Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2924/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. W. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [..] października 2013r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [..] maja 2011r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1966r., nr [...], w sprawie przejęcia na własność Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej położonej w B., obejmującej działki o aktualnych numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej byłą własność W. M..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. decyzją z dnia [...] marca 1966r. Nr [...]wydaną w oparciu o przepisy art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r.o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 39, poz. 198), przejęło na własność Państwa opuszczoną nieruchomość rolną położoną w B., powiat O., oznaczoną hipotecznie jako tom [...], o powierzchni [...] ha, opuszczoną przez właściciela W. M.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W. M. gospodarstwo w B. opuścił w 1939r. i od tego czasu zamieszkuje w A. i gospodarstwem swoim się nie zajmuje ani osobiście ani za pośrednictwem członków rodziny. Na potwierdzenie opuszczenia gospodarstwa przez właściciela w uzasadnieniu decyzji przywołano pismo Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] lutego 1966r. Nr [...], z którego wynika, iż większa część gruntów w gospodarstwie W. M. nie jest uprawiana i nie jest poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym, a poza tym na gruncie tym nie zamieszkuje ani właściciel ani nikt z członków jego rodziny.

Decyzję ww. za dowodem doręczenia otrzymali M. M. zamieszkały we wsi S. powiat W. oraz S. M. zamieszkały we wsi N., poczta [...], powiat [...]., bratankowie W. M.. Decyzja ta stała się ostateczna.

A. W., następca prawny W. M., wystąpił z wnioskiem z dnia [...] maja 2010r. do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. Skarżący zarzucił, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa wskutek wydania jej w oparciu nieprawdziwy stan faktyczny. Wnioskodawca wskazał, iż właścicielem gospodarstwa rolnego w B. od 1929r. był W. M., który po II wojnie światowej osiedlił się w A.. Uprawą jego gospodarstwa i własnych gruntów zajmowali się jego bratankowie S. i M. M. oraz mieszkająca z nimi przez pewien czas jego matka K. T. z domu M.. Ponadto, zdaniem strony, miejscowe władze od początku lat sześćdziesiątych były zainteresowane tym gospodarstwem, chcąc włączyć je do państwowego gospodarstwa rolnego. Rozpoczęły się bowiem nękania funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa zmierzające do wyrugowania S. i M. M. z tych gruntów jako tzw. wrogów klasowych i kułaków. Skarżący podniósł także, iż nieruchomość W. M. była uprawiana z tym, że nie bezpośrednio przez właściciela lecz przez jego bratanków, czego dowodzi fakt skierowania decyzji o przejęciu tej nieruchomości do władających nią S. M. i M. M.. Następnym argumentem świadczącym o naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję z dnia [...] marca 1966r., zdaniem wnioskodawcy, jest zupełne pominięcie przy wydawaniu tej decyzji właściciela przejmowanego gospodarstwa tj. W. M. Tym samym W. M. nigdy skutecznie nie został powiadomiony o decyzji wywłaszczającej, co uniemożliwiło mu złożenie odwołania.

