Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1129/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 12 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Marek Sachajko WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] czerwca 2016 roku, nr [...]; II. zasądza od Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. decyzją z [...] września 2017 r., nr [...], po rozpatrzenia odwołania M. K. (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z [...] czerwca 2016 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2015 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 – 2013) na rok 2015. Deklarowała realizację pakietu 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie:

-2.1. – uprawy rolnicze na powierzchni 7,07 ha,

- 2.3. – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 3,17 ha.

W tym samym dniu strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek na rok 2015 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 – 2013) w przypadku przeniesienia gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych w związku z przejęciem posiadania gruntów w dniu [...] lutego 2015 r. od pani A. M.- K., na których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Do wniosku załączono oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) do dnia [...] marca 2017 r. w związku z przejęciem posiadania gruntów na podstawie umowy cesji z dnia [...] lutego 2015 r. zawartej pomiędzy panią A. M.- K. (cedent) a panią M. K. (cesjonariusz) na których realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zgodnie z umową, pani M. K. oświadczyła, iż przejmuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe, które było realizowane na działkach ewidencyjnych nr [...], położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie P.. znajdujących się w obrębie ewidencyjnym W. . Wniosek ten został przekazany do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową do biura w G..

W dniu [...] czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał decyzję nr [...], odmawiając stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że nie nastąpiło skuteczne przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego z uwagi na niezgodność sporządzonej umowy z założeniami określonymi w przepisach regulujących przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Organ przywołał treść § 32 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. U. z 2013, poz.361, z późn. zm.), zgodnie z którym nowy posiadacz gruntów dołącza

1) oświadczenie, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do:

a) kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 39 ust. 1-3 lub 5;

2) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji.

Organ podał, że w niniejszej sprawie A. M. – K. zawarła z M. K. umowę cesji praw z dzierżawy z dnia [...] marca 2012r. na przedmiotowe grunty rolne o pow. 10,49 ha, na których od 2012r. realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Przejmująca zobowiązanie M. K. złożyła wymagane dokumenty oraz oświadczenia celem kontynuowania podjętych zobowiązań w 2015r. W ocenie organu z uwagi na treść w/w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 aby doszło do przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego powinny być spełnione następujące warunki:

- przejęcia zobowiązania powinno nastąpić wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową,

- podstawą przeniesienia posiadania działek rolnych powinna być umowa (sprzedaży, dzierżawy lub inna),

- przekazanie działek rolnych i zobowiązania powinno nastąpić od tej samej osoby,

przejmującym (grunty i zobowiązania) powinna być jedna osoba.

Zdaniem organu I Instancji, w przypadku umowy cesji zawartej pomiędzy panią A. M.- K. a panią M. K. nie mamy do czynienia z "umową sprzedaży, dzierżawy lub inną umową, w wyniku której zostało przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym" i uznał przejęcie zobowiązania przez cesjonariusza za nieskuteczne. Organ powoła się na przepis art. 509 § 1 kc wskazując, że dzierżawca i wynajmujący nie mogą bez akceptacji drugiej strony przenieść całego stosunku najmu czy dzierżawy. Pogląd ten odnosi się do sytuacji, gdy strony w drodze czynności prawnej zamierzają dokonać zmiany podmiotu po jednej ze stron, a z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku umowy zawartej [...] lutego 2015r. między A. M. – K. a M. K.. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił stronie przyznania wszystkich płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 na rok 2015.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji, strona wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w dniu [...] czerwca 2016 r. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona podniosła, że wbrew twierdzeniom organu doszło do przeniesienia posiadania gruntów i strona podjęła się kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Podała, że przejęła wszystkie obowiązki, prawa i zobowiązania dotyczące umowy dzierżawy działek [...] obręb W. za zgodą wydzierżawiającego M. M.. A. M. – K. i M. M. byli z nią w Biurze Powiatowym ARiMR w G. w tej sprawie i takie oświadczenia woli złożyli przed pracownikiem Biura. Do odwołania załączyła oświadczenia A. M. – K. i M. M..

