Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 134/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 272 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2019r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 6900 zł (słownie: sześć tysięcy dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor ZZL PGW WP, organ) z dnia [...] nr [...] określająca A Sp. z o.o. (dalej: skarżąca, spółka) opłatę zmienną za okres I kwartału 2018 r. w wysokości [...] zł, za pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km 249+155.

W dniu [...] Marszałek Województwa D. decyzją nr [...] udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych rzeki O. dla potrzeb zasilania stawu o powierzchni 0,9 ha położonego na terenie [...] we W. (działka nr [...],[...],[...] i [...], AM- [...], obręb D., W.) w zakresie:

1. poboru wody z rzeki O. (O. Miejska) w km 249+155 w ilości:

qmax = 50 l/s, Qmaxh= 180m3/godz., Qśr d= 4320 m3/dobę;

2. odprowadzania wody do rzeki O. (Stara O.) w km 0+461, za pośrednictwem istniejącego rurociągu kanalizacji deszczowej Ø 600 mm w ilości: qmax = 50 l/s, Qmaxh= 180m3/godz., Qśr d= 4320 m3/dobę. Pozwolenie wodnoprawne wydane zostało na czas oznaczony do 30 listopada 2028 r. pod określonymi w nim warunkami.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni we W. w dniach 25 kwietnia 2018 r. oraz 7 sierpnia 2018 r. przeprowadziło u skarżącej kontrole gospodarowania wodami celem ustalenia ilości pobieranych wód. W wyniku kontroli ustalono, że skarżąca pobrała w I kwartale 2018 r. 388 800,00 m3 wody, tj. 4320 m3/dobę. Jako cel poboru wskazano cele inne niż wymienione w pkt 1-35 Polskiej Klasyfikacji Działalności.

W dniu 19 listopada 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni we W. ustaliło skarżącej na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej: Prawo wodne) w związku z pozwoleniem wodnoprawnym w formie informacji opłatę zmienną w wysokości 74 463 zł za pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km 249+155. Wysokość opłaty obliczona została jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów innych niż wymienione w pkt 1-35 Polskiej Klasyfikacji Działalności (0,057 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (2,8) oraz współczynnik różnicujący właściwy dla części obszaru państwa (1,2) i ilości pobranych wód powierzchniowych (388800,00 m3).

Pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. skarżąca złożyła reklamację, w której zakwestionowała zasadność określenia opłaty zmiennej, gdyż w ocenie skarżącej w sprawie wystąpił tzw. pobór zwrotny, o którym mowa w art. 16 pkt 40 Prawa wodnego, gdyż skarżąca odprowadza wody w takiej samej ilości w jakiej uprzednio je pobrała. Co więcej, jakość wody odprowadzanej przez sedymentację w stawach oraz naturalne procesy biologiczne ulega poprawie.

Po rozpoznaniu reklamacji Dyrektor ZZL PGW WP uznał ją za niezasadną i na podstawie art. 273 ust. 6 oraz w związku z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 Prawa wodnego określił w decyzji z dnia 19 grudnia 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 74 463 zł za okres I kwartału 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z udzielonego skarżącej pozwolenia wodnoprawnego wynika, że udzielone jej zostało pozwolenie na pobór wód powierzchniowych O. dla potrzeb zasilania stawu, zaś takie korzystanie z wód stanowi usługę wodną określoną w art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego, która na podstawie art. 268 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego objęta została obowiązkiem opłatowym. W ocenie organu bez wpływu na ten obowiązek ma fakt, że zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, pobierane wody odprowadzane są do rzeki O. w ilościach, które odpowiadają określonym w tym pozwoleniu ilościom pobieranych wód. Organ podkreślił przy tym, że pobór zwrotny zdefiniowany w art. 16 pkt 40 Prawa wodnego nie stanowi odrębnej od poboru wód, o którym mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 tejże ustawy, usługi wodnej. Organ podkreślił, że pobór zwrotny i związany z nim sposób obliczania wysokości opłaty zmiennej dotyczy jedynie poboru wody do celów elektrowni wodnych oraz na potrzeby chodu i hodowli ryb. W ocenie organu z powyższego nie można jednak wyprowadzać wniosku, że pobór wód na inne cele niż elektrownie wodne oraz potrzeby chowu i hodowli ryb, po którym następuje odprowadzanie wód w tej samej ilości i jakości nie jest objęty opłatą za usługi wodne za pobór wód. Ustawa bowiem zmodyfikowała sposób naliczania opłaty jedynie w tych dwóch szczególnych przypadkach poboru wód. Tym samym organ stwierdził, że skarżąca korzysta z usługi wodnej i swoją aktywnością wpływa na zasób wód, a więc ponoszenie przez nią opłaty za pobór wód jest w pełni uzasadnione.