Po rozpatrzeniu wniosku A. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]maja 2011 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że istotą postępowania nadzorczego jest to, że ostatecznemu rozstrzygnięciu przysługuje domniemanie zgodności z prawem, a organ prowadzący postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności obowiązany jest przyjąć za istniejący stan faktyczny sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym orzeczeniem, przy którym orzeczenie odpowiada prawu, dopóki nie dokona odmiennych ustaleń faktycznych w oparciu o niebudzące wątpliwości dowody. W celu ustalenia stanu faktycznego nieruchomości rolnej położonej we wsi B. w dacie jej przejęcia na własność Państwa, Wojewoda [...]zwrócił się do A.W. o przedłożenie dowodów świadczących o funkcjonowaniu przedmiotowego gospodarstwa w dacie jego przejęcia oraz wskazanie osób, które posiadałyby wiedzę dotyczącą okoliczności związanych z przejęciem przedmiotowej nieruchomości, które mogłyby w niniejszej sprawie zeznawać jako świadkowie. W piśmie z dnia 18 grudnia 2010r. A. W. poinformował, iż osoby które mogłyby zeznawać w tej sprawie jako świadkowie nie żyją. Wojewoda [...] zwrócił się ponadto do Sołtysa Sołectwa B. oraz do Urzędu Miejskiego w R. pismami z dnia 7 września 2010r. o wskazanie osób, które posiadałyby wiedzę dotyczącą okoliczności związanych z przejęciem na własność Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha położonej we wsi B. jako opuszczonej. W piśmie z dnia 23 listopada 2010r. Sołtys Sołectwa B. poinformował Wojewodę [...], że pismo Wojewody zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w sołectwie B., a ponadto informacja zawarta w tym piśmie została przedstawiona mieszkańcom na zebraniu wiejskim w dniu 28 września 2010r. i do chwili obecnej (do dnia 23.11.2010r.) nie zgłosiła się żadna osoba posiadająca jakąkolwiek wiedzę na temat nieruchomości położonej we wsi B., będącej przedmiotem postępowania.

W oparciu o dokonane ustalenia Wojewoda [...]stwierdził, że decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

A. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. wniósł odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, twierdząc, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem, ponieważ w jego ocenie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. podjęta została z rażącym naruszeniem prawa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2013r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [..]marca 1966r.

Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania nie udało się odnaleźć kompletnych akt archiwalnych dotyczących przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa. Starostwo Powiatowe w O. w piśmie z dnia 14 września 2010r. znak [...] poinformowało Wojewodę [...] że nie jest w posiadaniu akt, które stanowiły podstawę wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. Przekazało natomiast przy tym piśmie kopie matrykuły B. nr [...], w której W.M. ujawniony został jako właściciel parcel o numerach: [...],[...],[...][...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz kopie z założonego w 1961 r. rejestru gruntów. Pod pozycją nr [...] Tomu I Rejestru Gruntów B. wykazano S. M. z N., jako władającego działkami nr [...] i [..] o łącznej powierzchni [...] ha, które odpowiadały wskazanym wcześniej parcelom, w rezultacie przejścia z parcel katastralnych na działki ewidencyjne pomiędzy którymi zachodzi synchronizacja, Wpis ten został wykreślony w 1966r. a pod dowodem zmian nr [...] w archiwum Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. odnaleziono nieuwierzytelnioną kopię decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. nr [..] o przejęciu na własność Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej położonej w B. o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność W. M., oraz zawiadomienie o zmianie stanu posiadania adresowane do Biura Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 4 lipca 1966r. i zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w O. nr [...] z dnia 29 czerwca 1966r. o wykreśleniu jako właściciela W. M. i wpisaniu w jego miejsce Skarbu Państwa. W rezultacie wydania ww. decyzji z dnia [...] marca 1966r. działki nr [...] i [..]ujawniono pod jednostką rejestrową nr [...] prowadzoną dla Państwowego Funduszu Ziemi. Z kolei Burmistrz R. w piśmie z dnia [...] września 2010r. nr [...] poinformował, że w zasobach archiwalnych Urzędu Miejskiego w R nie odnaleziono dokumentów, które były podstawą wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]marca 1966r. Akt niniejszej sprawy nie posiada również Archiwum Państwowe w P., które w piśmie z dnia 21 października 2010r. nr [...] poinformowało, że w niekompletnie zachowanych zespołach akt Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z lat 1950 - 1973, nie odnaleziono decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. nr [...], ani innych dokumentów mających związek z nieruchomością rolną położoną we wsi B., stanowiącą własność W.M.

Organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie dla badania legalności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. jest ustalenie czy w momencie przejęcia omawianej nieruchomości rolnej na własność Państwa zamieszkiwał w niej właściciel, jego małżonka, dzieci lub rodzice, a także czy gospodarstwo było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Zdaniem organu, fakt opuszczenia gospodarstwa przez W. M. oraz zaniechanie jego uprawy przez władającego tą nieruchomością S. M. potwierdza zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy. Z uzasadnienia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. jednoznacznie wynika, że nieruchomość rolna położona w B. zapisana w księdze wieczystej jako tom III karta 30 została opuszczona przez W. M. już w 1939r. Właściciel zamieszkiwał w A. i gospodarstwem się nie zajmował ani osobiście ani za pośrednictwem osób o których mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. O przejęcie tej nieruchomości na własność Państwa wystąpiło Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R., które w piśmie 4 lutego 1966r. znak Nr [...] poinformowało, że większa część gruntów nie jest uprawiana i nie jest poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym, a poza tym na gruncie tym nie zamieszkuje właściciel ani jego spadkobiercy. Pomimo doręczenia decyzji o przejęciu przedmiotowej nieruchomości bratankom W. M., którzy według oświadczenia wnioskodawcy mieli władać tą nieruchomością podczas nieobecności właściciela, nikt z członków rodziny nie złożył odwołania, jak również nie kwestionował jej w trybie skargowym, co dowodzi, że członkowie rodziny akceptowali ustalony stan faktyczny i podjętą decyzję o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa.

Organ wskazywał, że ustawodawca w powołanych wyżej przepisach, nie uzależniał przejęcia gospodarstwa rolnego od okresu czasu, w którym gospodarstwo zostało opuszczone. W niniejszej sprawie fakt świadomego opuszczenia gospodarstwa był oczywisty, bowiem wiązał się z osiedleniem właściciela na stałe w Anglii. Fakty te jednoznacznie świadczą o trwałym opuszczeniu gospodarstwa, które w tej sytuacji kwalifikowało się do przejęcia na własność Państwa.

Wobec powyższego, zdaniem organu, nie można stwierdzić, że badana w niniejszej sprawie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]marca 1966r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

A. W.wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [..] maja 2011r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r., nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, poprzez przyjęcie, że zarówno W. M. jako właściciel oraz jego następcy prawni - bratankowie S. i M. M. opuścili gospodarstwo rolne a przede wszystkim zaniechali uprawy gospodarstwa rolnego położonego w Budziszewku oraz art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. nr [...] z dnia [...] marca 1966 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w B. a nadto naruszenie art. 7 k.p.a. tzw. słusznego interesu skarżącego się.

Mając na względzie wskazane zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi wezwań płatniczych z tytułu podatku i zawiadomień o wysokości i terminach obowiązkowych dostaw zbóż i ziemniaków w 1964 r. na okoliczność, że następca prawny pierwotnego właściciela jego bratanek M. M. uprawiał gospodarstwo rolne, opłacał z tego tytułu podatki gruntowe oraz dostarczał obowiązkowe płody rolne na rzecz Skarbu Państwa.

Podnosił, że jedną z przyczyn nieuwzględnienia wniosku skarżącego był brak dowodów na potwierdzenie, iż sporne gospodarstwo rolne było uprawiane a nie opuszczone. Tymczasem A. W. w wyniku intensywnych poszukiwań wśród członków rodziny W. M. udało się uzyskać oryginały nakazów płatniczych z tytułu podatków gruntowych jak i zawiadomień o wysokości i terminach obowiązkowych dostaw zbóż i ziemniaków

Przedstawione dokumenty zdecydowanie podważają uzasadnienie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. nr [...] z dnia [...] marca 1966 r. jakoby grunty należące do W. M. były opuszczone od 1939r. i nieuprawiane. Skarżący wskazywał, że istotnie W. M. opuścił Polskę z przyczyn, które poprzednio zostały opisane, ale grunty były zawsze uprawiane, o czym świadczy choćby załączony dokument z 1948 r. Zasadnym jest również wskazanie, że W. M. nigdy skutecznie nie został powiadomiony o wywłaszczeniu. Przedstawione dowody świadczą o wielkiej arogancji ówczesnych władz i nieprawnym postępowaniu, które miało na celu stworzenie warunków do przymusowej kolektywizacji.

