Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 277/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 i art. 4
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: ART. 16 § 1 i § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Go 585/08 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Oddziału Dodatków Mieszkaniowych Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta w G. W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd ten przedstawił następujące ustalenia faktycznymi i oceną prawną sprawy:

H. K. złożyła w dniu [...] września 2006 r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wskazując w nim, że liczba osób w jej gospodarstwie domowym wynosi 5, na którą składają się: mąż A. K. oraz dzieci D. K. (ur. w 1968 r.), M. K. (ur. w 1975 r.) i F. K. (ur. w 1981 r.) Podała też, że dochód gospodarstwa domowego uzyskany z jej renty i renty męża w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku (czerwiec - sierpień) po zsumowaniu wyniósł 4 493,19 zł.

Prezydent Miasta G. W.. decyzją z dnia [...] września 2006r. przyznał wnioskodawczyni dodatek mieszkaniowy w wysokości po 223,20 zł miesięcznie na okres od 1 października 2006 do 31 marca 2007 r.

Pismem z dnia [...] marca 2008 r. G. Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej poinformowało Urząd Miejski w G. W.. że F. K. i M. K. korzystali na podstawie ustawy o pomocy społecznej ze świadczeń w postaci zasiłku stałego w 2006 r.: od stycznia do września – w kwocie po 418 zł i od października do grudnia – w kwocie 444 zł.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezydenta Miasta G. W.. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] września 2006 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i w deklaracji o dochodach za okres od czerwca do sierpnia 2006 r. nie wykazała zasiłków stałych wypłacanych, przez G. Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej w G. W. w kwotach po 1254 zł dzieciom M. K. i F. K., z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. W związku z tym, skoro wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który wydał decyzję, uzasadnione było wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezydenta Miasta G. W.. z dnia [...] maja 2008 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art.104 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2006 r. o przyznaniu H. K. dodatku mieszkaniowego w kwocie po 223,20 zł miesięcznie oraz przyznał dodatek mieszkaniowy w wysokości po 139,60 zł. na okres od 1 października 2006 r. do 31 marca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż przeprowadzona weryfikacja danych zawartych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wykazała, że F. K. i M. K. w okresie wyżej wskazanym otrzymywali zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie każde z nich, który zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest zaliczany do dochodu, o jakim mowa w art. 3 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Biorąc pod uwagę powyższą regulację, organ uznał, że wypłacony dzieciom wnioskodawczyni zasiłek stały powinien zostać wykazany w złożonej deklaracji o wysokości dochodów gospodarstwa domowego za miesiąc czerwiec, lipiec i sierpień 2006 r. Organ przyjął zatem do wyliczenia dodatku mieszkaniowego dochód gospodarstwa domowego w wysokości 7001,19 zł obejmujący kwotę 4493,19 zł (wysokość dochodu według deklaracji) oraz kwotę 2508 zł (niewykazane zasiłki stałe) i w oparciu o te ustalenia wydał nową decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy w wysokości 139,60 zł miesięcznie.