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P., decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. postąpił prawidłowo odmawiając stronie płatności. Organ wskazał, że aby doszło do przejęcia zobowiązania muszą zostać spełnione warunki wskazane w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Organ podał, że wskazany w tych przepisach termin 7 miesięcy na złożenie dokumentów został przez odwołującą dochowany. Zdaniem organu, umowa zawarta pomiędzy odwołującą a panią A. M.- K. nie spełniała przesłanek wskazanych w ww. przepisach, w związku z czym nie nastąpiło skuteczne przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W dniu [...] listopada 2016 r. strona wniosła o unieważnienie decyzji organu II instancji i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku pani M. K. wywiodła, że doszło do przejęcia posiadania za zgodą wydzierżawiającego, na dowód czego wnioskodawczyni załączyła oryginał umowy cesji z dnia [...] lutego 2015 r. wraz z protokołem zdawczo odbiorczym sporządzonym w tej samej dacie.

W odpowiedzi na wniosek, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji, z uwagi na toczące się postępowanie sądowe, wszczęte skargą do sądu administracyjnego z dnia [...] października 2016 r.

W przedmiotowej skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca zarzuciła:

1) wadliwą interpretację Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

2) brak starannego przeanalizowania wniesionych przez nią dokumentów zarówno przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., jak i Dyrektora D. Oddziału ARiMR we W. i wyciągnięcie krzywdzącego skarżącą wniosku skutkującego odmową przyznania należnej stronie płatności.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podtrzymała argumentację i stanowisko wyrażone na etapie postępowania administracyjnego. Podała, że organ nie wskazał przepisów, które wykluczałyby ważność umowy cesji praw umowy dzierżawy w sytuacji gdy została ona zawarta za wiedzą i zgodą (wyrażoną ustnie i pisemnie) przez wydzierżawiającego. Wskazał, że § 4 umowy nie kreuje żadnej trzeciej strony umowy lecz wskazuje na fakt, że umowa została zawarta za wiedzą i zgodą wydzierżawiającego. Potwierdzeniem tej okoliczności jest również jego pisemne oświadczenie z [...] czerwca 2016r.

W odpowiedzi na powyższą skargę, Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ powołując się na art. 509 § 1 kc wskazał, że sama cesja nie doprowadzi do zmian po którejkolwiek ze stron umowy najmu czy dzierżawy. Dzierżawca i wynajmujący nie mogą bez akceptacji drugiej strony przenieść całego stosunku najmu czy dzierżawy na inną stronę. Pogląd ten odnosi się do sytuacji, gdy strony, w drodze czynności prawnej, zamierzają dokonać zmiany podmiotu po jednej ze stron, a taka sytuacja ma miejsce w przypadku umowy zawartej przez A. M. – K. i M. K. z [...] lutego 2015r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., określanej dalej "p.p.s.a.") w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest odmowa przyznania Skarżącej płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015 w wyniku uznania za nieskuteczne przeniesienia zobowiązania rolnośrodowiskowego na gruntach oznaczonych jako działki nr [...], położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie P., obręb ewidencyjny W. od dotychczasowego producenta z uwagi na to, że dołączona umowa cesji z [...] lutego 2015r. nie była umową sprzedaży, dzierżawy lub inną umową, w wyniku której zostało na Skarżącą przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Sąd orzekający podziela stanowisko organu, że prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest prawem o charakterze publicznoprawnym, kształtowanym decyzją administracyjną, nie może być więc przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest ściśle związane z gospodarstwem rolnym, służy realizacji określonych celów dotyczących gospodarstwa rolnego, stąd też przeniesienie tego prawa na inny podmiot możliwe jest tylko w tych przypadkach, w których przepisy dotyczące tej płatności przewidują taką możliwość.

Zgodnie z § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.- dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy.

Nowy posiadacz gruntów powinien złożyć wniosek o przyznanie płatności wraz z wymaganymi dokumentami w odpowiednim terminie określonym w § 32 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, czyli 7 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania. Organ uznał, że termin ten został przez Skarżącą dochowany, co było stanowiskiem słusznym.

Zgodnie z § 32 ust. 5 powołanego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku, oprócz dokumentów wymaganych na podstawie § 24, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada dołącza:

1) oświadczenie, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do:

a) kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 39 ust. 1-3 lub 5;

2) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji.

Z kolei według art. 44 ust. 1 rozporządzenia komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w przypadku, gdy podczas trwania zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekaże całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przejęte, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie.

