Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 450/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. S. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS", "organ") z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r. nr [...]odmawiającą stronie umorzenia należnych odsetek od nieopłaconych składek.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

E. S. wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. zwrócił się do ZUS o rozłożenie na raty płatności należności głównej i kosztów egzekucyjnych oraz o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek.

W piśmie z 4 września 2019 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku skarżący wyjaśnił, że jego podstawowym źródłem utrzymania jest renta z tytułu niezdolności do pracy, z której dokonywane są potrącenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Wskazał, że świadczenie jest niewystarczające, aby zaspokoić potrzeby życiowe, dlatego dalej prowadzi działalność gospodarczą. Opisał problemy zdrowotne wyjaśniając przy tym, że w związku z prywatnym leczeniem u lekarzy specjalistów zmuszony jest pożyczać pieniądze na ten cel. Stwierdził, że za rok osiągnie wiek emerytalny i nie wyobraża sobie, aby ze świadczenia nadal były dokonywane potrącenia, ponieważ spowoduje to konieczność korzystania z pomocy społecznej. Nie wyobraża sobie również aby długi skarżącego odziedziczyli ewentualni spadkobiercy. Odnosząc się do dokonanego przez ZUS zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości stanowiącej współwłasność z byłą żoną stwierdził, że oprócz hipoteki zabezpieczającej wierzytelności ZUS z tytułu zadłużenia, również dokonano zabezpieczenia hipotecznego za zaległości byłej żony.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w zakresie wniosku strony o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek, decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] ZUS odmówił umorzenia należnych odsetek od nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność w łącznej kwocie [...] zł, w tym:

ubezpieczenia społeczne - w kwocie [...] zł od nieopłaconych składek za okres październik 2011- luty 2012, kwiecień 2012- styczeń 2014, marzec-maj 2014, lipiec-sierpień 2014, październik 2014 - styczeń 2015, lipiec 2015 - maj 2016, maj 2018 - lipiec 2019,

ubezpieczenie zdrowotne - w kwocie [...] zł od nieopłaconych składek za okres październik 2013, styczeń 2014, grudzień 2016, grudzień 2017 - lipiec 2019,

Fundusz Pracy - w kwocie [...] zł od nieopłaconych składek za okres grudzień 2011- styczeń 2012, maj 2012 - październik 2013.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: ,,u.s.u.s.). Organ stwierdził ponadto, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nie wykazał by powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, a także by stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Tym samym w ocenie organu w sprawie nie wystąpiły również przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Wnioskiem z dnia 6 listopada 2019 r. skarżący wystąpił do ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek zakończonej decyzją z dnia [...] października 2019 r.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS, że zapłata odsetek nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, powołał się na stan zdrowia (przewlekłą chorobę) przedkładający się na małą intensywność pracy, a w konsekwencji na uzyskanie dochodu. Nadmienił, że ZUS dokonał poprawnie szczegółowego ustalenia stanu faktycznego, lecz dokonał błędnej oceny, zwłaszcza w zakresie możliwości zarobkowych strony. Wyjaśnił, że po opłacie bieżących rachunków pozostaje mu kwota na życie znacznie mniejsza niż minimum socjalne. Wskazał, że na zakup opału na zimę zaciągnął prywatną pożyczkę i nie złożył na tę okoliczność dowodu z uwagi na brak zgody pożyczkobiorcy. Skarżący podkreślił, że wynik finansowy prowadzonej działalności wykazuje tendencję spadkową co oznacza, że nie jest w stanie regulować zadłużenia z tytułu odsetek i jednocześnie zaspakajać swoich podstawowych potrzeb życiowych, które i tak są poniżej minimum.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2019 r. organ - opierając się na oświadczeniu skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym - wskazał, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, pobiera rentę przyznaną do czerwca 2020 r. w wysokości [...]zł netto, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy. Ustalił dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: 2017 r. (przychód [...]zł, koszty [...]zł, dochód [...]zł), 2018 r. (przychód [...][...]zł, koszty [...]zł, dochód [...]zł), l-VII 2019 r. (przychód [...]zł, koszty [...]zł, dochód [...]zł). Organ wskazał, że skarżący ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości [...]zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...]zł. Ustalił ponadto, że skarżący posiada dom o powierzchni 120 m2, współwłasność w ½ części oraz, że nie posiada innych zobowiązań finansowych.