H. K. odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, iż zmniejszony dodatek mieszkaniowy jest dla niej krzywdzący w jej trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. Wskazała, iż z emerytury swojej oraz męża utrzymuje pięcioosobową rodzinę, w tym dwoje dzieci, które leczą się psychiatrycznie otrzymując jedynie pomoc z Centrum Pomocy Rodzinie po ok. 400 zł. Ponadto podnosiła, iż mąż jest alkoholikiem, leczy się kardiologicznie, sama zaś wymaga stałego leczenia i codziennego zażywania leków psychotropowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż w decyzji z dnia [...] maja 2008 r. dodatek mieszkaniowy ustalony został zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy, przy czym do jego obliczenia organ przyjął dochody gospodarstwa domowego w wysokości 2333,73 zł miesięcznie (dochód za 3 miesiące 7001,19 zł) oraz wydatki na mieszkanie wskazane w złożonym wniosku i potwierdzone przez zarządcę domu, tj. kwotę 334,71 zł, do której doliczono ryczałt za brak centralnie ciepłej wody w wysokości 38,26 zł. Wydatki ogółem na mieszkanie wynosiły zatem 372,97 zł. Kolegium wyjaśniło, że przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych określają jednoznacznie zasady ustalania wysokości przyznanego dodatku mieszkaniowego. Dodatek ten uzależniony jest od wysokości dochodów osiąganych w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, do których to dochodów zalicza się także zasiłki stałe. Organ wskazał, że ani w odwołaniu, ani w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. odwołująca nie kwestionuje ani faktu wypłaty dzieciom zasiłków stałych, ani faktu wspólnego zamieszkania z nimi. Zdaniem organu odwoławczego, twierdzenia H. K. wskazują na okoliczność prowadzenia z ww. dziećmi wspólnego gospodarstwa domowego.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w której podnosiła, że w chwili kiedy złożyła wniosek o przyznanie kolejnego dodatku mieszkaniowego nie miała wiedzy co do charakteru świadczeń przyznanych jej dzieciom F. i M. z których nigdy nawet nie korzystała. Podkreślała także, że dzieci zamieszkują u niej z uwagi na to, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązał ją do udostępnienia im mieszkania. Skarżąca wskazała także na szczególną sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową rodziny związaną z niepełnosprawnością dzieci, charakterem ich schorzeń oraz problemami zdrowotnymi jej i męża oraz na wysokie koszty utrzymania mieszkania i rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G.W.. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim skargę a uwzględnił uznając, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sądu wskazał, że wznowienie postępowania obliguje organ do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem nowo ujawnionej okoliczności. W toku postępowania wyjaśniającego na organie ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, jak również jego wszechstronnej oceny (art. 7 i 77 k.p.a.). Organ jest obowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), w szczególności powinien ustosunkować się do wniosków dowodowych strony i wskazywanych przez nią okoliczności faktycznych. (art. 78 i nast. k.p.a.). Konsekwencją tego jest obowiązek organu wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a).

Zdaniem Sądu organy obu instancji wskazanym wymogom procesowym w rozpoznawanej sprawie nie sprostały.

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji utrzymanej nią w mocy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organy nie wyjaśniły jednoznacznie okoliczności kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy dodatku mieszkaniowego i jego wysokości, związanej z liczbą osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią. We wniosku z dnia [...] września 2006 r. wnioskodawczyni podała, że liczba osób w rodzinie wynosi 5, a w deklaracji o dochodach, że dorosłe dzieci pozostają na utrzymaniu rodziców. Jednak w kolejnym piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. skierowanym do organu I instancji wymieniona wskazywała, iż wprawdzie dzieci zamieszkują wraz z nią, ale nie otrzymuje od nich żadnych pieniędzy. Otrzymywane "pieniądze socjalne" M. i F. przeznaczają na prowadzenie samodzielnego gospodarstwa (zakup leków, ubranie wyżywienie). Okoliczności podnoszone przez skarżącą w ostatnim piśmie korespondują z informacją uzyskaną z Centrum Pomocy Rodzinie. Otóż wskazane w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. kwoty zasiłków stałych pobierane w 2006 roku przez F. i M. K. wskazują jednoznacznie, iż świadczenia te były przyznane w wysokościach należnych osobom samotnie gospodarującym tj. osobom prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe. Tymczasem organ zaniechał wyjaśnienia tej okoliczności i jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia, skład osobowy gospodarstwa domowego skarżącej (pięć osób) dla określenia dochodu rodziny ustalił wyłącznie na podstawie treści jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, dołączonej deklaracji o dochodach oraz pisma z [...] marca 2008 r. Takie stanowisko zostało zaaprobowane przez organ drugiej instancji. Sąd zwrócił uwagę, że wprawdzie procedura przyznawania dodatków mieszkaniowych (wniosek, deklaracja) opiera się na konstrukcji przewidzianej w art. 75 § 2 k.p.a., to jednak nie zwalnia to organu od weryfikacji okoliczności wynikających z wniosku i deklaracji w kontekście innych dowodów. Sąd wskazał również, że o ile na druku "deklaracja" zawarte jest pouczenie dla strony, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu, to brak tam wyjaśnienia pojęcia "gospodarstwo domowe" w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