Na decyzję Dyrektora ZZLPGWWP skarżąca pismem z dnia 28 stycznia 2019 r. wniosła skargę, w której wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca wniosła zarazem o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci map [...] na okoliczność, iż staw znajdujący się na jego terenie jest zasilany z rzeki O. od 1864 r., a także decyzji z [...] oraz pisma z 30 lipca 2008 r. na okoliczność, że [...] we W. jest wpisany do rejestru zabytków. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: przepisów prawa materialnego:1. art. 9 Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (dalej: Ramowa Dyrektywa Wodna) poprzez jego niezastosowanie i ustalenie opłaty zmiennej za zwrotny pobór wody, który sprowadza się do przepływu wody i nie ma wpływu na stan i jakość wód, 2. art. 9 ust. 3 w zw. z art. 16 pkt 24-25 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji ustalenie opłaty za pobór zwrotny wody, który sprowadza się wyłącznie do przepływu wody, 3. art. 16 pkt 40, art. 35 ust. 3 pkt 1, art. 268 ust. 1, art. 272 ust. 1 i 17 oraz art. 273 ust. 6 Prawa wodnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że pobór zwrotny stanowi rodzaj poboru wód i w konsekwencji ustalenie opłaty za pobór zwrotny, który sprowadza się wyłącznie do przepływu wody. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy: 1. art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez ustalenie opłaty pomimo braku podstawy prawnej do jej ustalenia, 2. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 3. art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 3 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie przez organ i pomimo istnienia wątpliwości co do treści norm prawnych: art. 272 ust. 1, art. 268 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 40, art. 270 ust. 4 i art. 275 oraz art. 9 ust. 3 Prawa wodnego rozstrzygnięcie tych wątpliwości na niekorzyść skarżącej, 4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie argumentów prowadzących do wskazanej przez organ interpretacji przepisów Prawa wodnego tj. art. 272 ust. 1, art. 268 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 40 i art. 270 ust. 4 i art. 275 oraz art. 9 ust. 3 Prawa wodnego.

W uzasadnieniu skarżąca wskazuje, że z implementowanej do krajowego porządku prawnego Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika zasada "zanieczyszczający płaci", wyrażona wprost w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego. W ocenie skarżącej wykładni przepisów nakładających obowiązek uiszczania opłat za usługi wodne, w tym art. 272 ust. 1 Prawa wodnego dokonywać należy z uwzględnieniem motywów Ramowej Dyrektywy Wodnej, w myśl których koszty usług wodnych powinny być powiązane z działaniami skutkującymi kosztami środowiskowymi lub kosztami zasobowymi. Skarżąca podkreśliła, że niedopuszczalna jest zatem taka interpretacja przepisów, która prowadzi do nieuzasadnionego obciążenia podmiotu należnościami za usługi wodne, wbrew przyjętym celom i zasadom wprowadzonych instrumentów finansowych. Wskazując na treść art. 16 pkt 40 oraz art. 270 ust. 4 (dotyczącego wysokości opłaty za pobór zwrotny wód do celów elektrowni wodnych), a także art. 275 ust. 1 Prawa wodnego (dotyczącego opłaty za pobór zwrotny wód na potrzeby chowu i hodowli ryb) skarżąca dochodzi do przekonania, że ustawodawca wprowadził wyłącznie dwa przypadki nakładania na podmioty opłaty za pobór zwrotnych. W obu bowiem przypadkach podmioty dokonujące takiego poboru osiągają korzyści w postaci wyprodukowanej energii lub chowu i hodowli ryb. Według skarżącej inne przypadki poboru zwrotnego nie zostały przez ustawodawcę uregulowane i brak jest podstawy prawnej do jej ustalania, gdyż w istocie nie dochodzi do korzystania ze środowiska.