Zdaniem Sądu, powyższa regulacja z uwzględnieniem art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) wskazuje, że do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodzi wtedy, gdy:

- przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową,

- przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane na podstawie umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej)

- przejmującym grunty i zobowiązanie jest ta sama osoba, bo nowy posiadacz gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zobowiązuje się do kontynuowania tego zobowiązania.

Organy nie kwestionowały spełnienia warunków określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Z akt sprawy wynika, że do wniosku o przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego przez A. M. – K. na działkach nr [...] i [...] Skarżąca dołączyła umowę cesji praw z umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2012r. Z § 2 tej umowy wynikało, że cedent (A. M. – K.) ceduje na Skarżącą (cesjonariusza) prawa do umowy dzierżawy dnia [...] marca 2012r. zawartej pomiędzy M. M. a A. M. – K. . Z § 4 umowy cesji wynikało, że umowa została sporządzona w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron i wydzierżawiającego.

Organ I instancji analizując treść tej umowy wskazał na przepisy kodeksu cywilnego regulującego umowę dzierżawy, do których stosuje się odpowiednio przepisy o najmie. Zgodnie z art. 678 § 1 kc w zw. z art. 694 k.c. wstąpienie nowego podmiotu w prawa i obowiązki wydzierżawiającego aktualizuje się w przypadku zbycia przedmiotu dzierżawy, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało. Słusznie organ podał, że skoro stosunek dzierżawy jest umową wzajemną, skorelowane są tu nie tylko prawa ale i obowiązki każdej ze stron. Dzierżawca i wydzierżawiający są jednocześnie względem siebie wierzycielami i dłużnikami a sama cesja (art. 509 § 1 k.c.) nie doprowadzi do zmiany którejkolwiek ze stron. Bez akceptacji drugiej strony dzierżawca czy wydzierżawiając nie może przenieść całego stosunku dzierżawy na inną stronę. Jak wskazuje się w doktrynie (vide: Zmiana stron umowy najmu i dzierżawy w czasie obowiązywania umowy cz. I, Katarzyna Siwiec, Nieruchomości 2013, nr 8, Legalis) mimo, iż preferowana zmiana stron umowy wzajemnej o charakterze ciągłym powinna następować przez rozwiązanie dotychczasowej umowy i zawarcie nowej między innymi stronami, to nie wyklucza się także możliwości zmian stron umowy zobowiązania wzajemnego poprzez przelew wierzytelności i przejęcie długów. Każdorazowo zatem aby mogło dojść do zmiany stron umowy, zwłaszcza dzierżawcy, konieczne jest dokonanie cesji wierzytelności przysługujących tej stronie z tytułu wiążącej ją umowy na nowy podmiot i jednocześnie przejęcie długu dotychczasowej strony przez tenże podmiot. Instytucja przejęcia długu uregulowana została w art. 519 kc . Zgodnie z tym przepisem osoba trzecia może wstąpić w miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony. Umowa ta jednakże wymaga zgody drugiej ze stron umowy dzierżawy, co wynika z art. 519 § 2 k.c. Zgoda ta może być udzielona przed, równocześnie bądź po zawarciu owej umowy. Do zmiany dzierżawcy nie jest zatem wystarczające samo przelanie wierzytelności o udostępnienie przedmiotu umowy, zawsze zagwarantowane musi zostać jednocześnie przejęcie długu przez nowego najemcę lub dzierżawcę.

W przedmiotowej sprawie z uwagi na regulacje wynikające z § 32 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 13 marca 2013r. zmiana stron umowy dzierżawy polegająca na rozwiązaniu dotychczasowej umowy dzierżawy zawartej między M. M. a A. M. – K. i zawarcia nowej umowy między M. M. a Skarżącą nie umożliwiłaby kontynuowania zobowiązania środowiskowego przez Skarżącą. Wówczas bowiem przekazanie działek rolnych i zobowiązania nastąpiłoby od dwóch różnych osób.