W ocenie Sądu, wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie bez uprzedniego wyjaśnienia powyższych okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane przez Sąd braki w wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy przesądzają o tym, że rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 107 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skutkowało koniecznością uchylenia obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż jego rozstrzygnięcie nie będzie skutkować naruszeniem zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 134 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ustalił hipotetycznie, że nawet w przypadku przyjęcia przez organ administracyjny przy rozstrzyganiu sprawy 3-osobowego składu gospodarstwa domowego skarżącej, przez wyłączenie z niego pobierających zasiłek stały F. K. oraz M. K., należny dodatek mieszkaniowy wynosić będzie więcej, niż ustalony w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligował organ do uwzględnienia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uwag wynikających z uzasadnienia wyrok, w tym do wyjaśnienia przy użyciu innych dostępnych środków dowodowych, na przykład dokumentacji dotyczącej przyznania M. i F. K. zasiłków stałych oraz przesłuchania ich oraz pozostałych wspólnie zamieszkujących członków rodziny na okoliczność ustalenia składu osobowego gospodarstwa domowego skarżącej.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. W.. Wniosło skargę kasacyjną zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rażąca naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1) art. 16 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia sądu przez skład, w którym jeden z jego członków nie był sędzią;

2) art. 133 § 1 P.p.s.a. przez wydanie orzeczenia jedynie na podstawie części akt sprawy, tj.:

- na podstawie wyrwanego z całości, części zdania H. K., zamieszczonego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r., któremu nadano całkowicie inne od rzeczywistego znaczenie i sens, bez uwzględnienia całej treści tego pisma, z której w oczywisty sposób wynika, że gospodarstwo domowe składa się z pięciu, a nie z trzech osób,

- poprzez pominięcie dowodów w postaci wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a w szczególności pkt 10 dotyczącego liczby osób w gospodarstwie domowym, deklaracji o wysokości dochodów, z której wynika, że gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób, a ponadto, że M. K.i F. K. pozostają na utrzymaniu rodziców; a także tego, że deklaracja powyższa została złożona przez H. K. z pouczeniem jej o treści art. 233 Kodeksu karnego z adnotacją "a uprzedzony(a) o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego potwierdzam własnoręcznym podpisem prawdziwość danych zamieszczonych w deklaracji.",

- poprzez pominięcie dowodu w postaci oświadczenia H. K. zawartego w odwołaniu z dnia [...] maja 2008 r., na stronie 2 w postaci " Z mojej emerytury i męża muszę utrzymać całą rodzinę, tj. 5 osób, w tym na 2 dzieci, które leczą się psychiatrycznie, a z G. Centrum Pomocy Rodzinie otrzymują po około 400 zł.";

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez bezpodstawne uznanie, że postępowanie przed organami administracji publicznej odbyło się z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w sytuacji kiedy naruszenie to nie miało miejsca; choć Sąd wskazał na naruszenie powyższych przepisów, to nie wskazał, na czym ono polega w tej konkretnej sprawie; uzasadnienie sądu zawarte na stronie 8 (akapit pierwszy) zawiera jedynie przywołanie wymienionych tam przepisów prawa i krótkie wyjaśnienie, czego one dotyczą z pominięciem okoliczności tej konkretnej sprawy, w sytuacji kiedy:

- oba organy administracji publicznej zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i należycie go oceniły; wbrew twierdzeniom Sądu nie pominęły okoliczności, że zasiłki stałe przyznane dzieciom M. K. i F. K. zostały wydane dla osób samotnie gospodarujących,

- stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu poprzez o treści art. 10 k.p.a.;

- decyzje organów nie naruszają postanowień art. 107 § 3 k.p.a.

Wskazując na powyższe okoliczności organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. W. podniosło, że w rozważanym stanie faktycznym i prawnym zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., albowiem skład Sądu I instancji był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż jeden z członków składu sądu nie był sędzią. Choć dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na to, że skład sądu z udziałem asesora sądowego jest zgodny z przepisami Konstytucji RP i nie wpływa to na ważność postępowania sądowego, to w ocenie skarżącego organu, stanowisko takie pozostaje w oczywistej sprzeczności z Konstytucją RP. W tym stanie rzeczy zdumienie organu budzi niezauważanie nieważności postępowania przez sąd i pomimo takiego stanu rzeczy orzekanie w składach niezgodnych z Konstytucją RP. Zdumienie jest tym większe, że dotyczy to Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w swoich licznych orzeczeniach (oczywiście nie dotyczących swojego ustroju) często odmawia zastosowania przepisu prawa niezgodnego z Konstytucją.