Uzasadnienia dla tego stanowiska skarżąca upatruje zarazem w pojęciu "opłat za usługi wodne", które w jej ocenie mają charakter publiczny, przymusowy i bezzwrotny, a także wynikają z ustawy stanowiąc opłatę za wykorzystanie określonej wartości publicznej. Od podatku odróżnia ją zatem to, że nie jest nieodpłatna. W konsekwencji w ocenie skarżącej, naliczanie opłat od poboru zwrotnego na równi z "poborem klasycznym" pozostawałoby w sprzeczności z konstrukcją i charakterem tej opłaty, a także zaprzeczałoby zasadności dokonanego rozróżnienia tych dwóch rodzajów opłat, a tym samym przeczyłoby racjonalności ustawodawcy.

Skarżąca podkreśliła nadto, że ponosi koszty związane z utrzymaniem stanowiska stawów na zasilanie których pobiera wody powierzchniowe, nie osiągając przy tym żadnych korzyści, które mogłyby uzasadniać konieczność ponoszenia opłat, ani też nie wpływa na stan wód. Co więcej, w ocenie skarżącej dzięki sedymentacji w stawach i naturalnym procesom biologicznym jakość wody ulega poprawie. Skarżąca w żaden sposób nie wykorzystuje również "sił fizycznych" przepływającej wody. W jej ocenie przeciwne stanowisko organu wyartykułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym skarżąca wpływa na stan wód, nie zostało w żaden sposób wyjaśnione ani poparte ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy, czym – zdaniem spółki – organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZZL PGW WP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administra-cyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym i procesowym przy tym nie są związane - w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami ad-ministracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "p.p.s.a." - zarzutami i wnio-skami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co zobowiązuje sąd do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. Dalej trzeba powiedzieć, że zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia po-stępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Treść art.1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2018.2268 t. j. z dnia 2018.12.04) stanowi, że ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Gospodarowanie to winno się odbywać zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, która to z kolei została ujęta w art. 11 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26.10.2012 r. (Dz. Urz. UEC Nr 326, str. 47). Przepis ten stanowi, że w ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju, muszą być brane pod uwagę wymogi ochrony środowiska.

Analiza ustawy Prawo wodne wskazuje jednoznacznie, że zawarte w niej regulacje mają na celu, w znacznej mierze, ochronę środowiska naturalnego. Dalej trzeba powiedzieć, że art. 9 ustawy, kształtujący zasady gospodarowania wodami stanowi, że gospodarowanie wodami prowadzi się z zachowaniem zasady racjonalnego i całościowego traktowania zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, z uwzględnieniem ich ilości i jakości, nadto gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną, a także, że gospodarowanie wodami prowadzi się w zgodzie z interesem publicznym, nie dopuszczając do wystąpienia możliwego do uniknięcia pogorszenia ekologicznych funkcji wód oraz pogorszenia stanu ekosystemów lądowych zależnych od wód. W rozdziale 2 ustawy zamieszczony został art. 16, który zawiera katalog definicji ustawowych, w tym w punkt 40, w którym ustawodawca zdefiniował tzw. pobór zwrotny, stanowiąc, że przez pobór zwrotny, w rozumieniu ustawy, należy rozumieć pobór wód, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości.

Dodać także trzeba, że jak wynika z akt administracyjnych, dołączonych do odpowiedzi na skargę, strona skarżąca dysponuje ostatecznym i prawomocnym pozwoleniem wodnoprawnym, przy czym z osnowy tej decyzji wynika, że została ona wydana na podstawie art. 37 "starej" ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (Dz.U. 2001 Nr 115 poz. 1229), który stanowił, że szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności: pobór oraz odprowadzanie wód powierzchniowych lub podziemnych. Dalej istotne jest, że z treści tej ostatecznej i prawomocnej decyzji wynika wprost, że, uprawnienie A, pozwala na pobór takiej samej ilości wody z rzeki O., w jakiej następnie następuje jej zwrot (odprowadzenie do rzeki). Co więcej, organ dokonał w terenie sprawdzenia i po dokonaniu dwukrotnej wizji lokalnej stwierdził, że beneficjent pozwolenia wodnoprawnego w pełni stosuje się do jego treści. Przy czym, co także istotne, pobrana woda w żadnej mierze nie ulega, przed jej "zwrotem" do O. skażeniu lub zanieczyszczaniu, zaś z twierdzeń strony (niezweryfikowanych w toku postępowania przez organ) wynika, że poprzez szereg procesów fizykochemicznych, prowadzonych na koszt skarżącej spółki, (w tym np. sedymentacji – czyli procesowi wykorzystywanemu w oczyszczaniu wody) jej jakość "zwrotna" może ulegać poprawie.

