Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1090/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Markiewicz, Sędziowie : NSA G. Szkudlarek, p.o. WSA R. Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant staż. ref. T. Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi C. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz C. K. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku C. K. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, wobec tego, że został on złożony po dniu 31.grudnia 1999r. tj. po upływie terminu wskazanego w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.Un Nr 87, poz. 395 ze zm.). Zdaniem organu I instancji postępowanie administracyjne na skutek uchybienia wspomnianemu terminowi stało się bezprzedmiotowe, wobec czego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzeczono o jego umorzeniu.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, C. K. podniósł, że jako osoba schorowana i nieporadna nie był w stanie przed dniem 31.grudnia 1999r. zgromadzić wszystkich niezbędnych dokumentów. Na potwierdzenie pobytu w Essen nadal oczekuje.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], wywodząc jak w tejże decyzji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, C. K. wskazał, iż na skutek zniszczenia części dokumentacji, nie był w stanie złożyć wniosku w terminie do dnia 31.grudnia 1999r. Podniósł również, iż nie wiedział o konieczności zachowania wspomnianego terminu, zaś nikt z Urzędu do Spraw Kombatantów o fakcie tym nie poinformował go, rejestrując złożony wniosek.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł również, iż termin do złożenia wniosku jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.czerwca 2003r. w sprawie o sygn.akt P 24/02 (ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 110 z dnia 27.czerwca 2003r., poz. 1060), stwierdzona została niezgodność z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji, art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Oznacza to, że wskazany wyżej przepis został uchylony, z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o utracie jego mocy obowiązującej. Nie sposób wszakże nie zauważyć, że niezgodność tego przepisu z Konstytucją istniała od samego początku, tj. od daty uchwalenia ustawy. Orzeczenie Trybunału miało tylko charakter deklaratoryjny, stwierdzający ową niezgodność. Z tego też powodu, przyjąć należy, że przepis ustawy niezgodny z konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków. (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.listopada 1993r. ICKN 204/98, OSNC 2000/5/94).

Niezależnie więc od faktu, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], wydane zostały przed dniem utraty mocy obowiązującej art.4 ust. 5 cytowanej ustawy, przyjąć należy, że brak jest materialno- prawnej podstawy, uzasadniającej ich wydanie, gdyż w sensie prawnym, podstawa ta nie istnieje. Skoro zatem wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczeń, określonych w ustawie z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), mogą być składane, bez określonej cezury czasowej, przeto umorzenie postępowania administracyjnego, wszczętego w tejże sprawie, z uwagi na wystąpienie z wnioskiem po 31.grudnia 1999r., pozbawione jest prawnego uzasadnienia. Niezależnie od stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, na którym oparto orzeczenie, stanowi samodzielną podstawę do żądania wznowieni postępowania (art.145a k.p.a.)

Z tych też powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]

Wobec charakteru prawnego uchylonego orzeczenia (nie podlegającego wykonaniu), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ich wykonania (art. 152 p.s.a.).

Po myśli art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) rozstrzygnięto o kosztach postępowania, wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącego podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.