Zdaniem skarżącego Kolegium, Sąd I instancji bezpodstawnie i w sposób całkowicie dowolny uznał, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania, co musiało skutkować uchyleniem decyzji.

W ocenie Kolegium, Sąd naruszył art. 133 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie całości akt sprawy. Tymczasem zaskarżone orzeczenie zostało wydane jedynie na podstawie części akt sprawy. Zdaniem skarżącego organu, Sąd oparł swoje orzeczenie na podstawie wyrwanego z całości części zdania H. K., zamieszczonego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. Tej części zdania sąd nadał całkowicie inne od rzeczywistego znaczenie bez uwzględnienia całej jego treści, z której wynika, że gospodarstwo domowe składa się z pięciu, a nie z trzech osób. Sąd pominął dowód w postaci wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym wnioskodawczyni wskazała, że jej rodzina składa się z pięciu osób wspólnie prowadzących gospodarstwo domowe. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje również to, że deklaracja powyższa została złożona przez H. K. z pouczeniem jej o treści art. 233 Kodeksu karnego. Pouczenie to dotyczyło wszystkich danych wskazanych przez stronę przeciwną we wniosku, o którym mowa wyżej. Również tych, które dotyczyły liczby członków gospodarstwa domowego strony przeciwnej. Sąd pominął także dowód w postaci oświadczenia H. K. zawartego w odwołaniu z dnia [...] maja 2008 r., że z jej i męża emerytury utrzymuje się cała rodzina, tj. 5 osób.

W ocenie skarżącego Kolegium, Sąd I instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bezpodstawnie uznał, że w postępowaniu przed organami administracji doszło do naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie wskazał, na czym naruszenia te polegają. Wbrew stwierdzeniu Sądu, organy administracji publicznej zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i należycie go oceniły. Organy nie pominęły okoliczności, że zasiłki stałe zostały przyznane M. K. i F. K. jako osobom samotnie gospodarującym. Okoliczność ta jednak nie miała i nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W rozważanej sprawie znaczenia miało jedynie to, że pomoc społeczna dzieciom skarżącej została przyznana i dochód z tego tytułu należało wliczyć do podstawy ustalającej prawo do dodatku mieszkaniowego. Nie miało natomiast znaczenia to, czy pomoc ta została przyzna słusznie czy też nie i czy istnieją podstawy do wzruszenia decyzji ostatecznej w zakresie przyznania zasiłków stałych. Z tych powodów nie było i nie ma potrzeby uzależniania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie od przeprowadzenia dowodu z akt postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania zasiłków stałych.

Wbrew twierdzeniom Sądu, stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu. W postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2008 r. pouczono H. K. o tym, że przysługuje jej prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, tj. o treści art. 10 k.p.a.

Decyzje obu organów nie naruszają postanowień art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organy nie musiały uzasadniać, dlaczego odmówiły wiary oświadczeniu strony zawartemu w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. Przeciwnie aniżeli Sąd I instancji, organy oceniły to oświadczenie w kontekście całej treści wymienionego pisma. Innych dowodów co do liczby osób w gospodarstwie domowym, poza wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego i zawartą w nim deklaracją o wysokości dochodu, a także odwołaniem od decyzji organu I instancji, nie było. W ocenie Kolegium, w świetle powyższych wywodów, nie ma potrzeby dopuszczenia dowodu z przesłuchania wszystkich członków rodziny H. K..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania.

Z uwagi na to, iż skarga kasacyjna podnosi zarzut nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na przesłankę art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. powołując się na to, iż skład Sądu był sprzeczny z przepisami prawa, zarzut ten jako najdalej idący, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał jako pierwszy i nie uznał go za usprawiedliwiony.

Przepis art. 16 ust. 1 ustawy P.p.s.a. stanowi, iż sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów z zastrzeżeniem § 2 i 3 (które w tym przypadku nie mają zastosowania), chyba że ustawa stanowi inaczej.