Dalej trzeba powiedzieć, że Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 86 wprowadza obowiązek dbałości o stan środowiska wskazując, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa.

W kontrolowanym postępowaniu taką ustawą jest prawo wodne, które ponadto stanowi pełną implementację Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE (RDW) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Jej fundamentalnym celem jest przeciwdziałanie zanieczyszczaniu wód i osiągnięcie przynajmniej dobrego ich stanu poprzez określenie i wdrożenie pewnych działań w ramach zintegrowanych programów w państwach członkowskich. Podstawowym kryterium dla gospodarowania wodami w prawie wodnym jest realizowanie zasady zrównoważonego rozwoju. Artykuł 9 dyrektywy, określając zasadę zwrotu kosztów za usługi wodne stanowi, że Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci".

W tym miejscu można przypomnieć, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ stwierdził, że skarżąca korzysta z usługi wodnej i swoją aktywnością wpływa na zasób wód, a więc ponoszenie przez nią opłaty za pobór wód jest w pełni uzasadnione. Z taką konstatacją, w świetle dotychczas ustalonego stanu faktycznego, nie sposób się zgodzić. Otóż trzeba pamiętać, że kontrolowana decyzja została wydana na podstawie art. 272 ust. 1 ustawy, który stanowi, że wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3. Opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1).

Organ podnosi, że art. 35 ust. 1 ustawy stanowi, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód, zaś usługi wodne, za jakie ma ponosić opłatę strona zobowiązana to pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (na cele zasilania stawu).

Zdaniem sądu, wprawdzie ma rację organ, że strona zobowiązana "pobiera wodę", ale nie można nie zauważyć, że dokonując poboru zwrotnego tejże wody A, w istocie nie zużywa jej, lecz odprowadza w stanie niepogorszonym, a może nawet poprawionym do środowiska naturalnego (w tym przypadku i pobór i zwrot wody następują do rzeki O.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważał kwestię opłat stałych, w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zwrotnym poborem wody i doszedł do przekonania, że "w art. 16 pkt 40 u.p.w. ustawowa definicja poboru zwrotnego rozstrzyga, iż jest to pobór wód, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości. Konceptualizując pobór zwrotny należy wywieść, iż swoim zakresem definicyjnym obejmuje on takie sytuacje, w których dochodzi do poboru określonej, mierzalnej ilości wody, a następnie jej zwrot bez zanieczyszczenia, którego stopień przekształcałby ją w ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 u.p.w. oraz bez jej definitywnego zużycia (utraty substratu), które skutkowałoby odprowadzeniem wody w ilości mniejszej niż pobrano. (......). Wskazane konsekwencje rozwiązań normatywnych kształtujących instytucję poboru zwrotnego pozwalają na wniosek natury ogólnej: pobór zwrotny sprowadza się do przepływu wody przez urządzenie wodne. Na uwagę w pierwszej kolejności zasługuje fakt, że ustawodawca obowiązek opłat za pobór zwrotny reguluje autonomicznie, w oderwaniu od poboru wód in genere. (....).Przepisy u.p.w. przewidują dwie formy korzystania z wód w ramach poboru zwrotnego, w stosunku do których ustala się opłatę. Pierwsza dotyczy poboru zwrotnego wód do celów elektrowni wodnych, druga: poboru zwrotnego wód na potrzeby chowu lub hodowli ryb."(por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 września 2018 r., II SA/Rz 590/18).

