Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 158/02
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2003-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: Poglądy Sądu nie mogą być uznane za ocenę prawną w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, co Sąd wydaje się dostrzegać przy ponownym rozpoznaniu sprawy, gdy stwierdza, że w ponownym postępowaniu administracyjnym chodzi o okoliczności faktyczne, a nie prawne oraz że organ administracji wojskowej wykonał wskazania Sądu.

Oceną prawną w rozumieniu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym są bowiem wysłowione w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego poglądy prawne dotyczące znaczenia zastosowanych przepisów prawa materialnego i proceduralnego.

TEZY

Poglądy Sądu nie mogą być uznane za ocenę prawną w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, co Sąd wydaje się dostrzegać przy ponownym rozpoznaniu sprawy, gdy stwierdza, że w ponownym postępowaniu administracyjnym chodzi o okoliczności faktyczne, a nie prawne oraz że organ administracji wojskowej wykonał wskazania Sądu.

Oceną prawną w rozumieniu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym są bowiem wysłowione w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego poglądy prawne dotyczące znaczenia zastosowanych przepisów prawa materialnego i proceduralnego.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Wiesława K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2002 r., II SA 3408/01 - oddala rewizję nadzwyczajną.


UZASADNIENIE

Stan sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem przedstawia się następująco.

Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia Rozwoju Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją (...) z dnia 10 marca 2000 r. wypowiedział mjr Wiesławowi K. stosunek zawodowej służby wojskowej. Decyzję wydano na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2, art. 79 ust. 4 i art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ w związku z par. 137 ust. 1 i 2 i par. 163 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./. Przyczyną wypowiedzenia było dokonane decyzją nr 52 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2000 r. rozformowanie Jednostki Wojskowej 3056 - Dowództwa Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA, w której skarżący pełnił służbę wojskową oraz brak możliwości wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, z uwagi na ich likwidację.

Od tej decyzji mjr Wiesław K. odwołał się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który decyzją (...) z dnia 29 maja 2000 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Mjr Wiesław K. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 29 listopada 2000 r. II SA 1710/00 uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego decyzji, dotyczącej braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe podporządkowane Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Odwołanie się wyłącznie do faktu rozformowania- macierzystej jednostki skarżącego i likwidacji pozostałych Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA nie stanowiło -zdaniem Sądu - wystarczającego uzasadnienia wypowiedzenia stosunku służbowego. Organ wojskowy podejmujący decyzję o wypowiedzeniu, nie dopełnił tym samym należycie wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych obowiązku rozważenia możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dniu 24 września 2001 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu, wypowiadającą mjr Wiesławowi K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji podał, że wszystkie istniejące w resorcie spraw wewnętrznych i administracji jednostki oraz struktury wojskowe postawione zostały w stan likwidacji i co się z tym wiąże - wszystkie stanowiska wojskowe. Powoduje to, że w gestii Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie ma możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe w celu pełnienia dalszej zawodowej służby wojskowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego mjr Wiesław K. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji zarzucając naruszenie art. 30 ustawy o NSA, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z bezwzględnie wiążącą Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2000 r. II SA 1710/00, w myśl której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien uchylić decyzję (...) z dnia 10 marca 2000 r. dyrektora Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o wypowiedzeniu stosunku służbowego z powodu braku uzasadnienia faktycznego oraz rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z par. 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że w zaskarżonej decyzji powtórzono argumenty z decyzji uchylonej przez Naczelny Sąd Administracyjny, podczas gdy właśnie te argumenty Sąd uznał za niewystarczające do podjęcia decyzji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 lipca 2002 r. II SA 3408/01 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, iż zarzuty przedstawione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zostały spełnione przesłanki upoważniające organ do podjęcia decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji, wydając decyzję z dnia 24 września 2001 r. wypełnił polecenia Sądu, wynikające z art. 30 ustawy o NSA. W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga zasługuje jednak na uwzględnienie, ale z przyczyn podniesionych przez skarżącego w piśmie procesowym i na rozprawie. Sąd uwzględniając skargę powołał się na art. 107 par. 1 Kpa, w którym wymienione są składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak i procesowego. Z kolei obowiązek umieszczenia w decyzji elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy może wynikać z odrębnych przepisów, do których odsyła się w art. 107 par. 2 Kpa. Zdaniem Sądu w wypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku zawodowej służby wojskowej, organ wojskowy wypowiadający taki stosunek zobowiązany jest do określenia w decyzji początkowego biegu terminu wypowiedzenia, jak również do określenia jego końca. Brak w decyzji organu pierwszej i drugiej instancji daty, od której biegnie okres wypowiedzenia powoduje -zdaniem Sądu-niedomówienia i możliwość różnej jego interpretacji.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku zarzucił rażące naruszenie art. 27 ust. 1. art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

W ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w powyższej sprawie i uchylając decyzje organu pierwszej oraz drugiej instancji wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym naruszony został przepis art. 7g ust. 4 i 5 pow. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepis par. 137 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niewskazanie w decyzji organu pierwszej i drugiej instancji zarówno daty, od której biegnie okres wypowiedzenia, jak też daty upływu jego wypowiedzenia.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że istotnie decyzja organu pierwszej i drugiej instancji nie zawierała w swej treści określenia daty początkowego okresu wypowiedzenia, jak również daty jego upływu. Faktem jest również, że obowiązek taki wynika z treści powołanego przepisu art. 79 ust. 4 i 5 ustawy jak również z przepisu par. 137 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych i z tego powodu pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za słuszny. Jednakże mimo to - zdaniem wnoszącego rewizję nadzwyczajną - zaskarżony wyrok rażąco narusza przepis art. 30 ustawy o NSA. Przy jego wydaniu nie uwzględniono bowiem oceny prawnej, która wyrażona już została w wyroku, wydanym w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 29 listopada 2000 r. II SA 1710/00. Zgodnie z art. 30 ustawy o NSA ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd, będzie on nadal związany oceną prawna wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i o ile nie ulegną zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając po raz pierwszy w tej sprawie w wyroku II SA 1710/00 badał zaskarżone decyzje i nie zakwestionował ich z powodu braku określenia w nich daty. od której biegnie okres wypowiedzenia, ani też daty upływu okresu wypowiedzenia, a jedynie zakwestionował decyzję organu drugiej instancji z dnia 24 września 2001 r. (...) z powodu jej niedostatecznego uzasadnienia faktycznego, dotyczącego braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe podporządkowane Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji i dlatego tylko tę decyzję uchylił. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, iż data, od której biegnie okres wypowiedzenia oraz data upływu tego okresu zostały już określone, poprzez fakt potwierdzenia przez skarżącego Wiesława K., własnoręcznym podpisem, jej otrzymania w dniu 12 kwietnia 2000 r. i dlatego nie zakwestionował, w swoim orzeczeniu, tego uchybienia organu. Dlatego też uchylenie w wyroku z dnia 31 lipca 2002 r. o II SA 3408/01 przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający, ponownie, w tej sprawie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji z powodu, którego nie kwestionował Sąd orzekający w tej sprawie po raz pierwszy rażąco naruszył art. 30 ustawy o NSA.