Kasator przyznaje, iż przepis art. 26 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (P.u.s.a.) upoważnia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego za zgodą Kolegium Sądu do powierzenia asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich, tj. orzekania w sprawach sądowoadministracyjnych w sądzie administracyjnym na czas określony. W tej sytuacji fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznawał skargę H. K. w składzie dwóch sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i asesora nie oznacza, że pozostawało to w sprzeczności z przepisami ustawy. M.R. został mianowany asesorem w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. w trybie art. 26 § 2 P.u.s.a. W kwestii składu Sądu miał więc zastosowanie przepis art. 16 ust. 1 ustawy P.p.s.a. z uwzględnieniem także końcowej części tego przepisu, który odczytywany łącznie z art. 26 § 2 P.u.s.a. przewidywał możliwość orzekania także przez asesorów sądowych.

Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności przepisu przewidującego funkcje orzecznicze asesorów należy zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06 orzekł o niezgodności art. 135 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednak, iż przepis ten traci moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, zaś czynności asesorów sądowych, o których mowa w zakwestionowanym przepisie nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał wskazał, że dopiero po upływie 18 miesięcy, w przypadku braku zmiany przez ustawodawcę niekonstytucyjnej normy, orzeczenie doprowadzi do eliminacji przepisu z systemu prawa. Do tego czasu orzeczenia wydawane przez asesorów sądowych są - z konstytucyjnego punktu widzenia - dopuszczalne.

Z uwagi na zbliżony charakter powierzenia czynności orzeczniczych asesorom uregulowanego w prawie o ustroju sądów powszechnych oraz w ustawodawstwie dotyczącym sądownictwa administracyjnego, treść orzeczenia Trybunału oraz jego skutki należy odnosić do instytucji asesora przewidzianej w ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym w dacie wydania zaskarżonego wyroku dopuszczalne było pełnienie czynności sędziowskich przez asesora.

Podkreślenia wymaga, iż Trybunał wyłączył w tych sprawach stosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji, który przewiduje wznowienie postępowania, w przypadku wydania orzeczenia na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny. Jeśli wyłączone zostało wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, to tym bardziej nie jest dopuszczalne uznanie takiej sytuacji za uprawniającą do uchylenia wyroku nieprawomocnego w oparciu o przesłankę z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Należało zatem uznać, iż do czasu upływu osiemnastomiesięcznego terminu orzekania przez asesora sądowego było prawnie dopuszczalne, a więc skład Sądu, który wydał zaskarżony wyrok, odpowiadał obowiązującym przepisom.

Za niezasadne uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty dotyczące naruszenia art. 133 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Pierwszy z powołanych przepisów stanowi o obowiązku sądu administracyjnego wydania wyroku po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wymagania z tego przepisu zostały spełnione, gdyż zaskarżony wyrok zapadł po zamknięciu rozprawy, a jego podstawę stanowiły akta przedmiotowej sprawy administracyjnej. Oceniając zaś zebrany materiał Sąd pierwszej instancji trafnie podniósł zaistniałe w sprawie wątpliwości co do składu osobowego gospodarstwa domowego H. K.. Sprzeczności występujące między danymi zawartymi we wniosku i deklaracji, a twierdzeniami skarżącej zawartymi w odwołaniu oraz skardze, wymagały wyjaśnienia w drodze dodatkowych czynności procesowych. Za bezsporne należało uznać, iż dzieci skarżącej F. i M. K. pobierały zasiłki stałe po 418 zł miesięcznie. Natomiast wobec sprzecznych twierdzeń skarżącej w kwestii prowadzenia wspólnego gospodarstwa organ winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe przesłuchując członków rodziny skarżącej, a także dołączyć do akt dokumentację w sprawie przyznania zasiłków w postaci kopii decyzji ewentualnie odpisów wniosków zainteresowanych.

Dostrzeżenie przez Sąd potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego dawało podstawę do oceny, iż w postępowaniu organ naruszył przepisy art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Odmienna ocena zebranych dowodów dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmuje za miarodajne tylko te twierdzenia i dowody, które wskazują na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego skarżącej z jej dziećmi. Jako niepoparte przekonywującymi dowodami, stanowisko to nie mogło podważyć oceny Sądu pierwszej instancji.

Skoro istnieją możliwości przeprowadzenia obiektywnych dowodów, w tym także z dokumentów, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zachodzi sytuacja, o której stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. Nakłada to na Sąd obowiązek uchylenia zaskarżonych decyzji.

Z powyższych względów uznając, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.