Skarżący wskazywał, że nie był w stanie wcześniej przedłożyć opisanych powyżej dokumentów albowiem nie był w ich posiadaniu i dopiero w ostatnim okresie uzyskał te dowody.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie z dnia 13 maja 2015r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do skargi (k5).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Oceniając zaskarżoną decyzję w ramach wskazanych kryteriów należało wskazać, że skarga podlegała oddaleniu w całości.

Skarga w przedmiotowej w istocie dotyczy dwóch kwestii kontrolowanych w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności. Mianowicie, czy w dacie decyzji nieważnościowej istotnie przedmiotowe gospodarstwo rolne można było uznać za zaniedbane w rozumieniu przytoczonych przepisów, oraz czy brak doręczenia decyzji z dnia [...] marca 1966r. właścicielowi gospodarstwa stanowiły przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnośnie braku doręczenia decyzji z dnia [...] marca 1966r. właścicielowi gospodarstwa rolnego, zamieszkującemu w A., należy wskazać, że nie jest to przesłanka nieważnościowa lecz ewentualna przesłanka do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Orzecznictwo sądowe jest w tym przedmiocie jednolite, więc nie wymaga pogłębionej analizy.

Przypominając podstawy prawne decyzji z dnia [...] marca 1966r., należało wskazać, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] marca 1966r. Nr [...] wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r.o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Zgodnie z treścią art. 2 ww. ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art.15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r.o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne (art. 2).

Natomiast § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, stanowił że za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Ustęp 2 § 1 ww. rozporządzenia wskazywał przypadki, w których gospodarstwa rolne nie są uznawane za opuszczone.

Do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zaliczano gospodarstw, których właścicielami są osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione lub ograniczone w zdolnościach do czynności prawnych albo osoby powołane do służby wojskowej lub pozbawione wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu.

Warunkiem przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa było spełnienie łączne dwóch przesłanek :

opuszczenie gospodarstwa przez właściciela, jego małżonka, dzieci lub rodziców;

zaniechanie uprawy gospodarstwa w całości lub większej jego części i niepoddawanie go właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki. Pierwsza - oczywistość naruszenia prawa, druga - charakter przepisu, który został naruszony, oraz trzecia - racje ekonomiczne lub gospodarcze. Skutki, które wywołuje decyzja.

W ugruntowanym na tym tle orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10, dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

Przy czym należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1974/10, LEX nr 1149278, gdzie Sąd powiedział, że" Pogwałcenie ogólnych zasad postępowania (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) ma charakter rażącego naruszenia prawa wtedy, gdy jest to oczywiste i niewątpliwe, kiedy nie budzi wątpliwości, że nie zastosowano ich w ogóle w trakcie prowadzonego postępowania ".

Zastosowanie sankcji nieważności nie można też wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego. Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 r., syg. akt II SA/Wa 694/12).

Organ w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [..] marca 1966r. ustalił, że W. M. gospodarstwo w B. opuścił w 1939r. i od tego czasu zamieszkiwał w A.. Gospodarstwem nie zajmował się ani osobiście ani za pośrednictwem członków rodziny. Na potwierdzenie opuszczenia gospodarstwa przez właściciela w uzasadnieniu decyzji przywołano pismo Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] lutego 1966r. Nr [...], z którego wynika, iż większa część gruntów w gospodarstwie W. M. nie jest uprawiana i nie jest poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym, a poza tym na gruncie tym nie zamieszkuje ani właściciel ani nikt z członków jego rodziny.

Organ w tym postępowaniu dysponował zatem materiałem dowodowym wskazującym na zaniedbanie gospodarstwa rolnego stanowiącego własność W. M.. Nadmienić przy tym należy, że decyzja z dnia [...] marca 1966r. nie została zaskarżona ani przez M. M. ani przez S. M., pomimo jej doręczenia ww. wraz z pouczeniem.