Organ przytoczył przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek, wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1- 6 u.s.u.s., tj. sytuacje wystąpienia całkowitej nieściągalności należności. Organ wyjaśnił, że przytoczone przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego pod kątem wystąpienia powyższych podstaw umorzenia organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności. Podkreślił przy tym, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

Następnie organ powołał przepisy umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w tym przesłanki umorzeniowe wymienione w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U., Nr 141, poz. 1365; dalej: ,,rozporządzenie wykonawcze do u.s.u.s.’’).

Odnosząc się do powyższej kwestii ZUS stwierdził, że zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę.

Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Organ ustalił we własnym zakresie, że skarżący otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...]zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia, w związku z czym kwota netto wynosi [...]zł (skarżący podał kwotę netto [...]zł), zatem łączny dochód skarżącego z uwzględnieniem miesięcznego dochodu z 2019 r. (z prowadzonej działalności gospodarczej) wynosi [...]zł, co prowadzi do wniosku, że przewyższa ustalone minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego na poziomie [...]zł. Poza tym skarżący pomimo powołanej trudnej sytuacji materialnej nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej, co pozwala stwierdzić, że jest w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne.

Zdaniem organu wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący powołując się na problemy zdrowotne nie przedłożył jednak dokumentacji świadczącej o stanie zdrowia co oznacza, że brak jest podstaw do twierdzenia, że sytuacja zdrowotna skarżącego uniemożliwia pozyskiwanie przez skarżącego dochodów. W ocenie ZUS istnieje możliwość chociażby niewielkimi kwotami, np. w formie układu ratalnego, spłaty zobowiązań składkowych. Skarżący podpisał umowę spłaty składek w ratach po 250,00 zł w związku z czym można wnioskować, że układ ratalny nie pozbawi skarżącego możliwości zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych, a rozszerzenie układu ratalnego o spłatę odsetek jedynie wydłuży okres spłaty. Organ nie zakwestionował możliwości negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości wraz z odsetkami na sytuacje bytową skarżącego jednakże uznał, że jest to nie wystarczające do umorzenia odsetek.

Dodatkowo ZUS zauważył, że skarżący korzysta z systemu ubezpieczeń społecznych poprzez pobieranie świadczenia krótkoterminowego w związku z czym nieuregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych.

ZUS wyjaśnił, że decyzja odmawiająca umorzenia odsetek nie nakłada na skarżącego żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na nim do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. Rozstrzygnięcie organu odmawia natomiast przyznania "przywileju" polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania odsetek. Umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie odsetek.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie:

art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: ,,k.p.a.’’) polegające na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału polegające na przyjęciu, iż aktualna sytuacja życiowa skarżącego pozwala na spłatę odsetek od nie opłaconych składek,

art 28 ust.3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s. polegające na uznaniu iż opłacenie przez skarżącego odsetek od nie opłaconych składek nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 23 marca 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę i stwierdził, że argumenty organu dotyczące nie zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. są bezprzedmiotowe, ponieważ nie kwestionował w skardze naruszenia powyższego przepisu. Podnosił natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s. Skarżący stwierdził, że organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. Do pisma dołączył informację PIT/B za 2019 r. oraz deklarację PIT-36 za 2019 r. z których - jak podał - wynika, że dochód z działalności gospodarczej w 2019 r. wyniósł [...]zł, co daje kwotę 553 zł miesięcznie. Poinformował dodatkowo, że ze względu na tendencję spadkową dochodu osiąganego z działalności gospodarczej jak również sytuacje spowodowaną globalnym kryzysem (koronowirusem) oraz stanem zdrowia rozważa zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej w związku z czym nie będzie mógł wywiązać się z zawartego z organem rentowym układu ratalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności, tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.u.s. i rozporządzeniu wykonawczym do u.s.u.s. oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. – należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu, tj. gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przedstawione wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być umarzane". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Tak więc z uwagi na powyższe okoliczności, prawidłowo ustalono, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji, że brak było prawnej możliwości umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium. Wprawdzie kwestia ta nie była sporna w rozpatrywanej sprawie jednakże sąd kierując się dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. zobligowany był do oceny prawnej zaskarżonej decyzji także i w tym zakresie.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w związku z § 3 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s., ustawodawca również posłużył się konstrukcją uznania administracyjnego, pozostawiając organowi decyzję czy składki umorzyć czy też odmówić umorzenia, w przypadku wypełnienia przesłanek. Może on, ale nie musi, umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Ponadto, należy podkreślić, że ustawodawca nałożył na zobowiązanego obowiązek wykazania, a więc udowodnienia okoliczności, o jakich mowa w rozporządzeniu.

Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo, iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 24/96), to pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi, tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Zaznaczyć również należy, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony.

Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. ZUS w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyraźnie wskazał konkretne okoliczności faktyczne, jakie złożyły się na odmowę umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ ustosunkował się przy tym do zebranych dowodów i argumentów przedstawionych przez skarżącego w stopniu wystarczającym do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia.

Wprawdzie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i twierdzenia skarżącego nie sposób zakwestionować, że regulowanie należności składkowych wiąże się z istotnym obciążeniem gospodarstwa skarżącego, to nie jest to okoliczność wystarczająca do uznania, że w sprawie ziściła się przesłanka, o której stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s. Przesłanka wyrażona w tym przepisie musi być przedmiotem rozważenia zarówno z perspektywy aktualnej sytuacji finansowej i osobistej skarżącego, jak i możliwości przyszłych. Jak słusznie bowiem zauważył organ sytuacja finansowa strony pomimo, iż jest niełatwa nie ma charakteru permanentnego. Działalność gospodarcza jest nadal prowadzona i stanowi jedno ze źródeł dochodu strony. Wiarygodne wyliczenia dochodów skarżącego prowadzącego samodzielnie gospodarstwo domowe, uwzgledniające potrącenia związane ze skutecznie egzekwowanymi należnościami na rzecz ZUS, wskazuje jednoznacznie na osiąganie przez skarżącego dochodu przewyższającego ustalone minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wg. Informacji o poziomie i strukturze minimum socjalnego w 2019 r. Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych. Organ zauważył ponadto, że skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty należności głównej z tytułu składek, a co za tym idzie jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na ten cel i uregulować to zadłużenie, co prowadzi do słusznego wniosku organu, że objecie układem ratalnym także spłaty odsetek, przy założeniu dłuższej perspektywy czasowej, jest możliwym sposobem uregulowania także odsetek.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Należności z tytułu składek są przy tym uprzywilejowane i w razie dochodzenia ich w postępowaniu egzekucyjnym podlegają co do zasady zaspokojeniu przed innymi – zwłaszcza prywatnoprawnymi – należnościami (por. art. 115 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.). Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli istnieje możliwość uregulowania należności choćby w części, a umorzenie należności przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy niemożliwe jest wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, to negatywne rozstrzygnięcie dla strony nie może być uznane za dowolne (zob. wyrok NSA z 26 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1372/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie brak było również podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s. W szczególności wskazać należy, że organ nie zakwestionował problemów zdrowotnych skarżącego, prawidłowo jednak zauważył, że w rozpatrywanej sprawie brak jest dowodów na to, że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny skarżący nie może osiągnąć dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Pomimo bowiem występujących problemów zdrowotnych działalność gospodarcza jest nadal prowadzona przez skarżącego co prowadzi do wniosku, że problemy zdrowotne skarżącego nie mają decydującego wpływu na wysokość osiąganych dochodów.

Przedstawiając powyższe sąd stwierdził niezasadność zarzutu dotyczącego naruszenia art. 80 k.p.a. Dokonane przez organ ustalenia faktyczne uwzględniały całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, na który składały się informacje i dokumenty przedłożone przez samego skarżącego jak również dokumenty i informacje pozyskane przez organ w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Natomiast odmienna od oczekiwanej przez skarżącego ocena tego materiału dowodowego na gruncie przepisów u.s.u.s. i rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s. nie była dowolna i nie może świadczyć o naruszeniu w sprawie art. 80 k.p.a. Prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organ uzasadniają stanowisko, że w sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do u.s.u.s.

Odnosząc się do argumentów skarżącego podniesionych w piśmie procesowym z 23 marca 2020 r. sąd stwierdza, że nie podważają one ustaleń faktycznych dokonanych przez organ na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] grudnia 2019 r. Zaznaczyć należy, że orzeczenie zapadłe w niniejszej sprawie dotyczy oceny okoliczności faktycznych istniejących na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zatem wszelka zmiana okoliczności faktycznych, która nastąpiła już po wydaniu zaskarżonej decyzji, wskazująca na zmniejszenie średniomiesięcznych dochodów skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej, czy też pogorszenie możliwości zarobkowych spowodowane epidemią koronowisrusa, może stanowić podstawę do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie ulgi w postaci umorzenia odsetek od zaległych składek.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, zasady zaufania obywateli do organów państwa, czy też zasady przekonywania. Wydając rozstrzygnięcia organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.