Wskazać ponadto należy, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w przedstawionej sprawie i uchylając decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 września 2001 r. oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia 10 marca 2000 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w sytuacji gdy powinnością Sądu było oddalenie skargi, rażąco naruszył również art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie jest trafny zarzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W sprawie zgodności z prawem wypowiedzenia stosunku służbowego skarżącemu toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2000 r. II SA 1710/00. W uzasadnieniu tego wyroku, uchylającego zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2000 r. Sąd przyjął, że po pierwsze - decyzja o wypowiedzeniu majorowi W. K. stosunku służbowego "nie ma dostatecznego uzasadnienia faktycznego", po drugie - przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wiąże rozpoczęcie okresu wypowiedzenia z podjęciem decyzji o wypowiedzeniu, a nie z uzyskaniem przez tę decyzję przymiotu ostateczności i wykonalności. W odniesieniu do wady zaskarżonej decyzji polegającej na braku należytego uzasadnienia faktycznego, Sąd stwierdził, że organ wojskowy, powołując się na przepis art. Art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, powinien wskazać okoliczności potwierdzające istnienie wskazanej w tym przepisie przesłanki wypowiedzenia, a mianowicie braku możliwości wyznaczenia żołnierza rozformowanej jednostki wojskowej na inne stanowisko służbowe. Sąd przyjął ponadto, że likwidacja Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA nie przesądziła o braku możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko w takiej jednostce, do czasy jej przejścia pod dowództwo MON, a w każdym razie takiej niemożności nie wykazano. W ocenie Sądu odwołanie się do faktu rozformowania macierzystej jednostki skarżącego i likwidacji pozostałych Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych nie stanowi wystarczającego uzasadnienia wypowiedzenia stosunku służbowego.

Wymaga w związku z tym wyjaśnienia, czy powyższe stwierdzenia Sądu mogą być uznane za ocenę prawną w rozumieniu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zważyć bowiem należy, że powyższy przepis, inaczej niż przepis art. 386 par. 6 Kpc, nie wprowadza rozróżnienia między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku. Z pobieżnej nawet analizy językowej przytoczonych wyżej zwrotów uzasadnienia zaskarżonego niniejszą rewizją wyroku wynika, że Sąd nie wyjaśniał prawnego znaczenia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie "braku możliwości przeniesienia skarżącego na inne stanowisko służbowe", lecz jedynie nakazał organom administracji wojskowej uzupełnienie braków decyzji polegających na niedostatecznym uzasadnieniu faktycznym w tym zakresie. Poglądy Sądu w tym zakresie nie mogą być uznane za ocenę prawną w rozumieniu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co Sąd wydaje się dostrzegać przy ponownym rozpoznaniu sprawy, gdy stwierdza, że w ponownym postępowaniu administracyjnym chodzi o okoliczności faktyczne, a nie prawne oraz że organ administracji wojskowej wykonał wskazania Sądu.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2000 r. Sąd wyraził ocenę prawną, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wiąże rozpoczęcie okresu wypowiedzenia z podjęciem decyzji o wypowiedzeniu, a nie z uzyskaniem przez tę decyzję przymiotu ostateczności i wykonalności. Sąd nie wypowiedział natomiast poglądu, że data, od której biegnie okres wypowiedzenia oraz data upływu tego okresu zostały już określone poprzez fakt potwierdzenia przez skarżącego otrzymania zaskarżonej decyzji w dniu 12 kwietnia 2000 r. Odmienny pogląd wnoszącego rewizje nadzwyczajną jest oparty na supozycjach i przypuszczeniach, nie zaś na analizie językowo-logicznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku, który zawiera całość argumentacji prawnej Sądu. Oceną prawną w rozumieniu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym są bowiem wysłowione w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego poglądy prawne dotyczące znaczenia zastosowanych przepisów prawa materialnego i proceduralnego.

Należy ponadto wskazać, że Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdy stwierdza, że wyrok jest słuszny, bowiem decyzje o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu powinny zawierać w swej treści określenie daty początkowego okresu wypowiedzenia, jak również daty jego upływu. W związku z tym ze wszech miar nieracjonalne jest żądanie uchylenia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego "słusznego" pod względem merytorycznym celem ponownego rozpoznania sprawy na podstawie błędnej, także według wnoszącego rewizje nadzwyczajną, wykładni przepisów prawa materialnego, której to wykładni nie zawiera uzasadnienie pierwszego w sprawie wyroku Sądu.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.