badania tego stanu rzeczy. Zaistnienie jednego ze zdarzeń, jeszcze przed niekoniecznie weryfikowalnym w sposób pewny stanem posiadania użytków rolnych, ustanawia bezwzględne domniemanie, iż strona rozpoczęła z chwilą tego zdarzenia prowadzenie działalności rolniczej. Albowiem gdyby ciążył na organie obowiązek ustalenia w sposób pewny, tj. zgodny ze stanem faktycznym, chwilę "wejścia w posiadanie użytków rolnych" - których co do zasady wnioskodawca jest już właścicielem - to § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia byłby przepisem martwym, który nie miałby nigdy zastosowania.

Ponadto podniósł, że dla potrzeb opodatkowania podatkiem rolnym nie przeprowadza się sprawdzenia, mającego na celu ustalenie rzeczywistego posiadania. Albowiem zgodnie z art. 6a ust. 5 ustawy podatku rolnym, osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informacje o gruntach, sporządzone na formularzach według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która, co należy na wstępie zauważyć, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

W świetle powyższych regulacji należy stwierdzić, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a kontrola kasacyjna odbywa się w zakresie wyznaczonym przez zarzuty zgłoszone w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych tam podstaw kasacyjnych.

Pomoc finansowa dla młodych rolników podejmujących działalność rolniczą jest unormowana zarówno w prawie wspólnotowym jak i krajowym. Do istotnych aktów prawa wspólnotowego w tym zakresie należą rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. UE. L. 05. 277.1) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L. 2006.368.15). W myśl art. 22 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcia na podejmowanie działalności przez młodych rolników udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. Zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, warunki otrzymania wsparcia dla podjęcia działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie.

Ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427) określone zostały między innymi działania na rzecz realizacji programu rozwoju obszarów wiejskich a wśród tych działań wymieniono ułatwianie startu młodym rolnikom.( art. 5 ust. 1 pkt. 2)

Warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej dotyczące tego działania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie tego rozporządzenia pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie gospodarstwo nie będzie stanowiło przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. W § 2 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia przyjęto, że uznaje się, iż osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha z wyłączeniem, które w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania.

Jednocześnie od powyższej reguły wprowadzone zostało odstępstwo (§ 7 ust. 1) przewidujące dopuszczenie możliwości przyznania pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia tej działalności do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy – więcej niż 18 miesięcy. Dopuszczalność przyznania takim osobom pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zasady, zgodnie z którą prowadzenie przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy działalności rolniczej, rozumianej jako bycie właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, wyłącza możność uzyskania pomocy.

Odpowiedź na pytanie jak należy określać dzień rozpoczęcia działalności rolniczej zawiera przepis § 7 ust. 3 zarówno w odniesieniu do osób, które po raz pierwszy weszły w posiadanie użytków rolnych o pow. powyżej 1 ha jak i osób, które nabyły własność gospodarstwo rolnego, w tym także w ramach dziedziczenia.

Zgodnie z § 7 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej, uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha". Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie tego właśnie przepisu przez błędną wykładnię. Zdaniem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. błędnie rozumiał zawarte w wymienionym przepisie pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego uznając, że chwila nabycia spadku nie jest wyznacznikiem rozpoczęcia działalności rolniczej Według kasatora wystarczającą przesłanką uznania, że wnioskodawca wszedł w posiadanie gospodarstwa rolnego było nabycie przez niego udziału w należącym do spadku gospodarstwie rolnym. Kwestionował przyjętą przez Sąd koncepcję wiązania posiadania gospodarstwa rolnego z występowaniem elementu fizycznego władztwa nad należącym do spadku gospodarstwem rolnym, stwierdzając, że bez znaczenia jest czy strona będąca właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie nim władała czy nie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że nabycie w drodze spadkobrania udziału w wchodzącym w skład spadku gospodarstwie rolnym i stan współwłasności majątku spadkowego nie oznaczają jeszcze nabycia posiadania gospodarstwa rolnego.

Należy zauważyć, że regulacje krajowe mają charakter uzupełniający do unormowań unijnych w zakresie realizacji zadań z zakresu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie tego rozporządzenia.

Jak wynika z art. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich normuje ona zagadnienia objęte wymienionymi rozporządzeniami unijnymi w zakresie w nich nieokreślonym lub przewidzianym do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej i ten jej uzupełniający charakter dotyczy także aktów wykonawczych. Wynika stąd konieczność dokonywania wykładni przepisów krajowych w ścisłym powiązaniu z przepisami unijnymi. Zasadnicze znaczenie w omawianej materii mają przepisy rozporządzenia Rady nr 1698/2005, gdzie w art. 22 ust. 1 lit a) przewidziano w sposób wyraźny, że pomoc jest adresowana do takich osób, które mają mniej niż 40 lat i po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem.

Przypomnieć należy, że rozporządzenia unijne ze swej istoty wywołują skutek bezpośredni, co oznacza, że są one prawnie wiążące od chwili wejścia w życie. Z zasady bezpośredniego obowiązywania omawianych rozporządzeń wynika obowiązek państw członkowskich oceny czy krajowe środki implementacyjne jeśli są dopuszczalne, są zgodne z treścią rozporządzeń wspólnotowych (vide: A Wróbel w Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, wyd. Zakamycze 2005 r. str. 49). Dokonywanie takiej oceny wymaga interpretacji prawa krajowego w świetle celów i brzmienia prawa wspólnotowego. Tak więc wykładnia § 7 ust 3 pkt. 1 aktu prawa krajowego -rozporządzenia MRiRW w zakresie pojęcia "wejścia w posiadanie nieruchomości " wymaga wyjaśnienia jego znaczenia nie w ujęciu cywilistycznym, jak to uczynił Sąd I instancji, ale w powiązaniu z przepisami prawa wspólnotowego.