Zobowiązanie środowiskowe musi być realizowane w sposób ciągły i nierozerwalny. Z punktu widzenia celów programu a zwłaszcza ciągłości zobowiązania, istotne jest zachowanie tożsamości gruntów, na których jest realizowane przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe. Jak wynika z wyżej wskazanego § 32 ust. 1 rozporządzenia przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej nowemu posiadaczowi jest możliwe w razie wystąpienia ogólnie określonego zdarzenia, jakim jest przeniesienie posiadania (na podstawie stosownej umowy), przy czym, co istotne, przepis ten nie zawiera bardziej szczegółowego zastrzeżenia, czy chodzi tu o przeniesienia posiadania samoistnego czy zależnego. Również art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 posługując się pojęciem "przekaże całość lub część swojego gospodarstwa" nie pozwala na ograniczenie możliwości przeniesienia posiadania jedynie do posiadaczy samoistnych. Pojęciem posiadania posługuje się ustawodawca w wielu innych aktach prawnych, jednak ze względów systemowych należy przyjąć, że pojęcie to ma treść określoną w art. 336 k.c. Pogląd taki reprezentowany jest niezmiennie w judykaturze (np. w wyroku SN z dnia 27 sierpnia 2003 r., I CKN 665/00, LEX nr 182864, w którym Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie posiadania w rozumieniu art. 207 u.g.n. oraz art. 336 k.c. jest tożsame). Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zawarcie umowy najmu, dzierżawy, czy użyczenia przesądza raczej o nabyciu posiadania zależnego. W związku z powyższym do przeniesienia posiadania może dojść zarówno pomiędzy posiadaczem samoistnym jak i zależnym. Dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowych istotne jest aby przekazujący realizował jednocześnie zobowiązanie środowiskowe. Płatność rolnośrodowiskowa może zostać przyznana zarówno posiadaczowi zależnemu, jak i samoistnemu. W przypadku gdy nieruchomość znajduje się jednocześnie w posiadaniu samoistnym i posiadaniu zależnym, płatność może być przyznana tylko jednemu podmiotowi - temu, który aktualnie spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Skoro przeniesienia posiadania w świetle przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych nie musi nastąpić jedynie od posiadacza samoistnego nie jest wykluczone przeniesienie posiadania między posiadaczami zależnymi. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego musi uzyskać posiadanie w sposób sformalizowany (bo w "wyniku umowy" przenoszącej to posiadanie i bezpośrednio od dotychczasowego "beneficjenta"(podmiotu, który uzyskał prawo do płatności rolnośrodowiskowej), którego zobowiązanie nowy posiadacz zgodził się przejąć. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2.06.2016r., III S.A./Wr 279/16). Dla zastosowania § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego istotna jest kwestia następstwa prawnego pomiędzy kolejnymi podmiotami, które władają daną nieruchomością, czy to w ramach posiadania samoistnego, czy to w ramach posiadania zależnego.

Pod rządem kodeksu cywilnego, podobnie jak wcześniej prawa rzeczowego, zmiana tytułu posiadania przez posiadacza w czasie posiadania jest dopuszczalna, z tym tylko zastrzeżeniem, że nie może się ona ograniczać jedynie do sfery wewnętrznych przeżyć posiadacza, lecz musi być w sposób niedwuznaczny zamanifestowana na zewnątrz (orzeczenie SN z dnia 12 maja 1959 r., I CR 167/59, OSNCP 1961, nr 1, poz. 8; orzeczenie SN z dnia 25 marca 1999 r., III CKN 214/98, LEX nr 578040; postanowienie SN z dnia 20 czerwca 2012 r., I CSK 561/11, LEX nr 1215403). Jak trafnie zauważa Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., V CSK 269/12, LEX nr 1365760: "Zgodnie z art. 348 k.c. przeniesienie posiadania może nastąpić przez wydanie rzeczy - ponieważ posiadanie jest stanem faktycznym, więc jego przekazanie nie wymaga innej czynności niż faktyczna - następcą w posiadaniu jest ten komu posiadanie dobrowolnie przekazał poprzednik. Wydanie rzeczy może dotyczyć tylko sfery corpus, nie zaś animus. Nie jest następcą ten, kto wszedł w posiadanie wyzuwając z posiadania poprzedniego posiadacza lub kto objął rzecz, z której posiadania poprzedni posiadacz zrezygnował, a więc ten, kto uzyskał posiadanie w sposób pierwotny, nie zaś pochodny" (podobnie SA w Łodzi w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r., I ACa 292/13, LEX nr 1363283). W szczególności, zgodnie z art. 351, przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależnego albo na dzierżyciela następuje na mocy samej umowy między stronami (traditio brevi manu). Nie ma tu potrzeby wydania rzeczy w celu przeniesienia posiadania samoistnego na posiadacza zależnego lub dzierżyciela, ponieważ posiadacz zależny lub dzierżyciel już nią władają.