Po prawie 50 latach skarżący A. W. chciałby podważyć te ustalenia. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że zarzuty naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tego typu naruszenia nie dają mianowicie podstaw do stwierdzenie oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem, a treścią przepisu.

Organ prawidłowo przyjął, że w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie dla badania legalności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O.jest ustalenie czy w momencie przejęcia omawianej nieruchomości rolnej na własność Państwa zamieszkiwał w niej właściciel, jego małżonka, dzieci lub rodzice, a także czy gospodarstwo było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Postępowanie toczone w trybie nieważnościowym nie jest jednak tożsame z powtórzeniem postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 1966r. Współczesne postępowanie ma odpowiedzieć na pytanie czy wówczas organ naruszył prawo a jeżeli tak czy naruszył prawo w stopniu rażącym. Jedynie na tą okoliczność dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Zatem gdyby organ w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalił, że gospodarstwo rolne w 1966r. było właściwe prowadzone i nie było przesłanek do przyjęcie, że było zaniedbane, można rozważać rażące naruszenie prawa w decyzji z dnia [...] marca 1966r. Wystąpiłaby oczywista sprzeczność ustaleń stanowiących podstawę ww. decyzji ze stanem faktycznym. Sprzeczność ta musiałaby jednak być na tyle oczywista, że nie wymagałaby zastosowania reguł oceny dowodów właściwych przy materiale niejednoznacznym. Naruszenie prawa musi być bowiem oczywiste i jednoznaczne. Nie można domniemywać występowania takiego naruszenia.

Należy przypomnieć, że Wojewoda [...] zwrócił się do A. W. o przedłożenie dowodów świadczących o funkcjonowaniu przedmiotowego gospodarstwa w dacie jego przejęcia oraz wskazanie osób, które posiadałyby wiedzę dotyczącą okoliczności związanych z przejęciem przedmiotowej nieruchomości, które mogłyby w niniejszej sprawie zeznawać jako świadkowie.

W piśmie z dnia 18 grudnia 2010r. A. W. poinformował, iż osoby które mogłyby zeznawać w tej sprawie jako świadkowie nie żyją.

Wojewoda [...] zwrócił się ponadto do Sołtysa Sołectwa B. oraz do Urzędu Miejskiego w R. pismami z dnia 7 września 2010r. o wskazanie osób, które posiadałyby wiedzę dotyczącą okoliczności związanych z przejęciem na własność Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha położonej we wsi B. jako opuszczonej. W piśmie z dnia 23 listopada 2010r. Sołtys Sołectwa B. poinformował Wojewodę [...], że pismo Wojewody zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w sołectwie B., a ponadto informacja zawarta w tym piśmie została przedstawiona mieszkańcom na zebraniu wiejskim w dniu 28 września 2010r. i do chwili obecnej (do dnia 23.11.2010r.) nie zgłosiła się żadna osoba posiadająca jakąkolwiek wiedzę na temat nieruchomości położonej we wsi B., będącej przedmiotem postępowania.

Organ działał zatem w sposób właściwy celem zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na wydanie prawidłowej decyzji (art. 77 § 1 k.p.a.).

Kolejno, odnosząc się do dowodów dopuszczonych na rozprawie z dnia 13 maja 2015r. należy wskazać, że dowody te w postaci pokwitowań potwierdzających dokonanie wpłat na rzecz PRN w O. dotyczą lat 1948-1958. Podobnie dowód Kasa Przyjęła wystawiony jest z datą 16 października 1948r. Natomiast zawiadomienia o wysokości i terminach obowiązkowych dostaw zbóż i ziemniaków, dotyczą zbiorów z 1964 roku. Dokumenty te nie mogą zatem świadczyć o zagospodarowaniu gruntów tej nieruchomości w dniu jej przejęcia.

Na zakończenie, odnosząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego zawartych w skardze, należało jeszcze dodać, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7 k.p.a.

Organ wykazał bowiem niezbędną dbałość o dokładne wyjaśnienie sprawy, a wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone. Motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź, co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podzielają oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.