W powyższej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II GSK 234/10 przyjmując, że "prawodawca wspólnotowy formułując w art. 22 ust. 1 lit a) Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r (Dz. U. UE L 05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) podstawowe warunki przyznawania pomocy w ogóle nie posługuje się pojęciem posiadania lecz ustanawia przesłankę działalności w gospodarstwie rolnym w charakterze kierującego gospodarstwem. Kierowanie gospodarstwem rolnym jest możliwe tylko w takiej sytuacji, gdy rolnik włada gospodarstwem. Wobec takiego rozwiązania występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego jako przesłanki uznania, że jest prowadzona działalność rolnicza, musi być rozumiane w zgodzie z prawem wspólnotowym, to jest przy przyjęciu, że posiadaniem są takie formy władztwa nad gospodarstwem rolnym, które przejawiają się w kierowaniu gospodarstwem rolnym. Sam fakt nabycia w drodze spadkobrania praw do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego." Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stanowisko to podziela.

W świetle tego, co powiedziano wyżej zarzut naruszenia § 7 ust. 3 pkt. 1 omawianego rozporządzenia MRiRW nie jest zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny, jakkolwiek kieruje się innymi przesłankami niż Sąd I instancji gdy chodzi o rozumienie pojęcia "wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego" to jednak z przyczyn, o których mowa wyżej podziela stanowisko tego Sądu iż nabycie w drodze spadkobrania udziału w gospodarstwie rolnym w części ułamkowej nie może być uznane za równoznaczne z wejściem w posiadanie gospodarstwa rolnego, rozumianym jako rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej w charakterze kierującego gospodarstwem.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich błędnie uznanego przez kasatora za przepis prawa materialnego podczas gdy jest to przepis procesowy.

W związku z tym zarzutem należy przypomnieć, że w objętym ustawą postępowaniu pomocowym stosuje się przepisy k.p.a. z dość istotnymi odstępstwami, wynikającymi z pierwszeństwa procesowych rozwiązań ustawą tą przewidzianych. Odstępstwa te dotyczą zawartych w art. 21 ustawy unormowań ograniczających procesowe obowiązki organu zwłaszcza w odniesieniu do postępowania dowodowego i przerzucających te obowiązki na stronę. Dotyczy to między innymi unormowania zawartego w art. 21 ust. 3 ustawy, którego naruszenie zarzuca kasator.

Przepis ten stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny formułując zalecenia co do dalszego postępowania, posłużył się nie dość ścisłym sformułowaniem "koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego" ale z kontekstu całego zdania wynika, że chodziło o rozważenie czy też ocenę dowodów przedstawionych przez stronę. Nie wynika z tego zalecenia, że to organ ma poszukiwać dowodów lecz, że winien dokonać oceny tych dowodów, które przedstawiła strona. Zatem zarzut naruszenia tego przepisu nie jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniony. Zalecenie Sądu pierwszej instancji rozumiane jako analiza i ocena przedstawionego przez stronę materiału dowodowego jest nadal aktualne, acz winno dotyczyć przesłanek związanych z objęciem gospodarstwa w posiadanie po raz pierwszy przez wnioskodawcę jako kierującego gospodarstwem.

Zgodzić się należy natomiast z kasatorem co do tego, że rozważania Sądu I instancji w omawianym zakresie były wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony zaleca przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w warunkach rozpoznawanej sprawy gdzie organy pominęły ocenę materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, uznać należy za zasadne i nie naruszające art. 21 ust 1 pkt. 3 ustawy, a co więcej znajdujące oparcie w jej art. 21 ust. 2 pkt. 2. Z drugiej zaś strony dokonuje oceny tych dowodów stwierdzając, że strona przedstawiła dowody przemawiające za jej stanowiskiem. W tym ostatnim zakresie uzasadnienie wyroku należało uznać za błędne, gdyż nie jest rzeczą sądu administracyjnego samodzielne dokonywanie ustaleń lecz kontrola prawidłowości tych ustaleń poczynionych przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazując na wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu I instancji we wskazanym zakresie przy jednoczesnym uwzględnieniu rozważań co do potrzeby oceny przez organ przedstawionego przez stronę materiału dowodowego uznał, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie budzi wątpliwości, że inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania przesłanki kierowania gospodarstwem rolnym spoczywa na skarżącym. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy do organu należy wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, dotyczy to zarówno dowodów, które dotychczas przedstawił skarżący jak i tych, które dopiero będą przez niego zaoferowane w toku ponownego rozpatrzenia sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest częściowo błędne. Niemniej jednak zasadność rozstrzygnięcia Sądu I instancji zawartego w zaskarżonym wyroku skutkowała oddaleniem skargi kasacyjnej. Jednocześnie zauważyć należy, iż jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego (lub częściowo błędnego) uzasadnienia odpowiada prawu przestaje wiązać ocena prawna zawarta w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, oczywiście w określonym zakresie tj. w całości lub części. Zostaje ona zastąpiona oceną wyrażoną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Biorąc pod uwagę to wszystko, co powiedziano wyżej należało na mocy art. 184 p.p.s.a orzec jak w sentencji.