Skoro więc wg kodeksu cywilnego przeniesienie posiadania może nastąpić w drodze czynności faktycznej a do wymaganego w § 32 rozporządzenia przeniesienia posiadania wymagane jest sformalizowanie tego aktu w drodze umowy i nie ma ograniczeń wyłączających względem posiadaczy zależnych, organ nie ma podstaw do dokonywania oceny innych skutków umowy poza przeniesieniem posiadania. W § 32 rozporządzenia jedynie przykładowo wskazano, że umową przenosząca posiadanie może być umowa sprzedaży, dzierżawy i inna. Organ winien w niniejszej sprawie ustalić więc, czy przedłożona w niniejszej sprawie umowa cesji z [...] lutego 2015r. stanowi w istocie umowę przenoszącą posiadanie.

Okoliczności te nie zostały w sprawie zbadane przez organy w sposób wystarczający. Organy bowiem oparły się jedynie na literalnym brzmieniu umowy cesji praw z umowy dzierżawy. Nie dokonały oceny tej umowy przez pryzmat art. 65 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym : § 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Skarżąca w odwołaniu wskazała, że była w biurze Powiatowym ARiMR w G., gdzie składała jeden z wniosków i tam złożyła wraz z A. M. – K. i M. M. oświadczenia wskazujące na fakt, że przejęła wszystkie prawa i obowiązki dotyczące umowy dzierżawy za zgodą wydzierżawiającego. Okoliczności te winny zostać zweryfikowane przez organ w drodze ustalenia w Biurze w G. czy oprócz umowy cesji z [...] lutego 2015r. Skarżąca składała inne załączniki do wniosku, składała oświadczenia oraz przez zobowiązanie skarżącej do dołączenie umowy dzierżawy z [...] marca 2012r., której analiza jest niezbędna w zakresie oceny czego dotyczyła cesja i czy w odmienny sposób strony ukształtowały przeniesienie posiadania. Skarżąca dołączyła oświadczenia M. M. i A. M. – K. przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Nie zostały one poddane analizie. Do wniosku z [...]11.2016r. dołączyła protokół zdawczo – odbiorczy (który umową nie jest) i umowę cesji z [...].02.2015r., która jak podała była oryginałem. Dokumenty te winny być ocenione przez organ pod kątem rzeczywistej woli stron przy zawarciu umowy dzierżawy. Umowa ta w § 2 wskazuje bowiem jedynie na przeniesienie praw z umowy z dnia [...].03.2012r. a nie obowiązków i przeniesienia posiadania, wyjaśnienia wymaga rzeczywista wola stron w tym zakresie. Organ mimo ograniczeń w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego wynikających z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r.o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013( [...] t.j.) nie jest zwolniony od stania na straży praworządności i rozpatrzenia całego materiału w sposób wyczerpujący. Treść dokonanych czynności prawnych nie jest zdaniem Sądu jasna i wymagała przeprowadzenia przez organy dodatkowych dowodów na okoliczność rzeczywistej woli stron zawierających umowę itd. Brak podjęcia działania przez organ w tym zakresie stanowiło naruszenie art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 65 Kodeksu cywilnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają oceny materiału dowodowego, rozważą konieczność przesłuchania stron umowy i wydzierżawiającego na okoliczność zamiaru stron i celu umowy, przeanalizują również treść umowy dzierżawy z [...] marca 2012r. w kierunku ustalenia rzeczywistej woli stron przy zawarciu umowy z [...] lutego 2015r., w zakresie przeniesienia posiadania między stronami umowy cesji za zgodą wydzierżawiającego i rozstrzygną w zakresie spełnienia warunku przedłożenia umowy przenoszącej posiadanie działek, o której mowa w § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013r.

Stwierdzone uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiły wystarczającą podstawę do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną ocenę, a ich obowiązkiem będzie nie budzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie czy przy uwzględnieniu woli stron i celów umowy doszło do przeniesienia posiadania przedmiotowych działek na skutek umowy zawartej między A. M. – K. a Skarżącą. Wyniki przeprowadzonego ponownie postępowania, uwzględniające ocenę wyrażoną w wyroku powinny zostać omówione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, sporządzonym zgodnie z wymogami przewidzianym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz realizujące zasadę przekonywania, wynikającą z art. 11 k.p.a.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.