Zdaniem sądu, ustalony na tym etapie stan faktyczny sprawy nie wskazuje, aby nałożona na stronę opłata odpowiadała ustawowej zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną, (....) nie dopuszczając do wystąpienia możliwego do uniknięcia pogorszenia ekologicznych funkcji wód oraz pogorszenia stanu ekosystemów lądowych zależnych od wód, czyli aby spełniała cele ustawowe, ujęte w przywołanym wcześniej art. 9 ustawy. Z kolei artykuł 267, określający katalog instrumentów ekonomicznych stanowi, że instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią (między innymi) opłaty za usługi wodne, (por art. 2 pkt 38 Ramowej Dyrektywy Wodnej). Dyrektywa ramowa wskazuje, w tymże art. 2 pkt 38, że "usługi wodne" oznaczają wszystkie usługi, które gospodarstwom domowym, instytucjom publicznym lub każdej działalności gospodarczej umożliwiają: a) pobór, piętrzenie, magazynowanie, uzdatnianie i dystrybucję wód powierzchniowych lub podziemnych, b) odbieranie i oczyszczanie ścieków, które następnie odprowadzane są do wód powierzchniowych, zaś pkt 39 określa, że "korzystanie z wód" oznacza usługi wodne wraz z jakąkolwiek inną działalnością określoną na mocy art. 5 i załącznika II, mające znaczny wpływ na stan wód. Natomiast, wskazany wcześniej artykuł 9 aktu wskazuje, że 1. Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci".

Polska ustawa "Prawo wodne" wprowadza definicję poboru zwrotnego (o czym była mowa wyżej) i przez pobór zwrotny, każe rozumieć pobór wód, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości, to można zgodzić się z tezą, zawartą w cytowanym wcześniej wyroku, wydanym w sprawie II SA/Rz 590/18, że taki pobór wód sprowadza się w istocie do przepływu wody przez urządzenie wodne. Jak wynika z pozwolenia wodnoprawnego strona zobowiązana w ujęciu dobowym tyle samo pobiera wody z O., co do niej odprowadza. Zatem działalność spółki nie sposób uznać ani za pobór ("prosty"), ani za jej piętrzenie, magazynowanie, uzdatnianie, czy dystrybucję (art. 2 ust. 38 dyrektywy).

Trzeba także pamiętać, że ustawodawca krajowy dokonał nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego, w dniu 1. 06. 2017 r. (Dz.U.2017.935) poprzez dodanie art. 7a, w świetle którego (§ 1) jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Skoro zatem istnieją wątpliwości w zakresie interpretacji przepisów art. 268 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 16 pkt 40 ustawy Prawo wodne, to nie sposób interpretować tychże w sposób inny, niż na korzyść strony. Tym bardziej, że sam ustawodawca w art. 300 ust. 1. ustawy stanowi, że do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Jest to zrozumiałe, bowiem ponad wszelką wątpliwość mamy do czynienia z daniną o charakterze publicznoprawnym, zatem obowiązek, w świetle normy prawnej, mocą której jest nakładany, musi być oczywisty.

Na marginesie dotychczasowych rozważań trzeba jeszcze dodać, że niezrozumiałe jest dlaczego organ wskazuje w uzasadnieniu decyzji na Polską Klasyfikację Działalności Gospodarczej, z motywów orzeczenia nie wynika w jaki sposób ta okoliczność ma mieć wpływ na wynik postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie ponowne, szczegółowe przeanalizowanie charakteru poboru wód przez stronę skarżącą, z jednoznacznym ustaleniem czy w stanie faktycznym sprawy, mamy do czynienia z podnoszony przez stronę, w toku postępowania, poborem zwrotnym (organ nie ustosunkował się do tego twierdzenia strony wprost) oraz rozważy czy w konsekwencji strona ma ustawowy obowiązek ponosić koszty za usługę wodną, jeśli z takową mamy do czynienia w sprawie. Reasumując, zdaniem sądu, organ naruszył przepisy postępowania: art. 7 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 16 pkt 40 i art. 271 ust. 3 u.p.w, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych względów sąd mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Marginalnie jeszcze tylko można dodać, że jeśli chodzi o wnioski dowodowe strony skarżącej, to przeprowadzanie dodatkowych dowodów w sytuacji uchylenia zakwestionowanej decyzji nie było potrzebne, a strona może je ponowić w postępowaniu rozpoznawczym przed organem.